PhyſicorumAreſtotelis.

ſolum ſubiectiua potētia Concluſio Igit̉omnis forma pure naturalis ante eius generationem ẜm eius eſſentiam eſt in materia qͣꝫuistamen non ſit ẜm eandem inchoatōnem in ea.Maior patet. quia ſi potentia materie eſſet ſolum ſubiectiua. tunc res nequaqͣꝫ generarent̉. qm̄ non plus eſſetad vnam formam qͣꝫ ad aliam. ⁊ ideo neceſſarium eſt inmateria ponere aliquam cauſalitateꝫ tam in doctoris magni qͣꝫ ſancti Thome via. Iſta tamen cauſalitas ab illisdiuerſimode aſſignatur. quia dominꝰ Albertus aſſignateam in materia ex parte cauſe formalis. doctor vero ſanctus eam in materia aſſignat ex diſpoſitōnibus accidentalibus materiaꝫ promouētibus. ⁊ ſic patet ꝙ in materianon ſolum eſt potētia ſubiectiua qua ipſa eſt nata ſubſtare forme ſubſtantiali vti ſubſtantia nata eſt ſubſtare accidenti. ſed quedam concauſalitas alia que eſt a potentiaſubiectiua diſtincta. ⁊ hec cauſalitas a dn̄o Alberto vocat̉forme inchoatio. ⁊ a beato Thoma inclinatio ſiue occubitum quare etiaꝫ falſe aſſcribitur beato thome a quibuſdāꝙ ip̄e ponat hanc virtutem conuenire materie per ſuameſſentiam. Et eſt notandū ꝙ in materia eſt duplex potentia ſcꝫ ſubiectiua materie ⁊ formalis formabilis que ſicdifferunt. quia potentia ſubiectiua materie. eſt materie idētica per conſtructōnem intranſitiuam. Potentia auteꝫ formalis formabilis materie dicitur per cōſtructōnem tranſitiuam cum ip̄a non identificatur materie ſed forme cuꝫtalis potentia tranſit in actum nono metaphyſice. ſed nopotentia ſubiectiua ⁊ actus. cum multum differant pͥmode anima. Minor patet. per dictū comentatoris dicentisꝙ materia ſolum ſubſtantiuatur per ſuum poſſe. ſed poſſe eſt potentia ſubiectiua que identificatur materie. Ideoſubſtantia materie eſt ſolum ſubiectiua potentia. ⁊ iō materia eſt ſolum ſubiectum conſiderando eam ẜm eiꝰ ſubſtantiam quare etiam ip̄a non concurrit cauſaliter ad fieri reꝝ naturaliū qͣꝫ in rōne ſubiecti. ſed per priuatōnemfit in materia quedam cauſalitas alia qͣꝫ paſſiua qua accipit ordinem ad aliam ⁊ aliam formam quā priuatōnemignorantes platonici dicebant formas ſubſtantiales ſimpliciter fieri ex nihilo. cur Areſto. dicit eos alterum principioꝝ. ſcꝫ priuatōnem deſpexiſſe. cum poſuit materiam etpriuatōnem ſpecie ⁊ ratōne non diſtingui ⁊ eadeꝫ de cauſa dixerunt priuatōnem ſolū negatōnem forme dicere. ſꝫhoc eſt contrariū ph̓o vt patet clare ex eius textu. ⁊ ſic pꝫꝙ materia per ꝓpriam ſuam naturam nō habet concauſalitatem aliam. Et hoc ſic oſtenditur. quia ſi ſic tunc. materia ſeipſam moueret. ſed hoc eſt inconueniens. igit̉. minor patet cum nihil idem ſit mouens ⁊ motum. in actu etin potentia. Preterea nihil agit vltra ſuam ꝓpriam entitatem ⁊ naturam. igitur materia nō cōcurrit cauſaliter adforme productōnem. cum ip̄a forma incōꝑabiliter ē altioris entitaꝭ qͣꝫ ſit materia. Preterea puriſſima potētia nōhꝫ concauſalitatem actiua. materia autem eſt puriſſimapotentia. igitur non poteſt cōcurrere cauſaliter ad formeꝓductōnem. Etiam areſto. tractando de materia comparat eam ad materiam artificialem dicens eam habere ſimilitudinem ſuam cum materia artificiali. illa aūt nō concurrit cauſaliter actiue ad forme productōnem. igitur necmateria naturalis. Et eſt notandū ꝙ iſta minor loquiturde potentia ſubiectiua. ⁊ non de potentia materie ſuperaddita gratia priuatōnis gr̄a cuius conuenit materie cōcauſalitas alia. Sꝫ ſi diceres nihil citra primū eſt ſua poten-

tia. Ad hoc dd̓m eſt. ꝙ nihil citra primū eſt ſua potentiaactiua ad operari ſaltem proxime poteſt tamen bene eſſeſua potentia paſſiua Concluſio habet duas partes prodeclaratōne quidem prime partis eſt ſupponendū ꝙ generatōnis ſubiectum eſt materia ẜm ꝙ eſt ens in potētiaet ideo in mutatō ne naturali terminus a quo. ⁊ terminusad quem talis mutatōnis debēt poni in eodem ſubiectoin quo eſt talis mutatio. ⁊ ideo neceſſe eſt ponere terminūa quo generatōnis in ip̄a materia. ⁊ terminū ad quē quiacquiritur in ea. Etiā ſupponendū eſt ꝙ terminus a quogeneratōnis non pōt eſſe materia. neqꝫ eius potentia ſubiectiua. quia terminus a quo in motu abijcitur. ſed materia ⁊ illa potentia non abiciuntur in motu. ſed remanetſub vtroqꝫ terminoꝝ. Nec poteſt poni forma contraria q̄eſt actu in materia. cum terminus a quo eſt ens in potentia ⁊ non in actu. nec poſſunt poni qualitates que in materia ſunt. quia terminus a quo mutatōis ſubſtantialis debet eſſe aliquod ſubſtātiale. Nec poteſt poni potentia ſubiectiua materie cum negatōne forme acquirende. qm̄ terminus a quo ⁊ terminus ad quem in aliqua mutationedebēt conuenire in eſſentia cōmuni. modo illa potētia ſubiectiua cum negatōne forme non habet conuenientiam ineſſentia. cum ipſa forma. ⁊ per ꝯn̄s non poteſt dari terminus a quo generatōnis rei naturalis niſi potentia formalis formabilis que ponitur in ip̄a materia Iſtis ſuppoſitis probatur prima pars concluſionis multis ratōnibꝰquarum prima eſt iſta. quia niſi poneretur forma in materia ante rei generatōnem. non poſſet dari terminus a quoillius mutatōnis in eodem ſubiecto cum ip̄a generatōnedictum aūt eſt ꝙ in omni motu ⁊ mutatōne terminus aquo ⁊ terminus ad queꝫ ſunt in eodem ſubiecto cum tali motu. ⁊ nō ē aliqͥs terminꝰ a quo generatōnis rei nififorme eſſentia ẜm eſſe ꝯfuſum in materia. igit̉ anteqͣꝫ generet̉ res naturalis talis eſſentia forme ē in materia Secūda qͥcqͥd educit̉ de aliqͦ p̄fuit in illo a quo educit̉ in generatōne aūt rei naturalis forma educit̉ de materie potentiagͦ forma p̄fuit in materia. ⁊ nō ẜm eſſe cōpletū. igit̉ ẜm eēꝯfuſum. Tercia. ſi nō poneret̉ forma in materia inchoataan̄qͣꝫ generaret̉. ſequeret̉ ꝙ ip̄a ſimpl̓r veniret ab extrinſeco ⁊ ſic rediret opinio platōnis dicētis oēs formas ab extrinſeco venire. ⁊ nullo mō duci de materia. Quarta. d̓tph̓s in textu materia appetit formā. oīs aūt appetitus eſtalicuius ſimilitudinis gratia. igit̉ eſt aliquid ſimile formeacquirende in materia. rōne cuius appetit formā materiaet illud nō poteſt eſſe materia neqꝫ potentia eius ſubiectiua neqꝫ qualitates pͥme que ſunt in materia. cū illa nō habeant ſimilitudinem cum forma acquirenda. nec forma cōtraria que actu eſt in materia. quia ſic appeteret ſuam corruptōnem. Quinta qͥcqͥd reperit̉ in multis vna ratōne illud reperitur in illis ꝑ aliquam naturam cōmunē illa ml̓ta ambientem ſecundo metaphyſice. omne autem tranſmutabile ad eſſe totius geniti circulariter conuenit omnibus contrarijs. igitur illis conuenit per aliquam naturam cōmunem ip̄is contrarijs vniuoce participatam. ſꝫhoc eſt generis potētia ex qua ille forme contrarie formaliter exeunt ⁊ educte formant̉ octauo metaphyſice. igit̉ talis habitus confuſus contrariarum formaꝝ eſt materiephyſice eſſentialiter innatus. Sexta. areſto. dicit primophyſicorum. ꝙ priuatio eſt ita inſeparabiliter materie annexa. ꝙ facit cum ea vnum numero. illud autem qd̓ inſeparabiliter materie cōiūctū ē nō ē ſimplex negatō vt claꝝē nec ē potētia ſubiectīa vtꝫ ex maiore. igit̉ ē fore vl̓ formaꝝ