quo ſpes agit ⁊ caritas. ꝗa aliud eſt quo credimꝰ. aliud quo diligimꝰ. aliud quo ſperamꝰEt ideo fides ſpes caritas ſunt diuerſi hītusſen diuerſe ꝟtutes. Itē alios ⁊ alios actꝰ efficiunt ſeu eliciūt. Ad aliud dd̓. ꝙ illa diuiſiogrē quā ponit apoſtolꝰ: eſt grē gratis date: q̄eſt donū dei: ſicut pꝫ ꝑ mēbra illiꝰ: ⁊ nō ē gregratū faciētꝭ: que facit acceptū deo ad hn̄daꝫſalutē eternā. de cuiꝰ diuiſiōe ad pn̄s fit q̄ſtioEt ita rō illa nō valet in ꝓpoſito.Onſequēter queirit̉ de dr̄iis gr̄e que multiplr̄ aſſigͣnt̉Primo gͦ q̄rit̉ de diuiſionē grē ꝑ duas drīas.2º de diuiſiōe ꝑ tres drīas. 3º de drīa ꝑ ſtatꝰAſſignatur autem diuiſio grē ab aug. ꝑ duas drīas duplr̄. Primogrā oꝑans ⁊ cooꝑans. 2º p̄ueniēs ⁊ ſb̓ſequēs.Querit̉ gͦ primo de diuiſionē aſſignata ꝑ hasorīas oꝑans ⁊ cooꝑans. ⁊ oſtendit̉ ꝙ he drīeoperans ⁊ cooꝑans non diuidant grām: ꝗa ſidiuidant grām: ꝯſtat ꝙ vbicūqꝫ ē gratia: ibierit operans vel cooperās. Sꝫ ī ꝑuulis ē grā:⁊ tn̄ n̄ ē oꝑās ul̓ cooꝑans. gͦ iſte non ſūt drīegrē. Minor pꝫ: ꝗa vt dicit augꝰ. grā operansp̄parat volūtatē ut velit. cooperas cooperat̉ipſi li. ar. in opere ꝓducendo. Si gͦ grā nō efficit in paruulis ꝙ uelint: nec ꝙ ipſi operenturbonū: quia ipſi non hn̄t vſum volūtatꝭ nec liberi arbitrii ad volēdū nec ad oꝑandū bonūgͦ in ipſis non eſt grā operans vel cooperans⁊ tn̄ in ipſis eſt grā. gͦ operās ⁊ cooperās nondiuidūt grām. Itē oīs grā eſt cooperās. gͦnulla gra eſt operas. gͦ operās non ē drīa greMaior pꝫ. quia omnis grā operās p̄parat voluntate vt bonū velit. ſꝫ hoc nūꝙͣ pōt facereſine ꝯſenſu ⁊ cooperatione volūtatꝭ ſeu liberiarbitrii. ꝗa nunꝙͣ dat̉ grā volēdi bonum niſihomo ꝯſentiat. gͦ nūꝙͣ eſt grā p̄parās uolūtatem ad bonū ſine cooperatōe li. ar. gͦ libeꝝ ar.cooꝑat̉ oī grē. Silr̄ ⁊ grā cooꝑat̉ ⁊ adiuuatipſi li. ar. gͦ grā ſemper eſt cooꝑans ⁊ nūꝙͣ operas ꝑ ſe. Itē Ber. Cooperari grē dr̄ libeꝝarbitriū dū ꝯſentit. Dū gͦ grā d̓i pn̄tat̉ nobisvt velimꝰ bonū: noſtrū ē conſentire ipſi grē.gͦ libeꝝ arbitriū cooperat̉ ipſi grē. ſilr̄ gr̄a cōoꝑat̉ ipſi libero arbitrio: ꝗa libeꝝ arbitriū nōbn̄ operat̉ niſi dū cōſentit ad qd̓ cooꝑat̉ gr̄a.Eſt g grā ſolū cooperās ⁊ non operans: cumoē bonū fiat in nobis a grā mouēte ⁊ liberoerbitrio cōſentientē. Itē Ber. Immutādomalā volūtatē ſibi nos ꝑ ꝯſenſum ꝯiungit. ⁊loꝗt̉ de grā. Si gͦ grā que facit vt velimꝰ bonū ip̄a īmutat malā volūtatē: vt velit ⁊ faciat bonū. gͦ cooperat̉ ipſi ad bonū volitū exquendū. ⁊ ita eſt grā cooperans ſolum ⁊ nonoperās ꝑ ſe. Itē duplr̄ aſſignat̉ dr̄ia intergrām operātē ⁊ coōperātē. Prima eſt ꝙ grāoperans eſt que facit velle bon. grā cooꝑāsque facit operari bonū. 2ª drīa eſt ꝗa ſicut dr̄ſuꝑ illud p̄s. dn̄s ꝓtector vite mee. Grā oꝑāsē qua agimꝰ. grā cooperans qua reſiſtimꝰ tēptationi. Quātū ad pͥmā drīam on̄dit̉ ꝙeadē ſit grā cooperans ⁊ grā operās: ꝗa eadēeſt volūtas ꝯiuncta actui: ⁊ non ꝯiūcta actui:quia eadē eſt volūtas eundi Romā qua uolodum non vado. ⁊ qua volo dum uado. gͦ ſilr̄eadē eſt grā que facit velle quod eſt ꝯiunctūactui. ⁊ grā que facit velle non ꝯiunctū actuiEſt gͦ eadē gͣtia que facit velle ⁊ operari Nōeſt gͦ alia gr̄e drīa ab oꝑante: q̄ facit nos operari. ⁊ ita non eſt pone gr̄am cooꝑanteꝫ: īmoeadē eſt cū grā cooperantē. Itē uanū ē efficere ꝑ plura qd̓ ꝑ vnū pōt effici ſufficienter.Si gͦ ꝑ grām operantē ſufficiēter ordinat̉ volūtas ad velle ⁊ operari. guanum eſt poneregrām cooperātē. Itē ꝯn̄ter obr̄ ad ſecūdādrīam. ꝙ gratia cooperans non ſit drīa grēꝗa ꝯſtat ꝙ dyabolꝰ nūꝙͣ poteſt uincere renitentem ⁊ maxime illū qui hꝫ grām. gͦ ſi homohꝫ gr̄am oꝑantē ſufficit ei ad reſiſtendū dyabolo: ⁊ ita ad reſiſtēdū tēptatiōi omni. Itēmini:mū bonū magis ē bonū qͣꝫ maximū malūſit malū: ꝗa bonū cū actu eſt: malū aūt cū defectu. gͦ minima grā poſſumꝰ reſiſte̓ dyabolo ⁊omni tēptationi ſiue malo. gͦ ꝑ grām oꝑanteꝫpoſſumꝰ reſiſtere tēptationi. ⁊ ita non eſt neceſſaria grā alia cooperas. Itē in xp̄o nonfuit ponere grāꝫ qua reſiſter et temptatōi: ꝗafuit impoſſibilis peccare: nec poterat tēptaritēptatione interiori .i. qua afficeret̉ ſua beataanima ex aliqua parte: ſicut ⁊ noſtra afficiturgͦ in xp̄o non fuit grā cooꝑans. ⁊ fuit grā pleniſſime in ipſo: ut manifeſtū eſt. gͦ gr̄a cooꝑāſnon eſt una drīa gre. ẜm ꝙ ponit̉ gra cooꝑanſad reſiſtēdū tēptationi. Conſequēter q̄rit̉an iſte ſint ponēde drīe .ſ. grā p̄uenies ⁊ grāſb̓ſequens. ⁊ oſtēdit̉ ꝙ non. In xp̄o enim nonfuerūt iſte drīe .ſ. grā p̄ueniens ⁊ ſb̓ſequensCū gͦ in ipſo fuerit gr̄a pleniſſime pꝫ ꝙ iſte n̄ſunt ꝟe drīe gre. Maior pꝫ. ꝗa xp̄us nūqͣꝫ fuitſine grā. īmo grā fuit coeua ſue nature. gͦ nonfuit in eo p̄ueniens grā. Cū igit̉ grā ſb̓ſequēs