Die Mitarbeiter der Vni vergitats Leitenden Bibliothekodire ktors die Restaurierung dieses Bandes ermoͣglicht und Landes bibliothek Disseldori haben anlablich des βσ. Geburistages des Herrn Prof. Dr̄. Gattermann nionachi profeſſiji velerimorite vſum intertu Fxet Iohamus de nou̓e taſtꝰ 9 K L Otā chri ſtiane fidei diſciplīa tinet ad duo. ad fi dē ⁊ intelligētiā ꝯd toris: ⁊ fidē atqꝫ in telligētiā ſaluatoris. Un̄ Iſa. ꝓph̓a in ꝑ dn̄i loquēs dic̄. 43. vt ſciatiſ ⁊ credatꝭ mihi ⁊ intelligatis: ꝗa ego ipſe ſum: an̄ me nō eſt formatus deꝰ: ⁊ pꝰ me non erit. Ego ſū. ego ſū dn̄s: ⁊ nō ē abſqꝫ me ſaluator. fides eniꝫ pͥncipalr̄ ꝯtinet duo.ſ. cognitionē ſb̓e ꝯdi toris ⁊ cognitionē oꝑis ꝯditoris. Cognitio ſb̓e ꝯditoris ꝯſiſtit in cognitiōe diuine vni nitatꝭ: ⁊ eiuſdē beatiſſime trinitatꝭ. Cognitō vero oꝑis ꝯditoris ꝯſiſtit in cognitiōe cre ationis: ſeu reꝝ formatiōis. vn̄ ꝓph̓a ſignā ter dixit. qͣꝫtū ad cognitionē ſb̓e intelligatꝭ ꝗa ego ſū. Exo. 3. ego ſū ꝗ ſū. quātū ad co gnitionē operiſ ſb̓dit. an̄ me nō ē formatus deꝰ: a qͦ ſit pͥncipiū vniuerſe creatōis. ¶ Itē fides ⁊ intelligētia ſaluatoris verſat̉ circa duo.s. circa ꝑſonā ſaluatoris: ⁊ circa opus ſaluatiōis. Perſona aūt ſaluatoris ē ꝑſona filii dei.s. xp̄s. in duabus naturis: diuinita tis.s. ⁊ humanitatis. Deus enim ⁊ hō vnꝰ eſt Chriſtus. vnde ad ſignificādū perſonaꝫ ſaluatoris in natura dīnitatis dic̄. ego ſum cui.s. ꝯpetit nom̄ qd̓ ē exo. 3. Qui ē miſit me ad vos. Ad ſignificādū eandē ꝑſonā in naͣ hūanitatꝭ. addit. ego ſū dn̄s. vn̄ ī apocꝭ. 19. Het ī veſtimēto ſuo ⁊ ī femore ſuo ſcriptū rex regū ⁊ dn̄s dn̄antiū. ¶ Opꝰ ſaluatiōis ꝯſiſtit in ſacramētis ſalutis ꝑ pn̄tē grām: ⁊ p̄miis ſalutis ꝑ futurā gloriam. Ad qd̓ deſi gnādū addit. ⁊ nō ē abſqꝫ me ſaluator: a qͦ .s. ſit pͥncipium ⁊ cā nr̄e ſaluatiōis. Oſee. 13. Deū abſqꝫ me neſcies: ⁊ ſaluator nō ē p̄ter me. ¶ Inꝗſitio igit̉ catholica de his que ꝑ tinēt ad fidē qͣdriꝑtita ē. ¶ Prima pars ꝑ tinet ad cognitionē ſb̓e diuine trinitatis ⁊ vnitatꝭ. ¶ 2ª ad oꝑa diuine ꝯditiōis. ¶ 3 ad ꝑſonā ſaluatoris ī naͣ diuinitatis: ⁊ naͣ humanitatꝭ. ¶ 4ª vero ꝑtinet ad ſacram̄ta ſalutis: ⁊ oꝑa future glorificatiōis. ¶ Per tractatis igit̉ duabꝰ pͥmis ꝑtibꝰ ꝑtinētibus ad fidē ꝯditoris: nūc accedēdū ē ad inꝗſiti Fy IfccL IICem x4 46 FLe 5. onē eoꝝ q̄ ꝑtinēt ad fidē ſaluatoris. ¶ Et pͦ circa ꝑſonā filii dei: ꝗ eſt caput nr̄e ſalutꝭ ꝑ aſſūptionē nr̄e humanitatis. Deīde vero circa ſacramēta nr̄e ſalutis: ⁊ opꝰ glorifica tiōis. ad quā rē ſciētes vere qd̓ dic̄ beatus apl̓s. 2. Cor. 3. Nō ꝙ ſufficiētes ſimꝰ cogitar̄ aliꝗd qͣſi a nobis. ſꝫ ſufficiētia nr̄a ex deo eſt Ex totis p̄cordiis ſaluatoris grām implora mꝰ. Adiuuāte igit̉ ſua grā hͦ ordine ꝓſeque mur. ¶ Primo de incarnatōe ⁊ aſſūptione ¶ 2º de ꝯceptōe ⁊ natītate. ¶ 3º d̓ grā. ſcīa ⁊ ptāte ip̄iꝰ. ¶ 4º de merito ⁊ uolūtate. 5º de paſſiōe ⁊ mortē. ¶ 6º d̓ deſcēſu ad īfe ros ⁊ reſurrectōe. ¶ 7º de aſcēſiōe ad celos ⁊ ad dexteraꝫ pr̄is ſeſſiōe. ¶ 8º de aduētu ad iudiciū dei ⁊ hominis Ih̓u xp̄i. ¶ Circa pͥmū pͦ q̄ret̉ de ncc̄itate incarnatōis. de ꝯue niētia incarnatōis. de p̄deſtinatōe incarna tionis. de actu incarnationis. Rimo igitur que rit̉ de ncc̄itate incarnatiōis: an..s. ne ceſſe fuit deū incarnari. Sꝫ ꝗa hec qō ponit lapſū hūane nature. Iō īꝗremꝰ hͦ ordine. ¶ In pͥncipio an ſit hūana natura lapſa. vl̓ taliter a deo inſtituta. ¶ Deinde oſtenſo ꝙ ſit lapſa: queret̉ vtrum ſit lapſa reparabili uel irreꝑabilr̄. Cōſequēter ꝓbato ꝙ reꝑabili inꝗret̉ vtꝝ neceſſe ſit eā reꝑari. Exinde an poſſit reꝑari ꝑ ſe: an ꝑ aliū. Pꝰ modū hīto ꝙ n̄ ꝑ ſe ſꝫ ꝑ aliū. an̄ poſſit r̄ꝑari ꝑ creaturā. Poſtea on̄ſo ꝙ n̄ per creaturā. an oporteat fieri reꝑatōeꝫ ꝑ deū. ⁊ hͦ aūt ꝑ deū ꝑ ſe: aut ꝑ deū hoīeꝫ: ⁊ ꝯcludet̉ ꝙ oꝑꝫ reꝑationē fie̓i per deū hominē. Queritur igitur huma vtrum na natura ſit lapſa ab illo ſtatu: in quo fuit ꝯdita: quod tamen a fidelibus nullatenus dubitat̉: cū dicat ſaluator Mat. 18. venit fi liꝰ hoīs ſaluar̄ qd̓ ꝑierat. qd̓ on̄dit ī ꝑabola ouis centeſime: q̄ errauerat: quā q̄rit donec inueniat. ꝑ quā deſignat hūanā naͣꝫ. Luc̄. 15. Tn̄ ꝯtra ph̓os infideles multis moīs ꝓbat̉ ynaͣ hūana lapſa ſit a ſtatu pͥme ꝯditionis ¶ pͥº ſic. dic̄. n. Anſel. ī pͦ li. cur deꝰ hō. Neqͣo exiſtimabis ꝯuenire d̓o ut creaturā quā fed̓ iuſtā ad beatitudinē: ſine peccato miſerā eē cogat. hoīeꝫ aūt mori miſeꝝ ē. Si gͦ deꝰ exi git mortē ab hoīe ſb̓ ſtatu ſb̓ qͦ nūc ē. gͦ ē ſb̓ culpa. gͦ hūana naͣ lapſa ē a pͥmo ſtatu: in qͦ fuit ꝯdita. ⁊ hͦ ꝑ cl̓pa. ¶ 2º ſic. nihil ordīatū ad beatitudinē ẜm ꝙ huiꝰ: eſt ordinatū ad miſeriā. quia nihil ordinatum ad alteꝝ op poſitoꝝ ẜꝫ ꝙ hꝰ ē ordinatū ad reliquū. Sꝫ coīs ē ꝯceptio etiā ph̓oꝝ: ꝙ naͣ hūana ī ſta tu ſb̓ quo ꝯdita fuit erat ordinata ad btī tudinē. In pn̄ti aūt ſtatu ordinata ē ad mi ſeriā. ſic̄ pꝫ. ꝗa ad penalitatē ⁊ mortē. ⁊ nō niſi ꝑ culpā. cū dicat̉ ꝓuer. 14. miẜos ppl̓os fac̄ peccatū. gͦ ſb̓ ſtatu ſb̓ qͦ mō ē n̄ fuit ꝯdi ta. gͦ lapſa ē a ſtatu ſue pͥme ꝯditiōis. ſic. Nihil deteſtabile ul̓ pudēdū ẜ rōne pōt poni ī oꝑibꝰ ꝯditiōis dīne. ꝗa oīa fac̄ crea tor ordinādo ad ſe. Sꝫ ī nobis ſūt paſſiōēs carnales ⁊ multa alia deteſtabilia ẜm ronē gͦ talia n̄ fuerūt ꝯdita ī hūana naͣ. Relīꝗt̉ gͦ ꝙ ē lapſa. 4º ſic. Sūma ꝯcordia ſiue ſū ma pax nō ē cā effectiua diſcordie uel rebel liōiſ. Sꝫ ſūma bōitaſ ē ſūma pax ⁊ ꝯcordia gͦ nō ē cā rebelliōis ī aliqͦ effectiua. Ab ipſa igit̉ nō eſt ꝯdita hūana naͣ ſb̓ rebellionē ⁊ diſcordia. Sꝫ naͣ hūana ẜ hūc ſtatu ē in re bellione ⁊ diſcordia. vn̄ Apl̓s. ro. 7. Uideo aliā lege in mēbris meis repugͣntē legi m̄tꝭ mee. ⁊cͣ. Et gala. 5. Caro ꝯcupiſcit aduerſus ſpm̄. gͦ ſb̓ hͦ ſtatu n̄ ē ꝯdita a creatore. ergo lapſa ē a ſtatu pͥme ꝯditiōis. Si forte di cat̉ ꝙ hꝰ rebelliōēs fiunt nobis maͣ exercē de uirtutꝭ. ⁊ hͦ mō ordināt̉ ad deū: ⁊ ad pa ce ꝓut dic̄ Augꝰ ī li. de ci. dei. li. 16. c. 12. ꝙ hac ītētiōe iuſtū bellū gerit̉ vt pax acqͥrat̉ Con hͦ nihilominꝰ obr̄: ꝙ ſūt ml̓te miẜie in hūano gn̓ͣe ad nullū bonū: nec ad ſalutē ordinabiles: ſic̄ ſūt errores ⁊ ignorātie. vn̄ Anſel. in. 2. li. cur deꝰ hō. Ignorātia nunꝙͣ vtilis ē: ſꝫ ſemꝑ nocet. Relinꝗt̉ gͦ ꝙ ſb̓ iſtis miſeriis nō fuit naͣ ꝯdita. Itē a ſūma bo nitate nihil efficit̉ qd̓ nō ſit magis inclina bile ad bonitatē qͣꝫ ad maliciā. gͦ ī pͥma ꝯdi tiōe magis fuit hūana naͣ inclinabilis ad bonitate qͣꝫ ad malitiā. ſꝫ ẜ ſtatu pn̄te ꝓnior ē ad maliciā. vn̄ gn̄. 8. Sēſus hoīs ⁊ cogita tio ꝓna ſūt ad malū ab adoleſcētia ſua ⁊cͣ. Reliꝗt̉ gͦ ꝙ ē lapſa a ſtatu ſue pͥᵉ ꝯditōis. Itē in qͦdam li. de ebdomadibꝰ. Creator ne nihil fac̄ conͣ naͣm: ꝗa face̓t conͣ ſe. fec̄.n. naͣꝫ ad ſe. ſi gͦ conͣ hūana naͣm ē mors. gͦ creator hūane neͣ mortē nō fec̄: ſic̄ dr̄ ſap̄. i. Qm̄ de mortē n̄ fec̄: nec delectabit̉ ī ꝑditōe viuoꝝ Ꝙ aūt ꝯtͣ naͣꝫ ſit mors pꝫ. ꝗa naͣlis appetitꝰ aīe ē: ꝗ nūꝙͣ pōt amoueri: vnionis ad cor pus. vn̄. 2. cor. 5. Nolumꝰ expoliari ẜꝫ ſuꝑue ſtiri ⁊cͣ. Si ꝟo inſtet̉ ꝙ cuilꝫ rei naͣli ut pꝫ ī corꝑibꝰ ſimplicibꝰ ⁊ mixtis infixus ē ap petitꝰ naͣl̓ ad ſui ꝯſeruatōeꝫ: et tn̄ corrupti biles ſūt. pari rōe pōt eē appetitus naͣlis in hūana naͣ īmortalitatꝭ: ⁊ tn̄ nihilominꝰ erit mortalis. Conͣ. ſnīa ph̓oꝝ ē cū aliqͣ maͣ e ſb̓ aliqͣ forma nobili: nūqꝫ appetit ſeꝑari ab illa: ⁊ eē ſb̓ minꝰ nobili. vt pꝫ in maͣ celi: q̄ nūqͣꝫ appetit eē ſb̓ alia forma. ꝗa ē ſb̓ forma nobiliſſima: q̄ ei poſſit ꝯuenire.s. forma lucꝭ Et inde ē ꝙ celū ē incorruptibile. n̄ aūt ſic ī elem̄tꝭ ⁊ mixtis. ꝗa lꝫ appetāt ſui ꝯſeruatio ne: tn̄ maͣ appetit qͦdā naͣli appetitū eſſe ſb̓ forma alia: cū nō ſit ſb̓ forma nobiliſſima. Cū gͦ corpꝰ hūanū ſit ſb̓ forma nobiliſſima: q̄ ē rōnal̓ aīa: nullo mō appetit ab ea ſeꝑari ſꝫ ſb̓ eadē ꝯſeruari. gͦ ꝑ naͣm non erit homo corruptibilis vel mortalis. Ad oppoſitum argu it̉ multiſ moīs. pͥº ſic. Oē ꝯpoſitū ex ꝯtͣri is ē diſſolubile: ſic̄ dic̄ Auicēna. Cōtͣria ſēp appetūt ire ī regiōes diue̓ſas. Sꝫ corpꝰ ade ī ſtatu pͥme ꝯditiōis fuit ꝯpoſitū ex ꝯtͣriis gͦ ꝑ naͣꝫ fuit diſſolubile ⁊ corruptibile. Sed tale ē mō corpuſ hūanū. gͦ ꝑ corruptibilita tē nō ꝓbat̉ ſtatꝰ neͣ lapſe. Itē oē ꝯtinuū ē diuiſibile. Sꝫ corpꝰ Ade in pͥma ꝯditione erat continuum. ergo diuiſibile. ergo vt pͥus. Itē erat ſenſificatū. gͦ erat ſenſitiuū doloris. ꝗa ſic̄ dic̄ Aug. dolor ē ſenſus diui ſionis impatiēs. erat igit̉ ſenſitiuū doloris. Nō igit̉ ſēſus doloris ⁊ pene ꝓbat ſtatu ne lapſe. Itē dic̄ Aug. ſuꝑ gn̄. ad lr̄aꝫ ꝙ adā no māducauit de pomo eo ꝙ crede̓t eē deꝰ ſꝫ ne ſuas delitias ꝯtriſtaret.s. vxorē. ſicut Salomon adorauit idola 3. ℟. ii. ne ꝯtriſta ret vxores ſuas. ergo ſciebat ꝙ Eua erat triſtabilis in ſtatu pͥme ꝯditiōis. ſꝫ triſtitia ē paſſio affligēs aīaꝫ. Relīꝗt̉ gͦ ꝙ ſtatꝰ pͥme ꝯditiōis ē ſtatꝰ paſſibilitatis aīe ⁊ corꝑis. ſic̄ on̄ſū ē pͥus. Itē ſic̄ dic̄ Io. Dama. ꝯce dit deus iuſtū incide̓ in calamitates ꝓpter multas cās. vna ē ut eā q̄ in ip̄o latet uirtu tē: alijs manifeſtā faciat. vt Iob. i. Alia eſt ut nō ex recta ꝯſcīa excidat in ſuꝑbiā ut in Paulo. 2. Cor. 12. Alia ꝓpter eruditionē ali oꝝ: vt alij erudiāt̉. vt in Lazaro ⁊ diuite. Luce. 16. Alia ꝓpter gl̓iā dei: nō ꝓpter ꝓpͥū aut ꝑentu peccatū. vt ī ceco a natītate. Io. 9. Alia ꝓpter zelū alteriꝰ ſiue imitationē vt gl̓a eiꝰ ꝗ paſſus ē magnificata in pugͣ: alijs paſſio fiat ſpes future gl̓ie vt in martiribꝰ Hebr. xi. Relīꝗt̉ gͦ ꝙ nō eēt īcōueniēs: etiaꝫ ſi homo non peccaſſet: habere penalitates q̄ ordinarēt euꝫ ad maiorē gloriā: ⁊ ad p̄di ctas vtilitates. Itē cū ſenſibilia bruta pa tiāt̉: et ſine peccato. cū equal̓ ſit eī cura de oībꝰ. Sap̄. xi. Ergo pari rōe nō erit īcōueni enſ: etiā ſi hō nō peccaſſꝫ: ꝙ hr̄et hꝰ penalita tes ⁊ miſerias. Relinꝗt̉ ergo. ꝙ ꝑ hꝰ miſeri as nō ꝓbat̉ hūanā naͣꝫ eē lapſaꝫ. Itē ſtatꝰ pͥme ꝯditōis ponēdꝰ ē talis: ꝙ magis ſit ad vtilitatē hoīs. Scd̓ꝫ hoc arguit̉. Qd̓ magis ē ad meritū: magis ē ad btītudinē. Sꝫ ſtatꝰ patiēdi magis ē ad meritū qͣꝫ ſtatꝰ nō patiē di. ꝗa ſic̄ dr̄ Iacꝭ. i. Patīa opꝰ ꝑſcm̄ hꝫ. ⁊cͣ. Et 2. Cor. 12. Uirtꝰ ī īfirmitate ꝑficit̉. Si gͦ ſtatꝰ nature ꝯdite fuit tal̓: ꝙ magis ē ad merēdū btītudinē. gͦ fuit ſtatꝰ patiēdi. Itē potior ē ſtatꝰ ꝗ magis dirigit ⁊ mouet ad deū. Sꝫ ſtatꝰ patiēdi ē hꝰ. vn̄ p̄s. Multiplicate ſunt īfirmitates eoꝝ. poſtea accelerauerūt. ergo ſtatꝰ patiēdi ē potior in pn̄ti. Si ergo ꝯdiº nature fuit in ſtatu potiori. ergo ⁊ in ſtatu patiēdi. Itē potior ē ſtatꝰ: ꝗ magis ē ad coronā. Sꝫ ſtatꝰ pugne ⁊ rebelliōis ē ſtatus ꝗ magis ē ad coronā. ꝗa ſic̄ apl̓s. 2. Thimo. .2. Nō coronabit̉: niſi ꝗ legitime certauerit. ergo ⁊cͣ. Itē potior ē ſtatꝰ in qͦ magis eru dit̉ hō. Sꝫ ſtatꝰ penalitatis ē hꝰ. vn̄ Iere. 6. ẜ aliā lr̄am. Per oē flagellū erudieris irl̓m. Et Gregꝰ. Pena oculos aꝑit: qͦs culpa clau dit. ergo ⁊cͣ. Itē potior ē ſtatꝰ: in qͦ magis hō p̄ſeruat̉ a peccato. Sꝫ ſtatꝰ tēptatiōis ⁊ tribl̓onis ē hꝰ. vn̄. 2. Cor. 12. Ne magnitudo r̄uelationū extollat me: datꝰ ē mihi ſtimulꝰ carnis mee ⁊cͣ. ergo ⁊ cetera. ẜm catholicā ꝟita Reſponſio taꝯcedēdū ē hūa naͣ naͣm eē lapſam: qd̓ tn̄ ph̓i ignorauerūt. vn̄ nec medici q̄ſierūt. ẜ illd̓ Petri. x. Stultꝰ factꝰ ē oīs hō a ſcīa ſua. Ad obiecta ꝟo pͦ intelligēdū ē ꝙ diſtinguit Hugo de ſancto Uic. in li. de ſacramētis tres ſtatus hūane nature. Primꝰ ē nature a deo ꝯdite. 2ꝰ eſt nature lapſe. 3ꝰ ꝟo nature btē. In pͦ ſtatu huit hō poſſe peccare ⁊ poſſe nō peccare. et hoc fuit pͥma arbitrii libertas. Et in eodem ſtatu huit poſſe mori: et poſſe n̄ mori. et hoc fuit pͥma hūani corꝑis īmortalitas. In 2º ſtatu hꝫ poſſe mori: et nō poſſe nō mori. ſic̄ et poſſe peccare: et nō poſſe nō peccare. qm̄ in hͦ ſtatu ē peccādi ⁊ moriēdi neceſſitas. In 3º ꝟo ſtatu hēbit poſſe nō mori: ⁊ non poſſe mori. ſic̄ et poſſe nō peccare: et n̄ poſſe peccare. qm̄ ad hūc ſtatu ꝑtinet moriēdi ⁊ peccādi impoſſibilitaſ. Scd̓ꝫ hͦ ergo dicē dū ē. ꝙ ſic̄ nō ē pone̓ ꝯueniēs bonitati dīne ⁊ ſūme: ꝙ ꝯdiderit naͣm in ſtatu ncc̄itatis peccādi. ita nec in ſtatu ncc̄itatis patiendi. qm̄ ſic̄ ad impoſſibilitatē peccandi ſeꝗt̉ im poſſibilitas patiēdi in ſtatu 3ᵉ. ita ad poſſibi litatē peccādi ⁊ nō peccādi poſſibilitas pa tiēdi ⁊ nō patiēdi. ſic̄ fuit in ſtatu pͥmo. ita in ſtatu moderno ad impoſſibilitatē nō pec cādi ſeꝗt̉ impoſſibilitas nō moriēdi. Ex quo euidēs ē naͣꝫ hoīs eē lapſaꝫ. Ad pͥᵐ ergo obm̄ dicēdū ē ẜ Hug. de ſcō Uic. in li. de ſa cramētꝭ. Hō an̄ peccatū naͣ mortalis ⁊ paſ ſibilis fuit. ꝗ tn̄ ex bn̄ficio creatiōis p̄cedē te: ⁊ ꝓprio ſtudio ſb̓ſequēte face̓ potuiſſet vt nō moret̉: nec in vita corruptionē pate retur. Ex qͦ relinꝗt̉ ꝙ in Adaꝫ erat poſſibili tas ad diſſolutionē ⁊ corruptionē. tn̄ cum potētia deuitādi oēꝫ defectū ⁊ corruptōeꝫ. In ſtatu vero moderno ē poſſibilitas cum ncc̄itate ad diſſolutionē ⁊ corruptione: et in euitabilitatē. Ad 2ᵐ dicēdū ẜ Hug. de ſco Uic. ꝙ in pͦ ſtatu erat in hoīe cū diuino adiutorio oēm violētiā repelle̓. dic̄ enī. ꝓ pterea rōi hūane adiūcta ē ꝓuidētia dīna: vt rō hūana ex vna ꝑte vigilaret ꝯtͣ negli gētiā. Prouidētia ꝟo dina ex ꝑte altera ſta ret ꝯtͣ violētiā. Ex hͦ ergo pꝫ ꝙ ꝙͣꝫuis hō in pͦ ſtatu hr̄et corpꝰ ſenſitiuū doloris: poterat tn̄ ꝑ rōnē ꝓpriā ⁊ ꝓuidētiā dīnā caue oēm dolorē. Ad 3ᵐ iā pꝫ rn̄ſio. ꝗa quāuis hr̄et naͣꝫ triſtabilē: nūquā tn̄ triſtaret̉: dū tn̄ ro ꝑ negl̓iam a ꝓprio ſtudio nō defice̓t. vnde Hugo. ꝗa hō naͣm paſſibilē hūit ꝯtͣ paſſio nē: ei cuſtodia ncc̄ia fuit: vt vꝫ. ꝑ rōnē ꝑpͥā ꝯtͣ negl̓iaꝫ cauēdā excitaret̉. et ꝑ ꝓuidētiā dīnā illeſus ẜuaret̉. Ad 4ᵐ dd̓. ꝙ Dam. loꝗt̉ ẜ ſtatū nͤ lapſe: nō ẜ ſtatū nͤ ſimpl̓r. Dicēdū ē ergo: ꝙ oīs penalitas ꝯſequit̉ ad cl̓pā originalē ⁊ actualē. vt ſi nō fuiſſꝫ cl̓pa vl̓ original̓ vl̓ actual̓: nūꝙͣ fuiſſet pena. Un̄ in martiribꝰ ſcīs ⁊ ceteris caſibus qͦs ponit Dam. quāuis noͣ ꝯſeqͣt̉ pena ad culpā actu alē: ꝯſeꝗt̉ tn̄ ad culpā originalē. ꝗa ſi nō p̄ ceſſiſſꝫ culpa originalis: nō ordinarēt̉ ſancti ad btītudinē ꝑ ſuſtinētiā alicꝰ paſſiōis. nec etiā ipſe dn̄s paſſus eēt: niſi ꝓpter culpā hu mani gn̓is expiādā. Ad 5ᵐ dd̓. ꝙ nō ē ſil̓e de brutis ⁊ hoībꝰ. bruta enī nō ordināt̉ ad btītudinē vite ꝑpetue. Sꝫ rōnalis creatura hō ordinat̉ ex ꝯditiōe nͤ Uel ſi forte hō nō peccaſſet: vl̓ bruta n̄ eſſent: vl̓ ſi eſſent: diſſo lutio eoꝝ nō eēt illis penalis. Ad 6ᵐ dd̓ ꝙ magis eē ad meritū dr̄ dupl̓r. ꝙͣ admod̓ aliud dr̄ meliꝰ alio.ſ. ſimpl̓r. ⁊ ẜᵐ ꝗd. ſicut vinū ē meliꝰ aqua ſimpl̓r. tn̄ aquā melior ē egro. Eodē mō dd̓. ꝙ ſtatꝰ patiēdi nō ē me lior nͤ hūane ſane: ꝙͣuis ſit melior nͤ hūane lapſe. Simplr̄ enī ē melior ſtatꝰ nō patiendi ſtatu patiēdi. nec magiſ ad meritū ē ī ſtatu nͤ bn̄ inſtitute ſtatꝰ patiendi. Preterea in ſtatu nͤ lapſe ſtatꝰ patiēdi ⁊ nō patiendi ſe hn̄t vt excedētia ⁊ exceſſa. Nā ei ꝗ ꝓnus ē ad impatīaꝫ magiſ ē ad meritū ſtatꝰ n̄ pati ēdi. Ei ꝟo ꝗ ꝓnꝰ ē ad laſciuiā ſtatꝰ patiēdi Ad 7ᵐ dd̓ ē. cū dr̄. ꝙ ſtatꝰ patiēdi magiſ mouet ad deū. hͦ ē veꝝ in naͣ torpēte. ſic̄ mo ē. Sꝫ nō ē hͦ veꝝ in naͣ vigilāte ⁊ intēta ad deū. īmo hͦ eēt ei malū quātū ad illū ſtatū. retrahe̓t enī ipſaꝫ a deo: dū ipſa ſuis paſſio nibꝰ intēde̓t. Ad 8ᵐ dd̓. ꝙ btītudo eter na alibi dr̄ corona: et alibi dr̄ denariꝰ. Scd̓ꝫ ꝙ dr̄ denariꝰ: ꝯſiderat̉ vt p̄miū qd̓ dat̉ ad remuneratione oꝑis. Scd̓m ꝙ corona ꝯſide rat̉ vt p̄miū: qd̓ dat̉ ad gl̓iā honoris: qͥ pōt prouenire ex duplici rōne. vel rōe victorie vitioꝝ: ẜᵐ rōnē pugne ⁊ tēptatōis an̄ pec catū: ꝓut Adā ⁊ Eua in pͥmo ſtatu legunt̉ tēptati. gn̄. 3. Uel rōne victorie tēptatōis ⁊ pugne ẜᵐ ſtatū illū: ꝗ ē poſt pccm̄. In pͦ eniꝫ ſtatu pugͣ erat tēptatio exterior. In 2º ſtatu tēptatio interior. Uterqꝫ gͦ ſtatꝰ erat ad co ronā. et etiā pͥmꝰ ſtatꝰ ẜᵐ ſe magis. ꝗa ma gis ad uictoriā. Ad 9ᵐ dd̓. ꝙ cū dr̄. ꝙ hō magis erudit̉ in ſtatu penalitatꝭ. hͦ veꝝ eſt quātū ad ſtatū nͤ lapſe. Sꝫ hͦ nō ē veꝝ: qn̄ hō rectꝰ ē: et in ſtatu rectitudinis. ſic̄ fuit in pͥma ſui ꝯditōe. Ad vltimū dd̓. ꝙ cū dr̄ ꝙ hō in ſtatu tribl̓onis ⁊ tēptatōis magis p̄ſeruat̉ a peccato. hͦ ē veꝝ quātū ad ſtatū nͤ lapſe. Uidemꝰ enī ꝙ alr̄ p̄ſeruat̉ ſanꝰ ꝙͣ eger. ꝗa egro aliꝗd ſb̓trahit̉ ad p̄ſeruatōeꝫ ipſiꝰ: qd̓ daret̉ ſano. nec tn̄ idem dat̉ vtriqꝫ ad p̄ſeruatione ipſoꝝ. Sil̓r dd̓. ꝙ naͣ lapſa lꝫ p̄ẜuet̉ a peccato ꝑ tēptatōes ⁊ tribl̓ones: n̄ tn̄ ſic ē de naͣ ī pͦ ſtatu ſue ꝯditionis. Onſequentel etō ꝙ ſuppo hūana naͣ ſit lapſa: querit̉ vtrū lapſa ſit reꝑabilr̄: vl̓ irreꝑabilr̄. Et in pͥmis on̄di tur ꝙ q̄lꝫ culpa mortalis ſit irreꝑabilis ſiue irremediabilis gn̓alr̄. 2º ꝙ peccatū Adeſit irremediabile. Ad pͥᵐ ſic obr̄. Hic̄. An ſel. ī li. cur deꝰ hō. Scd̓ꝫ mēſurā delicti opꝫ ſatiſfactione eē. alr̄ inordinatū remane̓t pec catū: qd̓ eē nō poteſt. qm̄ deꝰ nihil dimittit inordinatū ī regno ſuo. Sꝫ oe peccatū mor tale hꝫ quātitatē infinitā.s. culpā q̄ ē infini ta. gͦ ẜᵐ illud exigit deꝰ ſatiſfactionē infini tā. Sꝫ remiſſio pcc̄i mortalis nō ē ſine ſatiſ factione. ſic̄ dic̄ Anſel. Et coīs aīaꝝ ꝯcepto Ergo remiſſio peccati mortalis nō pōt eſſe ſine ſatiſfactiōe infinita. Sꝫ a nobis nō pōt eē ſatiſfactio infinita. gͦ peccatū mortale in nobis ē irremediabile. Ꝙ aut quātitas cul pe mortalis ſit infinita: pꝫ. qm̄ mortali pccō debet̉ pena eterna: q̄ ē infinita. vn̄ de pu nit pena infinita ꝓ ipſa. gͦ vel deꝰ ē iniuſt puniendo ſic ꝓ culpa mortali. vel pone̓t̉ ꝙ quātitas eiꝰ ſit infinita. quātitas autē pec cati attēdit̉ ad reatū. Itē ad idē ẜᵐ Anẜ. in eodē li. Ubi nō pōt heri ſatiſfactio: n̄ pōt hr̄i remiſſio. Sꝫ nō pōt hr̄i ſatiſfactio: niſi fi eri poſſit recōpēſatio. Ergo non pōt hr̄i re miſſio: niſi poſſit hr̄i recōpēſatio. Sꝫ nō pōt fieri recōpēſatio ꝓ peccato mortali. gͦ non pōt peccatū mortale remitti. Ꝙ aūt nō poſ ſit fieri recōpēſatio ꝓ ipſo: pꝫ. Peccās enim mortalr̄ amiſit infinitū bonū. Sꝫ nulla recō pēſatōe pōt hr̄i qd̓ pōde̓t: et qd̓ ſit eqͣle infi nito bono. Et ſic̄ dic̄ Anſel. Nō ſuffic̄ ꝓ cl̓pa redde̓ qd̓ ablatū eſt. ſꝫ ꝓ iniuria illata plus redde̓ ꝙ abſtulit. vn̄ ꝗ ſaltū ledit alteriꝰ: n̄ ſuffic̄ ſi faltū reſtituat. niſi ꝓ illata iniuria aliꝗd recōpēſet. Ex qͦ relinꝗt̉. ꝙ n̄ pōt fierī recompēſatio. gͦ nec poteſt fieri remiſſio de illo. ergo eſt irremediabile. Conſequenter oſtē dit̉: ꝙ peccatū Ade ſit irremediabl̓e ſic. Oē peccatū: qd̓ ē in ſpm̄ ſcm̄: eſt irremediabile. Dic̄ enī Gregꝰ. ꝙ ē peccare in prēꝫ. ē pcc̄are in filiū. et ē peccare ī ſpm̄ ſcm̄. Et ꝗa patri attribuit̉ potētia. filio ſapīa. et ſpūi ſcō bo nitas. Peccatū ī patre ē ex infirmitate. pec catū in filiū ex ignorātia. ſꝫ peccatū in ſpm̄ ſcm ē ex certa malicia. Sꝫ peccatū ex certa malicia ē irremediabile. et peccatū Ade eſt hiꝰ. gͦ ē irremediabile. Ꝙ aut peccatū Ade ſit tale: pꝫ. ꝗa nō peccauit ex infirmitate. cū nullā hēret infirmitatē eū ad peccatū im pellētē. Itē nec ex ignorātia. quia non erat ignorās: ſꝫ ſpūali mēte p̄ditus. ſic̄ dic̄ Augꝰ. Unde bene ſciuit ſe peccare. ergo peccaui irremediabilr̄. Itē hͦ idē vr̄: ꝯꝑando pec catū hoīs ad peccatū angeli. Peccatū eniꝫ Ade ⁊ peccatū angeli fuerūt ꝓportōabilia et in eodē gn̓e. ꝗa vterqꝫ peccauit ꝑ ſuꝑbiā tn̄ hō peccauit appetēdo ſcīaꝫ dīna. Angl̓s ꝟo peccauit appetēdo oīpotētiā. Un̄ dixit Iſa. 14. Aſcēda in celū. ſuper aſtra exaltabo ſoliū meū. ⁊cͣ. gͦ ꝓportionabilia ſunt peccatū hoīſ: ⁊ peccatū angeli in gn̓e peccati. Itē ẜᵐ circūſtātias: q̄ ſunt libeꝝ arbitriū ī utro qꝫ: et auerſio a deo: et ꝯuerſio ad ꝯmutabile bonū. Libeꝝ.n. arbitriū angeli nō excedit ī īfinitū libeꝝ arbitriū hoīs. Silr̄ nec auerſio auerſionē: neg ꝯuerſio ꝯuerſionē ī infinituꝫ excedit. gͦ peccatū vniꝰ nō excedit peccatū alteriꝰ in infinitū. Sꝫ peccatū irremediabile excedit in infinitū peccatū remediabile. gͦ ſi peccatū angeli ē irremediabile: vr̄ ꝙ pccm̄ hoīs: cū ꝓportōabile ſit: ſil̓r ſit irremediabl̓e Itē hͦ idē on̄dit̉ ꝯꝑando effectū peccati hoīs ad effectū peccati angeli. Effectꝰ.n. pec cati angeli fuit noce. ꝗa ſic̄ dic̄ Augꝰ. in li. d̓ naͣ boni. Malū nō dr̄ niſi ꝗa nocet. Sꝫ plus nocuit peccatū Ade: qͣꝫ peccatū āgeli. gͦ ma gis malū. gͦ irremediabiliꝰ. Ꝙ aūt pcc̄m ade plus nocuerit: ꝙͣ peccatū angeli: probat̉ ſic. Ro. 5. Per vnū hoīeꝫ ī oēs hoīes mors ꝑtnͣ ſiit: ⁊ qͦ oēs peccauerūt. Oībꝰ gͦ hoībꝰ nocu it peccatū Ade. Sꝫ peccatū angeli n̄ nocuit niſi tm̄ vni ꝑͤ.ſ. ipſi ꝑͤ peccātꝭ. gͦ peccatū ho minis plꝰ nocuit. Itē hͦ idem vr̄: ꝯꝑando peccatū ad peccāte. Peccatū angeli dr̄ irre mediabile. Aut gͦ ꝗa deꝰ n̄ pōt reꝑare. aut ꝗa īpoſſibile ē eū reꝑari. Nō ꝗa deꝰ nō pōt reꝑare ip̄ꝫ. ꝗa hͦ dice̓ eēt ꝯtumelia dīne poᵉ Ergo hͦ ē ꝗa nō pōt reꝑari. Sꝫ tunc obr̄. Na ſic̄ libeꝝ arbitriū hoīs ē ad bonū ⁊ ad malū. ita et angeli. gͦ ita pōt penite̓: ſic̄ hō. gͦ nō ē maior cā ī angelo: qͣꝫ in hoīe. qͣre pecca tū angeli ſit irremediabile. gͦ ſi ē irremedia bile. et pccm̄ hoīs erit irremediabile. Si dicat̉. ꝙ hͦ nō ē veꝝ. ꝗa libeꝝ arbitriū ī ho mine ē ẜᵐ ꝯuerſionē ad bonū: et reuerſionē ad bonū pꝰ lapſuꝫ. Libeꝝ aūt arbitriū in an gelo ē ẜᵐ poſſibilitatē ꝯuerſiōis ad bonū: et nō reuerſiōis ad bonū pꝰ lapſuꝫ. ꝓpter qd̓ penite̓ nō pōt. et iō peccatū eiꝰ irremediabi le ē. Cōtͣ. Facultas liberi ar. in angelo di gnior ē: ꝙͣ ī hoīe. ꝗa ē īmediatiꝰ a d̓o. et etiā ē angelꝰ dignior ſtatura: ꝙͣ hō. Sꝫ ſi ī libero arbitrio angeli nō poſſit eē ptās reuertēdi ad bonū pꝰ lapſuꝫ: ſb̓tͣhē̓t̉ ab ipſo dignitas li. ar. hͦ. n. ē de dignitate li. ar. ꝙ ſic hēat du plice̓ potētiā. Sꝫ ꝗcꝗd ē dignitatꝭ: datū ē an gelo: et etiā pluſꝙͣ hoī. gͦ ē pone̓ iſtā duplice potētiā ī libero ar. angeli. gͦ angelꝰ pꝰ lapſū pōt reuerti ad bonū. gͦ culpa eiꝰ ē remedia bilis. Si dicat̉. ꝙ naͣ angeli ē īmutabil̓: et ſil̓r potētia eiꝰ. ꝗa potētia ſeꝗt̉ naͣꝫ. et iō qn̄ ꝯuetit̉ ad aliꝗd: īmutabilr̄ ſe hꝫ ad illd̓: nec pōt ip̄m deteſtari. et cū elegit malū: īmuta bilr̄ adheret illi. Et ꝓpter hͦ peccatū eiꝰ eſt irremediabile. Ecōtrio ꝟo ē d̓ hoīe. Sed ꝯtͣ hͦ ſic obr̄. Quia ſic̄ Aug. dic̄. Eo ſunt an geli īmutabiles: quo ad deū ꝯuertūt̉. gͦ per naturā ꝓpriā nō ſunt īmutabiles. Circa ſolutionem qōis abſqꝫ p̄iudicio ſnīe melioris. nondū ē pl̓es cās ꝯcurre ad irreꝑabilitate angelice nͤ: e ad reꝑabilitatē hūane nͤ. He aūt vidēt̉ ac cipi pl̓ibꝰ modis. Quātū ad ꝓprietatē liberi arbitrii. Quātū ad ꝯditōnē nͤ. Quātū ad qͣlitatē peccati. Et quātū ad ordinē dīne iu ſtitie. Et quantū ad ꝯgruitatē materie. Quātū ad ꝓprietatē liberi arbi. ẜᵐ Aug. ē facultas volūtatꝭ ⁊ rōnis: dupl̓r ꝯſiderā do p̄prietatē voluntatꝭ: ⁊ ꝓprietatē rōnis. Quātū ad ꝓprietatē voluntatꝭ videba ẜᵐ aliqͦs differre hō ⁊ angelꝰ. ꝗa li. ar. hoīs an̄ electionē volūtatꝭ: ⁊ pꝰ electionē ſe habꝫ mutabilrͣ. Libeꝝ ar. angeli an̄ electōeꝫ ſe hꝫ mutabilr̄. pꝰ electonē ꝟo ſe hꝫ īmutabilr̄. Et hac rōne ī ſūmo gͣdu ē li. ar. ī deo. ī infimo aūt gradū ē in hoīe. Si ergo ē libeꝝ. ar. ī an gelo: ncc̄e ē vt ſit medio mō ſe hn̄s. Et ita cum dr̄ libeꝝ ar. ī d̓o īmutabilr̄ ſe habe̓ ad bonū: et an̄ electionē et pꝰ. Libeꝝ ar. in hoīe mutabilr̄ an̄ ⁊ poſt. Ergo libeꝝ ar. angeli ſe hēbit mēdio mō. s. mutabilr̄ ad bonū an̄ ele ctionē: et īmutabilr̄ pꝰ. Pōt.n. elige̓ ⁊ nō eli ge̓. Sꝫ ꝗcꝗd illd̓ ſit: ſiue bonū: ſiue malū: non pōt illd̓ deteſtari: poſtꝙͣ elegerit. Ex qͦ pꝫ. ꝙ nō pōt penite̓: ſiue ꝑ pnīaꝫ culpā dele̓: q̄ ē de teſtatio mali. Et ita relinꝗt̉. ꝙ culpa eiꝰ nō pōt remitti: ſic̄ culpa hoīs. Itē quātū ad ꝓprietatē rōnis pꝫ. ꝗa in libero ar. ē iudiciū d̓ bono. ſꝫ differēter ī hoīe ⁊ ī angelo. ꝗa ſic̄ dic̄ Dioꝰ. Intellectꝰ angeli deiformiſ ē. Et hͦ ē ꝗa ſupͣ tempus. Et ita accipit totū ſimul: et nō hͦ pꝰ illd̓: vl̓ hͦ ex illo. Et iō dr̄ angel̓ intellectual̓ ſb̓a. Sꝫ intellectꝰ hoīs ē ī tꝑe. et ita ꝯferēdo accipit. vn̄ nō accipit totū ſil̓: ſꝫ vnū pꝰ aliud: et vnū ex alio: ſic̄ ex p̄miſſis accipit ꝯcl̓onē. et iō hō dr̄ rōalis ſb̓a. ꝗa rō ē ꝟtus collatiua ex alio. Qualis gͦ ē ꝯꝑatio ſimplicꝭ ad ꝯpoſitū: ⁊ pūcti ad lineā in eſſen do: tal̓ ē ꝯꝑatio intellectꝰ angelici ad intelle ctū hoīs ī intelligēdo ⁊ ī iudicādo. Cum gͦ iudiciū fiat ab intellectu: patꝫ. ꝙ angelꝰ ſtatū ſue ꝯditiōis iudicat de re nō in tꝑe: et de re tota ſil̓. Et iudicādo de ipſa: videt eā totā ſil̓. gͦ certiſſime iudicat. Si gͦ peccat ī iudicādo pꝫ ꝙ peccat ex certiſſima mali tia. Nullo gͦ mō pōt excuſari. gͦ eiꝰ peccatū ē irremediabile. Nō aūt ſic ē de hoīe. Un̄ cū totā rē nō ſil̓ videat: pōt decipi ī ſuo iu dicio. Et ita cū peccatū eius aliqͦ mō poſſit excuſari: nō ē irremediabile. Un̄. gn̄. 6. Nō ꝑmanebit ſp̄s meꝰ ī hoīe. ꝗa caro ē. Item quātū ad ꝯditōeꝫ nͤ pꝫ. ꝙ angelꝰ nō ē reꝑa bil̓: ſic̄ hō. Un̄ Anſel. ī li. 2. cur deꝰ hō. Ho ꝑ aliū hoīem: ꝗ nō eēt ſui gn̓is: nō debuit re ꝑari. Et cū nō ſint oēs angeli vniꝰ gn̓is: pꝫ ꝙ nō fuit poſſibilis hec reꝑatio ī angelo: ſic̄ fuit ī hoīe. Itē ꝙͣtū ad qͣlitatē pcc̄i vari at̄ ꝯſideratio tripl̓r. Attēdēdo genꝰ peccati Attēdēdo circūſtātiā peccati. Attēdēdo oc caſionē peccati. Attēdēdo genꝰ: tā āgelꝰ ꝙͣ hō peccauit ꝑ ſuꝑbiā. ſꝫ differēter. Ho. mn. peccauit appetēdo oēꝫ ſcīaꝫ dei. Gn̄. 3. Eritꝭ ſic̄ dii ſciētes bonū ⁊ malū. Sꝫ angelꝰ pecca uit: appetēdo oīpotētiā. Un̄ Iſa. 14. Aſcēdā in celū ⁊cͣ. In deo enī ſūt duo.s. oīpotētia ⁊ oī ſapīa. Oī potētiā aūt ſuā nūꝙͣ voluit coī care alicui creature. ꝗa ẜᵐ illa ē pͥnᵐ. ꝗa gͦ angelꝰ appetiit eē pͥnᵐ: et ſil̓is deo ī potētia ꝓpter hͦ appetiit id: ad qd̓ nullo mō erat or dinatꝰ. Et ꝓpter hͦ n̄ hꝫ excuſatōeꝫ aliꝙͣ. Et ꝓpter hͦ peccatū eiꝰ ē irremediabile. Scīaꝫ aūt oēꝫ vult coīcare creature. Ad illā.n. eſt hō ordinatꝰ ī gl̓ia. ſꝫ nō ad potētiā oīuꝫ. vn̄ ⁊ xp̄s ẜᵐ ꝙ hō: nō hūit oīpotētiā. ſꝫ hūit oī ſcīam. Quia gͦ ſūma ordinatio ē appete̓ illd̓ ad qd̓ nulla creatura ē ordinata. homo aūt erat ordinatꝰ ad ſcīaꝫ: qua appetebat. ideo peccatū hoīs ē remediabile. peccatū angeli no. ꝗa illd̓ appetiit: qd̓ erat ꝓpriū creatoris Itē attēdēdo circūſtātiā peccati: pꝫ drīa Na in Adā fuit aliqͣ ignorātia. nā peccatū: qd̓ erat mortale: credidit veniale. ſic̄ dicit Arg. vn̄ nō tm̄ credidit peccare: ꝙͣtū pec cauit. Angelus aūt nō huit ignorātiā ī pec cādo. Intellectꝰ.n. hoīſ carne obūbratꝰ erat. vn̄ defecit a luce ꝟitatꝭ: ꝓpter illā obūbran tiam non poterat ita iudicare de facili. Et ꝓpter hͦ nō peccauit ī ſpm̄ ſcm̄: ſic̄ angelus Itē hūit ꝓpoſitū penitēdi: ⁊ petēdi ve nia de peccato: qd̓ credidit eē veniale. An gelꝰ aūt no. et ꝓpter hͦ peccauit in ſp̄ꝫ ſcm̄. hō no. Et tale peccatū irremediabile e. Itē attēdēdo occaſione pc̄ti: ſil̓r pꝫ. ꝙ ho no peccauit ſe ipſo: ſꝫ alio mediāte.s. vxore. Uxor ſil̓r ſe ipſa nō peccauit. ſꝫ ſuaſa a ẜpē te. Iuſtū gͦ vr̄: vt ꝗ ꝑ aliū cecidit: ꝑ aliū re leuet̉. Sꝫ angelꝰ ꝑ ſe ip̄m peccauit. et ꝓpter hͦ ꝑ alteꝝ releuari nō debuit. nec etiā ſeip̄o potuit: ſic̄ dictū ē. Itē quātū ad ꝯgruita tē dīne iuſtitie ſumit̉ ro. ꝗa ī hoīe uno erat tota ſpes hūana: nec adhuc multiplicata: ſꝫ poſtea multiplicāda ī alijs. Sꝫ ī angelo pec cāte non erat tota naͣ angelica. īmo iā tota multiplicata erat. Et ꝓpter hͦ dīne iuſticie ꝯgruū fuit. vt nō ſtatim puniret vl̓ iudica ret hoīem. ꝙ cito peccauit. donec ſpēs hūa na multiplicaret̉. et maxime numerꝰ elc̄oꝝ Et tūc iudicarēt̉ ⁊ puniret̉ ꝗ eēt puniēdi Sꝫ ſtatiꝫ debuit punire angelū. vn̄ dilatio iſta nōͣ hūit locū in angelo ſic̄ ī hoīe. Et ꝓ pter hͦ angelꝰ ſtatim fuit iudicatꝰ. hō uero puniēdꝰ iudicabit̉ pꝰ multitudinē ſpēi hu mane. Et hͦ erit pꝰ mortē iudicio ꝑticulari vl̓ ī fine pꝰ multitudine electoꝝ iudicio ge nerali. Et tūc nullū erit remediū. ſic̄ nec an geli ē mō. Et hͦ ē qd̓ dic̄ Dam. Qd̓ ē homī mors hͦ ē angelo caſus. Itē quātū ad exi gētiā dīne mīe ſumit̉ alia ro. et ſunt ī vni uerſo. 8. rōes. Et hͦ pꝫ. ꝗa ī pͦ hoīe erat tota naͣ hūana. iō ip̄o ꝑdito tota eēt naͣ ꝑdita ⁊ corrupta. Sꝫ nō eēt deces dīne mīe ⁊ ſūme bonitati. vt naͣꝫ rōnalē hūanā ex toto pire fine̓t. Et iō n̄ puniuit ſtatī pͥmū hoīeꝫ. ſꝫ cor rupto āgelo ⁊ ꝑdito n̄ ē cū illo tota āgl̓ica naͣ ꝑdita ⁊ corrupta. ꝗa nō tota erat ī illo. et ꝗa corruptio angeli fuit corruptio vnius p. iō n̄ hūit remediū ſui peccati ſic̄ homo. Ad primam ratione ꝑ quā on̄dit. ꝙ oē peccatū mortale eſt irre mediabile dd̓. ꝙ irremediabile dr̄ tripl̓r. ſi cut ⁊ īuiſibile.ſ. negatiue. pͥuatiue. ⁊ ꝯtͣrie. Irremediabile negatiue ē qd̓ nullo mō pōt remitti. Irremediabile pͥuatiue ē qd̓ nō hꝫ aliꝗd dignū ꝑ qd̓ d̓beat r̄mitti. I remediabile ꝯtͣrie eſt qd̓ hꝫ ꝯtͣriā diſponē ad r̄mittēdū. ſiu qua nullo mō pōt remitti Primo mō dr̄ irremediabile pccm̄ āgl̓i ⁊ pcc̄ꝫ dānatoꝝ. 3º mō dn̄t̉ irremiſſibilia peccata in ſpm̄ ſcm̄. s. deſꝑatio. p̄ſūptio. in uidētia fr̄ne gre. ꝓpoſitū nō penitēdi pcc̄a ex certa malicia. Iſta.n. ſunt ſb̓ diſpōibꝰ ꝯtͣ riis ad remiſſione. ill̓ aūt ablatꝭ pn̄t remitti Un̄ ad hͦ ꝙ deꝰ remittat deſꝑationē: oꝑꝫ ꝙ hēat̉ ſpes. et ſil̓r p̄ſumti exigit̉ ꝙ hēat timo re: ꝙ deꝰ puniat ꝓ pc̄tis. Silr̄ aūt ⁊ pcͣcm ex certa malicia nō hn̄s colore excuſatōis hoc mo dr̄ irremiſſibile. 2º mo dr̄ oē peccatū mortale irremiſſibile. ꝗa nullū mortale hēt aliꝗd ꝑ qd̓ ſit dignū remiſſionē. Ad hͦ gͦ qd̓ obr̄. ꝙ hō n̄ pōt ſatiſface̓ d̓ peccato mor tali dd̓. ꝙ veꝝ ē. ꝙ de ſe nō hꝫ vn̄ poſſit ſa tiſface̓: niſi deꝰ det illd̓. Hꝫ.n. poſſe r̄cipiēdi a deo illd̓: ꝑ qd̓ ſatiſfaciat de pccō mortali .ſ. grāꝫ a deo. deꝰ.n. ſemꝑ corda irradiat: pa ratꝰ dare vn̄ poſſumꝰ ſatiſface̓ ꝓ pcc̄o mor tali. Et cū infinita reꝗͥrat̉ ſatiſfactio ꝓ pcc̄o mortali. ꝯcedēdū ē. ꝙ nō poſſꝫ fieri ſatiſfa ctio ab hoīe ꝓ illo: niſi ab infinito bono: qd̓ ē deꝰ: acciꝑet hō dīnā grām: ꝑ quā fit ſatiſfa ctio ⁊ recōpēſatio ꝓ pcc̄o mortali. Et ꝑ hͦ pꝫ ſol̓o ad ea q̄ obiciūt̉ de pcc̄o mortali ī gn̓ali Ad id qd̓ obr̄ de pcc̄o Ade dd̓. ꝙ pcc̄m Ade non fuit in ſpm̄ ſcm̄. ſꝫ habuit excuſa tionem.s. ignorantiā quātitatis peccati. Ad aliud dd̓. ꝙ plus nocere dr̄ duplr̄.ſ. quātitatiue vl̓ qͣlitatiue. Pcc̄m g Ade plus nocuit ꝙͣtitatiue. ꝗa pl̓ibus nocuit. ſꝫ nō tm̄ nocuit qͣlitatiue qͣꝫtū pcc̄m angeli. ꝗa ẜᵐ in tētionē nocumēti: qd̓ attēdit̉ ī irremiſſibili tate: nō tm̄ nocuit pcc̄ꝫ Ade. Et ẜᵐ intētōeꝫ illā attēdit̉ maioritas nocumēti pcc̄i. Ad aliud dd̓. ꝙ li. ar. in hoīe ⁊ in angelo oīo ſūt īproportōabilia. vt finitū ⁊ infinitū. vt dc̄ꝫ e. Ad aliud dd̓. ꝙ pcc̄ꝫ angeli dr̄ irremiſ ſibile. nō ꝗa deꝰ nō poſſet ip̄m remitte̓. ſꝫ ꝗa ip̄m nō pōt remitti. tū ꝓpter ꝯditōes ⁊ cir cūſtātias dcās. tū ꝓpter genꝰ pcc̄i. tn̄ deus poſſet ip̄m remitte̓ mutādo naͣꝫ angeli. Ad aliud qd̓ obr̄. ꝙ dignitatꝭ ē ī hoīe re uerti ad bonū ꝑ li. ar. dd̓. ꝙ hͦ ē veꝝ. ſꝫ n̄ eēt hͦ dignitatꝭ ī deo: vt mutaret illd̓ qd̓ elegit ꝑ li. ar. dīnū. nec ē etiā ī angelo. ꝗa hͦ pone̓t eqͣlē mutabilitatē nͤ ī angelo ⁊ ī hoīe. un̄ hͦ nō ē dignitatꝭ ſimplr̄. ſꝫ ſolū ī ſb̓o: qd̓ ē hō. Oſteſo pabilē qͥritutꝝ ſit ncc̄e eā Y humana naͣ ſit lapſa re reꝑari? qd̓ n̄ odit̉ pl̓ibꝰ modiſ. Primo ſic. Sic̄ dic̄ Anſel. ī li. cur deꝰ hō. Qd̓lꝫ ꝑuū īcōue niēs deo ſeꝗt̉ impoſſibilitas. Idē. Nō de cebat vt qd̓ deꝰ de hoīe ꝓpoſuerat: penitus ānihilaret̉. Sꝫ ſi hō nō reꝑaret̉: qd̓ deus de ipſo ꝓpoſuerat: penitꝰ ānihilaret̉. gͦ nō dece bat vt hūana naͣ nō reꝑaret̉. Sꝫ qd̓lꝫ īcōue niēs deo ſeꝗt̉ impoſſibile. gͦ impoſſibile fuit ꝙ nō reꝑaret̉. gͦ ncc̄e fuit ea reꝑari. Item Anẜ. Aut deꝰ faciet de hūana naͣ qd̓ īcepit: aut ī vanū fec̄ eā naͣꝫ poſſibilē ad btītudi nē. Sꝫ deꝰ fec̄ eā poſſibilē ad beatitudinē. aut ꝑficiet iſtā poſſibilitatē.s. ꝙ hūana naͣ ꝑueniat ad btītudinē. aut ī vanū fec̄ eā. Sꝫ niſi reꝑaret̉: nō poſſꝫ ꝑfici iſta poſſibilitas ī ipſa. gͦ ī vanū feciſſet eā. gͦ cū impoſſibile ſit deū aliꝗd face̓ ī vanū: impoſſibile ē ꝙ nō re paret naͣm hūanā. gͦ ncc̄e erat ꝙ reꝑaret̉. Itē p̄s. Nūꝗd vane ꝯſtituiſti oēs fi. ho. ꝗs ē hō ꝗ viuet ⁊ nō ui. mor. eruet aīaꝫ.ſ. ⁊cͣ Sꝫ ſi hͦ. ī vanū ꝯſtituta ē hūana naͣ. gͦ cū nō ꝯueniat dīne bonitati: ncc̄e ē vt reꝑaret̉ hu mana naͣ ad hͦ vt poſſet erui ⁊ ꝑuenire ad btītitudinē. Itē Anẜ. Alienū ē a ſūma bo nitate vt vllā creaturā rōnalē penitꝰ pire ſinat. Si gͦ ē impoſſibile ꝙ iſtd̓ fiet: qd̓ alienū ē a ſūma bonitate: impoſſibile ē vt ſinat̉ ꝑir̄ hūanā naͣꝫ. Sꝫ ſi nō reꝑaret̉ hō ſine̓t̉ perire. ncc̄e ē gͦ ipſaꝫ reꝑari. Ite. 5º. ad idē. Oīs artifex oꝑans ꝗ ꝓpoſuit aliꝗd oꝑari: ſi non ꝯſeꝗt̉ finē ſuū: aut impotēs ē. aut ignorās. aūt nolēs. Sꝫ deꝰ ē qͣſi artifex oꝑās hūanaꝫ naͣꝫ: ⁊ ad btītudine̓. gͦ ſi ipſa nō ꝯſeꝗt̉ bt̄ītu dinē ī aliqͦ ſingl̓ari vel indīduo eiuſdē n Aut hͦ ē ex impotētia ſui artificꝭ.s. dei. aut ex ignoratia. aut ex eiꝰ volūtate. Sꝫ cū ipſe ſit oīpotēs: ⁊ ſūme ſapiēs: pꝫ ꝙ hͦ nō ē ex eiꝰ impoª. nec ex eiꝰ ignorātia. Silr̄ nec ex eius volūtate. ꝗa alienū ē ab eo: vt ſinat ꝑire hu manā naͣꝫ. Ipſe aūt nullo mō vult qd̓ ſibi ē alienū. gͦ pōt ⁊ ſcit ⁊ vl̓t adimpleri finē ſui oꝑis. Finis aūt ſui oꝑis ē beatitudo hoīs. gͦ ncc̄e ē: ꝙ hūc finē ꝯſeqͣt̉. Cū igit̉ hͦ nō poſſit eē ſine reꝑatōe hūane nͤ: ncc̄e ē eam reꝑari. Itē Nihil ē ſuꝑfluū ī ordīe vniuerſi. Nl̓ la gͦ ſpēs ē ſuꝑflua: nec hūana: nec angelica. Sꝫ tota hūana naͣ fuit corrupta ⁊ lapſa per peccatuꝫ pͥmi hoīs. ꝗa ī ipſo tota fuit potē tialr̄ ⁊ originalr̄. gͦ tota cecidit in ipſo. Sed tota angelica nō ſic cecidit. ſꝫ māſit eiꝰ ꝯdi tio ī ꝑte illa q̄ ſtetit. gͦ nullo mō ꝯſeq̄bat̉ hu mana naͣ illd̓: ad qd̓ facta erat.s. btītudinē. Sꝫ angelica ī ꝑte ꝯſeq̄bat̉ eā. Sꝫ cū aliqͣ naͣ n̄ ꝯſeꝗt̉ illd̓ ad qd̓ creata ē: ſuꝑflua ē. gͦ niſi ꝯſeque̓t̉ hūana naͣ btītudinē: ſuꝑflua eſſet. Sꝫ ī nulla ꝑte ꝯſeque̓t̉ eā: niſi r̄ꝑart̉. gͦ ncc̄e ē eā reꝑari. Itē ꝑ rōnē ſūptā a ꝑte ꝟitatꝭ obr̄ ſic. Oīpotētis ꝟitatꝭ īpoſſibile ē ꝙ n̄ im pleat ꝓpoſitū. ꝗa ip̄a ē ꝟitas īcōmutabilis. ⁊ īpoſſibile ē ꝟitate īmutabilē mētiri. Si gͦ ꝟitas īmutabilis q̄ ē deꝰ: īmutabilr̄ ꝓpoſuit de hoīe: ꝙ btīficaret̉. et hͦ etiā ꝓpoſuit tꝑa liter ꝑ ꝓph̓as. gͦ ſi impoſſibile ē īmutabile n̄ imple̓: qd̓ p̄poſuit de hoīe: ꝙ btīficaret̉: ita impoſſibile ē ꝗn naͣ humana btīficet̉. Cū gͦ hͦ nō fiat ſine reꝑatiōe: ncc̄e eſt ꝙ reꝑet̉. Ad oppoſitū obr̄ ml̓tiplr̄. pͦ ſic. Anſel. cur deꝰ hō. Oīs ncc̄itas aut ē coactio: aut ꝓhibi tio. et ꝯue̓tūt̉ iſta ꝯtrarie. ſic̄ ncc̄iū ⁊ impoſ ſibile. vn̄ ſeꝗt̉. ſi aliꝗd cogit̉ eē: ꝓhibet̉ no eē. vel ſi aliꝗd ꝓhibet̉ eē: cogit̉ nō eē. Si gͦ ī deū nō cadit coactio: vel ꝓhibitio. gͦ ī deuꝫ nulla cadit ncc̄itas. gͦ nō ē ncc̄itas reꝑatōis hoīs ex ꝑte pͥᵉ ce. Sil̓r nec ex ꝑte creature .s. hoīs ē aliqͣ ncc̄itas. gͦ n̄ ē ncc̄e ex aliqͣ ꝑte ꝙ reꝑaret̉. Itē Anſel. Si ncc̄e ē vt deꝰ fa ciat de hūana naͣ qd̓ īcepit: ne alr̄ ꝙͣ deceat face̓ videat̉. gͦ cogit̉ ncc̄itate vitādi inde cētiā: vt ꝓcuret ſalutē hūanā. gͦ ſi impoſſibi le ē vt deꝰ cogat̉ aliqͣ ncc̄itate vitādi īde cetiā. gͦ nō ē ncc̄e vt ꝓcuret ſalutē hūanā. Sꝫ nō fit reꝑatio a deo: niſi vt ꝓcuret ſalu tē hūanā. gͦ nō ē ncc̄e vt reꝑet hūanā naͣm. Itē ad idē. Oīs ncc̄itas ⁊ īpoſſibilitas dī ne ſb̓iacet uolūtati. ꝗa ꝗcꝗd ē. ē a dīna cā. gͦ oīuꝫ q̄ ncc̄itate ſunt ē cā. Et ſilr̄ ſi aliqͣ īmu tabilr̄ ſe hn̄t ad nō eē: illa dn̄t̉ eē īpoſſibilia Et hec oīa volūtatiⁱ eiꝰ ſb̓iacet. gͦ volūtas dei nulli ſb̓iacet ncc̄itati. gͦ nō ē ncc̄e deo ꝓ curare ſalutē hūanā ꝑ reꝑationē. Itē ro. .x. Nūꝗd dicet lutū figulo. ꝗd me feciſti ſic? Sꝫ ſic ſe hꝫ hūana naͣ ad deū vt lutū ad fi gulū. vt ex eo faciat vas ī honorē vel ī ꝯtu meliā. Si gͦ nulla ncc̄itate ꝯſtringit̉ figul̓ vt faciat vas ex luto in honorem. ergo nec aliqͣ ncc̄itate aſtringit̉ deꝰ vt faciat hoīem ad btītudine. ergo nulla ncc̄itate tn̄t̉ illuꝫ reꝑare. n̄ igit̉ ncc̄e ē hūanā naͣm reparari. Reſponſio huanā nāꝫ ncc̄e ſu dd̓. ꝙ cū q̄rit̉ utꝝ r̄ꝑari: diſtīguēda ē. e.n. ncc̄itas dupjex. Que dā.n. ē ncc̄itas cē. et q̄ dā cāti. Ncc̄iū ncc̄ita te cauſe ſolū ē iſtū qui p̄deſtinauit ſaluare. Ncc̄iū ncc̄itate cāti. vt ſolē oriri cras. ꝗa ē cā ordinata īmutabilis ad ortū ſolis.s. cras motꝰ celi: q̄ ponit ncc̄itatem ī creato. Si ergo loꝗmur de ncc̄itate cāti. dd̓ ꝙ nō ē ne ceſſe hūanā naͣm reꝑari. ꝗa nulla ē ncc̄itas ex ꝑte ipſiꝰ ad hͦ vt reꝑet̉. Si aūt loqͣmur de ncc̄itate cauſe: diſtīguēda ē dupl̓r ncc̄i tas cauſe.i. dei ẜᵐ Anſel. Eſt.n. q̄da ncc̄itaſ īmutabilitatꝭ. et q̄dā ncc̄itas ineuitabilitatꝭ Ncc̄itas ineuitabilitatꝭ nō ē ponēda ī deo. ꝗa hec dīdit̉ ī coactionē ⁊ ꝓhibitionē. hec aūt ī deo nullo mō ſūt ponēda. Et ē ncc̄itaſ ꝓhibitiōis: cū aliꝗd ꝓhibet̉ eē ineuitabilr̄. Ncc̄itas coactiōis ē cū aliꝗd cogit̉ eē īeuita bilr̄. Et hec nō ſūt ponēda ī liº ar. ergo mul to fortiꝰ nec in deo. vn̄ nō ē aliꝗd ꝗn poſſit ꝯtrariū ſi velit. Ncc̄itas autē īmutabili tatꝭ ponit̉ ī deo. hāc.n. ncc̄itatē ſolū hꝫ dīna ꝓuidētia. ꝗa ipſe deꝰ īmutabil̓ ē ⁊ ſua ꝓui dētia. Sꝫ ẜᵐ Anẜ. ꝓpͥe dr̄ ncc̄itas q̄ ē coacti oniſ ⁊ ꝓhibitōis. Ncc̄itaſ aūt īmutabilitatꝭ ꝓpͥe nō dꝫ dici. ſꝫ impropͥe. vn̄ dic̄ Anẜ. Deꝰ nihil fac̄ ncc̄itate. ꝗa nō cogit̉ aūt ꝓhibet̉ aliꝗd face̓. Et cū dr̄ deū face̓ aliꝗd ncc̄ita te vitādi inhoneſtatē: qua vtiqꝫ nō timet: potiꝰ intelligēdū ē. ꝙ hͦ fac̄ ncc̄itate ẜuādi honeſtatē. q̄ ncc̄itas nō ē aliud ꝙͣ īmutabili tas honeſtatꝭ. et īpropͥe dr̄ ncc̄itas ī deo. Qn̄ ergo q̄rit̉ vtrū ncc̄e ſit hūanā naͣꝫ reꝑa ri: dd̓. ꝙ ſi loqͣmur ex ꝑte cauſe q̄ deꝰ ē: ꝙ ibi ē ncc̄itas īmutabilitatꝭ ſolū. lꝫ nō ꝓpͥe dicat̉ ncc̄itas. Si ꝟo loqͣmur ex ꝑte cāti. creatu re.ſ. hūane: neutͣ neceſſitas eſt ibi. Poſſꝫ tn̄ dici. ꝙ ſit tertia ncc̄itas.s. īdigētie. et ſic bn̄ fuit ncc̄itas ex ꝑte nͤ hūane lapſe ⁊ reꝑabil Ad pͥmā ergo rōnē: q̄ on̄dit: ꝙ ncc̄iū ē: ꝙ deꝰ reꝑet hūanā naͣꝫ.s. ꝗa qd̓lꝫ incōueniens deo ē impoſſibile. dd̓. ꝙ ſic̄ ē neceſſitas du plex: ita impoſſibilitas duplex. Quedaꝫ.n. ē īpoſſibilitas coactiōis ⁊ ꝓhibitōis.s. qn̄ ali ꝗd cogit̉ ineuitabilr̄ nō eē. vl̓ ꝓhibet̉ ineui tabilr̄ eē. Et ē alia īpoſſibilitas īmutabili tatꝭ. et de hac īpoſſibilitatē bn̄ ꝓcedit rō n̄ d̓ pͥª. Ad ſecūdā ⁊ tertiā ⁊ qͣrtā rōne dd̓ ꝙ nihil pōt ꝓuenire ex ꝑte creature: ſiue bo nū fuerit ſiue malū: qn̄ deꝰ ordinet illd̓. vn̄ dicit Anẜ. Si ea q̄ celi ambitu ꝯtinēt̉: uellēt n̄ eē ſb̓ celo: ul̓ elōgari a celo: nullatenꝰ poſ ſent niſi ſb̓ celo eē: nec fuge̓ celū: niſi appro pinquādo celo. Nā un̄ ⁊ qͦ irēt: ſi ſb̓ celo nō eēt. et quāto magis a qͣlꝫ ꝑte celi elōgarēt̉ tāto magis oppoſite ꝑti appropinqͣrēt. Sil̓r ē de hūana naͣ reſpectu dīne ꝓuidētie. ꝗa⁊ ſi n̄ ordinet̉ ad btītudine: ordinabit̉ ad ſup pliciū ꝑ dīnā ꝓuidētiā. Et hͦ ē qd̓ dicit Bo etiꝰ. Ordo ꝗdē dīne ꝓuidētie ꝯcta ꝯplectit̉ ut ſi ꝗs ab aſſignato ordine receſſerit: ī aliū ordinē relabat̉. et ita deꝰ nō fruſtra fac̄ hu mana naͣꝫ: nec ī vanū. ꝗa ꝗcꝗd ipſa faciat: tn̄ ipſe ordinat illā. vn̄ Anẜ. Quauis homo malꝰ ⁊ angelꝰ dīne volūtati ſb̓iacē̓ nolit: ⁊ ordini. nō tn̄ eā fuge̓ valet. ꝗa ſi vult fuge de volūtatē iubēte: cadit ſb̓ volūtate puni ente. Et ita lꝫ hō ꝑ dīnā mīam ad btītudi nē ordinaret̉: ſi tn̄ ordinaret̉ ad ſuppliciū hͦ eſſet ꝑ dīnā iuſtitiā. Et ad ſequētes obiecti ones ſimilr̄ reſpondendū eſt. Conſequenter tor an ncce determina ſit hūanā naͣm reꝑari: q̄rit̉ an poſſit reꝑari ſine ſatiſfactiōe pcc̄i: ꝑ qd̓ lapſa ē? Ad qd̓ ſic obr̄. et pͦ ē rō Anſel. ad ꝑtē negatiuā tal̓. Occ̄m ſi non punit̉ inordinatū dimittit̉. ꝗa ſic̄ ꝟtus ordinat̉ ad gl̓iā: ita pcc̄m ad penā. Un̄ dic̄ Augꝰ. Ꝙ peccātes ī ſuppliciū ordi nāt̉. Sꝫ deū nō decet aliꝗd inordinatū di mitte̓ ī regno ſuo. gͦ nō decet ip̄m pcc̄m di mitte̓ impunitū. gͦ oꝑꝫ ꝓ pcc̄o ſatiſface̓: vel ſemper in pena eē. gͦ pͥᵐ. Itē ẜᵐ Anſel. Si pcc̄m dimittit̉ impunitū. ſil̓r ē apd̓ deū pec canti ⁊ nō peccāti. Hoc aūt d̓o n̄ ꝯuenit. gͦ impoſſibie ē ꝙ dimittat pcc̄m ſine pena. gͦ ſi ne ſatiſfactiōe nō pōt fieri reꝑatio. Item Anſel. Si diuina ſapīa vbi ꝑuerſitas rectuꝫ ordinē ꝑturbare nitit̉: nō adde̓t: fie̓t in ip̄a vniuerſitate: quā deꝰ dꝫ ordinare mag de formitas. Sꝫ ſi deꝰ nō ordinaret in ſua vni uerſitate: q dꝫ ordinare: defice̓t ⁊ a ſua diſ poſitōe. gͦ vbi ꝑuerſitas rectū ordinē ꝑturba re nitit̉: ncc̄e ē deū aliꝗd face̓ ⁊ adde̓. Sꝫ ꝑ pcc̄ꝫ hoīs ꝑturbata fuit vniuerſitas ⁊ ordo rectꝰ: ꝗ erat ad btītudinē. gͦ ncc̄e ē deū ali ꝗd ꝓpter pcc̄m face̓. aut ſeqͣt̉ deformitas in vniuerſitate reꝝ. Illud aūt qd̓ deberet fierī ꝓpter pcc̄m ē ſatiſfactio vl̓ dānatio. gͦ ad re pationē hoīs exigit̉ ſatiſfactio. Itē idem Anẜ. Si pcc̄m dimittit̉: nec punit̉: nulli legi ſb̓iacet. Ergo liberior ē iniuſticia ꝙͣ iuſticia. ſi pcc̄m ex ſola mīa dimittit̉ impunitū. Et ſil̓r ex hͦ ſeꝗt̉. ꝙ iniuſticia ſit deo ſil̓iſ. ꝗa deꝰ nulli legi ſb̓iacet. gͦ cū hͦ ſit incōueniēs ⁊ im poſſibile apud deū: ncc̄e ē ꝙ peccatū legi ſb̓ iaceat. Et ſi hͦ. neceſſe ē ꝙ apud ip̄m ſeqͣtur dānatio: vl̓ fiat ꝓ eo ſatiſfactio. Ad opp aūt ſunt rōnes. pͥma tal̓. In infinitū excedit miſerēdo mīa dei mīaꝫ hoīs. Si gͦ mīa hoīa landat̉ ex remiſſiōe alicꝰ delicti ſine ſatiſfa ctiōe: cū ipſa dei mīa ſit ī infinitū laudabili or: dꝫ dimitte̓ peccatū de ſua mīa ſine aliqͣ ſatiſfactōe. gͦ pōt hr̄i reꝑatio ꝑ remiſſionem peccati ſine ſatiſfactōe. Itē idē Anſel. Cū deꝰ oīo nobis p̄cipiat peccātibꝰ ī nos dimit tere ſine ſatiſfactōe: vr̄ hoc ei repugnare vt nobis p̄cipiat qd̓ ipm̄ face̓ nō decet. Si gͦ no dimittit nobis peccatū ſine ſatiſfactiōe: p̄ci pit nobis aliꝗd: qd̓ ip̄m nō decet. hͦ aūt eſt incōueniēs. gͦ dꝫ dimitte̓ peccatū ſine ſatiſfa ctiōe. gͦ debet fieri reꝑatio ſine ſatiſfactiōe. Itē idē Anſel. Deꝰ liber ē: et nulli legi ſb̓ iacet̉. gͦ ſi dimittit peccatū ſine aliqͣ ſatiſfa ctiōe: nō fac̄ aliquā iniuriā: nec facit ꝯtͣ aliqͣꝫ lege. gͦ pōt dimitte̓ peccatū ſine ſatiſfactiōe. Itē idē Anſel. Nihil deo benigniꝰ excō gitari pōt. Sꝫ maxima benignitas ē ī hoīe: vt iniuriā ſibi illatā ſpōte dimittat. gͦ cū in deo ſit ſūma benignitas: dꝫ dimitte̓ peccatū ſine ſatiſfactōe. gͦ pͥᵐ. Itē idē Anſel. Quic ꝗd deꝰ vult ē decēs ⁊ rectū. ꝗa nō vult niſi illd̓ qd̓ ē iuſtū ⁊ decēs. Si gͦ vult dimittere peccatū ſine ſatiſfactōe: nō facit incōueniēs vel iniuſtū. ſꝫ iuſtū ⁊ rectum. gͦ iuſte ⁊ recte pōt reꝑare hūanā naͣꝫ ſine ſatiſfactōe. ℟º ad hͦ ē intelligēdū ꝙ indiſtincte pōt ꝯcedi paſſiua.s. hūana naͣ pōt reꝑari ſine ſatiſfacti on. Sꝫ cū dr̄. deꝰ nō pōt reꝑare hūanā naͣꝫ ſine ſatiſfactōe. nond̓ ſaluo meliori iudicio ẜᵐ btm̄ Anſel. ꝙ duobꝰ modis ē ꝯſiderare dīnā potentiā.s. abſolute: vel cū ordine. Cōſiderādo dīnā potētiā abſolutē: cogi tamꝰ quādā ꝟtutē infinitā. et ẜᵐ hūc modū nō ē determinare dīnā potētiā. et ꝯcedit̉ hͦ mō ꝙ pōt reꝑare hūana naͣꝫ ſine peccati ſa tiſfactōe. Sed ꝯſiderādo ipſā cū ordine: ſic eā ꝯſideramꝰ ī ordine iuſticie ⁊ mīe. et hoc mo ꝯcedit̉. ꝙ nihil pōt face̓ niſi cū mīa ⁊ iu ſticia. ẜᵐ ꝙ dic̄ Aug. ſuꝑ gn̄. et exponit illd̓ qd̓ dic̄ angelꝰ ī ꝑª dei ad Loth. Nō poſſum ꝗcꝙͣ face̓: donec exeā. ⁊cͣ. poſſuꝫ de potētia. ſꝫ nō poſſuꝫ de iuſticia. Si gͦ loqͣmur de potē tia dei pͦ mō: pōt bn̄ peccatū dimitte̓ ſine ſa tiſfactōe. Si aūt loqͣmur de dei pōª vt ītellr̄ ordīata ẜᵐ iuſticiā ⁊ mīaꝫ. ẜᵐ ꝙ dr̄. deꝰ pōt de iuſticia: diſtīguēdū ē. ꝗa iuſticia dei ideꝫ ē qd̓ dīna eēnª. ⁊ cū hͦ: ꝑ iuſtitiā que dic̄ re ſpectū ad creaturā: conotat̉ retributo vni cuiqꝫ ẜᵐ meritū. Qn̄ gͦ q̄rit̉ vtrū deꝰ de iuſtitia poſſit dimitte̓ peccatū īpunitū. pōt referri poſſe de iuſticia ad pͥncipale ſigͣtum qd̓ ē dīna eēnª. ⁊ tūc idē ē poſſe de iuſtitia qd̓ poſſe de poª. hͦ mō pōt. Si auteꝫ referat̉ ad ꝯnotatū dic̄ Anẜ. ꝙ tūc poſſe de iuſtitia ē poſſe ẜᵐ ꝯgruētiā meritoꝝ. et hͦ mō dicit idē Anſel. Nō pōt deꝰ peccatū īpunitū ſine ſatiſfactōe dimitte̓: nec peccator ad btītudi nē: qualē hīturꝰ erat an̄ peccatū: poterit ꝑ uenire. Ad pͥᵐ auteꝫ dd̓. ꝙ mīa hoīs lau dat̉ ī remiſſiōe delicti ſine ſatiſfactōe: cū ho ē pͥuata ꝑſona. cū aūt hō ē ꝑª publica: vt iu dex: ꝗ e mīſter iuſticie: vitupabil̓ ē remiſſio culpe ſine ſaffactiōe. ꝓpterea cū deꝰ ſit ſūmꝰ iudex ⁊ ordinator iuſticie: ad laudē eiꝰ non eſſet dimitte̓ peccatū ſine ſatiſfactōe. Ad 2ᵐ qd̓ obr̄. ꝙ deꝰ p̄cipit ī nos peccātibꝰ ſine ſatiſfactōe dimitte̓ ⁊cͣ. dd̓ ẜᵐ Anſel. ꝙ nulla ē repugnātīa: ꝙ deꝰ p̄cipiat peccātibꝰ ī nos ſine ſatiſfactōe dimitte̓: et tn̄ ipſe nō dimit tat. Nā hͦ fac̄: vt nō p̄ſumamꝰ acciꝑe quod ſoliꝰ dei ē.ſ. vindicta iniuriaꝝ. qd̓ nō ē nr̄ꝫ: ſꝫ ſoliꝰ dei. Ad nullū enī ꝑtinet vindictā ſu mere iniuriaꝝ: niſi ad deū: ꝗ dn̄s ē oīuꝫ: vl̓ ad iudicē̓: ꝗ ē mīſter hn̄s ptātē ſb̓ ipſo ordi natā. et p̄cipit ꝓpter hͦ nobis dimitte̓ ſine ſa tiſfactōe. ſꝫ ipſe dꝫ vindictam face̓. Ad 3ª dd̓. ꝙ libertas arbitrii nō ē niſi ad hͦ qd̓ ex pedit: aut qd̓ decet. ſic̄ dic̄ Anẜ. ī li. de li. ar. vn̄ nulla libertas eēt ſi dice̓t̉. deꝰ pōt face̓ malū. Si igit̉ nō decet ẜᵐ ordinationē rōis iuſticie: vt on̄ſuꝫ eſt: nec expedit vt deꝰ di mittat peccatū ſine ſatiſfactōe: nō eēt dicē da libertas: ſi dimitte̓t̉ peccatū ſine ſatiſfa ctiōe. Ad qͣrtū dd̓ ẜᵐ Anſel. Nō benigni tas dei dicēda ē q̄ aliꝗd indecēs oꝑat̉. et iō nō ē benignitas dei: ſi ſit ꝯtͣ iuſticiā: aut ſi ordinet ad indecētia. vnde ſic̄ iuſticia ſine mīa crudel̓ ē ⁊ vitioſa: ita benignitas ſine iuſticia vitioſa ē. et ita ſi dimittet peccatū ſine ſatiſfactōe: iſta benignitas eēt īiuſticia et oꝑaret̉ ad indecētiā in deo. vn̄ nō eēt be nignitaſ. qd̓ intellige ẜᵐ diſtīctionē p̄dictā vn̄ Anſel. Nō ꝑtinet ad dei libertatem aut benignitatē: peccātē ꝗ nō ſoluit deo: impu nitu dimitte. Ad ꝗntū dd̓ ẜᵐ Anſel. ꝙ aliqͣ ſunt ī ꝗbꝰ ſeꝗt̉. ſi deus vult hͦ illd̓ ē iu ſtu. Alia ſunt ī ꝗbus nō ſeꝗt̉. ſꝫ ſeꝗt̉. ſi deus vult hͦ. gͦ ip̄e nō ē deꝰ: vel ip̄e nō ē iuſtꝰ. ꝗa q̄dā ſunt q̄ velle deū ē ꝯueniēs. et ī talibus eꝗt̉. deꝰ vult hͦ. gͦ ē iuſtū. Sūt etiā alia: que velle deū ē īcōueniēs. vt ſi vellet eē igno rās ⁊ mēdax. hͦ velle eēt incōueniēs: et cōtͣ ſe vellet ⁊ iniuſte. ⁊ iō ī talibꝰ nō ſeꝗt̉. deꝰ vult hͦ. gͦ hͦ ē iuſtū ⁊ decens. ſꝫ ſolū ī ill̓: que velle deū eſt ꝯueniēs. vn̄ bn̄ ſeꝗt̉. deꝰ vult vt pluat. gͦ hͦ ē iuſtū. ꝗa hͦ n̄ ē incōueniens deo. velle aūt dimittꝰ peccatū ſine ſatiſfa ctiōe nō ē ꝯueniēs deo: ſic̄ pꝫ ex p̄dictis. vn̄ nō ſeꝗt̉ ꝙ iſtud ſit iuſtū. vn̄ dic̄ Anẜ. Si no decet deū aliꝗd inordinate aut iniuſte fa cere: nō ꝑtinet ad eiꝰ libertatē ⁊ benignita tē: peccāte ꝗ nō ſoluit d̓o: īpunitū dimitte̓ MAVitOnā ſn̄ ſatiſfactōe peccati ꝙ nō pōt reꝑari hūana ꝑ qd̓ lapſa ē: q̄rit̉ vtrū hō hāc ſatiſfactiōeꝫ poſſit face̓ ꝑ ſe. ad cꝰ rei inꝗſitōeꝫ q̄reda ſūt duo. Primo gn̓alr̄ an poſſit hō ſatiſface̓ de aliqͦ peccato. 2º an̄ poſſit aliqͦ mō ſatiſ face̓ ꝓ originali peccato: qd̓ ē peccatū: ꝑ qd̓ naͣ hūana lapſa ē. Ad pͥmū obr̄ ſic. 2. thi. .2. dr̄. Deꝰ ſemetip̄ꝫ negar̄ n̄ pōt. Aug. Cū ſit iuſtꝰ: nō pōt negare ſuā iuſticiā peccātibꝰ Cū gͦ ꝓnior ſit ad miſerēdū ꝑ mīam. ꝙͣ ad ꝯdenādū ꝑ iuſticiā: n̄ pōt negare ſuā mīaꝫ ad ſe ꝯfugiētibꝰ. Cū gͦ hō ꝑ libeꝝ arbitriuꝫ poſſit ꝯfuge̓ ad mīaꝫ faciēdo qd̓ ī ſe ē. gͦ ꝑ li. ar. pōt ꝯſeꝗ ueniā ⁊ remiſſione peccati ꝑ li. ar. pōt ſatiſface̓ d̓ peccato. Itē ad id̓ Nulla iuſticia exigit ab aliqͦ ſuꝑͣ poſſe illiꝰ. Si igit̉ hō nō hꝫ potētiā ſatiſfaciēdi ſupra ſuā potētiā. gͦ ſūma iuſticia nō exigit ab eo ꝙ faciat ꝓ peccato niſi ẜᵐ ſuā potētiā. Sed qd̓ ē ī ſua pōª pōt. gͦ pōt face̓ ꝓ peccato ꝙͣtū exigit dīna iuſticia. gͦ ⁊ ſatiſface̓. Contra Offenſa d̓i excedit oēꝫ creaturā. et hͦ decla rat Anẜ. dicēs. Cōſidero actionē malā. leuiſ ſimū quoddā video. Sꝫ cū ītueor ꝙ ſit ꝯtͣri um uolūtati dei ē grauiſſimū dānū ⁊ nulli dāno ꝯꝑabile ītelligo. Si igit̉ uolūtati dei ꝯtͣriū ē grauiſſimū. cū oē pccm̄ mortale ſit hiꝰ. gͦ oē peccatū mortale ē grauiſſimū ma lū. gͦ offenſa eiꝰ excedit oēꝫ creaturā. Sꝫ ẜª mēſurā peccati dꝫ fieri ſatiſfactio de pcc̄o gͦ ſatiſfacto ꝓ peccato mortali dꝫ excede̓ oēꝫ creaturā. gͦ nec hō nec aliqͣ creatura poteſt ſatiſface̓ ꝓ illo. Itē ad idē. Querit Anſel. a diſcipulo ſuo. ꝗd reddes deo ꝓ peccato et ille rn̄det. pnīam. cor ꝯtritū. abſtinētiā. ⁊ hiꝰ. Et Anſel. In oībꝰ his nō reddis deo qd̓ ei nō debeas an̄ peccatū. et hͦ rōne creatōis tue ⁊ boni qd̓ accepiſti a d̓o. un̄ dic̄ ſic. Oīa iſta debes deo q̄ dicꝭ. unde tātꝰ dꝫ eē amor ꝙ nullā letitiā ſentire debeas. niſi de ill̓ que auxiliū aūt ſpēdāt ꝑueniēdi ad deū. homo itaqꝫ etſi nō peccaſſꝫ: ſe totū ⁊ ꝗcꝗd facere pōt d̓o dꝫ. Si ergo nō d̓bēt ꝯputari ī ſatiſfa ctione ea q̄ an̄ peccatū d̓bēt̉. ergo n̄ pōt hō aliꝗd face̓ quod poſſit computari ī peccati ſatiſfactōe. gͦ hō ꝑ ſe nō pōt ſatiſface̓ ꝓ pcc̄o ℟º. cū querit̉ vtrū hō ꝑ ſe poſſit ſatiſfa cere ꝓ peccato dd̓ ē. ꝙ nō ꝑ ſe ſine dono gre Ad pͥmā rōne ī ꝯtriū dd̓. ꝙ ſi hō ad deū ꝯfugiat faciēdo qd̓ ī ſe ē: deꝰ dat eī grāꝫ. et tn̄ hͦ nō ē ex dignitate hoīs faciētꝭ qd̓ ī ſe ē. ſꝫ hͦ ē ex liberalitate ſūme bonitatꝭ. Satiſfa ctio ē digna recōpēſatio ꝓ peccato. ſꝫ qͣꝫdiu ē hō ī peccato: ē īdignꝰ do. nec aliqd̓ ẜuiciū dignū d̓o face̓ pōt. gͦ nec pōt de ſe face̓ ſatiſ factione digna. gͦ ad hͦ ꝙ ſatiſfaciat: oꝑꝫ ꝙ deꝰ det dignitate.s. gr̄aꝫ gratū faciēte. Et ſic hō de ſe nō pōt face̓ ſatiſfactionē d̓ pcc̄o ſine dīno auxilio. Si obr̄. Si hō faciat qd̓ ī ſe ē: deꝰ dat eī grāꝫ. gͦ ꝑ ſe pōt ſatiſface̓. nō ſeꝗt̉. īmo ſatiſfaciet ex gr̄a ſibiⁱ collata. Ad ſecūdā rōnē cum dr̄. Deꝰ nō exigit a creatura ſuꝑͣ poſſe. diſtinguēdū ē ꝙ duplex ę poſſe. eſt.n. poſſe potētiā actīa. ⁊ ē poſſe po tētia ſuſceptiua. Tcreatura auteꝫ rōnali. s. hoīe n̄ exigit deꝰ ſupͣ poſſe potētia ſuſcepti ua. pōt.n. hō ſuſciꝑe grām ꝙ diu viuit. qua ſuſcepta hꝫ ptātē ſatiſfaciēdi de peccatꝭ. vn̄ ſi deꝰ exigat ab hoīe ſatiſfactione: nō exigit ſuꝑ poſſe hͦ mō dictū. Si aut exigit ab hoīe ꝗ ē ī peccato ſatiſfactionē: ꝙͣuis ī hoīe nō ſit poſſe ſatiſface̓ potētia actiua: n̄ ē īcōueniēs ꝗa hͦ accidit ex culpabili defcū hoīs r̄nuet aut negligētꝭ ſuſciꝑe facultate ſatiſfaciēdi: que eſt ex gratiā. Conſequenſ eſt que ſtio vtrū poſſit hō ꝑ ſe ſatiſface̓ ꝓ peccato origīali?. Ad quod fic. Si aliꝗs pōt ſatiſface̓ de maiori: pōt ſatiſface̓ de minori. Sꝫ ꝗlꝫ hō ꝑ grāꝫ ſibi datā pōt ſatiſface̓ d̓ peccato mor tali actuali: qd̓ maiꝰ ē qͣꝫ peccatū originale. gͦ ꝗlꝫ hō pōt ſatiſface̓ de peccato originali ꝑ grāꝫ ſibi datā. Ꝙ aūt peccatū mortale actu ale maiꝰ ſit ꝙ origīale: pꝫ. ꝗa peccatū maius ẜᵐ d̓i iuſticiā magis punit̉. Sꝫ peccatū mor tale actuale magiſ punit̉ ꝙͣ peccatū origīale ꝗa actuale punit̉ pena duplici.s. pena dāni: q̄ ē carētia viſiōis dei. et pena ſenſibili: q̄ eſt pena gehene. Originale ꝟo ſolū punit̉ pena dāni.s. carētia viſiōis dei. gͦ actuale ē maiuſ originali. Itē ſic̄ dicūt ſci. Deꝰ n̄ dimittit peccatū ī ꝑte. ſꝫ ī toto. et hͦ ē intelligēdū ẜᵐ ſcos: ꝙ dimittēdo vnū peccatū dimittit ali ud quātū ad offenſam ⁊ pene eterne reatū. Un̄ dicūt ſcī ꝙ ꝓphanū ē a deo ī ꝑte ſꝑare veniā. Sꝫ hoī faciēti qd̓ ī ſe ē ꝑ grām iuſtifi catiōis ſibi datā dimittit̉ peccatum actuale mortale. gͦ ⁊ peccatū originale ſibi dimittit̉ ꝑ grām: faciēdo qd̓ ī ſe ē. gͦ ꝗlꝫ hō ꝑ grāꝫ iu ſtificatiōis pōt ſatiſface̓ ꝓ peccato originali Itē ī Adā idē fuit numero peccatū origi nale ⁊ actuale. gͦ ſi Adā ſatiſfecit ꝓ peccato actuali: ſatiſfec̄ ꝓ originali. gͦ ſi non ē ī nobis peccatū originale: niſi ab ipſo. pꝫ ꝙ deletū ē peccatū originale ꝑ ſatiſfactōeꝫ Ade. gͦ ꝑ ho minē potuit fieri ſatiſfactio. Itē ſic̄ lux ⁊ tenebre opponunt̉. ita peccatū ⁊ grā oppo nūt̉ ẜᵐ Dam. Sꝫ adueniente luce nullo mō remanet tenebre. gͦ adueniēte grā ī Adā? ī ſcīs prībꝰ: ſic̄ ī Abraā ⁊ ī Iacob: nullo mō tenebra originalis peccati potuit remane̓: q̄ excludit a viſiōe dei: et excecat oculū mētis ne intueat̉ gl̓iā dei. gͦ potuit fieri ſatiſfactio ⁊ remiſſio peccati original̓ ꝑ grām iuſtifica tōis ſine incarnatiōe filii dei. Itē qͣꝫdiu fuit morbꝰ: fuit medicina. Cū gͦ ꝑ ꝟtutē cir cūciſiōis remitte̓t̉ ſuo tꝑe originale peccatū ſic̄ mō ꝑ baptiſmū. Nō ncc̄e fuit ꝓpter r̄miſ ſionē illiꝰ deū īcarnari. Ad oppᵐ ſic obr̄ Nihil poſteriꝰ naͣ pōt age̓ ī id qd̓ ē pͥus naͣ. Sꝫ motꝰ ꝗcūqꝫ volūtariꝰ eſt naͣtr poſterior pcto originali. gͦ nullꝰ motꝰ volūtariꝰ pōt ī pctm̄ originale. gͦ nullꝰ motꝰ volūtariꝰ pōt eē remiſſoriꝰ pctī original̓. Sꝫ oīs motus nr̄ ſatiſfactoriꝰ ē motꝰ volūtariꝰ. gͦ nullo modo pōt eē ad deletionē original̓. gͦ hō nullo mō pōt ſatiſface ꝓ pctō origīali. Ꝙ aūt oīſ motꝰ uolūtariꝰ ſit poſte̓ior naͣ pctō origīali: pꝫ. ꝗa ꝯceptio hoīs an̄cedit oēꝫ motū volūtariuꝫ ī ip̄o. Sꝫ pctm̄ originale ꝯcomitat̉ ꝯceptionē pcc̄ꝫ origīale an̄cedit oēꝫ motū uolūtariū ī homine. gͦ ⁊ ſatiſfactoriū ⁊ quēlꝫ aliū. Ꝙ aut pctm̄ originale ꝯcomitet̉ ꝯceptione: pꝫ ꝑ p̄s. dicētē. Ecce.n. iniꝗtatibꝰ ꝯceptꝰ ſū. et ī pec. ꝯ. me ma. mea. Itē ẜᵐ ꝙ dic̄ Anſel. Nō ſuffic̄ ad hͦ ꝙ aliꝗs ſatiſfaciat: reddere qd̓ ablatū ē: niſi etiā plꝰ reſtituat ꝙͣ abſtulit Sꝫ hō pͥmꝰ ꝑ pctm̄ originale ſe totū ⁊ totaꝫ hūanam naͣm ī poſteris deo abſtulit. Ro. 5. Propterea ſic̄ ꝑ vnū hoīem mors ītrauit in hūc mūdū. pctm̄ intrauit: ⁊ ꝑ pctm̄ mors. et ita ī oēs ꝑtrāſiit: ī qͦ oēs peccauerūt. gͦ nullꝰ hō pōt ſatiſface̓ ꝓ pctō originali. ꝗa oꝑte̓t ꝙ plꝰ redde̓t ꝙ ſe totū: ⁊ pluſ qͣꝫ ſit tota hu mana naͣ. qd̓ n̄ pōt eē. Itē Amb. ſuꝑ illud Heb. 2. Decebat.n. eū ꝓpter ꝙ oīa ⁊ ꝑ ꝙ oīa ꝗ multos filios ī gl̓iā adduxerat: auctorē ſa lutꝭ eoꝝ ꝑ paſſionē ꝯſūmare. niſi xp̄s more̓t̉ hō n̄ redime̓t̉. et n̄ redēptꝰ perirꝫ. Sed niſi xp̄s incarnaret̉: non moret̉. et ſic homo ꝑirꝫ penitꝰ. hͦ aūt ē īpoſſibile ẜᵐ Anẜ. et a ſūma bonitate penitꝰ alienū: vt creaturā rōnalē perire penitus ſinat. ſꝫ redēptio hūane nͤ fit ꝑ ſatiſfactionē pctī original̓. gͦ ad ſatiſfactio nē pctī original̓ ncc̄ia eſt incarnatio xp̄i. Itē Ro. 5. In qͦ. s. Adā oēs peccauerunt. Octm̄.n. originale trāſit ī oēs hoīes. Un̄. i. Cor. 15. Et ſic̄ ī Adā oēs moriūt̉. ita ⁊ ī xp̄o oēs viuificabūt̉. Octm̄ gͦ originale vl̓e ē oī nͤ hūane. Sꝫ ſatiſfactio hoīs vniꝰ ē bonū ſin gulare. gͦ nulla ſatiſfactio alicuiꝰ hoīs ē co mēſurabil̓ culpe originali. Sed ẜᵐ menſurā pctī debe̓t fieri ſatiſfactio ꝓ pctō. gͦ nullꝰ ho ſingl̓aris pōt ſatiſface̓ ꝓ pctō originali: etiā ſi ſibi grā ꝯferatur. Poſſet dici ad hoc ꝙ īmo poterit hō ſatiſface̓ ꝓ pctō originali. ẜª qd̓ ī ſe ē. ꝗa ſic ſingulare ē: ⁊ eius ſatiſfactio ſingularis. Cōt. Pctm̄ originale n̄ ē ī aliqͦ ſingulari. ſic̄ ī Petro. ꝗa Petrꝰ ē: vl̓ ꝗa hoc ſingulare ē. Sꝫ ꝗa ē de gne̓ Ade. vn̄ ī ip̄o ē a ꝑte ſui gn̓is. ⁊ nō a ꝑte fue ꝑſone. gͦ pctm̄ originale ī quocūqꝫ hoīe ſit: ē uitiū gn̓īs. Sa tiſfactio aūt hoīs ſingularis ē actꝰ ꝑſone. Sꝫ nullꝰ actꝰ ꝑſonal̓ pōt expiare vitiū gn̓is. gͦͦ nullo mō pōt aliꝗs hō ſatiſface̓ ꝓ pctō origi nali: nec ī ſe: nec ī alio. Itē ſic̄ ē pone̓ genꝰ humanū ⁊ quālꝫ ꝑtē illiꝰ gn̓īs. ita ē ponere vitiū ꝑſonale: qd̓ ē vitiū ꝑſone ſic̄ pctm̄ ali qd̓ actuale: qd̓ ē ex volūtate alicꝰ ꝑſone. et ē pone̓ pctm̄ gnͣale pctm̄ totiꝰ generis. et hoc ē pctm̄ originale. Sꝫ ſic̄ ſe hꝫ culpa ad ꝑſonā ita ſe hꝫ ſatiſfactio culpe ad ꝑſonā. Sꝫ ꝑſona nō hꝫ ptātē niſi ī illū actū cꝰ ē pͥnᵐ. Cum gͦ actꝰ culpe original̓ nō ſit actꝰ uolūtariꝰ alicꝰ ꝑſone hoīs ꝙ ſit filiꝰ Ade. ſꝫ ē vitiū generis gͦ nec ſatiſfactio illiꝰ erit ex actu perſone. Itē differt dice̓ naͣm: ⁊ re nͤ. ſic̄ dic̄ Ilariꝰ. ꝗa naͣ dr̄ ipſa ſpēs ſic̄ hō. res nͤ ꝟo dic̄ ꝑſo nā. Res aut nͤ nūꝙͣ dat eē nͤ. ſꝫ magis eꝯͣ. Sꝫ qd̓ nūꝙͣ pōt eē pͥncipiū ad eē alicuiꝰ: nec ad reꝑationē eē. gͦ res nͤ hūane nō pōt eſſe pͥncipiū reꝑatōis eē humane nͤ. Sꝫ reꝑatio humane nͤ fit ꝑ ſatiſfactōeꝫ pctī original̓. gͦ ſatiſfactio pctī original̓ n̄ pōt fieri ꝑ aliquā ꝑſonā humanā. et ita nec ꝑ aliquē hoīeꝫ ſin gulare. Itē oē pctm̄ ē iniuſticia. Sꝫ q̄dā ē iniuſticia quā fac̄ homo ſibi: et hͦ fit ꝑ pctm̄ actuale. Alia ē iniuſticia q̄ fit hoī. et hͦ fit ꝑ pctm̄ originale. Sꝫ ẜᵐ modū fiēdi pctm̄ ē ſa tiſfactio ꝓ pctō. Sꝫ iniuſticia q̄ ē a pctō origi nali ineſt ꝑſone iſtiꝰ hoīs ab alio et non a ſe gͦ ⁊ iuſticia ꝑ quā fit ſatiſfactio ꝓ pctō origi nali fiet ꝑſone hoīs ab alio. gͦ nullꝰ hō pōt ſatiſface̓ ꝓ pctō originali. etiā ꝓ eo qd̓ eſt in ipſo. ſꝫ oꝑꝫ ꝙ ſit ab alio ſatiſfactio. Ad ſatiſfactioneꝫ Reſponſio paī rearitgrā di ꝑ quā fit abſolutio reatꝰ eterni ⁊ ſuſtinētia pene tꝑalis. pͥᵐ ē ex dei mīa. 2ᵐ ex iuſticia. lo ſic̄ ad remiſſionē pctī actualis: qd̓ ē pctm̄ hoīs ex ſe ip̄o reꝗͥrit̉ cū grā dolor ſeu ꝯtri tio ad hͦ vt ſatiſfaciat ꝓ pctō. Que ꝗdē eſ pena tꝑal̓. Ita ad ſatiſfactionē original̓ pctī qd̓ ē pctm̄ hoīs ab alio ꝯtractū non ab actu ſuo: reꝗͥrit̉ cū grā exol̓o pene tꝑalis ab alio: ſiue ꝑ aliū: ut locū hēat dīna iuſticia. Ad id gͦ qd̓ pͥmo obr̄. ℟ndet̉ ꝙ cū pctm̄ actuale ſit ab actu ꝑſone ex ipſa. pctm̄ ꝟo originale ē ex vitio nͤ ipſiꝰ ꝑͤ: ⁊ non ex ipſa: ſꝫ ab alio. ſicut dic̄ Anſel. Ꝙ ꝑſona corrupit naͣm: ſꝫ naͣ corrūpit ꝑſonā. iō nō ſeꝗt̉: ꝙ ſi ꝑſona poteſt ſatiſface̓ ꝓ actuali: ꝙ poſſit ſatiſface̓ ꝓ origi nali: quod ē minꝰ. ꝗa originale ⁊ actuale no ſunt pcta eiuſdē generis. et iō nō eſt ꝓpria ꝯꝑatio ẜᵐ magiſ ⁊ minꝰ inter ea. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ cū dr̄. deꝰ nō pōt dimitte̓ pctm̄ in ꝑte ſꝫ ī toto: hͦ intelligēdū ē quātū ad offenſaꝫ ⁊ reatū eterne pene: quā deꝰ dimittit ꝑ gra tiā iuſtificatōis de ſua ſūma mīa. Sꝫ nō eſt intelligēdū de debito tꝑalis pene: q̄ reꝗͥrit̉ rōe iuſticie. alr̄ deꝰ relinquet̉ pctm̄ impuni tu. Ad 3ᵐ dd̓. ꝙ duplex honor debet̉ deo Unꝰ ī naͣ. aliꝰ ī ꝑſona. Honorē in naͣ aufert culpa original̓. Honorē ꝑſone culpa actual̓. Honorē gͦ ī ꝑſona quē abſtulit culpa actual̓ ꝑ grām iuſtificatōis pōt deo redde̓ ꝑſona. Honorē ꝟo ī naͣ: quē abſtulit culpa origina lis: nō pōt deo redde̓ ꝑſona alicꝰ hoīs: niſi ſit talis que p̄pōde̓t in pluſ ꝙͣ ſit tota huma na naͣ. Ad qͣrtū dd̓. ꝙ originale ⁊ actuale in Adā fuit idē quātū ad actū. ſꝫ nō fuit id̓ quātū ad reatū. Octm̄. n. Ade duplicē hūit reatū. ꝗa ſi ipſe ſeruaſſet p̄ceptū a deo datū eſſet remuneratōis cā quātū ad perſonā ⁊ quātū ad naͣm. ꝗa ex obediētia remunerati onē hūiſſet ī ſe ⁊ in ſua poſteritate. ſic̄ dici Anſel. iō ⁊ reatꝰ fuit duplex in p̄uaricatōe p̄cepti. Actualis inquātū abſtulit p̄miū ꝑͤ et originalis inquātū abſtulit p̄miū nͤ. Un̄ pctm̄ Ade obligauit ꝑſonā ⁊ obligauit naͣꝫ. maxime ꝗa tota erat ī Adā ⁊ Eua. Et ſic ꝑ corrūpit naͣm. vt dic̄ Anſel. nec ſeꝗt̉. Ada per grām ſatiſfec̄ ꝓ reatu actuali. gͦ ⁊ ꝓ ori ginali. ꝗa ꝑſona Ade potuit ꝑ gr̄am ſatiſfa cere de reatu ꝑſone. ſꝫ n̄ ꝓ reatu nͤ. ſic̄ on̄ſuꝫ ē ſupra. Ad ꝗntū dd̓. ꝙ ī pr̄ibꝰ ꝑ grām di mittebat̉ pctm̄ originale quātū ad offenſaꝫ ⁊ reatū pene eterne: que erat tenebra eterne carētie viſiōis dei. Nō tn̄ dimittebat̉ pena tꝑalis: q̄ erat carētia viſionis dei: qͦuſqꝫ fu iſſet ſatiſfactū ꝓut dc̄m ē. Et ſil̓r dd̓ eſt ad ultimū. ꝗa medicīa circūciſiōis ſanabat ori ginale ꝙͣtū ad offēſā ⁊ eternū reatū. ſꝫ non quantum ad temporalem. Emonſtrato n pōr ſatiſface̓ ꝑ ſe de pctō: ꝑ qd̓ eſt lapſa hūana naͣ. Querit̉ vtꝝ ſatiſfactō poſſit fieri ꝑ aliam creaturā? et querūt̉ duo. Primo vtrū poſſit fieri ꝑ angelicā naͣm. 2º an ꝑ aliqͣꝫ aliā creatura. obr̄ ſic. ſumpta Ad primum ꝓōe quā accipi unt ſcī. Quia homo cecidit ꝑ aliū īpellēte: ꝯueniēs ē ꝙ hēat aliū releuatē. gͦ cū homo cecidit ꝑ angelū impellēte: ꝯueniēs ē ut ha beat angelū releuātē. gͦ ꝯueniēs ē vt ſatiſfa ctio fie̓t ꝑ angelū. Itē Ro. 5. Ol̓to magis iuſtificati ī ſanguine ipſiꝰ ſalui erimꝰ ab ira ꝑ ip̄m. glo. Ut ſic iuſticiā vince̓t̉ diabolꝰ. qd̓ ꝯn̄ter explanat. ꝗa cum in xp̄o nihil dignū morte inueniret: occidit eū tn̄. et io iuſtū ē: vt debitores quos tenebat: liberi dimittāt̉ Si gͦ hec ē rō quare diabolꝰ iuſte ꝑdidit oēſ in ꝗbꝰ dn̄iū hēbat an̄ paſſionē. ꝗa miſit ma num ī illū ī quo nihil iuris hūit: ⁊ ꝓcurauit eiꝰ mortē. gͦ cū iſta rō poſſet ſeruari. ſi āgelꝰ accepiſſet carnē: ⁊ diabolꝰ ꝓcuraſſet eiꝰ mor tē. ꝑ angelū de iuſticia poſſet fieri ſatiſfactō Cont̄. De rōne iuſticie ē: vt qͥ peccauit ſa tiſfaciat. ꝗa ille ꝗ obligauit dꝫ ſolue debitū. Sꝫ ī ſatiſfactiōe ꝓ pctō originali dꝫ ſeruari iuſticia. gͦ ꝑ hoīeꝫ dꝫ fieri illa ſatiſfactio: n̄ ꝑ angelū. Itē reatꝰ pctī originalis obligat totā humanā naͣm: ⁊ oēs illiꝰ generis ſeu nꝰ ad danationē eternā. Sꝫ nullꝰ angelꝰ pōt ex ſe equari toti humane nͤ. Si gͦ ī ſatiſfactiōe ſic̄ dic̄ Anſel. oꝑꝫ fieri reſtitutio de ablato: ⁊ emēda de iniuria. Et ita illd̓ ꝑ qd̓ fit ſatiſfa ctio dꝫ eē maiꝰ ꝙͣ ꝯmiſſū. et oꝑꝫ plus redde̓ ꝙͣ fuit ablatū. gͦ oꝫ ꝙ ille ꝑ que fit ſatiſfactio de pctō originali: ſit tātus: ꝙ poſſit eqͣri toti hūane nͤ. et ꝙ etiā plus valeat. Sꝫ nullꝰ an gelꝰ ſingularis ē hiꝰ. gͦ ꝑ nullū angelum pōt fierī ſatiſfactio hiꝰ. Itē ēt ſi hō reꝑet̉: oꝑꝫ ꝙ reſtituat̉ ad dignitatē illā: quā hīturus erat an̄ pctm̄: ſi nō peccaſſet. Sꝫ ſi reꝑet̉ ꝑ an gelū: nō pōt reſtitui ad illā dignitatē. gͦ per angelū n̄ pōt nec dꝫ r̄parari. Ꝙ aūt n̄ poſſꝫ reſtitui ad illā dignitate: quā hīturꝰ erat: ſi nō peccaſſet: ſi reꝑaret̉ ꝑ angelū: pꝫ. qm̄ ſi n̄ peccaſſet eēt eqͣlis angelis dei ī celis. et hoc idē nobis ꝓmittit̉ poſt reꝑationē ⁊ reſurre ctionē. Mat. 22. Mar. 12. Luce. 20. Erūt ſicut angeli dei in celo. Si autē reꝑet̉ ꝑ angelū: nullo mō poterit ꝑuenire ad illā dignitatē ꝙ ſit equalis angelis. ꝗa hō factꝰ ē ad imagi ne ⁊ ſimilitudinē dei. Gn̄. 2. Sꝫ rōe ſue reꝑa tionis dꝫ hō ſeruitiū ei: ꝑ quē reꝑatꝰ ē. gͦ ſi ꝑ angelū reꝑaret̉: eēt ei angelꝰ dn̄s. hoc autē n̄ decet dignitatē humanā. gͦ nullo mō pōt eē: ꝙ hō ꝑ angelū reꝑaret̉ ad ſuā dignitatē Et iſte due rōes fundāt̉ ſuꝑ auctoritate An ſel. qui dic̄. Quecūqꝫ alia ꝑſona hominem a morte redime̓t: eiꝰ ſeruus ideꝫ hō recte iudi caret̉. qd̓ ſi eſſet: nullatenꝰ reſtauratꝰ eſſet ī illā dignitatē: quā hīturꝰ erat: ſi n̄ peccaſſꝫ. cū ipſe qui nō niſi ſeruus dei ⁊ equal̓ angel̓ bonis futurꝰ erat: ſeruus eſſet eiꝰ: ꝗ deꝰ non eſſet. Cōcedendū igit̉ ẜᵐ Anſel. ⁊ ꝟitate ꝙ nō potuit hō nec debuit ꝑ angelū reꝑari Ad pͥmā rōnē in ꝯtrariū dd̓. ꝙ idē ordo ſeruatꝰ ē in lapſu ⁊ ī reꝑatiōe hūani gn̓is. ꝗa ſic̄ ibi fuit ꝯſenſus mulieris cā pctī malo angelo eidē ſuggerēti. gn̄. z. ita cā reꝑatōis hoīs fuit ꝯſenſus mulieris bono angelo ei dē nūciāti. Luce.i. Cui rn̄det virgo. Ecce an cilla dn̄i ⁊cͣ. Ad iſtū.n. ꝯſenſuꝫ ꝯſecuta ē in carnatio. et ꝓpter hͦ dr̄ cā reparationis. Et ſic patet qualiter ordo reparatōis ꝯſeꝗt̉ ad ordinē lapſus. Un̄ ſic̄ in lapſu fuit malꝰ an gelꝰ ſuggeſtor. ita ī reꝑaratiōe fuit bonꝰ an gelꝰ nr̄e reꝑatōis p̄dicator. Ad ſecūdam dd̓. ꝙ rō iuſticie ī nr̄a redēptōe reſpicit: ꝙ fiat ſatiſfactio. Sꝫ de exigētia iuſticie ē: ꝙ ꝗ peccauit ſatiſfaciat. Angelꝰ aūt n̄ peccauit: et iō nō eēt ſatiſfactū: ſi ꝑ angelū incarnatū fie̓t ſatiſfactio. qm̄ ⁊ ſi diabolꝰ mitte̓t manū ī angelū īcarnatū: nō tn̄ fie̓t ſatiſfactio. Ad illd̓ ꝟo qd̓ obr̄. ꝙ diabolus iuſte detine bat hoīeꝫ ⁊cͣ. rn̄det Anẜ. Quāuis hō iuſte a diabolo torque̓t̉: ip̄m tn̄ iniuſte torq̄bat. hō nāqꝫ meruerat vt puniret̉: nec ab ullo ꝯue nientiꝰ: ꝙͣ ab illo cui ꝯſenſerat vt peccaret. diaboli ꝟo nullū meritum erat vt puniret īmo tanto faciebat iniuſtiꝰ: quāto nō ad hͦ amore iuſticie: ſꝫ īſtīctu malicie impellebat̉ ad torquendum. Secundo queritur vtrū poſſit fieri reꝑatio hūani generis per creaturā aliam ab angelo. Ad quod ſic obr̄ Aug. Sina iuſticia nō plus exigit in pena: ꝙͣ ꝯmiſſū fuerit in culpa. Si gͦ ꝯmiſſū eſt in culpa Ade a pura creatura. gͦ nō exiget ſa tiſfationē niſi pure creature. gͦ pura creatu ra poterit ſatiſface. Itē tota bonitas hu mani generis ē finita. ꝗa ipſa eſt creata. Et oīs creatura ē finita. gͦ poſſet inueniri vel creari a deo pura creatura ꝑ quā poſſet eē recōpēſatio bonitatꝭ amiſſe. gͦ ī aliqͣ creatu ra poſſet eſſe equalētia bonitatꝭ amiſſe. gͦ ꝑ illa potuit fieri reꝑatio. Contͣ. Sic̄ dicūt ſcī: maiꝰ ē d̓ impio face̓ piū: ꝙ creare celū ⁊ terrā. Sꝫ ꝑ lapſuꝫ hūani generis oēs cecide rūt ī impietate. Ergo ad hͦ ꝙ d̓ impiis fiāt pil: oꝑꝫ ꝙ interueniat maior adio: ꝙͣ fuerit creatio celi ⁊ terre. Si gͦ actio maior nō pōt venire niſi a ꝟtute creatoris oīpotentꝭ: pꝫ ꝙ ꝑ nullā ꝟ̓tutē creature pōt fieri hiꝰ actio: q̄ eſt reꝑatio hūani generis. Itē Anẜ. Ncc̄e ē ꝙ bonitas dei ꝑ incōmutabilitatē ſuā ꝑfi ciat ī hoīe qd̓ incepit. Itē hͦ neꝗͣt fieri vt fiat hoīs reꝑatio: niſi ſit ꝗ ſoluat deo ꝓ pctō hoīs aliquid maiꝰ ꝙ oē qd̓ preter deū ē. Ex hͦ ſeꝗt̉. ꝙ ille ꝗ poterit dare de ſuo aliquid maiꝰ: ꝙ oē qd̓ nō ē deus: poterit hāc ſatiſfa ctione face̓: et nō aliꝰ. Sꝫ nulla creatura pōt dare aliꝗd qd̓ ſit maiꝰ ꝙͣ oē qd̓ ē p̄ter deuꝫ: niſi deꝰ ſolꝰ. ꝗa nihil ē maiꝰ oīuꝫ q̄ ſunt p̄ter deū: niſi deꝰ ſolꝰ. gͦ ſolū hāc ſatiſfactionē pōt face̓ ſolꝰ deꝰ: ⁊ nō aliqͣ creatura. ℟º. Cō cedēdū ꝙ nulla pura creatura pōt hāc ſatꝭ factionē face. Ad pͥmā rōne̓ ī ꝯtrariū dd̓ ꝙ quātitas peccati Ade dꝫ attendi quantū ad iſta tria.ſ. quātū ad peccātē. et quātū ad īordinatione pctī. et quātū ad illū ī quē pec cat̉. Et ꝙ quātitaſ pctī debeat attēdi ꝑ ꝯꝑa tionē ad illū: ī quē peccat̉: pꝫ. qm̄ ſi aliꝗs of fende̓t regē ⁊ militē: plꝰ offende̓t offēdēdo regeꝫ ꝙ militē. Et ita quātitas iſtiꝰ offenſe attēdit̉ ex ꝑte eiꝰ ī que peccat̉. his gͦ modis attēdit dīna iuſticiā ꝙͣtitate pctī ade. Lꝫ gͦ pctm̄ Ade quātū ē ex ꝑte peccātꝭ: fuerit ſoliꝰ creature. tn̄ peccauit Adā ī bonū infinituꝫ .ſ. ī deū. Itē deordinauit et reā fec̄ totaꝫ humana naͣm. gͦ ẜᵐ iſtos duos ad minꝰ eſt pctm̄ Ade infinitū et trāſcēdēs oē hūanaꝫ creaturā. Si gͦ deꝰ dꝫ exige̓ ī pena ꝙͣtū cō miſſū ē ī culpa. pꝫ ꝙ dꝫ exigere pena īfinitā pro pctō Ade. Aut ſi admittat ſatiſfactione dꝫ fieri ſatiſfactio a tali ꝑſona: in qua ſit in finitū bonū: et a qua ſit ordinatio totiꝰ hūa ne nͤ. Sꝫ nulla pura creatura ē hiꝰ. et ꝓpter hͦ de iuſticia n̄ fuit: vt ꝑ purā creaturā fie̓t hiꝰ ſatiſfactio. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ bonitas cre ature finita ē ī ſe. tn̄ ipſa ordinata ē ad infi nitū bonū. Qn̄ ꝟo ip̄m offendit: deordinata ē ab illo: ⁊ ē rea inflniti mali. Cū gͦ bonitas creature ſit finita: pꝫ ꝙ nulla creatura pura poſſet hūane nͤ reſtitue̓ illd̓ a quo deordi nata ē ꝑ pctm̄. ꝗa bonitas creature cū ſit fi nita: nō pōt recōpēſare hūane nͤ bonitateꝫ infinitā. Iam igit̉ hēmꝰ ꝙ ꝑ deū fieri debet reꝑatio: nō ꝑ aliquā creaturā puram. Probato neris nō poſſit fieri ꝙ reꝑatio hūani ge ſine ſatiſfactiōe. et ꝙ nō poſſit fieri ꝑ hoīem puꝝ. nec ꝑ creatura aliā. on̄dēdū ē ꝙ n̄ de beat fieri ꝑ hoīeꝫ deū. Ad qd̓ ſic obr̄. Eiꝰ/ dē ꝟtutis ē creare ⁊ recreare.ſ. ꝟtutis infi nite. gͦ ſic̄ ī creatōe n̄ ītercidit aliqd̓ mediū nec vnit̉ deꝰ ī creādo alicui creature. gͦ nec ī recreādo vniet̉ alicui creature: nec debe̓t cade̓ actio creature media ad hͦ ꝙ recreet humanū genꝰ. gͦ ꝑͦ ſe debet r̄creare humanā naͣm. Itē ſolo ꝟbo voluit deꝰ creare oīa. Gn̄. i. Dixit ⁊ facta ſunt. gͦ ſolo ꝟbo nō vni to alij debuit reꝑare. Nō gͦ ſeꝗt̉ ꝙ ꝟbū caro factū ſit ad hͦ vt hō reꝑet̉. Itē Anſel. Nō ē ſapiēs ꝗ n̄ vult vitare indecētiā cū poſſit Sꝫ miſeria. mors. ſitis. eſuries. ⁊ paſſibilitaſ iſta nō decet dīnā naͣm. gͦ ſi vellet deꝰ iſta acciꝑe: dice̓mꝰ ip̄m inſipiētē. Sꝫ iſta ꝯcomi tāt̉ hūanā naͣm. gͦ nō decet deū vt accipiat ⁊ vniat̉ humane nͤ ad hͦ ꝙ ſatiſfaciat pro pctō hoīs. Et hͦ ē qd̓ dic̄ Anſel. ponēdo opi nionē infideliū. Si dicitꝭ ꝙ hec oīa n̄ potuit face̓ deꝰ ſolo iuſſu: que ꝯcta creaſſe iubendo dicitꝭ. repugnatis vobiſmet ipſis. ꝗa impotē tē ip̄m facitꝭ. Ecce ſuꝑ hoc fundat̉ 2ª obō. Deinde dic̄. aut ſi fatemini ꝗa potuit: ſꝫ non voluit: niſi hoc mō. quo ſapiētē poteſtis eū on̄de̓. quē ſine vlla rōne tā indecētia velle pati aſſeritꝭ. Contͣ. Si deꝰ ſolo ꝟbo ⁊ ſolo iuſſu liberaſſet hūanā naͣm. gͦ liberaſſꝫ eā ꝑ potētiā ſuā ſine ſatiſfactōe ꝯmiſſi. gͦ dimiſiſ ſet pctm̄ hoīs impunitū. hoc aūt ē īpoſſibile gno debe̓t liberare genꝰ hūanū ꝑ potētiaꝫ ſolā. nec ꝑ ſolū iuſſū. Ꝙ auteꝫ deꝰ nō debuit peccatū dimitte̓ impunitū pꝫ. ꝗa ſic̄ deꝰ nō pōt face̓ malū. ita nec pōt face̓ aliꝗd inordi natū. Sꝫ pctm̄ inordinatū nō dimittit̉: niſi ſatiſfactio vel pena ſequat̉. ſic̄ dicit Anſel. g n̄ debe̓t dimitte̓ pctm̄ fine ſatiſfactōe. Ito deꝰ nō debe̓t ſatiſface̓ lꝫ poſſet. ſolꝰ autē ho inter creaturas oēs debet ſatiſface̓: ſꝫ n̄ pōt. ꝓpter quātitate pctī. gͦ ncc̄e ē ꝙ ſatiſfaciat: d̓ꝰ ꝗ pōt: et hō ꝗ dꝫ. gͦ debe̓t ſatiſface̓ d̓ꝰ ho et nō ſolꝰ deꝰ necͣ ſolꝰ hō. et hͦ ē quod dicit Anſel. Nō pōt face̓ hac ſatiſfactione niſi d̓ꝰ nec eādē niſi ho. alioꝗn n̄ ſatiſfacet hō. Si gͦ ꝯſtat ꝙ ncc̄e ē hoīeꝫ reꝑari: nec hͦ valet eſſe niſi fiat p̄dicta ſatiſfactio: quā non pōt face̓ niſi deꝰ: nec dꝫ niſi hō. ncc̄e ē igit̉ ꝙ eā faciat deus hō. Itē ad hͦ ꝙ ſit ſatiſfactio p̄dicta oꝑꝫ ꝙ ſit ab illo ꝗ poſſit: et ab illo ꝗ dꝫ. Sꝫ hͦ nō poteſt inueniri nec in ſolo deo: nec ī ſolo hoīe: niſi vniat̉ deꝰ hoī. ꝗa deꝰ pōt: ſꝫ nō dꝫ hō ꝟo dꝫ ſꝫ nō pōt. gͦ oꝑꝫ ꝙ ille faciat hāc ſa tiſfactionē ꝗ ſit hō deꝰ. n̄ aliꝰ ⁊ aliꝰ. ⁊ hͦ ē qd̓ dic̄ Anſel. Si nō ſit idē deꝰ: qd̓ ⁊ hō. īpoſſibi le ē ꝙ ambo nō faciāt qd̓ fieri ncc̄e ē.s. reꝑa tionē hūanā. Nā deꝰ nō faciet. ꝗa nō dꝫ. nec ho. ꝗa nec pōt. vt gͦ hͦ faciat deus hō ncc̄e ē ip̄m eē ꝑfectū hoīeꝫ ꝑfectū deū. ꝗ hāc ſatiſfa ctionē facturꝰ ē. Qd̓ ꝯcedēdū ē. ꝙ hāc ſa tiſfactione reꝗͥrit ncc̄itas iuſticie: ut fiat per deū vnitū humane n. Ad pͥmā rōnem in ꝯtrariū dd̓. ꝙ nō ē ſil̓e oīo de actu creati onis ⁊ recreatōis. Nā actꝰ creatiōis ē ſolū ꝑ ronē potētie. et cū illa potētia ſit infinita. et cā ſui oꝑis nō exigit aliquā creaturā mediā ī creando: īmo hoc repugnaret ſūme potē tie: qd̓ oꝑaret̉ ꝑ mediū aliqd̓: quātū ē de rōe potētie: ꝗa ſi exige̓t̉ creatura media: iā non eſſet tota cā ſue oꝑatiōis. et ꝓpter hͦ ī crea tionē reꝝ nō oꝑatꝰ ē deꝰ ꝑ creaturā hūanā mediā. Recreatio aūt nō ſolū ē ꝑ rōnē poᵉ: ſꝫ cū hͦ ꝑ rōnē iuſticie. ꝗa ī recreatōe agitur de dimiſſiōe pcti: ad quā de iuſticia ſeꝗt̉ ſa tiſfactio. ſic̄ ꝓbatū ē ſuꝑiꝰ. et ꝗa hāc ſatiſfa ctionē poteſt face̓ deꝰ: ſꝫ nō debꝫ de ſe. eā dꝫ hō: ſꝫ non pōt. ꝓpter hoc oꝑꝫ ꝙ ī recreatiōe vniat̉ deꝰ hūane nͤ. Et ꝑ hͦ pꝫ ℟º ad 2ᵐ. Ad 3ᵐ dd̓. ꝙ deꝰ penalitates nō aſſūpſit fine rōne: ſꝫ ſūma rōe: ⁊ altiſſimo ꝯſilio ſapīe dei. vn̄ dic̄ Anſel. Nō ne vr̄ ſatis neceſſaria ro cur hͦ: deꝰ face̓ que diximꝰ debuit. ꝗa hu manū genꝰ tā p̄cioſū opꝰ eiꝰ oīo ꝑierat. nec decebat vt qd̓ deus de houiine ꝓpoſuerat. penitꝰ ānihilaret̉. nec eiꝰ ꝓpoſitū ad effectuꝫ duci poterat: niſi genꝰ humanū ab ipſo cre atore ſuo talr̄ liberaret̉. Iā gͦ hēmꝰ ex p̄dcīſ ꝙ ꝑ hoīeꝫ deū dꝫ fieri reparatio humani ge neris ⁊ ſatiſfactio peccati. Equitur de tia incar ꝯueniē natōis. circa quā inꝗͥrēda ſunt iſta Primo de ꝯueniētia incarnatiōis poſita na lapſa. Deinde de ꝯueniētia incarnatiōis: ſi no fuiſſet naͣ lapſa. Itē ꝙͣᵐ ad pͥᵐ q̄rit̉ in pͥmis de ꝯueniētia incarnatōis a ꝑte vnibi liū ī gnͣali. Deinde a ꝑate vnibiliū ī ſpāli. Itē a ꝑte unibiliū ī ſpāli q̄rit̉ d̓ ꝯueniētia vnibilitatiſ ex ꝑte dīne nͤ. vtrū dīna naͣ ſit vnibil̓. Utrū abſtractis ꝑſonis ſit vnibil̓. Utrū ſit vnibilis ī vna ꝑſona tm̄: vl̓ etiā in pl̓ibꝰ ꝑſonis. Deinde dato ꝙ ī vna tm̄ querit̉ in qua. Itē ex ꝑte hūane nͤ q̄rit̉ d̓ vnibilitate ꝑ ꝯꝑatiōeꝫ ad naͣm angelica. deinde de vnibilitate ꝑ ꝯꝑatiōem ad oēm aliā creaturā. Deinde vtrū hūanitas aſ ſumpta debeat eſſe nr̄i generis. vtrū homo ille potuit eſſe Adā. Deinde vtrū hō ille debuit plaſmari ꝑ viā generatōis. Utruꝫ de viro ſine muliere. Utrū de muliere tm̄ Primo ergo queri tur ī generali vtrū dīna naͣ: ⁊ humana ſint vnibiles ad inuicē. Augꝰ. ī li. de aīa ⁊ ſpū. Sil̓ia gaudēt ſil̓ibꝰ. Ex hͦ..n. ē corpꝰ vnibile aīe. ꝗa īfimū aīe.ſ. fantaſma vel fataſticuꝫ ſpūs. et ſup̄mū corꝑis.s. ſenſualitas ſil̓ia ſūt g cū naͣ dina ⁊ humana ſint ſil̓es. cū ſit hō ad imagine dei factꝰ. pꝫ ꝙ ſunt vnibiles. Itē Augꝰ. in li. de aīa ⁊ ſpū. Sic̄ ſup̄muꝫ aīe.s. intelligētiā ſiue mēs imagine ⁊ ſil̓itu dinē gerit ſui ſuꝑioris. ideſt dei. vn̄ eiꝰ ſu ſceptiua eē potuit et ad vnionē ꝑſonalē. ſic ſupͥmū carnis.ſ. ſenſualitas aīe geres ſil̓itu dinē: ad vnionē ꝑſonalē eiꝰ eēntiā ſuſcipere pōt. Sil̓is gͦ ē ꝯꝑatio quātū ad vnibilitateꝫ mētis: que ē ſupͥma ꝑs aīe ad deū. ⁊ ſenſua litas: que ē ſup̄mū carniſ ad animā. Si gͦ ſen ſualitas carnis naͣlr̄ ē unibil̓ ipſi aīe vnione ꝑſonali. ita naͣli ordine aīa hūana erit vni bilis deo vniōe ꝑſonali. Contͣ. Oīa vni bilia ſunt ſil̓ia. Sꝫ oīs ſil̓itudo ē ẜᵐ aliquam formā cōeꝫ. gͦ oīa vnibilia hn̄t aliꝙͣ formā cōem. Sꝫ nō ē acciꝑe aliꝗd cōe dei ⁊ hoīs: ſiue creatoris ⁊ creature. nec ī gne nec ī ſp̄e gͦ nō ē acciꝑe aliqͦ mō ſil̓itudine inter deū ⁊ hoīeꝫ. ergo naͣ dīnā ⁊ hūana n̄ ſūt vnibileſ 2ª rō ad idem. Nulla inter q̄ ē penitꝰ di ſtātia improportōabil̓ ſunt vnibilia. Sꝫ cre ator ⁊ creatura ſunt hiꝰ. ꝗa diſtātia ē inter hec infinita. ſic̄ inter finitū ⁊ infinitū. ergo nullo mō ſūt vnibilia. ℟º. dd̓ ꝙ ſil̓itudo duplr̄ attēdit̉ inter aliqͣ. Aut ẜᵐ formā cōeꝫ ꝑticipatā ab illis. et hͦ mō nō ē ſil̓itudo aliqͣ inter naͣm dīnā ⁊ hūanā creaturā. Uel ẜᵐ. ꝯueniētiā ꝓportōis vnius ad alterum. et hͦ dupl̓r. Uno mō ꝯꝑādo duo ad tertiū. et hͦ mo iuſticia increata ⁊ creata ꝯueniūt. ſꝫ nō ī aliqͣ forma coī gene̓ vel ſpē. ꝗa iuſticia in creata ē ſb̓a dīna. Iuſticia ꝟo creata eſt qͣli tas. Sꝫ ꝯueniūt ī hītudine ad eūdē effectū: ꝗ ē redde̓ vnicuiqꝫ qd̓ ſuū ē. Alio mō attē dit̉ hec ſil̓itudo ꝯꝑando vnū ad alteꝝ. vt fi dicaꝫ. Deꝰ ē bonꝰ. creatura ē bona. bonitas increata ē bonitas ꝑ eſſentiam.ſ. ipſe deꝰ. et ad hāc ordinat̉ bonitaſ creata. Hoc gͦ qd̓ dī co ordinari ad illā: fac̄ ꝯueniētiā ⁊ ſil̓itudi nē bonitatꝭ create ad increatā. Nō tn̄ ē dd̓. ꝙ bonitas increata ſit ſil̓is bonitati create. ſꝫ e9º. ꝗa nūꝙͣ determinat̉ ſil̓itudo reſpectu alicꝰ deterioris: ſꝫ reſpectu maioris vel eqͣliſ Sic̄ gͦ domꝰ in oꝑe ſimilis ē domui vel arti ī mēte. eo ꝙ facta ē ⁊ ducta ī eſſe ẜᵐ illā. ſꝫ n̄ dr̄ e9 ars ſimilis domui. Ita creatura ſil̓is dr̄ creatori. ꝗa ē ordinabilis illi. et nō e9. q̄ ſil̓itudo attēdit̉ ī ordīe uel hītudīe uniꝰ ad alterā. et ex hͦ ſūt vnibiles. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ q̄dā ē diſtātia eſſentialis rei ad re. et hͦ mo infinita ē diſtātia nͤ dīne ad naͣm creatā. Alia ē diſtātia reꝝ ẜᵐ eſſe ordinis. et hec n̄ ē infinita creature ad creatorē. et ẜᵐ iſtam minꝰ diſtat hō a deo: ꝙ aliqͣ alia creatura. ꝗa vltimū corpꝰ in naͣ ē corpus hūanū co municās cū oī corꝑe in naͣ. Similr̄ vltima forma in naͣ ē aīa rōalis. Et inde ē ꝙ omnia alia ordināt̉ ad hoīeꝫ. et ideo eſt ꝓpinquior deo. et ita eſt ei vnibilis. Sequitur de carnationis a ꝯueniētia in ꝑte unibiliū ī ſpāli. Et q̄rit̉ vtrū naͣ dīna ſit vnibilis hūane. Ad qd̓ ſic obr̄. Oē unitū eſt terminatū. gͦ oē unibile ē terminabile. Sed nullū infinitū ē terminabile. gͦ nullū infini tū ē unibile. Sꝫ naͣ dīna ē īfinita. gͦ ipſa no ē vnibilis. Si dicat̉ ꝙ naͣ dīna in ſe ꝯſide rata nō ē terminabilis. ſꝫ ẜᵐ ꝙ cā. ꝗa cā quo dāmō terminat̉ ad ſuū effectū. Cōtͣ. ẜᵐ q cā eſt ī rōne potētie. ſeꝗt̉ gͦ ꝙ potētia dei ſit terminata. qd̓ ē falſuꝫ. Itē oē vnibile eſt potētiale reſpectu unionis. Sꝫ oē potētiale ē imꝑfectu reſpectu maioris ꝑfectōis. Si gͦ oīſ imꝑfectio relegat̉ a deo. gͦ ⁊ unibilitas. Cōtͣ. Dei potētiā ē ī oēꝫ actū: ꝗ nō ponit inordinatōeꝫ uel defectū. Si gͦ unire nō po nit inordinatōeꝫ uel defectū. gͦ dīna poten tia pōt ſibi unire hūanā naͣm. ꝗa hͦ quod ē unire ſibi nō ponit defectū actꝰ ul̓ inordina tōeꝫ. ſꝫ ſūmā ꝑfectionē ⁊ ordinē. ℟. Infi nitu dr̄ duplr̄.ſ. qd̓ nec finit aliꝗd nec finit̉ ab aliquo. et ſic ē dīna eēntia īfinita ab eter nō ẜᵐ ſe. ꝗa ſic n̄ finit nec finit̉ ab aliqͦ. Uel dr̄ īfinitū: qd̓ n̄ finit̉ ab alio: ſꝫ finit aliud. et hͦ mō dr̄ īfinita ẜᵐ ꝙ ad ipſaꝫ ordinat̉ crea tura. Et iſta d̓iſtīctio hr̄ ex hītudine huiuſ p̄poſitōis in. addite ꝑ ꝯponē ei qd̓ ē finitū: q̄ pōt dr̄e abnegationē finiti īꝙͣtū finiēs: ul̓ finiti īquātū finitū. Eſt.n. dice̓ dīnā eēntia finire creaturas īquātū ab ipſa ſūt ut a pͥn ⁊ īquātū ad ipſā ordināt̉ vt ad finē. et ſunt ẜᵐ ipſam. Nā ſic̄ dic̄ Trimegiſtꝰ. Dīna eēn tia ē ſic̄ ſpera ītelligibilis. cuiꝰ cetrū ē ubiqꝫ circūferētia uero nuſꝙͣ. Inquātū.n. dīna eſſentia ꝯſiderat̉ vt res ī ſe ꝑfecta eſt. cuiꝰ n̄ ē acciꝑe finē bonitatꝭ. et ſic ꝯſiderat̉ ut circū ferētia. cuiꝰ n̄ ē accipere fine nec pͥnᵐ. ſꝫ ē exͣ oīa. Sic ē de bonitate dei. Uel pōt ꝯſidera ri ut ē ī creatura finies ipſaꝫ ⁊ limitās ⁊ de duces. et ſic dr̄ cetꝝ. ꝗa ſic cētrū finit lineas et ab ip̄o linee deducūt̉. ita creator finit cre aturas et limitat ⁊ deduc̄ eas. Ad 2ᵐ ꝟo .s. Oē unibile ē potētiale reſpectu uniōis ⁊cͣ dd̓. ꝙ duplex ē potētia.s. actiua ⁊ paſſiua. Si loquamur de potētia paſſiua: ſic ueꝝ eſt ꝙ naͣ dīna nullo mō ēunibilis. ꝗa qd̓ ē unī bile hoc mō ē potētiale reſpectu maioris ꝑ fectōis. ꝗa gͦ n̄ eſt potētiale: ꝙ potētia dei ꝑ ficiat̉ ex actu īcarnatōis. ꝓpter hͦ nō ē pone ẜᵐ uiā iſtā dīnā naͣm unibilē. Si aūt loqua mur de potētia actiua ſic naͣ dina ē unibiliſ humāe. ꝗa ī deo ē potētia actiua: ut ſibi uni at naͣm humanā. unibile igit̉ dr̄ de naͣ dīna ẜᵐ potētiā actiuā.s. ꝙ poſſit ſibi unire naͣm creatā. De naͣ ꝟo humana dr̄ ẜm potētiam paſſiuā. eo ꝙ poſſit uniri. et ī hoc fuit ſūma oſtēſio ⁊ maīfeſtatio ſue potētie. Pōat̉ eīm ꝙ n̄ poſſit uniri actiue nͤ humāe. hͦ n̄ dice̓t̉ eſſe ꝑfectōis ī deo. Et ſic ꝯcedēdū eſt ꝙ naͣ dīna ⁊ humana ſūt unibiles. Poſtea queritur. om ctis ꝑſonis ſit unibilis dīna naͣ. et oſtēdit̉ ꝙ nō. Supponimꝰ.n. ꝙ vnio ī dīnis ſit ſb̓alis: ⁊ n̄ accidētalis. Sꝫ oīs vnio ſb̓alis ē nͤ: vel ꝑſone. ꝗa ī ſb̓a dīna n̄ ē reperire niſi naͣꝫ vl̓ rē nͤ. Res ꝟo nͤ ē ꝑſona: vbi cōtīgit reꝑire ꝑſonā. vnio gͦ ſb̓alis erit ī naͣ uel ī ꝑſona. Si igit̉ dīnā naͣ vnit̉ hūane: hͦ erit vel ī vnita te nͤ. vl̓ ꝑͤ. Sꝫ ꝑͤ n̄. quia iā poſitū ē ꝙ ꝑͤ ſūt abſtracte. Cū gͦ vnio ſupponat ens: erit illa vnio ī unitate nͤ. gͦ cū hoc ſit impoſſibile. ſic̄ hic ita moſtrat̉: n̄ vniet̉ dīna naͣ humane ī unitate nͤ nec ꝑͤ. vt pꝫ ex dictis. gͦ nullo mō ē unibilis abſtractis ꝑſonis. Ad idē euidē tiꝰ argᵐ. Anſel. Si uniret̉ dīna naͣ hūane no abſtractis ꝑſonis: aut ipſa dīna naͣ mutabit̉ ī hūanā. aūt e9º. aut fiet tertia naͣ ex illis pꝰ vnionē. vel ſaltē fiet vtraqꝫ vnio ī alia naͣ. Tertiū ē impoſſibile. ꝗa ex hoc ſeꝗt̉ ꝙ dīna naͣ ſit poſſibil̓ ad vlteriorē ꝑfectionē. Itē ſeque̓t̉ ex hͦ ꝙ eēt aliꝗd: qd̓ neqꝫ eſſet creatū neqꝫ īcreatu.s. id tertiū. Silr̄ duo pͥma ſūt īpoſſibilia. Aut eēt dice̓ poſt vnionē. na di uina ē humana. et e9º. gͦ n̄ fiet vnio ī naͣ. ſil̓r nec ī ꝑª: cū ponāt̉ eē abſtracte. igit̉ abſtractis ꝑſonis ⁊cͣ. Si dicat̉ ꝙ hoc ſit veꝝ d̓ ꝑſōis īcreatis. vn̄ n̄ fiet vnio ī ꝑſona increata. ſꝫ ī ꝑſona creata. ſic̄ ī hoīe aliqͦ. Contͣ. nihilo minꝰ adhuc ſeꝗt̉ incōueniēs.ſ. ꝙ dīna naͣ ſit poſſibilis ad maiorē ꝑfectōeꝫ. et ita eēt maͣl̓ reſpectu vnitatꝭ creatē. Redit gͦ ad idē qd̓ pͥus. Si dicat̉ ꝙ illa ē talis vnio ſic̄ accn̄tꝭ ⁊ ſb̓iecti. ꝗa hūana naͣ ī illa vniōe degn̓at ī accn̄s. ꝗa oē qd̓ aduenit rei poſt eē ꝯpletū tenet modū ſiue naͣm accn̄tis. Talis aut eſt hūana naͣ reſpectu dīne ī illa vniōe. Cōtͣ Ubicūqꝫ ē vnio ſb̓iecti ⁊ accn̄tis: accn̄s trā ſit ī vnitate ſb̓iecti ita ꝙ ē vnū numero cuꝫ ipſo. vt albū ⁊ ſor. cū dr̄ ſor. albus. gͦ ẜᵐ hoc hūana naͣ trāſiret ī unitate nͤ dīne: quod ē īpoſſibile. Preterea ſeque̓t̉ ꝙ dīna naͣ eēt ſb̓m reſpectu hūane. qd̓ iteꝝ impoſſibile ē. Ad oppᵐ ſic. Abſtractis ꝑſonis adhuc in telligit̉ dina eſſentia: et intelligit̉ ī ipſa oīpo tētia ſiue ſūma potētia. ſapīa ⁊ bonitas. Sꝫ n̄ ē oīpotētia niſi dīna eēntia poſſꝫ ſe unire hūane. gͦ ſi remaneat ī ipſa oīpotentia. pꝫ ꝙ abſtractis ꝑſonis pōt ſe illi vnire. et ita eſt adhuc unibilis. Item remanet ſcīa qͣ ſcit ſuā oīpotētiā. et ſua bonitas: qua n̄ vult di mitte̓ perire creaturā hūanā. hec aūt ſuffici unt ad illā unionē ⁊ faciūt ipſā. gͦ abſtractiſ ꝑſonis ꝑ ītellectu adhuc ē vnibilis diuina eēntia. ℟º ẜᵐ Anẜ. De īcarnatōe ꝟbi naͣ dīna ⁊ hūana n̄ pn̄t īuicem mutarī: nec ita miſceri. ut q̄dā tertia fiat ex duabꝰ: q̄ nec ſit dīna nec hūana. gͦ in ꝑª ncc̄e ē vnionē fieri. dico gͦ ꝙ abſtractis ꝑſonis n̄ ītelligo dīnam naͣꝫ poſſe uniri. Et ſi aliꝗs forte poſſꝫ hͦ ītel lige̓: ego n̄ ītelligo. ꝗa ſicut dic̄ Io. Dama. 3. li. Oꝑꝫ ſcire ꝙ n̄ ẜᵐ termīatōeꝫ nͤ uel ꝟſiōeꝫ uel alteratōeꝫ uel ꝯfuſiōeꝫ caro dn̄i.i. hūant tas deificata dr̄. et ſb̓dit auctoritatē theolo gi Gregorii niſſeni. Hoc n̄ ẜm trāſmutatōeꝫ nͤ fit. ſꝫ ẜm diſpēſatiuā unionē: jͣ ē ẜm īpoſta ſim: ẜm quā īdīſibilr̄ deo ꝟbo unita ē. et eā q̄ ē īuicē naͣꝝ circū īceſſionē: vt aīmꝰ: ⁊ fer ri ignitōem. et ſb̓dit. Quēadmodū.n. ignitō n̄ trāſmutat igniti naͣm: et eā q̄ ignis. ſꝫ mō ſtrat ⁊ ignitū: ⁊ qd̓ igniuit. et n̄ vniꝰ ſꝫ duo rū ē demoſtratiuū. Prete̓a dd̓. ꝙ abſtra ctis ꝑſonis n̄ pōt intelligi illa unio: ꝗa nūꝙͣ ītellectꝰ nr̄ ītelligit naͣm eē ī actu: niſi ī ren ſicut hūanitatē eē ī actu n̄ ītelligo niſi ī ha bēte ipſaꝫ. Sil̓r igit̉ nec dīnitatē ītelligo niſi ī hn̄te dīnā naͣꝫ. hn̄s aūt illā ē ꝑª uel īpoſta ſis. Cū igit̉ ꝑ rēnͤ tm̄ ſit ītelligibil̓ vniri: cō ſtat ꝙ n̄ pōt ītelligiuniri: ſi abſtr̄hāt̉ ꝑͤ ſiue res nͤ ab ip̄a nª. qd̓ pleniꝰ īfra uidebit̉. ꝙ dīna natura n̄ ītelligit̉ uni XAIO bilis abſtractis ꝑſonis: ꝯſeq̄u ter ē qō vtrū ſit vnibilis ī ꝑª vnaul̓ ī pl̓ibꝰ ꝑſōis. Et ꝙ ī pl̓ibꝰ ur̄. Sic̄ creatio ē opꝰ tri nitatꝭ. ita recreato ſiue īcarnato. Sꝫ tota tri nitas uniformiter ſe hꝫ ad creatōeꝫ. nec ali ꝗd attribuit̉ unt ꝑͤ: qd̓ n̄ alij ꝙͣtū ad opus creatōis. gͦ ſilr̄ opuſ recreatōis toti trinitati attribuit̉. nec magis debꝫ attribui ꝑͤ filii ꝙͣ alij ꝑͤ. Sꝫ recreato facta ē per īcaruatōeꝫ. gͦ dīna natura ī tribꝰ ꝑſōis ē īcarnabil̓ ſiue ī carnata. 2ª rō tal̓ ē. ī 3º. c. pͥᵉ di. tertii libri ſētē. dic̄ magr̄. Ꝙ pr̄ ⁊ filiꝰ ⁊ ſpūs ſcūs po tuerūt īcarnari. gͦ ptās ad īcarnādū fuit eiſ coīs. gͦ ꝑ aliqd̓ cōe ī ipſiſ. Sꝫ nihil ē coē ī ip̄iſ niſi eſſētia. gͦ eſſētia ī pr̄e ⁊ filio ⁊ ſpū ſācto potuit īcarnari. gͦ ī pl̓ibꝰ ꝑſōis poteſt fieri īcarnatō. Itē qd̓cūqꝫ eſſe hꝫ dīna eſſētia ī natura īcreata: pōt habe̓ ī natura creata. cū potētia dina p̄cipue qͦ ad ſuū eſſe ſit īter mīabil̓. Sꝫ ī natura īcreata habꝫ eſſe ī tribꝰ ꝑſōis. gͦ ī natura creata poteſt eſſe dīna eſſē tia ī tribꝰ ꝑſōis. Sꝫ ī natura creata ē ꝑ īcar natōem ſiue ꝑ uniōem. gͦ ī tribꝰ ꝑſōis. Ad oppoſitū ſic. Oīs unio uel ē ī unitate nature uel ī unitate ꝑͤ. Si igit̉ dīna eſſētia uniat̉ ī pl̓ibus perſōis: uel hoc erit ī unitate nature ul̓ ī vnitate ꝑͤ. Sꝫ nͤ n̄. ſic̄ on̄ſuꝫ ē ī alia qōe deducēdo ad īcōueniēs. ſil̓r nec pº. ꝗa ubi ē pluralitas ꝑſonaꝝ: ibi n̄ ē vnitas ꝑͤ. ꝗa vni tas ⁊ pluralitas ꝑſonaꝝ opponūt̉. Si gunio dīne nͤ cū humana terminat̉ ad vnitatē ꝑ pꝫ ꝙ n̄ pōt ei vniri ī pluribꝰ ꝑſonis. Iteꝫ diuerſas ꝑſonas eē unā eādēqꝫ ꝑſonā ī uno eodēqꝫ hoīe: hͦ neꝗt ītelligi. ſic̄ dic̄ Anſel. ꝗa ibi eēt repugnātia ītellectuū. Sꝫ ſi dīna eēn tia ītelligat̉ ī pl̓ibꝰ ꝑſonis eē vnibilis nͤ hu mane. eſſet tūc ītellige pl̓es ꝑſonas eſſe unā gͦ cū hͦ ſit īpoſſibile. ⁊ pͥmum ē impoſſibile. Media ꝓbat̉ ſic.s. ꝙ ſi dīna eēntia vniret̉ ī pl̓ibꝰ ꝑſonis: ītelligent̉ ꝑͤ eē una īquātū illa naͣ ī qͣ fieret unio triū ꝑſonaꝝ ītellige̓t̉. ut ī athomo: uel ſicut īdīduū: n̄ ut ſpēs. vnde ſi trinitas ꝑſonaꝝ aſſume̓t hoīem uel hūani tatē: illa hūanitas n̄ eēt coīs ut ſpēi. ſꝫ ut in dīdui. Illud aūt indīduū aut ē ꝑª. aut n̄. e cū ſit rōalis nͤ indīdua ſb̓a. gͦ eſt ꝑª. gͦ eſſet ītellige̓ plures ꝑſonaſ eē unaͣ: qd̓ nequit ītel ligi ẜᵐ Anẜ. Et hͦ eſt qd̓ dic̄ Anẜ. Si hō unꝰ cū pluribꝰ ꝑſonis ē vna ꝑª: ncc̄e ē plures ꝑ ſonas: q̄ alie ſunt: ad ſe īuicē eē vnā eādēqꝫ ꝑſona. Itē īpoſſibile ē diuerſaꝝ ꝑſonaꝝ ꝓprietatū eādē eē collectione. Sed ſi pl̓es ꝑͤ dīne aſſumerēt vnū eūdēqꝫ hoīeꝫ: eēt diuer ſaꝝ ꝑſonaꝝ ꝓprietatū collectio. gͦ illd̓ ē im poſſibile. Itē ſi pr̄ ⁊ fi. ⁊ ſpūs.ſ. aſſūpſiſſēt hͦ īdīduū ih̓ſ. tc̄ q̄cūqꝫ eēt ꝓprietas eiꝰ. eēt ꝓ prietas pr̄is ⁊ fi. ⁊ ſpūs.ſ. Sꝫ ꝑ vnionē ipſiꝰ ad ꝑſonā pr̄is ī vnitatē ꝑ ē ꝓprietas Ih̓u ꝓprietas ꝑͤ pr̄is. gͦ Ih̓s ē ꝑª generās. Itē ꝑ vnionē eiuſdē ad filiū e ꝓprietas eiꝰ ꝓprie tas filii. gͦ Ih̓ſ ē ꝑª genita. Silr̄ ꝑ unionē ad ſpm̄ ſcm̄ ē ꝑª ꝓcedēs. Cū gͦ ꝑ vnionē ad ꝙͣlꝫ ꝑſonā hēat Ih̓s ꝓprietate cuiuſlꝫ ꝑͤ. et q̄libꝫ ꝑª coīcet ꝓprietates Ih̓u. ſeꝗt̉ neceſſario ꝙ propͥetas cuiuſlꝫ ꝑͤ ſit pr̄is. et ſilr̄ filii. et ſilr̄ ſpūs ſcī. et ita erit ibi ꝯfuſio ꝑſonaꝝ. R Qm̄ circa iſtā ſacratiſſimā mam nihil ē te mere aſſerēdum. quāuis Anẜ. dicat. z. li. cur deꝰ hō. Ꝙ plures ꝑͤ n̄ pn̄t vnū eūdēqꝫ ho minē aſſume. ꝗa ncc̄e ē ī una perſona uniōeꝫ fieri. tn̄ dd̓ ſine p̄iudicio. ꝙ cū dr̄ vnꝰ ⁊ idē hō: pōt ſupponi vna ⁊ eadē ꝑª. uel unū in dīduū. Orīa.n. ē inter indīduum ⁊ ꝑſonā. Perſona.n. dic̄ rē ſūme diſcretā: uel diſtin cta ꝓprietate digniori. et inde eſt ꝙ nullo mo pōt unꝰ ⁊ idē hō: ꝗ ſit ꝑſona ul̓ aſſūpta ī unitatē ꝑͤ: aſſumi a tribꝰ ꝑſonis. ꝗa ꝑſona litas dignioris ꝓprietatꝭ n̄ poteſt eē ex ꝑte hūane nͤ. nec etiā ex ꝑte dīnaꝝ ꝑſonaꝝ: cuꝫ ſint tres ꝑ. Et iō relīꝗt̉ ꝙ a tribꝰ ꝑſonis n̄ pōt aſſumi unꝰ ⁊ idē hō ī unitate ꝑͤ. ſic̄ nec ē poſſibile tres ꝑſonas poſſe ꝯfundi. Si ꝟo unꝰ ⁊ idē homo ſupponat indīduū.ſ. ꝯpoſi tū hoc ſingulare ex aīa ⁊ corꝑe. ẜᵐ hūc mo dū poſſet ꝯcēdi: ꝙ tres ꝑͤ poſſent aſſume̓ ⁊ coīcare unū ⁊ eūdē hoīeꝫ: ut indīduū. Cuiꝰ modi aūt ſit illa coīcatio: n̄ ē hoīs diffinire Ad pͥᵐ gͦ obm dicimꝰ ꝙ ī creatiōe ītelli git̉ unū ſolū. et illud ē actio. et hꝫ ſe unifor miter ad totā trinitate. Sꝫ ī incarnatione duo ītelligūt̉.s. actio et unio. qd̓ gͦ actiōis ē ī incarnatione uniformiter ſe hꝫ ad totā tri nitatē: ſic̄ ⁊ creatio. un̄ ſic̄ tota trinitas cre at: ita tota trinitas oꝑata ē incarnatione. Sꝫ p̄ter actione adhuc intelligit̉ unio uel re latio ad carnē rōne cuiꝰ ſuꝑadditi. n̄ ꝯuēit fieri ī pluribꝰ ꝑſonis. ſic̄ dictum ē. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ magr̄ loꝗt̉ ī ſnīis d̓ potētia īcarnādi ẜᵐ modū illū qui ꝯceſſus ē. Ad 3ᵐ dd̓. ꝙ illd̓ qd̓ dr̄ ſilr̄ ſe hr̄e ⁊cͣ. īterp̄tat̉ quid in ad aliꝗd. qm̄ qd̓ dr̄ ī pͥª qd̓cūqꝫ eſſe ⁊cͣ. hͦ eē dic̄ eē ꝗd. ſꝫ eē ī tribꝰ perſonis ad aliꝗd ī 2ª. qm̄ dicit eſſe relatum. ¶ Oſtea queritur ī qͣ perſona dīna naͣ ſit unibilis hu mane. et q̄rūt̉ hic duo. Primo utrū patri ꝯueniat incarnari: ſic̄ filio. et ſilr̄ utrū ſpūi ſco. 2º utꝝ pr̄i ⁊ ſpūi.ſ. ſit poſſibile īcarna ri ſuppoſito ꝙ eis n̄ ꝯgruat opꝰ īcarnatōis. ſic. ui detur Circa primum ꝙ īcarnari ꝯueniat pr̄i. Opꝰ īcarnatōis fuit on̄ſiuū ſū me potētie. Cū gͦ ſūma potētia attribuatur pr̄i: uidet̉ ꝙ pr̄i ꝯuēiat īcarnatio. Ꝙ autem ita ſit. dic̄ Io. Dam. z. li. i. c. Deꝰ ens perfectꝰ perfectꝰ hō fit. et perficit̉ qd̓ ē oīum nouoꝝ nouiſſimū. qd̓ ſolū nouū ſb̓ ſole. per qd̓ infi nita dei ꝟtus on̄dit̉. quid.n. maiꝰ ꝙͣ deum fieri hoīeꝫ; Ex quo relīꝗt̉ ꝙ īcarnatio ē on̄ ſiua ſūme potētie. gͦ potiꝰ ꝯuenit pr̄i incar nari ꝙͣ filio. Itē dic̄ Io. Dam. ꝙ ī īcarna tione mōſtrat̉ ſūma bonitas ⁊ iuſticia. boni tas ꝗdē ꝗa n̄ deſpexit ꝓprii plaſmatꝭ īfirmi tate. Sꝫ uiſcera eiꝰ ꝯmota ſut ī ip̄o cadēte: et manū porrexit. Iuſticia ꝟo qm̄ hoīe uicto n̄ alio: fec̄ uince̓ tyrānū. ſꝫ ſil̓e ſil̓i reſaluauit Sꝫ on̄ſio bonitatꝭ ⁊ iuſticie attribuit̉ ſpūi.ſ. gͦ ſpūi ſco attribuit̉ īcarnari potiꝰ ꝙͣ filio. Contͣ. Anſel. 2. li. cur deꝰ ho. xi. c. Si q̄libꝫ alia ꝑſona a filio īcarnaret̉: eſſent duo filii ī trinitate. filiꝰ.s. dei ꝗ ⁊ an̄ īcarnationē filiꝰ ē. et ille ꝗ ꝑ īcarratōem. et ille ꝗ ꝑ īcarnati onē erit filiꝰ ꝟginis. et erit ī ꝑſonis īeqͣlitas ẜᵐ dignitatē natītatū. Itē idē ī eodem. Hō ꝓ quo erat oraturꝰ. et diabolꝰ quē erat expugnaturꝰ ambo falſā ſil̓itudine dei per propͥa uolūtatē p̄ſenſerāt. vn̄ ſpālius ꝙ ad uerſus filiū peccauerūt. que ꝟa ſil̓itudo pa tris credit̉ illi. itaqꝫ cui ſpāliꝰ fit īiuria ꝯue niētiꝰ attribuit̉ culpe vindicta aut īdulgē tia. Itē idē ī eodē. Cōueniētiꝰ ſonat filiū ſupplicare pr̄i: ꝙ aliā ꝑſonā alij. gͦ magis co uenit īcarnari filio ꝙ alij ꝑͤ. Et he ſunt roeſ Anſelmi. Itē Hugo de ſco Uic. in li. de ſacramētꝭ. Qui aſtutia: uicerat iuſtū fuit ut n̄ fortitudine ẜ prudētia vince̓t̉. vt ī eodeꝫ qͦ ſe victor erexerat: victꝰ ſterne̓t̉. iuxͣ illud Iob. 26. Et prudētia eiꝰ ꝑcuſſit ſuꝑbū. Cū gͦ rudētia attribuat̉ filio: potius ꝯueuit filio īcarnari. Itē Aug. ī li. de trini. Cōueniēs n̄ erat vt pr̄ ab alio mitte̓t̉: ꝗ ab alio n̄ erat Cōueniēs aut fuit vt pͥmo mitte̓t̉ filiꝰ. qui a ſolo pr̄e ē. Peīde ſpūs.ſ. ꝗ ē a pr̄e ⁊ filio. pͥᵐ filiꝰ venit vt hoīes liberarēt̉. deinde ſpūs ſcus: vt hoīes btīficaret̉. Itē Aug. ī eod̓ Ut hoīes ex deo naſcerēt̉: pͦ ex ipſis natus ē deꝰ. Nō q̄ſiuit ī terra niſi mr̄eꝫ. ꝗa iam hūit pr̄em ī celo. oꝑtuit nos filios fieri ꝑ adopti on ꝑ illū ꝗ ē filiꝰ nͤ. Cū gͦ ad hͦ ſit īcarnato vt de filiis ire efficiamur filii grē: potiꝰ ꝯue nit ipſi filio īcarnato. qd̓ ꝯcedimꝰ. Et qd̓ obr̄ de ꝯueniētia īcarnatōis ad pr̄eꝫ rōe po tētię ⁊ ꝯueniētia bonitatꝭ ad ſpm̄.ſ. n̄ argu it ꝙ īcarnatio ꝯueniētiꝰ ꝯpetat pr̄i ⁊ ſpūi. ſ ꝙͣ filio. Eſt.n. ꝯueniētia ẜᵐ appropͥata ⁊ ẜꝰ propͥa. Cōueniētia ẜᵐ appropͥata ē q̄ aſſumi tur ẜᵐ appropͥationē potētie pr̄i. ſapīe filio. bonitatꝭ ſpūi.ſ. Cōueniētiā ẜᵐ ꝓpͥa ē q̄ ē ẜm propͥa pr̄is ⁊ filii ⁊ ſp̄s ſcī. q̄ ſūt paternitas filiatio. ⁊ ſpiratio. faciēdo aūt ꝯꝑationem ẜᵐ appropͥata: q̄ ſunt potētia. ſapīa. bonitaſ ad triplex genꝰ oꝑatiōis dīne.s. cteationis recreatōis. ⁊ gl̓ificatōis. Opꝰ creatōis ma gis ē ꝑtinēs ad potētiā. Recreatōis ꝟo ad ſapīaꝫ. Gl̓ificatōis ad bonitatē. ſic̄ pꝫ ex dc̄iſ Et ita cū ſapīa appropͥet̉ filio: magis adhuc ẜᵐ hāc ꝯꝑatōeꝫ ꝯuenit filio īcarnari. fa ciēdo ꝟo ꝯꝑationē ẜᵐ ꝓpͥa magiſ ꝯuenit ip̄i filio īcarnatio. Nā filio magis ꝯuēit eē filiū ꝙ alijs. Et iteꝝ ſic̄ tagit̉ ī genologia Luce.3. q̄ īcipit ab Adā. ꝗ pͦ fuit filiꝰ ꝑ adoptōeꝫ: cū ceciderit ab hac filiatōe cū tota poſteritate ſua: oꝑꝫ redire ad hāc ꝑ illū: ꝗ ab eterno eſt genit: et ꝑ illū regnari. Qd̓ gͦ dr̄ a Ioh̓. Dam. iō dr̄ vt on̄dat̉ ꝙ tota trinitas oꝑata ē īcarnatōeꝫ filii. vn̄ ad hͦ deſignandū fuit ibi: qd̓ ē ſūme potētie. ſūme ſapie. ⁊ ſūme bo nitatꝭ. Opus potētie fuit oſtenſum ī hͦ: ꝙ nouoꝝ nouiſſimū fuit eleuatū ī vniōe cum deitate. Sapīe ſūme opꝰ fuit ibi on̄ſuꝫ: eo ꝙ decētiſſime recōciliatio facta fuit. ꝗa per deū hoīeꝫ facta fuit recōciliatio hoīs ad de um. Opꝰ ꝟo ſūme bonitatꝭ quātū ad ꝑte mīe: eo ꝙ n̄ deſpexit ꝓprii plaſmatꝭ īfirmita te. Quātū ꝟo ad ꝑte iuſticie: eo ꝙ idē fuit vincēs: ꝗ an̄ fuerat victꝰ. et ꝗ an̄ fuerat vī cēs: fuit poſtea victꝰ. Et iō dic̄ Io. ī. c. j. li. Ꝙ moſtrāt̉ ſil̓ bonitas ⁊ ſapīa ⁊ iuſtiª ⁊ pōª d̓i Suppoſito ꝙ pr̄i ⁊ ſpūi ſco n̄ ꝯgruat incarnari: ulte̓iꝰ ē qd utꝝ ſit poſſibile pr̄eꝫ ⁊ ſp̄ꝫ.ſ. īcar nari: ſic̄ filiū. Ad qd̓ ſic obr̄. Eo dr̄ reſ imago qͦ ī ea ē ſil̓itudo exp̄ſſa. gͦ cū exp̄ſſior ſil̓ tudo reſpc̄u trinitatꝭ ſit ī hoīe ꝙ ī ceteris creatu ris: recte dꝫ hō eē imago trinitatꝭ. ⁊ n̄ cetere creature. Sꝫ eo ē res vnibil̓ alij. qͦ ē ſil̓itudo eiꝰ exp̄ſſa. gͦ eo ē res vnibilis alij: qͦ ē eiꝰ ima go. Si gͦ hō equē ē imago totiꝰ trinitatꝭ. gͦ eqͣ vnibilis ē hoī q̄libꝫ ꝑª dīna. gͦ poſſibile ē pa trē ⁊ ſpm̄ ſcm̄ incarnari. ſic̄ filiū. Itē cui caritas q̄ attribuit̉ ſpūi ſco ſit rō ad incar natōeꝫ: eidē attribuēda ē īcarnatio potiꝰ q filio. vn̄ Mat. i. Qd̓ ī ea natū ē ⁊cͣ. Suꝑ illd̓ glo. Sola caritas fec̄ filiū īcarnari. Sꝫ cari tas attribuit̉ ſpūi ſcō. gͦ ⁊cͣ. Ad oppᵐ. i. li. cur deꝰ hō. dic̄ Anẜ. Qd̓lꝫ incōueniens deo ſeꝗt̉ īpoſſibile. Sꝫ ſi alia ꝑª ꝙͣ filiꝰ īcarnaret̉ ſequet̉ īcōueniēs deo. gͦ īpoſſibile ē aliā ꝑſo na ꝙͣ filiū īcarnari. Media pꝫ. Incōueniēs .n. ē deo ꝙ ſit ꝯfuſio dignitatꝭ ꝑſonaꝝ. Sꝫ ſi pater īcarnaret̉: eēt ī deo ꝯfuſio dignitatiſ ꝑſonaꝝ. ꝗa tūc neceſſario pr̄ dice̓t̉ eē filius et ita pr̄ ⁊ filiꝰ ꝯfuſā hēret noīatione. Non. gͦ mane̓t tꝑalr̄ diſtīctio ꝑſonaꝝ: ſic̄ eternalr̄. Itē ſoli filio ꝯuenit eē filiū. pr̄i ꝟo ⁊ ſpūi.ſ. diſcoueniret eē filiū. ꝗa ex hͦ ſeque̓t̉ ꝯfuſio propͥetatū. Si gͦ quelꝫ diſcoueniētiā ī dīnis ē īpoſſibil̓. gͦ īpoſſibile erat pr̄em vel ſpm̄.ſ. īcarnari: ſeu filiū hoīs fieri. ℟º dd̓. ꝙ eſt poſſe dīnū duplr̄ s. poſſe abſolute. et hͦ mō dr̄. 3. ſentꝭ. Quelꝫ ꝑſona potuit īcarnari. Et ē poſſe de ꝯgruētia. et hoc mō ſoli filio ꝯue uit īcarnari. Ad pͥᵐ gͦ dd̓ ẜᵐ ꝙ dic̄ Aug. Eſt ſolū īmago n̄ ad imaginē. ſicut filius ī dīnis: ꝗ ē imago pr̄is: ⁊ n̄ factꝰ ad imaginē Et ē imago ad imagine: ſicut hō ꝗ ē imago .ſ. ſil̓itudo exp̄ſſa. et ē ad imagine.s. exēplar dīnū. Et aliꝗd ē ad imaginē tm̄ ⁊ n̄ imago ſicut irrōnalis creatura. ꝗa n̄ ē ſil̓itudo dei exp̄ſſa. et tn̄ ē facta ad exēplar dīnū: ⁊ ī eſſe deducta. Do gͦ gerit ī ſe ſil̓itudinē dīnā ex p̄ſſam. Et hec exp̄ſſio poteſt eē quātum ad potētiā: uel quātū ad eſſentiā et naͣꝫ. Quātū ad potētiā ſic̄ dic̄ Aug. ꝙ in ſuꝑiori ꝑte aīe .s. mēte ē hō imago trinitatꝭ. quātū.s. ad po tētias: q̄ ſunt ītelligētia. memoria. uolūtas. Scd̓ꝫ hͦ dico ꝙ hō ē eque imago trinitatꝭ to tiꝰ. Ul̓ pōt eſſe illa exp̄ſſio quātū ad eēntiā ⁊ naͣm. Et ẜᵐ hͦ n̄ dr̄ hō eque eſſe imago to tius trinitatꝭ. ſꝫ magis filii. ꝗa hō ẜᵐ eēntiā ē ens ab alio: ⁊ ab eo aliꝰ. Hꝫ gͦ ptāte ꝓduce di ex ſe ꝑſonā. Pr̄ aūt ē ens n̄ ab alio: a quo ē aliꝰ. Spūs.ſ. ē ens ab alio vel alijs. n̄ tn̄ ab ipſo aliꝰ. Filiꝰ ē ens ab alio: et a quo aliꝰ. Ho igit̉ ẜᵐ ꝓprietate ꝑͤ n̄ ꝯfigurat̉ patri: in quo n̄ inuenit̉ ꝙ ſit ens ab alio. Silr̄ nec ſpūi ſco ꝗa n̄ īuenit̉ ꝙ ab ipſo. s. ſpū.ſ. ſit aliꝰ. ſꝫ hͦ to tu īuenit̉ ī filio. et ideo magis ꝯpetit ꝙ ſit unio ẜᵐ ꝯfigurationē ad ꝓprietatē ꝑͤ filii: ꝙͣ ẜm cōfigurationem ad ꝓprietate perſone alteriꝰ. Ad aliud dd̓. ꝙ īīcarnatiōe duo ſunt.s. actio ⁊ relatio. Si gͦ loqͣmur de actōe dico ꝙ illa ꝯuenit toti trinitati. ꝗa tota tri nitas fecit īcarnatōeꝫ. tn̄ ẜᵐ appropͥatiōem ẜᵐ qd̓ dr̄ ꝙ potētiā attribuit̉ pr̄i. ſapīa filio bonitas uel caritas ſpūi ſco. dd̓ ꝙ magis at tribuit̉ illa actio īcarnatōis ſpūi ſco ꝙ alte ri ꝑͤ. ꝗa amor fuit. q. motiuū dei ad īcarna tionē.s. ne periret genꝰ hūanu. amor ꝟo at tribuit̉ ſpūi ſcō. et iō dr̄ ꝙ xp̄s natꝰ ē ⁊ cō ceptꝰ ē de ſpū.ſ. Sꝫ rōe relatiōis dico ꝙ ſoli filio dꝫ attribui īcarnatio. ꝗa quātū ad unī onē magis īuenit̉ ꝯfiguratio nature hūane ad ꝑſonā filii ꝙͣ ad aliquā aliā ꝑſonā. Poſt ea queritur de unibilitate ex ꝑte hūane nͤ. cū hītū ſit de ea ex ꝑte dīne nͤ. Et pͦ querit̉ de ea ꝑ ꝯꝑatiōeꝫ ad naͣꝫ angelicā. que.s. naͣ ſit vnibilior dīne nͤ. utrū hūana uel angelica. Ad qd̓ ſic Iſi dorꝰ ī li. de trini. Quāto ſb̓tilior ē naͣ: tanto pleniꝰ aſſiſtit ad ſil̓itudinē dīne vnitatꝭ ex preſſa. Sꝫ naͣ angelica ſb̓tilior ē ꝙͣ humana. gͦ magis ē ad ſil̓itudinē dīne nͤ ꝙͣ hūana. ſi gͦ eo ē vnibilitas quo ſil̓itudo. naͣ angelica magīs ē vnibil̓ dīne nͤ ꝙͣ humana. Iteꝫ angelꝰ ſimplicior ē ꝙͣ aīa. ꝗa angelꝰ ſiue ītel ligētia ē ſb̓a ſpūalis corpori n̄ unibil̓. Sꝫ aīa rōnal̓ lꝫ ſit ſb̓a ſpūalis: corpori tn̄ ē unibilis gͦ ē ꝯpoſitioris nͤ: ꝙ angelꝰ. gͦ diſſimilior eſt dīne ſimplicitati: ⁊ magis diſtans ab ea: qͣ angelꝰ. gͦ minꝰ ē vnibil̓ dīne nͤ. Ad hͦ rn̄ dēt ꝗdā ꝙ angelꝰ n̄ ē adeo vnibil̓ dīne nͤ: ſicut hō. ꝗa hō ī ſe repn̄tat totalitate dīni exēplaris. angelꝰ aūt n̄. qd̓ pꝫ. ꝗa ī exēplari ē reperire rōnē uel ideā nͤ corporalis ⁊ ſpū alis. ꝗa eſt exēplar rei corporalis ⁊ ſpūalis. Sꝫ ī angelo ē tm̄ naͣ ſpūalis. ī hoīe ꝟo ē naͣ corporalis ⁊ ſpūalis. et ita hō expͥmit totaꝫ rōne dīni exēplaris. angelꝰ autē n̄. Et ideo magis ē vnibilis ꝙ angelꝰ. Contͣ. Dioꝰ. ī li. de dīnis noībꝰ. c. 4. Angelꝰ ē imago ⁊ ma nifeſtatio n̄ apꝑētis luīs: et ſpeculū ⁊cͣ. totaꝫ ſi poſſibile ē: recipiens ſpem. Et appellat ibi ſpēm forma exēplare.s. ſapīaꝫ dīna: quā ip̄e angelꝰ recipit̉ ẜᵐ poſſibilitatē ſuā. ſicut ſpe culū recipit ſpēꝫ rei. gͦ āgelꝰ ē magis vnibil̓ ẜm totalitatē exēplariſ: quā magis repn̄tat ꝙͣ hō. Itē.i. eccl̓iaſtici.i. Primo oīuꝫ crea ta ē ſapīa. Hoc n̄ pōt ītelligi de ſapīa īcre ta. ꝗa ipſa nō ē creata. gͦ hͦ ītelligitur de naͣ angelica: q̄ dr̄ eſſe ſapīa. Sꝫ qd̓ pͥmum oīum creatū ē īmediatiꝰ ſe het ad pͥncipiū. et qd̓ īmediatiꝰ ſe hꝫ ad ip̄m: vnibiliꝰ ē ipſi. gͦ an gelꝰ cū īmediatiꝰ ſe hꝫ ad ip̄m: unibilior eſt dīne ſb̓e ī naͣ ꝙͣ homo. ꝗa ē ſpūalior ⁊ ſim plicior. gͦ quātū ē ex ꝑte nͤ: angelꝰ ē vnibili or. Silr̄ ⁊ quātū ē de rōne ꝑͤ. ꝗa ꝯpoſitior ē ro ꝑͤ ī hoīe ꝙ ī angelo. ꝗa ī angel̓ attēdit̉ diſtīcto ꝑſonal̓ quātū ad qualitatē tm̄. In hoīe ꝟo quātū ad originē et qualtatē. ſicut dicit Ric. de ſcō vic. in li. de trini. Origīe .n. differt vnꝰ hō ab alio. ꝗa vnꝰ ē ab alio. ⁊ qualitate coī ẜm ꝓprietates ꝯſequēteſ eēn tia: cuiuſmōi ſunt accn̄tia coīa ul̓ ꝓpria. Sꝫ angelꝰ ab angelo n̄ differt origine. ꝗa vnus angelꝰ n̄ ē ab alio. gͦ cum ī dīnis ſit rō ꝑſone quātū ad diſtīctionē illā: que ē origīe ſolū. In hoīe ꝟo ẜm vtrūqꝫ modū: pꝫ ꝙ diſtīctio ꝑſonalis ī angelo ſimplicior ē: ⁊ magis acce dēs ad diſtīctōeꝫ ꝑſonalē ī deo ꝙͣ ī hoīe. angelꝰ ē vnibilior dīne ſb̓e quātū ad rōneꝫ ꝑ ⁊ nͤ. Itē Aug. ī li. de ſpū ⁊ aīa. Eo aīa imago eſt: quo dei capax ⁊ ꝑticeps eſſe pōt. capax ꝑ ītellectū. ꝑticeps ꝑ affectū. gͦ ſi āgel ẜm vtrāqꝫ potētiā: ⁊ cognoſcitiua ⁊ moti uā ſiue affectiuā: magiſ ē eiꝰ capax ⁊ ꝑticepſ ⁊ magis ē eiꝰ imago. gͦ vnibilior. Item Aug. ī li. de aīa ⁊ ſpū. Aīa ẜm mētē ē hēns imaginē dei ī potētia cognoſcēdi: et ſil̓itu dine ī potētia diligēdi. Sꝫ hec duo magis repiūt̉ ī angelo. gͦro imaginis eſt magis in ip̄o. gͦē vnibilior. Itē Aug. ī li. de trini. Eo aīa imago dei ē: qͦ memīt. intelligit. ⁊ di ligit eū: a quo facta ē. Sꝫ iſti actꝰ magis repe riūt̉ ī angelo. gͦ ē magiſ imago ꝙ aīa hūana gͦ ē vnibilior. Ad oppᵐ ꝟo ſic. Aug. ī ſer mone de imagine. Nulli alij creature dedit deꝰ ꝙ ſit imago: ꝙͣ hoī. gͦ nō angelo. Si ergo imago eſt exp̄ſſa ſil̓itudo: nulli alij dedit: ꝙ eſſet expreſſa ſil̓itudo: ꝙͣ hoī. Sꝫ exp̄ſſam ſil̓i tudinē ſeꝗt̉ vnibilitas. gͦ nulli alij creature ꝙͣ homini dedit ꝙ eſſet deo vnibilis. Reſponſio ature ronalis ad dd̓ ꝙ ſil̓itudo cre deū ẜᵐ plura ē ī homīne ꝙͣ ī angelo. ē.n. ſil̓i tudo in naͣ. ī ꝑª. ī potētiā. In naͣ. ꝗa ſic̄ dicit Aug. ī ſermōe de imagine. Sic̄ deꝰ vbiqꝫ to tus ē: oīa viuificās mouēs ⁊ gubernās: ſic aīa vbiqꝫ ī ſuo corꝑe tota uiget mouet ⁊ gu bernat. qd̓ nō ꝯuenit angelo. cū n̄ ſit ſb̓a ui uificādo corꝑi attributa. Itē ī hoīe ē ſil̓i tudo ī ꝑſona. ꝗa ī hoīe ē rō ꝑſonalis ẜᵐ or dinē origīs. ꝗa hō ē ab hoīe: ſicut ī dīnis d̓ꝰ a deo. Angelꝰ autem nō ē ab angelo. Itē ī hoīe ē ſil̓itudo ī potētia. ꝗa ī hoīe ē poten tia rn̄dēs totalitati exēplaris. ẜᵐ ꝙ ait Au gū. Aīa ad ſimilitudine totiꝰ ſapīe facta oī um ſimilitudīes ī ſe gerit. Cū.n. ī dīno exē plari ſit rō eē corporalis ⁊ eſſe ſpūalis inue nit̉ ī aīa: et ī hoīe vtꝝqꝫ corporale ⁊ ſpūale eſſe ⁊ poſſe ⁊ potētia ad corpꝰ ī aīa. et potē tia ī ſe abſtracta. qd̓ n̄ īuenit̉ ī āgelo. Ex his gͦ pꝫ ꝙ naͣ hūana ē vnibilior dīne ꝙͣ āgelica Ad pͥmā aūt rōnē ſumptā ex auctoritate Iſidori dd̓. ꝙ ꝯtingit ꝯſiderare dīnā eſſen tiā abſolutē. hͦ ē n̄ ꝓut ē cā: neqꝫ ꝓut ē ī per ſonis. Uel ꝯtīgit ꝯſiderare ipſam non abſo lute ſiue vt abſtractā. ſꝫ ꝓut ē cā: ⁊ ꝓut ē in hn̄te eā. hoc ē ī re nͤ ſiue ī ꝑſonis. Primo mo dd̓. ẜᵐ ꝙ ꝯſideratur ut abſtracta. ꝙ ipſe angelꝰ magis expͥmit dīnā unitatē: ⁊ magiſ exiſtit ad ſil̓itudinē dīne unitatis. ꝗa rōne maioris ſimplicitatꝭ magis accedit ad naͣm vnibilitatꝭ dīne: ꝓut ſic ꝯſiderat̉ dīna naͣ. Si aūt ꝯſide̓t̉ dīna eēntia vt cā: ⁊ ꝓut nō ē abſtracta a ꝑſonis. ſic hō magis expͥmit ſimi litudinē ipſiꝰ ꝙ angelꝰ. ꝗa ſic̄ dc̄m ē: hō eſt magis repn̄tatiuus cauſe exterioris dīne ꝙͣꝫ angelꝰ. Itē ſicut dictū ē: rō ꝑſonalitatꝭ ſic̄ ē ī deo: magis expͥmit̉ ī hoīe ꝙ ī angelo. Determinatū ē ſuꝑius. ꝙ dīna eſſentia ꝓut ꝯſiderat̉ penitꝰ vt abſtracta a ꝑſonis: n̄ īte ligit̉ eē vnibilis. Sꝫ ſolū ꝓut ꝯſiderat̉ ī re nͤ ſiue ī ꝑſonis. Et ideo a ꝑte illa: qua angelus magis expͥmit ſimilitudinē illiꝰ: n̄ ē vnio cū dīna naͣ. ſꝫ ſolū a ꝑte illa qua hō eiꝰ ſimilitu dine magis expͥmit. et iō naͣ hūamā ē unibi lis deo: ⁊ n̄ angelica. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ n̄ ualꝫ naͣ hūana ē cōpoſitior ꝙͣ angelica. gͦ minus unibilis. inſtantia. Corpꝰ ſimplex ſicut elemē tū ꝓpter naͣm ſimplicitatꝭ magis accedit ad nam aīe ꝙ corpus ꝯpoſitū ſiue elem̄tatū. gͦ magis ē aīabile. iſtd̓ nō ſeꝗt̉. ī̓mo oppoſitū. aīa.n. ꝗa ſimplex ē iō exigit corpꝰ ꝯpoſitū. ꝗa quāto aliꝗd ſimpliciꝰ ē ī naͣ: tanto multi pliciꝰ ī ꝟtute. Cū gͦ anima ſit forma ſimplex: īmo ſimpliciſſima inter formas creatas vni biles: pꝫ ꝙ ipſa ē multiplex ī ꝟtute: ⁊ diuer ſaꝝ oꝑatōum pͥnᵐ. ita ꝙ eiꝰ actōes nō ſunt vniuſmodi: cū plures hēat vires. Et ideo cū ꝑ corpꝰ oꝑet̉: neceſſe ē ut ei rn̄deat corpꝰ ꝯpoſitū ⁊ diuerſaꝝ naͣꝝ: ſic̄ elemētatū: et n̄ vniꝰ nͤ: cuiuſmodi ē elem̄tū. ꝗa ꝑ illd̓ n̄ oꝑa ret̉ niſi uno mō. Reꝗrit̉ gͦ corpꝰ elemētatū organizatū: vt q̄lꝫ uis aīe oꝑans ꝑ organū oꝑet̉ ꝑ organū ſibi ꝓportiōabile. Sic gͦ ex ꝑte iſta dd̓. ꝙ cū dīna eſſentia ſit ſimpliciſſima: lꝫ corpus hūanū ſit ꝯpoſitū: poterit tn̄ fieri unio nͤ hūane cū dīna: ſic̄ corporis ꝯpoſiti cū aīa ſimplici. vn̄ n̄ ſeꝗt̉ ē ꝯpoſitior hūana naͣ. gͦ minꝰ unibilis. Ad 3ᵐ qd̓ obr̄ ex au ctoritate Dio. dd̓. ꝙ exēplar dīnū expͥmit̉ in creatura duplr̄. Uel quātū ad cognitiōem. Uel quātū ad eſſe. Quātū ad cognitōeꝫ du plr̄.s. actu vel potētia. Dico gͦ ꝙ quantū ad cognitōeꝫ actu expͥmit̉ ī āgelo exēplar dīnū ꝗa angelꝰ cognoſcit ꝑ ſimilitudinē omneꝫ creaturā ſibi inditā a cā exēplari a creatiōe ſua. Silr̄ aīa hͦ hꝫ ꝙͣtū ad potētiā. ſꝫ ẜᵐ viā eſſendi maior ē exp̄ſſio dīni exēplaris ī hoīe ꝙͣ ī angelo. ꝗa hō hꝫ ſimilitudinē cū oī crea tura.s. corporali ⁊ ſpūali: quaꝝ rōes ſunt ī exēplari dīno: qd̓ n̄ hꝫ angelꝰ. Et ita homo ē vnibilior: cū ẜᵐ uiā eſſendi magis expͥmat ſi militudinē exēplaris dīni. Ad aliud de eccleſiaſtico. qd̓ obr̄. ꝙ pͥmo oīum creata eſt ſapīa: dd̓. ꝙ creatura duplr̄ ordinat̉ ad deū .s vt a quo ē. ⁊ vt ad quē ē. Scd̓ꝫ gͦ illū mo dū: quo ordinat̉ creatura ad deū vt a quo ē n̄ ē vnibilis creatura creatori. ꝗa vnio hēt eſſe ẜᵐ acceſſuꝫ: ⁊ n̄ ẜᵐ receſſuꝫ. ẜm aūt hūc modū recedit creatura a creatore. et ẜᵐ hͦ procedit illa rō. Sꝫ ẜᵐ ꝙ ordinat̉ ad deū ut ad fine. ſic accedit. Et ẜm iſtam viaꝫ magis accedit aīa ad deū: ꝙͣ āgelꝰ: quo ad hoc: qm̄ homo ē vltima creatura: ⁊ ultima ī ordine vniuerſi: ⁊ finis aliaꝝ creaturaꝝ: qd̓ n̄ an gelus. et ita vnibilior: ꝗa magis accedēs. Ad aliud qd̓ obr̄. ꝙ hō minꝰ aſſil̓at̉ cū deo ī naͣ ⁊ ꝑſona ꝙ angelꝰ: iā pꝫ hoc eſſe falſum. ꝗa quātū ad naͣm hō aſſil̓at̉ ſimplr̄. ⁊ ſimilr̄ quātū ad ꝑſonā. Et ſi obiciat̉. ꝙ ꝯpoſitior ē ro ꝑſonalis ī hoīe ꝙ ī angelo: ⁊ ita minus vn ibilis. dd̓. ꝙ no. ꝗa illa rō ꝑſonalis ī an gelo nō aſſil̓at̉ rōi ꝑſonali ī deo. īmo magiſ .q. tenet nam opponis. ſꝫ in hoīe aſſil̓at̉ ro ꝑſonalis rōi ꝑſonali ī deo. Qualitas etiā ⁊ origo ſolū faciūt diſtīctōeꝫ ī ꝑſoniſ. ſꝫ ī dīna naͣ ē ꝑſona ẜm rōnē origīs ⁊ nō qualitatis. ꝗa qͣlitas dr̄ ibi forma ſiugularis. una aūt ē ſingularis dīnitas: ⁊ eadē ē ī tribꝰ ꝑſōiſ. In āgel̓ aūt ē diſtīctio ꝑſonalis ẜᵐ qͣlitatē ſolū ꝗa unꝰ forma ſua ſingulari differt ab alio an gelo. In hoīe aut ē vtroqꝫ mo. et ita rō per ſonalis ī deo ⁊ ī angelo magis ſe hēt modo oppoſito ꝙ ī hoīe ⁊ deo: nec īpedit vt dictū ē ꝯpo vnionē. Ad aliad qd̓ obr̄. ꝙ maior capacitas ⁊ ꝑticipatio dei ē ī angelo ꝙͣ in hoīe: dd̓. ꝙ iſta capacitas penes cognitionē ī angelo ē maior capacitas ⁊ ꝑticipatio ꝙ ī hoīe: quātū ē de naͣ ꝯditōis. ſꝫ hec n̄ ē cauſa ſufficiēs vnibilitatꝭ. Ad aliud dd̓. ꝙ ima go dic̄ ſil̓itudine exp̄ſſam. exp̄ſſio aūt ſil̓itu dinis attēdit̉ n̄ ſolū ẜᵐ ꝯꝑatōeꝫ vniꝰ ꝑtis. ſꝫ totius ad id cuiꝰ imago ē. quia gͦ homo ẜm ꝯꝑatōeꝫ totiꝰ ad deū magis ē ī imitatōe ꝙͣ angelꝰ. ꝓut ſupͣ dictū ē. ideo ⁊ magis ⁊ ꝟi ē imago ꝙ angelꝰ: quāuis angelꝰ ẜm ꝑtē co paratꝰ ad deū ſic̄ obiciebat̉: poſſꝫ dici ſil̓ior. Augꝰ ꝟo determinat imaginis rōem ī hoīe ī illa auctoritate ẜᵐ ꝑtē: nō ẜm totū eē hoīs Ad aliud dd̓. ꝙ iſti actꝰ.ſ. memīſſe. intelli gere ⁊ dilige̓ eū a quo creatura rōnalis eſt facta: pn̄t eſſe duplr̄. Uel ī potētia ad memi niſſe ⁊ cognoſce̓ ⁊ dilige̓ deum ī ſua naͣ. i. ī naͣ creature: ī qua ipſa facta ē. Et hoc modo iſti actꝰ magis ꝯueniūt hoī: et magis ſunt ī hoīe ꝑ imitatōeꝫ ad deū ꝙͣ ī angelo. ꝗa co gnoſcet deū ī ſua naͣ.s. hūana. Uel pōt eē ī alia naͣ: in qua rōnalis creatura n̄ ē facta. et hoc mō magis ꝯueniūt angelo. Quia ꝟo imago attēdit̉ ẜm ꝙ iſta attēdūt̉ ī maiori ꝯformitate. pͥmo autem mō maior ē ꝯformi tas. iō hō ẜm hͦ erit magis imago ꝙͣ angelꝰ cū ſit natꝰ ad memīſſe ⁊ ītellige ⁊ diligere deū ī ſua naͣ. q̄ hūana ē: et vnitū ſue nͤ. vī Iob. 19. In carne mea videbo deū ſaluato rem meum. Poſt ea queritur de vnibilitate hūane nͤ ad dīnā ꝑ ꝯparationē ad creaturā: ſic̄ ad vniuerſū. et q̄rit̉ vtrum vnibilior ſit naͣ vniuerſi deo: ꝙͣ hūana: ve minꝰ. Et ꝙ magis ſit vnibilis naͣ vniuerſi dīne ꝙͣ hūana naͣ vr̄. Effectꝰ vl̓is magis aſ ſimilat̉ cauſe vl̓i ꝙͣ effectꝰ ꝑticularis. Sꝫ deꝰ ē cā vl̓is. vniuerſi ꝟo effectꝰ ul̓is ē. et hō effe ctus ꝑticularis. gͦ magis aſſil̓at̉ vniuerſum deo ꝙ hō. Sꝫ maiore aſſil̓atōem ſeꝗt̉ maior vnibilitas. guniuerſu magis unibile ē deo ꝙͣ hō. Itē ad idē triplex ē mūdꝰ.s. arche tipꝰ. de quo dic̄ Boeti i. 3º de ꝯſo. Pulchꝝ pulcherrimꝰ mēte gerēs. Et ē ille mūdꝰ ītel ligibilis. Itē ē mūdꝰ ſenſibilis uel ſenſual̓. et iſte ē duplex.sͣ. maior ⁊ minor. maior eſt uniuerſuꝫ. minor ē ipſe homo. et dr̄ uniuer ſuꝫ ꝯtinētiā reꝝ corꝑaliū ⁊ ſpūaliū. minor ꝟo ē hō. et iō dr̄ hō oīs creatura. ꝗa hō hēt ꝯueniētia cū oī creatura. Sꝫ minor mūdus magis elogat̉ a mūdo archetipo: et minus accedit ad ipſum ꝙͣ maior mundꝰ. cū dicat̉ diminutiue reſpectu maioris mūdi. gͦ maior mūdꝰ ꝗ dr̄ uniuerſum īmediatiꝰ ſe habꝫ ad mūdū archetipū ꝙͣ mūdꝰ minor: ꝗ dr̄ hō. gͦ unibilior ē mūdꝰ cū ipſo deo ſiue mūdo ar chetipo: qd̓ idē ē: qͣꝫ minor mūdꝰ qui eſt hō. Itē bonū ꝑficit̉ bonitate. gͦ bonū ꝑticl̓are ꝑficit̉ bonitate particulari. et bonū ul̓e ul̓i bonitate. gͦ cū hō ſit bonū ꝑticulare: ꝑficit̉ ꝑticulari bonitate. Et cū uniuerſū ſit bonū ul̓e. ꝗa ī 2º gn̄. hr̄. Uidit deꝰ cūcta q̄ fecerat: ⁊ erat ualde bona. In uniuerſo erāt ualde bona. guniuerſū ꝑficit̉ bonitate uniuerſali Sꝫ ſūma bonitas ē bonitas uniue̓ſalis. ergo magis ꝯpetit ꝙ uniat̉ ſūma bonitas que eſt deꝰ: uniuerſo. et uniuerſū cū illa ꝙͣ homo. Ad oppᵐ ſic. Magis aſſimilat̉ effectꝰ unt uerſalis unitꝰ cauſe uniuerſali: que ē unitaſ ꝙ effectꝰ uniuerſalis multiplicatꝰ. Si gͦ hō ē effectꝰ uniuerſalis ⁊ unitꝰ. oēs.n. nͤ uniunt̉ ī hoīe. reꝝ ꝟo uniuerſitas ē effectꝰ uniuerſa lis multiplicatꝰ ſiue n̄ unitꝰ. Cā ꝟo uniuerſa lis: que ē deꝰ: ē unitas. gͦ magis accedit ad illā hō ꝙͣ uniuerſum. gͦ magis ē unibilis illi. Itē rei que ē ſimplex. ⁊ una naͣ magis aſſi milat̉ qd̓ ē ꝯpoſitū et una naͣ: ꝙͣ qd̓ ē ꝯpoſitū ⁊ pl̓es nͤ ꝓpter duplicē oppoſitioneꝫ. Sꝫ vni uerſū dic̄ ꝯpoſitū ⁊ plures naͣs. hō ꝟo ꝯpoſi tū ⁊ ī unā naͣꝫ q̄ ē hūana. ꝗa naͣ corꝑalis et ſpūalis ī hoīe reducūt̉ ī vnitatē tertie nͤ. gͦ deo magis aſſimilat̉ hō ꝙ uniuerſū. gͦ ei eſt vnibilior. Itē mūdus factꝰ ē ꝓpter hoīeꝫ ẜm ꝙ dic̄ Origenes. Et hō ꝓpter deū. Si gͦ reꝝ vniuerſitas ad hoīeꝫ ordinat̉. et ꝑ ho minē ad deū. īmediatiꝰ ⁊ ꝓpīquiꝰ ſe habet hō ad deū ꝙͣ vniuerſū. gͦ ⁊cͣ. ℟º. Cōcedē dū ē ꝙ vniuerſuꝫ nō ē vnibile deo. ſꝫ hō ꝗa effectui multiplicato nō dꝫ vniri vnitas cae ſimpliciſſime: niſi reducat̉ in vnitate nͤ Ad pͥᵐ dd̓. ꝙ magis aſſil̓ari dr̄ duplr̄. s. quāt itatiue ⁊ qualitatiue. Quātitatiue hͦ ē ī pluribꝰ: ſic ꝯcēdo: ꝙ effectꝰ vl̓is magis aſſi milet̉ cauſe vl̓i ꝙ ꝑticularis. ꝗa plus multi plicāt̉ cauſe ul̓is effectꝰ in illo effectū. ſed plꝰ qualitatiue. qd̓ falſuꝫ ē: īmo ſic plꝰ aſſimilat̉ hō deo. ꝗa ⁊ ſi hō ſit effectꝰ ꝑticularis ẜᵐ ſe nihilominꝰ ē effectꝰ vl̓is inquātū. q. ꝯflat̉ ex oībꝰ naturis. ꝗa vnio ē effectꝰ vnicꝰ magis qualitatiue unitati aſſimilat̉: jͣ ē deꝰ. Ad 2ᵐ dd̓ ꝙ ſimilitudo mūdi archetipi pōt du pliciter repn̄tari ī mundo ſenſibili. vel ma gis diffuſe. vel magis expreſſe. Si magis dif fuſe ſic magis repn̄tat̉ in vniuerſo. Magis ꝟo exp̄ſſe repn̄tat̉ ī hoīe: ī qͦ repn̄tat̉ vnitaſ ī naͣ. et ẜᵐ modū ꝑͤ filii dei: ꝗ dicit̉ mūdus archetipꝰ. Ad vltimū iā pꝫ ſolutio ex di ctis. Nam bonū ī vniuerſo eſt multiplicare: quāuis vnū ordine. bonū ꝟo qd̓ ē hūana naͣ ē vnū re ⁊ ordine. Un̄ bonū ī vniuerſo nō ē vnibile indiuiſibili vnitati: que eſt diuina natura. ſed bonum humana natura. Conſequentel huanitas eſt qd̓ utꝝ aſſumpta debuit eē noſtri generis. qd̓ n̄ vr̄ Oportuit ꝙ ille hōº qui debuit ſatiſfacere ꝓ peccato oīuꝫ: maxime eēt elōgatꝰ a peccato: nec herꝫ ꝯueniētiā cū pctō. Sꝫ magis ē elon gatꝰ a pctō ꝗ nec hꝫ re pctī: nec ſimilitudinē carnis pctī: ꝙ ꝗ hꝫ aliqd̓ iſtoꝝ. gͦ ille debuit eē talis: ꝗ nec hēret rē pctī: nec ſimilitudinē carnis pctī. Sꝫ nō poterat eſſe hō nr̄i gn̓is: ꝗn hēret ſimilitudinē carnis pctī. gͦ hō ille: cui vnitꝰ ē deus: nō debuit eſſe nr̄i generis ſiue de gene̓ Ade. ſꝫ debuit eſſe de nouo cre atꝰ: et eſſe alteriꝰ generis. Ad oppᵐ ſunt rōnes Anẜ. quaꝝ pͥma talis. Si nouū hoīeꝫ fac̄ nō ex gene̓ Ade: nō ꝑtinebit ad genꝰ hu manū. quare n̄ debuit ſatiſface̓ ꝓ eo. ꝗa non venit de illo. Sꝫ ſic̄ iuſtū ē vt ꝓ culpa hoīs hō ſatiſfaciat. ita iuſtū ē vt ille ꝗ ſatiſfecit: ſit idē aut eiuſdē generis cū eo ꝗ fec̄ pctmi. Alr̄ nec Adā nec aliꝗs ſatiſface̓t ꝓ ſe. Si gͦ oꝑꝫ ꝙ ſatiſfactio ſit ab illo ꝗ dꝫ ſatiſface̓: ne ceſſe ē ꝙ ille hō ſit nr̄i gn̓is: ⁊ n̄ alterius. 2ª rō Anẜ. talis ē. Adā ⁊ totū genꝰ hūa nū ꝑ ſe ſtētiſſet ſine ſuſtētatiōe alteriꝰ crea ture: ſi n̄ peccaſſet. gͦ ſi oꝑꝫ ꝙ idē genꝰ reſui gat qd̓ cecidit: oꝑꝫ ꝙ ꝑ ſe ⁊ reſurgat ⁊ rele uet̉. ꝗa ꝑ ſe ſtētiſſet. Sꝫ ſi ille hō eſſet alteriꝰ gn̓is ꝙ de gn̓e Ade: nō reſurge̓t ꝑ ſe genus hūanū. ꝗa n̄ ſurge̓t ꝑ aliquē ſui gnis. gͦ ⁊cͣ. Tertia rō Anſel. Si Adā nō peccaſſet: n̄ indige̓t aliquo releuate: nec aliquo ſuſtinē te. et hec erat dignitas hoīs ꝯſtituti an̄ pec catū. Si igit̉ reꝑatio dꝫ eſſe ad illā dignita tē rehabēdā: oꝑꝫ ꝙ ipſe releuet̉ n̄ ꝑ aliquē̓ ꝙ n̄ ſit ſui gn̓is. aut n̄ ꝑuenit ad pͥſtinā digni tatē: qd̓ ꝯcedēdū ē. Et rn̄ d̓ ad obiectū ꝙ ſi militudo carnis pctī ꝓut dr̄ ī xp̄o: ē cū ſū ma elogatōe a pcto. ꝗa n̄ dr̄ hoc ꝓpter ſimi litudinē q̄ ſit ī culpa. ſꝫ ꝓpter ſimilitudinem que ē ī pena. que ꝗdē ī nobis ē pena ꝓ pctō. In xp̄o ꝟo ē ꝯtra oē pctm̄. ꝗa aſſumpta fuit pena a xp̄o ad ſatiſfactione ⁊ emēdatiōem nr̄i pctī. Rō aūt p̄dicta currit ac ſi dice̓t̉ ſi militudo pctī rōe culpe pctī: nō rōe pene. q̄ ē aſſumpta ad emendationem peccati. ¶ Deinde quert homo de it̉. vtrū ille buit eſſe Adam. ꝙ ſic uidet̉. Ab apoſtolo hr̄. 5. ad ro. Nos peccamꝰ ī Adā peccate. gͦ de bemꝰ ſatiſface̓ ī Adā ſatiſfaciētē. Si gͦ debe ret ſatiſface̓. et deꝰ pōt: ille hō maxime debꝫ eſſe Adā. gͦ ille ꝗ ſatiſfac̄ dꝫ eē deꝰ hō Adā. Ad idē. Oꝑꝫ de iuſticia ꝙ ille ꝗ dꝫ ſatiſ faciat: ꝗa maxime ille idē numero: ꝗ obliga uit ad debitu: dꝫ ip̄ꝫ ſolue̓. Sꝫ ille fuit adā. g Adā dꝫ ſatiſface̓. et deꝰ pōt. gͦ deus hō Adā dꝫ ſatiſface̓. Itē ſi Ada n̄ peccaſſet erat ī ſtatu ⁊ dignitate: ꝙ trāſfudiſſet iuſticiā.i. naͣlē rectitudinem toti ſue poſteritati. ſicut traſfudit eis iniuſticiā originalē poſt pctm̄. Sꝫ reꝑatio ē ad rehabedā pͥſtinā dignitatē gͦ ncc̄e ē ꝙ Adā reſtituat̉ ī illā pͥſtina digni tatē. ut trāſfundat iuſticiā oībus filiis ſuis uel nō erit reꝑatio Ade ꝑfecta. et hoc n̄ pōt eſſe niſi ipſe ſit xp̄s. Ille igit̉ homo quē deꝰ aſſumit: erit Adā. alr̄ n̄ r̄ſtituet̉ ī dignitatē pͥſtinā. Ad oppoſitū ſic. Anẜ. dic̄. Qd̓libꝫ incōueniēs deo ſeꝗt̉ impoſſibile. Sed ſi ille homo: cui vnit̉ deꝰ: eſſet Adā: ſeque̓t̉ incon ueniēs deo. gͦ īpoſſibile ē ꝙ ille hō ſit Adā. Media pꝫ. nā ſi ille hō eſſet Adā: ſequeret̉ ꝙ propͥetates q̄ ꝯueniūt ade: ꝯueniret illi hoī gͦ eſſet dice̓ de illo hoīe: ſicut de adā ꝙ pec cauit. Sꝫ ille hō ē deꝰ: et ꝓprietates q̄ ꝯueni unt illi hoī. ꝯueniūt filio dei cui vnit̉. gͦ cuꝫ ſit dice̓ de illo hoīe ꝗ peccauit: erit dice ꝙ fi liꝰ dei peccauit. qd̓ impiū ē dicere. ꝗa a deo ꝗcꝗd enorme ē remouet̉. et ꝗcꝗd ē laudabi le ī ip̄o intelligit̉. ſic̄ gͦ deꝰ nō pōt eſſe ꝗ pec cauit. nec Ada ille ꝗ nō peccauit. ita impoſ ſibile ē ꝙ iſte hō ſit Adā. ℟º. Cōcedēdū ē ꝙ ille hō aſſūptꝰ a filio dei: ꝑ quē dꝫ fieri ſa tiſfactio nō debuit eſſe Ada. ꝗa tūc eēt dice̓ de filio dei ꝙ eſſet peccator. Ad pͥmū dd̓ ꝙ nō ſeꝗt̉. ꝙ ſi Ada potuit trāſfundē iniu ſticiā originalem in ſua poſteritate: ꝙ ipſe poſſet ſatiſface̓. et hͦ ē. ꝗa ī pctō Ade fuiſſet ꝑͤ ⁊ nͤ corruptio. ꝗa ſi ſeruaſſet obediētiā: remuneratū fuiſſet ꝑͤ ſue ⁊ nͤ ī poſteritate ſua. ꝑ trāſgreſſione ꝟo p̄cepti punitꝰ ē in ꝑª ſua ⁊ naͣ. ꝗa cū tota naͣ hūana eſſet in Adaꝫ poterat illā totā corruꝑe corrūpēdo ſuā ꝑſo nā. Et ꝓpter hͦ oēs filii Ade ſunt rei. ſic̄ dic̄ apl̓s ro. 5. In quo oēs peccauerūt ⁊cͣ. Sꝫ ipſe n̄ potuit naͣm reſtitue̓. ꝗa Adam fuit res nꝰ ſue. et fuit ſingulare hoīs. Singulare auteꝫ hoīs nūꝙͣ eſt pͥncipiū ſue nͤ ad eſſe. Sꝫ ſolū ipſe deꝰ ꝗ creauit naͣꝫ. quāuis ſingulare poſ ſit eē pͥncipiū ſue nͤ ad n̄ eſſe. ſiue ad nō bn̄ eſſe. Sꝫ qd̓ nō ē pͥncipiū ad eē. nec ē pͥncipiū ad reꝑatōeꝫ eſſe. Io adam n̄ potuit reꝑare naͣm hūanā. nec oēs alij poſſent ꝓpter eādē īpotētiā. Oꝑtuit gͦ ꝙ reꝑator hūane nͤ eēt pͥnᵐ illiꝰ ⁊ d̓ gn̓e illiꝰ: ſic̄ on̄ſuꝫ ē. ſꝫ pͥnᵐ iſtiꝰ ē deꝰ. res illiꝰ gn̓is ē hō. gͦ reꝑator hūane n̄ debuit eſſe deꝰ hō et nō Ada. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ eſſet iniuſticia ⁊ incōueniēs ſi ille hō eēt Adā. ꝗa cū nō poſſit ſatiſface̓ niſi deꝰ ⁊ uni tus hoī. ſeque̓t̉ ꝙ deꝰ eſſet unitꝰ cū homine peccatore ī unitate ꝑͤ. qd̓ eēt abſurdū dice̓. Et iō oportuit aſſume̓ naͣm hūanā mūdā ⁊ īmune ab oī pctō. Ad 3ᵐ dd̓. ꝙ adam re parat̉ ad maiorē dignitatē ꝙͣ pͥus huit. ꝗa ſi hoc fuit dignitas in adā: ꝙ debuit trāſfun dere iuſticiā ī oēs poſteros ſuos. certe hoc erit maxime dignitas: ꝙ ille ꝗ ē pͥncipium ade: erit filiꝰ ade. qd̓ forte nō fie̓t ſi n̄ peccaſ ſet. vn̄ ad maiore dignitate reꝑat̉ ꝑ incar nationē: ꝙͣ pͥus hūerit: cū pͥncipiū totiꝰ nͤ ⁊ totiꝰ iuſticie ſit filiꝰ ade. Et ꝓpter hͦ oꝑꝫ ꝙ ipſe deꝰ ſit hō de gn̓e ade: et nō adam. ſꝫ de filiis ade. ꝗa ī hoc dat̉ ade ſumma ⁊ ſup̄ma dignitas ꝑ reꝑationē. Iā igit̉ hēmꝰ ꝙ ille hō dꝫ eſſe de genere ade. et n̄ debet eē adā. Conſequenter que rit̉ vtrū ꝯueniat ꝙ ille hō ſit de adā ꝑ viā generatōis. ꝙ ſic videt̉. Ubi ē morbꝰ. ibi dꝫ adhiberi medicina. Si gͦ morbꝰ humane nꝰ ē maxime ī viā gn̓atōis. ꝗa ꝑ illā trāſfundi tur culpa originalis. gͦ caro xp̄i q̄ ē medicīa morbi iſtiꝰ: dꝫ educi ꝑ uiā gn̓atōis: ut medi cina ponat̉ ī loco morbi. Ad oppoſitū ſic. Nō ꝯuenit ut caro īmunis ab oī pcto. ⁊ que aſſumit̉ ī ſatiſfactōeꝫ ꝓ pctō. et cui dꝫ vniri dīnitas. ꝙ educat̉ ꝑuiā ꝑ quā trāſfunditur pctm̄. Sꝫ ꝑ uiā gn̓atōis hūane trāſfunditur pctm̄ originale ī poſteros ab adā. Relīꝗt̉ gͦ ꝙ caro xp̄i nō educet̉ puiā gnatōis hūane. Qd̓ ꝯcedēdū ē. et ad illud qd̓ obr̄ rn̄dēdū ẜm augu. ꝙ ī gnatōe humana duo attēdūt̉ ſb̓a corpulēta. ⁊ rō ſeīalis. Subſtātia corpu lēta ē. q. maͣle. Rō ſeīalis ē. q. formale. Et ẜᵐ ronē ſeīalē quā comitat̉ ꝯcupīa ⁊ original̓ culpa. etiā trāſfuſio originalis pctī non ẜm ſb̓am corpulētā. Ut gͦ caro xp̄i medicina ſit neceſſariū eſt ut penitꝰ liberata ſit a morbo ꝯcupīe. ⁊ ita ꝙ n̄ educat̉ ẜm rōnē ſeīalē. Et ut loco morbi apponat̉ ipſa medicina: ꝯuēit ut educat̉ ꝑ deciſionē corpulētā ſb̓e q̄ d̓ciſa ē a corpore glorioſe ꝟginis. Cōuenit gͦ utī gn̓atōe xp̄i de adā educat̉ ſola ſb̓a. rō uero educēdi ſit nō natura ſeminalis. ſꝫ gratia ⁊ oꝑatio ſpūs ſancti. Deinde queritur? ſ niēs fuerit eductio carnis xp̄i de uiro ⁊ mu liere. ad quod ſic arguit anẜ. dicēs. Non eſt multo labore ut on̄dat̉ ꝗa mūdiꝰ ⁊ honeſtiꝰ ꝓcreabit̉ ille hō d̓ ſolo viro ul̓ femina ꝙͣ de ꝯmixtione utriuſqꝫ. ſic̄ oēs filii hoīuꝫ. gͦ ꝯue niētiꝰ ē ut ille hō ꝓcreet̉ d̓ ſolo uiro ul̓ ml̓re ꝙͣ d̓ uiro ⁊ mulie̓ ꝑ ꝯmixtionē. Ad oppꝰ ſic. dic̄ Io. dam. ꝙ ſpūs ſcūs p̄uenit ī ꝟginē ⁊ purgauit ipſaꝫ: tradēs ei ꝟtutē gnatiuaꝫ ꝟbi dei. Sꝫ ſilr̄ poſſꝫ ſpūs ſcūs p̄uēire ī viro ⁊ muliē: ⁊ purgare eos. ita ꝙ ſine aliqua im mūdicia gnaret. ſic̄ eēt ſi adam nō peccaſſꝫ. gͦ ꝯueniēs fuit ut educe̓t̉ d̓ uiro ⁊ mulie̓. ſic̄ alio modo. Itē pͥncipiū corruptionis fuit ꝑ viꝝ ⁊ mulierē. s. Adā ⁊ Euā. gͦ ꝯuenit ꝙ pͥnᵐ reꝑationis ſit ex uiro ⁊ mulie̓. Sol̓o ad pͥmū dd̓. ꝙ cū duplex ſit xp̄i aduētꝰ. pͥmꝰ ī īcarnatōe. 2ꝰ ī gnͣali reſurrectiōe. Et du plex ſit corruptio ex originali pctō.s. corru ptio nͤ ⁊ corruptio ꝑͤ ꝑ aduentū pͥmum in carne ē abolitio corruptōis ꝑͤ. ꝑ aduētū 2ª ē abolitio corruptōis nͤ. ꝗa ſic̄ dr̄. i. Cor. 15. Tūc fiet ſermo: ꝗ ſcriptus ē. Ubi ē mors vi ctoria tua vbi ē mors ſtimulꝰ tuus; Quia gͦ corruptio nͤ trāſfundit̉ ꝑ viā gn̓ationis ex viro ⁊ mulie̓: q̄ nō ē tollenda ꝑ aduētū pͥª ī carnē. iō nec ꝯuenit vt veniat xp̄s ī carne ſeīataꝫ ꝑ virum ⁊ muliere. Ad 2ᵐ dd̓ ẜᵐ Anẜ. ꝙ ꝯueniēs fuit vt quēadmodū pctm̄ ⁊ cā nr̄e dānatōis ſumpſit ortū de femina. ita ꝯueniēs ē vt medicīa nr̄i pctī ⁊ cā nr̄e ſal uatōis naſcat̉ ⁊ aſſumat̉ ſolū de femina. Conſequenterueniētiuſ querit̉ utꝝ educat̉ caro xp̄i de viro ꝙ de mulie̓ tm̄. vel e9º. Ad qd̓ ſic. Primum pͥnᵐ ꝓpagationis ⁊ tranſductōis corruptōis originalis pctī fuit a viro ⁊ n̄ a mulie̓. ꝗa ī hoīe ē pͥma rō gn̓a tōis. ī mulie̓ ſecūda. Si gͦ pͥncipiū originaliſ corruptōis venit a viro ⁊ non a muliere. gͦ pͥncipiū reꝑatōis dꝫ venire a viro ſolū: ⁊ n a muliere. gͦ ꝯueniētiꝰ ē ꝙ ex ſolo viro edu cat̉ caro xp̄i: ꝙ ex ſola muliere. Ad oppꝰ ſic Anẜ. Quatuor modis pōt deꝰ face̓ hoīeꝫ aut nec de viro: nec de mulie̓. ſic̄ fec̄ adam. aut de viro ⁊ femina. aut de viro tm̄. ſicut fecit Euā. aut de mul̓re tm̄ ⁊ nō de viro. ẜꝫ hūc quartū modū nō fecerat hoīem an̄ in carnationē. ſꝫ ꝑ tres pͥmos modos. vt gͦ mō ſtraret̉ ꝑfectio dīrie potētie oꝑtuit vt face̓t hoīeꝫ qͣrto modo.s. de muliere tm̄ ſine uiro. Nihil gͦ ꝯueniētiꝰ ꝙͣ ꝙ de feīa tm̄ aſſumat illū hoīem quē querimꝰ.ſ. hoīem ꝑ quē debꝫ fieri nr̄a liberatio. Itē Anẜ. dic̄. ꝙ ille ho dꝫ naſci de femina ꝟgine. ſic. Si uirgo erat q̄ fuit eā totiꝰ mali hūano generi: multo ma gis decet vt ꝟgo ſit q̄ erit cā totiꝰ boni hūa no gn̄i. Si gͦ Eua ꝟgo fuit cā totius mali. gͦ multo magis uirgo eſt mater xp̄i. q̄ cā ē fru ctifera totiꝰ boni ⁊ totiꝰ ſalutis humano ge neri. Itē Anẜ. Si femina facta de viro ſin̄ muliere fuit facta de viro ꝟgine. ſicut Eua de adā. gͦ ꝯueniētiꝰ ē ꝙ vir ꝗ fit de mulięre ſine viro: fiat d̓ muliere ꝟgine. gͦ xp̄s debuit naſci de ꝟgine. Itē Anẜ. De femina tātū malū ꝓceſſit. gͦ oportuit ad reformandam ſpēm eoꝝ. vt de mul̓re tātū bonū ꝓcede̓t.ſ. illud bonū ꝑ qd̓ ſumꝰ a malo liberati. Et ſic pꝫ ꝑ p̄dictas rōnes. ꝙ xp̄s debuit naſci ſolū de femina ⁊ ꝟgine. Qd̓ ꝯcedēdū ē. ꝗa ſic̄ di cit Aug. in li. octaginta triū qōnū. Deꝰ cū li berat: nō ꝑtē aliquā tm̄: ſꝫ totū liberat. ſapīa aūt ⁊ ꝟbū dei ꝗ dr̄ filiꝰ vnigenitꝰ: hoīe ſu ſcepto liberatōeꝫ hoīs īdicauit. hoīs autem liberatio ī vtroqꝫ ſexu debuit apꝑere. gͦ ꝗa illū oꝑtebat ſuſciꝑe ꝗ ſexꝰ honoratior ē. ꝯn̄ſ erat vt feminei ſexꝰ liberatio hinc appare̓t. ꝙ ille vir de femina natꝰ eſt. Et ꝑ hͦ ſoluit̉ ro ad oppoſitū. ꝙ ꝯueniētiꝰ ſit ip̄m naſci ex ſolo viro ꝙͣ ex ſola muliere. Conſequent uenētia incar ſ eſt q̄rere de cō nationis: ſi nō fuiſſet naͣ lapſa ꝑ pctm̄. vtrū .s. eēt rō vel ꝯueniētia ad īcarnatōeꝫ. et on̄ dit̉ ꝙ ſic. dic̄.n. Dioꝰ. ꝙ bonū ē diffuſiuū ſui eſſe. ſic̄ nos dicimꝰ. ꝙ in dīnis pr̄ diffundit ſuā bonitatē ī filiū ꝑ gn̓atōeꝫ. et ab utroqꝫ ē diffuſio ī ſp̄m.ſ. ꝑ ꝓceſſiōeꝫ. Et hec diſſuſio ē ī trinitate. et hec ē ſūma diffuſio creatura nō exn̄te. gͦ ſi ſūmū bonū exn̄te creatura nō ſe diffūdit ī creaturā: adhuc erit cogitare maiorē diffuſionē ꝙͣ diffuſionē eiꝰ. Si gͦ eius dꝫ eſſe ſūma diffuſio. ꝗa ē ſūmū bonū. ꝯueni ētiꝰ ē ꝙ diffūdat ī creatura. Sꝫ hec diffuſio n̄ pōt ītelligi ſūma: niſi ipſe vniat̉ creature gͦ ꝯuenit ꝙ deꝰ vniat̉ creature: ⁊ maxime hūane. ſic̄ on̄ſū ē. gͦ poſito ꝙ ipſa n̄ eēt lapſa adhuc ei vniret̉ ſūmū bonū. Itē n̄ ē bea titudo niſi ī deo. Itē creatura rōnalis to ta ē btīficabilis. Sꝫ creatura rōnalis: q̄ ē ho hꝫ duplicē cognitionē.s. ſenſitiuā ⁊ intelle ctiuā. et hꝫ delectatōem ī vtraqꝫ. Si gͦ tota ē btīficabilis. gͦ ⁊ ẜᵐ ſenſū ⁊ ẜm intellectū. gͦ oportet ꝙ ī deo btīficet̉ ꝙͣtū ad vtrūqꝫ. Sꝫ ī deo ẜᵐ ſe ꝯſiderādo ⁊ ī ꝓpͥa naͣ nō pōt be atificari ſenſꝰ. ſꝫ ſolꝰ intellectꝰ. ꝗa n̄ btīficat̉ nec delectat̉ ſenſꝰ niſi ī ſenſibili ſolū. ſiue ī eo qd̓ corꝑale ē. Si gͦ totꝰ hō dꝫ btīficari ī deo oꝑꝫ deū eē corꝑalē ⁊ ſenſibilē. ſꝫ nō ē ꝯueniēſ vt aſſumat ꝙͣlꝫ corꝑalē naͣm. ſꝫ ſolū hūanaꝫ ſic̄ dictū ē. Itē ꝯtingit ītellige̓ tres ꝑſo nas ī vnitate ſb̓e. ⁊ ex oppoſito tres ſb̓as in vnitate ꝑſone. et inter hec duo tres ꝑſonas ī tribꝰ ſb̓ſtātiis. Si gͦ vnū extremoꝝ ē ī reꝝ naͣ. vꝫ. tres ꝑſone ī vna ſb̓a. ut ī trinitate. ⁊ mediū vt tres ꝑͤ ī tribꝰ ſb̓ſtātiis demōſtra tis tribꝰ hoībꝰ uel angelis. uel una ꝑſona in trinitate uno angelo ⁊ hoīe. gͦ ꝯtigit pone̓ tertiū. vꝫ. vnā ꝑſonā ī tribꝰ ſb̓iis. ſꝫ hͦ n̄ pōt fieri niſi ꝑ vnionē dīne nͤ ad hūanā. quia in nulla alia creatura ē pone̓ duas ſb̓as: ꝙ in hoīe.s. ſpūalē ⁊ corporalē. ut aīam ⁊ corpꝰ Silr̄ nulla creatura poteſt hoīeꝫ ꝑfice̓ ita ꝙ uniat̉ cū illa. ꝗa angelꝰ hͦ n̄ pōt: cum hō ẜˢ ꝑtē ſuꝑiorē ſit angelo eqͣ is. ꝯuenit igit̉ ꝙ ſit unio dīne nͤ ad hūana īunitate pª ut ſit in reꝝ vniuerſitate ꝑfectio. ut ſic̄ tres ꝑͤ ī una naͣ: ⁊ tres ꝑͤ ī tribꝰ naturis. ita treſ nͤ ī una ꝑª s. dīnitas. corpꝰ ⁊ ata. Itē nos īueni mꝰ unitate nͤ ī tribꝰ ꝑſōis. ⁊ ē hͦ de ꝑfectōe nͤ ut ī deo. Itē nos inuenimꝰ vnitatē pᵉ ī pluribꝰ naturis ut ī hoīe. Si gͦ de ꝑfectiōe n ē qd̓ ē ī pluribꝰ ꝑſonis. gͦ ⁊ de ꝑfectiōe ꝑ erit ꝙ pōt eē ī pluribꝰ naturis. Si gͦ ſemꝑ qd̓ ē ꝑſectiꝰ: ē deo tribuēdū quātū ad naͣm ⁊ quātū ad ꝑſonā. ſic̄ dīna naͣ ē ens ī pl̓ibuſ ꝑſonis. ita dina ꝑª erit potes eē ī pluribus naturis. Sꝫ hͦ n̄ pōt poni ab eterno. ꝗa pl̓es nͤ n̄ pn̄t eē ab eterno. Eſt gͦ aliqͣ dīna ꝑª in pl̓ bꝰ naturis ex tꝑe. Sꝫ hͦ nō ē poſſibile: niſi uniat̉ nͤ create. Cōuenit igit̉ ad on̄ſione ꝑ fectois ī ꝑſonalitate dīna: ꝙ uniat̉ dīna naͣ nͨ create ī ꝑſona dīna. Sꝫ n̄ ꝯuenit cuilibet ut dictū ē. ſꝫ ſolū hūane. non aūt cuilꝫ ꝑͤ in trinitate: niſi ſoli filio. ut ſuꝑͣ dictū ē. Relī ꝗ tur gͦ ꝙ circūſcripto lapſu hūane nͤ: adhuc ē ꝯueniētia uniōiſ īꝑſona filii. Ad oppª eſt anctoritas. Rihil naſci ꝓfuit niſi redimi profuiſſet. gͦ inutilis eſſet incarnatio: niſi ſe cuta fuiſſet redēptio. Sꝫ ſi naͣ nō eſſet lapſa no fuiſſet redēptio. gͦ ſuppoſito ꝙ naͣ nō ſit lapſa: nullꝰ ē fructꝰ īcarnatiōis. gͦ nō ꝯuenit deo incarnari: cū nō ꝯueniat deo aliꝗd face̓ fruſtra. ℟º ſine preiudicio ꝯcedendū ē ꝙ etiā ſi nō fuiſſet hūana naͣ lapſa: adhuc eſt ꝯueniētiā ad incarnatiōem. ẜᵐ ꝙ dic̄ btūs Ser. ſuꝑ Ionā. i. Scio.n. ꝙ ꝓpter me hec tē peſtas grādis ſuꝑ nos. expones illd̓ ꝟbū de filio dei dicēs. ꝙ Lucifer p̄uidit rōnalē cre aturā aſſumedā ī unitate ꝑͤ filii dei. uidit ⁊ īuidit. vn̄ inuidia fuit ca caſus diaboli: ⁊ mouēs ip̄m ad tēptādū hoīeꝫ: cꝰ felicitati inuidebat. vt ꝑ pctm̄ deme̓t̉ hūana naͣ aſſū ptione ⁊ unibilitatē ad deū. Ex quo patꝫ ꝙ Lucifer ītellexit vnionē hūane nͤ ad deū: n̄ exn̄te lapſu humane nͤ. et ip̄m lapſuꝫ ītelle xit ut īpeditiuū vniōis. ꝓpter qd̓ ꝓcurauit lapſuꝫ. Ex hͦ gͦ relinꝗt̉ ꝙ circūſcripto lapſu adhuc ē pone̓ ꝯueniētiā incarnatōis. Pre terea ad hͦ idē ē qd̓ dic̄ btūs Augꝰ. in li. de aīa ⁊ ſpū. Propterea deꝰ factꝰ ē hō: ut totū hoīeꝫ ī ſe btīficaret. ut ſiue hō īgrede̓t̉ int ꝑ ītellectū: ſiue egrede̓t̉ extͣ ꝑ ſenſuꝫ ī crea tore ſuo paſcua inueniret. paſcua intꝰ ī cō gnitōe deitatꝭ. paſcua foris ī cognitōe ſalua toris. hec antem rō manet etiā circūſcripto lapſu hūane nͤ. Ad id gͦ qd̓ obr̄ rn̄dēdū ē ꝙ illa auctoritas ītelligit̉ ſuppoſito reatu nͤ lapſe. vn̄ ſenſus ē ꝙ ſi filiꝰ dei eſſet incar natꝰ: ⁊ nō ſoluiſſet reatu: nihil ꝓfuiſſet hu mane nͤ: ꝗa nō btīficaret̉: nec redime̓t̉. alr̄ aūt ē ſi circūſcribat̉ lapſꝰ hūane nͤ ꝓut dc̄ꝫ ē Mblto de̓ natiōis ⁊ cō ncc̄itate īcar ueniētia: ꝯn̄s ē īꝗre̓ de p̄deſtīatōe incarnatiōis. circa quā ꝑte querēda ſūt iſta Utrū filiꝰ dei ſit p̄deſtinatuſ pͦ. Utrū ſit p̄deſtinatꝰ eſſe hō 2º. Utrū ſit predeſti natꝰ eſſe filiꝰ dei 3º. Ad ꝗd ſit p̄deſtinatꝰ 4. Utrū ꝑ ip̄ꝫ ſimꝰ p̄deſtinati 5. Utꝝ uniuoce dicat̉ p̄deſtīato d̓ ip̄o ⁊ d̓ nobiſ 6º Ad Primum. jos. Quos p̄de obr̄ hoc moͣ. Ad ſtinauit: hos ⁊ uocauit. Glo. Predeſtinauit nō exn̄tes. vocauit auerſos. gͦ p̄deſtinatio ē nō exn̄tis. gͦ nō ꝯuenit filio dei. ꝗa nūꝙͣ fuit n̄ exn̄s. Itē Orig. Deſtinat̉ ꝗ ē. p̄deſtinat̉ ꝗ nodū ē. Hec ꝟba dicūt̉ ꝓpter illoſ ꝗ ī uni genitū dei īpietatē loquūt̉. et putāt eū eſſe ꝯnumerādū inter eos: ꝗ cū an̄ nō fuerāt: p̄ deſtinati ſunt ut eſſent. gͦ nō ē ꝯcedendū ꝙ filiꝰ dei ſit p̄deſtinatꝰ. Itē ſi filiꝰ d̓i ē p̄de ſtinatꝰ ab eteno: aut ẜꝫ dīnā naͣꝫ: aut ẜᵐ hūa nā. nō ẜm dīnā naͣm. ꝯſtat ꝗa an̄ ip̄m nihil. nec ẜm hūanā. ꝗa ab eterno nō hūit hūanā naͣm. ergo nō ē p̄deſtinatꝰ ẜm illā. Itē ſo lius creature ē p̄deſtinari. ergo iſte terminꝰ p̄deſtinatꝰ copulat quid creatū filio dei. Sꝫ nullū creatū ieſt filio dei ab eterno. ergo n̄ ē p̄deſtinatꝰ. Ad oppᵐ ſic. Io. Dam. Non ſcādalizabit̉ ad nomē creature q̄ ſe ꝟmem: aut ſeruū: aut granū natū de terra noīauit Cū ergo ꝯueniēter dicat̉ filiꝰ dei creatura: ꝯueniēter dicet̉ p̄deſtinatꝰ Itē Aug. Xp̄ꝫ factū creaturā: ꝑ quā facta eſt oīs creatura: oꝑtuit oēꝫ creaturā teſtē hēre. ergo filiꝰ dei ē creatura. Cū ergo īmediate ſeqͣt̉ ad rōale creaturā finalr̄ bonā eē p̄deſtinatā. Cū filiꝰ dei ſit rōalis creatura finalr̄ bona: erit p̄de ſtinatꝰ. Itē ī pͥn. 14. Io. dr̄. In domo pr̄is mei māſiones multe ſunt: reſpectu quaꝝ dr̄ p̄deſtinatio. Si ergo diſtīctio māſionū ē ẜm diſtinctiōeꝫ meritoꝝ. et diſtinctio meritoꝝ ẜᵐ diſtīctionē grāꝝ ⁊ ꝑſonaꝝ. Cū gͦ meritu ſit ꝑ ſe ꝑſone. ⁊ p̄deſtinatio erit xp̄i ẜᵐ ꝙ ꝑ Sꝫ ẜᵐ ꝙ ꝑª ē filiꝰ dei. gͦ p̄deſtinatio ꝯueniet filio dei. Itē ꝗcꝗd ꝯuenit filio d̓i ꝑ naͣm: ꝯuenit filio hoīs ꝑ grāꝫ ⁊ e9º. vn̄ ſumit̉ ꝙ ꝗcꝗd ꝯuenit filio d̓i: ꝯuenit filio hoīs ⁊ e9º gͦ cū filio hoīs ꝯuēiat eē p̄deſtinatū: ⁊ filio dei ſil̓r ꝯueniet eſſe p̄deſtinatū. Sol̓o dd̓ ꝙ cū ī hoc ꝙ dico p̄deſtinatū rōne hꝰ p̄poſi tionis pre. notet̉ an̄ceſſio alicuius: ad id qd̓ dr̄ p̄deſtinatū: nō eſt an̄ceſſio alicꝰ reſpectu filii dei. Iō abſolute nō ē ꝯcedēdū ꝙ filiꝰ d̓i ē p̄deſtinatꝰ: niſi cū determinatōe dice̓t̉ ẜª ꝙ hō. ⁊ hͦ ē qd̓ uoluit dice̓ Aug. in illa glo ad ro. s. et Orig. ī p̄dicta auctoritate. Nō gͦ abſolute ꝯcedēdū ē filiū d̓i eē p̄deſtinatū. ſꝫ ẜᵐ ꝙ hō. Ad id qd̓ obr̄ tertio. ꝙ ẜᵐ ꝙ ho no fuit ab eterno. vel ẜᵐ naͣm hūanā. gͦ nō ē p̄deſtinatꝰ ab eterno ẜm hūanā naͣm: dd̓. ꝙ nō ſeꝗt̉. Nā iſte terminꝰ homo uel humana natura ampliat̉ ad ſupponēdū ꝓ hūanitate futura. nūꝙͣ hēt vel habuit ab eterno. ſꝫ quā hīturꝰ erat. ſic̄ cū dr̄ aliꝗs hō p̄ſcitꝰ ab eter no. iſte terminꝰ hō ſupponit ꝓ hoīe n̄ ꝗ fuit vel erat. ſꝫ ꝗ ē futurꝰ ī tꝑe. Ad quartum dd̓. ꝙ hec dictio p̄deſtinatꝰ hēt ī ſe duo ꝑti cipia īcluſa. Ide.n. ē p̄deſtinatꝰ: qd̓ p̄ſcitus hīturꝰ. Sꝫ hͦ ꝙ dico p̄ſcitꝰ: nihil cōpulat in p̄deſtinato. ſꝫ ī p̄deſtinante. hoc aūt ꝙ dice hīturꝰ: copulat ī p̄deſtinato nō de pn̄ti vel de p̄terito. ſꝫ de futuro. et iō nō ſequit̉. nihil creatū ineſt filio dei ab eterno. gͦ nō ē prede ſtinatꝰ ẜm ꝙ hō. ꝗa ab eterno erat dicere ꝙ aliꝗd ei īerat.s. hūanitas: reſpectu cuiꝰ ē p̄ deſtinatio ꝙͣtū ad hn̄dā grāꝫ ⁊ gl̓iā. Sic gͦ pꝫ rn̄ſio ad obiecta ad ꝑte negatiuā. Ad ea ꝟo que obiciebant̉ ī ꝑtē affirmatiuā dd̓. ad pᵐ qd̓ dic̄ Io. Dam. ꝙ n̄ ſcādalizabit̉ ⁊cͣ. ꝙ filiꝰ dei dr̄ creatura ẜm ꝙ dr̄ ſeruus aut h̓mis. ꝗa n̄ dr̄ iſta ēe abſolute. ſꝫ cū redupli catōe.s. ẜᵐ ꝙ ho. ita etiā ẜᵐ ꝙ hō ꝯcedēdū ē ꝙ ē p̄deſtinatꝰ: ⁊ hͦ ꝓpter hr̄ticos. ẜꝫ ꝙ dic̄ Augꝰ. ꝗa cū determinatiōe ē dicēdū ꝓpter hr̄ticos. filiꝰ dei ē creatura ẜm ꝙ ho. Ad illud ꝟo Aug. Xp̄m factū creaturā ⁊cͣ. dd̓. ꝙ veꝝ ē ꝙ filiꝰ dei ẜᵐ ꝙ eſt creaturā: ē p̄deſti natꝰ. Ad tertiū ꝟo qd̓ obr̄ ꝙ meritū at tribuit̉ ꝑͤ ⁊cͣ dd̓. ꝗa cū filiꝰ dei ſit filius hoīs rōne illa: quā dr̄ filiꝰ hoīs: eſt diſtinctio me riti ẜᵐ diſtīctionē gr̄e: ꝗa grā ē ẜᵐ diſtīctio nē ipoſtaſis ſiue indīdui hoīs ex ꝑte hūane nͤ n̄ rōe ꝑſone eterne ſiue ex parte humane nͤ. ita etiā p̄deſtinatū. Ad vltimū dd̓. ꝙ illa regula beati Aug. ē ītelligēda. Quicꝗd ꝯuenit filio dei ꝯuenit filio hoīs ⁊ e9. non abſolute. ſꝫ cū reduplicatōe intellecta vel ex p̄ſſa. vt ul̓ filiꝰ dei ē creatura: ul̓ cepit eē ẜª ꝙ ho. ita etiā filiꝰ dei ē p̄deſtinatꝰ ẜᵐ ꝙ ho. Cōſequenter queri tur vtrū ſit ꝯcedēdū ꝙ filiꝰ dei p̄deſtinat̉ ſit eſſe hō ſic̄ e9º. et cū eſſe filiū dei ſit ex grā illi hoī. ꝓpter qd̓ ē dice̓ illū hoīeꝫ p̄deſtina tū eſſe filiū dei. eſſe aūt hoīem nō eſt ex grā filio dei. gͦ nō erit dice̓ filiū dei eē p̄deſtina tū ut ſit hō. Itē ꝗa vnio hūanitatꝭ ad dī nitatē ē ꝑ grām illi hoī. iō ē dice̓ illū hoīeꝫ eē p̄deſtinatū filiū dei. gͦ cū vnio diuinitatꝭ ad hūanitatē nō ſit ex grā filio dei. gͦ n̄ erit dice̓ filiū dei eē p̄deſtinatū eē hoīeꝫ. Iteꝫ cū hͦ ꝙ dic̄ p̄deſtinatū ponat an̄ceſſionem reſpectu p̄deſtinati. nihil aūt an̄cedit filiū dei. gͦ nō pōt dici p̄deſtinatꝰ eſſe hō uel ali ꝗd aliud. Ad oppoſitū ſic. Filiꝰ dei ē hō. guel ex grā ul̓ ex naͣ. Sꝫ nō ex naͣ ē hō. Relī ꝗt̉ gͦ ꝙ ex grā ē hō. Si igit̉ ex grā ē hō. gͦ eſt p̄deſtinatᵈ eē hō: cū ꝯſtet ꝙ illa grā ſit p̄de ſtinata qͣ filiꝰ dei eſt hō. Rº. Refert cum dr̄ de aliqͦ p̄deſtinatꝰ abſolutē: uel fine de terminatōe. et cū dr̄ cū determinatōe. Cum .n. dr̄. iſte hō ē predeſtinatꝰ abſolute: ſenſuſ ē. eſt preuiſus ad hn̄dum gr̄am in preſenti. ⁊ gl̓ia ī futuro. ꝓpterea n̄ ē dice̓. filiꝰ dei eſt predeſtinatꝰ niſi cū determinatōe.s. filiꝰ dei ẜm ꝙ hō. Cū ꝟo dr̄ cū determinatiōe. ut cū dr̄. ille hō ē predeſtinatꝰ filiꝰ dei. ſenſus eſt .i. ē preordinatꝰ ex grā ad hͦ ut ſit filiꝰ dei. Scd̓m hoc gͦ dd̓. ꝙ cū dr̄. xp̄s eſt predeſti natꝰ eē hō. ſenſus ē.i. preordinatus ē ex grā ad hoc ꝙ ſit hō. Diſtinguēdū ē aūt ī hac ꝓ poſitōe. Nā reſpectꝰ an̄ceſſiōis denotatur ꝑ hāc prepoſitionē pre. cū dr̄ preordinatꝰ ⁊ re ſpectꝰ cālitatis ꝗ notat̉ ꝑ hac p̄poſitionē ex. cū dr̄ ex grā: pōt eē reſpectu ſuppoſiti: ul̓ re ſpectu illiꝰ ad qd̓ dr̄ ordinatꝰ. Si reſpcū ſup poſiti: falſa ē. ꝗa ſuppoſitū ē filiꝰ d̓i reſpectu cuiꝰ n̄ ē acciꝑe cālitatē ul̓ an̄ceſſione. Si re ſpc̄ū eiꝰ ad qd̓ dr̄ eē ordinatus.s. qd̓ ē eē hō ꝟa ē. ꝗa reſpc̄ū eē hoīs ē an̄cedēs dīa ordīa tio ⁊ grā ca. et ē ſēſus filiꝰ d̓i ē preordīatꝰ eē hō ex grā. ut an̄ceſſio ⁊ cālitas dicat̉ re ſpectu eius ꝙ dico eē hō. n̄ reſpc̄u filii d̓i. Et ꝑ hoc pꝫ ſolutio ad obiecta. Poſt ea queritur pec vtꝝ ſit ꝟa. filiꝰ d̓i ē p̄deſtinatꝰ ad hͦ ut ſit filiꝰ d̓i. Qd̓ ꝓbat̉. Iſte hō ē p̄deſtīatꝰ eē filiꝰ dei. Sꝫ qd̓ ꝯuēit iſti: ꝯuēit filio dei. gͦ filiꝰ dei ē p̄di ſtinatꝰ ut ſit filiꝰ dei. 2ª ro. ad Ro. i. Qui p̄deſtinatꝰ ē eē filiꝰ dei ī virtute. Ambroſiꝰ exponit de ꝑª filii dei. gͦ ⁊cͣ. Ad oppoſituꝫ ſic. Hec dictio p̄deſtinatū notat an̄ceſſionē cālē. Si gͦ nulla cā an̄ceſſit filiū dei. Relīꝗt̉ gͦ ꝙ n̄ poſſit dici filiꝰ dei p̄deſtinatꝰ ad hoc ut ſit filiꝰ dei. Sol̓o. Cū dr̄ p̄deſtinatū cū determinatōe ꝯſiderādū ē an̄ aliꝗd ſit ī lo cutiōe: reſpectu cꝰ poſſit dici an̄ceſſio cālis. que īportat̉ ꝑ hoc nomē p̄deſtinatū. Si ꝟo no īueniat̉ ī locutōe: nō ē ꝯcedēda. et io hec ē falſa. filiꝰ d̓i ē p̄deſtinatꝰ eē filiꝰ dei. ꝗa re ſpectu filii dei ꝗ deſignat̉ ab utraqꝫ ꝑte nō ē acciꝑe an̄ceſſionē cālē. Iſte aut ſunt ꝟe: ẜm ꝙ dictū ē filiꝰ dei ẜᵐ ꝙ hō. p̄deſtinatꝰ ē. ul̓ fi lius dei p̄deſtinatꝰ ē eē homo. ꝗa ē inuenire ī locutōe ex aliqua ꝑte: reſpectu cꝰ notat̉ an̄ ceſſio cālis. Ad illud gͦ qd̓ pͥmo obr̄: iā pꝫ rn̄ſio. Ad illud vero Ambro. dd̓. ꝙ ipſe acci pit eē ꝓ manifeſtari ẜᵐ impropͥetate locuti onū ī ſcripturis: qͣ dr̄ res inciꝑe eē: cū īcipit manifeſtari uel īnoteſce̓. et ẜᵐ hͦ ē ſenſus. fi liꝰ dei ē p̄deſtinatꝰ eē filiꝰ dei ī ꝟtute.i. p̄de ſtinatꝰ ē manifeſtari filiꝰ d̓i. et noͣtͣ an̄ceſſio cālis r̄ſpectu manifeſtatōis: n̄ reſpc̄u filii d̓i Deinde aꝰ xp̄s ẜmn ꝙ ho. et cū querit̉ ad ꝗd ſit p̄deſti ī xp̄o ſit grā ẜm quā eſt ꝗdā hō ſingularis. Itē ẜm ꝙ ē caput eccl̓ie. Itē grā unio nis ẜm quā dīna naͣ ē unita cū humana. Et hec ē triplex grā. querit̉ an p̄deſtinatio xp̄i ſit p̄patio gr̄e huiꝰ uel illiꝰ: uel uniuſcuiuſqꝫ haꝝ. et cū grā q̄ attēdit̉ ẜm ꝙ ē hoīs ſingu laris īformās hūc hoīeꝫ uel aīam huiꝰ hoīs ſit grā creata. gͦ reſpectu huiꝰ grē erit p̄de ſtinatio. Itē ex ꝑte alia cū grā ẜᵐ quā eſt caput eccl̓ie ſit gr̄a infinita. ꝗa ẜm illā ē in fluēs ī corpus eccl̓ie. Et de hac dr̄ Io. i. De plenitudine eiꝰ accepimꝰ oēs. Et. 3. Io. Non ē ei datꝰ ſpūs ad mēſurā. gͦ grā iſta eſt grā increata: cū grā creata ſit finita ⁊ nō fluēs. Cū gͦ p̄deſtinatio nō ſit reſpectu īcreati: no erit p̄deſtīatio reſpectu hꝰ gr̄e. Ad opp glo. ſuꝑ epl̓am ad ro. Nullū maius donum poſſet deꝰ p̄ſtare hoībꝰ: ꝙͣ ut ꝟbū ſuū: ꝑ qd̓ oīa ꝯdidit: fecit illis caput: ⁊ ipſos tā ꝙ mē bra coaptaret. gͦ grā ẜm quā ē caput eccl̓ie ē donū dei. gͦ ē creata. gͦ p̄deſtinatio ē reſpc̄u ipſiꝰ. Sol̓o. Cōcedēdū ē ⁊ dd̓. ꝙ cū ī xp̄o ſit triplex grā. grā uniois. grā hꝰ ſingularis hoīs. ⁊ gra ẜm quā ē caput. p̄deſtinatio xp̄i ē reſpectu hꝰ triplicꝭ gr̄ē. Ad illd̓ gͦ quod obicit. ꝙ grā ẜm quam ē caput: nō ē creata dd̓. ꝙ ſic̄ caritas donū ē ī nobis duplr̄.s. do nū īcreatu.s. qd̓ ē ſpūs.ſ. et donū creatū: qd̓ ē ꝟtꝰ. Ita grā ẜm quā ē caput: ītelligit̉ īcre ata. ⁊ ipſe ē ſpūs.ſ. ꝗ ē datꝰ ei nō ad mēſurā Et preterea grā creata: ſecūdum quam per ꝟtutē increate influit ī alios. et de plenitu dine eiꝰ accepimꝰ omnes.i. Io. Ulteriuſ eſt ſꝰ predeſtia qō vtꝝ ꝑ xpūꝫ ti. hoc ē q̄re vtrū ipſe ſit cā effectiua uel exē plaris: vel finalis nr̄e predeſtinatōis. Ad pͥmū vr̄ ꝙ ſic. Nā pͦ ad eph̓. Qui predeſtina uit nos ī adoptionē filioꝝ ꝑ Ih̓ꝫ xp̄m. gͦ pre deſtinatio Chriſti ē ca nr̄e predeſtinatōis. Itē reſurrectio ſua ē cā nr̄e reſurrectiōis gͦ cū predeſtinatio reſpiciat gl̓iaꝫ reſurrecti oniſ finalr̄ predeſtinatio Chriſti ē cā nr̄e pre deſtinationis. Itē ordo ē ī predeſtinatōe ordo aūt talis ē ī predeſtinatiōe. qd̓ ꝓbat̉ Iob. 38. Nuꝗd noſti ordine celi?. glo. Ordinē celi noſſe ē ſuꝑnaꝝ diſpoſitionum occultas diſpōnes vidē̓. gͦ predeſtīatōes ordinē hn̄t Itē. 8. ad ro. Na quos preſciuit ⁊ predeſti nauit ꝯformes fieri imagini filii ſui. gͦ pre deſtinatio ē ꝯformitas imaginis filii. Cuꝫ gͦ pus ſit imago ꝙ illud qd̓ ad imaginē ē. Si imago filii intrāſitiue ē ipſe xp̄us predeſti natꝰ: predeſtinatio Chriſti pͥor erit predeſti natiōe nr̄a. et ſicut imago ad illud qd̓ ē ad imaginē. gͦ ſic̄ exēplar. Itē ī li. de predeſti natōe ſcōꝝ dic̄. Preclariſſimū lumē nr̄e pre deſtinatōis ē xp̄us Ih̓s. gͦ ſe hꝫ ſic̄ cā manife ſtatiua ad nr̄am predeſtinationē. Itē ad eph̓. 4. Aſcēdit ſuꝑ oēs celos. ut imple̓t oīa. ergo xp̄ūs ē finis oīum. Sꝫ que ē ꝯꝑatio pre deſtinati ad predeſtinatū: eadē ē ꝯꝑatio pre deſtinatōis ad predeſtinatiōem. Si gͦ xpūs ē finis oīuꝫ predeſtinatoꝝ. ergo predeſtina tio ſua ē finis oīum predeſtinatiōum. Eſt ergo cā finalis oīuꝫ predeſtinatōum. Ex his ergo r̄linquit̉ ꝙ p̄deſtīatio xp̄i ē cā effectiua exēplaris ⁊ final̓ oīuꝫ p̄deſtinationū. Ad oppᵐ ſic. Oēs rōnes eterne ſimul ſunt ī mte dīna. ⁊ ẜm has ē predeſtinatio. ergo prede ſtinationes ꝑ edeſtinatoꝝ ſimul ſunt ī m̄te dīna. Nō ergo ꝑ pͥuſ ⁊ poſtēius. Cū ergo cā effectiua an̄cedat: relinꝗt̉ ꝙ p̄deſtinatio xp̄i nō ē cā effectiua: cū ſimul ſit ī alijs ī mēte di uina. Itē ad hoc ē auctoritas Augu. que dic̄. Ꝙ p̄clariſſimū lumē nr̄e p̄deſtinatōis ē xp̄ūs. et intelligit̉ hoc de xp̄o ẜᵐ ꝙ hō. Sed qd̓ dic̄ Augꝰ ī glo. ſuꝑ pͥᵐ. ad ro. ꝗa ip̄e dic̄. ꝙ ille hō ſine meritis huit ſola gr̄a vt eſſet filiꝰ dei. et de eodē dic̄. ꝙ ē lume nr̄e p̄deſti natōis. Sꝫ ẜᵐ hͦ obr̄. Oēſ ſunt ab eterno pre deſtinati. et vnuſꝗſqꝫ hꝫ ſuā rōnē ī mēte di uina. q̄ ꝗdē rō ē lumen nr̄e p̄deſtinatiōis. gͦ vnuſꝗſqꝫ hꝫ ꝓpriū lumē ſue p̄deſtinatiōis. nō gͦ ē pone xp̄m eē lumē nr̄e p̄deſtinatiōis Sꝫ ẜm ꝙ xp̄s ē lumē: dr̄ cā exēplaris. gͦ xp̄us nō ē cā exēplaris nr̄e p̄deſtinatōis. 3ª ro Si xp̄s ē finis noſtre p̄deſtinatiōis. ſꝫ ſi xp̄ūs nō eēt incarnatꝰ: nō eēt p̄deſtinatio Chriſti gͦ p̄deſtinatiōes noſtre carerent fine. gͦ fru ſtrarēt̉. gͦ oēs p̄deſtinati fruſtrarēt̉: qd̓ nul lus poneret. Nō igit̉ ē cā finalis nec exēpla ris nec effectiua. Sol̓o. dd̓ ē ꝙ cū dico pre deſtinationē xp̄i noīe p̄deſtinatōis rōne pͥn cipalis ſignificati: qd̓ ē dīna p̄ſcīa cū appro batōe dr̄ eternū. rōne ꝟo ꝯnotati: qd̓ ē grā xp̄i et gl̓ia: dico tꝑalē. Attēdēdo gͦ ad pͥn cipale ſignificatū p̄deſtinatio xp̄i ⁊ alioꝝ deſtinatōes ſil̓ ſunt ī mēte dīna. Attēdēdo ꝟo ad ꝯnotatū ē ordo p̄deſtinatōis Chriſti ad alias p̄deſtinatiōes ẜm ꝙ nos dicimꝰ ꝙ grā ⁊ gl̓ia ī xp̄o ē cā ⁊ exᵐ grē ⁊ glorie nr̄e Secūdū hoc ſoluit̉ obiectū pͥmū. ꝗa quātū ad pͥncipale ſignificatū eiꝰ: ꝙ dico p̄deſti natio: qd̓ ē eternū nō ē pͥoritas nec cālitas. p̄deſtinatōis Chriſti ad alias. Sꝫ īquātū ad ꝯnotatū: qd̓ ē tꝑale: ē pͥoritas ⁊ cālitas. Ad 2ᵐ ꝟo qd̓ obicit. ꝙ xpūs ē lumen nr̄e p̄deſtinatiōis: dd̓. ꝙ duplex ē lumē p̄deſti natōis.s. eternū et tꝑale rōne ſignificati in p̄deſtinatiōe: qd̓ ē eternū dd̓. ꝙ xp̄us ẜᵐ ꝙ deꝰ ⁊ ſapīa eterna ē lum̄ p̄deſtinatōis oīuꝫ p̄deſtinatoꝝ ⁊ ſinguloꝝ. et cū ſit unū ⁊ idē lumē. tn̄ ꝗa ad multos ē ꝙ ſunt p̄deſtinati: multiplr̄ accipit̉ reſpectꝰ ad ip̄m. vt dicat̉ ⁊ huius ⁊ iſtiꝰ lumē. Rōne ꝟo ꝯnotati ī p̄ deſtinatōe: qd̓ ē tꝑale. s. grā dd̓. ꝙ xp̄ūs ẜm ꝙ hō ē lume tꝑale nr̄e p̄deſtinatōis. ꝗa hec ſuꝑabūdātia ē ipſiꝰ ſuꝑeffluētꝭ grē: qua aſſū ptꝰ ē in vnitate ꝑͤ. ita ꝙ filiꝰ dei naͣlis ē filiꝰ hoīs. et unuſꝗſqꝫ predeſtinatoꝝ ꝑ ꝑticipati onē illiꝰ ſuꝑeffluētis grē ē filiꝰ adoptatōis. vn̄ grā ſua ē velut lum̄ ī ſole. noſtre ꝟo grē ſic̄ radii ꝯꝑati ad ſolē. Ad vltimū quod obicit. ꝙ xp̄ūs nō ē finis. dd̓ quēadmodū in alijs. ꝙ ī predeſtinatōe ē preſcīa ⁊ grā fina lis. vnū vt ſignificatū. aliud ut ꝯnotatum Si gͦ reſpiciamꝰ ad preſcīam: ſua prede ſtinatio nō ē finis nr̄e predeſtinatōis. Si aūt reſpiciamꝰ ad grām ꝯnotatā: ſic ē finis. grā.n. uniōis que ē ī Chriſto:ē terminꝰ oīuꝫ grāꝝ noſtraꝝ. ꝗa oēs nr̄e grē termināt̉ ad ſuā. et rōnes nr̄e glorie ad ſuā. Ad illd̓ g qd̓ obr̄ ꝙ fruſtrarēt̉ predeſtinatōes: ſi n̄ eēt incarnatio: dd̓. ꝙ fruſtrarēt̉ quātū ad fineꝫ ꝯueniētiſſimū: nō tn̄ ſimplr̄. ꝗa aliꝰ modꝰ lī beratōis eſſet. ⁊ ille eēt finis. ſꝫ n̄ ita ꝯueniēſ Et ſic pꝫ quō ſe hēt predeſtinatio Chriſti vt cā ad noſtram predeſtinationem. Iltimo queritur pe deſtinatio dicat̉ equoce uel vniuoce de pre deſtinatiōe Chriſti ⁊ alioꝝ. Ad qd̓ ſic obr̄. Predeſtinatio ē ſaluādoꝝ. Saluādi aūt ſūt ꝗ pn̄t egrotare ꝑ culpā. Cū gͦ xpūs n̄ potue rit egrotare ẜm ꝙ dic̄ Aug. Alii peccato ſer uire potuerūt. ipſe ꝟo no. gͦ nō ē ſaluādꝰ. gͦ ei nō ꝯuenit rō predeſtinatōis ẜm ꝙ dr̄ pre deſtinatio eſt preordinatio ſaluādoꝝ. g ⁊cͣ. Itē dic̄ Augꝰ. Predeſtinatio ē ꝓpoſitum miſerēdi. Sꝫ miſeria ī nobis ⁊ ī Chriſto eꝗ uoce dr̄. ꝗa ī nobis ē miſeria ꝯtracta. ī ipſo ꝟo ē volūtarie aſſūpta. gͦ eꝗuoce dr̄. So lutio dd̓. ꝙ predeſtinatio aliqn̄ diffinit̉ per ꝯꝑatōem ⁊ grām liberatē a malo. aut ꝑ cō patōem ad grāꝫ ordinātē ad gloriā. Pri mo modo dr̄ predeſtinatio preordinatio ſal uādoꝝ ⁊ ꝓpoſitū miſerēdi. 2º mō dr̄ pre deſtinatio preꝑatio grē ī pn̄ti ⁊ glorie ī fu turo. Primo mo nō dr̄ uniuoce predeſti natio de Chriſto ⁊ de alijs: quātū ad ꝯnota tu: qd̓ ē grā liberāſ a malo. quātū aūt ad 2ª modum dicitur uniuoce. Retractat Ctē ⁊ oue de ncc̄ita niētia ⁊ predeſtinatione īcarnatiōis ꝯn̄s ē inꝗre̓ de actu īcarnatōis: ꝗ ꝯſiderat̉ duobꝰ modis.s. in fieri ⁊ ī facto eē. Actꝰ in carnatōis ī fieri dr̄ aſſūptio. Actꝰ ꝟo īcarna tōis ī facto eē dr̄ unio. Primo gͦ querēdū ē de actu aſſumptōis. 2º de actu unionis. De aſſumptiōe aūt querūt̉ iſta. Primo de aſſumēte. 2º de aſſumpto. De pͥmo q̄ri tur pͦ vtrū aſſume̓ coīcat dīne n. 2º vtꝝ ꝯueniat tribꝰ ꝑſonis. De aſſumpto q̄rit pͦ vtrū naͣ hūana ſit aſſumpta. 2 vtꝝ naͣ humana ẜm corpꝰ ⁊ aīaꝫ ſit aſſumpta. 3 vtrū corpꝰ ſit aſſumptū mediāte aīa. vtrū ꝑſona ſit aſſumpta. 5º qualr̄ intelli git̉ homo aſſumptꝰ. 6º de coaſſumptis. 7ª de conſtituto per aſſumptionem. Ad primum ſit conuenit Quicꝗd dīne nͤ: ꝯuenit toti trinitati. Sꝫ aſſume̓ hu manā naͣm nō conuenit pr̄ī ⁊ ſpūi ſco. gͦ nec dīne nͤ. Itē Anẜ. ī li. de incarnatiōe ꝟbi. Nō differūt oīo pr̄ filiꝰ ⁊ ſpūs ſcūs.s. ī eēn tia dīna. Si gͦ naͣ dīna aſſumit humanā naͣꝫ gͦ pr̄ ⁊ filiꝰ ⁊ ſpūs.ſ. aſſumūt hūanā naͣm. Ad oppᵐ ſic. Aſſume̓ dic̄ actionē. Sꝫ acto ꝯuenit ſb̓e ⁊ nͤ. gͦ aſſume̓ ꝯuenit dīne n. Itē arguit̉ ꝑ ſil̓e. Aīa īfundendo creat̉: ⁊ creando infundit̉. et eiuſdē ẜm ſe ē creare aīam et ea unire. gͦ eodē mō eiuſdem ẜm ſe erit humanā naͣm aſſumptā creare: ⁊ eā aſ ſumere. gͦ cū naͣ dīna creauerit hūanā: aſſū pn̄t eā. Itē aſſumere ⁊ aſſūptione face̓ cō uertūt̉. Sꝫ dīna naͣ fecit aſſumptōeꝫ. gͦ dīna naͣ aſſumpſit hūanā. Itē q̄rit̉ quāuis iſta ꝯcedat̉. na dīna aſſumpſit hūana naͣm. Nū ꝗd iſta ꝯcedit̉. eſſentia dīna aſſumpſit hūa nā naͣm. cū ipſa naͣ dicat̉ eſſentia. ⁊ e7. Itē cū nͤ humāe ꝯueniat aſſumiⁱ ⁊ uniri ꝓprie. gͦ ſilr̄ ipſi nͤ dīne ꝯuenit aſſumere ⁊ unire. Sic.n. vr̄ ſe hēre naͣ dīna ad vniōeꝫ ⁊ aſſumptionē actiuā. ſicut naͣ humana ad vnionē ⁊ aſſumptionē paſſiuā. Rº. Aſſu mere dr̄ coīter ⁊ improprie ad aliꝗd ſūme̓. Et ẜᵐ hūc modū tota trinitas aſſumit filio hūanā naͣm. Itē aſſume dr̄ coīter ⁊ ꝓprie ad ſe ſume̓. qd̓ pōt eē duobꝰ modis. vel ad ſe ſūme vt vniat̉. vel ad ſe ſume vt in quo vniat̉. Aſſume̓ ꝟo ꝓpriiſſime dr̄ in ſe ſume̓: vel ad ſe finalr̄ ſume. qd̓ idē ē. ẜm modum iſtū ꝯuenit ꝑſone ſolū aſſume̓. ꝗa hͦ ē ſume̓ in ſe: vt in quo vniat̉. Scd̓ꝫ modū aliū: quo aſſume̓ dic̄ ad ſe ſume̓ ut ſibi uniat̉: ſic ꝯue nit dīne nͤ aſſume̓ hūanā. Scd̓ꝫ gͦ ꝙ coīter ⁊ ī proprie dr̄: ꝯuenit trinitati. ẜm ꝙ coīter ⁊ ꝓprie: ꝯuenit dīne nͤ. ẜm ꝟo ꝙ ꝓpriiſſime ſic ꝯuenit ꝑſone filii. Et ẜm hͦ in vno ſenſu ꝓcedūt rōnes ad vtrāqꝫ ꝑtē obiecte. in alio ſenſu n̄. Ad ea gͦ q̄ obiciūt̉ ī ꝑtē negatiuā rn̄dendū ē pͦ dicēdo: ꝙ dīnā naͣm aſſumere humanam pōt accipi duplr̄. Uno mō ut naͣ dina ꝯſideret̉ ẜm ſe vt vna in tribꝰ ꝑſonis. et hͦ mō nō ē ꝯcedēdū dīnā naturaꝫ aſſum pſiſſe hūamā: ꝓprie ſumēdo aſſume̓. Uel ẜª ꝙ ꝯſiderat̉ naͣ dīna tota ī vna ꝑſona.ſ. filii. et hͦ mō naͣ dīna aſſūpſit hūana.i. ſibi vni uit. Ad illd̓ gͦ qd̓ obicit. Quicꝗd ꝯuenit dīne nͤ: ꝯuenit toti trinitati. Sꝫ aſſume̓ no ꝯuenit toti trinitati. gͦ nec dīne nͤ. dd̓. ꝙ in hͦ ꝙ dico aſſume̓: duo ītelligūt̉.ſ. ſume acto ⁊ reſpectꝰ ad idē: ꝗ notat̉ ꝑ ad ſe: ẜm ꝙ nos exponimꝰ aſſume̓. i. ad ſe ſume̓. et rōne iſtiꝰ reſpectꝰ n̄ ꝯuenit toti trinitati: ꝙͣuiſ ꝯuēiat nͤ. ꝗa tota trinitas ẜm ꝙ trinitas nō eſt in vna ꝑſona. ſꝫ tota naͣ ē ī vna perſona. Et ſic pꝫ ſol̓o ad ea que obiciebāt̉ ad ꝑtē negatiuā Ad ea ꝟo q̄ obiciebāt̉ ad ꝑte affirmatiuā .s. ad pͥmū dd̓. ꝙ aſſume̓ dic̄ actionē: ⁊ cū hͦ naͣm rel̓onis. s. ad ſe uel in ſe. vn̄ nō ſeꝗt̉ ꝙ ſi actio ꝯuenit nͤ: ꝙ actio quocūqꝫ alio ſuꝑ addito ꝯueniat. Ad 2ᵐ ꝟo dd̓. ꝙ non eſt ſil̓e de vnione aīe ⁊ aſſumptōe ꝓpter reſpe ctū ſuꝑadditū. Ad tertiū ꝟo dd̓. ꝙ nō cō uertūt̉ aſſume̓ ⁊ aſſūptione face̓. ẜm ꝙ aſſu mere ꝓprie dr̄: quāuis ꝯuertāt̉ ẜm ꝙ dicit̉ impropͥe. Ad quartū ꝟo dd̓ ꝙ quāuis i d̓ ſit naͣ ⁊ eēntia. tn̄ dr̄ia ē ī rōne dicēdi. quia eentia dr̄ quo res ē. na ꝟo quo res agit vel patit̉. Aſſamere aūt dic̄ ſic̄ actione. aſſumi ſicut paſſionē. Et iō aſſume ⁊ aſſumi dicūt̉ de naͣ ⁊ nō de eēntia. vn̄ nō eſt ꝯcedēdū ꝙ quāuis dīna naͣ aſſumat: ꝓpter hͦ dīna eēn tia. Ad vltimū dd̓. ꝙ proprie loquendo dr̄ia ē inter aſſumptionē ⁊ unionē. Nā unio propͥe dic̄ ꝯꝑatōeꝫ duoꝝ ad tertiū. Aſſum ptio ꝟ̓o dicit ꝯparationē vnius ad vnum. Aſſume̓.n. ē aliquid ſibi cōpulare. vn̄ dicit hītudinē eius in quo eſt unio ad aliud. et iō dīna naͣ ꝓpͥe loquēdo n̄ dꝫ dici aſſume̓. licꝫ ꝓpͥe dicat̉ vnir̄: l̓uniri hūane nͤ ī unitatē ꝑ Conſequente vtrum aſ quer itur ſumptio ꝯueniat tribꝰ ꝑſonis. Ad quod ſic. Quicquid facit pr̄: facit filiꝰ. ⁊ e9. ꝗa indī ſa ſunt oꝑa trinitatꝭ. Sꝫ filiꝰ aſſumpſit carnē ⁊ pr̄. Itē dic̄ Io. Dam. ꝙ pater ⁊ filiꝰ ⁊ ſp̄s ſcūs ẜᵐ oīa ſunt unū p̄ter īgnatōeꝫ ge neratōeꝫ ⁊ ꝓceſſionē. Sꝫ aſſumptio nec ē in generatio. nec aliqd̓ alioꝝ. gͦ ſunt unū ī aſſū ptione. gͦ q̄lꝫ ꝑſona aſſumit hūanā naͣm. ℟ ẜᵐ Aug. in li. de fide ad Petrū. Ꝙ tri nitas aſſumptionē fecit. ſꝫ ꝟbo: n̄ pr̄i ul̓ ſpūt ſco. vn̄ ⁊ īdīſa ē aſſūptio quātū ad actionē ⁊ qū ātū ad ꝑſonā cui ꝯuenit. ꝗa uni ⁊ indi uiſe ꝑͤ filii. Nondū aūt ē ꝙ ī argum̄tatꝭ on ē mutatio p̄dicati. mutat̉.n. ꝗd ī aliud. nā ſicut dic̄ Hugo de ſancto Uictore. Cū dr̄ filiꝰ dei carnē aſſumpſit ex vi occulte relati onis: qua intelligit̉ ꝙ ſibi uniuit id de patre nō dr̄. ꝗa ſi idē dice̓t̉ n̄ idē. ſꝫ aliud intellige ret̉. ꝗa ſicut aliꝰ ī ꝑſona ē pr̄. aliꝰ filiꝰ. ſic ali ud dr̄: cū filiꝰ īcarnatꝰ dr̄: ꝙ ſi pr̄ īcarnatus dice̓t̉. Nō igit̉ ꝯn̄s ē: ſi filius carnē aſſūpſit idcirco carnē aſſumpſiſſe ⁊ prēm. ſic̄ ꝯn̄s n̄ eſt. ſi filiꝰ carnē ſibi vniuit: eadē carnem ſibi uniuiſſe ⁊ pr̄eꝫ. et ē figura dictōis. Legit̉ ī li. Iudicꝭ. 14. ꝙ Manue uxorē accepit filio ſuo n̄ tn̄ ſibi vxorē accepit ꝙ filio vxorē accepit Nemo ē ꝗ argumētet̉ ⁊ dicat. ſi pr̄ filio uxo rē accepit. gͦ vxorē accepit pr̄. ⁊ ꝯcedat uxo ratū eē patrē. ꝗa filio uxorē accepit. quare gͦ incarnatꝰ dicat̉ eē pr̄. ꝗa filio ſuo carnem uniuit. ſic̄ filiꝰ dr̄ īcarnatꝰ. ꝗa carnē ſibi co pulauit. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ q̄dā dn̄t̉ ī deo abſo lute ſine reſpectu ad creaturas. ſic̄ ſunt noti ones ꝓprietates rel̓ones. et ſilr̄ bonitas ⁊ ſa piētia: ⁊ ꝯſil̓ia. Quēdā dn̄t̉ ī deo ſiue at tribuūt̉ deo ẜm rel̓ones ad creaturas. ⁊ hiꝰ ē aſſumptio. Aſſumptio.n. nō ponit aliquid ī aſſumēte: qͦ aſſumes aliquā īnouationē ac cipiat. ſꝫ ponit aliquid ī aſſūpto: qͦ fit īnoua tio ī creatura aſſumpta. Illd̓ aūt Io. Dam. intelligit̉ preter ꝯꝑationem ad creaturā. eſt qō de ipſo aſ Conſequent campto. et pͥmo vtrū naͣ hūana ſit aſſūpta. Ad quod ſic. Nā ẜm ꝓprietatē locutionis n̄ videt̉ hͦ ꝯcedi. ꝑª aſſumpſit naͣm. Nā cū naͣ diffiniat̉ quatuor modis a bo. ī li. de duabꝰ naturis ⁊ una ꝑ xp̄i coīſſime ſic. Nā ē eoꝝ q̄ quoqͦmō ītelle ctu capi pn̄t. In qͣ diffinitōe accidētia ⁊ ſb̓e ꝯtinēt̉. Hec.n. oīa ītellectu capi pn̄t. Addit̉ autē quoquomo. ꝗa deꝰ ⁊ mª ꝑfecto intelle dtu intelligi n̄ pn̄t. ſꝫ ceteraꝝ reꝝ pͥuatione. Coīter ꝟo diffinit̉ naͣ vt ꝯueniat ſolū ſb̓iia corporeis ⁊ īcorporeis. hoc mō naͣ ē vel qd̓ face̓: uel qd̓ pati pōt. Stricte etiā diffinit̉ naͣ vt ꝯueniat ſolū corꝑeis. hͦ mō naͣ ē pͥnci piū motꝰ ꝑ ſe n̄ ꝑ accidēs. 4º mō diffinit̉ naͣ ẜm ꝙ nos dicimꝰ diuerſam eē naͣm auri ⁊ argēti ī hͦ ꝓpͥetatē reꝝ mōſtrare cupiēteſ Hoc mō natura ē vnāquāqꝫ rē informans ſpecifica dr̄ia. Scd̓m vltimā diffinitionem duas ī xp̄o naturās eē ꝯſtituūt. Si gͦ hͦ vl timo mō dicat̉ natura.s. ſpecifica dria hu mane nͤ. ꝯtͣ ē auctoritas Io. Dama. z. li. xi. c. Uerbū n̄ eā q̄ nuda ꝯſideratōe ꝯtēplat̉ naͣꝫ aſſumpſit. neqꝫ eā q̄ ī ſpē ꝯſiderat̉.s. ſpecificam dr̄iā. ſic̄ ē rōnalitas hoīs. Relinꝗt̉ gͦ ꝙ n̄ pōt dici: aſſumpſit hūanā naturā. Iteꝫ ſi dicat̉ ꝙ natura accipit̉ alr̄..s. vis infita re bꝰ ꝓcreās ſil̓ia ex ſil̓ibꝰ. Sꝫ hͦ etiā mō n̄ pōt dici natura aſſūpta. ꝗa vis illa ꝓcreādi ſil̓e ꝯſeꝗt̉ aſſūptionē. ꝗa ē iā ī exn̄te xp̄o: ẜm ꝙ pōt multiplicare ſpēꝫ inquātū hō. gͦ hͦ etiā mo n̄ pōt dici aſſūpta natura. Itē aſſū ptio fuit miraculoſa nō ẜm natura. et iō ex illa ꝑte n̄ rōnē tenuit nͤ: q̄ eſt vis ꝓcreandi ſil̓ia ex ſil̓ibꝰ. gͦ nec ẜm modū iſtū vel alium poteſt dici aſſūpſiſſe naturā. qd̓ bn̄ ꝯceden dū ē ẜm aliū modū dicēdi naturā. dr̄. n. naͣ alio mō ex qͣ fit eē rei naturalis: vel ex ꝗbus res ē nata. Et ẜm hūc modū tā corpꝰ ꝙ aīa dicūt̉ naͣ. ꝗa ex his eē hūanū ē natū ⁊ ꝯſti tutū. Itē q̄rit̉ an ſic̄ ꝯcedit̉ iſta. perſona aſſūpſit hūanā naturā. debeat iſta ꝯcēdi. ꝑ aſſūpſit hūanā eēntiā: cū idē ſit oīo natura ⁊ eēntia. Ad qd̓ dd̓. ꝙ quāuis ſint idem re natura ⁊ eēntia: tn̄ differūt rōne. Natura .n. reſpic̄ rem ī fieri. eēntia ꝟo reſpicit rem ẜᵐ eē. ꝗa gͦ n̄ fuit ī eē res aſſūpta an̄ aſſūpti onē. iō n̄ dꝫ ꝯcedi aſſūpſit hūanā eēntiā. Sꝫ dꝫ ꝯcedi. aſſūpſit hūanā naturā. ꝗa aſſume bat̉ res q̄ n̄ erat: ſꝫ q̄ fiebat. inꝗrēdū ē vtrū hu Poſt hoc mananꝰ ẜm corpꝰ ⁊ aīam ſit aſſūpta. Nā ꝗdā heretici dicebant ꝙ n̄ fuit verū corpꝰ. ſꝫ fantaſticū. vt Ualen tinꝰ. Appollinaris dixit ꝙ aīa fuit ſine ſenſu Enuoniꝰ dixit ꝙ fuit caro vnita abſqꝫ aīa. Contͣ. Hūananª fuit lapſa ẜm aīam ī ap petitu ſciēdi ſic̄ deꝰ. lapſa etiā fuit ẜᵐ carne in guſtādo de pomo. Gn̄. 3. Si gͦ totū qd̓ eſt lapſū ꝑ peccatū dꝫ reꝑari ꝑ xp̄m. gͦ ad repa ratione ꝑtinꝫ aſſūptio vtriuſqꝫ.s. aīe ⁊ cor poris. Itē n̄ ꝯuenit ſūmo medico curare naturā ẜm ꝑtē: ⁊ ẜm ꝑtē incuratā dimitte̓. Sꝫ ſi ſūmꝰ medicꝰ naturā hūanā aſſūpſiſſet ī parte vel aīe vel carnis: ī ꝑte eā curaſſet: n̄ ẜm totū. ꝗa ſic̄ dic̄ Io. Dam. ꝙ ī aſſūptibi le ē: incurabile ē. Relinꝗt̉ gͦ ꝙ aſſūpta ē in toto ⁊ nō ī ꝑte. Ad oppᵐ ſic. Nature ma xime diſtātes minime ſut vnibiles. Si gͦ ma xime diſtāt nͤ: q̄ nec ꝯueniūt genere vel ſpē vl̓ etiā ſil̓itudine: minime erūt unibiles. Ta lis aūt ē nª dīna ⁊ nª carnis. ꝗa nec ꝯueni unt genere uel ſpecie nec etiā ſimilitudine. quēadmodū aīa ꝑ hoc ꝙ eſt ad imaginem ⁊ ſil̓itudinē dei. Relinꝗt̉ gͦ ꝙ n̄ ē unibilis. Itē maior eſt diſtātia inter ſpūale dīnū ⁊ quodcūqꝫ corꝑeū: ꝙͣ inter corꝑeū caliduꝫ ⁊ corꝑeū frigidū. Si gͦ corꝑeū calidū n̄ pōt vniri corꝑeo frigido ſine mutatiōe nͤ atte riꝰ. gͦ n̄ poterit uniri corporeū humanū ſpūi dīno ſine mutatōe alteriꝰ nͤ. Sꝫ ſpūs dīnuſ n̄ pōt mutari. gͦ ſi vniat̉ corporeū hūanum ſpūi dīno: mutabit̉: et ia n̄ manebit corꝑeū. Caſſa igit̉ eēt vnio ⁊ uana. Relinꝗt̉ gͦ ꝙ n̄ ē vnibile corpꝰ hūanū deo. Itē nͤ diſtan tes magis accedūt ad unione minore ꝙ ad vnionē maiorē vel maximā. Eſt aūt vnio creature ad deu ꝑ grām pn̄te ⁊ ꝑ gloriā fu turā ẜᵐ cognitōeꝫ ⁊ amore. Maior aūt īmo maxima ē vnio creature ad deū: q̄ ē ī unita te ꝑſonalē. ꝗa maiꝰ ē vniri ī ꝑſona ꝙ vniri ẜm cognitōeꝫ vel volūtatē. Magis igit̉ ac cedet oīs creatura ad vnionē pͥmā cū deo ꝙ ad ſecūdā. Si gͦ īpoſſibile ē vt corporea naͣ vniat̉ deo ẜ pͥmā: impoſſile ē ꝙ vniat̉ ẜm ſecūdā. Et he ſunt obiectōes hereticoꝝ Ad pͥmū dd̓ ꝙ naͣ hūana ⁊ dīna n̄ ꝯue niūt ī genere nec ī ſpē. tn̄ ſunt ī ſil̓itudine ẜm alique modū. n̄ ꝗa dīna naͣ aſſil̓et̉ corpo ree. ſꝫ magis ꝗa ipſa naͣ corporea aſſimilat̉ dine ẜᵐ aliqua ſil̓itudine. q̄ ē ꝯdita iuxͣ exē plar ſapīe dīne. Et p̄terea ē ī ꝑticipatione bonitatꝭ dīne ẜᵐ aliquē gradu ⁊ ipſiꝰ boni tatꝭ veſtigiū. ẜᵐ ꝙ dic̄ bt̄ūs Dioꝰ. 9. c. ierar chie angelice. Nihil.n. eoꝝ q̄ ſunt vl̓r boni ꝑticipatiōe pͥuatū: ut eloꝗoꝝ ꝟitas ait. Gīa bona valde. Eſt gͦ ex oībꝰ intellectualibꝰ ⁊ maͣlibꝰ formare diſſil̓es ſil̓itudines. Diſtī guēdū tn̄ ē. ꝙ ē ſil̓itudo creature ad deum ẜᵐ imagine. et ẜm veſtigiū. Scd̓m imaginē vt rōnal̓ aīa. Et ẜᵐ veſtigiū vt irrōnalis. et ſb̓a corporea: in qͣ et ſi nō ſit imago exp̄ſſa trinitatꝭ: eſt tn̄ ī ea veſtigiū ſūme bonitatis Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ duplex ē eē. Eſt.n. eē nͤ ⁊ eē ordinis. Sil̓r duplex ē diſtātia. eēntialis ul̓ naͣlis. quātū ad eē nͤ. et quātū ad eē ordīs. Diſtātiā quātū ad eē nͤ fac̄ hoc n̄ eē hͦ: ſiue hāc rē nō eē illā. Diſtātia ꝟo quātū ad eē or dinis fac̄ hāc re n̄ eē ordinata ad illā: ſiue n̄ ordinari ad illā. Scd̓m pͥmū modū maior ē diſtātia dei ſiue dīne nͤ ad quālꝫ creaturā: ꝙͣ alicuiꝰ creature ad quālꝫ creaturā aliam incōꝑabilr̄. Et hͦ mō veꝝ ē ꝙ maior eſt dei ad humanū corpꝰ: ꝙ corporei calidi ad cor poreū frigidū. vt ignis ad aquā. Sed ẜᵐ 2º modū dd̓ ē. ꝙ ē diſtātia parua corꝑiſ hūani ad deū ſiue ad dīnū ſpm̄: et minus diſtat ꝙ corporeū calidū a frigido. ꝗa hͦ nō ordīat̉ ad illd̓: cū ſit ei ꝯtrariū. Hoc ꝟo ordinat̉ ad deū ī rl̓one ꝓpinquā. Ad dīnū.n. ee ordinat̉ ꝗcꝗd ab ipſo ꝯditu ē: nō ſolū ſpūale eē: īmo etiā corporale. vn̄ ſicut ī ſpūalibus: ſic̄ alias on̄ſum ē: magis accedit ad ip̄m rōnalis aīa. ita in corporalibꝰ magis accedēs ē ad ip̄m corporea naͣ ⁊ hūana. Ad corpꝰ.n. hūanū or dināt̉ oīa corꝑa: nec eſt aliquod corpus in vniuerſo: cū quo n̄ ꝯueniat. ꝓpter ea cuꝫ ſit vltimū corporeū ī genere corpoꝝ: īmediate ſe hꝫ ad deū. et iō ē vnibile. Ad tertiū dd̓ ꝙ ꝙͣuis corporea naͣ de ſe ẜª ꝙ corporea: n̄ ſit ordinata ad vnionē cū deo: q̄ ē ꝑ grām ⁊ gloriā: tn̄ corporea naͣ ẜm ꝙ hūana ⁊ ro nali aīa uiuificata ⁊ ꝑfecta ordinabilis ē ad illā: n̄ ẜm ſe: ſꝫ ẜm illā. et etiā ipſa rōnal̓ aīa ordīabil̓ ē ad btītudine ī creatore ſuo ẜ ꝑte ītellectiuā: qͣ n̄ ꝯueīt cū corꝑe. ⁊ ẜm ꝑte ſen ſitiuā qͣ vnit̉ cū corꝑe. un̄ dic̄. b. Aug. ut ſu pͣdictū ē ī li. de aīa ⁊ ſpū. Propt̓ea deꝰ factꝰ ē hō: ut totū hoīeꝫ ī ſe btīficaret. et ut ꝯuer ſio hoīs eēt ad ip̄m. et tota dilectio eēt ī illo cū aſſenſu carnis uide̓t̉ ꝑ carnē: et aſſenſu mētis ꝑ deitatis ꝯtēplationē. Et hͦ ē totum bonū hoīs ut ſiue ingrede̓t̉ ſiue egrederet̉ paſcua ī factore ſuo īueniret. paſcua foris ī humanitate ſaluatoris. et paſcua intus in deitate creatoris. Conſequenſ eſ q̄re utrū corpꝰ ſu aſſumptū mediāte aīa. Ad qd̓ ſic. Separata aīa a carne adhuc māſit unio carnis ⁊ dei tatis. gͦ ⁊ īmediate uniebat̉ caro deitati. nō igit̉ mediāte aīa uel intellectū. Itē eēntia liter ē deitas ī oī creatura: ⁊ īmediate. ꝗa nō ē ī una creatura ꝑ aliā. Sꝫ multo magis ē ī hūana naͣ: ī qua ē eēntialr̄ ⁊ ꝑſonalr̄. gͦ ē ī hūana naͣ.s. corꝑe ⁊ aīa īmediate: n̄ ī uno ꝓpter aliud. gͦ ſine medio unit̉ deitas carni. Itē ſi ī uniōe aīa aliqͦ mōº ponat̉ mediuꝫ quo ſeparato medio ab extremis: ſic̄ ī morte xp̄i aīa a corꝑe: n̄ fiet ſeꝑatio extremi ab ex tremo.i. deitatis a corꝑe. Si gͦ manet unio deitatis ad corpꝰ: n̄ ē inter illa mediū rōal̓ aīa. Ad oppᵐ ē auctoritas Io. ꝑam. Uni tū ē carni ꝑ ītellectu dei ꝟbū. Itē Gregꝰ Carnē deitas aīa mediāte ſuſcepit. Item Aug. in epl̓a ad Uoluſianū. Ip̄a deitas aīaꝫ rōnalē: ⁊ ꝑ eādē corpus hūanū ſibi aptauit ℟º diſtinguēdo. ꝙ ē mediū ncc̄itatis. et ē mediū ꝯgruitatis. Hediū ncc̄itatis ligat extrema. ita ꝙ eo remoto ſeꝑant̉ extrema. quēadmodū armonia ſiue ꝯtēꝑantia corꝑiſ dr̄ ligans aīam ⁊ corpꝰ. iō ipſa deſtructa ſe quit̉ ſeꝑatio. Mediū ꝟo ꝯgruitatꝭ non ligat extrema. ſꝫ dic̄ ordinē in extremis. quēad modū ē ī elem̄tato. quāuis.n. ſil̓ ſint elen̄ta quatuor. tn̄ ordine nͤ media ſunt inter ignē ꝗ ē ſb̓tiliſſimꝰ: ⁊ terrā q̄ ē groſſiſſima: aer ⁊ aqua. Scd̓m gͦ hūc modum ſi loquamur de medio ncc̄itatis inter ſpūalē ſb̓aꝫ increatā: q̄ ē deitas: et corporalē creatā: ī xp̄o nullum fuit mediū. Si ꝟo loquamur de medio ẜm ordinis ꝯgruētiā: mediū ē duplex.ſ. ſpūs ⁊ aīa. ꝗa inter ſpūalē naͣm n̄ ꝯformē corpori ⁊ corporeā ſb̓aꝫ n̄ ꝯformē ſpūi dīno ſunt duo media ordinate nͤ. vꝫ naͣ ſpūalis ꝯformis ſpūi dīno. Et ſpūalis naͣ ꝯformis ſpūi hūa no. Et hec dicūt̉ ſpūs ⁊ aīa. ſpūs quātū ad ſuꝑiorē ꝑtē aīe inquātū ē ſeꝑabilis. Aīa ꝟo ẜm inferiorē ꝑtē: ẜm quā ē animās corpus ⁊ vnibil̓. Et hͦ mō intelligit̉ qd̓ a doctis dr̄ ꝑ ſpm̄ ⁊ ꝑ aīam corpus hūanū ſibi coaptauit. Et ꝑ hͦ pꝫ ſol̓o ad pͥmū ⁊ 2ᵐ obiectū. Unde Aug. in li. de aīa ⁊ ſpū. Ut ſup̄mū aīe ītelli gentia ſiue mēs q̄ dr̄ ſpūs: imaginē ⁊ ſil̓itu dinē gerit ſuꝑioris.i. dei. vn̄ ⁊ eiꝰ ſuſcepti ua eē potuit. et ad vnionē ꝑſonalē: qn̄ ipſe voluit abſqꝫ ulla demutatōe nͤ ſuſcepta fu it. ſic ſup̄mū carnis.i. ſenſualitas aīe gerēs ſil̓itudinē ad vnionē ꝑſonaleꝫ eiꝰ eēntiā ſu ſciꝑe pōt.i. aīe. Un̄ relinꝗt̉ ꝙ hoc mō inter deū ⁊ corpꝰ mediū ē ſpūs ⁊ aīa. Ad vltī mū ꝟo dd̓. ꝙ cū ſūma bonitas coīcat ſe ali cui: nūꝙͣ ab eo recedet: cui ſe coīcat: niſi eēt indignitas illiꝰ. alr̄ nō eēt ſūma bonitas. et hoc tenet ſiue coīcet ſe dādo grām. ſiue uni endo ſe cū creatura. quia gͦ hūana naͣ ī xp̄o tā ī corꝑe: ꝙͣ ī aīa n̄ fuit poſſibil̓ ad īdigni tatē: n̄ fuit ſeꝑabil̓ unio ꝟbi ad carnē: ſic̄ nec anime ad verbum. querit̉ vtrū perſona ſit MDeINAT aſſumpta. Ad qd̓ ſic vr̄ ꝑ auctoritatē Io. Dam. 3. li. c. xi. Uerbū incar natū deus neqꝫ eā: q̄ nuda ꝯtēplatōe ꝯſide rat̉: naͣꝫ aſſumpſit. Nō.n. hoc ē incarnatio. ſꝫ fictio īcarnatōis. Neqꝫ eā q̄ ī ſpē ꝯſiderat̉. ſꝫ eā q̄ ī athomo. pͥmicias.n. aſſumpſit noſtre maſſe. nō ẜᵐ ſe ip̄m iā ſb̓ſiſtētē ⁊ athomum exn̄tē pͥus. et ita ab ipſo aſſumptā. Sꝫ ī ipſa filii ipoſtaſi exn̄te. igit̉ aſſumpſit naͣꝫ ī atho mo. Sꝫ naͣ exn̄s ī athomo ē ꝑª. gͦ aſſumpſit ꝑſonā. ꝑª.n. ē rōnalis nͤ indīdua ſb̓a. quod ꝯuenit nͤ ī athomo. Item Ric. de ſanctoUic. ī li. de trinitate. dic̄. ꝙ ī dīnis determi nat̉ ꝑª penes rōnē originis. In angelis ꝟo penes rōnē qualitatꝭ. In hoīe ꝟo ẜm utrūqꝫ modū. Cū gͦ ī naͣ hūana aſſūmpta ſit alia ꝓ petas originis: ꝙͣ ī filio dei. ꝗa deſcēdit ẜm carnē a matre. et ẜm naͣm dinam ē a patre. Itē ē alia ꝓprietas qualitatꝭ ſiue forme. gͦ ſilr̄ ē alia ⁊ alia ꝑſonalitas. Itē Anẜ. in li. de īcarnatōe ꝟbi dic̄. Ꝙ filiꝰ dei nō aſſūpſit hoīeꝫ ſimplr̄. ſꝫ hūc hoīem.s. Ih̓m. Si gͦ hic hō Ih̓s ē rōnalis nͤ indīdua ſb̓a. gͦ aſſūpſit ꝑſonā. Itē ꝑª ē res diſtīcta ꝓprietate ad dignitatē ꝑtinēte ẜᵐ aliā diffinitionē. Un̄ dic̄ Boꝰ. in li. de duabus naturis ⁊ vna pꝰ xp̄i. ꝙ hoc nomē dignioribꝰ ſb̓iis accōmoda tu ē. Si gͦ cū hō aſſumit̉: naͣ eiꝰ exaltat̉: nec aliꝗd de ꝓprietate vl̓ dignitate eiꝰ minuit̉ Relinꝗt̉ igit̉ ꝙ ꝑª ē aſſumpta. Itē cū ſint tres actꝰ ꝯcurrēteſ ſil̓ crear. aſſume̓. ⁊ unire ꝯſtās ē ꝙ creare pͥus ē ꝙͣ aſſume̓. Itaqꝫ cū ē terminꝰ creatōis ē inceptio aſſumptiōis. cū gͦ creare terminet̉ ad actū. ens gͦ erit aſſum ptio entis actu. gͦ ⁊ ꝑͤ: cū ens actu hic ſit ꝑª. Ad oppᵐ. Aug. in li de fide ad Pe. Deus naͣm hoīs aſſumpſit n̄ ꝑſonā. Relinꝗt̉ igit̉ ꝙ n̄ aſſumpſit ꝑſonā. Itē Boꝰ ꝯtͣ Neſto riū. Si duabꝰ ꝑſonis manētibꝰ ī xp̄o ꝯiūctio facta ē naͣꝝ: vnū de duobꝰ nihil effici potuit oīo.n. ex duabꝰ ꝑſōis nihil unū effici potuit nihil igit̉ vnū ẜꝫ Neſtoriū xp̄s ē. ac ꝑ hͦ oīo nihil. Qd̓.n. n̄ eſt vnū nec eē oīo pōt. Sꝫ eē xp̄ꝫ manifeſte ⁊ ꝟaciter ꝯfitemur vnū. igit̉ dicimꝰ xp̄m. qd̓ ſi ita ē: vnā xp̄i ſine dubita tione ꝑſonā eē ncc̄e ē. Itē ſi ꝑª aſſumpta ē: ncc̄e ē ī xp̄o duas eē ꝑſonas: ꝗa nō pōt di ci abſorberi ꝑª hūana ī aſſumptōe. cū nō fu erit pͥus ꝑª ꝙ aſſumpta. manet igit̉ ī xp̄o ⁊ differētes nͤ ⁊ diuerſe ꝑ. n̄ ē igit̉ vnū ī naͣ nec unū ī ꝑª. Relinꝗt̉ igit̉ ꝙ n̄ eſt vnio dei ad hoīeꝫ: niſi ſicut ī alijs hoībꝰ. qd̓ ē abſur diſſimū. Relinꝗt̉ igit̉ ꝙ ꝑª n̄ ē aſſumpta. Quod ꝯcedēdū ē: ⁊ rn̄dēdū ad obiecta. dd̓ ꝙ ad eē ꝑͤ reꝗͥrit̉ triplex diſtinctio.s. ſingu laritatꝭ. incoīcabilitacꝭ. ⁊ dignitatꝭ. Diſtin ctio ſingularitatꝭ ē ī aīa aliqua: dū ē ī corꝑe. eſt.n. diſtās a qualꝫ aīa aliqua ꝓprietate ſin gulari. Diſtīctio ꝟo incōīcabilitatꝭ ē quā hꝫ aliqd̓ ſingulare. vt iſte aſinꝰ aīal. Sꝫ hͦ nō hꝫ aīa exn̄s ī corꝑe: cū ipſa ⁊ corpꝰ coīcēt in ꝯſtituēdo unū eē. Diſtinctio ꝟo dignita ē qua pͥus aliquis hō diſtinguit̉ ab alio ro nalitate indīduali: que ꝗdem ē digniſſima proprietas. ꝗa ſic̄ dic̄ Boꝰ. Hoc nom̄ ꝑſona dignioribꝰ accomodatū ē ſb̓iis. Ad eē gͣ ꝑſone reꝗͥrit̉ hec triplex diſtinctio. ſingulari tatꝭ. ⁊ ꝯmūicabilitatꝭ. ⁊ dignitatꝭ. q̄ attēdit̉ ẜm ꝓprietatē digniorē. Dicēdū gͦ ꝙ pͥma diſtinctio ē ī aīa xp̄i.s. ſingularitatꝭ. ⁊ etiā ī corpore. pͥma ⁊ 2ª ē ī ꝯpoſito ex aīa ⁊ corꝑe q̄ pōt notari cū dico hic hō: demoſtrato co poſito ex aīa ⁊ corpore.s. ſingulare. Prima ꝟo ⁊ 2ª ⁊ 3ª ē ī xp̄o deo hoīe. et ꝙͣuiſ pͥmā ⁊ ſecūdā poſſit hr̄e ex ꝑte hūane nͤ: tn̄ tertiā n̄ pōt niſi ex rōe dīne ꝑſone. et ita eē ꝑſonā ī xp̄o n̄ ē rōne hūane nͤ. Cū.n. rō ꝑͤ aſſuma tur ab excellētiori ꝓprietate ⁊ digniori. di gnior aūt ꝓprietas ī xp̄o n̄ ē ex ꝑte hūane n̄ ſꝫ ex ꝑte dīne ꝑſone. Propterea relinꝗt̉ ꝙ n̄ ē aſſumptio ꝑ. Diſtinctio.n. ꝑſonaꝝ dꝫ eſſe ẜᵐ id qd̓ in ipſis ꝑſonis īuenit̉ nobiliꝰ. ꝗa gͦ ī hoīe aſſumpto nobiliſſimū ē eē filiū dei. 10 ẜᵐ hͦ ineſt ei diſtīctio ꝑſonalis: ut ſit una ꝑꝰ cū filio dei. Ad pͥᵐ gͦ qd̓ obr̄ de Io. Dam ꝙ aſſumpſit hūana naͣm ī athomo: veꝝ eſt. non tn̄ ſeꝗt̉ ex hͦ ꝙ aſſumpſit ꝑſonā. ꝗa per athomū qd̓ ē idem qd̓ indīduū: nō notatur niſi diſtinctio ſingularitatꝭ vel incoīcabilita tis: n̄ dignitatꝭ: a qua ſumit̉ rō ꝑͤ. Ad 2ª ꝟo qd̓ obicit de Ricardo dd̓ ē. ꝙ lꝫ ſit alia ꝓprietas nͤ ⁊ originis ī hoīe aſſumpto: ꝙ ī filio dei. n̄ tn̄ ſeꝗt̉ ꝙ alia ꝑſona. ꝗa perſona ſic dic̄ re ꝯpleta: ⁊ ſic diffinitā: vt n̄ ſit poſſi bilis ad vlteriorē vnionē: ⁊ diſtinctū ꝑ ꝓpri etatē digniorē. qd̓ n̄ ꝯuenit xp̄o ẜm ꝙ ho. Ad tertiū Anẜ. dd̓. ꝙ cum dic̄. aſſumpſit hūc hoīem: ꝑ hoc n̄ demoſtrat̉ ꝑª: q̄ vna eſt filii dei ⁊ filii hoīs. ſꝫ demonſtrat̉ indīduū .s. illud ꝯſtitutū ex corꝑe ⁊ aīa ſingulare. Et qd̓ obr̄ ꝙ h̓ ē rōnalis nͤ indīdua ſb̓a. gͦ ꝑª. dd̓ ē ꝙ vis ē ī hͦ ꝙ dico indīduū ⁊ im portat̉ illa triplex diſtinctio: que dicta ē. vn̄ negādū ē ꝙ n̄ eſt indīdua. cū ſit adhuc poſ ſibile ad vnionē cū digniori ſb̓a. Ad 4 dd̓ ꝙ iā pꝫ rn̄ſio ꝗa nec ꝑª aſſumit̉: nec tn̄ ē diminutio dignitatis: ſꝫ ꝑſonalitatꝭ ē a ꝓpri etate digniori. Ad 5ᵐ dd̓. ꝙ aliqn̄ creat̉ aliꝗd ꝑ ſe. aliqn̄ vt ī alio. Si ſit creatū ꝑ ſe non ī alio: et ſic indīduū rōnalis nͤ erit pª. Si ꝟo ſit creatū vt ī alio: lꝫ ſit indīduum nͤ rōnalis: n̄ tn̄ erit ꝑª. ꝗa n̄ ē a quolꝫ alio di ſtincta ſb̓a. Et hac rōne nec rōnalis aīa: que infundēdo corpori creat̉ et creādo infūdit̉ n̄ ē ꝑª ſil̓i mo. ꝗa hͦ ꝯpoſitū ex corpore ⁊ aīa creado aſſumit̉: ⁊ aſſumēdo creat̉: non pōt dici ꝑª. Et ſi obr̄ ẜᵐ ꝙ obicit Anꝰ. ī li. de incarnatōe ꝟbi. ꝗa deꝰ ē ꝑª. hō aſſumptꝰ eſt ꝑª. gͦ due ꝑͤ ſunt ī xp̄o. ℟º ꝙ quead modum pr̄ ē deꝰ. filiꝰ ē deꝰ. n̄ tn̄ plures dii: ſꝫ vnꝰ eſt deꝰ. ita ī xp̄o deꝰ eſt ꝑª. hō ē ꝑª. n̄ tn̄ due ꝑ ſꝫ vna ꝑª. nec deſignari pōt filiꝰ d̓i ſine filio hoīs vel e9. ꝗa idē ē filiꝰ dei ⁊ filiꝰ hoīs. et eadē ē ꝟbi ⁊ aſſūpti hoīs ꝓpͥetatū collectio Diuerſaꝝ aūt ꝑſonaꝝ impoſſibile ē earūdē ꝓpͥetatū eē eādē collectione. aut eadē de in uicē p̄dicari. Itē querit̉ cū aīa ſit nobiliſ ſimū ī hoīe: ſic̄ filiꝰ dei ī xp̄o: quare aīa n̄ dr̄ aſſume̓ corpꝰ ī ꝑſonā ſua: ſicut filiꝰ dei ho mine. Ad qd̓ reddit̉ multiplex rō. Una ē ꝗa aſſumēs pͥus ē ꝙ aſſumptū. et qd̓ aſſu mit inſeꝑabilr̄ aſſumit. quoꝝ neutꝝ ꝯuenit ale reſpectu corporis. Itē aſſumes cū unt tur aſſumpto: efficit aliquā unitatē. aīa aut nō facit vnionē ſui ad corpꝰ. ꝗa ſil̓ creat̉ et infundit̉. Itē aſſumes ⁊ aſſumptū n̄ cō ponūt aliqd̓ totū: nec ſunt ꝑteſ alicuiꝰ totiꝰ Sꝫ ala cū corpore hoīeꝫ ꝯponit: et ſunt ꝑteꝫ illiꝰ. Itē cū hoc dubitat̉ de quodā: qd̓ dic̄ magiſter ī 3º. ſutaꝝ.s. ꝙ aīa ſeꝑata a corꝑe ē ꝑſona. Sꝫ cū ꝑª ſit attributa rei ex aliqua di gnitate: ī reſurrectionē corpoꝝ minuet̉ ei dignitas. vn̄ dd̓. ꝙ aīa ſeꝑata n̄ eſt ꝑſona. qm̄ ē ſb̓a coīcabil̓. lꝫ n̄ coīcas. vn̄ nō ē veru qd̓ dic̄ magr̄: niſi ipſe accipiat ꝑſonā ꝓ indi uiduo. ⁊ huiꝰ rei determīatio. alibi pleniuꝫ innuetur. Conſequēter queri tur qͣlr̄ intelligit̉ hō aſſūptꝰ. Ad qd̓ obr̄ pͥ ſic. de auctoritatibꝰ Io. Dam. qui dic̄. Ꝙ nō ē ſume coēm ſpēm ī dn̄o Ih̓u xp̄o. gͦ xp̄s ẜª ꝙ hō n̄ ē eiuſdē ſpei cū alijs hoībꝰ. gͦ hō dr̄ eꝗuoce de xp̄o ⁊ de alijs. Item de quolꝫ ꝗ ē hō p̄dicat̉ ipſa ſpēs coīs. Si gͦ coīs ſpēs n̄ p̄dicat̉ de xp̄o. ꝗa n̄ ē ibi cōem ſpēm ſume Relinꝗt̉ ꝙ xp̄s nō ē hō. Cū gͦ xp̄s ſit hō: relī quit̉ ꝙ eſt cōem ſpēm ſume̓. Ad oppᵐ ſic. Spēs ē totū eē indīduoꝝ. ſicut hec ſpēs ho ē totū eē ꝑticulariū hoīuꝫ. Sꝫ hō nō ē totū. eē xp̄i. Relīquit̉ igit̉ ꝙ nō ē coēm ſpēꝫ ſume̓ de xp̄o ⁊ d̓ alijs. Itē q̄rit̉ cū dr̄ hūana naͣ aſſumpta a xp̄o: ꝗd ſupponat̉. aut.n. ſuppo nit̉ corpꝰ ⁊ aīa. ex ꝗbꝰ ꝯponit̉ ho. aut ſuppo nit̉ ꝯpoſitū ex his. Si pͤ mo. gͦ ꝑ humanam naͣm n̄ ſupponūt̉ ꝑtes hoīs: nō compoſitio ipſaꝝ. ergo ſi partes ſic ſumpte nō ꝯſtituūt hoīeꝫ: nō erit dice̓ ex aſſumptiōe corporis ⁊ aīe hūane nͤ xp̄m eē hoīem. Si 2º mō. ſꝫ ꝯpo ſitū ex corpore ⁊ aīa ē hō. gͦ erit dice̓ xp̄m aſ ſumpſiſſe hoīem. Sꝫ aſſumēs n̄ eſt aſſmptū: vt dr̄ ī regulis fidei. gͦ xp̄s nō ē hō. Itē ſi aſſumpſit hoīem. aut igit̉ hoīem cōem ſpēm aūt ſingularē. Si pͥmo mō tm̄. gͦ accidit er ror: ꝗ deſtruit̉ a Io. Dam. G1 2º mo. gͦ aſſum pſit ꝑſona: cū hō ſingularis ſit ꝑſona: qd̓ eſt error. Nō.n. ꝑſona aſſumpſit ꝑſonā ẜꝫ naꝫ: ſic̄ dic̄ Aug. Occaſionē hꝰ querit̉ vtrū aſſū pſit hoīeꝫ. Ad qd̓ inducūt̉ auctoritates ⁊ rō nes. pͥº ex p̄s. Beatus quē elegiſti ⁊ aſſum. Aug. Anath̓a ſit ꝗ dic̄ filiū dei hoīeꝫ ſemel aſſumptū depoſuiſſe. Iteꝫ filiꝰ dei aſſum pſit corpꝰ ⁊ aīaꝫ ſil̓ iuncta. Sꝫ corpꝰ ⁊ aīa ſil̓ iūcta faciūt hoīeꝫ. gͦ filiꝰ dei aſſumpſit hoīeꝫ Itē hō ꝓprie loquēdo denoīat̉ a ꝓprieta tibꝰ aīe. vn̄ ꝓprie dr̄ rōnalis. ⁊ ſilr̄ a ꝓpͥeta tibꝰ corporis. vn̄ ꝓprie dr̄ coloratꝰ. gͦ multo fortiꝰ denoīabit̉ a ꝓprietatibus vtriuſqꝫ. gͦ cū aſſumptio ſit diſpoſitio corporis ⁊ aīe: ꝓ prie dꝫ dici hō aſſumptꝰ. gͦ filiꝰ dei aſſūpſit hoīeꝫ. Ad oppᵐ. Aſſumpſit hoīeꝫ. ſꝫ n̄ niſi iſtū. gͦ iſte hō ē aſſūptꝰ. gͦ ꝑͤ ē aſſumpta: qd̓ ē error damnatꝰ. ℟º ad pͥmū. Actꝰ ꝑ ſe at tribuūt̉ ipſis ſingularibꝰ. ꝑ accidens ꝟo ipſi ſpēi. vn̄ ꝑ ſe actꝰ currēdi ꝯuenit ſingulari: cū dr̄. hō currit. ꝑ accn̄s ꝟo ipſi ſpēi. Scd̓ꝫ gͦ hūc modū dd̓. ꝙ aſſumi importat actu: ꝗ ꝑ ſe ꝯuenit nͤ ſingulari vnite xp̄o. Per acci dēs ꝟo ipſi nͤ vl̓i. Qd̓ gͦ dic̄ Io. Dam. nō ꝯtͣ dic̄. ꝗa n̄ intēdit negare ꝗn per accidēs naͣ ul̓is ſit aſſumpta a xp̄o. Sꝫ ꝙ ipſa vl̓is naͣ n̄ ſit aſſumpta ſine naͣ ſingulari. q̄ ſupponit̉ ꝑ ſe: cū dr̄ naͣ aſſumpta a xp̄o. Ad illud qd̓ obicit de auctoritatibꝰ Io. Dama. Ꝙ in dn̄o Ih̓u xp̄o nō ē coem ſpēm ſume̓. dd̓. ꝙ ita in telligit. ꝗa n̄ ꝯuenit de xp̄o dice̓ coēm ſpēm ꝯflatā ex deitate ⁊ humanitate. ꝗa nec deꝰ eēt nec hō. ſicut dicebāt heretici. ſicut pꝫ ꝑ hoc qd̓ ſb̓dit̉. Neqꝫ.n. factꝰ ē neqꝫ aliqn̄ fīet aliꝰ xp̄s. n̄ negat̉ gͦ ꝙ ẜ ꝙ hō de ip̄o n̄ p̄dice tur ipſa coīs ſpes. ⁊ vniuoce ſicut de alijs. Uel pōt intelligi alr̄. ꝙ n̄ ꝓrſus eodē mō p̄ dicat̉ de xp̄o ⁊ de alijs. ꝗa p̄dicata de alijs ꝯprehēdūt totū eē ipſoꝝ. Sed p̄dicari de xp̄o n̄ ꝯp̄hēdit totū eē xp̄i. ꝗa n̄ ꝯp̄hendit deitate. n̄ tn̄ ſeꝗt̉ ꝙ dicat̉ eꝗuoce de xp̄o. ꝗa p̄dicata de xp̄o p̄dicat totū eē eiꝰ quātū ad hūanā natura eo mo: quo ⁊ alioꝝ hoīuꝫ Et iō vniuoce. Et ꝑ hͦ pꝫ ſol̓o ad oīa ꝯtͣ hec obiecta. Ad tertiū ꝟo obiectū ꝙ q̄ritur ꝗd ſupponat̉: cū dr̄ hūana naͣ. dd̓. ꝙ refert dr̄e hūanā naͣꝫ: ⁊ hoīeꝫ: ⁊ humanitatē. ꝗa hūa na naͣ dic̄ ꝯponētiā vnita. hō ꝟo noīat qd̓ ē ex his. humanitas ꝟo noīat illud quod ē. Di cēdū ē gͦ ꝙ humana naͣ ſupponit̉ ipſa ꝯpo nētia. ſꝫ vnita. Si.n. ītelligent̉ ſeꝑata corpꝰ ab aīa: n̄ intellige̓t̉ totalitas nͤ. ꝗa nͤ totali tas ponit n̄ ſolū ipſas ꝑtes. ſꝫ etiā vnionem ipſaꝝ. Ad illud ꝟo qd̓ q̄rit̉ vltimo vtrū aſſumpſit hoīem: rn̄det̉. ꝙ ꝓprie loquēdo cū homo dicat qd̓ ē ꝯſtitutū ex corpore ⁊ aīa: ⁊ ſit ꝯpletū ut n̄ poſſibile ad aliud ꝯpleme tu. ꝯpletū aūt ex corpore ⁊ aīa rōnali ē ꝑſo na. Iō ſicut nō ꝯcede̓t̉ hec. aſſumpſit ꝑſonā ita etiā n̄ ꝯcedit̉ hec. aſſumpſit hoīem ꝓpͥe loquēdo. ꝗa ex rōne ꝟbi aſſumptiōis.s. aſſū pſit. vide̓t̉ quoddā ꝯſtitutum ex corpore ⁊ aīa an̄ vnionē. tn̄ ſb̓ impropͥetate: ẜm quaꝫ nos accipimꝰ hoīe, ꝓ hūana naͣ. et naͣꝫ hūa nā ꝓ corpore ⁊ aīa vnitis dr̄ hō aſſumptus Un ⁊ ille auctoritates ẜm hāc impropͥetate accipiēde ſunt vt accipiat̉ ibi homo ꝓ hoīs naͣ. Ad illud gͦ qd̓ obr̄. aſſūpſit corpus ⁊ aīaꝫ ſil̓ ꝯiūcta. gͦ aſſumpſit hoīeꝫ. dd̓. ꝙ nō ſe ꝗt̉. īmo ē ibi mutatio p̄dicamēti. ꝯmutatur .n. ibi ꝗd in ꝗs ꝓcedit̉ ab aſſumptiōe nͤ ad aſſumptione ꝑſone. Ad vltimū ꝟo dd̓. ꝙ hō denoīat̉ a diſpoſitiōe ſuaꝝ ꝑtiū: que ſū ꝑtes ſiue diſpoſitiones abſolutē. Sꝫ n̄ a diſ poſitōibꝰ: que ſunt reſpectiue. Un̄ cū eē ꝑtē ſit diſpoſitio reſpectiua aīe: cū dr̄. aīa ē parſ hoīs: nō tn̄ ab hac denoīat̉ ho. vt dicatur hō ē ꝑs hoīs. Eodē mō cū aſſumptio ſit ꝓ prietas reſpectiua vtriuſqꝫ partis: n̄ dicet̉ d̓ toto. qd̓ ꝯſtituit̉ ex ꝑtibꝰ. ꝗa n̄ denoīat ip̄m Et iō n̄ valet illud. gͦ filius dei ⁊cͣ. Onſequenter tur de coaſſumptis.s. penalitatibꝰ. cir ca que querūt̉ plura. Primo an xp̄s aſſū pſit humanam naturam cū paſſibilitate et defectū. 2º. quos defectus aſſumpſit: ⁊ qͦs no. 3 ad ꝗd aſſumpt iſta. 4º de ꝯſtitu to ꝑͤ aſſumptionem. ſic obr̄. Io. Dam. diui Ad quoC dit inter actū ⁊ paſſi onē motꝰ. Scd̓ꝫ ꝙ fiūt ab aīa ẜᵐ naͣm actus ſunt. Scd̓m aūt ꝙ īmoderate fiūt ⁊ preter naͣm paſſiōes ſunt. Si gͦ ī xp̄o nō ē pone̓ im moderātiā motꝰ aīe: nō erit ī eo pone paſſi onē. gͦ nec paſſibilitatē. Itē Remigiꝰ dif finit paſſionē ſic. Paſſio eſt motꝰ anime per ſuſpicionē boni ⁊ mali. Si gͦ vbicūqꝫ ē ſuſpi cio: ē incertitudo. ī aīa aūt xp̄i nulla fuit in certitudo. Relinquit̉ ꝙ nec ſuſpicio boni ⁊ mali. gͦ nec paſſio. Itē oē qd̓ patit̉ ab aliqͦ eſt inferiꝰ eo a quo patit̉. Si gͦ naͣ xp̄i nulla ꝟtute̓ creata eſt inferior. gͦ a nulla creatura pōt pati. Illud.n. qd̓ infert paſſionē: ſemper virtuoſiꝰ ē eo qd̓ patit̉. Itē quatuor ſunt ꝑturbatiōēs ſic̄ dic̄ Aug. s. gaudium. dolor. ſpēs. ⁊ metꝰ. Ex bono qd̓ mouet̉ in pn̄ti eſt gaudiū. Ex malo dolor. Itē ex bono qd̓ mo uet̉ ī futuro ē ſpes. Ex malo metꝰ. Un̄ B0ꝰ ī li. de ꝯſolatiōe. Uiue ſi vis tramite recto. Gaudia pelle: pelle timorē. Spemqꝫ fugato: nec dolor adſit. Si gͦ aīa xp̄i n̄ erat nata ab aliquo ꝑturbari. gͦ n̄ erit paſſibilis. paſſio.n. diffinit̉ a Dam. Motꝰ appetitiue ſenſibilis in imaginatōe boni ⁊ mali. Itē cuiꝰ n̄ eſt cā eiꝰ nō ē effectꝰ ordinatꝰ ad cām illā. Sꝫ cā paſſibilitatis ẜᵐ ꝙ pena ē: ē culpa. gͦ cꝰ n̄ eſt culpa: nec eiꝰ paſſibilitas ē. Cū gͦ ī xp̄o nō fu erit culpa. gͦ nec paſſibilitas. Itē iniuſtū ē īnocete ⁊ nō delinquētē punire. Si gͦ xp̄us fuit oīo īnocēs: iniuſtū erat in eo eē penā ul̓ paſſibilitatē. Itē paſſibilitas eſt ī ſpūali ſb̓a duplr̄. Uno mō ẜᵐ ꝙ ꝯtͣhit̉ ꝑ culpā al teriꝰ mediāte carne. vt ī aīabꝰ ꝑuuloꝝ. Et tūc ſil̓ ꝯtͣhit̉ pena ⁊ culpa. Alio mō ẜᵐ ꝙ cō trahit̉ ꝑ culpa ꝓpriam mediāte inordinata volūtate. vt ī demonibꝰ. Sꝫ neutro iſtorum modoꝝ pōt pena ꝯtrahi ab aīa xp̄i. gͦ nullo mo erit ī ea paſſibilitas. Itē ſūmū gaudi um n̄ ꝯpatit̉ ſecum paſſionē. Si gͦ ī aīa xp̄i erat ſūmū gaudiū ex gloriā fruitōis inſepa rabilr̄. gͦ n̄ poterat ineſſe paſſio. Itē Pau lus ī raptu neſciuit an ī corpore eſſet an extͣ corpus. gͦn̄ fuit ī eo ſenſus an aīa eēt ī cor pore. gͦ nec ſenſus eiꝰ: qd̓ eſt pati in corpore. ergo manēte raptū n̄ pate̓t̉: ſi eēt tūc ī car ne paſſio. Cū gͦ plus ſit ſemꝑ adhere̓ deitati ꝙͣ ꝑ vnā horā. ergo adheretia aīe cū d̓itate ī xp̄o multo fortiꝰ abſorbuit ſenſuꝫ paſſiōis q̄ fuit ī carne. Itē Myſes vidit deū no ī ſua ſpē: ſꝫ ſb̓ ꝗbuſdā figuris: ſic̄ dic̄ beatus Gregꝰ. Quādiu ī hͦ corpore viuimꝰ: videri pōt deꝰ ꝑ quaſdā imagines. ꝑ ſb̓am aūt ſuā uideri n̄ pōt. Si ergo Moyſes ex ipſa uiſiōe tantā ꝯcepit delectatione: q̄ abſorbe̓t paſſio nē ieiunii. 40. dieꝝ. ergo multo fortius aīa xp̄i q̄ videbat deū facie ad faciē: ſine omni figura abſtrahebat̉ ab oī ſenſu paſſiōis. Itē ꝓbat Seneca ꝙ ī ſapiētē n̄ pōt cadē ꝑturbatio aliqua. ergo nec paſſio. Sapiēteꝫ aūut xp̄m nullꝰ negabit. ergo ī xp̄o nō potuit cade̓ paſſio. Preterea rō ad hoc. validiꝰ ē qd̓ ledit eo qd̓ ledit̉. Nō ē aūt neꝗͣtia vali dior ꝟtute. nō aūt ledit̉ ꝗs niſi ab homine neꝙ. Relinꝗt̉ ergo ꝙ n̄ pōt ledi ſapiēs. Itē oīs iniuria ē diminutio alicuiꝰ rei qͥ auferri pōt. Sapiēs autē nihil pōt ꝑde̓. oīa .n. ī ſe repoſuit ⁊ nihil fortune credit. bona ſua hꝫ ī ſolido ꝟtute ꝯtētꝰ: ꝗ fortunis n̄ in diget. ergo n̄ pōt res ipſiꝰ augeri vel minui ergo n̄ pōt pati iniuriā. ergo n̄ ē paſſibilis. Itē nihil eripit fortuna niſi qd̓ dedit. vir tutē aūt n̄ dat. ergo eā nō detͣhit. Libera gͦ ē ꝟtus īuiolabil̓ incōcuſſa. ergo hn̄s ꝟtute n̄ pōt pati īiuriā. Ad oppᵐ ſic. Io. Dam. Aīa corpore inciſo ꝯdolet ⁊ ꝯpatit̉. Et hͦ ē ꝗa vnit̉ corpori paſſibili. Cū ergo fuerit tale corpꝰ xp̄i: fuit ī corpore paſſibilitas ⁊ in aīa ꝯpaſſibilitas. Itē Eam. Oē qd̓ ē creatū ē v̓tibile ẜᵐ generatōeꝫ ⁊ corruptione: vel al teratōeꝫ. Cū ergo aīa xp̄i creata ſit: ⁊ corpꝰ erit ꝟtibile ẜᵐ gn̓atōeꝫ ⁊ corruptōeꝫ vel al teratōeꝫ. Sꝫ oē tale ē paſſibile. ergo corpus ⁊ aīa xp̄i ē paſſibile ꝑ naͣm. Item n̄ ineſt actꝰ alicui niſi fuerit eidē potētia ad actum eūdē. et cui ineſt finis actꝰ: eidē ineſt actus. Si ergo finis nͤ aſſumpte ē redēptio ꝑ ſuſti nētiā pene. ergo inerit ei actꝰ ⁊ potētia ſu ſtinēdi penā. ergo ⁊ paſſibilitas. Itē ad hͦ ſunt auctoritates Iſa. 53. Uere lango. no. ip. tu. ⁊cͣ. Et Mat. 26. Triſtis ē aīa mea vſꝙꝫ ad mortē. ℟º ẜᵐ Io. Dam̄. Paſſio gnͣalr̄ dicta ē motꝰ ex alio ī aliud. hoc aūt pōt eſſe duplr̄. Uel ī aliud ẜᵐ naͣm. Uel ī aliud p̄ter naͣm. Si ꝟo ī alid̓ ẜꝫ naͣꝫ fit mutatio vl̓ motꝰ dicet̉ tūc paſſio ⁊ paſſibile a patyn greco qd̓ ſonat informatōeꝫ. et hͦ mō dr̄ aīa paſſi bilis.i. receptibilis ip̄oꝝ intelligibiliū ſcīaꝝ ⁊ ꝟtutū: ad qd̓ ẜᵐ naͣm nata ē. Hoc mō gnͣa liſſime dr̄ paſſibilitas reſpectu cuiuſqꝫ crea ture inquātū ē receptibil̓ cuiuſcūqꝫ ꝑfectōis Si ꝟo p̄ter naͣm: tūc paſſio dr̄ ſp̄alr̄. ẜᵐ ꝙ di ſtinguit Io. Dam. inter oꝑatom ⁊ paſſionē. ꝗa oꝑatio dr̄ motꝰ: ꝗ ē ẜᵐ naͣm. Paſſio uero dr̄ motꝰ ꝗ ē p̄ter naͣm. ſic̄ cordis pulſus n̄ ẜꝫ naͣꝫ motꝰ paſſio ē. nō tn̄ ſic̄ dic̄ Dam. omnea motꝰ paſſiui paſſiones vocāt̉. ſꝫ ꝗ ſunt uehe mētiores ⁊ ī ſenſum ꝓcedentes. Qui.n. ꝑui ſunt ⁊ inſenſibiles nodū paſſiones ſunt. Io diffiniet̉ paſſio ẜᵐ hūc modū. Paſſio ē motꝰ p̄ter naͣm ſenſibilis. Diſtinguēdū ē ergo ẜᵐ hūc modū: ꝙ cū paſſibilitas ſit potentia patiēdi. potētia aūt triplr̄ ꝯſiderat̉. pͥmo ut potētia indiſpoſita ad patiēdū. 2º vt diſpō ſita ad patiēdū. 3º vt ncc̄itas ad patiēdū. Dicēdum gͦ ꝙ in Adā fuit potētia ad pati endū: ſꝫ indiſpoſita ī ſtatu īnocētie. In nobiſ v̓o ē potētia q̄ ē cū ncc̄itate ad patiēdū. In dn̄o ꝟo Ih̓u fuit medio modo.ſ. potētia cuꝫ diſpone ad patiēdū. aſſumpſit gͦ naͣm nr̄am cū paſſibilitate. nō cū ꝯtͣria diſpone ad pa tiēdū: uel q̄ eēt cū ncc̄itate ad patiēdū. quia oīa ſb̓iecta erāt eiꝰ volūtati. Iſa. 53. Oblatꝰ ē ꝗa voluit. ſꝫ que erat cū diſpone ad patiē du. Ad rōnes aūt ī ꝯtͣriū dd̓ ad pͥmū. ꝙ ſicut moderātia dr̄ duobꝰ modis.s. ẜᵐ naͣꝫ et ẜᵐ rōne. ita ⁊ īmoderātia duobꝰ modis. ẜm naͣm qͣ nullo mō eſt culpabilis ſꝫ penalis. ẜm rōnē ꝟo q̄ n̄ ſolū ē penalis ſꝫ culpabilis. Dicēdū gͦ ꝙ ī xp̄o n̄ fuit īmoderātia ẜᵐ mo dū 2ᵐ: ſꝫ ẜm pͥmū. Sꝫ diſtīguēdo īmode rātiā ẜm naͣm duplr̄. ī diſpone vel ncc̄itate In diſpōne ad patiēdū ſic fuit ī xp̄o. cū ncc̄i tate ꝟo fuit ī nobis. Ad 2ᵐ dn̄t quidā. ꝙ duplex ē ſuſpicio. ẜm ronē. et ẜꝫ ſenſualitatē In xp̄o gͦ fuit ſuſpicio boni ⁊ mali ẜ ſenſuali tatē. n̄ tn̄ ī eo fuit ſuſpicio ẜm rōnē: ſꝫ plena certitudo. qd̓ nobis n̄ vr̄ ẜꝫ ꝙ ſuſpicio dubi tationē dic̄. Pōt igit̉ dici ꝙ ſuſpicio ꝓprie ſu mit̉. et ſic dubitatōeꝫ īportat. et ſic n ſumit̉ ī rōne Remigii. Sumit̉ etiā noīe extēſo ꝓut dic̄ apprehēſionē ſiue cognitionem. et ſic ſu mit̉ ī rōe Remigii ſb̓ hͦ ſenſu. Paſſio ē mo tus aīe ꝑ app̄hēſionē boni vel mali. et ſic ſu mit̉ ī xp̄o. Ad tertiū dd̓. ꝙ ē conſiderare naͣm hūanitatis xp̄i duplr̄. ẜm ſb̓am. ⁊ ẜm diſpoſitōem ad redēptionē. Scd̓m pͥmū mo dū nulla creatura pōt age̓ ī hūanitatē xp̄i. nec ip̄a pati ab aliqua. Sꝫ ẜm modum 2ᵐ eſt aſſumpta paſſibilitas: ⁊ potētia ſuſtinendi voluntarie penā a creatura inferiori. Ad quartū dd̓ ſic. Perturbatio aliqn̄ eſt motus ſenſualitatꝭ. qn̄qꝫ ꝑtis rōalis. Prout ē motꝰ ſenſualitatis: ſic fuit ī xp̄o. Prout eſt motuſ ꝑtis rōnalis: pōt eē duobꝰ modis. vl̓ ī ꝑte: ꝓut ē naͣ. et ſic potuit eē ī xp̄o ex īfirmitate. vel diſpoſitōe aſſumpta. vel ꝓut eſt rō ſiue rōnalis. et ſic nequaꝙͣ pōt adhuc ꝑturbatio ſumi. ꝓut paſſio nullo mo generans inordi nationē: vt iram vel impatīam: vl̓ aliquod hiꝰ. et ſic fuit ī xp̄o. Alio mō ꝓut paſſio in ducēs inordinatōem ire vel impatīe vl̓ ali cuius hiꝰ auertētis a bono vel ꝓuocātis ad malū. Et ſic nullo mō fuit ī xp̄o. nec hiꝰ per turbatione nata fuit aliqͦ mō aīa xp̄i ꝑtur bari. Ad ꝗntū vbi dr̄. ꝙ perie ſemꝑ cā eſt culpa. dd̓ ꝑ interēptōem. ꝗa ſic̄ dic̄ Grego. ſuꝑ Iob. 7. Utinā appenderēt̉. ⁊cͣ. Pena du plicē hꝫ ordinatōeꝫ. Unā ad culpa q̄ p̄cedit alterā ad gl̓iaꝫ quā p̄cedit. Iob gͦ ſuſtinuit penā nō ꝓpter culpā quā ipſe ꝯmiſit. ẜ ꝓpter gl̓ie augmētum. Io n̄ ē veꝝ ꝙ oīs pena fit ꝓpter culpā. Un̄ Io. 9. dr̄ d̓ ceco nato. Neqꝫ hic peccauit: nec pentes eiꝰ. ſꝫ vt manifeſtēt̉ oꝑa dei ī illo. ubi etiā on̄dit̉. ꝙ pena ē aliqn̄ ꝓpter gl̓iā dei manifeſtādā. Ad ſextū dd̓ ⁊ diſtinguēdū. ꝙ aliꝗs pōt puniri iuſte ſine culpa. n̄ tn̄ ſine cā. Et hͦ mō n̄ ē iuſtū īnocen tem puniri. Cā aut maxima fuit redemptio hūani gn̓is: quare xp̄s voluit puniri. Ad 7ᵐ dd̓. ꝙ paſſibilitas ī aīa xp̄i nō ē ꝑ modū illū: quo ē ī demonibꝰ. vel ꝑ modū illū quo ē ī aīabꝰ ꝑuuloꝝ oīo. aliquā tn̄ ꝯueniētia ē Nā ī aīabꝰ ꝑuuloꝝ ē paſſibilitas ꝑ ꝯpaſſibi litatē ẜm ꝙ dic̄ Io. Dam. ꝙ aīa corpore inci ſo ꝯdolet ⁊ ꝯpatit̉. ita ⁊ aīa xp̄i ex vnione ad carnē hꝫ ꝯpaſſibilitatem. ẜm ꝙ dr̄ pͥª ad Cor. 2. Si.n. cognouiſſent: nūꝙͣ dn̄m gl̓ie cru cifixiſſent. Glo. Corpꝰ patit̉ ⁊ morit̉. aīa nō morit̉ ſꝫ ꝯpatit̉. deītas aūt neqꝫ morit̉ neqꝫ patit̉. Sic gͦ ē q̄dā ꝯueniētia paſſibilitatꝭ aīe xp̄i ⁊ ꝑuuloꝝ. Eſt aūt diſſil̓itudo. ꝗa aīa ꝑuuli hꝫ ncc̄itatē ad pati. et hͦ ex culpa ꝯtͣ cta. Aīa aūt xp̄i hꝫ diſpoſitōeꝫ ad pati nō ex culpa ꝯtͣcta: ſꝫ volūtarie aſſumpta. Ex alia ꝑte aliqua ē ꝯueniētia cū paſſibilitate. q̄ ē ī demonibꝰ. Nā ī demonibꝰ inquātū ſunt ſp̄i creati: e paſſibilitas ꝟtibilitatꝭ ꝑ naͣm. ſic̄ dic̄ Io. Gam. Oē creatū ꝟ̓tibile ē. Et ita aīa xp̄i inquātū creata ꝟtibil̓ fuit ꝑ naͣm: quāuis ẜꝫ ꝙ vnita deitati inuertibilis a bono ẜm ele ctionē. Eſt aut diſſil̓itudo ꝗa in demonibꝰ ē paſſibilitas ꝯtͣcta ex cl̓pa acta cū ncc̄itate ad penā. Ad octauum dd̓ ꝙ eſt ꝯſiderare aīaꝫ xp̄i vt aīaꝫ. Et ē ip̄aꝫ ꝯſiderare vt ſp̄m ꝓut diſtīguit beatꝰ Aug. in li. de ſpū ⁊ aīa. Aīa ex eo dicta ē: ꝙ ad viuēdū adiuuet cor pus.i. viuificet. Spus ip̄e ē ꝓ ſpūali naͣ. Sp̄s nāqꝫ ad ſb̓am dr̄. anima dr̄ ad viuificatōeꝫ. inquātū ē ſb̓a rōnalis ſp̄s ē. aīa ꝟo inquātū ē vita corꝑis. Scd̓m hͦ gͦ dd̓. ꝙ aīa xp̄i ẜm ꝙ ſpūs erat ī ſūmo gaudio a pͥma ꝯditione Inquātū ꝟo vnita corꝑi paſſibili hūit paſſi bilitatē. et erat ī eodē ſūmū gaudiū ⁊ paſſi bilitaſ: n̄ tn̄ ẜm idē. In aīa.n. ē naͣ unibilitatꝭ ad corpꝰ. et ex illa ꝑte erat p̓aſſibilitas ī aīa eſt etiā naͣ ſpūs ẜᵐ quā ſeꝑabilis ē ⁊ manes ſeꝑata: ẜᵐ quā erat btītudo cū nulla paſſibi litate. ¶ Ad nonū dd̓. ꝙ ī raptis ꝯtēplātibꝰ rapit̉ ꝟtꝰ ſenſibilis quātū ad actū ſuum ſiue vſū. et etiā actꝰ aīe irrōnalis quātū ad actū ſuū reſpectu corꝑis. Et iō ē ꝙ ī raptu Pauli n̄ fuit paſſiōis ſenſus: nec etiā ꝑ rōnē cogni tio paſſiōis: ſi fie̓t ī corꝑe. In aīa ꝟo xp̄i non erat hiꝰ abſtractio. īmo ꝑfecte vires hēbant vſus ⁊ actꝰ ſuos ī corꝑe. et iō ī eo fuit ſēſus paſſionis dolor ⁊ triſticia. ¶ Ad decimū d̓ Moyſe dd̓. ꝙ delectatio illa que erat ex viſi on ī Moyſe nō abſorbuit paſſionē ex toto: ꝗn pate̓t̉ ex ieiunio: quāuis diminue̓t̉ a tāto Ex ip̄a.n. dulcedine viſiōis n̄ reputabat hi paſſionē. et ex ꝟtute ipſiꝰ dulcedīs retarda bat̉ effectꝰ paſſiōis vt ſuſtine̓t ieiunium. 40. dieꝝ. ſicut etiā legit̉ ī dn̄o Ih̓ū factū Mat. 4. In dn̄o fuit alr̄ ꝙͣ ī Moyſe. quia ī Moyſe fuit īpaſſibilitas ad tp̄s. Et ẜm dictū modū ꝑ p̄rogatiua grē ſingularis. In xp̄o ꝟo fuit iſſibilitas ꝑ diſpēſatōeꝫ gr̄e redēptiōis ¶ Ad vltimū dd̓. ꝙ ꝟbū Senece ītelligēdū ē ꝑ ſe. In ſapiētē.n. vt ē ſapiēs n̄ cadit ꝑtur batio. et hͦ ſumpta ꝑturbatōe eo modo: quo ē inductiua inordinatōis.s. ire vel impatīe vel hiꝰ alicuiꝰ auertētis a bono: vel excitātꝭ ad malum ſicut dictum eſt. Onſequenter quoc pefectꝰ aſſumpſit: ⁊ quos nō. Circa qd̓ querūt̉ q̄dā. ¶ Primo q̄rit̉ de defectibus ex ꝑte aīe. ¶ 2º de defectibꝰ gn̓alr̄ ex ꝑte aīe ⁊ corꝑis. ¶ Et circa 2ᵐ q̄ritur an ex ꝑte aīe aſſumpẜit ignorātiā ex ꝑte ītellectꝰ. triſticiā ꝟo timorem ⁊ iram ex parte affectus. Quantum ad Pri ac obi mum cit̉ ex auctoritatē beati Ambroſii. qui dic̄ ꝙ ī xp̄o ſenſus ꝓficiebat hūanꝰ: nō dinꝰ: expo nes illud Luce. 2. Proficiebat Ih̓us etate ⁊ ſapīa. Et ẜᵐ auctoritatē Iſaīe. 8. Quia an̄ ꝙ ſciat puer vocare patre ſuū ⁊ matrē ſua ⁊cͣ. dic̄ ꝙ exꝑs cognitōis infantia ꝑ hūanā im prudētia ꝙ adhuc nō didicit ignorabat. ex qͦ exp̄ſſe vr̄ ꝙ aſſumpſerit ignorātiā. ¶ Itē Io. dam. 3. li. dic̄. Ignorate ⁊ ſeruilē aſſūpſit naͣm. ¶ Itē Anſel. 2. li. cur deꝰ ho. Cur non poterat ille hō ꝟe eē ignorās. ſic̄ ꝟe mortalis erat. Ex quo arguit̉ cū ꝟe aſſumpſerit mor talitatē: ꝙ ⁊ ignorātiā. ¶ Ad oppoſitū ſic. Anẜ. Illa aſſumptio ī vnitate ꝑͤ filii dei nō niſi ſapieter a ſūma ſapīa fiet. et iō nō aſſu met ī hoīe qd̓ nullo mō vtile ē: ſꝫ valde no xiū ē ad opꝰ: qd̓ idē hō facturꝰ ē. Ignorātia nāqꝫ ad nihil illi vtil̓ eēt: ſꝫ ad multa noxia ¶ Itē idē. quo tot ⁊ tāta face̓t oꝑa ſine im mēſa ſapīa?. ¶ Itē idē. Quo. illi crederet ho mines: ſi illū ſcirēt neſciētē. Si aut neſciret: ad ꝗd erit ei vtil̓ ignorātia?. ¶ Itē Io. dam Profice̓ dr̄ etate ⁊ ſapīa ꝑ augmētationem etatꝭ. eā que inerat ſibi ſapīa ẜm grām ī ma nifeſtatione induces. Ꝙ aūt dn̄t ipſuꝫ etatē profice̓ ⁊ ſapīa. vt additamētū ſuſcipientē nō eā q̄ ẜᵐ īpoſtaſimꝰ ē vnionē venerāt̉. ¶ Itē maior ē cognitio creature ꝑ vnionē ꝙ ꝑ ꝯp̄hēſionē. Si gͦ ī cognitōe ꝑ ꝯp̄hēſionē que erit ī gl̓ia: nō manet ignorātīa. gͦ nec cū vniōe poterit eē ignorātia. ¶ Itē ſi aliquis oculꝰ hēret ſil̓itudines oīum viſibiliū: ꝟtus viſiua vnita illi oculo heret cognitōeꝫ oīuꝫ ſenſibiliū. gͦ cū ītellectꝰ aīe xp̄i unitꝰ ſit intel lectui increato: ī quo ſunt rōnes ⁊ idee reꝝ oīuꝫ: intellectꝰ xp̄i hēbit cognitionē oīuꝫ ſin̄ ignorātia alicuiꝰ. ¶ Qd̓ ꝯcedēdū ē. ¶ Ad pͥ mā gͦ rōnē q̄ ꝓcedit ẜm auctoritatē Ambro. rn̄det magr̄ i. 3º. li. ſenten. et dic̄. ꝙ hec ꝟba Ambro. ex ꝑte illumināt ad ꝟitate: q̄ quideꝫ ē ꝙ xp̄s iuxͣ duas naͣs duas hēbat ſciās. Ex ꝑte ꝟo male intellecta p̄bēt maͣm erroris.s. ꝙ xp̄s ī pͥnº hūit ignorātiā. ꝓptea magr̄ diē Intelligēda ſūt ꝟba Ambroſii vt quātū ad viſū hoīum ⁊ ſui ſenſus on̄ſionē ꝓfeciſſe di cat̉. ¶ Ad ſecūdā rōnē dd̓ ẜm Io. dama. ⁊ ẜm Grego. theologum. Seꝑato qd̓ uir: ab eo qd̓ intelligit̉ et ſeruaᵇ dicet̉ ⁊ ignorās caro ꝓpter ipoſtaſeos aut.i. ꝑſone indīſibilē uni on ditata eſt aīa dn̄i futuroꝝ cognitōe ut ⁊ reliꝗs dīnis ſignis. ¶ Ad tertiā rōne dd̓ ẜᵐ Anẜ. Sapiēter deꝰ aſſumet mortalitatē: qͣ ſapiēter ⁊ ualde utilr̄ utē̓t̉. Ignorātiā ꝟo nō poterit aſſume̓ ſapiēter. ꝗa nūꝙͣ ē utilis: ſꝫ ſemꝑ noxiā: niſi forte ꝑ eā mala uolūtas q̄ nūꝙͣ ī illo erit: ab effectu reſtringitur. Poſt hoc queritur utrū aſſumpſerit triſticiā ex ꝑte affectꝰ. Ad qd̓ ē auctoritas exp̄ſſa Math̓. 26. Triſtis eſt aīa mea ⁊cͣ. ¶ Itē ad hͦ ē auctoritas Ambro. Suſcepit triſtitia meā ꝯfidēter. triſticiā no mino ꝗ crucem p̄dico. ¶ Ad oppᵐ Iſa. 42. Nō erit triſtis neqꝫ turbulētꝰ ⁊cͣ. ℟º. Eſt triſticia ex ꝯditiōis ncc̄itate. et ẜᵐ paſſionē que attēdit̉ ī ꝑturbatōe rōnis. Et hoc mō nō fuit ī xp̄o triſticia. Et ē triſticia ex volū tate diſpeſatōis ſiue ẜm paſſionē que attē dit̉ ī ſenſualitate p̄ter ꝑturbatōeꝫ rōnis. et hͦ mō fuit ī xp̄o triſticia. Prete̓a ſic̄ pate bit ē ꝯſiderare rōnē vt naͣm. et rōnē ut rōeꝫ Si vt naͣm ſic etiā fuit triſticia ẜm rōnē. Si vt rōnē: ſic nō fuit ī rōne triſticia. querit̉ vꝝ ī Conſequeter xp̄ofuerit ue ra paſſio timoris. Ad qd̓ ē auctoritas Tho bi ē. 6. Quem expaueſces Thobias clamauit voce magna dicēs ⁊cͣ. Glo. Xp̄s ī mortꝭ ꝑicl̓o cepit paue̓: nō diabolū: ſꝫ mortē naͣli carnis fragilitate ꝑhorreſcēs. Itē Io. dama. Ti moris nomē duplicē hꝫ ītelligētiā. Eſt.n. ti mor naͣlis nolēte aīa dīdi a corꝑe ꝓpter eā q̄ ī pͥnº a ꝯditore īpoſita eſt ei naͣle ꝯditionē Et dic̄ ꝙ ꝟbū hō factū fuit ī exꝑiētia huiꝰ ti moris. ꝗa timor ⁊ pauor ſūt naͣliū paſſionū ⁊ nō ſb̓iectaꝝ pctō. Ad oppoſitū. Aug. in li. 83. qōnū. Signū ꝑfectōis nullꝰ timor ē. Cū gͦ ī xp̄o ſūma ꝑfectio fuerit: ī eo n̄ fuit aliꝗs rimor. Itē Hieroꝰ. Cōtriſtat̉ nō timore pa tiēdi: ꝗa ad hͦ venit. ſꝫ ꝓpter ſcādalū apl̓oꝝ ⁊ euerſionē Irl̓m. Itē cū multiplr̄ dicat̉ timor. Eſt.n. timor naͣlis: quo aīa nō vult ſe parari a corꝑe: vt dictū ē. Et ē timor gratu itus multiplex. Seruilis quo aliꝗs exn̄s in pctō timet penā eternā. Et ē timor initialis quo aliꝗs timet ne poſſit ſatiſfacere ꝓ pctīs deo. Et ē timor filial̓ quo filiꝰ.i. aliꝗs ꝑfectꝰ timet offenſaꝫ pr̄is celeſtis. Itē ē timor uiti oſus: quo aliꝗs eligit peccare ne ledat̉ ī poſ ſeſſiōe. Humanꝰ: quo aliquis elegit peccare: ne ledat̉ a corꝑe. Si gͦ nullꝰ iſtoꝝ modoꝝ fuit ī xp̄o: relinꝗt̉ ꝙ nō fuit timor ī xp̄o. Cō ſtans.n. ē ꝙ ī eo nō fuit timor vitioſus: nec timor gratuitꝰ. ſeruil̓ ꝗ ē cū pctō. nec timor inicialis ꝗ ē ex p̄terito pctō. nec timor filial̓ reſpectu offenſe pr̄is ꝑ futuꝝ pctm̄. ꝗa nec ī eo fuit actꝰ peccādi: nec potētia ad peccādū gͦ ſolū fuit ī eo timor naͣlis: ꝗ ē reſpectu ſeꝑa tionis aīe a corꝑe. Sꝫ ꝯtra hͦ ē ꝗa Paulꝰ Phil.i. cupit diſſolui ⁊ eē cū xp̄o. et ſic̄ dicit Aug. Miles coronādꝰ gaudet mori. et dn̄s coronaturꝰ timet mortē?. q. d. nō. Itē. i. Io .4. Perfecta caritas foras emittit timorem. Cū gͦ ī xp̄o fuerit ꝑfecta caritas: a xp̄o exclu ſit oīo timorē. Sol̓o dd̓. ſic̄ dictū ē. ꝙ ē ti mor naͣlis. et timor gratuitꝰ. et ē timor viti oſus. Timor naͣlis dr̄ multiplr̄. Eſt.n. timor naͣlis ꝑ modū nͤ. quō dic̄ Io. dam. Ꝙ timor naͣlis ē nolēte aīa diuidi a corꝑe ⁊cͣ. Propter qd̓ aīa naͣlr̄ timet ⁊ agoniā patit̉ ⁊ refugit mortē velut naͣ morbū. Eſt iteꝝ timor naͣl̓ ꝑ modū ſenſualitatꝭ ī app̄hēſiōe futuri mali ꝑ ſenſuꝫ ẜm ꝙ ip̄e Io. Dam. dic̄ alibi. ꝙ ma lū qd̓ expectat̉ ꝯſtituit timorē. et hͦ ex parte ſenſualitatꝭ n̄ rōnis. Et iſtis duobus modis fuit timor naͣlis ī xp̄o. Eſt etiā timor naͣlis ẜm modū ꝯp̄hēſiōis: que ē ẜm rōnē. ẜᵐ ꝙ dr̄ timeri malū intelligibile. vt iehēna uel iudi ciū dīnū. et hic timor nō fuit ī xp̄o. Et ē ti mor naͣlis ẜm īmoderatōeꝫ nͤ. ẜm ꝙ dic̄ Io. dam. Ꝙ timor ē ex ꝓditiōe cogitatiōum et credulitate cū ignorātia: ꝗ timor p̄ter naͣꝫ ē. quō non fuit timor in xp̄o. ſicut dic̄ Io. da ma. ꝗa ē irrōnal̓ ⁊ p̄ter naͣꝫ. vn̄ dic̄. Ideo n̄ timuit niſi paſſiōis tꝑe ⁊ diſpēſatōe ſe ip̄m ꝯtͣxit. nō.n. ignorabat tp̄s. Itē timor gra tuitꝰ dr̄ multiplr̄.s. ſeruilis. inicialis. ⁊ filia lis. ꝗ ē dicēdꝰ timor offenſe ⁊ reuerētie: quo vltimo mō fuit ſolū timor gratuitꝰ ī xp̄o. et hic ē timor dn̄i ſanctꝰ ꝗ ꝑma. ī ſe. ſe. de quo Iſa. xi. Replebit eū ſpūs timoris dn̄i. Pe timore aūt vitioſo planū ē ꝙ nullo mō fuit ī xp̄o. Ad illd̓ gͦ qd̓ obr̄: ꝙ dic̄ Augꝰ. ꝙ ſi gnū ꝑfectōis nullꝰ ē timor. ītelligit̉ d̓ timore ī naͣli vel vitioſo. Ad 2ᵐ Hieronymi pꝫ rn̄ſio. ꝗa n̄ fuit ī ip̄o timor ſeu triſticia pati endi ẜm ꝑtē rōnalē ꝓpter ſe. ẜm ꝙ ꝯſidera mus ꝑtē rōnalē vt rōnalē. ſicut poſtea pate bit. quāuis fuerit ī eo ẜᵐ ꝑtē ſenſualē. vl̓ ẜˢ rōne ut naͣꝫ. Ad tertiū dd̓. ꝙ ī xp̄o fuit ti mor naͣlis pene vno mō ꝓut diſtīctū ē. et ti mor gratuitꝰ alio mō ꝓut diſtinctū ē. Et ad illud qd̓ obr̄ de Paulo dd̓. ꝙ ē timor ẜm rōnē. et ē timor ẜᵐ ſenſualitatē. Timor ẜm ſenſualitatē fuit ī Paulo ⁊ in xp̄o. Item timor ẜm rōne ē duplex. ꝗa ē ꝯſiderare rōeꝫ vt naͣꝫ ẜᵐ quā vnit̉ corꝑi. et naͣ lr̄ ꝑ hͦ ꝯpati tur. Et ē ꝯſiderare rōne vt rōnē ẜᵐ ꝙ nō ſe hꝫ ad corpꝰ: īmo actū hꝫ extͣ corpꝰ. pͥmo mo hꝫ naͣlē ordinē ad corpꝰ. 2º modo ē ī ordine ad deū volūtarie. pͥmo modo fuit timor in Paulo ⁊ ī xp̄o. 2º mo ꝟo nō. Ad qͣrtū iā pꝫ rn̄ſio. ꝗa illud qd̓ dr̄ ꝑfecta caritas foras emittit timorē. intelligit̉ de timore ꝗ ē cum imꝑfectōe. ſic̄ timor ſeruilis. inicial̓. ⁊ timo: offenſe. nō de timore reuerētię: ꝗ ē timor fi lialis permanens in ſeculum ſeculi. Sed ulteriuſ querit̉ vtrum xp̄s hūit timo re reuerētie maiore ꝙ nos. qd̓ vr̄ ꝑ illd̓ Iſa. xi. Replebit eum ſpūs timoris dn̄i ⁊cͣ. Ergo xp̄s pleniſſime huit donū timoris ⁊ reuerē tiē. Ad oppᵐ. Timor reuerētie ē reſilitio a magnitudine dīne maieſtatꝭ ī ꝓpriā ꝑuita te. Cū gͦ ī nobis ſit maior ꝑuitas ꝙ ī xp̄o: ma ior ē effectꝰ timoris r̄uerētie ī nobis ꝙ ī xp̄o ℟º. Nō dr̄ maior timor reuerentie: ꝗa in maiorē ꝑuitate. ſꝫ ꝗa maior ē reſilitio: ꝙ ni hil adeſt niſi volūtaria ſb̓iectio dīne maie ſtati: que magis eſt in xp̄o ꝙ in aliquo alio. et ideo dicit. Repleuit eum ſpūs ti. do. querit̉ an Conſequente in xp̄o paſ ſio ire fuerit. et vr̄ ꝙ n. cū dicat Aug. Ꝙ ira ē turbulētꝰ aī appetitꝰ auferendi ea q̄ facili tate actōis īpediūt. Sꝫ hͦ n̄ fuit ī xp̄o. Relī quit̉ gͦ ꝙ ī xp̄o n̄ fuit ira. 2ª rō Io. dama. Ira ē deſideriū repunitōis. Cū gͦ xp̄us nihil fecerit amore vindicte: ſꝫ iuſticie. Relinꝗt̉. ꝙ ī xp̄o n̄ fuit ira. 3ª rō Io. dam. Ira ē fer uor eiꝰ qd̓ circa cor ē ſanguis ex euaporatio ne fellis. Sꝫ hͦ ē praue diſponis. Cū gͦ ī xp̄o n̄ fuerit aliqua praua diſpoſitio. gͦ ī xp̄o n̄ fuit ira. Quarta rō. Si ī xp̄o fuit ira: nō fuit ī eo ira niſi ꝑ zelū. Sꝫ dr̄ ſuꝑ Iob. 5. Uiꝝ ſtul tū interficit iracūdia ⁊cͣ. Grego. Ira ꝑ uitiū oculū mētis excecat. ita ꝑ zelū illuīat. Et in de mes turbata ꝓficit: vt inde clareſcat: ſic̄ infirmāti oculo colliriū īmittit̉: et lux pͥus negat̉. ſꝫ poſteaᵇ pleniꝰ reſtituit̉. Cū gͦ in xp̄o n̄ fuerit mētis ꝑturbatio. Relinꝗt̉ ꝙ ī xp̄o n̄ fuerit ira ꝑ zelu. gͦ nec ira vl̓r. ℟. Ira dr̄ duplr̄. Eſt.n. ira appetitꝰ vindicte cū ꝑ turbatōe: quo diffinit̉ ira ab Aug. Ira ē tur bulētꝰ appetitꝰ ⁊cͣ. et a Io. dam. Ira ē feruor ⁊ cetera. Scd̓m iſtū modū n̄ fuit ī xp̄o. Alio mo dr̄ appetitꝰ vindicte abſqꝫ ꝑturbatiōe ex amore iuſticie. et hͦ mō fuit ira ī xp̄o. Dr̄ ī p̄ſ. Tūc loq̄t̉ ad eos ī ira ſua. ⁊cͣ. Glo. Ira d̓i n̄ ē ꝑturbatio mētis: q̄ ē ab eo penitꝰ aliena. ſꝫ vis qua iuſte iudicat. Et ꝑ hͦ pꝫ rn̄ſio ad auctoritatē Aug. et ad illā Io. dam. Ira eſt feruor ⁊cͣ. Ad alid̓ ꝟo qd̓ obr̄ de Io. dam. Ira ē appetitꝰ repunitōis ⁊cͣ. dd̓. ꝙ appetitꝰ vindicte dr̄ duplr̄. Uno mō ꝓueniēs ex im patīa leſe ꝯcupie. ſic̄ dic̄ Io. dama. Ira ē au dax vindex leſe ꝯcupīe. Cū.n. ꝯcupiſcimus aliꝗd ⁊ ꝓhibemur ab aliquo: iraſcimur ad uerſus eū. quo dr̄ ro. 12. Non voſmeti p̄ſos defendētes cariſſimi ⁊cͣ. Alio mō ē ꝓueniēs ex amore iuſticie dīne. quo dn̄t ſctī apocꝭ. 6. Uſquēquo dn̄e ſctūs eternꝰ n̄ vindicas ſan guinē nr̄m de his ꝗ hītāt ī terra. Et hͦ mo ſolū fuit ī xp̄o appetitꝰ vindicte. Ad vlti mū ꝟo qd̓ obicit de ira ꝑ zelū dd̓. ꝙ ira per zelū duo ponit ī nobis.s. appetitū iniurie d̓i vindicāde ex amore iuſticie. Et ꝑturbatōeꝫ infirmitatis hūane ex hͦ qd̓ eſtimat̉ defectꝰ potētie ad vindicādū. Primū ē ꝑfectionis 2ᵐ imꝑfectōis. Qd̓ gͦ ē ꝑfectōis iuſticie fuit ī xp̄o. qn̄ s. eiecit emētes ⁊ vedētes d̓ tēplo Qd̓ aūt ē īꝑfectiōis.s. perturbatio ex eſtīa tione impotētie nō fuit in xp̄o. Conſequenter que rit̉ de defectibꝰ gn̓alr̄ ex ꝑte aīe ⁊ corporis et cū dicat Io. dam. ꝙ xp̄us oēs defectꝰ no ſtros accepit ī ſe p̄ter peccatū. querit̉ vtruꝫ hͦ ſit veꝝ. ꝗa vr̄ ī multis here inſtātiā. Non .n. xp̄s accepit errore vel ignorātiā: nec fo mite. ꝗa nō ē pctm̄: ſꝫ pena. Remanet.n. poſt mūdatiōeꝫ a peccato originali. nec iteꝝ oīa genera egritudinū aſſumpſit xp̄s. Iteꝫ nec oēs defectꝰ ꝗ inſunt hoī ex ꝑte corꝑis: aſſū pſit xp̄s. In ſunt.n. defectꝰ ꝑ defectū mēbroꝝ ⁊ ꝑ ſuꝑabudātiā ꝑtiū: qd̓ quidē nō aſſūpſit xp̄s. Si dicat̉ ꝙ illa diſtinctio reſtringit̉ ad defectꝰ quos ꝯgruebat xp̄ꝫ acciꝑe: iſtd̓ nihil ē. qm̄ Em̄ hͦ n̄ poſſet pctm̄ excipi ab illa tota litate: cū n̄ ꝯtineat̉ ī illa. Ad hͦ intelligēdū ē ꝙ defectꝰ ꝓut accipit̉ hic: nō ē quēcūqꝫ rei abſentia. ſꝫ ē pͥuatio alicuiꝰ rei ab aliquo cui nata ē ineſſe. Un̄ ī Adā an̄ pctm̄ potētia ad moriēdū ſine abſentiaᵇ corruptibilitatis ſeu abſentiā alicuiꝰ ſcīe nō erāt defectꝰ. ꝗa non erant nata tūc eī ineſſe. Sed pͥuatōēs eoꝝ q̄ nate ſunt ineē ipſi Ade ⁊ alijs hoībꝰ. hiꝰ ap pellāt̉ defectꝰ. Sꝫ noͣndū adhuc ꝙ cū iſti defectꝰ ſint pena: duplr̄ dn̄t̉. Eſt.n. q̄dā pe na a pctō ⁊ ad pctm̄: cuiuſmodi eſt error ex ꝑte aīe ⁊ fomēs ex ꝑte corꝑis. Aliꝰ ē defectꝰ ꝗ ē pena a pctō. ſꝫ n̄ eſt pena ad pctm̄: cuiuſ modi ē ī nobis ncc̄itas ad moriēdū. fames. ſitis. ⁊ hiꝰ. Itē iſte defectꝰ ē duplex. qm̄ ꝗ dā ſunt defectꝰ ꝗ inſunt vlr̄ hoī: ⁊ de ncc̄i tate. vt ncc̄itas ad moriendū. fames. ſitis ⁊ ſil̓ia. Alii ſunt defectꝰ ꝗ nō vlr̄ inſunt omni hoī. ſꝫ vnꝰ vni. aliꝰ alij. cuiuſmodi ſunt gnͣa egritudinū ⁊ defectꝰ mēbroꝝ. Dicēdū gͦͦ ꝙ Dam. ꝑ hͦ nomē defectū intelligit defectus vl̓es. n̄ ꝑticl̓ares: ⁊ defectꝰ ꝗ ſūt a pctō: n̄ ꝙ ſunt ad peccatū.s. errorem ⁊ fomitem. qm̄ ſunt initium ſiue cauſa quoquomo peccati. Onſequēteraa ad querit̉ aſſumpſit hiꝰ defectꝰ. et reddit̉ du plex eā. 3º. ſentꝭ. di. 15. Prima ē ꝙ ſuſcepit defectꝰ corꝑis ⁊ aīe. vt ꝓbaret̉ veꝝ corpꝰ ⁊ aīaꝫ hēre. 2ª ē. hic accepit vetuſtatē ſim plā pene. vt nr̄aꝫ duplā ꝯſumat cl̓pe ⁊ pene Quantum ad Pri cauſā mam obr̄ hoc mō. In reſurrectōe gl̓ioſa nō erunt hiꝰ defectꝰ fames ⁊ ſitis ī corꝑe. Dolor ⁊ ti mor ī aīa. gͦ ꝑ iſtos defectꝰ nō ꝓbat̉ veritas corꝑis ⁊ aīe. Itē defectꝰ opponit̉ ꝟitati. ꝗa nō ē defectꝰ nͤ niſi reſpectu ꝟitatis nͤ. gͦ ꝑ iſtos defectꝰ n̄ ꝓbat̉ ꝟitas nͤ. Itē Anẜ. 2. li. cur deꝰ hō. c. xi. Si ꝑtine̓t ad ꝟitatē hūane nͤ mortalitas: nūꝙͣ poſſet eē hō: ꝗ eēt īmor talis. gͦ nō ꝑtinet ad ſinceritatē humane nͤ corruptibilitas ſiue īcorruptibilitas. quoniā nentrū facit aut deſtruit hoīeꝫ. ſꝫ altera va let ad eiꝰ miſeriā: altera ad eiꝰ btītudinē. Itē idē ī eodē. Qm̄ nullꝰ ē homo qui nō moriat̉. idcirco mortale ponit̉ ī hoīs diffini tione a ph̓is: ꝗ nō crediderunt totū hoīem aliqn̄ potuiſſe aut poſſe eē īmortalē. quare n̄ ſufficit hoc ad mōſtrādū xp̄m hoīeꝫ debe̓ mortalē eē. ꝗa verꝰ hō erat. Ex quo relinꝗt̉ ꝙ nec ꝟitas hūane nͤ ꝓbat mortalitatē: nec e9º. ℟º. dd̓ ẜᵐ ꝙ dr̄. i. Cor. 15. Seīat̉ corpꝰ aīale. ſurget ſpūale. et pͥus ē qd̓ aīale: deīde qd̓ ſpūale. Scd̓m hͦ gͦ dd̓. ꝙ aliud ē on̄ dere ꝟitatē corꝑis vt ē aīale. Alid̓ ē on̄de̓ ꝟitatē corꝑis vt ē ſpūale. pͥº mō ē indigēs alim̄to. 2º mō nō. Silr̄ aliud ē on̄de̓ ꝟitatē aīe vt ē vnita corꝑi aīali. Aliud vt ē vnita corꝑi ſpūali. Dicendū gͦ ꝙ ꝑ defectū famis ⁊ ſitis probat̉ ꝟitas corꝑis aīalis: non ꝟitas corꝑis ſpūalis. Silr̄ ꝑ dolorē ⁊ triſticiā ꝓbat̉ ꝟitas vnite aīe corpori aīali: ꝙͣuis nō ꝓbet̉ ꝟitas aīe vnite corpori ſpūali vel vt ſeparate. Conſequenterꝰ uerit̉ de cauſa qͣ dr̄ ꝙ aſſumpſit vetuſtatē pene vt nr̄am du plā ꝯſume̓t.i. culpe ⁊ pene. Ad qd̓ obr̄ ſic Si pena paſſionis xp̄i fuit ſufficiēs ꝯſūptōiſ pene ⁊ culpe ī nobis quātū ad reatū. gͦ Xp̄o paſſo tota cl̓pa ⁊ pena dꝫ eē ꝯſūpta ī nobis cꝰ videmꝰ ꝯtͣriū. Quia dic̄ Beda ꝙ qͣtuor ſunt nobis inflicta ꝓ pctō Ade.s. infirmitas. ignorātia. malicia. ꝯcupīa. Ex quo vr̄ ꝙ nō fuit cauſa ſufficiēs nr̄e redēptōis. Itē ſic̄ dic̄ Anẜ. ī li. cur deꝰ hō. Ad ſatiſfactiōeꝫ de bitā nō ſufficit ſolūmo redde̓ qd̓ ablatū ē. ſꝫ pro ꝯtumelia illata plꝰ dꝫ redde̓ ꝙ abſtulit. Cū gͦ plus ſit ſeꝑatio a deo ꝑ carētiā viſiōis dei: ꝙ ſeꝑatio aīe a corꝑe. gͦ ſeꝑatio aīe a cor pore ī morte xp̄i n̄ ſatiſfaciet ꝓ reatu ſeꝑati onis a deo ⁊ carētia viſiōis: que ē ꝑ culpaꝫ originalē. Itē cū nullū tꝑale ſit ꝓportio nabile eterno. Reatꝰ aūt ſeꝑatiōis ꝑ culpaꝫ originalē erat eternꝰ. gͦ ꝓ illo nō poterit ſa tiſface̓ paſſio tꝑalis. cū oporteat eē ꝓportōeꝫ ſatiſfactorii ad illd̓ ꝓ quo ſatiſfacit. Et de hͦ pleniꝰ inferiꝰ inꝗret̉. ℟º. quedā ē cā ſuffi ciēs ⁊ ꝯpleta. que nō hꝫ ſemꝑ effectū ſibi ꝯiū ctum: ſed tempore determinato. Et alia eſt que habet ſemper effectum ſibi coniunctum. ꝟ. grā. motꝰ ſolis circa terram eſt cā eclipſiſ ſufficiēs. nō tn̄ quolibet tꝑe relīꝗt iſtu effe ctū. ſꝫ tꝑe determinato. ignis ꝟo cā ē caloris ⁊ ſemꝑ relinꝗt iſtū effectū. Dicēdū ergo ꝙ paſſio xp̄i ē cā ſufficiēs ⁊ ꝯpleta ꝯſumptōis pene ⁊ culpe ī nobis. Sꝫ diſtinguēdū ē: quia pena pōt ꝯſiderari cuꝫ reatu ſeꝑatiōis a d̓o ſeu carētie viſiōis. Ul̓ ſine reatu ẜᵐ ꝙ ē maͣ ⁊ exercitiū ꝟtutꝭ. ẜm ꝙ diſtinguit btus Gre go. ſuꝑ Iob. 4. Ꝙ eſt penaº que infligit̉ hoī ꝓpter reatū pctī. et ē pena q̄ ordinat ad me ritū ſiue p̄miū. Dicēdū gͦ ꝙ paſſio xp̄i ſicut cā ꝯiūcta effectui delet oēm penā quātū ad reatū ī illis: ꝗ ſuſcipiūt ſacramētū ſue paſſi onis.s. baptiſmū. Inquatū ꝟo pena ē ꝟtu tis exercitiū: nō delet oēm penā in pn̄ti. ſed delebit ī futuro tꝑe determinato: cū corru ptibile hoc induet īcorruptionē. i. Cor. 15. Et ſic pꝫ ſol̓o ad pͥmū. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ ī pena ſa tiſfactoria duo ncc̄ia ſunt.ſ. volūtas ⁊ pena nec oꝑꝫ ꝙ maior ſit pena qua ſatiſfacit: ꝙ pe na ꝓ qua ſatiſfacit. Sed ꝙ volūtas ꝯiuncta pene maior ſit. quāuis gͦ ſeꝑatio aīe a corꝑe ī morte xp̄i nō fuerit maior pena ꝙͣ pena ſe patiōis a deo: tn̄ volūtas ꝯiuncta morti ſeu ſeꝑatōi aīe a corꝑe maior ē. volūtas.n. q̄ ē ī vniōe cū deo gaudēs de ſeꝑatiōe aīe a cor pore ē ꝯdigna ſatiſfactio ꝓ ſeꝑatōe anime a deo. Nō gͦ ē ſatiſfactoria paſſio rōne ſaꝑati onis aīe a corꝑe tm̄. ſꝫ rōne volūtatis ſeꝑati onis: que excellit penā originalis pctī. vnde Anẜ. Si a te qͦre̓t̉ utrū ꝓ toto mundo uelles occide̓ xp̄m. rn̄dēdū ē ꝙ nō. ꝗa uita ſua fuit nobiliſſima. ſilr̄ ⁊ uoluntas nobiliſſima: qua erat exn̄s ī uniōe ad deū. Ad tertiū iam pꝫ rn̄ſio. ꝗa ſicut ī ſatiſfactōe ex ꝑte nr̄a reꝗ rit̉ uolūtas ⁊ pena. oꝑꝫ.n. ꝙ ſit dolor de pe cato: ⁊ ꝙ ſit gaudiū d̓ pena. ita ⁊ ī xp̄o fuit pena paſſionis ī corꝑe: ⁊ pena etiā ꝯpaſſiōiſ ī dolore ꝓ pctō hūani gnis cū volūtate ma xima patiēdi: ī quo ē ꝯplemētū ſatiſfactiōis que quidē erat volūtas reſpectu ſuſtinendi quācūqꝫ pena ꝓ pctō hūani gn̓is. et ꝗa vo lutas ad patiēdū nō erat hoīs puri. ſꝫ hoīs vniti deo: ꝗ ē bonū īfinitū. Et ꝗa ipſa volū tas ē ī uniōe ad īfinitū bonū ⁊ eternū: ꝓpor tionabil̓ ē reatui eterno ſeꝑatiōis ⁊ īfinito. Conſequenter que ritur de ꝯſtituto ꝑ aſſumptioneꝫ. Circa qd̓ nonde ſunt opīones.3. deinde ſb̓iūgēde ſut dubitatiōes que incidūt circa ipſas. Sunt aūt tres opīones. Prima quarū pͥmo dic̄ ꝙ ī incarnatōe ꝟbi dīni ꝯſtitutꝰ ē ꝗdā homo ex aīa rōnali ⁊ humana carne̓ ſb̓ſiſtēs pͥus uniōe naͣ: nō tꝑe. 2º dic̄. ꝙ ille hō cepit eē deꝰ: et deꝰ cepit eē ille hō. ita vt deꝰ factꝰ ſit hō ⁊ e9º. ille homo factꝰ ſit deꝰ. 3 ꝗa ī xp̄o ſūt due ſb̓e ꝯplete: quaꝝ vtraqꝫ facit aliqd̓ ī vnitate ꝑͤ iuxͣ illd̓. gemine gigas ſb̓e: dicit xp̄m eē duo. 4º dicit ꝙ aſſumēſ ē aſſūptū .i. filiꝰ dei ē hō ſiue filius hoīs. tn̄ ſuppoſito filio hoīs nō ſupponit̉ filiꝰ dei: nec e9. ⁊ ultimo dicit. ꝙ ille hō nō ē dīne ⁊ humāe nͤ: ſꝫ tm̄ humane. 2ª opinio dicit pͥmo. ꝙ ille hō nō ſolū ꝯſtitutꝰ ē ex illis duobꝰ.s. ex aīa rōnali ⁊ humana carne. ſꝫ ex tribꝰ ſb̓iis in unitate ꝑſone.ſ. ex deitate. ⁊ aīa. ⁊ carne nō tn̄ dr̄ ibi deitas ſicut pars. 2º dic̄ ꝑſo nā ꝟbi fuiſſe ſimplicē an̄ incarnationē. ſꝫ in incarnatiōe dic̄ eā eſſe factam ꝯpoſitā rōne aſſumpte nͤ. 3º dic̄. ꝙ dina ꝑſona aſſūpſit quid: nō hoīem hunc vel illum. ſꝫ naͣm hoīs vl̓ humana. quod ē ꝯtͣ pͥmā opīonē. et ex hͦ dic̄ xp̄m eſſe vnū tm̄ ⁊ nō duo. 4º dic̄. ꝙ n̄ cepit ille homo eē deꝰ: ſꝫ e9. ꝗa n̄ fuit illd̓ ſuppoſitū hoīs an̄ꝙͣ ipſe eſſet deus: nec tꝑe nec naͣ. qd̓ ē oppoſitū pͥme opīonis. Ter tia opinio dicit ꝙ illa duo. vꝫ aīa ⁊ caro ita ſunt vnite ꝑſone ꝟbi vel nͤ dīne in ꝟbo vt ex illis duobꝰ vel tribꝰ nō ſit aliqua una ſb̓a vel ꝑſona. ſꝫ magis ꝟbū dei veſtitum ē illis duobꝰ velut quodā indum̄to. vn̄ dic̄ ꝙ xp̄s ẜᵐ ꝙ hō nō eſt ꝗd: nec ꝟbū īcepit eē ꝗd ī in carnatōe. ſꝫ qualr̄ ens. ul̓ quodāmō ſe habēs Et ex ꝯn̄ti vr̄ dice̓ ꝙ illa unio nō fuit ſb̓al̓: ſꝫ. q. accn̄tis cū ſb̓o: accipiētes illud Phil. 2. In ſil̓itudinē hoīuꝫ factꝰ: ⁊ habitu īuentꝰ ut homo. Iſte ſunt tres opiniones per ſe. De cetero vidēdū ē de rōne diſtinctiōis ipſaꝝ: vbi tres fuerūt ſnīe. Prima quaꝝ diſtin guit iſtas tres opiniōēs. Cū.n. ſunt due nͤ ī īpoſtaſi xp̄i: ē reſpice̓ utrāqꝫ naͣm. vt faciētē ꝗd ī una ꝑſona. vel unā ut faciēte ꝗd. ⁊ al terā ꝑ modū hītꝰ. et hͦ duplr̄. vel ita vt hu mana naͣ ponit̉ ꝑ modū hītꝰ. dīna ut faciat ꝗd. uel e9º. ut humana naͣ ꝗd dīna ꝑ modū hītꝰ ꝓut dr̄ qd̓ a ſctīs hr̄. deꝰ ꝑ grāꝫ īhītātē maxime ī ſctō ſctoꝝ Ih̓u xp̄o ꝑ gr̄aꝫ uniōis Primū dn̄t aſſere̓ ⁊ pone̓ opionē ſecūdā. 2ᵐ dicūt pone̓ opīonē tertiā. Tertiū ꝟo dn̄t pone̓ opīonē pͥmā. et hoc forte ꝗa dr̄ ille ho deificatꝰ maxime ẜᵐ illā opīonē. Sed ꝯtͣ hoc obr̄. Nā pͥma opinio dic̄ xp̄um eſſe duo ẜᵐ duas naͣs. qd̓ nō accide̓t ſi dīna naͣ eſſet ibi ꝑ modū hītꝰ. Itē magis eēt reproban da pͥma opīo ꝙ tertia: cū magis ꝯueīat cuꝫ fide ſimplr̄ deū hītu īuētū ut hoīeꝫ: ꝙͣ hoīeꝫ hītū inuētū ut deū: cū hͦ ī dina ſcriptura n̄ legat̉. illud ꝟo legit̉. ꝓpterea nō uidēt̉ rōe ſupradicta diſtingui opiniōēs. ꝓpter quod dicūt alij. ꝙ iſte opīones diſtigunt̉ hoc mo. due.n. pͥme dn̄t aſſūptū a ꝟbo eē ꝗd. Tertia ꝟo opīo dic̄. ꝙ nō aſſumpſit ꝗd: ſꝫ quo ſe hn̄ſ Item pͥma opinio dicit ꝙ aſſampſit quid.ſ. hoīum ſb̓am.s. quādā ꝯiuncta ex aīa ⁊ cor pore. Alia ꝟo opinio dic̄. ꝙ aſſumpſit ꝗd: nō hoīem: ſꝫ hoīs naͣm. Inde eſt ꝙ pͥma opinio dic̄ ꝙ xp̄s ē duo. 2ª dic̄ ꝙ xp̄s e unū. 3ª dic̄ ꝙ xp̄s ẜᵐ ꝙ homo nō ē quid. īmo illa unio fuit .q. accn̄tis cū ſb̓o. Inde ē ꝙ pͥma opinio co cedit deū cepiſſe eē hoīem: et hoīem cepiſſe eē deū. 2ª vero negat ꝙ nō cepit hō eē de ſꝫ e9. 3ª ꝟo dicit. ꝙ nō cepit eē ꝗd: ſꝫ quodā mō ſe hn̄s. Alii alio mō diſtinguūt ẜᵐ tri plicē ſpeculatōeꝫ reſpectu eē ī xp̄o. Eſt.n. eē morale. et eē naͣle. et eē rōnale. Prima gͦ opi nio reſpexit ad eē naͣle. et quia due nature ſunt ī xp̄o: dicit xp̄m eē duo. et ꝗa utraqꝫ ē ꝯpleta ſb̓a: ẜᵐ ꝙ dr̄. gemine gigas ſb̓e dicit deū cepiſſe eē hoīem: ⁊ hoīeꝫ cepiſſe eē deū Sequēs ꝟo opinio reſpexit ad eē morale. per ſona.n. nome ē dignitatis. dignitas aut ad eē moris retorquet̉. unde ad ꝑſonā ꝑtinent morales ꝓpͥetates. iſta dic̄ ꝗa ꝑſona eſt una. xp̄ſ ē unº. et ꝗa unite ſunt nͤ ī ꝑª ita ꝙ deꝰ ē hō ⁊ e9: dic̄ xp̄ꝫ eē unū. et ꝗa ꝯpleta ſb̓a n̄ unit̉ ꝯplete. hoc ē dice̓. ꝑſona nō unit̉ ꝑſone ſꝫ naͣ nͤ. Dico aūt naͣm humanam ⁊ corpus ꝯiūcta ſiue hūc hoīeꝫ ex dīna ⁊ naͣ humana ꝯſtātē. Io nō ꝯcedit ꝙ hō cepit eē deꝰ. ſꝫ e9º nec ꝙ homo eſt deificatꝰ: ſꝫ deꝰ ē humanatꝰ. Tertia ꝟo opinio ꝯſiderat eē rōnale. vr̄ dic̄ xp̄m eē ꝗd ẜᵐ ꝙ deꝰ: ⁊ aliquo mō ſe hn̄ tem. ẜm ꝙ hō. et hͦ ꝓpter eē hūane nͤ: quod aduenit poſt ꝯpleta īpoſtaſim. Nā cum due nͤ ſint vnite ī hac ꝑſona: vna eaꝝ aduenit poſt eē huiꝰ ꝑſone. Qd̓ aūt aduenit poſt eē īpoſtaſis nō cedit ī ꝗd ipſiꝰ īpoſtaſis: ſꝫ ī qͣlr̄ ens ut quoqͦmō ſe habens. Et ideo iſta opīo dic̄ ꝙ xp̄s nō ē ꝗd ẜᵐ ꝙ hō. Hec igit̉ ē diſtī ctio opionū: quarū tertia reprobata eſt per decretalem Alexandri. quia ꝓpinqua eſt er rori. ſicut infra plenius manifeſtabitur. Ueritur opīone cōtra aūt de prima quā obr̄ hoc mō. Nā iſta opīo ponit plura. Primo.n. ponit ꝙ filiꝰ dei incepit eē homo: et ꝙ hō īcepit eē filiꝰ dei. et ꝙ filiꝰ aſſumpſit hoīem. 2º ponit ꝙ aſſumēs.i. fi lius dei ē aſſumptum.i. hō ſiue filiꝰ hoīs. tn̄ ſuppoſito filio hoīs nō ſupponit̉ filiꝰ dei nec e9. 3º ponit ꝙ ille homo non eſt diuine ⁊ humane nature. ſed humane tantum. Contra primum non obr̄ hͦ le homo cepit eſſe deꝰ. et ꝯſtat ꝙ in inſtanti incarnatōis. gͦ recēter ē deꝰ. qd̓ falſum eſt ⁊ incōueniēs. Nā dicit btūs Aug. ꝙ etſi xp̄ūs ē recens hō: nō tn̄ recēs deꝰ Itē ſi iſte hō īcepit eē tꝑe incarnatōis. gͦ ꝟe poterat dici ꝙ nō fuit tꝑe Abra. gͦ iudei ꝟe poterāt ꝯtͣ dicere xp̄o. Io. 3. referetes ad filiū hoīs: cum ipſe dicet. An̄ꝙͣ Abraam fieret ego ſum. ℟º ad pͥmū. ꝙ nō ſeꝗt̉. eſt recēter deꝰ. gͦ ē reces deꝰ. qͥa aduerbiū cū ſit adiectiuū ꝟbi ponit ſignificatōeꝫ ſuam nō circa ſuppoſitū ſꝫ circa cōpulatū. Sꝫ recens cū ſit nomē adie ctiuū ponit rē ſuā circa ſuū ſuppoſitū. et eſt inſtātia. iſte ē recēter ſenex. gͦ recens ſenex. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ lꝫ ille ꝓpōnes nō ſint ꝯtͣrie. cū ī una affirmat̉ aliꝗd de filio dei: et nega tur de filio hoīs. tn̄ ſi referat̉ ad ꝑſonā. ꝗa eadē ē ꝑſona filii dei ⁊ filio hoīs: eadē erit ꝯtͣdictio ẜm quē modū vtebāt̉ iſtis ꝓpoſiti onibꝰ xp̄s ⁊ iudei. referēdo ꝟo ad ſuppoſitū indiuiduū nō erit ꝯtͣdictio. nō enim idem ē ſuppoſitum hominis ⁊ filii dei. C Ontra ē anſumptū: cū aſſuptum 2ᵐ obr̄ hͦ mō. Si aſſumēs lit unitū: et aſſumēs ſit uniēs. ꝗa v̓bū carnē ul̓ humanitatē aſſume̓ nō ē niſi eā ſibi unire vel ꝯiūge̓. gͦ idē ē vniēs ⁊ unitū. gͦ ideꝫ ſibi unit̉: qd̓ ē impoſſibile. Itē ſi aſſumēs ē aſ ſumptū. gͦ aſſumēs ē hūana naͣ. ꝗa humana naͣ ē aſſumpta. gͦ pari rōne̓ e9º aſſūptū erit aſſumēs. gͦ hō erit filiꝰ dei uel filiꝰ hoīs erit filiꝰ dei. Sꝫ filiꝰ dei ē dīna eēntia. gͦ filiꝰ hoīſ ē dīna eēntia ſiue naͣ: qd̓ negat iſta opinio. Itē quecūqꝫ vni ⁊ eidē ſūt eadē inter ſe ſunt eadē. Si gͦ filiꝰ hoīs ē idē filio dei: ⁊ fi lius dei ē idē cū dīna eēntia. gͦ ⁊ filiꝰ hoīs ē ideꝫ: qd̓ dīna eēntia. qd̓ ipſa negat. Item Anẜ. Suppoſito filio hoīs ſupponit̉ filiꝰ dei Io. 3. Et nemo aſcendit in celum niſi qui de celo deſcendit filiꝰ hoīs ꝗ ē ī celo. gͦ ille qui deſcēdit de celo ē filiꝰ hoīſ. et ſuppoſito illo ſupponit̉ filiꝰ hoīs. ſꝫ ille ē filiꝰ d̓i. gͦ ſuppoſito filio dei ſupponit̉ filiꝰ hominis. Itē dicit Aug. Quicꝗd ꝯuenit filio dei ꝑ naͣm: ꝯuēit filio hoīs ꝑ grām. gͦ cū dicat̉ de filio dei: ꝙ ē dīna eēntia ꝑ naͣm: et ꝙ creauit mūdū: pōt dici de filio hoīs: ꝙ ē dīna eēntia: ⁊ ꝙ crea uit mūdū. Itē ſi qd̓ ꝯuenit filio dei nō cō uenit filio hoīs. ſicut ipſe dic̄. ꝙ nō ꝓprie dr̄ filiꝰ hoīs creauit mūdū. gͦ ex hͦ ſequit̉. ſi no creauit mūdū: ꝙ nō ē creator mūdi. gͦ nō ē filiꝰ dei. Itē ꝟba ſunt filii hoīs Io. 3. Ego pͥnᵐ ꝗ ⁊ loquor vobis. Aut gͦ dr̄ pͥncipiū ꝑ ſonalr̄. aut eēntialr̄. Si ꝑſonalr̄: ſꝫ hͦ modo n̄ dicit̉ niſi reſpectu ſpūs.ſ. qd̓ ē falſum. Rel in ꝗtur igit̉ ꝙ ē pͥncipiū eēntialr̄. Sꝫ hoc mō nō dr̄ niſi reſpectu creaturaꝝ. gͦ filiꝰ hoīs ē pͥnᵐ creaturaꝝ: et creauit mūdū. gͦ ꝗcquid ꝯuenit filio dei ꝯuenit filio hoīs. et ſuppoſi to uno ſupponit̉ alteꝝ. Sol̓o ſuſtinendo quātū ualemꝰ ẜᵐ catholicā ꝟitatē iſta opi nionē: q̄ ē ꝙ filiꝰ dei aſſumpſit quēdā hoīeꝫ ex aīa ⁊ carne: ⁊ ita ſibi uniuit ut hō ille eēt filiꝰ dei et e9º. dd̓ ꝙ poſſumꝰ loqui d̓ illo ho mine n̄ loquēdo de filio dei. vt cū dicimus iſte homo incepit eē. vel incepit eē deꝰ: neu trū quoꝝ poſſumꝰ dice̓ de filio dei. Silr̄ e9º poſſumꝰ loqui de filio dei n̄ loquēdo de filio hoīs. vt cū dico ꝙ ē genitꝰ ab eterno. ⁊ ꝙ ē de pr̄e ſine mr̄e: q̄ n̄ ꝯueniūt filio hoīs: proprie loquēdo. Ideo diſtinguunt ⁊ dicūt ꝙ omnes iſte ꝓpones ſunt duplices. filiꝰ d̓i ē paſſus vel mortuus. ꝗa ſi teneat̉ iſte termi nus paſſus uel mortuus ſb̓ſtātiue: vera eſt ſimplr̄. ꝗa filiꝰ d̓i ē ille ꝗ ē paſſus.i. filiꝰ hoīs Si ꝟo teneat̉ adiectiue falſa ē. ꝗa eē paſſum n̄ ꝯuenit filio dei ẜᵐ ꝙ filiꝰ dei ē. Similr̄ iſte ſūt duplices. iſte puer: demōſtrato filio hoīs: ē eternꝰ vel a patre genitꝰ. Nā ſi adie ctiue falſe ſunt. ꝟi ſb̓ſtātiue ꝟe ſunt ſb̓ p̄di cto ſenſu. Ad pͥᵐ gͦ qd̓ obicit dd̓. ꝙ n̄ ſeꝗt̉ aſſumēs ē aſſumptū. gͦ idē unitꝰ ſibi. ſꝫ bene ſeꝗt̉. gͦ uniēs ē unitū. refert.n. dice̓ aliquid uniri ſibi. et aliꝗd eē ſibi unitū. nūꝙͣ.n. vere pōt dici aliꝗd ſibi uniri. tn̄ ꝟe pōt dici ali ꝗd ſibi unitu. ꝗa talr̄ ꝟbū uniuit ſibi hoīem qd̓ fecit ut ille hō eēt ideꝫ qd̓ ipſe. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ iſta opinio dic̄ aſſumēte̓ eē aſſumptū ꝗa filiꝰ dei ē hō: et dic̄ hoīeꝫ eē aſſūptū ꝓpͥe loquēdo. Si aūt dicat̉ humanā naͣꝫ aſſuptā eē: n̄ dicet iſta opīo aſſumētē eē aſſumptuꝫ: ſꝫ negaret. Silr̄ eo ꝯcedit ꝙ aſſumptū ē aſ ſumes. ꝗa hō ē ꝑſona q̄ ē filiꝰ dei. Si aūt di ceret̉ naͣ dīna aſſumēs: nullo mō dicet̉ ꝙ aſ ſumptū eēt aſſumens ꝓprie loquendo. quia negat ꝙ filius hoīs ſit dīna eſtentia. Hec gͦ opinio dic̄ aſſumente eē aſſumptū. ꝗa aſſu mentē dic̄: nō naͣm dīnā: ſꝫ re nͤ.ſ. filiū dei. Silr̄ dic̄ ꝙ aſſumptū ē res nͤ humane.s. iſte homo potiꝰ ꝙͣ humana naͣ. Ad illd̓ vero qd̓ obic̄ 3º dd̓. ꝙ n̄ ſeꝗt̉. hoc ē idē illi. gͦ ſup poſito vno ſupponit̉ alteꝝ. ut qd̓ dr̄ de uno dr̄ de altero. et ē inſtātia. pr̄ ē idē dīne eēn tie: et diuina eēntia idē ē filio. gͦ pr̄ ē idē qd̓ filiꝰ. Idem dico maſculine vl̓ pr̄ ē filiꝰ. Silr̄ nec ſeꝗt̉. filiꝰ dei ē eēntia dīna: et filiꝰ hoīs ē idem filio dei. gͦ filiꝰ hoīs ē dīna eēntia: ⁊ eſt ibi ſophª accn̄tis. q.n. accidentalis hītu do ē filii hoīs ad filiū dei. eēntialis ꝟo filii dei ad eēntiā dīnā. Ad illud qd̓ 4º obic̄. nemo aſcēdit ī cel̓. ⁊cͣ. rn̄dēt ⁊ dn̄t ꝙ impro pria ē: et dꝫ exponi hoc mo. filiꝰ hoīs deſcē dit de celo. ꝗa ille ꝗ ē filiꝰ hoīs deſcēdit de celo. Ad ꝗntū obiectu dd̓. ꝙ illa ꝓpoſitio Aug. ītelligit̉ improprie. ꝗcꝗd ꝯuenit filio dei ꝑ naͣm ꝯuenit filio hoīs ꝑ grām. vn̄ ſic ītelligēdū ē. ꝗa ille ꝗ ē filiꝰ dei ē filiꝰ hoīs: ⁊ e9ͣ. vn̄ ſemꝑ referēdꝰ ē intellectꝰ ꝓponis ad ꝑſonā: n̄ ad ſuppoſitū indīduum. Ad ſextū obiectū dd̓. ꝙ ibi ē ſophª accn̄tis. non creauit mūdū. gͦ nō ē creator. ꝗa cū dr̄ non creauit negat̉ actꝰ nͤ. ī ꝯcluſione ꝟo negat̉ res nͤ.ſ. ꝙ filiꝰ hoīs nō ſit ille ꝗ ē creator: ſic̄ nō ſeꝗt̉. ſtatua n̄ ē naͣl̓. gͦ ſtatua n̄ ē res nͤ. Ad 7ᵐ obiectū dd̓. ꝙ cū dr̄. ego pͥnᵐ qui ⁊ loquor vobis. hoc ꝙ dico pͥnᵐ pōt ſumi ſb̓ ſtātiue.s. ꝓ filio dei. et ſic ꝟuꝫ ē. vl̓ adiectiue et ſic falſuꝫ ē. ꝗa ẜᵐ iſtos nō ꝯcedit̉ ꝙ filius hoīs ſe hēat relatiue vt pͥnᵐ ad creaturas: vl̓ ad ſpm̄.ſ. quāuis ille ꝗ ē pͥnᵐ.s. filiꝰ dei. obicit̉ Contra tertium ſ mo. Demōſtrato filio hoīs: iſte hō nō ē dīne nͤ: ſꝫ tm̄ hūane. gͦ ē purus hō. gͦ n̄ ē deꝰ. Iteꝫ demōſtrato filio hoīs inquātū hiꝰ. iſte hō ē genitꝰ a mr̄e: ⁊ n̄ ē genitꝰ a pr̄e inquātū hiꝰ ge filiꝰ matris ⁊ n̄ filiꝰ patris. Itē filius hoīs ē deꝰ. pr̄ ē deꝰ. aut gͦ plures dii. aut un deꝰ. n̄ pl̓es dii. ergo unꝰ ē deꝰ. Sꝫ unꝰ deꝰ nō ē niſi vna eēntia. ergo filius hoīs ⁊ pr̄ ſunt vna eēntia. ergo filiꝰ hoīs ē dina eēntia. ℟º ad pͥmū. ē purꝰ hō. ergo n̄ ē deꝰ. n̄ ualꝫ Nā hec dictio purꝰ facit excluſionē ſuaꝫ rōe alteriꝰ eēntie vl̓ nͤ. nō rōne rei nͤ. vn̄ debe̓t ſic argue̓. eſt purꝰ hō. ergo n̄ ē alia eēntia ab hoīe. ergo nō ē dīna eēntia. et non ꝙ ſit res dīne eēntie: q̄ ſupponit̉ ꝑ hͦ nomē deꝰ. cum dr̄ filiꝰ hoīs ē deꝰ.i. filiꝰ hoīs ē filiꝰ ꝗ ē deus Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ hͦ nomē filiꝰ pōt accipi ad iectiue. et hͦ mō veꝝ ē ꝙ filiꝰ matris n̄ ē fili us patris. Uel ſb̓ſtatiue. et hoc mō falſa eſt Ad 3ᵐ dd̓. ꝙ n̄ ſeꝗt̉. filiꝰ hoīs ē deꝰ. pr̄ ē deꝰ. ergo unꝰ deꝰ uel pl̓es. Nā al̓r p̄dicatur deꝰ de filio hoīs. alr̄ de pr̄e. Cū.n. dr̄ d̓ filio hoīs: p̄dicat ꝑſona ſeu re nͤ. vn̄ ſenſus ē. fi liꝰ hoīs ē deꝰ.i. filiꝰ hoīs ē ille qui eſt deus. Cū vero dr̄ de pr̄e p̄dicat formā ſiue naͣm dīnā. vn̄ ſenſus ē. pater ē deꝰ.i. dīna eēntia et iō n̄ ſeꝗt̉. ergo unꝰ deꝰ vel pl̓es. ꝗa ꝑſona et eēntia ī rōne dicēdi in parte ſunt idem: et in parte diuerſa. et ideo non ſequit̉. Irca ſecundam Copīonem dubitat̉ multiplr̄. ꝗa hec opinio ponit ꝙ xp̄s ē vnum. Querit̉ primo vtrū xp̄s ſit unū vel duo. 2º an xp̄s ẜᵐ ꝙ hō ſit deus. 3º an̄ xp̄s ẜᵐ ꝙ hō ſit īdīduū. 4 an xp̄s homo ſit ꝑſona. 5º ⁊ vltimo ꝗa hec opīo ponit. q. ꝑſonā ꝯpoſitā: querit̉ vtrū ī xp̄o ſit pone̓ ītētōeꝫ totiꝰ vel partis. UIT CA ſt vnū vel duo. Ad quod ſic pͥmū ꝓcedit̉ hͦ mō. utꝝ.ſ. xp̄ſ pͥmo hr̄ auctoritas Aug. ī ench̓. poſita ī 3º li. ſcentꝭ. Utraqꝫ ſb̓a dīna ⁊ humana filius eſt vnicꝰ dei patris. ſꝫ aliud ꝓpter ꝟbum. aliud propter hoīeꝫ. ergo xp̄s ē aliud ⁊ aliud. Eſt ergo duo. Itē Iſidorꝰ ī li. de trini. Medi ator dei et hoīs hō Ih̓us: quāuis aliud ſit a patre. aliud de ꝟ̓gine. n̄ tn̄ aliꝰ. ergo xp̄s eſt aliud et aliud. ergo eſt plura neutraliter. Item Anſęl. de incarnatiōe verbi. Non eſt aliꝰ deꝰ: aliꝰ hō ī xp̄o: quāuis ſit alid̓ deꝰ aliud hō. gͦ pͥmū. Itē quoꝝ diffinitōes vl̓ rōnes ſb̓e ſunt diuerſe: ip̄a ſunt diuerſa. Sꝫ dei ⁊ hoīs ſunt diuerſe rōnes. gͦ xp̄us cū ſit deꝰ ⁊ hō ē diuerſa. Itē xp̄s ē aliquid qd̓ ē pr̄. ꝗa deꝰ. et ē aliꝗd qd̓ nō ē pr̄: ꝗa ho. gͦ ē duo. n gͦ vnū. Ad oppᵐ ſic. Ber̄. ad Euge niū papā diſtīguit pl̓es modos vnitatꝭ. īter qͦs ponit ſūmū gradū unitatꝭ: qͣ tres ꝑͤ ſunt vnū vnitate ſb̓e. 2º loco dic̄ ꝙ illa ē vnitas qua e9ͦ tres ſb̓e ſunt ī unaͣ ꝑſona. gͦ vnitas triū naͣꝝ ī xp̄o ē maior ꝙͣ vnitas duaꝝ naͣꝝ ī hoīe. et ita cū homo nō dicat̉ eē pl̓a ꝓpter duas naͣs: ſꝫ vnū. nec xp̄s dicet̉ eē plura: ſed vnū. Item Boꝰ. in li. de duabꝰ naturis ⁊ vna xp̄i ꝑſona. De qd̓ ē inquātū ē vnū ē. Sꝫ eē xp̄m ꝟaciter ꝯfitemur. vnū gͦ dicimꝰ xj Sol̓o. dd̓ ꝙ refert dice̓ hͦ eē hͦ. et hͦ eē hꝰ. Itē refert dice̓ naͣꝫ ⁊ rēnͤ ī oībꝰ citra pͥmū .s. deū. Dicendū gͦ ꝙ quāuis pl̓es nͤ ſint in xp̄o. nō tn̄ p̄dicāt̉ de xp̄o ī rectitudine. hoc ē dice̓ vt xp̄s ſit ip̄ius nͤ. et hͦ quātū ē ex ꝑte hūane nͤ. ꝗa ex ꝑte dīne nō differt naͣ ⁊ res nͤ. ꝗa ꝑſona ē eēntia. nec differt etiā hͦ dice̓ eē hͦ. et hͦ eē hꝰ. ꝗa ꝑſona ē dīna eēntia. et ꝑ ē dīne eēntie. Sꝫ ex ꝑte hūane nͤ differt. Fal ſum.n. ē. xp̄s ē humana nª. et tn̄ veꝝ ē xp̄s ē humane nͤ: vel hn̄s humanā naͣm. Quia gͦ n̄ p̄dicat̉ ꝑ eēntiā naͣ humana de ꝑſona.s. d̓ xp̄o: ſꝫ ꝑ cām. nō dr̄ xp̄s pl̓a ꝓpter pluralita te naͣꝝ. ꝗa ea q̄ dicūt̉ ī obliꝗtate nō nume rāt. Ex p̄dictis gͦ rōnibꝰ nō ſeꝗt̉ ꝙ xp̄us ſit pl̓a: ſꝫ ꝙ ſit pluriū. ſicut nō ſeꝗt̉ ex ꝑte hoīs: ꝙ quāuis ſit corpꝰ ⁊ aīa ꝯiūcta: et aīa ē unū ⁊ corpꝰ ē unū. gͦ hō ē plura. Ad auctorita tes ꝟo obiectas dd̓. ꝙ ītelligūt̉ ꝑ cām. vn̄ cu dr̄ aliud ⁊ alid̓ eē xp̄s: dꝫ exponi. aliꝰ ⁊ aliꝰ nͤ.s. dīne ⁊ hūane. vn̄ ẜm intellectum ꝓpriū magis p̄dicat̉ hoc eē hꝰ: ꝙͣ hͦ eſſe hoc. Ao quartā ꝟo rōnē qua obic̄. Quoꝝ diffinitoeſ ſunt diuerſe: ipſa ſunt diuerſa dd̓. ꝙ hͦ veꝝ ē vbi dr̄ aliꝗd de aliquo ī rectitudine ⁊ for malr̄: nō ꝑ cām. vbi ꝟo ī obliꝗtate n̄ ſequit̉. vn̄ nō ſeꝗt̉ diuerſe ſunt diffinitōes corpo ree ⁊ īcorporee nature. Sꝫ hō eſt corporee ⁊ incorporee nͤ. gͦ hō ē diuerſa. Ad quintā ronē iā pꝫ rn̄ſio. ꝗa cū dr̄ xp̄s ē aliꝗd qd̓ nō ē pr̄. iſte terminꝰ aliquid ſupponit ꝓ hoīe: ſꝫ n̄ ꝓ dīna eēntia. Cū ꝟo dr̄ eſt aliꝗd: qd̓ ē pr̄ ſupponit ꝓ dīna eēntia. nō gͦ ſeꝗt̉. gͦ ē aliꝗd qd̓ ē pr̄: ⁊ qd̓ n̄ ē pr̄. īmo ē ibi fall̓a figure di ctionis a pl̓ibꝰ ſuppoſitōibꝰ ad vnā. quia in ꝯcluſione iſte terminꝰ aliꝗd vnitā ſolū hēt ſuppoſitōeꝫ. vnde oportet ꝙ teneat̉ aut pro dina eēntia tantum. aut ꝓ homine tm̄. Secundo queritur xp ẜᵐ ꝙ hō ſit deꝰ. Nā omnē qd̓ p̄dicat̉ de aliqͦ inquātū ip̄m ē. aut ē ſicut per ſe accidēs illi aut diffinitio: aut ꝑs diffinitōis: aut effectuſ illiꝰ. Sꝫ nullo iſtoꝝ modoꝝ ſe hꝫ deꝰ ad xp̄ꝫ ẜm ꝙ homo. gͦ ẜm ꝙ hō nō ē deꝰ. Itē xp̄s ẜm ꝙ hō ē aīal rōnale mortale. Si gͦ hec rō repugnat eē dīno. gͦ xp̄s ẜᵐ ꝙ hō nō erit d̓ꝰ. gͦ nec ẜᵐ ꝙ hō filiꝰ dei. Itē querit̉ vtrum xp̄s īquātū iſte hō ſit deꝰ: aut dei filiꝰ. et cū eē hoīs ẜᵐ ſuā diffinitōeꝫ repugnet eē dīno gͦ et eē iſtiꝰ hoīs. gͦ ſi ẜm ꝙ ē hō nō ē deꝰ: nec ẜm ꝙ iſte hō ē deꝰ. Preterea. Deꝰ n̄ ꝯꝑat̉ ad iſtū hoīeꝫ ſicut diffinitio vel parſdiffini tionis. nec ſicut ꝑ ſe accidēs uel effectꝰ. ergo inquātū iſte hō nō ē deꝰ. Ad oppᵐ. Xp̄us ẜ ꝙ hō hꝫ ptātē dimittēdi peccata. 9. Mat. Ut ſciatis qm̄ filiꝰ hoīs hꝫ ptātē dimittēdi pctā. tūc ait paralitico. ſurge ⁊cͣ. Sꝫ ptās di mittēdi pcta ē ſoliꝰ dei. gͦ ẜᵐ ꝙ hō ē deꝰ. Sol̓o. dicēdū ē. ꝙ hec p̄poſitio ẜᵐ. accipit̉ ml̓tipliciter. aliqn̄.n. ẜᵐ notat cām. aliqn̄ ꝟo ꝯditōeꝫ nͤ. aliqn̄ ꝟo vnitatē ꝑ. Preterea notat cām aliqn̄ efficiētē. ut xp̄s ẜm ꝙ deus reſurrexit. aliqn̄ maͣlē. ut xp̄s ẜꝫ ꝙ hō nos re demit. Aliqn̄ ꝟo cāꝫ formalē. ut xp̄s ẜꝫ ꝙ d̓ꝰ ē aliꝗd. Cōditionē ꝟo nͤ notat cū dicit̉ filiꝰ dei ẜm ꝙ deꝰ dimittit pctm̄.i. xp̄s ẜm ꝙ eſt hn̄s naͣꝫ dīnā dimittit pctm̄. Aliqn̄ ꝟo ꝯno tat unitate ꝑͤ. ut cū dr̄ xp̄ſ ẜm ꝙ hō creauit ſtellas.i. xp̄s ẜm ꝙ ē ille uel illa ꝑſona que ē hō: creauit ſtellas. Silr̄ cū dr̄ ẜm ꝙ hō habꝫ ptātē dimittēdi pctā. Scd̓ꝫ hūc modū paret rn̄ſio ad obiectum. ꝗa ſi hec dictio ẜm notat cām uel ꝯditōeꝫ nͤ: falſa ē hec. xp̄s ẜm ꝙ ho ē deꝰ uel dei filiꝰ. Si ꝟo notet unitatē ꝑſone ꝟa ē: quia ſi notet̉ ꝯditionͤ: ſenſus ē. xp̄s rōe hūane nͤ ē deꝰ. et hoc ē falſum. Scd̓m ꝟo ꝙ notat̉ ꝯditio ꝑͤ: ſenſus ē. xp̄s ẜm ꝙ ē ille: qui ē hō ē deꝰ. et hͦ iteꝝ falſum ē. et ꝑ hoc patet rn̄ſio ad pͥmā obiectōem. Ad ſecūda dd̓. ꝙ diffinitiones aſſignāt̉ nͤ uel eēntie: nō ꝑ ſiue indīdui. un̄ diuerſe nͤ ẜm diffinitionē ſunt uniꝰ indīdui. Idē.n. ē indīduū albi ⁊ hoīs. ⁊ tn̄ ē alia diffinitio albi ⁊ hoīs. Sil̓r una ⁊ eadē ꝑª dei ⁊ hoīs lꝫ alia ſit diffinitō d̓i ⁊ hoīs. Ad tertiā dd̓. ꝙ hec ē diſtīguē da. xp̄s ẜm ꝙ iſte hō ē deꝰ. Nā hͦ ꝓnomē iſte pōt demōſtrare indīduū hoīs. et ẜm hoc ſi hec p̄poſitio ẜm notet cām: falſa ē. Si vero notet vnionē ꝑſonale: ꝟa ē. ſicut patꝫ ex iam dictis. Uel poteſt demoſtrare ꝑſonā filii d̓i Et iſte terminꝰ hō ꝑ appoſitōeꝫ ꝯiungat̉ illi et ẜᵐ hͦ ꝟa ē ſimplr̄. xp̄s ẜᵐ ꝙ filiꝰ dei ꝗ ē ho ē deꝰ. Et ẜᵐ hoc ſoluit̉ hec queſtio. Tertio queritir en q an xp̄ſ hō ſit indīduū. ⁊ cū īdīduatio dicat̉ duobꝰ mōīs. pͥª.ſ. ⁊ 2ª. pͥª indīduatio ē ī īpoſtaſi ẜm ſe rōne ꝓprietatis ſingularis: qͣ ab omni alia diſtinguit̉ ſe ipſa. ẜᵐ ꝙ dr̄ petrus alius eſſe a paulo. 2ª ꝟo indīduatio ē ꝑ ꝓprieta tes adueniētes ꝯn̄ter ipſi ipoſtaſi ẜm ꝙ dr̄ indīduatio collectio ꝓprietatū: que nūꝙͣ in alio eēdē erūt. Scd̓m hͦ dr̄ indīduū duobꝰ modis. Indīduū pͥmo.ſ. īpoſtaſis.i. ipſa ſb̓a ſingularis rōne ſingularitatis ſb̓e. Nā ſi ab ſtrahāt̉ oēs ꝓprietates que ſunt ī petro ⁊ ī paulo: adhuc tn̄ hec ſb̓a ē alia ab illa. Alio mo dr̄ indīduū ex collectōe ipſaꝝ ꝓprietatū que nūꝙͣ ī alio eadē ē. Sꝫ on̄dit̉ ꝙ utroqꝫ mo dr̄ Ih̓s ẜm ꝙ Ih̓s ſiue xp̄s ẜm ꝙ homo indīduū. Nā pͥmo mō pꝫ ꝙ ē indīduū. eſt.n. indīduū ſb̓a ẜᵐ ꝙ hō: que ſe ipſa diuidit̉ ab alijs oībꝰ hoībꝰ Itē ⁊ 2º mo. ꝗa ẜᵐ ꝙ Ih̓ſ vel hō ē hn̄s collectōeꝫ ꝓprietatū: quā nō ē ī alio reꝑire. gͦ ẜm vtrāqꝫ rōnē indīduatiōis eſt indīduū. Itē ſicut pꝫ ꝙ ſortes ſua ſb̓a ſingulari diſtinguit̉ a ceteris. ita ⁊ xp̄s ẜm ꝙ hō a ceteris hoībꝰ. Sic.n. ſorteſ quātitate ⁊ qualitate diſtinguit̉ a ceteris. ita etiā Ih̓ſ vel xp̄s ẜm ꝙ hō a ceteris hoībꝰ Sꝫ ex iſtis dr̄ ſortes indīduū. Relinquit̉ ꝙ Ih̓s dr̄ filr̄ indīduū. Ad oppᵐ dic̄ Io. ꝑam. In dn̄o Ih̓ū xp̄o nō ē cōem ſpēm pone̓ uel ſume̓. gͦ xp̄s nō ē indīduū hꝰ ſpēi homo nec alteriuſ gno ē indīduū ẜm ꝙ homo. Itē ſi xp̄s ẜᵐ ꝙ hō ē indīduū. gͦ ẜm ꝙ ē homo ē unꝰ quis. et ẜm ꝙ deꝰ ē ſilr̄ unꝰ ꝗs: ꝗa unaͣ ꝑſona. gͦ ē duo ꝗs. gͦ reddit īcōueniēs.s. ꝯtra ſimbolū ꝙ deꝰ ⁊ hō nō ē vnꝰ xp̄s. Sol̓o dd̓ ⁊ no tandū ad euidētiā iſtiꝰ qōnis. ꝙ differunt īpoſtaſis. ꝑſona. indīduū. ſuppoſitū ſiue ſuꝑ poſita naͣ. Ipoſtaſis.n. ē exn̄tia vel ſb̓a incoī̓ cabilis ex ꝗbuſcūqꝫ diſtinguētibꝰ. et hec rō colligit̉ ex determinatōe Ric. de ſco Uic. ꝗ aliqn̄ accipit ꝑſona ꝓ ipoſtaſi. Perſona ꝟo ẜm re ⁊ nomē ꝑͤ ē ſb̓a incoīcabil̓ rōnalis di ſtincta ꝑ ꝓpͥetatē dignitatis. vn̄ ex hͦ pꝫ ꝙ oīs ꝑſona ē īpoſtaſiſ: ſꝫ n̄ ꝯuertit̉. In naturiſ .n. rōnalibꝰ naͣ rōnalis que dignitatē impor tat. ſua īpoſtaſis ē ꝑſona. In alijs ꝟo uaturiſ no ē ſua īpoſtaſis ꝑſona: niſi loquēdo de pꝰ grāmatice. h̓ aut ē adhuc in rel̓one ad actu rōnalis nͤ.s. loꝗ ẜm ꝙ pͥma ꝑª ē que de ſe lo ꝗt̉. 2ª ad quā fit ſermo. 3ª de quā fit ſermo. Itē indīduū dr̄ duplr̄ tā indīdua ſb̓a: q̄ ſe ip̄a diuidit̉ a qualꝫ alia: tā hn̄s collectōeꝫ ꝓpͥetatū: que nūꝙͣ ī alio eadē ē reꝑire: ſicut dictū ē pͥus. Itē naͣ ſuppoſita: ſiue ſuppoſi tu dr̄ forma ī maͣ. vt aīa ī corpore: vel corꝑ ⁊ aīa unita. et hͦ in ꝯpoſitꝭ. In ſimplicibꝰ ꝟo id qd̓ res ē dr̄ naͣ ſuppoſita. ſꝫ tn̄ ꝓpͥe eēntia ē quo res ē. Na ꝟo q̄ oꝑat̉ agit uel patit̉ qd̓ ē ꝟo ſuppoſita naͣ: ſicut ſi dicet̉ deꝰ ⁊ dei tas. deꝰ dic̄ qd̓ ē. deitas ꝟo quo ē. qui ē uero dicit ſuppoſitū: qd̓ ē res nͤ. vt ī deo aliqua ꝑſonaꝝ: uel ī hoīe aliꝗs hoīuꝫ. Ex his gͦ re linꝗt̉ ꝙ īpoſtaſis ē cois ꝑͤ ⁊ indīduo. vnde xp̄s inquantū filiꝰ dei ē īpoſtaſis: q̄ ē ꝑſona. Inquātū ꝟo ē iſte homo ē īpoſtaſis q̄ ē indi uiduū. Ex quo relinquit̉ ꝙ ab eterno fuit pꝰ ſꝫ nō ab eterno indīduū. Ad auctoritatē ꝟo Io. dam. iā pꝫ ex ſuꝑioribꝰ rn̄ſio. ꝗa ſic in telligenda ē. Nō ē cōem ſpem pone̓ de xp̄o .i. nō ꝯuenit p̄dicare coēm ſpeꝫ de xp̄o: que quidē ꝯp̄hedat dīnā naͣm ⁊ humanā. q. cō flatā ex duabꝰ.s. dīnitate ⁊ humanitate. et tn̄ ē acciꝑe cōem ſpēm ẜᵐ hūanā naͣm cum alijs duobꝰ Ad ſecūdā vero rōnē ⁊ ulti mā dd̓. Ꝙ inter ꝑſonā ⁊ ſuppoſitā naͣm me diu ē indīduū ſiue īdīdua ſb̓a. Mediū aut dꝫ hēre ꝯueniētia cū extremis. Erit gͦ indi uidua ſb̓a coīcās cū extremis. Cūi gͦ multe ſint ſuppoſite nͤ ī xp̄o. vna aūt ꝑª dicet̉ de indīduo hoīs: qd̓ ē aliud ꝙ ſit ẜm ꝙ deꝰ. et ꝙ nō ē aliud hoc ꝗdē referētes ad ꝑſonam. illud aūt ad ſuppoſitā naͣm. et ẜm hͦ intelli gūt̉ pl̓es auctoritates. Ad illd̓ qd̓ obicit ꝙ ē vnꝰ quis ⁊ aliꝰ ꝗs. gͦ duo ꝗs. dd̓. Ꝙ non ſeꝗt̉. Nā duo dic̄ vnū numero. hoc autē ē ī illis in quibꝰ ē ſignificatio diſtincta tāꝙͣ ſitu aliter. h̓ autē nō ē indīdua ſb̓a filii hoīs ⁊ pª filii dei. īmo ſunt indiſtanter vnita: ita etiam vt ſit filius hominis filius dei ⁊ e9ͦ. Et ſic patet ſolutio huius queſtionis. Quarto queritur ẜm ꝙ homo ſit ꝑſona. Ad quod ſic. Xp̄s ẜm ꝙ homo ē rōnalis nͤ indīdua ſb̓a. ꝗa ē indi uiduū hꝰ ſpēi homo. et hec eſt rō ꝑſone ẜm Boetiū. gͦ ei ꝯuenit rō perſone ẜm ꝙ homo Relinꝗt̉ igit̉ ꝙ ẜm ꝙ hō ē ꝑſona. Itē Ih̓ſ ẜm ꝙ Ih̓s: qd̓ ē nomen xp̄i ẜm ꝙ hō: rn̄det̉ ꝯueniēter ad interrogatōeꝫ factā ꝑ quis. ut ſi querat̉. quis docet. ꝯueniēter rn̄det̉ Ih̓s. Sꝫ quis nō querit niſi de ꝑſona. gͦ Ih̓s īꝙͣtū h̓s ē ꝑſona. Itē nullū ſeꝗt̉ incōueniēs ſi dicat̉ ꝙ Ih̓s inquātū Ih̓s ē ꝑſona. vnde n̄ videt̉ vale̓ ꝓbatio magiſtri ī 3º ſententiaꝝ. Si filiꝰ dei ẜm ꝙ Ih̓s ē ꝑſona. gͦ creata vel increata. Sꝫ nō increata. gͦ creata. Sꝫ creata ꝑſona nō ē pr̄. nō ē filiꝰ. nō ē ſpūs ſcūs. gͦ eſt quaternitas ī ꝑſonis. qd̓ n̄ videt̉ ſequi. ꝗa ſi dicat̉ ꝙ ſit creata: et ꝙ creata ſit increata nullū ſeꝗt̉ incōueniēs. Nā recte dr̄ ꝙ filius dei ē tꝑalis ⁊ eternꝰ: creatꝰ ⁊ īcreatꝰ. Si dicat̉ ẜm magr̄m ī ſentꝭ. ꝙ nō ꝯuenit ei rō tota ꝑſone: ꝗa nō ē.s. iſtud indīdua ſb̓a. ꝗa nō ē ꝑ ſe ſonās: ſꝫ alij rei ꝯiūcta. Sil̓i rōe filiꝰ dei nō ē ens ꝑ ſe ſonās: ſꝫ alij rei ꝯiūctꝰ. gͦ no ē ꝑſona. Itē ſi dicat̉ ꝙ ꝑſona hꝫ ī ſe incoī cabilitate cū alio. aut illd̓ intelligit̉ de incoī cabilitate ẜm actu: aut ẜᵐ potētiā. Si ẜꝫ actū gͦ tc̄ aīa ſeꝑata a corpore eēt ꝑª. Si ẜᵐ poten tiā. gͦ nullꝰ hō eēt ꝑſona: cū vnuſꝗſqꝫ potu iſſet vniri deo ī ꝑſona. Itē Anẜ. ī li. de in carnatōe ꝟbi. Sic̄ pater ē deꝰ: filiꝰ ē deꝰ. ita ī xp̄o deꝰ ē ꝑſona. homo ē ꝑſona. Sꝫ pr̄ ī ꝙͣtū pr̄ ē deꝰ. gͦ xp̄s inquātū hō ē ꝑſona. Item cū ꝑſonalitas ſit aliqd̓ bonū hoīs. videt̉ ẜᵐ hͦ ꝙ ꝑſona dīna auferat aliqd̓ bonū ab hoīe aſſumpto: ſi ẜᵐ ꝙ hō nō ē ꝑſona. gͦ xp̄s ẜᵐ ꝙ hō ē ꝑſona. Itē obr̄ rōe p̄deſtinatiōis. ꝗa ſi xp̄s inquātū hō ē p̄deſtinatꝰ eē filiꝰ dei: et illud qd̓ ē p̄deſtinatū ē ab eterno mo. gͦ mo ẜm ꝙ hō ē filiꝰ dei. gͦ ẜꝫ ꝙ hō ē ꝑſona. Ad oppoſitū ſic. Perſona dic̄. q. ꝑ ſe vnū. vn̄ ꝑᶻ ē ſb̓a a qualꝫ alia diſtincta: ⁊ nō ꝯiuncta. Si gͦ ẜm ꝙ ih̓s ē ꝑſona: ſꝫ ꝙ hō ē ſeꝑatꝰ a dīna ꝑſona: qd̓ ē falſum. Relinꝗt̉ igit̉ ꝙ ẜm ꝙ ho nō eſt ꝑſona. Itē in nicheno ꝯcilio dr̄ ꝙ ī incarnatōe ꝑª ꝯſumpſit ꝑſonā. gͦ nō manſit ꝑſona creata cū increata. gͦ ẜm ꝙ ih̓s nō eſt ꝑſona. Itē ẜᵐ ꝙ ih̓s ē ꝑª. et ẜm ꝙ ꝟ̓bū eſt ꝑſona. gͦ ē due ꝑſone. gͦ et duo ꝗs. gͦ nō ē unꝰ gͦ deꝰ ⁊ hō nō ē unꝰ xp̄s. qd̓ ē ꝯtra ſimbolū fidei. Si dicat̉ ꝙ nō ſequit̉. gͦ duo quis. ꝙͣuiſ ẜᵐ ꝙ homo ſit ꝑſona. et ẜᵐ ꝙ deꝰ ſit ꝑª. quia hec ꝑſona ē illa ꝑſona. ſicut filiꝰ hoīs ē filiꝰ dei. illud nihil ē ſicut patet ꝑ ꝓpriā rōne ad oppoſitū: cū ꝑſona dicat. q. ꝑ ſe vnum. ⁊cͣ. Sol̓o dd̓ ẜᵐ vtrāqꝫ oꝑionē ꝙ xp̄us ẜm ꝙ hō nō ē ꝑſona. ē tn̄ indīduū ſicut ē dictū. un̄ cū querit̉. vtrū xp̄s ẜm ꝙ homo ſit ꝗs. ſi hoc nomē quis ſupponit gn̄aliter ſb̓am ſingula rē. hoc ē dice̓ ſi ſupponit indīduū dico ꝙ ē ꝗs. Si vero ſupponat ſb̓am ſingularē non alteri digniori ꝯiuctā: ſꝫ diſtīctā: ꝙ ē ꝑª: dico ꝙ ẜᵐ ꝙ hō hͦ mō nō ē ꝗs. Ad rōnes gͦ ob iectas rn̄dendū: ſicut tactū ē pͥus: ꝙ ad hͦ ꝙ ſit ꝑª reꝗͥrit̉ triplex determinatio vel diſtī ctio.ſ. ſingularitatꝭ. incoīcabilitatꝭ. ⁊ dignita tis. Prima determinatio ē ī aīa ſortis: q̄ ſingulari ſua ſb̓a differt a qualibet alia. et hec diſtinctio opponit̉ indiſtinctiōi vl̓itatꝭ Secūda diſtinctio ē in indīduo cuiuſlibꝫ rei irrōnalis: ſic̄ ī hoc equo ⁊ ī hoc aſino. et hoc ē incoīcabilitatꝭ. ex hoc.s. ꝙ nō eſt coīcabile alij ut pars. et hec diſtinctio opponit̉ indi ſtinctōi incoīcabilitatis: quēadmodū parteſ coīcāt ī toto: vt ex vna cū alia ſit totū. Ter tia diſtinctio ī ſor̄. s. dignitatꝭ. ex eo. s. ꝙ ei humanitas nō ē ꝯiūcta forme digniori. ſꝫ eſt diſtincta a qualibet digniori. et hec diſtīctō opponit̉ vnibilitati ad ſb̓aꝫ digniorē. Xi cedū gͦ ẜᵐ hͦ ꝙ triplex diſtinctio reꝗͥrit̉ ad eē ꝑſone. et ab vltima ſumit̉ rō ꝑſone. ꝗa gͦ ab ultima deficit xp̄s ẜm ꝙ homo: nō ē ꝑſo naͣ ẜm ꝙ hō. et ideo dr̄ in ꝯcilio: ꝙ dignior ꝑſona aduenies ꝯſumpſit ꝑſonā. hoc ē dice̓ fecit ꝙ non eēt ꝑſona. Ad illud qd̓ obicit de rōne Boetii. ꝙ ē indīdua ſb̓a ⁊cͣ. dd̓ ꝙ ſi indīdua ſb̓a importet illā triplice diſtīctōe ẜm hoc ē diffinitio ꝑſone. et ẜꝫ hͦ ꝯcedēdū ē ꝙ xp̄s ẜm ꝙ hō nō ē indiuidua ſb̓a rōnalis nͤ. Si ꝟo ſolū dicat duas ꝑſonas: diſtīctōes erit dice̓ tūc ꝙ ē indīdua ſb̓a rōnalis nͤ. nō tn̄ ſeꝗt̉ ꝙ ꝑſona. Ad ſecūdā ꝟo que dicit ꝙ ꝗs q̄rit de ꝑſona. dd̓ ē. ꝙ ꝗs pōt quere de ꝑſona: ⁊ pōt quere de indiuiduo. ⁊ ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio. Ad tertiā ꝟo que dic̄ ꝙ nō ſeꝗtur qͣternitas ī ꝑſonis dd̓. ꝙ īmo ncc̄io ſi ih̓s in quātū ih̓s ē ꝑſona. ꝗa ſi ē ꝑſona inquātū ih̓ſ ih̓s ē ſeꝑatꝰ a filio dei. et ita ncc̄io ē alia ꝑ ꝙͣ filiꝰ dei. et cū ih̓s ſit deꝰ ſequet̉ ncc̄io ꝙ ī dīnitate eſſent quatuor ꝑ. Ad quartam ronē q̄ ē circa rn̄ſionē q̄ ibi ponit̉. dd̓. ſic̄ ſu perius pl̓ies dictū ē. rō ꝑͤ dic̄ indīduā ſb̓aꝫ. et ī indīduatōe intelligit̉ incoīcabilitas ſiue etiā vnibilitas ad formā digniorē ſeu ꝑfecti ore. nā reſpectu indignioris nō attēdit̉ iſtd̓ vnde cū ꝓpria rōnalitas ī indiuiduo hoīe puro ſit n̄ ordinata ad digniorē: ex hac erit ei ꝑſonalitas: nō tn̄ ex hac tollit̉ ꝗn ſit poſſi bilis ad alias formas accidentales. ꝓprie tn̄ dd̓ cū indīduus hō ſit ſb̓a ꝑ ſe fixa: n̄ dicet̉ nō eſſe ꝑ ſe: quāuis ſit vnibilis ipſis accidē talibꝰ formis. ſꝫ ipſe forme accidetales dicēt̉ ei vnibiles ⁊ adiacētes. Scd̓m hūc moduꝫ dd̓ ē ꝙ ꝙͣuis hō aſſumptꝰ ꝓpter hͦ ꝙ vnibil̓ caret eē ꝑſonali. vnit̉.n. ꝑfectioni. tn̄ filius dei quāuis vniat̉ hoī: ꝑſonā a ſe hꝫ. ꝗa ī cō paratōe ad hūanā naͣm ē ſb̓a fixa et per ſe: hoc ē nō ī alio vt adiacēs. Humana ꝟo naͣ ē vnita ei vt adiacēs. ꝗa hō pͥus nō exiſtēs vnit̉ filio dei ab eterno exn̄ti. et ita quo ad hoc tenet modū accidētꝭ: quāuis nō ſit acci dens. Ad quintā dd̓. ꝙ incoīcabilitas in rōne ꝑͤ dr̄ nō ſolū ꝑ pͥuationē actꝰ. ſꝫ ꝑ pͥua tōeꝫ aptitudinis ſiue potētie diſpoſite. n̄ tn̄ ꝑ pͥuatōeꝫ potētie pͥme. ꝓut dic̄ Augꝰ. Ꝙ in coſta erat vnde poſſet fieri mulier: ſꝫ nō unͣ fieret. hoc ē dice̓. ibi erat potētia.i. poſſibili tas obediētie. q̄ eſt in oī creatura: ut ex ipſa faciat creator ꝗcꝗd uult. nō tn̄ ibi erat apti tudo ſeu potētiā diſpoſita. Inde ē ꝙ cū hoī bus ⁊ angelis nō ſit aptitudo ad vnionē cū filio dei vl̓ cū alio: ē ī eis incoīcabilitas: que reꝗͥrit̉ ad ꝑſonā. Ad ſextā ronē dd̓. ſicut pͥus. ꝙ cū dr̄ xp̄s ẜm ꝙ homo ē ꝑª: ꝙ hec di ctio ẜm ē exp̄ſſiua unitatis ꝑſone: ⁊ hr̄ ꝟitaſ rn̄ſiōis ex eo: qd̓ ibidē ſb̓dit. nec tn̄ due ſūt ſꝫ vna ꝑª. Ad ſeptima dd̓. ꝙ vnio dīne ni ad humanā nullū bonū aufert hoī. īmo ſic̄ dic̄ Aug. in li. de moribꝰ manicheoꝝ. Trea tor nͤ nō corrūpit naͣm. vn̄ nec filiꝰ dei ꝑſo nā hoīs corrumpit. ꝗa corruptio n̄ ē niſi pͥuſ rei exn̄tꝭ. ſꝫ ille hō n̄ fuit pͥus ꝙ eēt aſſumptꝰ nec ē etiā diminutio dignitatis hoīs. quia quāuis n̄ hūerit ꝑſonalitatē hūanā: het tn̄ ꝑſonalitatē dīna. Ad octauā rōnē dd̓. ꝙ hec ē duplex. xp̄s ẜm ꝙ hō ē p̄deſtinatꝰ eſſe filiꝰ dei. ꝗa hoc ꝙ dico ẜm: pōt dice̓ cām re ſpectu eiꝰ ꝙ dico p̄deſtinatꝰ. vel reſpectu eiꝰ ꝙ dico eē filium. Si reſpectu eiꝰ ꝙ dico pre deſtinatū: tūc ꝟa ē. ꝗa ẜm ꝙ hō ē. q. maͣ p̄de ſtinatōis. ꝗa ei ꝯuenit p̄deſtinatū eē filiꝰ d̓ī Si ꝟo reſpectu eiꝰ ꝙ dico filiꝰ dei: falſa ē. ꝗa nulla pōt noͣri cālitas vt ſit ſēſus. xp̄s ē p̄de ſtinatꝰ vt ſit filiꝰ dei ẜ ꝙ hō. Si tn̄ hͦ ꝙ dico ẜm non diceret cām: ſed vnionē ꝑſonalē: ꝟa eſſet. ſicut patet ex ſupradictis. ¶Ainto queritur vtrū ī xp̄o ſit pone̓ intētionē totiꝰ ⁊ ꝑtis. Et circa hͦ pͥmo q̄rit̉ vtrū hūanitas ſit ꝑs ꝑ. 2º vtrū xp̄s debeat dici totū. Quantum ad Prloor o hoc qd̓ hr̄ ī 3º ſnīaꝝ. Un̄ dic̄ magr̄ ẜꝫ aucto ritatē. Aug. ꝙ ꝑª n̄ ꝯſtat ex deo ⁊ hoīe. q. to tū ex ꝑtibꝰ. hūanitas igit̉ nō ē ꝑs ꝑ. Ad oppoſitū ſic. 5º. leu. ſuꝑ illū tex. ꝑtē ephi deci ma. dic̄ Eficiꝰ. Decima ꝑs ephi ē huma̓itas xp̄i. ephi aūt m̄ſura triū modioꝝ ſignificat trinitatē. Fit gͦ argumētū. Signū ē ꝑs ſigni. gͦ ſignatū ē pars ſignati. Sed decima pars ſi gnificat hūanitatē. gͦ hūanitas ē pars trini nitatꝭ. Sꝫ n̄ niſi rōne filii. gͦ ē pars ꝑͤ filii. Itē Io Dam. Xp̄ſ ē ipoſtaſis ex dīnā ⁊ hu mana naͣ. gͦ humana naͣ ē pars īpoſtaſis xp̄i. Sol̓o dd̓. ꝙ pars dr̄. 5. modis. Uno mo dr̄ pars illd̓ ī qd̓ ē poſſibile diuidi ẜᵐ quāti tatē. Alio mō dr̄ pars id qd̓ numerat ſu um totū: ſicut ī ꝙͣtitate diſcreta: q̄ dr̄ pars aliquota alr̄ ꝙ in quāto ꝯtinuo. 3º mō dr̄ pars ī quā poſſibile ē forma dīdi abſqꝫ ꝙͣti tate. ſic̄ dice̓ dn̄t̉ partes gnis. 4º mō dr̄ pars q̄ ꝯuenit ī ꝯponē alicꝰ totiꝰ ẜm naͣꝫ. ut cupꝝ dr̄ pars ſpere cupree. 5º mō dr̄ pars que ꝯueuit ī ꝯpoſitione alicuiꝰ totiꝰ ẜm rō ne vt ī diffōne. genꝰ ⁊ dr̄ie dn̄t̉ partes ſpēi Dicēdū gͦ ꝙ ꝓpͥe loquēdo n̄ ē dd̓ hūanā naͣꝫ eē partē xp̄i ꝓpter rōne Aug. ꝗa videret̉ ex hͦ ipſo an̄ hūanitate eē filiꝰ dei diminutꝰ u imperfectꝰ. tn̄ ſi dꝫ reduci ad aliquā rōnem partis: dꝫ reduci ad partē diffinitiōis. ꝗa ſi vellemꝰ diffinire xp̄m: nos dice̓mꝰ ip̄m eſſe perſonā in dīna ⁊ humana naͣ. Secundo queriturᵘ utꝝ xp̄s debeat dici totū. Et cū totū ⁊ parſ dicāt̉ ad aliꝗd: ſi n̄ ē dice̓ ī xp̄o partē hūanā vel dīnā naͣm. gͦ n̄ ē dice̓ ī ipſo totū. Ad oppᵐ ſic. Io. Dam. Totꝰ fuit ī ſepulchro: ſꝫ n̄ totū. Sol̓o. Aotū dr̄ duobꝰ modis. Uno mō totū dr̄ ex ꝯpone ꝑtiū. et hoc mō totuꝫ et pars dn̄t̉ ad aliꝗd. et a quo remouet̉ in tentio partis ⁊ totiꝰ. Alio mō dr̄ totū ex eo qd̓ nihil ē acciꝑe exͣ: qd̓ dꝫ eē intͣ. ⁊ hͦ mo xp̄s dr̄ eē totꝰ ⁊ totū. vt totꝰ ad perſonam. totū ad naͣꝫ referat̉. et ideo dr̄ in ſepulchro totꝰ quātū ad perſonā. ſꝫ n̄ totū quantū ad naͣm. ꝗa aliquid erat tunc extra. s. anima. Circa tertiam qubitatur opinioneꝫ vtrū xp̄s ſit aliquid: qd̓ negat tertia opinio ⁊ due pͥme ꝯcedūt. Ad qd̓ ſic obr̄. Xp̄s ē d̓ꝰ ⁊ homo. Sꝫ eē deū ē eē ꝗd. et eē hoīem ſil̓r. Sꝫ xp̄s ē aliꝗd ẜᵐ ꝙ hō. gͦ ſi xp̄s ē aliꝗd ẜm ꝙ hō. xp̄s ē ꝗd ⁊ ꝗd. et ita duo. qd̓ vr̄ incō ueniēs. Itē ſi xp̄s ē vnū ꝗd vnitate crea ta. et ꝯſtat ꝙ ē vnum ꝗd vnitate increata eēntialr̄. Sꝫ iſte ſunt diuerſe unitates eēnti alr̄. gͦ xp̄s erit duo eēntialr̄. gͦ xp̄s nō ē vnū. Itē forma ſb̓alis facit ſb̓alr̄ differre. Si gͦ in xp̄o ſunt due forme ſb̓ales eēntialr̄ diffe rētes. qd̓ ſeꝗt̉: ſi ẜᵐ ꝙ ē hō ē aliꝗd: faciēt ſb̓a lē dr̄iā in xp̄o. gͦ ſi humanitas ponit̉ forma ſb̓alis in xp̄o. qd̓ accidit: ſi ẜm ꝙ hō ē aliꝗd. et dīnitas ſilr̄: ncc̄e ē ꝙ xp̄s ſb̓alr̄ differat. gͦ ē aliud ⁊ aliud. Itē vna ꝗdditas nͤ ī tri bus ꝑſonis facit tres ꝑſonas.ſ. pr̄em. ⁊ filiū. ⁊ ſp̄m.ſ. eē vnū. gͦ pl̓es ꝗdditates naͣꝝ faci unt vnā ꝑſonā eē plura. Si gͦ incōueniēs eſt dice xp̄m eē plura: nō vnū. Relinꝗt̉ gͦ ꝙ xp̄ſ ẜm ꝙ hō nō ē ꝗd: cū ſit ꝗd ẜm ꝙ deꝰ. Uera igit̉ ē opīo q̄ dicit. ꝙ cū dr̄. xp̄s ē hō: non dr̄ xp̄s eē aliꝗd: ſꝫ aliquo mō ſe hn̄s. Itē xp̄s ẜm ꝙ deꝰ hꝫ eē ꝯpletū ẜm naͣm dīnā: ⁊ ẜꝫ ꝙ ꝑſona dīna ab eterno. nec hūanitas adueni ens addit aliꝗd ipſi ꝑͤ vel ipſi nͤ. Cū gͦ illd̓ qd̓ ꝯſeꝗt̉ eē ꝯpletū ip̄iꝰ ꝑſone ⁊ nͤ ſit ſic̄ ad iaces ⁊ nō ꝗd reſpectu illiꝰ. Relinꝗt̉ ꝙ xp̄s ẜm ꝙ hō nō ē aliꝗd. Ad oppoſitū ē decre talis Alexādri pape. Cū xp̄s ſit ꝑfectꝰ deꝰ ꝑ fectꝰ hō: quā temeritate ꝗs audet dicere. ꝙ xp̄s ẜ ꝙ homo nō ē aliꝗd. Ne autem tanta ī eccl̓ia dei poſſit ſb̓oriri abuſio: ꝯuocatis ma giſtris ſb̓ anath̓ate interdicat̉. ꝑ quā decre talē pꝫ ꝙ dānata ē opīo tertia. Sol̓o dd̓. ꝙ ē ꝯſiderare naͣm rei: cū dr̄ xp̄us ē hō. Aut ronē dicēdi. Si ꝯſiderādo naͣm rei aliquis dicet. ꝙ xp̄s ẜm ꝙ hō nō ē ꝗd uel aliꝗd: er raret ſine dubio. et ẜm iſtā opīonē dānatam procede̓t. Sꝫ ſi ꝗs attēdēs rōnē dicēdi dice̓t ꝙ cū dr̄ xp̄s eſt hō vel factꝰ hō: nō p̄dicat̉ li homo vt ꝗd de xp̄o: quāuis ſit ꝗd: ſꝫ ꝙ p̄di carꝫ quō ſe hn̄s n̄ vide̓t̉ abſolutē errare ẜª illud apl̓i. 2. Phil. Habitu inuētꝰ vt hō. ſuꝑ quo ꝟbo diſputās Augꝰ. in li. s3. qōnū. vbi diſtinguit hītū ẜm quatuor modos: quoruꝫ vnꝰ ē. cū illud qd̓ hr̄ nō mutat̉ a ſua naͣ: ſed aliā ſpēm ⁊ formā accipit ꝓut applicat̉ hn̄ti vt eſt veſtis: q̄ deiecta atqꝫ depoſita nō hēt eā formā quā ſumit īduta. qd̓ genus ꝯgruit huic ꝯꝑatōi: cū dr̄ habitu inuetꝰ vt ho. ẜm hͦ gͦ dice̓mꝰ ad p̄dictā qōnē ꝙ xp̄s ẜm ꝙ ho ē ꝗd ⁊ aliꝗd. ſꝫ tn̄ n̄ p̄dicat̉ ut ꝗd. Sꝫ ꝗa opi niones ꝓpinque errori n̄ ſūt extēdēde: ideo abſolute dicat̉ ſine diſtinctōe ꝙ xp̄us ẜm ꝙ hō ē ꝗd ⁊ aliꝗd. Rn̄dēdū aūt ad obiecta pͥmo ẜm pͥmā opīonē. ꝙ xp̄s ē duo neutralr̄ ſꝫ tn̄ nō ē duo maſculine. Eſt.n. unꝰ.i. vna ꝑ ſꝫ nō vnū.i. una naͣ. et ideo n̄ eēt incōuenies ꝯcede̓ ī vno ſenſu rōnes: q̄ on̄dunt ꝙ xp̄s ē duo. Ad ultimā aūt rōnē: q̄ obiciebat̉. ꝙ hūanitas aduenit poſt eē ꝯpletū. gͦ noͣ ē ꝗd. dd̓ ꝙ n̄ ſeꝗt̉. ꝗa etſī adueniat poſt. tn̄ afſu mit̉ ī vnitate ꝑͤ: quēadmodū poſito ꝙ aīa crearet̉ an̄ corpꝰ. ⁊ poſtmodū corpꝰ ei vni ret̉: nō ſeque̓t̉ ꝓpter hoc ꝙ corpꝰ nō eēt ꝗd ipſiꝰ hoīs: quāuis ꝯſeque̓t̉ ad eē rōnale ꝯple tu ipſiꝰ aīe. Scd̓m aūt opīonē ſecūdā in cōueniēs ē: ꝙ xp̄s ſit duo. īmo ē vnū ſolū: ⁊ rn̄dēt ad obligata. Ad pͥmū cū dr̄. xp̄s ē deꝰ ⁊ hō: ſi fiat copulatio rōne ſuppoſitoꝝ: falſa ē. Si ꝟo rōne naͣꝝ: tūc ē ꝟa. ꝗa n̄ eſt ibi niſi vnū ſuppoſitū: ⁊ tamē diuerſe nͤ. Et ad id quod obicit. ꝙ ē ꝗd ẜm ꝙ deꝰ: ⁊ aliuc ꝗd ẜm ꝙ ho. gͦ duo. nō ſeꝗt̉. ꝗa illud ꝗd ẜm ꝙ hō nō ꝯnumerat̉ cū illo quid qd̓ ē deus. ꝗa n̄ ſunt ꝗd vniꝰ gnis. Ad aliud dd̓. ꝙ ꝙͣuis ī xp̄o ſit binariꝰ eēntialis: vna tn̄ uni tatū illiꝰ binarii degenerat. q. ī accidentalē liceat mō ita loꝗ ſicut doctores locuti ſunt. vꝫ unitas q̄ ē ex ꝑte humane nͤ. et ideo ille binariꝰ n̄ numerat ſb̓iecta ſꝫ naͣs: quēadmo dū numerꝰ accidētiū nō numerat ſubiecta ſꝫ ſuas formas. Et ꝑ hͦ pꝫ ſol̓o ad aliud: ꝗa forme iſte ſb̓ales faciūt eēntialr̄ differre naͣ turās: ſꝫ n̄ ip̄m ſuppoſitū. ꝗa vna illaꝝ: ſicut dictū ē qͣi degenerat ī accidēs: eo ꝙ eſt poſt adueniēs. Et ꝑ hoc patet ſolutio ad aliud Icto de actu natio incar ☞nis quātū ad aſſūptōem: de cetero dd̓ ē de ipſo quātū ad unionē. Nā actꝰ īcar natōis pōt duplr̄ ꝯſiderari. Aut.n. ꝯſidera tur ī fieri: ⁊ ſic dr̄ aſſumptio. Aut ꝯſiderat̉ ī facto eē. et ſic dr̄ unio. Querit̉ igit̉ de actu uniōis. Primo de eē hꝰ uniōis. 2º q̄ eſt cā hꝰ uniōis. 3 de effectū hꝰ uniōis. Itē de eē uniōis q̄rit̉. Primo ī qͦ ſit iſta unio. 2º cꝰ ſit unitas ī hac uniōe. 3º an ſit ma xima inter oēs unitates creataſ. Itē cū in dīnis intelligamꝰ naͣm ſicut dīnitatē in d̓o ⁊ rē nͤ: ⁊ ꝑſonā: ⁊ ypoſtaſim. eſt ꝗo. Prīo an ſit unio ī ꝑſona. 2º an abſtracta ꝑſona poſſet eē unio ī ypoſtaſi. 3º utrū abſtracta ꝑſona ⁊ ypoſtaſi poſſet eē unio ī re nͤ. Quantuꝫ ad primuꝫ articulū obr̄ ſic. Nulla vnitas unita ſiue co iucta ē vnitas ꝑſonalis. ꝗa cū ꝑſona ſit ꝑ ſe ſonās: eiꝰ vnitas nō dꝫ eē ꝯiūcta. Sꝫ vnitas filii dei cū vnit̉ carni: nō ē vnitas ꝑͦ ſe: ſed ꝯiūcta. gͦ nō ē ꝑſonalis. Maior etiā pꝫ ꝑ ma giſtrū ī ſnīis. vbi querit vtrū xp̄s ẜm ꝙ hō ſit ꝑſona. et dic̄ ꝙ aīa n̄ ē ꝑª: quāuis ſit ſb̓a rōnalis. ꝗa n̄ ē ꝑ ſe ſonās: ſꝫ ꝯiucta carni. igi tur vnio filii dei cū carne n̄ ē vnio ī ꝑſona Itē nihil pōt eē mediū ⁊ extremū ẜꝫ eādē ronē. Sꝫ ꝑſona dīna ⁊ hūana naͣ ſunt extre ma iſtiꝰ vniōis. gͦ n̄ fit hec vnio ī ꝑſona: cuꝫ mediū ſit illd̓ ī qd̓ fit unio extremoꝝ. Itē nihil terminat̉ ad ſe ip̄m. Si gͦ vnita termi nāt̉ ad illud in qd̓ fit vnio: pꝫ ꝙ nullū vni toꝝ ē illud in quo fit vnio. Si gͦ ī hac uniōe ꝑſona ē vnita.s. ipſe filiꝰ dei. gͦ n̄ ē vnio ī ꝑ Ad oppᵐ. Si vnio iſta n̄ ē ī ꝑſona. gͦ ē in naͣ. Aut gͦ ī naͣ creata. aut ī naͣ increata. Si ī naͣ īcreata: q̄ ē dīna naͣ. gͦnaͣ dīna ⁊ hūana vnū ſunt in illa vniōe. qd̓ ē impoſſibile. Silr̄ ſi ē ī naͣ creata ſeque̓t̉ idē incōueniens ꝗa diuerſe nͤ tc̄ erūt vna naͣ. Igit̉ hec unio n ē ī natura. ſꝫ ē ī naͣ uel ꝑª. gͦ eſt ī ꝑſona. Itē duplr̄ vniūt̉ aliquā. Aliqn̄ ita ꝙ unū ē p̄dn̄ans alteri. aliqn̄ n̄. Qn̄ pͥmo modo fit unio: tūc p̄dominās trahit alteꝝ ad ſui uni tate. Qn̄ ꝟo 2º mō: tūc vnū n̄ trahit alterū ad ſui unitatē. ſꝫ ex his fit tertiū. Sꝫ in hac unione naͣ dīna p̄dn̄at̉ hūane. gͦ trahit ip̄aꝫ ad ſui unitatē. Sꝫ n̄ pōt trahi ī vnitate nͤ ita ꝙ ſit eadē naͣ cū illa. gͦ trahit ipſaꝫ ī vni tate ꝑͤ. Hec gunio ē ī ꝑª: et non ī naͣ creata nec increata. Sol̓o dd̓. ꝙ unū ſb̓alr̄ dr̄ du pliciter.ſ. ſimplr̄. ⁊ ẜᵐ ꝗd. Unū ſimplr̄ dicit̉ duobꝰ modis.ſ. unu ꝑ unitatē. ⁊ unū ꝑ uni onē. Unū ꝑ unitate ē illud unū in quo n̄ eſt multitudo: qd̓ s. n̄ ē ī multis nec ex multis ut deꝰ. Unū ꝟo ꝑ unionē ē qd̓ ē ī multis uel ex multis. Unū ẜᵐ ꝗd ē unū ꝑ appōnē: qd̓ n̄ ē ſimpl̓r unū: ſꝫ ꝑ appone̓ alicuiꝰ ad alteꝝ. et hͦ unū dr̄ triplr̄. ꝗa aliqn̄ unū unit̉ alteri ꝑ apponē. ita ꝙ neutꝝ ab altero aliquā ꝯtͣhit denoīatōeꝫ nec ꝓprietatē. aliqn̄ ita unū ap ponit̉ alteri: ꝙ unū trahit ab altero ꝓprie tate aliquā: ſꝫ n̄ denoīatōeꝫ. Aliqn̄ ꝟo ita ꝙ unū trahit ab altero denoīatōeꝫ ſꝫ n̄ ꝓprieta tē. ꝟbi grā. lapis apponit̉ lapidi ī aceruo: ⁊ fit unū ex ipſis ꝑ aggregatiōeꝫ. et tn̄ unꝰ la pis ab altero denoīatōeꝫ n̄ trahit nec ꝓprietatē. 2º modo unit̉ per appoſitionē pomum uel aromaticū manui. pomū.n. appoſitū ma nui afficit manum odore: ita ꝙ manꝰ ab eo trahit aliquā ꝓprietatē ſꝫ n̄ denoīatiōeꝫ. 3 mo unit̉ ueſtis ꝑ appoſitōem illi ꝗ ueſtit̉ ex ea: ꝗa ille recipit denoīatiōem a ueſte. et dr̄ ueſtitꝰ. ſꝫ nō recipit ꝓprietatē aliquā a ueſte nec trahit ex hͦ aliquā ꝓpͥetatē ẜm quā affi ciat̉. Unū aūt ſimplr̄: qd̓ ē unū uniōe dicit̉ multiplr̄. Uno mō qn̄ aliqua duo uniūt̉ ſer uata naͣ utriuſqꝫ: ⁊ ſine mutatiōe utriuſqꝫ nͤ. Alio mō qn̄ n̄ ſeruat̉ utraqꝫ naͣ. et hͦ pōt eē duplr̄. ꝗa aūt mutat̉ naͣ ī utroqꝫ: aut ī al tero. In altero mutat̉ naͣ: ſicut qn̄ unū ē pre dn̄ans ī alterū. ꝗa trahit ip̄m ī ſuā unitate uel naͣm. ſicut pꝫ īuniōe uini multi cū parū de aqua ī utroqꝫ mutat̉. ſicut ī unione aque ⁊ mellis: qn̄ ex illis ꝯponit̉ tertiū. Item unio q̄ ē utraqꝫ naͣ ſeruata ē duplex. ꝗa aut ex illis fit tertiū. aut n̄ ſꝫ fit unū de altero. Primo mō ē unio aīe ⁊ corporis ī unū hoīeꝫ ꝯpoſitū ex illis. Nō.n. mutat̉ naͣ aīe neqꝫ cor poris. 2º mo ē unio ſic̄ dicimꝰ ꝙ ſurculus piriunit̉ arbori cui inſerit̉ ſicut pomo ul̓ alij Seruat̉.n. naͣ. ſ. utriuſqꝫ. s. piri ⁊ pomi: nec nūꝙͣ fiet piꝝ pomū: nec e9. nec ex illis effi cit̉ tertiū.ſ. arbor aliquāᵇ que nec ſit piꝝ nec pomū. ſꝫ unū fit de altero ſiue ē de altero ſic̄ pirꝰ de pomo. ꝗa in inſertiōe dn̄ans tͣhit al terā ad ſui unitatē ita ꝙ ē de illo. ſꝫ n̄ ē illd̓. In uniōe igit̉ ī qua mutat̉ alteꝝ ē unio ī eo qd̓ trahit alteꝝ ad ſuā naͣm. In uniōe ī qua utrūqꝫ mutat̉ ē unio ī tertio.ſ. tertia natu ra. qd̓.ſ. tertiū ex illis efficit̉ ſiue ꝯficit̉. Sꝫ ī uniōe in qua eſt unū de altero ſicut ī uniōe ꝑ īſertionē ē unio ī una ypoſtaſi. Ita ꝙ una eypoſtaſis duaꝝ naͣꝝ. un̄ piri ⁊ pomi ī eo dē ſtipite inſerto: poſtꝙͣ uniūt̉ ꝑ inſertionē ē eadē ypoſtaſis.ſ. eadē arborᵈ que hēt duas naͣs oīo differētes. et ē ibi unū ypoſtaſi n̄ naͣ Scd̓m hūc modū dd̓ ſicut poſſumꝰ dice̓. Nā n̄ ſumꝰ digni corrigiā calciamēti ſolue̓. hͦ ē ſacram̄tū uniōis expone̓. ꝙ unio huma nitatis ad deitatē ē illa ī qͣ unū fit uel ē de altero. et n̄ ī qͣ unū ſit alteꝝ. nec ī qͣ unū. s. tertiū ſit ex illis. Un̄ dicit btūs Iacobꝰ Iac .i. In māſuetudīe ſuſcipite īſitū ꝟbū.i. filiū dei hūane nͤ unitū. et ita cū dīna ꝑª ſit pre dn̄ans ī hac uniōe trahit hūanā natura ad unitatē ſue ypoſtaſis. Un̄ hūanitas n̄ ē parſ dīne ꝑ. ſꝫ e d̓ illa. ꝗa ē unaͣ ypoſtaſis utriꝰ qͣꝫ. Seruat̉ aūt ītegritas utriuſqꝫ nͤ. et ob hoc dic̄ Iac. ſuſcipite ꝟbū inſitū. Et ſic pꝫ ꝙ unio iſta ē ī unaͣ ypoſtaſi dīna vel ꝑª. Ad pͥmā rōne ī ꝯtͣriū dd̓. ꝙ ꝑ ſe vno modo excludit ens cū alio. Alio mō depēdēs ab alio. ita ꝙ ꝑ ſe ē idē qd̓ n̄ cū alio vl̓ n̄ depēdēs ab alio Qn̄ gͦ dr̄ ꝙ ꝑª ē ens ꝑ ſe: veꝝ ē. i. n̄ depē dēs ab alio. ſꝫ n̄ excludit̉ ꝙ n̄ ſit ens cū alio. Un̄ ꝑª ē ens ꝑ ſe.i. n̄ depedēs ab alio. poteſt tn̄ eſſe cū alio ẜm ꝙ ſb̓a dr̄ ens ꝑ ſe. lꝫ ſit aliī ꝯiūcta: ꝗa n̄ depēdet ab eo. Un̄ pomūunitū piro ē ens ꝑ ſe: ꝗa ab eo n̄ depēdet. Et ſilr̄ fi lius dei ē ens ꝑ ſe ī hac uniōe. ꝗa n̄ depēdet ab hūana naͣ ſua ypoſtaſis uel ꝑª. Sed ꝯt Nulla vnitas vnita ē vnitas ꝑſonal̓. Ad hͦ dd̓. ꝙ aliꝗd vnit̉ alij ita ꝙ trahit̉ ad vni tatē eiᵐ: ⁊ ꝑticipat eā. vel ita ꝙ ip̄m dat ſuā vnitatē alteri. et trahit̉ ip̄m ad ſuā vnitatē ſicut qn̄ pomū dn̄at̉ ī inſertiōe eiꝰ cū piro: trahit piꝝ ad unitatē ſue ypoſtaſis. piꝝ aūt ita unit̉ ei: ꝙ ip̄m ꝑticipat ⁊ ad eā ꝯtrahit̉. vnitas gͦ illiꝰ qd̓ ita vnit̉ ꝙ trahit̉ ad unita tē alteriꝰ n̄ ē ꝑſonalis. ſꝫ vnitas eiꝰ quod ſic vnit̉ ꝙ alteꝝ trahit. Hoc mō vnit̉ filiꝰ dei hūane nͤ. ꝗa tͣhit ip̄m ad vnitatē ſue ypoſta ſis. et n̄ e9º. et ideo eiꝰ vnitas ē ꝑſonalis. Ad ſecūdā rōne. ꝙ obr̄ ꝙ nihil ē mediuꝫ ⁊ extremū ẜᵐ eādē rōnē: dd̓. ꝙ cū dr̄ hec ar bor vnit̉ ſurculo: poſſumꝰ ꝯſiderare hāc ar borē vt ē res nͤ. vel vt ē indīduū. ꝗa refert ꝯſiderare ſic ⁊ ſic. ſic̄ patebit inferiꝰ. Et ꝓut ē res nͤ ſic ē extremū vniōis. ꝓut aūt ē indi uiduū ſic ē mediū iſtiꝰ vniōis. ꝗa ſic ē illd̓ ī quo fit vnio. ꝗa hec res.s. arbor vnit̉ ſurcl̓o indiuiduitate vel ypoſtaſi. Silr̄ filiꝰ dei ẜm intelligētie rōnē vt ē res nͤ. ſic ē extremum iſtiꝰ vniōis. ꝓut aut ē ꝑª ſic ē mediū iſtius uniōis. ꝗa ꝟbū unit̉ humane nͤ in ꝑª. et ſic differēter ē mediū ⁊ extremū. Ad tertiā ronē quā obr̄ ꝙ nihil terminat̉ ad ſe dd̓. ꝙ ueꝝ ē ẜᵐ eādē rōnē. Sꝫ ſicut circulꝰ inchoat lineā ⁊ etiā illa terminat̉. unde idem ad ſe terminat̉. ſꝫ differt ẜm rōnē. Silr̄ dd̓ ꝙ ꝑ ē filiꝰ dei ꝓut ē res nͤ: ſic ē extremū unioniſ Prout aut ē ꝑª: ſic ē mediū: et teminat unio ne. et ſic terminat̉ ad ſe. differt tn̄ ẜm rōneꝫ Sꝫ tūc q̄rit̉ ulteriꝰ ſic. Perſona illa quam tu dicis eē mediū uniōis: unit̉. In quo ergo unit̉. cū ſit unio ī aliquo ſimul de illo: ī quo uniet̉. erit qd ī quo unit̉. et ſic erit abire ī īfi nitū. Ad hͦ dd̓. ꝙ alr̄ unit̉ extremū extre mo. et mediū extremis. Nam extrema īuicē ſe ipſis n̄ uniūt̉. ſꝫ ꝑ mediū. Dediū autem ſe ipſo unit̉ extremis. Et ꝓpter hͦ nō ē qͣre̓ de uniōē mēdii: ī quo ſit: cū ſe ipſo uniat̉: non aliqd̓ mediū. Silr̄ ē dd̓ de ꝑª. Et ſic pꝫ ſol̓o. Secundo queritur utrū abſtracta ꝑª ſiue rōe ꝑͤ poſſit unio illa fieri ſiue intelligi ī ypoſtan. et oſtēdit̉ ꝙ ſic. qm̄ oīs ꝑª e ypoſtaſis: et n̄ e9º. qm̄ ypoſtaſis ē cōe ⁊ ad ꝑſonā ⁊ ad indīduū nͤ irrōnalis Perſona aūt ſolū ē circa īdīduū rei rōnal̓. Un̄ quodlꝫ indīduū ē ypoſtaſis: et ſilr̄ quelꝫ ꝑª. ſꝫ n̄ quodlꝫ indīduū ē ꝑª. gͦ circūſcripta rōe ꝑͤ ſiue abſtracta ꝑª: adhuc poterit rema ne̓ ypoſtaſis unibil̓. et poterit intelligi unio iſta: ſic̄ pōt intelligi ypoſtaſis abſtracta rōne ꝑſone. Itē ī ſb̓a noīali intell̓r ypoſtaſis ut actu diſtincta ꝓprietate ſignata. In ſb̓a aūt pronoīali intell̓r ypoſtaſiſ: n̄ ut actu diſtīcta ꝓpͥetate ſignata. ſꝫ ut diſtīguibilis. Un̄ dicē do ſor̄. dico ſb̓am ſingulare actu diſtinctā ꝑ ꝓpͥetatē ſignata. Cū uero dico iſte: ſignifico ſb̓am ſingularē nō diſtincta actu aliqua ꝓpͥ etate ſignata. ſꝫ dico merā ſb̓am ⁊ diſtīgui bilē. Sꝫ ypoſtaſis ⁊ ꝑª differūt: ſic̄ diſtingui bile ⁊ diſtīctu. ꝗa ꝑª dic̄ diſtinctū. ypoſtaſis ꝟo diſtinguibile. ypoſtaſis gͦ dicit ſb̓am ut pronoīale. ꝑſona aūt dic̄ ſb̓am ut noīalē. Sꝫ abſtracta ſb̓a noīali adhuc remanet ⁊ intel ligit̉ ſb̓ā ꝓnoīal̓: ꝗa abſtracta ꝓprietate diſtī guēte ſb̓am ſingularē actu: adhuc remanet ſb̓ſtantia ut diſtinguibilis. Ergo abſtracta perſona adhuc remanet et intelligitur ypo ſtaſis ⁊ unibilis. Ergo poteſt predicta unio intelligi fieri in ypoſtaſi abſtracta ꝑª. Ad oppoſitū ſic. In ꝑpetuis n̄ differt eē ⁊ poſſe. ꝗa ē ibi potētia ꝑfecta ⁊ ſemꝑ ē actu. Sꝫ ypo ſtaſis dic̄ diſtīguibile: et ita potētia. Perſo na aūt dic̄ diſtīctū actu: et ita actū. gͦ ī ꝑp tuis n̄ differt ꝑª ⁊ ypoſtaſis. gͦ abſtracta ꝑ ī deo ꝑ ītellectū: nullo modo poterit ītelligi ypoſtaſis. Abſtracta gͦ uniōe in ꝑª: nullo mō poterit ītelligiunio ī ypoſtaſi. Itē ī dīniſ n̄ ē potētia poſſibilis ītelligi ſine actu. ꝗa in deo nulla ē imꝑfectio potētie. Potētia ꝟo ꝑ actū ꝑficit̉. Qui gͦ aufert actū: aufert ⁊ pote tiā. Sꝫ ibi ē. diſtingui actu ꝓpͥetate ſignata. et hͦ ꝑtinet ad ꝑſonā. Et ſilr̄ poſſe diſtingui et hͦ ad ypoſtaſim. gͦ ꝗ aufert ꝑſonam ⁊ ab ſtrahit: aufert ypoſtaſim. gͦ abſtracta ꝑſona n̄ pōt ītelligi ī deo unio ī ypoſtaſi. Sol̓o. dicūt ꝗdā ꝙ ẜm ītelligētie rōnē abſtractio ꝑͤ pōt ītelligi ī deo duobꝰ modiſ. Aut quia totalr̄ ꝑſonalitas a deo intelligit̉ abſtrahi aut ab una ꝑſona ſolu.s. ab hac ꝑſona pater Uel ab aliqua aliaꝝ abſtrahēdo ꝑſona ī d̓o Hoc 2º mō adhuc remanꝫ ⁊ ītell̓r ypoſtaſis ī d̓o. Et ſic pōt adhuc ītelligi vnio ī ypoſta ſi. Sꝫ abſtrahēdo ꝑſonā pͦ mō: nullo mō pōt ītelligi vnio ī ypoſtaſi dina. ꝗa ꝑª penitꝰ ab ſtracta n̄ pōt ītelligi eē actu ypoſtaſis. ⁊ hͦ ē ꝗa abſtracta ꝑſona abſtrahit̉ ypoſtaſis actu nec pōt intelligi: nec remanet actu. ſicut nec pronoīalis ſb̓a abſtracta noīali: ſꝫ ſolū pote tia. Sꝫ ꝗ aufert ſb̓aꝫ actu entem: aufert uni on. ꝗa nūꝙͣ intelligit̉ unio ad rē ſolū enteꝫ ī potētia ſꝫ actu. Qui gͦ aufert ſimplr̄ ꝑſonā ī deo aufert omnē reſpectū ypoſtaſis ad uni onē. Ad pͥmā gͦ rōnē quā obr̄ ꝙ abſtracta ꝑſona adhuc intelligit̉ ypoſtaſis. dd̓. ꝙ ab ſtracta ꝑª ſimplr̄ n̄ intelligit̉ ypoſtaſis ut ſb̓a ens actu. et ita n̄ intelligit̉ vt vnibilis ab ſtracta ꝑª Ad ſecundā rōnē ſilr̄ dd̓ eſt ꝙ redit ī idē cū pͥª. Uel pōt alr̄ dici. ꝙ ſicut ſupͣ ī pͥmo li. determinatū ē: abſtractis ꝓprie tatibꝰ ꝑſonalibꝰ: adhuc ē ītellige̓ ypoſtaſes ī dīnis: ⁊ diſtinctas ſuo mo. lꝫ n̄ ꝓprietatibꝰ ꝑſonalibꝰ Un̄ cū ꝯtingat intelligere illas ⁊ ſuo mō diſtinctas: ē intellige̓ eas vt vni biles. Ad illud gͦ qd̓ obr̄ ꝙ ī ꝑpetuis non differt eē ⁊ poſſe ⁊cͣ. dd̓. ꝙ hͦ nihil facit ad ꝓ poſitū. ꝗa lꝫ ī dīnis n̄ ſit aliqua ypoſtaſis di ſtinguibilis tm̄: ſꝫ actu diſtincta. ꝗa idem eſt ibi ypoſtaſis ⁊ ꝑª. pōt tn̄ intelligi ypoſtaſis ſiue diſtinguibilis reſpectu ꝓprietatis ꝑſona lis.i. n̄ diſtincta ꝓprietate ꝑſonali. ꝟbi gratia pōt intelligi ī dinis vnꝰ eē ab uno: vl̓ unus a duobꝰ n̄ intelligēdo ꝑ gn̓atiōeꝫ: vel ꝑ ſpi ratōeꝫ. et ita pōt intelligi ypoſtaſis abſqꝫ ꝑ ſonali ꝓprietate. Ad aliud dd̓. ꝙ intelli gēdo ī dīnis diſtinguibile ſiue ypoſtaſim: n̄ ītelligēdo imꝑfectōeꝫ potētie reſpectu alicꝰ actu ꝑficiētꝭ. ꝗa ibi idem ē ypoſtaſis ⁊ ꝑſona potētiā ⁊ actꝰ. nec ſic intelligēdo ponit̉ aliqͣ imꝑfectio ī ipſis ypoſtaſibꝰ Un̄ ſic intellige do vel ſic: nō diſtinguit̉ ſiue dīdit̉ ex parte dīnaꝝ ꝑſonaꝝ: ſꝫ ex parte intelligētꝭ. Modꝰ intelligēdi differens ponit̉. pōt igit̉ ītelligi ypoſtaſis vnibilis. n̄ tn̄ vnibilis in vnitate ꝑſonali ſiue ī vnitate ypoſtaſeos. Tertio queritur apſtra cta ypoſtaſi ⁊ ꝑſona a dīna naͣº poſſit adhuc intelligi vnio dīne nͤ ad hūana naͣm ī re nꝰ et on̄dit̉ ꝙ ſic. ꝗa pōt eē ꝙ n̄ intelligā ſortē nec iſtū.i. nec ꝑſonā nec ypoſtaſim. tn̄ adhuc poſſū intellige̓ hn̄tē hūanā naͣꝫ. gͦ ſilr̄ ī dīna naͣ poſito ꝙ n̄ ītelliga ꝑſona nec ypoſtaſim: poſſum tn̄ intellige̓ adhuc hn̄te dīna naͣm Sꝫ dīna naͣ ꝓut ē ī hn̄te: ſic appellat̉ res nͤ. gͦ adhuc ītelligo re nͤ. gͦ abſtracta ꝑſona ⁊ ypoſtaſi: adhuc poſſum intellige̓ vnionem iſtā ī re nͤ. Ad oppoſitū ſic. In hoīe eſt naͣ ⁊ res nͤ. Nā ē hūanitas: que dic̄ quo homo ē. Res ꝟo nͤ duplex ē. s. res nͤ ul̓is. et res nͤ ſingularis. Res nͤ vl̓is ē ho. ꝗa dic̄ hūani tatē ī hn̄te eā vl̓r. Res nͤ ſingularis eſt iſte homo. ꝗa dic̄ naͣm hāc ī hn̄te ſingulari. Nā aut ī hn̄te appellat̉ res nͤ. Nā ꝟo dic̄ quo ē Res nͤ vl̓is dic̄ ꝗd ē. res nͤ ſingl̓aris dic̄ ꝗs ē. Res nͤ vl̓is nūꝙͣ poterit eē ens ī actu ſine re nͤ ſingularis. gͦ n pōt intelligi actu ſine il la. ꝗa vl̓ ī ſui diffinitōe ꝯcernit eē ſingula ris. Eſt.n. vl̓e dicibile de pluribꝰ. Itē hō qͥ ē res nͤ vl̓is dic̄ hn̄s humanitate coīter. Sꝫ iſte hō ꝗ ē res nͤ ſingularis dic̄ hn̄s hūa nitatē mō ſingulari. et ita dic̄ rē nͤ ꝓut eſt ſb̓icibilis ꝓpͥetati. Sꝫ hec ē rō ypoſtaſis. gͦ n̄ pōt intelligi res nͤ ſingularis: ꝗn intelligat̉ ypoſtaſis: nec res nͤ vl̓is ꝗn intelligat̉ eē res nͤ ſingularis. et dico ẜm actū. Unio igit̉ rei nͤ vl̓is ⁊ ꝑticularis ſine ypoſtaſi nullo mō pōt intelligi. Abſtracta gͦ ꝑſona ⁊ ypoſtaſi: n̄ pōt hec vnio eē ī re nͤ ullo mō. Solutō dd̓ ꝙ ꝗdā dn̄t ꝙ ī hoīe ē pone̓ quo ē ⁊ ꝗd ē ⁊ ꝗs ē. Quo ē dic̄ ipſam naͣm. Quid ē dicit ipſam naͣm ꝓut ē in hn̄te coīter. Quis ē dic̄ ipſaꝫ ꝓut ē ī hn̄te ſingulari. Et ita unū dic̄ re nͤ ſingularis. alteꝝ vniuerſalis. Sed res nature ſingularis ē duplex. ꝗa aut ī potētia ad ſignificatōeꝫ ⁊ ad ꝓpͥetate dīſtīguēteꝫ. et ſic appellat̉ ypoſtalis. Aut ē actu ſignata ꝓpͥetate diſtincta. et ſic appellat̉ ꝑª ⁊ indiui duū. Sꝫ differt ꝗa ꝑª ſolū attēdit̉ ī creatu ra rōnal̓i. Indīduū ꝟo coīter attēdit̉ ī rōali ⁊ irrōnali. Silr̄ ī deo ē naͣ. s. deitas. et eſt ibi ut res nͤ uniuerſalis ⁊ ſingularis ẜꝫ rōnē intelligētie ⁊ loquēdi. ꝗa ẜm rē ꝗcꝗd ī deo ē unū ē. nec ſunt iſte intentiōes.ſ. uniuerſale ⁊ ſingulare ī deo. ſic̄ alias ꝓbatū ē. tn̄ cū di co deꝰ: dico ut re nͤ uniuerſalis. ꝗa dico dei tatē ut ī hn̄te coīter: n̄ appropͥādo ad hanc ꝑſonā uel ad aliā. Cū ꝟo dico iſte ꝗ ē deꝰ: de mōſtrata aliqua ꝑſonaꝝ: dico ut rē nͤ ſingu laris. Cū ꝟo dico pr̄ uel filiꝰ uel ſpūs.ſ. dico ꝑſonā. Sꝫ ſi hūana naͣ uniat̉ alicui: non fiet unio ī naͣ ſolū. cū deitas ī deo ſit qͣi naͣ coīs nature. Pari rōne ī renͤ vl̓is. gͦ ī re nature vt ſingularis. Sꝫ res nͤ vt ſingularis ī deo ē iſte q̄ eſt deꝰ. Perſona aut ē pr̄: ꝗa dic̄ eaꝫ vt ſignata actu. Sic̄ aūt ſe hꝫ ꝑª ad ypoſta ſim: ita īpoſtaſis ad rē nͤ ſingularis. ꝗa ꝑ ad ditōeꝫ alicꝰ reſpectꝰ. gͦ ſi abſtracta ꝑª ſimpli nulla pōt ītelligi ī ypoſtaſi unio. ſilr̄ abſtra cta ypoſtaſi nulla poterit ītelligi ī re nͤ unio Ad rōnē ꝯtrariā dd̓ ꝙ abſtracta ꝑſona ⁊ ypoſtaſi adhuc intell̓r res nͤ. ſꝫ n̄ pōt ītelligi vt vnibil̓. Alr̄ vr̄ nobis dd̓. ꝙ res nature pōt intelligiunibilis paſſiue: īmo iuxͣ modū ꝯceptōis intellectꝰ nr̄i faciliꝰ intell̓r res nͤ ⁊ ypoſtaſis vnibilis: ꝙ ꝑͤ. ꝗa vt ſic intelligūt̉ Intelligunt̉ vt ī maiori diſtatīā ab vltima diſtīctiōe: que ē ex ꝑſonali ꝓprietate. Un̄ ⁊ ī maiori aptitudine ad vnionē. n̄ tn̄ ad unio nem ī vnitate ꝑſone ſꝫ ypoſtaſeos vel hn̄tis naͣm. nec ē alia rō ꝓpoſita cogēs ad ꝯtrariū cogūt tn̄ ad on̄dēdū ꝙ res nͤ nec ypoſtaſis inquātū hꝰ pōt intelligi vnibilis ī vnitate ꝑſone. ꝑſona vnibilis actiue pōt intelligi cū ī nullo p̄iudicat̉ dīne ptāti ex hꝰ intellectu vel ꝯſideratōe. nec ītelligit̉ diminuta dīna ptās: ſiue ꝯſideret̉ vt hn̄tis naͣm dīna: ſiue vt ypoſtaſis ſiue ut ꝑͤ. Siue igit̉ vnibil̓ ītelli gat̉ potēs vniri ſiue potes vnire: res hn̄s dī naͣ naͣꝫ unibil̓ pōt ītelligi. ſilr̄ ypoſtaſis dīna Quarto queritur de cā hꝰ vniōis cꝰ ſit vtꝝ.ſ. grā ſit cā hꝰ uniōiſ Poſſet ad hͦ dari rn̄ſio ẜm Io. dam. Ꝙ dīni tas vnit̉ corpori mediāte intellectu vel ata. et aīa mediate grā. et ita cū aīa ſit ſuſcepti ua gr̄e: inde ē ꝙ grā ē vinculū iſtiꝰ unionis cū corpꝰ ꝑ aīam: que ē ſuſceptiua gr̄e: uniat̉ dīnitati. Sꝫ ꝯtra hāc rōne obr̄ ſic. Inter imagine ⁊ illd̓ cui ē imago: ſi aliꝗd addit̉: qd̓ ſit alteriꝰ gnis: plus facit diſſil̓itudinē ꝙ ſil̓itudinē. ꝗa imago ē exp̄ſſa ſimilitudo eiꝰ. cuiꝰ ē imago. Sꝫ aīa ē imago dīnitatꝭ. gͦ ſi ali ꝗd alteriꝰ gn̓is veniret mediū inter aīam ⁊ dinitatem: īducerꝫ diſſimilitudine inter ea Gra ꝟo ē alteriꝰ gn̓īs ꝙͣ d̓i imago que ē aīa gͦ mediāte ipſa n̄ fit unio aīe xp̄i cū dīnita te. Ꝙ grā ⁊ imago dei: que ē aīa ſint alteri gnis pꝫ. ꝗa aīa ē ī gne naͣli: ⁊ grā ī gne gra tuito. Cōtͣ. Impoſſibile ē creaturā ꝑ naͣm creature ſb̓limari ſuꝑ creaturā ſiue ſuꝑ ſta tu creature. Sꝫ unio hūanitatꝭ ad dīnitate ē ſb̓limatio creature ſuꝑ creaturā: ſiue ſuꝑ ſtatu creature: qn̄ pōt maior cogitari. gͦ no pōt aliqͦ mō ꝑ naͣꝫ hūane creature ꝙ uniat̉ ad dīnitate. Hec gͦ unio n̄ ē ꝑ naͣm. gͦ ē per aliqd̓ additū ipſi nͤ. qd̓ eleuet ipſaꝫ ſuꝑ oēꝫ nam. Sꝫ illud addituⁱē donū gratis datuꝫ nͤ. gͦ ē grā. et cū ꝑ illud fiat unio. erit igitur gra ī xp̄o cā unionis. Sol̓o dd̓. et ꝯceden̄ ꝙ ī xp̄o ſit grā uniōis ad uniēdū hūanitatē cū dinitate. et hͦ ē ꝗa n̄ ē poſſibile creature hūane: ꝙ ipſa ꝑ donū ꝯditōis nͤ eleuet̉ et diſpoat̉ ad dīnā unionē. et iō ncc̄ia ē eī grā que eleuet ad hoc ⁊ diſponet ipſam quam nos appellamꝰ grām uniōis. Ad rōnem ꝯtraria quā obr̄ ꝙ ſi aliꝗd alteriꝰ gn̓is add tur inter imaginē ⁊ illud cuiꝰ eſt imago ⁊cͣ. dd̓ ꝙ ē imago dei ī potētia ⁊ ī actu. imago dei ī potētia ē ipſa aīa ꝑ naͣm. imago ꝟo d̓i ī actu ē ipſa aīa ꝑ gr̄am: ⁊ n̄ alr̄ ꝙͣ ꝑ grām: ꝗa ipſa grā ē ſimilitudo dei in actu. et illud qd̓ trahit imagine de potētia in actu ē grā: que facit d̓ ſimili potētia actu ſimile. et ideo uenit īter imaginē ⁊ illd̓ cꝰ ē ut actu aſſil̓eꝫ et iteꝝ illa ꝓpoſitio inter imagine ⁊ illd̓ cꝰ ē imago: ſi aliꝗd addit̉ qd̓ ſit alteiꝰ gn̓is poti fac̄ diſſil̓itudine ꝙ ſil̓itudine. falſa eubi illd̓ qd̓ addit̉ ē ꝑfectio alterius. grā ꝟo ē ꝑfectio imaginis trahēs ipſaꝫ de potētiā ī actum. et ideo ponit ⁊ facit ſimilitudinē eiꝰ ad illud cuiꝰ ē. de hoc pleniꝰ habebit̉ infra Quinto queritur node cuiuſ ſit unitas in hac unionē. utrū ſit naͣlis. Ad qd̓ ſic Ariſ. in meth̓. ſua diſtinguit unū in unū ꝑ ſe. et unū ꝑ accn̄s. Unū ꝑ accidēs eſt ſicut accidēs ⁊ ſb̓m: uel duo accidētia ī uno ſb̓o. Unū ꝟo ꝑ ſe ē. io. modis. ꝗa aliqua ſumt unū ꝯtinuatōe. ſicut quoꝝ ē terminꝰ unꝰ. et ę unū forma ſiue ſpe. ꝗa ſb̓ hͦ ꝯp̄hēdit̉ unu ſpē ut ſortes ⁊ Plato. 3º mo ē unū gene̓ ut hō ⁊ bos. 4º mō unū diffinitōe ut diffinitio ⁊ diffinitū. et ſilr̄ ſpes gn̄is. 5º mō ē unū in diuiſibilitatē: qd̓ nullo mō hꝫ multitudine. ſic̄ punctꝰ. 6º mō ē unu numero ut ſingulare. 7ª mō ē unum uniuerſalitate. 8º unū totali tate. et hͦ ē unū ꝑfectōe: ꝗa totū ⁊ ꝑfectū idē ⁊ ſic circulꝰ ē magis unꝰ alijs figuris. ꝗa ꝑ. fectior ē. 9º dr̄ unū ꝓportiōe ut ſicut ſe habꝫ nauta ad nauē. ita magiſter ad ſcholas. un̄ ſūt unū ī ꝓportōe ī regēdo. 10º ē unum maͣ. xp̄s autē deꝰ ⁊ hō nullo iſtoꝝ modoꝝ ē unū ꝗa nec ꝓportiōe nec totalitate. ꝗa xp̄s n̄ eſt unū ſic̄ circulꝰ: nec unū ul̓itate. ꝗa uniuerſa le ē genꝰ uel ſpēs. et hͦ n̄ ē pone̓ ī xp̄o quātū ad illā uniōem. nec unum ī gn̓e. nec unum ſpecie. nec unum numero. ꝗa illud unū ſemꝑ ē alicuiꝰ ſpēi. xp̄s aūt n̄ ꝯp̄hēdit̉ ſb̓ ſpē aliqͣ ẜᵐ iſtā vnionē: nec vnū indīſibilitatē vt pū ctus. ꝗa in xp̄o intelligit̉ dīſio ⁊ dr̄ia naͣrū nec vnū forma: nec vnū diffinitiōe. Unio gͦ illa ad aliquā vnitatē nō reducit̉. Item Algazel in ſua metha. diſtinguit vnū ī unt ſimplr̄. ⁊ ī unū ẜm ꝗd. Unū ſimplr̄ eſt tribꝰ modis. Quoddā ī quo nō ē multitudo actu nec potētia. ſicut punctꝰ ⁊ vnitas ⁊ deꝰ. Ali ud ē ī quo ē multitudo potētiā ſꝫ n̄ actu. ſic̄ ꝯtinuū ut linea: q̄ vnū ē ī actu: ml̓ta tn̄ ī po tētia ꝑ dīſionē. 3º mo ē vnū ī quo ē multi tudo potētia ⁊ effectu. illa tn̄ multa vniūt̉: vt lectꝰ ⁊ mēbꝝ. ꝗa in manu plura ſunt po tētia ⁊ actu: vt caro ⁊ oſſa ⁊ nerui. Unū ꝟo ẜᵐ ꝗd ē. 5. modis.ſ. vnū gn̓e. unū ſpē. unū accidēte. vt nix ⁊ camphora. vnū ſb̓o. vnū pportōe. ſꝫ ī predicta vniōe n̄ ē vnū gn̓e uel ſpe: uel p̄portōe: uel numero. nec unū ſb̓o: ꝗꝛ deꝰ nulli ē ſb̓iectꝰ. Itē n̄ eſt ibi unū ſimplr̄ pͥmo mo nec 2º mōͣ: ſicut linea: ꝗa hec vnitaſ ſolū ē ī rebꝰ que ſunt vniꝰ nͤ ꝑ ꝯtinuatōem Silr̄ nec unū 3º mō: ſic̄ lectꝰ. ꝗa tale vnū ē ꝑ ꝯſtitutōeꝫ ⁊ ꝯpoſitiōeꝫ ex diuerſis ꝑtibꝰ. E hͦ mo n̄ dr̄ xp̄s unū: ꝗa nature in xp̄o n̄ ſūt ꝑtes ꝯponētes ip̄m. vn̄ diuerſitaſ n̄ ē ibi ali qua partis: cū pars de ſui naͣ incōplectōem ⁊ poſſibilitatē dicat. gͦ nullo mō eſt ibi aliqͣ naͣliū vnitatū: nec ꝯſil̓is alicuiꝰ Sol̓o dd̓ ē ad iſtā qōnē ꝙ vnitas illa ad quā trahit̉ hec vnio: nō ē nature ẜꝫ grē. ph̓s aūt loquit̉ de unitatibꝰ nature. et ꝓpter hͦ iſta n̄ ꝯtinet̉ ī dīſiōe ſua. tn̄ aliquo mō eſt reducibilis ad aliqͣs illaꝝ. et quo ad pͥma diſtinctōeꝫ redu cēda ē ad vnū totalitate: ſꝫ n̄ totalitate par tiū ſicut manꝰ: ſꝫ totalitate ꝑfectōis. ꝗa illud vnū qd̓ ē xp̄s. in quo ē predicta unio ꝑfectiſ ſimū ē. unde ſemꝑ ſalua catholica ꝯfeſſione pōt dici ꝙ ī xp̄o ē unitaſ totalitate numero ⁊ indīſibilitate ꝑ aliquā ſil̓itudine. quia in quātū deꝰ dr̄ unū indīſibilitatē. inquātū dr̄ unꝰ hō dr̄ unū numero. Cū ꝟo dr̄ unꝰ.i. una ꝑſona ī duabꝰ naturis intell̓r unitas totali tate. et ſic illa unitas reducibil̓ ē ad unitatē ẜᵐ totalitatē ꝑfectiōis. Ad id quo 2º obr̄ de unitatibꝰ ẜᵐ ph̓m dd̓. ꝙ xp̄s ē unū ſimplr̄ Sꝫ unū ſimplr̄ dr̄ duobꝰ modis.s. unū uniōe et unū unitate. Unū unitate dr̄ duplr̄. Qd̓ dā ē in quo n̄ ē multitudo actu nec potētia ut deꝰ. Et ē unū ī quo ē multitudo potētia ſꝫ non actu ut linea. Unū uniōe ē ī quo ſunt multa potētia ⁊ actu. ut lectꝰ. ad hāc unita tē reducibil̓ ē unitas qua xp̄s ē unū. n̄ quia xp̄s ſit ꝯpoſitꝰ ex pl̓ibꝰ naturis tāꝙͣ ex ꝑtibꝰ ſꝫ ꝗa ſunt ī eo pl̓es nͤ actu ⁊ potētia unitati .s. d̓itas. aīa. ⁊ corpꝰ. talis aut nn̄itas uniōiſ eſt in perſona. Putrū illd̓ Sexto queritur muꝫ ad qd̓ terminat̉ iſta unio ſit maxime unū inter alias unitates creatas. Ad qd̓ ſic. B. ī quīto de ꝯſideratione ad Eugeniū. Inter oīa que recte dn̄t̉ unū arce tenet unitas trinitatis: qua tres ꝑſone ſunt una ſb̓a. 2º precellit illa unitas: quā tres nature ſunt una ꝑª. Sꝫ hec ē unitas qͣ xp̄s ē unū. gͦ pꝰ unitatē trinitatis que increata ē: maxima eſt unitas xp̄i inter oēs unitates creatas. Itē quecūqꝫ uniūt̉ in aliquo: quāto illd̓ ē ſimpliciꝰ: tanto ex ill̓ ē magis unū. Si gͦ ī xp̄o unio dīne nͤ ad hu mana ē ī ꝑſona ſimpliciſſima. gͦ hec unio ter minat̉ ad maxime unū. Itē oſtēdit̉ ꝙ ſit maior ꝙ unitas aīe ⁊ corporis ī ꝑſona hoīs Maior ē unitas: q̄ n̄ ē ſeꝑabilis ul̓ diſſolubi lis ꝙͣ illa q̄ ē hiꝰ. Sꝫ unio dīne nͤ ⁊ humane ī ꝑſona xp̄i n̄ ē aliquo moͣ ſeꝑabilis uel diſſo lubilis. Unio ꝟo aīe ⁊ corporis ī ꝑſona hoīs eſt ſeꝑabilis. gͦ ad maiore unitate terminat̉ illa ꝙ iſta. Minor pꝫ. in unione dīne nature ad humanā in ꝑſona: ꝑſona uincit ⁊ ligat illas naͣs. Sꝫ ꝑſona ē unitas indiſſolubilis. gͦ ligat illas naͣſ indiſſolubilr̄. gͦ n̄ ē aliquo mo ſeꝑabilis hec unitas. gͦ ē maxima inter cre tas. Itē ē naͣ ⁊ res nͤ. ꝑfectiſſima ꝟo uni tas ē aliquoꝝ: q̄ ſūt una naͣ: ſic̄ pl̓iū ꝑſonaꝝ in trinitate. Si gͦ hec ē ꝑfectiſſima unitas: q̄ eſt in dīna naͣ. gͦ poſt illa ꝑfectiſſima ē inter alias unitates creatas unitas q̄ ē in re dīne nͤ. hec aūt ē unitas xp̄i. gͦ ip̄a ē maxima īter omnes unitates creatas. Ad oppoſitū ſic Magis ē unū qd̓ ē unū ī naͣ ⁊ ꝑª ꝙ qd̓ ē unū ī ꝑª tm̄. Sꝫ unio aīe ⁊ corporis ī hoīe termi nat̉ ad unū ī naͣ ⁊ ꝑª. ꝗa ex uniōe hoꝝ reſul tat ī hoīe naͣ una ⁊ ꝑª una. In xp̄o aut ter minat̉ unīo d̓itatis ⁊ humāitatis ad unū ī ꝑª ſolū. gͦ illd̓ unū ad qd̓ terminat̉ hec unio iter unitates creatas n ē maxīe unū. Itē mīma eſt unitas q̄ eſt ẜm mīmū eſſe. Sꝫ uni tas q̄ eſt ẜm relatōeꝫ eſt mīmū eſſe. gunitas ẜm relatōem eſt mīma. Sꝫ unitas qua xp̄us eſt unū: eſt unitas ẜm relatiōem. gͦ eſt mīma īter unitates creatas. Ꝙ autem unitas ẜm relatōem ſit ẜᵐ mīmū eē: pꝫ ꝗa inter oīa p̄di cam̄ta relatio mīme hꝫ deeſſe. Alia.n. ponūt aliꝗd ī ſb̓o: quo dempto uel addito fit mu tatio ī ſb̓o. Logū.n. ponit aliꝗd ī ſb̓o ẜꝫ quā titatē. albū ẜᵐ qualitatē. lege ẜm actionē. hō ẜm ſb̓am. Si dicat̉ de aliquo ꝙ ſit hō ⁊ ſic d̓ alijs. his.n. remotis uel additis fit mutatio ī ſb̓o. Sꝫ predicādo relatōeꝫ de aliquo n̄ po nit aliꝗd in ip̄o: quo dempto vl̓ addito fiat muratio in illo. vt ſi dicat̉ aliꝗs pͥmꝰ. hoc n̄ ponit aliquā mutationē ī ipſo: quia veniat alter an̄ ip̄ꝫ: iam n̄ ē pͥmꝰ: nec ꝑ hͦ ē mutatio alicꝰ nͤ facta ī ſb̓o. et ſic relatio nihil addit ad eē: qd̓ additū ſit naͣ aliqua. et ꝓpter hoc mīme hꝫ deeſſe. et ideo vnio terminata ad ip̄m ē mīma. Ꝙ aūt vnio ī xp̄o terminet̉ ad vnitatē ẜm relatōem pꝫ. ꝗa ī trinitate n̄ eſt niſi eē ſb̓e ⁊ eē relatiōis. Eſſe ſb̓e ꝑtinet ad eēntiā. Eſſe relatiōis ꝑtinet ad ꝑſonā. ꝗa eē ꝑſone ē eē relatōis. ſꝫ hec unio terminat̉ ad vnitatē ꝑſone filii d̓i. et cū dico filiū n̄ dico ꝗd ſꝫ aliꝗd. gͦ vnitas xp̄i ē ẜm eē relationis. Itē magis ē unū qd̓ ē ex ꝑticipantibꝰ: ꝙͣ qd̓ ē ex pluribꝰ. Sꝫ ī xp̄o ſunt tres unitates entes actu.s. unitas diuine nº. unitas aīe. ⁊ unitas corporis. et ſunt etiā ſb̓ales. In hoīe autem nō inueniūt̉ niſi due s. vnitas aīe. et vnitas corporis. gͦ minꝰ ē vnū xp̄s ꝙͣ homo Itē Algazel diuidit unū ī vnū ſimplr̄ ⁊ īͣ vnū ẜm ꝗd. Unū ſimplr̄ triplr̄. Quoddā in quo n̄ ē multitudo actu nec potētia. Qd̓dā ī quo ē multitudo actu ⁊ potentia. Unū pͥº mo magis ē vnū ꝙͣ vnū 2º mō. Et unum 2º mo magis ē unū ꝙ unū tertio mō. Cū gͦ xp̄s ſit unū tertio mo. linea ꝟo 2º mo. gͦ magis ē unū linea ꝙͣ xp̄s. Itē unū homogeneū ma gis ē vnū ꝙ vnū etherogeneū. ꝗa unū qd̓ ē vniꝰ nͤ ī toto ⁊ ī ꝑtibꝰ magis ē vnū: ꝙͣ qd̓ ē diuerſaꝝ naͣꝝ. vt elemētū magis ē vnū: ꝙͣ elemētatū. gͦ cū xp̄s ſit unū etherogeneū. ꝗa eſt diuerſarum. aer ꝟo vel aliqd̓ elemētū ſit vnū hōgeneū et vniꝰ nͤ. gͦ ē magis vnū ꝙͣ xp̄s. Itē q̄ magis diſtāt ī uniōe minꝰ ſunt vnū. Sꝫ magis diſtāt ī vniōe dīna naͣ ⁊ hu mana: ꝙͣ corpꝰ ⁊ aīa ī vniōe hoīs. gͦ minus ē vnū: qd̓ ē ex dīna ⁊ humana naͣ: ꝙ homo ꝗ ē ex corpore ⁊ aīa. gͦ unitas xp̄i n̄ ē maxīa iter unitates creatas. Sol̓o. p̄nonda ē q̄ dā diuiſio unitatis: quā ponit. B. ī li. de ꝯſi deratōe ad Eugeniū diſtinguitunitatē ẜꝰ .9. modos. pͥº ī corꝑe. 2º ī hoīe. 3º ī deo. Unī tatē ī corꝑe aſſignat duplicē. pͥª eſt unitas collectiua: ſic̄ cū multi lapides uniūt̉ in uno aceruo. 2ª ē unitas ꝯformatiua: ſic̄ cū multa mēbra uniūt̉ ī uno corꝑe ad ꝯformādū ip̄m Prima iſtaꝝ unitatū fac̄ unū ẜm ꝗd.ſ. unū aggregatiōe. 2ª fac̄ unū ſimplr̄: ſic̄ dicimus multa mēbra. eē unū corpꝰ. Unitatē ꝟo ī hoīe aſſignat tripliceꝫ. pͥª ē unitas in iure. 2ª ē unitas ī naͣ. 3ª ē unitas uolūtate. Uni tas iuris ē unitaſ ꝯiugata: qua fit ut duo iā n̄ ſint duo: ſꝫ una caro. ut uir ⁊ uxor ſūt una caro. Gn̄. 3. Et hͦ ē unū iure: ꝗa unū hꝫ ptātē corꝑis alteriꝰ. i. Cor. 7. Et pōt uterqꝫ ī alium ut ī ſe. neutrū ꝟo ꝓpriā corporis hꝫ ptātem. Unitatē aūt ī naͣ aſſignat duplice.ſ. quātū ad eē. et quātū ad bn̄ eē. Unitas quantū ad eē eſt unitas natiua: qua unitate aīa ⁊ caro efficit̉ uel naſcit̉ unꝰ hō. Unitas quantū ad bn̄ eē ē unitas p̄catiua: qua homo uirtutis n̄ īſtabil̓: n̄ diſſil̓is: ſꝫ unꝰ ſibimet ſemꝑ nitit̉ īueniri. uult dice̓ ꝙ ꝗlꝫ hō ꝑ naͣm uult ſemꝑ unā hēre ꝟtutē: ꝗa ſemꝑ uellet eē ī naͣſana: nūꝙͣ īfirmꝰ. Unitate ī uolūtate aſſignat duplicē. ꝗa q̄dā ē quātū ad ꝓximū. quedaꝫ quātū ad deū. Quātū ad ꝓximū hec ē ꝯſen tanea. cū.ſ. ꝑ caritatē multoꝝ hoīum eſt cor unū ⁊ anima una. Actu. 4. Unitas uolūtate quātū ad deū eſt unitas uotiua. cū. s. anima uotis oībꝰ adherēs deo unꝰ ſpūs ē. i. Cor. 6. Unitatē ī deo aſſignat duplr̄. s. unitas ī naͣ ⁊ unitas īꝑª. Unitas ī ꝑª e unitas digͣtiua qͣ hūana naͣ ⁊ diuina ī una ꝑª ē. ī qͣ unitate limꝰ nr̄ aſſumptꝰ eſt a ꝟbo ī unā ꝑſonā. Unī tas ī naͣ ē ꝯſb̓alis unitas ſicut unitas trini tatis: ī qͣ tres ꝑͤ ſūt una ſb̓a ⁊ naͣ: qͣ xp̄ūs eſt unū. Unitas dignatiua q̄ eſt ī ꝑª una. Di cēdū gͦ ꝙ ē q̄dā unitas ī uno. et q̄daꝫ unitaſ ī pl̓ibꝰ: ſic̄ ille q̄ dicte ſūt. De pͥma n̄ loꝗt̉. B. ſꝫ ſolū deunitate ī pl̓ibꝰ: et īter oīa q̄ dicūt̉ unū hoc modo veꝝ ē: ꝙ arcē tenet unitas trinitatis: qua tres ꝑͤ ſūt una ſb̓a. 2º illa unitas p̄cellit oēs alias unitates: qͣ tres nͤ ſunt una ꝑª. Un̄. B. dicit. Decuit ꝙ ꝓ hoīe ꝯſtitutū ē ſacramētū cū ſūma q̄ deꝰ: ⁊ ī d̓o eſt unitate ꝯgruerit: ut quō ibi tres ꝑͤ una ſb̓a: ita hic tres eſſentie una naͣ. Qn̄ gͦ q̄rit̉ utrū illa unitas: qͣ xp̄s ē unū ſit maxima. cō cedo ꝙ pꝰ unitatē trinitatꝭ ē illa unitas ma xima īter oēs unitates p̄dictas: q̄ ſūt ī pl̓ibꝰ Ad pͥmam rōnem ī ꝯtrariū dd̓. ꝙ magis unū ⁊ minꝰ unū pōt dici duplr̄.s. quātitati ue ⁊ qͣlitatiue. Quātitatīe magis ē unū qd̓ pl̓ibꝰ modis ē unū. uel qd̓ ī pluribꝰ ē unum. qͣlitatiue magīs ē unū qd̓ magīs ē īdiuiſuꝫ. Primo mō magis ē hō aliꝗs unū: ꝗa ī pl̓ibꝰ e unuꝫ.s. ī naͣ ⁊ ī ꝑ. 2º mō ē xp̄us magis unū ꝙ aliꝗs hō. ꝗa magis eſt indīſa unitas dīnitatꝭ ad hūanitatē ī xp̄o ī ꝑª: ꝙͣ unio aīe uel corporis: ut on̄ſuꝫ ē: ⁊ inſeꝑabilior ꝙ ali qua alia unitas. et hͦ ē magis unū dictū ſim plr̄. Ad ſecūdā dd̓ ꝙ ē relatio ſb̓ſiſtēs: ⁊ relatio aſſiſtēs. Prima hꝫ maxime deeſſe. 2 mīme. Ad qd̓ nondū. ꝙ eſt ſb̓a. maͣ. ⁊ for ma. ſb̓a maͣ ē vt potētia. forma vt actꝰ. ſꝫ po tētia dr̄ relatio ad actū ⁊ e9. gͦ ⁊ ī pͥncipiis ſb̓e inuenit̉ relatio: que ita eēntial̓ ē: ꝙ niſi ipſa eēt: ſb̓a n̄ eēt. Hec gͦ relatio ē pͥnᵐ ad eē ipſiꝰ ſb̓e. et hec ē ſb̓ſiſtes uel īſiſtēs. Relatio aſſiſtēs ē q̄ ſeꝗt̉ ad eē ſb̓e: q̄ cāt̉ ex ꝯꝑatione reꝝ aliquoꝝ p̄dicamtoꝝ īuicē ſicut ad ſb̓aꝫ ſequūt̉ iſte relatōes ideꝫ. diuerſuꝫ. Ex hͦ.n. ꝙ eadem forma ſb̓alis ponit̉ ī duobꝰ aſſiſtit ⁊ ꝯſeꝗt̉ hec relatio: que ē idēptitatis ſpē. Silr̄ ex hͦ ꝙ ꝯſil̓is quātitas cāt̉ hec rel̓o: q̄ ē eqͣlitatis. et hec relatio mīme hꝫ deeſſe: q̄ cāt̉ ſolū ex alijs. In trinitate gͦ ē rel̓o. ſed hec ē relatīo ſicut inſiſtēs vel ſb̓ſiſtēs: ⁊ non aſſiſtēs. un̄ facit ꝑſonā ꝟiſſime eē: ꝗa ꝑſonal̓ ē vt alibi declaratū eſt. hec.n. relatio magis hꝫ deeſſe ꝙ aliqua alia ſb̓a creata. Et ita cū vnitas xp̄i ſit īꝑª: q̄ hꝫ eſſe iſtius rel̓onis: pꝫ ꝙ ipſa hꝫ maxime eē inter creatas vnitates Ad tertiā dd̓ ꝙ vnū ē duplr̄. s. ī naͣ. ⁊ in ꝑª. Primo mō decurrit obiectio. 2º mō ma gis ē vnū xp̄s. ꝗa ille tres vnitates ſunt ma gis indīſe ⁊ inſeꝑabileſ ī xp̄o ꝙ ille due que ſunt ī hoīe. Ad quartā ⁊ ꝗntā dd̓. ꝙ eſt vnū naͣ ⁊ re nͤ ſiue ypoſtaſi. Si dicimꝰ vnū naͣ: ſic aliꝗd hogeneū magis ē vnū ꝙ xp̄s. ſꝫ re nͤ magis ē unū xp̄s. ꝗa res nͤ que ē ī xp̄o magis hꝫ eē indīſuꝫ. Ad ſextā dd̓. ꝙ ī for mis maͣlibꝰ bene ſeꝗt̉ ꝙ que magis diſtāt: ſi vniāt̉ minus ſunt vnū. Sꝫ ī formis ſpūalibꝰ q̄ magis diſtāt magis vniūt̉. et hꝰ rō ē ſim plicitas ipſiꝰ forme. ꝗa ī ſimplici n̄ ē diuiſio ptis ⁊ ꝑtis. et ꝓpter hͦ cū vnit̉ totū ſil̓ unit̉ Sꝫ n̄ ſic ē ī forma maͣli: q̄ ꝑticipabil̓ ē ⁊ diſte ſa. forma igit̉ pͥª qͥ ē ꝟbū: cū ſit ſimpliciſſima maxime ſe vnit: ⁊ maxime facit vnum. Et ideo xpūs eſt maxime vnum. Eptimo queritur de effectū hꝰ uniōis. et circa hūc duo q̄rūt̉. Primū ē vtrū vnio faciat mutati onē r unitis. 2º ē ſuppoſito ꝙ non omnino vtrum faciat de vnitis: ꝙ vnum ſit alterū: vel vnū in alterum. Quantum ad ꝯe qd̓ ē alio pͥmū ſic obr̄. mō ſe hn̄s nūc ꝙ pͥus ē mutatū. Sꝫ oē qd̓ eſt nūc aliud ꝙ pͥus ē alio mō ſe hn̄s nūc ꝙ pͥꝰ. gͦ oē qd̓ eſt aliud ꝙͣ pͥus ē mutatū. Sꝫ ꝟbū ꝑ unione cū carne ē aliud qͣꝫ pͥus. gͦ hec unio facit mutationē ī dīna naͣ. Mutari.n. nihil aliud ē qͣꝫ alio mō ſe hēre nūc qͣꝫ pͥus. Sꝫ pl̓ ē eē aliꝗd nc̄ qd̓ n̄ pͥus: qͣꝫ eē alio mō ſe hn̄s nūc qͣꝫ pͥus. Si gͦ illud fac̄ mutatōeꝫ. gͦ ⁊ illd̓ Sꝫ ꝟbū ī hac vniōe ē aliꝗd: qd̓ nō pͥus. quia mo ē homo ⁊ pͥus n̄ fuit. gͦ ē mutatū. Itē oē qd̓ trāſit d̓ nō eē ad eē mutat̉. gͦ oē quod trāſit de aliquo nō eē ad eē mutat̉. Sꝫ filius dei ꝑ incarnatiōem trāſit de nō eē hō ad eē hō. gͦ ī vniōe illa mutat̉. Ad oppoſitū. oē mutabile ē imꝑfectū. Sꝫ ꝟbū eternum nullo mo ē imꝑfectu. gͦ nullo mō eſt mutabile nec mutatū. Un̄ Ber. Beꝰ ſemper ē ideꝫ: ⁊ uno modo ſe hn̄s ⁊ unꝰ ſibi. p̄s. Tu aūt idē ip̄e eſ ⁊ anni tui n̄ deficiēt. Sol̓o. Quedā uniūt̉ ita ꝙ fit mutatio ī utroqꝫ unitoꝝ: ut aqua unit̉ cū uino. Uel ī altero tm̄. ſic̄ cū unit̉ lux ſolis ipſi aeri: lux nō mutat̉ ī illa uniōe: nec recipit aliquā diſpōne: quā n̄ hūit pͥus: licet mo ſit illuminās ⁊ pͥus nō. h̓ enim nō ponit nouā diſpone ī luce: ponit tn̄ ī recipiēte. ꝗa mō ē illuīatū ⁊ n̄ pͥus. Scd̓m hoc dd̓. ꝙ unio ꝟbi ad carne nullā fac̄ mutatiōeꝫ ī ꝟbo ſꝫ ſolū ē mutatio ī ipſa humanitateⁱ que mō recipit radiū dīnitatis ⁊ prius noͣ. et ꝓpter hoc nō ē facta mutatio in luce eterna. Ad primā rōnē in ꝯtrariū dd̓. ꝙ aliquid dr̄ alr̄ ſe hn̄s qͣꝫ prius uel ꝓpter mutationē que eſt ī illo. Uel ꝓpter mutationē in altero. quod ſe habet mō ad ip̄m alr̄ qͣꝫ prius. ſicut ſol dicit̉ illuminās ab actionē quā het ī aerē: quod n̄ prius. et tn̄ nō mutat̉ ī ſe. ſꝫ aer nūc ſe habꝫ aliter ad ip̄m qͣꝫ prius. Sol autē de ſe ſe hēt eodē modo. Sic dico ꝙ uerbuꝫ nō ſe hēt alr̄ qͣꝫ prius. ſꝫ alr̄ ſe habꝫ aliquid ad uerbum qͣꝫ prius.s. ipſa humanitas. Ad ſecundā ſilr̄ rn̄dēdū eſt. Ad tertiam dd̓. ꝙ filiꝰ dei non tranſit de nō eē aliquo ad aliquod eē ꝑ iſtā unioneꝫ. ſꝫ quid quod ſe habet ad ipſum. ſic̄ humana natura tranſit de non eſſe diuino ad eſſe diuinuꝫ per unionē cum uerbo ī una perſona ⁊ in unum eſſe perſone. Secundo queritur vtrū hec unio faciat ꝙ hō ſit ꝟbū recte. vel ſit ī ſe hn̄s hoīeꝫ. Ad qd̓ ſic Aug. Talis fuit iſta ſuſceptio q̄ deū facet hoīeꝫ: ⁊ hoīeꝫ deū gͦ fac̄ ꝙ ꝟbū recte ſit hō. Itē Aug. Tanta fuit illa unio: ut ꝗcꝗd ꝯuenit filio dei ꝑ naͣꝫ ꝯuenit filio hoīs ꝑ grāꝫ. Sꝫ q̄cūqꝫ ſūt hͦ mo vnū recte p̄dicat̉ d̓ alio. gͦ erit recte p̄dicare filiū hoīs d̓ filio d̓i. Itē. B. 5. de ꝯſiderati on. Tam exp̄ſſam vim vniōis ex ſe prefert ea ꝑª: qua deꝰ ⁊ hō vnꝰ ē xp̄us: vt ſi duo de inuicē predices: nō erraſti. deū vꝫ hoīem ⁊ hoīem deū. Itē ſi nō p̄dico aliꝗd ī recti tudine: ſꝫ totū ī obliꝗtate: ſicut dicūt quidā cū dr̄ filiꝰ dei ē hō. ſenſus ē.i. filiꝰ dei eſt ens in humanitate. Hec igit̉ unio n̄ fac̄ hͦ eē hͦ: ſꝫ hͦ eē ī illo. gͦ minor ē hec vnio ꝙͣ vnio acci dētis ad ſb̓m: que facit ꝙ vnū p̄dicet̉ de al tero recte. Itē ſi dicat̉ ꝙ n̄ p̄dicat̉ ibi eſſe ſꝫ hēre. ꝗa ſenſus ē. filiꝰ dei ē hn̄s hūanitatē gͦ hec p̄dicatio ſoluꝫ dicit quō ſe hēt. et ita redit 3ª opīo q̄ damnata ē in ſentꝭ. Nā ex p̄ dicatiōe ẜᵐ hītū n̄ ſeꝗt̉ alia unio. vn̄ nō ſe ꝗt̉. iſte ē hn̄s veſtem. gͦ veſtis ei vnit̉. Sꝫ ex pte iſta fit vnio filii hoīs ⁊ filii dei. gͦ plꝰ p̄ dico ꝙͣ hītū dicēdo. filiꝰ dei ē hō. Dicunt ꝗdam ꝙ idem p̄dicat̉ de ſe cū dr̄. filiꝰ dei ē homo: ſꝫ alr̄ ſe hn̄s. vn̄ ſenſus ē. filiꝰ dei ē fi lius ꝗ ē hō. et ſic ī p̄dicamēto ītelligit̉ impli catio.s. ille ꝗ eſt hō. Eꝫ vbicūqꝫ ē p̄dicatio ꝑ implicatōem: locutio impropria ē. vn̄ cū in uenimꝰ ī auctoritatibus ſcōꝝ. ꝙ naͣ generat naͣm ī trinitate: improprie dr̄: ⁊ exponēdū ē .i. ille ꝗ ē naͣ generat illū ꝗ eſt naͣ. s. pr̄ filiū. ꝗa hͦ ꝓprie n̄ ꝯuenit ibi nͤ: ſꝫ ei ꝗ ē naͣ. s. pr̄i. gͦ ſilr̄ ſi ſenſus ē. filiꝰ dei ē hō. i. filiꝰ dei ē ille ꝗ ē homo. impropͥa ē hec p̄dicatio. filiꝰ dei ē homo: qd̓ ē incōueniēs. Itē querit̉ de illa implicatōe: que ē ille ꝗ ē ho. h̓.n. p̄dicat̉ ideꝫ de ſe ⁊ n̄ aliud. cū dico ille ꝗ ē homo. gͦ erit ſenſus filius dei ē filiꝰ ꝗ ē filiꝰ ꝗ ē homo. Silr̄ iteꝝ querit̉ de hac implicatōe. et ſic in infinitū. et etiā ibi ē nugatio. igit̉ nō ē ibi p̄ dicatio ẜᵐ hītū. ſꝫ recta cū dr̄ filiꝰ dei eſt hō Sol̓o. noͣndū ꝙ ī p̄dicatōibꝰ dīnis maxīa ē dr̄ia. Aliqn̄ ē ibi p̄dicatio ꝑ entitatē.i. per idēptitatē. Aliqn̄ p̄dicat̉ ī dīnis eē de. aln̄ eē huiꝰ. aliqn̄ eē ad. aliqn̄ eē a. ꝟbi grā. qn̄ ali quid p̄dicat̉ ī dīnis ab eterno: ē p̄dicatio ꝑ entitate. vt filiꝰ dei ē deꝰ. et ſilr̄ deꝰ ē potēs. hec.n. ē p̄dicatio ꝑ idētitatē eſſentie. Aliqn̄ aūt in dīnis p̄dicat̉ eē ad. ſic̄ cū p̄dicāt̉ notio nes ꝑſonales de deo. ſic̄ cū dico. deꝰ generat d̓ꝰ ē genitꝰ. Per hͦ ꝙ dico genitꝰ vl̓ generās nō dico ꝗd ſꝫ eē ad aliquid: ẜm relatiōem ꝑ ad ꝑſona: quā p̄dicat generās geuitū ⁊ ꝓ cedes: ⁊ hiꝰ ſunt relatiōes dīne.i. dīnaꝝ ꝑ ſonaꝝ. Sꝫ ē alia relatio creatoris ad creatu ras: quā p̄dicant de deo iſta noīa. dn̄s cā ⁊ hiꝰ. ꝗa cā dr̄ ad effc̄ꝫ ⁊ dn̄s ad ẜuuꝫ. ſꝫ pͥᵐ ad aliꝗd nō dic̄ ꝗd. un̄ generās genitū p̄dicat de deo ad aliꝗd qd̓ n̄ ē ꝗd uel ſb̓a. ꝗa dicūt relatōem ꝑſonalē. Sꝫ ẜᵐ ad aliꝗd dicit quid ī deo. vn̄ dicēdo. deꝰ ē cā ſiue dn̄s. hic p̄di cat̉ relatio q̄ ē ꝗd vel ſb̓a. vn̄ ſb̓a ꝑ moduꝫ relatōis ibi p̄dicat̉. Aliqn̄ aūt ī dīnis p̄dica tur eē huiꝰ. vel eē in. qd̓ idē ē. et n̄ ſūmat̉ ibi eē in: ſic̄ accidēs ī ſb̓o. Et hoc mō fit p̄dica tio hic ẜm ꝙ aſſignat Augꝰ. Unꝰ eſt vtrāqꝫ demōſtrata humana ⁊ dīna naͣ. s. xp̄s. Hec .n. p̄dicatio nō ē ꝑ idētitatē eēntie ad minꝰ ex ꝑte humane nͤ: lꝫ ex ꝑte dīne. ꝗa filiꝰ d̓i ⁊ dīna naͣ ſūt idē ꝑ eēntia: cū ī deo n̄ differūt naͣ ⁊ res nͤ. Sꝫ filiꝰ d̓i ⁊ hūana naͣ n̄ ſūt ide vn̄ ſenſus illiꝰ p̄dicatōīs ē idē. xp̄s ē in dīna ⁊ humana naͣ: vel dīne ⁊ humane nͤ. Aliqn̄ aūt ibi p̄dicat̉ eē a. vt cū dr̄. dn̄s eſt fortitu do mea. dn̄s ē ſpes mea. Nā ſenſus ē fortitu do meā ē a deo. ſpes mea ē a deo. Et hec eſt p̄dicatio ẜm qua p̄dicamꝰ effectuꝫ de ca. Sꝫ vlteriꝰ p̄dicat̉ ī dīnis eē de. et talis ē ibi p̄ dicatio. deꝰ ē homo. filiꝰ dei ē homo. Naꝫ ſic̄ dictū ē: ī xp̄o ē unio dīne ⁊ hūane nͤ: que eſt qͣi vnio ꝑ inſertōeꝫ. Sꝫ ī uniōe ꝑ inſertōem unū n̄ ē alteꝝ nec ī altero. ſꝫ unu fit de ypo ſtaſi alteriꝰ. ſic̄ qn̄ piꝝ inſertū pomo fit una ypoſtaſis ex duabꝰ naturis.s. una arbor. ꝗa unū trahit alteꝝ ad ſuā ypoſtaſiꝫ. et ita unū fit de altero quantū ad eē ſue ypoſtaſis. Un̄ piꝝ ē de eē ypoſtaſis uel arboris cui unit̉: ⁊ ſilr̄ pomū. et ꝓpter hͦ cū dr̄ iſta arbor ē piꝝ: hic p̄dicat̉ eē de. ꝗa piꝝ ē de eē illiꝰ arboris Silr̄ cū dr̄ xp̄s ē hō. ꝗa nō ſolū ē ſenſus. xp̄s ē ens ī hūana naͣ. īmo etiā humana naͣ ē de xp̄o. Sicut gͦ cū dico. homo ē aīal. hoc genuſ animal nō p̄dicat totū eſſe hominis. ſꝫ dicit de illo. Silr̄ ⁊ hic ita. gͦ ē uerbū inſitū: quod trahit humanā naͣm ad eſſe ſue ypoſtaſis: ⁊ qd̓ eſt de ſua ypoſtaſi. ſicut piꝝ de ypoſtaſi pomi. et tn̄ naͣ piri nō ē naͣ pomi. Silr̄ nec diuina naͣ eſt humana: nec una naͣ fit de alia. ſꝫ facit hec unio unā naͣm eē de ypo ſtaſi alterius: ⁊ nō unā eſſe aliam. Et ita n̄ p̄dicat̉ ibi habitus ſolum: nec eſſe in ſolum: ſꝫ eſſe de. Et ſic facit ꝙ homo eſt de eē ꝑſone ꝟbi ſiue quid ſue ypoſtaſis. et n̄ ꝙ ſit ip̄m re cte. īmo p̄dicat̉ ibi eē de. et ſic facit ꝙ homo ē de eē ꝑͤ ꝟbi: ſiue ꝗd ſue ypoſtaſis. et n̄ ꝙ ſit ip̄m recte. īmo predicat̉ ibi eſſe de. et ī recti tudine filius dei ē homo. ſic̄ ⁊ hic cū dr̄. hec arbor eſt piꝝ. Ad qd̓ igit̉ obr̄. ꝙ iſta ſuſce ptio fac̄ hoīeꝫ eē deū ⁊ deū hoīem: pꝫ rn̄ſio. ꝗa lꝫ homo ī p̄dicādo dr̄ recte de deo: ⁊ e9 n̄ tn̄ homo ē recte deꝰ. ſꝫ ſigͣtur homo ſiue naͣ hūana eē de ypoſtaſi filii dei. Silr̄ rn̄den̄ ē ad illud Ber. Ad alia pꝫ rn̄ſio. ꝗa opīones ſuppoſite n̄ vſqͣꝫ ſunt ꝟe: vt aſſerūt rationeſ contra illas ꝓpoſite. peditiſ Cum corio adiu xp̄i qōnibꝰ ꝑtinentibꝰ ad mīſterium incarnatōis filii dei: ꝯn̄ter cū oī reuerentia querēdū ē de ſacramētis ꝯceptōis ⁊ natīta tis. que ei ꝯueniūt rōne aſſumpte carniſ. Et pͥmo de ꝯceptōe. circa quā querunt̉ hec. Primo de tꝑe ꝯceptōis. 2º de ordine ꝯce ptōis. 3º de pͥncipiis ⁊ rōne ꝯceptōis. de ſcītate ꝯceptōis. 5º de ꝑfectionē dn̄ici corꝑis. Queritur ergo de tꝑe incarnatōis. Et pͥmo querēdū ē de dila tione īcarnationis: quare ꝑ tāta tꝑa dilata ē. Sꝫ hec qō determinat̉ ꝯueniēter ī īꝗſitōe moraliū d̓ tꝑe latōis euāgelii quātū ad pn̄s Ad pͥᵐ nondū eſt ꝟ̓bū apl̓i ad Gal. 4. At vbi venit plenitudo tꝑis: miſit deꝰ filiū ſuū factū de muliere: factuꝫ ſb̓ lege. vt illos ꝗ ſb̓ lege erāt redime̓t. ⁊cͣ. Circa hāc auctoritateꝫ apl̓i ſunt quatuor dubitatiōes. pͥª ē de ple nitudine tꝑis. 2ª de miſſione: qua dr̄. miſit deus filiū. 3ª de hͦ ꝙ dicit̉ factū de muliere 4ª de hoc ꝙ dr̄ factū ſb̓ lege. Circa pͥmū obr̄ Mat. 13. Que cū impleta eēt. dr̄ de ſage na. Glo. Ul̓r ī fine ſeculi. gͦ an̄ fine ſeculi n̄ ē tꝑis impletio. Itē. i. Cor. 14. Ex ꝑte cogͦſcimꝰ ⁊ ex ꝑte ꝓph̓amꝰ. Sꝫ cū venerit qd̓ ꝑfectū ē euacuabit̉ qd̓ ex ꝑte ē. gͦ n̄ ē tꝑe grē donoruꝫ plenitudo. Qd̓.n. ē ex ꝑte nūc ē totū plenuꝫ. Itē ro. 8. Nos ipſi pͥmitias ſpūs hn̄tes ītͣ gemimꝰ adoptīōeꝫ. f. d. expe. ⁊cͣ. gͦ n̄ ē plenitu do quātū ad adoptionē. Iteꝫ ſic̄ ibidē dr̄ oīs creatura īgemiſcit ⁊ ꝑturit uſqꝫ adhuc ⁊cͣ. gͦ non eſt plenitudo quātū ad liberatōem ℟º. eſt plenitudo nͤ. grē. ⁊ glorie. Et na ture plenitudo duplex ē. pͥmo qͣꝫtū ad ꝯditi onē reꝝ ꝯpletā ẜm genꝰ ⁊ ſpēm. d̓ qua dicit̉ gn̄. 2. Cōpleuit deꝰ die ſeptimo opꝰ ſuū quod fecerat: ⁊ reꝗeuit ⁊cͣ. 2º quantū ad multi plicatōeꝫ: d̓ quo dr̄ ī p̄s. Dn̄i ē terra ⁊ pleni tudo eiꝰ ⁊cͣ. Et Iſa. 34. Audiat terra ⁊ pleni tudo eiꝰ orbis ⁊ oē germe eiꝰ ⁊cͣ. Plenitu do ꝟo grē dr̄ tp̄s incarnatōis ⁊ redēptiōis xp̄i. pͥmo ꝑ ꝯꝑatōeꝫ ad deū. In incarnatiōe .n. facta ē plena ꝑticipatio deitatꝭ. vn̄ Col. 2. In ipſo hītat oīs plenitudo deitatꝭ corꝑalr̄. 2º ꝑ ꝯꝑatōeꝫ ad angelū. ꝗa ruina angeloꝝ reꝑat̉ ꝑ redēptōeꝫ ex electis hoībꝰ. p̄s. Iudi cabit ī natōibꝰ implebit ruinas. ⁊cͣ. 3 ꝑ co paratōeꝫ ad hoīem multiplr̄. pͥmo ī plena li beratōe a culpa ꝑ mīam. Col. i. In ipſo ꝯpla cuit oēm plenitudinē inhītare: ⁊ ꝑ eū recō ciliari. Deinde ī plena ꝑceptōe boni ncc̄ii ad ſalutē quātū ad bonū ꝟitatis ad ītellc̄ꝫ: ⁊ grē quātū ad effectū. de qua Io. i. Plenuꝫ gre ⁊ ꝟitatis. et ſb̓dit̉. de plenitudine eiꝰ ac cepimꝰ oēſ. 4º ꝑ ꝯꝑatōeꝫ ad oēꝫ creaturā que ex incarnatōe ꝑficit̉. Cū.n. oīs creatu ra ordinet̉ ad hoīem. et humana naͣ vnitur dīne: ꝯplet̉ uniuerſa creatura: cū quā coīcat hō: ſiue ſit corꝑalis ſiue ſpūalis. Et hͦ ē quod dr̄ Eph̓. i. Scd̓m bn̄placitū eiꝰ: qd̓ ꝓpoſuit ī diſpēſatōe plenitudīs tꝑoꝝ inſtaurare oīa ī xp̄o que ī celo ⁊ in terra ſunt ⁊cͣ. His gͦ ro nibꝰ dr̄ tp̄s grē tp̄s plenitndinis. Pleni tudo ꝟo gl̓ie attēdit̉ quātū ad duo. pͥº ꝙͣtuꝫ ad plenitudīne numeri electoꝝ: de qͦ Apocꝭ. 6. Suſtinete modicū donec impleat̉ numer frūm vr̄oꝝ. 2º quātū ad ꝑceptōeꝫ eternoꝝ bonoꝝ. de qua eccl̓iaſtici. 24. In plenitudīe ſcoꝝ detētio mea. Ad pͥmū obiectū iaꝫ pꝫ rn̄ſio. ꝗa gl. illa intelligit̉ de plenitudine nu meri electoꝝ: q̄ n̄ ꝑtinet ad plēitudinē gr̄e ſꝫ gl̓ie. Ad 2ᵐ qd̓ dr̄ de cognitōe in ꝑte dd̓ ꝙ ē plēitudo quātum ad ſtatum ſufficiēs. ⁊ ē pleitudo ſimplr̄ ꝑfecta. Quātū ad pͥmā eſt plenitudo ſcoꝝ donoꝝ ī pn̄ti. ſꝫ n̄ quātū ad ſecūdā ī mēbris xp̄i.s. Ad tertiū qd̓ obr̄ de plēitudine adoptōis dicēdū. ꝙ ē plēitu do adoptōis ī re ⁊ ī ſpē. plēitudo adoptōis ī re n̄ ē ī pn̄ti: ſꝫ ī ſpe. vn̄ ibidē dic̄ apl̓s. Spe ſalui facti ſumꝰ Ad ultimū qd̓ obr̄ de ple nitudine liberatōis dicendū. ꝙ ē plenitudo liberatōis a culpa. ⁊ ē pleitudo liberatōis a pena. pͥª ē ꝑ ꝟtute redēptōis. 2ª ꝟo erit per gl̓iam future beatitudinis. Unde ro. 8. Qm̄ creatura liberabitur a ſeruitute corruptiōiſ in libertatē glorie filioꝝ dei. Conſequenter que rit̉ quō deꝰ miſit filiū ſuū. Determinatiōeꝫ hꝰ qōnis reꝗͥre sͣ li. i. ī inꝗſitiōe de uotionibꝰ qōne. de miſſiōe. Conſequenter que rit̉ quō factꝰ de muliere: quāuis iſtud tactū ſit ſupͣ. Cū autē tota maſſa ī Adā fuiſſet cor rupta: cū ſb̓a xp̄i oīo ſit mūda: vr̄ ꝙ n̄ de buiſſet eē facta nec de viro nec de muliere ſic̄ Adā n̄ fuit factꝰ de viro nec de muliere. Itē quare n̄ fuit factꝰ d̓ viro: ſic̄ Eua fuit facta de Adā. Ad quod rn̄det Anſel. ī 2º. li. cur deꝰ hō dicēs. Quatuor modiſ poteſt deꝰ face̓ hoīeꝫ. vꝫ aut de uiro ⁊ feīa. ſic̄ aſſiduuſ monſtrat vſus. aut nec de viro nec de feīa. ſic̄ creauit Adā. Aut de viro ſine feīa. ſicut fecit Euā. Aut de feīa ſine viro. qd̓ nodū fe cerat.s. an̄ incarnatōeꝫ. Ut igit̉ hūc moduꝫ probet ſue ſb̓iacere ptāti: et ad hͦ ip̄m opus dilatū eē nihil ꝯueniētiꝰ: ꝙͣ ut d̓ femina ſine viro aſſumat illū hoīem: que querimꝰ. et in hͦ on̄dit̉ magnitudo ſue potētie. ꝗa maius ē face̓ ſiue aſſume̓ carnē de naͣ corrupta ꝙͣ d̓ incorrupta. Itē q̄rit̉ qual̓r btā ꝟgo dicat̉ mr̄ xp̄i ẜ ꝙ hō: cū dicat̉ hic factꝰ de muliere n̄ natꝰ ad gal. 4. Ad ro. i. Factꝰ ex ſeīe Dauid ẜᵐ carne. Nō.n. ſeꝗt̉ aliꝗd factū ē de carne ꝟgīs. gͦ natu ē de ꝟgine vel filiꝰ ꝟgīs. nā pe diculꝰ fit de carne̓ hoīs: ⁊ tn̄ n̄ ē filiꝰ hoīs. ℟º vtrūqꝫ dr̄ natū ⁊ factū. Natū. Mat. .i. Qd̓ ī ea natū ē de ſpū ſcō ē. Luce. i. Quod naſcet̉ ex te ſcm̄ vocabit̉ filiꝰ dei. Factū uero dr̄ gal. 4. ⁊ ad ro. i. et rō huiꝰ ē ad on̄dēdū: ꝙ n̄ naͣli ꝓp igatōe d̓ carne ꝟginis ē educta caro dn̄i ſaluatoris. ſꝫ ꝟtute ⁊ grā ſpūs ſcī. vn̄ Luce.i. Spūs ſcūs ſuꝑueniet ī te: ⁊ ꝟtus altiſſimi obūbrabit tibi. Ideoqꝫ ⁊ qd̓ naſcet̉ ex te ſcm̄ vocabit̉ filius dei. In Dan̄. 2. lapis abſcindebat̉ de mote ſine manibꝰ. Sꝫ iuxͣ hoc obr̄. nā ꝑ hͦ vr̄ ꝙ btā ꝟgo ꝯceptōi n̄ pre buit niſi maͣle pͥncipiū. Sꝫ ꝯtͣ. Si n̄ p̄buit niſi maͣle pͥnᵐ. gͦ n̄ pōt dici mater xp̄i: quēad modū nec Ada ꝗ p̄buit maͣle pͥnᵐ ad formā dū carnē xp̄i: nō dr̄ eiꝰ pr̄. nec hō dr̄ pater pediculi: ꝗa p̄bet ei maͣle pͥnᵐ. Itē nō na ſcit̉ aliꝗs niſi ex gnͣante hn̄te potētiā gn̓ati uā. Sꝫ ipſe xp̄s natꝰ ē de ꝟgine ſic̄ dr̄ Math̓. .i. Qd̓ ī ea natū ē ⁊cͣ. gͦ ipſa nō fuit pͥnᵐ maͣle ſolū: īmo etiā actiuū ꝯceptōis carnis xp̄i. Itē Io. dam. Poſt aſcēſum ſcē ꝟginis ſp̄ſ .ſ. ſuperuenit ī ipſaꝫ purgās ipſaꝫ: ⁊ ꝟtuteꝫ ꝯceptiuā ꝟbi dei tribuēs. ſimul aut ⁊ gene ratiuā. gͦ ipſa fuit n̄ ſolum maͣle pͥnᵐ: ſꝫ pͥnº generatiuū ipſiꝰ carnis xp̄i. ℟º eſt loꝗ de btā ꝟginē quātū ad ſtatu p̄cedētē ſuꝑuēti on ſpūs ſcī. et ẜᵐ hͦ ī ea fuit ſolū male pͥn cipiū ⁊ reſpiciēs hūc ſtatū. Apl̓s ro. i. dicit. Qui factꝰ ē ex ſeīe pauid ẜm carnē. Et qͣꝫtū ad ſtatū poſt ſuꝑuentōeꝫ ī qua recepit ꝟtu tē gn̓atiuā a ſpū ſancto. et quātū ad hoc dr̄ natus ⁊ genitus de virgine. Conſequenter que rit̉ d̓ hoc ꝙ dr̄ factū ſb̓ lege. In pͣs.i. ſuꝑ illū locū et ī lege dn̄i ⁊cͣ. dic̄ Aug. Aliud ē eē ſub lege. ⁊ alid̓ ī lege. Qui ē ī lege ẜm legē agit voluntarie obediēs legi. Qui aūt ē ſb̓ lege ẜm legē agit ncc̄itatis timore coactꝰ. Sꝫ in xp̄o nulla potuit eē coactio. Itē iuſto nō ē lex poſita.i. ad Thi. i. Nō ē igit̉ xp̄s ſb̓ lege. Itē dic̄ vt redime̓t eos ꝗ ſb̓ lege erant. gͦ ſi ipſe erat ſb̓ lege: ipſe erat redēpturꝰ ſe. ℟º eē ſb̓ lege dr̄ duobꝰ moīs. Eſt.n. ſb̓i ectio volūtaria. et eſt ſb̓iectio ncc̄itatꝭ. Primo mō ẜm pͥmā fuit ſb̓ lege. ſꝫ ẜm ſecūdā ſb̓iectione n̄. vn̄ gl. ad gal. 4. Sub lege.i. ſb̓ onere legiſ ſicut ſb̓ alijs penis: n̄ ut ab ea expiaret̉. ſꝫ vt ab ea liberaret. vn̄ factꝰ ſb̓ lege̓ dic̄ glo. Ut circūciſus appareat: quaſi filiꝰ Abraē ſignū hn̄s eiꝰ cui ꝓmiſſus fuerat. In quo impleta ē circūciſio: et ita ſignū iaꝫ ceſſat. Ad illd̓ qd̓ obr̄ ꝙ iuſto n̄ eſt lex poſita dd̓. ꝙ hoc dr̄ ꝗa qd̓ iuſtꝰ agit n̄ agit timore ſꝫ amore. legiſ aūt ⁊ euāgelii ſic̄ dic̄ Augꝰ. ꝯtra Adamātiū ē breuiſſima dr̄ia timor ⁊ amor. Ad aliud qd̓ arguit: vt eos ꝗ ſb̓ lege erāt redime̓t. gͦ redēpturꝰ ſe. n̄ ſeꝗt̉ Nā alio mō dr̄ xp̄us ſb̓ lege. aliter redempti ab ipſo. Conſequenter que rit̉ de ordine ꝯceptōis vtrū caro xp̄i pͥus fu erit ꝯcepta qͣꝫ aſſumpta. Ad qd̓ rn̄dꝫ magr̄ ī ſentētiis. ꝙ n̄ pͥus ẜm tp̄s ꝯcepta ē ꝙ aſſū pta. ſꝫ ſimul. Sed querit̉ cū pintelligatur ꝯceptio carnis: que erit rō: vt n̄ pͥus ꝯciꝑet̉ qͣꝫ aſſume̓t̉. Itē ſuppoſito ꝙ n̄ pͥus ẜᵐ tp̄s ſit ꝯceptio qͣꝫ aſſumptio. querit̉ tn̄ qd̓ iſtoꝝ ſit pͥus ẜm naͣꝫ. Nā cū ꝯceptio carnis poſſit intelligi ſine aſſumptōe: ſꝫ n̄ e9º. pͥus ē naͣlr̄ ꝯceptio ꝙ aſſumptio. Itē pͥꝰ ē naͣlr̄ ſume̓ ꝙͣ aſſume̓: ꝗa aſſume̓ ē ad ſe ſume̓. et pͥus eſt eēntialr̄ eſſe carnis: ꝙͣ ſumptio carnis. Cū gͦ ꝯceptio det eē carni: pͥus ē naͣlr̄ ꝯceptio ſū ptōe ⁊ aſſūptōe. Con. In incarnatōe fuit oꝑatio dīna ⁊ oꝑatio creatᵉ. et pͥor fuit oꝑa tio dīna qͣꝫ oꝑatio creature. Cū gͦ aſſume̓ ſit oꝑatio dei. ꝯciꝑe ꝟo oꝑatio ꝟ̓ginis. relinꝗt̉ ꝙ plus ē naͣlr̄ aſſumptio ꝯceptiōe. Item cū circa incarnatōeꝫ ꝟbi accipiāt̉ multi actꝰ vꝫ miſſio. incarnatio. ꝯceptio. aſſūptio. vnio factio ſeu creatio. que erit iſtoꝝ dr̄ia. Iteꝫ ē ne ordo in his actibꝰ ẜᵐ pͥus ⁊ poſteriꝰ tꝑe aut ſecundum prius ⁊ poſterius natura. ℟º. ad pͥᵐ dd̓ ꝙ ꝯceptio n̄ dꝫ p̄cede̓ aſſū ptionē tꝑe: ſꝫ ſimul eē. et hͦ ꝓpter tres rōes. Prima ē ꝗa tā aſſumptio ꝙ ꝯceptio ſūt acti ones ipſiꝰ ſūme potētie: ī̄ ē infinita: et cꝰ ꝟtꝰ ē ſupͣ tp̄s: quāuis mediāte ꝟginē ꝯcipiēte: d̓ quā caro dn̄i ſumpta ē. Et iō nō ꝯuenit vt ẜᵐ ſucceſſionē tꝑis oꝑet̉ pͥus ꝯceptionē ⁊ pꝰ aſſumptōeꝫ. 2ª rō ē ꝗa actōes iſte ſūt grē n̄ naͣles. Grā aūt eleuata ē ſuꝑ tp̄s: et eiꝰ oꝑa tio qͦ ē ab ipſa ſine nr̄o arbitrio: ſꝫ nutu dīno 3ª ro ē ꝗa ſic̄ opus pͥme cōditiōis abſqꝫ oī ſucceſſiōe tꝑis fuit ī creatōe. ita opꝰ recrea tionis dꝫ eē abſqꝫ oī ſucceſſione tꝑis. Ad 2ª dd̓. ꝙ ẜᵐ naͣꝫ pͥus ē ꝯceptio ꝙ aſſumptio paſſiua. Eſt.n. aſſumptio actiua: q̄ ē aſſumētꝭ et ē aſſumptio paſſiua: q̄ ē aſſumpti. Ordine nͤ aſſumpti pͥus ē aſſumptū ꝯcipi ꝙ aſſumi quāuis ſil̓ tꝑe ē ꝯceptio cū aſſumptiōe paſſi ua. Ordine ꝟo nͤ aſſumētiſ: q̄ ē pͥor: pͥus erit aſſumptio actiua ꝯceptiōe. Ad 3ᵐ dd̓ ꝙ illi ſic diſtinguūt̉. Miſſio.n. ē ꝑͤ dīne. s. filii. Immiſſio intellr̄ rō ꝓceſſiōis ab alio cū effe ctu manifeſtatōis ī creatura vt dic̄ Aug. in li. de trini. vn̄ miſſio ꝑtinet ad filiū: n̄ ad di uinā naͣꝫ. Incarnatio ꝟo ꝑtinꝫ ad dīnā naͣm prout ē in ꝑª filii. ꝗa incarnatū eē ideꝫ ē qd̓ carni vnitu eē. Et hoc ꝑtinꝫ ad naͣm dīna ī ꝑª filii: ī cꝰ ꝑª naͣ dina ē vnita humāe. Cōce ptio.n. ꝑtinet ad naͣꝫ hūanā. In carne.n. ꝓpͥe ꝯcipit̉ illud qd̓ ꝑ gn̓atōeꝫ educit̉. Un̄ caro ꝓpͥe dr̄ concipi. Creatio ꝟo ſiue factio ꝑtinet ad hūanā naͣꝫ ī aīa. Ipſa.n. ē facta: nō īfecta ſicut dīna naͣ: ⁊ creata de nihilo: nō ſic̄ caro q̄ facta ē de aliquo. Unio ꝟo ē naͣꝝ diuine ⁊ humane ī ꝑª. Aſſumptio etenī ꝓprie ē ꝑſone dīne reſpectu hūane nͤ. Sic igit̉ pꝫ iſtoꝝ di ſtinctio. Ordo aūt iſtoꝝ actuū n̄ ẜm tēp accipit̉: ſꝫ ẜm rōem intelligētie. Priꝰ igit̉ eſt miſſio ꝑͤ ī reſpectu humane nͤ. Deinde ē ꝯceptio ipſiꝰ carnis ī ꝟginē. Tertio ē crea tio ſeu factio aīe cū infuſiōe. 4º ē aſſumptō utriꝰqꝫ ab ip̄a ꝑª dīna. 5º ē unīo: q̄ ē terminꝰ aſſūptiōis. Sꝫ ꝗa vnio poſſet ītelligi deitatꝭ ad ſolā aīaꝫ: iō ꝯſeꝗt̉ ſexto loco incarnatio qua expͥmit̉ vnio deitatꝭ nō ſolū ad animaꝫ ſꝫ ad carnē in vnitate ꝑſone. Onſequenter tu de pͥnº ⁊ rōe ꝯceptōis. Querit̉ igit̉ qua rōe dicat̉ xp̄s ꝯceptꝰ de ſpū ſco. Ad qd̓ aſſignāt̉ tres rōnes. de ꝗbꝰ querit̉ ꝑ ſingula Prima rō ē on̄ſio caritatꝭ. 2ª ē oſtenſio grē: quā nulla p̄ceſſerūt merita. 3ª ꝗa ope ratōe ⁊ ꝟtute ſpūs ſcī ꝯceptꝰ ē. 4º querit̉ quare nō dicit̉ filius ſpūs ſancti. Quantuꝫ ad primuꝫ Aug. ī ench̓. Cū illa creatura quā ꝟgo cōce pit ⁊ peꝑit: quāuis ad ſolā ꝑſonā filii ꝑtinē tē tota trinitas fecerit. neqꝫ.n. ſeꝑabilia ſūt oꝑa trinitatis: cur ī ea faciēda ſolꝰ ſpūs ſcūſ noīandꝰ ē. et qn̄ vnꝰ triū ī aliquo oꝑe noīat̉ vniuerſa oꝑari trinitas intelligat̉: ita ꝟe ē: et exēplis doceri pōt. Querit̉ gͦ vtrū caritaſ ſit rō ꝯceptōis. Et vr̄ ꝙ ſic. Io. 4. Sic deꝰ di lexit mūdū: vt filiū ſuū vnigenitum daret. Glo. Filiū hoīs ꝗ idē ē filiꝰ dei et dilectōe d̓i ad hoc miſſus. Itē Mat.i. Qd̓ in ea natū ē de ſpū.ſ. ē ⁊cͣ. Glo. Sola caritas fecit eū in carnari. Contͣ. Io. Dam. In aſſumptione qͣtuor mōſtrāt̉. bonitas. ſapīa. potētia: iuſti cia. gͦ n̄ ſolū rō fuit incarnatōis bonitas ca ritatis. īmo ſapīe. potentie. ⁊ iuſticie. ℟. rō incarnatōis pōt accipi ẜm differēte cāli tatē. Si.n. ꝯſideremꝰ cām mouētē ſūmā bo nitatē ad reꝑatōem hūani gn̓is: rō fuit cari tas ẜm ꝙ dic̄ Io. ꝑam. Hoſtrat̉ caritas in incarnatōe: nō deſpexit ꝓprii plaſmatis in firmitatē: ſꝫ viſcera eiꝰ ꝯmota ſunt ⁊cͣ. Si ꝟo ꝯſideremꝰ cāꝫ effectiuā: rō fuit demoſtratio potētie. ꝗa ſic̄ dic̄ Io. Dam. In quo deꝰ factꝰ ē hō mōſtrat̉ infinita dei ꝟtus. Si ꝯſideret̉ cā formalis ſiue modꝰ liberationis: ratio fuit ſūma ſapīa: q̄ ẜm Io. Dam. decētiſſime excō gitauit hūanā redēptionē: ẜᵐ ꝙ dr̄ Iob. 26. Prudētia eiꝰ ꝑcuſſit ſuꝑbū ⁊cͣ. Si ꝟo ꝯſidere mꝰ cām finalē incarnationis: que fuit noſtra redēptio: rō incarnationis fuit iuſticia. ẜᵐ ꝙ dr̄ Mat. 3º. Sic docet nos imple̓ oēm iuſticia Motiua aūt cā q̄ ex ꝑte dei attēdit̉: eſt pͥor ẜm rōnē intelligētie oībuſ alijs. Et ideo caritas ē pͥª rō incarnationis. Et ideo dicit̉ xp̄ūs ꝯceptꝰ de ſpū ſco. Quare ſi caritas eſt ratio īcarnatōis. et iō dr̄ ꝯceptꝰ de ſpū ſcō quare etiā n̄ dr̄ ꝯceptꝰ de caritate: ſic̄ d̓ ſpu ſco. Rº dd̓ ꝙ ſpūs ſcūs dat̉: et ꝙ ſpūs.ſ. oꝑat̉. ꝑat̉ aūt īquātū donū. dat̉ aūt inqͣꝫtū caritas. oꝑat̉ aūt inquātū ſpūs. caritas eniꝫ nomē ē doni. ſpūs aut nomē ē ptātis. Et io dr̄ ꝯceptꝰ de ſpū ſco. nō tn̄ de caritate. quia quāuis ſpūs ſcūs ſit amor: n̄ tn̄ oꝑat̉ in ꝙͣtū amor. ſꝫ amor ē quo oꝑat̉. n̄ ꝯgruit gͦ dici cō ceptꝰ de caritatē: ſꝫ de ſpū ſco oꝑāte ꝑ carita te. Itē q̄rit̉ qualr̄ ī alijs oꝑbꝰ vna noīata ꝑſona tres ītelligūt̉: ſic̄ dic̄ Aug. ſupͣ. Dicē d̓ ꝙ ī oꝑe pͥᵉ ꝯditōis. gen̄. i. ẜ Aug. cū dr̄. Dixit deꝰ fiat: ⁊ factū ē. et vidit deꝰ ꝙ eēt bonū ⁊cͣ. Pr̄ intellr̄ qui dixit. fiat. Ꝙ aūt dr̄ factū eſt proculdubio ꝑ ꝟ̓bū. Per hͦ ꝙ dr̄ vidit ꝙ eēt bonū. ſpūs ſcūs intelligit̉. Et ſic tota trini tas ī ſuis oꝑibꝰ intimat̉. Silr̄ ī oꝑe regn̓ati onis: cū baptiz abāt ī noīe xp̄i. In hͦ noīe xp̄s pr̄ vngēs ⁊ filius qui vngit̉: ⁊ ſpūs ſanctuſ vnctio intelligitur. Quantum ad ſecun dā rōnē dic̄ Aug. Profecto modꝰ iſte: qͦ natꝰ ē xp̄s de Maria ſic̄ filiꝰ: ⁊ de ſpū ſco: nō ſic̄ liiſi dei ttuletūe. filiꝰ: inſinuat nobis grāꝫ d̓i: de qͣ Ih̓s nullis p̄cedētibꝰ meritis ī ip̄o exordio nͤ ſue: quo ipſe cepit ꝟbo dei cōpularet̉ ⁊ filius hoīs in tantā ꝑͤ vnitatē: vt idē eēt filiꝰ dei: ꝗ filius hoīs. et filiꝰ hominis ꝗ filiꝰ dei. In nͤ humāe ſuſceptiōe fieret quodā mō ipſa grā illi hor naͣlis: qua nullū poſſit admitte̓ peccatum: q̄ grā ideo ꝑ ſpm̄ ſcm̄ ē ſignificata: ꝗa ip̄e ꝓpͥe ſic ē deꝰ: vt ſit etiā donum dei. Querit̉ gͦ vtrū nullis p̄cedētibꝰ meritꝭ vniuit ſibi naͣꝫ nr̄am: qd̓ nullis vr̄. Ad Titū 2º. Apꝑuit grā dei ſaluatoris nr̄i oībꝰ hoībꝰ erudies nos. et loꝗt̉ de grā incarnatōis. Un̄ glo. Saluator nr̄ dei filiꝰ etſi inuiſibilis ſit in forma dei. tn̄ ꝑ grāꝫ apꝑuit ī forma ſerui. Sꝫ vt dic̄ Aug. Qd̓ ē ex grā nō ē ex meritis. Itē ad Titū 3.Apꝑuit benignitas ⁊ hūanitas ſaluatoriſ nr̄i dei: non ex oꝑibꝰ iuſticie ⁊cͣ. Loꝗt̉ aūt ibi apl̓s de benignitate on̄ſa ī incarnatōe. vn̄ glo. ibi cū benignꝰ humanatꝰ deus ſaluator nr̄ apꝑuit. Itē ſuꝑ illd̓ p̄s. Reſpice ī teſta mētū tuū. dic̄ gl. ꝙ meminit ꝓmiſſionis: ꝗa merita defecerūt. et loꝗt̉ de ꝓmiſſione īcar nationis. Ex his pꝫ ꝙ n̄ p̄cedentibꝰ meritis incarnatꝰ ē filiꝰ dei. Conͣ. p̄s. Fiat mīa tua dn̄e ſuꝑ nos quēadmodū ſꝑauimꝰ ī te. ẜm glo. hic inſinuat̉ deſideriū ꝓph̓e de incarna tione et meritū adimpletōis. Primū cū dic̄ Fi. m. t. d. ſ. n. Un̄ glo. Incarnatiōeꝫ deſide rat impleri ꝓph̓a. 2ᵐ ibi. Quēadmodū ſꝑa uimꝰ ī te. Un̄ glo. Quo merito quēadmodū qͣi ita fiat. et ꝓpter hͦ fiat: ꝗa ſꝑauimꝰ ī te. nō alio. hec glo. Ex hͦ ur̄ ꝙ meritū fuit reſpectu incarnatōis. Itē pͦs. Propter miſeriā ino pū ⁊ ge. pau. nc̄ exur. dic̄ dn̄s. Glo. Apꝑebo in filio in hoc tꝑe grē. Ex hͦ pꝫ ꝙ loꝗt̉ ibi d̓ incarnatōe ſeu apꝑitōe ī carne. Silr̄ tangit̉ ibi meritū. Un̄ glo. ibidē. Hoc faciam ꝓpter gemitū paupeꝝ: ꝗ de malis gemūt: ⁊ pctīs ꝯterūt̉. Nā alr̄ n̄ eēt digni auxilio. hec gl. Hec aūt dignitas ē merito gemituū ⁊ ꝯtrī tiōis. gͦ ⁊cͣ. Itē ꝗ meret̉ pͥncipale: meret̉ ⁊ illud qd̓ operat̉ ad illud. vt qui meret̉ hēre domū vel caſtrū: meret̉ p̄paratoriū ad hͦ ꝙ ſit caſtrū. Sꝫ ſancti pr̄es an̄ aduētū xp̄i: eo ꝙ deceſſerūt ī caritate meruerūt btītudinem pr̄ie. Igit̉ cū incarnatio xp̄i ſit cooperatoria btītudini pr̄ie: antiꝗ pr̄es decedētes ī cari tate meruerūt īcarnationē xp̄i. Itē Io. 6. Petite ⁊ accipietis ⁊cͣ. qd̓ intelligen̄ ē ſi fiat petitio cū ꝯditōibꝰ efficacibꝰ ad meritū ex auditōis. q̄ ſunt ꝓ ſe pie ⁊ ꝑſeuerāter ⁊ ad ſalutē. meret̉ igit̉ oro digne ⁊ mō debito ef fuſa exaudiri. Sꝫ ꝯſtat ꝙ patres antiꝗ affe ctuoſiſſime deſiderauerūt aduētū filii dei ī carne ⁊ inſtātiſſime illā poſtulauerunt. Un̄ Iſa. 64. Utinā diſrūꝑes celos ⁊ deſcende̓s. Glo. In ꝑª ſua ⁊ oīum ꝓph̓aꝝ aduentū Xp̄i deſideratiū loꝗt̉ Iſa. p̄uidēs aduētū filii d̓i Itē ī pͦs. Inclina celos ⁊ deſcēde. Ꝙ aūt pie ⁊ ꝑſeuerāter ⁊ ad ſaluteꝫ poſtulauerint manifeſtū ē. igit̉ meruerūt exaudiri. gͦ ⁊cͣ. Rº dd̓. ꝙ cū dic̄ Augꝰ. nullis p̄cedētibus meritis hō copulatꝰ ē ꝟbo dei. pōt intelligi uel de meritis illiꝰ hoīs qui copulatꝰ ē ꝟbo cuiꝰ nulla p̄ceſſerūt merita. ꝗa in inſtāti ſue ꝯceptōis copulatꝰ ē. Et tūc intell̓r nullis p̄ cedētibꝰ meritis.s. hoīs aſſumpti. Et tunc plana ſunt obiecta. ꝗa lꝫ nulla preerant illiꝰ hoīs merita. erāt tn̄ merita eccl̓ie p̄cedētia Uel pōt intelligi de meritis eccl̓ie. et tunc rn̄deri pōt. ꝙ ē meritū ꝯgrui qd̓ p̄ceſſit. ⁊ ē meritū ꝯdigni qd̓ n̄ p̄ceſſit. Meritū aūt cō grui n̄ tollit gram. Ad qd̓ igit̉ obr̄ de me rito ſpei ⁊cͣ. dicūt ꝙ hoc ītell̓r de merito co grui. Nō aūt vr̄ hec rn̄ſio ſufficiēs cū ꝟtutī bus meret̉ ex ꝯdigno ẜm quoſdā. ꝓpter qd̓ dd̓. Ꝙ glo n̄ dic̄ ꝙ ꝓph̓a meruerit incarna tōeꝫ merito ſpei. ſꝫ ꝙ d̓ſiderabat īcarnatiōeꝫ adimpleri. Incarnatīo aūt nō eſt ꝯpleta ī aſ ſumptiōe humane nature: ſꝫ ī aſſumptiōe ⁊ reꝑatōe hoīs mediāte īcarnatōe: ꝓpter quā ꝑ ſe erat diſpēſatio īcarnatiōis. Ex ſpe igit̉ hīta ex ꝓmiſſiōe incarnatōis ipſaꝫ deſidera bat. ex ipſa ſpe merēdo eiuſdē adimpletōeꝫ petebat dicēdo. fat mīa ⁊cͣ. Et hoc ſigͣt glo. q̄ ē. incarnatōeꝫ deſiderat pph̓a ꝯpleri vt ꝑ fectꝰ poſſit eē. vnde petebat eē ꝑfectꝰ ex ad impletiōe īcarnatōis. Ad qd̓ obr̄ ꝙ digni erat merito gemitꝰ ⁊ ꝯtritiōis. Dicēdū ꝙ ē dignitas ꝯgrui: ſic erat digni. et ē dignitas ꝯdigni: et ſic n̄ erāt digni. Ad qd̓ obr̄ ꝙ ꝗ meret̉ pͥncipale: meret̉ cooꝑatoriū ad illd̓ Pōt dici ẜm quoſdā ꝙ btītudine patrie no meret̉ ꝗs ex ꝯdigno: ſꝫ ſolū ex ꝯgruo. Sꝫ ſuꝑ poſito ꝯtrario.s. ꝙ btī merēt̉ illā ex ꝯdigno qd̓ nobis ſine p̄iudicio vr̄ dicēdū ꝙ caritas illā meret̉ merito ꝯdigni. Poteſt dici ꝙ lꝫ quis mereat̉ aliqd̓ pͥncipale: nō tn̄ meretur quodlꝫ cooꝑatoriū ad illud. Poterat.n. dn̄s ꝯtuliſſe iuſtis btītudinē ſine cooꝑatiōe me diatoris.s. xp̄i hoīs. Quia igit̉ iſte modꝰ ꝯfe rēdi n̄ fuit neceſſariꝰ nec ſic meruerūt de co digno btītudine. Nō igit̉ meruerūt incar natōeꝫ: q̄ oꝑabat̉ illis ipſā btītudinē. Ad qd̓ obr̄. ꝙ meruerūt efficacia orōis ⁊cͣ. dd̓ ꝙ antiꝗͥ pr̄es nō petebat a dn̄o incarnatiōem eiꝰ: ſꝫ incarnatōiſ accelerationē. bn̄.n. ꝯſtitit eis ex ꝓmiſſione facta priarchis ⁊ reuelatōe facta ꝓph̓is ꝙ deꝰ incarnaret̉. Un̄ nō inſta bāt ad impetrādū incarnatiōeꝫ: ſꝫ ad impe trādū acceleratōeꝫ incarnatiōis. Pretea una ꝯditionū q̄ reꝗrit̉ ad hͦ ꝙ or̄o ſit efficax ē ꝓ ſe. Ad hͦ aūt ꝙ fiat ꝓ ſe oꝑꝫ ꝙ poſtulet̉ aliꝗd obtinēdū ī ipſo petēte. hoc aut nō fie bat ī petitione incarnationis filii. vnde de ficit illa ꝯditio or̄onis efficacꝭ que ē ꝓ ſe. Si aūt poſtulaſſent a deo plenā btītudinē me diāte incarnatione: nō video quare nō im petraſſent. dūmo ꝯcurriſſent oīa: q̄ ad effi caciā or̄onis reꝗͥrūt̉. vn̄ plena btītudo me diāte incarnatione cadit ſb̓ merito oratiōis Incarnatio aūt nequaꝙͣ ꝗa n̄ dr̄ or̄o efficax niſi reſpectu boni habēdi in ipſo petente. qd̓ noͣt̉ ꝑ hoc ꝙ dr̄ pro ſe. Tertio queritur de hoc qd̓ dic̄. ꝙ oꝑatōe ⁊ ꝟtute ſpūs.ſ. ꝯceptꝰ ē. Dic̄. n. Ambroſiꝰ ī li. de ſpū.ſ. Si qͣi ex oꝑa tiōe ⁊ ptāte ſpūs.ſ. ꝟgo ꝯcepit: ꝗs neget ſp̄ꝫ ſcm̄ dn̄ice incarnationis auctorē; Sꝫ eadem rōne dꝫ dici ꝯceptꝰ de pr̄e ⁊ filio: cū eorum ptāte ⁊ ꝟtute ꝟgo ꝯceꝑit. qd̓ ſpūſ.ſ. ē ⁊ oꝑa tur hꝫ a patre ⁊ filio. igit̉ auctoritas oꝑatio nis ſpūs.ſ. pͥmo reſidet penes pr̄eꝫ ⁊ filiū. gͦ auctoritas incarnationis dn̄ice magis attri buēda ē pr̄i ⁊ filio ꝙ ſpūi ſco. Itē opꝰ in carnationis ē mirabile: ⁊ magis mirabile ꝙͣ aliꝗd aliud. ꝗa oē alid̓ ē ſolumo circa aliqd̓ creatū. Sꝫ hͦ nlē circa creatū ſolū: ſꝫ etiā cir ca increatū. In hͦ.n. oꝑe fit vnio extremoꝝ: quoꝝ vnū ē creatū: alteꝝ increatū. Sꝫ oīa alia oꝑa mirabilia ꝑ indifferētiā referūt̉ ad trinitatē ꝑſonaꝝ. Silr̄ vr̄ ꝙ id: uel ſi referri hēat ad aliqͣꝫ ꝑſonā: ꝑ aliꝙͣ rōeꝫ appropͥatōiſ hͦ dꝫ fieri ad illā ꝑſonā: penes quā pͥmo reſi det auctoritas ptātis.s. ad pr̄em. Prete̓a oꝑa creationis ꝑ indifferētiā referūt̉ ad tri nitate ꝑſonaꝝ. Silr̄ vr̄ ꝙ debeat eē d̓ oꝑibꝰ recreationis. Nō igit̉ magis appropͥat̉ ſpūi ſcō: qͣꝫ pr̄i vel filio. ℟º ꝙ filiꝰ dr̄ ꝯceptus oꝑatione ⁊ ꝟtute ſpūs ſci. dr̄ ꝑ appropͥatio ne eo ꝙ ẜm rōnē ſit ꝓximior ad actū ꝯcepti onis ſiue incarnationis. vt ꝑ quē ſiue in quo ad nos dīna deſcēdunt. Un̄ Augꝰ. de ſpū ⁊ aīa. Nobis oīs vſus deitatis eſt ex munere quodāmō. Nā ⁊ qͣi ꝓpͥor nobis vr̄ eē ſpūs ſcūs. vtpote pr̄is ⁊ filii munꝰ. ex ipſo nimiꝝ ē oīs vſus grē cū pr̄e ⁊ filio: ⁊ poſt ī eodē a pr̄e ꝑ filiū ⁊ ſpm̄. vel potius in ſpū dīna ad nos deſcēdūt. Alia rō ē ẜᵐ Hug. de ſācto vic. ꝑ ſil̓itudinē ꝯceptōis naͣl̓. ī qua eſt amor motiuū ad ꝯceptionē: ẜᵐ ꝙ ipſe dic̄ ī mulier̄ amor viri. ī viro amor mulieris id age̓ ſolet vt ꝗa ī altero ſolo naͣ ſibi ſufficiēs non ē: al terutrū ſibi ꝑ dilectiōem ſb̓ueniat. vt qd̓ in neutra ꝑ ſe potuit: ī vtraqꝫº ꝑ ſe cum altera poſſit. Semē igit̉ humani partꝰ ſolū formā dū a muliere ꝯcipit̉: qd̓ ſimul a uiro ⁊ a mu liere ſeminat̉. qd̓ ī muliere ꝑ amore viri: et ī viro ꝑ amore mulieris naͣ oꝑat̉. Conſe quēter aſſignat rōne quare Maria dicat̉ de ſpū ſcō ꝯcepiſſe dicens. Concepit Maria de ſpū ſancto: nō ꝙ de ſb̓a ſpūs ſcī. s. ſemē ꝑtuſ acceꝑit. ſꝫ ꝗa ꝑ amorē ⁊ oꝑatōeꝫ ſpūs ſcī ex carne ꝟgīs dīno ꝑtui ſb̓a mīſtraret̉. Nā ꝗa in corde eiꝰ amor ſpūs ſcī ſingulariter arde bat. iō ī carne eiꝰ amor ſpūs ſcī mirabilia fa ciebat: cꝰ dilectio ī corde n̄ accepit ſociū: eiꝰ oꝑatio ī carne illiꝰ n̄ habebat exēplū. Ad aliud dd̓. ꝙ auctor qn̄qꝫ dr̄ coīter ab actiōe. qn̄qꝫ ꝓpͥus. Ab actione originali pͥncipali. pͥ modo dr̄ ſpūs ſcūs auctor īcarnatiōis ⁊ rōē ſupradicta. n̄ 2º Ad illud qd̓ ſeꝗt̉ dd̓. ꝙ ſi auctor dicet̉ penes quem reſidet pͥª pͥncipa litas: ſiue auctoritas locū heret: qd̓ ꝓponit̉: ſꝫ n̄ ē ſic: ut factu ē. Ad vltimū dd̓ ꝙ ſic̄ dic̄ Aug. de aīa ⁊ ſpū. Ꝙ ſpūs.ſ. eſt patris ꝑ filii munꝰ. vn̄ rō muneris ꝓprie ꝯuenit ſpūi ſco ꝓpter qd̓ ⁊ illa q̄ ꝓprie rōne ſiue ꝓprietateꝫ muneris dicūt: ſpūi.ſ. attribuūt̉. Talia autē ſunt dona gratuita. vtpote quibꝰ fit hoīs reparatio. Pretea hiꝰ dona n dat̉ niſi enti actu. Creatio aut ē ꝓductio n̄ entis in eē. vn̄ collatio eoꝝ quibꝰ ꝯuenit rō doni vt mune ris ſequit̉ eē actu: ꝓpter qd̓ dona que referu tur ad recreatione appropͥant̉ ſpūi ſco. Un̄ ſecꝰ ē de oꝑibꝰ creationis ⁊ recreationis. Preterea in oꝑibꝰ ꝯditionis ſiue creatōiſ ē ꝗdā modꝰ appropͥatōis. lꝫ effectꝰ indiffere ter ſit a tribꝰ ꝑſonis. Auctoritas.n. patri at tribuit̉. ars filio. cālitas ſiue diffuſio ſpūi.ſ. Un̄ Augꝰ. xi. de ci. dei. Quia tria quedā ma xime ſciēda de creatura nobis oportuit inti mari. quis eā fecerit. ꝑ ꝗd fecerit. quare fece rit inꝗt. Sixit deꝰ. fiat lux. et facta eſt lux. et vidit deꝰ lucē ꝗa bona ē. Si gͦ querimꝰ ꝗs fe cerit: deꝰ ē. Si ꝑ quid fecerit. dixit deꝰ ⁊ fcā ē. Si quare fecerit. ꝗa bona ē: nec actor ē ex cellētior deo: nec ars efficacior dei ꝟbo: nec cā melior ꝙ ut bonū crearet̉ a bono. Dicēdū igit̉ ꝙ lꝫ ī creatōe coē ſit opꝰ triū ꝑſonaꝝ. tn̄ rōne aliqua ꝑ diſtinctōeꝫ fit appropͥatio ꝑſo nis. ꝗa vt dic̄ Aug. i0. de ci. dei. Pr̄ intelligi tur ꝗ dixit fiat. Qd̓ autē intellr̄ factū ꝓcul dubio ꝑ filiū factū eſt. In eo ꝟo ꝙ dr̄ vidit deꝰ ꝙ bonū eēt: ſpūs ſcūs intellr̄. Et ſic trini tas ī ſuis oꝑibꝰ intimat̉. Sic erit in recreati on in qua multo magis ſignū bonitatis ap paret. Plus.n. ē aīam reꝑare qͣꝫ creare celū ⁊ terrā. Sic ē gͦ ut pr̄ ꝯceptōeꝫ faciat ꝑ ꝟbū ſiue ī ꝟbo ⁊ ſua bonitate: que appropͥat̉ ſpūi ſcō. vn̄ bonitas ē qͣi cā ꝯiucta vt cui appro pͥat̉ ipſa diffuſio ī ip̄a uniōe ſiue ī noſtre na ture aſſumptione. Quarto queritur pica tur filiꝰ ſpūs ſcī. Cū.n. dicat̉ ꝯceptꝰ de ſpū.ſ. cur n̄ ſit filiꝰ ſpūs ſcī. Rn̄den̄ eſt ẜᵐ Aug. in ench̓. nō eſſe ꝯcedendū ꝙ ꝗ de aliqua re na ſcit̉ ꝯtinuo filiꝰ eē nūcupet̉. et ē inſtantia in capillo ⁊ pediculo: ꝙ naſcit̉ d̓ hoīe: ⁊ ī aqua ⁊ ſpū ſco: de ꝗbꝰ naſcūt̉ fideles. On̄dit̉ autē ꝙ n̄ ꝯuertit̉ ꝯn̄tia. ſi aliꝗd naſcit̉ de aliquo ꝙ ſit eiꝰ filiꝰ. uel ſi dicat̉ filiꝰ ꝙ naſcat̉ de illo. et ē exēplū in illis: ꝗ dn̄t̉ filii iehēne. Cir ca hāc qōn querit ſic ⁊ on̄dit̉ ꝙ nō ſit filiꝰ ſpūs ſci. Dic̄. n. Aug. Ꝙ natꝰ ē de Maria ſic̄ filiꝰ. et de ſpū ſancto nō ſic̄ filiꝰ. Itē Aug. de trini. 2. Ih̓s neqꝫ ſuus neqqꝫ ſpūs ſcī filiuſ dici pōt. Con. Quecūqꝫ ꝑͤ indr̄iā cooꝑā tur alicui effectui ad ꝓductionē alicuiꝰ ī eſſe ẜm indifferētē rel̓onē ſe hn̄t ad illud. Si gͦ pr̄ ⁊ ſpūs ſcūs ꝑ indr̄iā ſe hn̄t et indifferen ter cooꝑāt̉ incarnatōi xp̄i ſiue natiuitati eiꝰ tꝑali: ẜm indifferētē relatōeꝫ ſe hn̄t ad xp̄m hoīeꝫ. Si gͦ filiꝰ ẜᵐ ꝙ hō dr̄ filiꝰ dei patris: et deꝰ pr̄ pater illiꝰ: et eadē rōne ſpūs.ſ. dicet̉ pr̄ eiuſdē. Sꝫ qd̓ ꝯuenit illi hōī ꝯuenit filio dei. Igit̉ filiꝰ dei ē filiꝰ ſpūs ſcī. Itē tota trinitas ē pr̄ nr̄. et ſic ſpūs.ſ. eadē rōe: ⁊ pr̄ il liꝰ hoīs. Sꝫ qd̓ ꝯuenit illi hoī: ꝯuenit filio d̓i gͦ ⁊cͣ. Ꝙ aūt trinitas ſit pr̄ nr̄ hr̄ Io. i. Ledit eis ptāte filios dei fieri. dr̄ d̓ iuſtis. Hec aūt filiatio ē ꝑ grāꝫ. Sꝫ ī xp̄o fuit abūdātiſſima grā. Un̄ ⁊ ip̄e dꝫ dici maxīe filiꝰ ſpūs ſcī: cui appropͥat̉ donū gre. Hic̄. n. Aug. Ianto ma gis efficit̉ filiꝰ: quāto largiꝰ dat̉ ei ſpūs bonꝰ Sꝫ cū largiſſime data ē grā xp̄o hōī: maxīe dicet̉ fili. Itē ī can. deuter. Heꝰ nōnē ip̄e ē pr̄ tuus: ꝗ poſſedit fecit ⁊ creauit te. Sed ꝯſtat ꝙ tota trinitas fecit ⁊ creauit hoīem illū ⁊cͣ. Itē ſicut in trinitate ſunt tres ꝑͤ ī eadē eēntia: ſic ī dn̄o Ih̓u ſunt tres nͤ ī ea dē ꝑª. vt dic̄. B.ſ. Sup̄ma q̄ ē dīnitaſ. īfima q̄ ē caro. media q̄ ē aīa. Sed rōne ſup̄me nͤ ē filiꝰ.ſ. dei patris. rōne infime ē filiꝰ.ſ. ꝟ̓ginis matris. Igit̉ et rōne nͤ medie ſilr̄ erit filiꝰ. s. creatōis ul̓ recreatōis. Sꝫ ſiue ſic: ſiue ſic erit filiꝰ trinitatis. et ita filiꝰ ſpūs ſcī vt ſupͣ. Itē ꝑ hͦ ꝙ dr̄ ꝯceptus de ſpū ſco notat̉ alia relatio xp̄i ad ſpm̄ ſcm̄. Xp̄i dico ẜm ꝙ hō: ⁊ hͦ ē ẜm rōne originis. Multo igit̉ magis di cet̉ filiꝰ ſpūs ſcī: ꝙͣ hō purꝰ dicat̉ ꝑ grām fi lius trinitatꝭ. ℟. In dīnis nō ē aliꝗd po nēdū: vn̄ ſequat̉ relatōnū ſeu ꝓpͥetatū ꝑſo naliū ꝯfuſio. Ubi.n. ꝑfectiſſimꝰ ordo ē: vt in dīnis ꝑſonis: ibi nulla pōt eſſe ꝯfuſio: ꝓpter qd̓ nulla rōne ponēdū ē ī dīnis ꝑſonis: vn̄ ſequat̉ relationū ꝯfuſio vel ꝑſonaliū ꝓpͥeta tū patris ⁊ ſpūs ſcī. Un̄ Anſel. Propter hͦ ſolꝰ filiꝰ īcarnatꝰ ē: vt pater nō coīcet ronē filii: nec e9. nec ſpūs ſcūs rōnē filii vel pr̄is vt ſic̄ diſtīguūt̉ relatōes ꝑſonaꝝ eternalr̄. ita etiaꝫ diſtīguātur tꝑalr̄: et ille ꝗ fuit filiꝰ d̓i ab eterno ſit filiꝰ ꝟgīs tꝑalr̄. Cōcedēdū aūt ē ꝙ ē filiꝰ patris et eſt filius dei. ſꝫ cū dr̄ filiꝰ pr̄is intellr̄ de eterna gn̓atōe. Cū ꝟo dr̄ filiꝰ dei intellr̄ ẜm hūana naͣm: de filiatōe q̄ ē ꝑ creationē ⁊ grām. Et cū dr̄ filiꝰ dei pr̄is intellr̄ ꝙ ꝗ ē filiꝰ dei pr̄is ꝑ naͣm ē filius dei ꝑ grām. n̄ tn̄ ꝯuenit ꝯcēdi ꝙ ſit filiꝰ trinita tis ſimplr̄. Poſſet tn̄ ꝯcēdi cū determinatōe vt ē filiꝰ trinitatis ꝑ creationē. Quāuis.n. eē deū ꝯueniat patri. filio. ⁊ ſpūi ſco. n̄ ꝯue nit ꝙ dicat̉ filiꝰ filii vel filiꝰ ſpūs ſcī: ne ꝯfū dant̉ rōnes ī ꝑſonis. Pari rōe n̄ ꝯcedit̉ filiꝰ trinitatis. quia de rōne trinitatis intellr̄ pr̄ filiꝰ ⁊ ſpūs.ſ. hn̄tes vnā eēntiā. lꝫ bn̄ ꝯceda tur ꝙ ſit filiꝰ dei. Un̄ ī pͦs. ſuꝑ illud. de uētre matris mee deꝰ meꝰ es tu. glo. Scd̓m illd̓ qd̓ ē de mr̄e heo: nō ẜᵐ id qd̓ ē de te hēo. Nā d̓ te es pr̄ meꝰ: ſꝫ de matre es deꝰ meꝰ et creator ẜᵐ ꝙ hō ſum. ſꝫ ẜᵐ ꝙ deus ſum a te ſū genitꝰ Ad hͦ igit̉ qd̓ pͥmo obr̄ dd̓. ꝙ lꝫ ī tribꝰ ꝑ ſonis ſit indrīa ī actōe ꝙͣtū ad incarnatōeꝫ filii. n̄ tn̄ eſt indrīa ī relatiōe reſpectu īcar nati: ſic̄ nec ſeꝗt̉. eſt īdrīa ī eēntia. gͦ ī rel̓ōe Actio autē hꝰ eēntial̓ eſt. ſi aūt eſſet actio ſiue vt actio ꝑſonalis vt gnare ſpirare. ⁊ hiꝰ: bn̄ ſequeret̉. ꝗa ad hiꝰ actōes ſiue vt actōes ſe quūt̉ ꝑ ꝯformitatē. relatōes ⁊ ꝓpͥetates per ſonales.ſ. ad idētitatē actōum ⁊ diuerſitatē idētitas ⁊ diuerſitas rel̓onū ⁊ ꝓpͥetatū. no aūt ſic ē d̓ actōibꝰ eēntialibꝰ et ſi qn̄qꝫ ſic. hͦ n̄ ē ncc̄itate ꝯn̄tie formalis ſꝫ maͣlis. Ad ali ud qd̓ obr̄ ꝙ tota trinitas dr̄ pr̄ nr̄ ⁊cͣ. dd̓. ꝙ n̄ ē ſil̓e de nobis ⁊ de xp̄o hoīe. grā.n. inhī tās q̄ ē ī nobis a trinitate fac̄ nos filios dei no naͣles ſꝫ adoptiuos. cuiuſmōi filiatio xp̄o n̄ ꝯuenit. Grā aūt que eſt ī xp̄o a trinitate: q̄ ꝗdē grā ē grā vnionis: fac̄ xp̄um filiū dei naͣlē. Nalis aut filiꝰ nō pōt dici niſi dei pr̄is ꝓpter ronē ſupradictā: ne.s. accedat ī dīnis relatōum ⁊ ꝓpͥetatū ꝯfuſio. Lꝫ igit̉ ī xp̄o ſit grā gratū faciēs ſuꝑaddita nͤ. ꝗa etiā ē ſu ꝑaddita grā vnionis: ꝓpter quā ē filiꝰ ꝑ naͣꝫ et a qua ꝓpͥe eſt filiꝰ. nō aūt ē filiꝰ naͣlis tri nitatꝭ ꝑ grām: q̄ eſt ſuꝑaddita nͤ: que ſolum gratū fac̄: n̄ debet ab hac grā dici filiꝰ trini tatꝭ vl̓ ſpūs ſcī. Ad qd̓ obr̄ ꝙ tāto magis efficit̉ filiꝰ ⁊cͣ. dd̓. ꝙ intellr̄ de filiatōe ẜm ꝙ coīter ſe hꝫ ad filiatōeꝫ ꝑ grām: et ad filiati onē ꝑ naͣm. et ꝗa ceteris hoībꝰ ꝯuenit ſoluꝫ eē filios ꝑ grām: nō filios ꝑ naͣm. xp̄o autem hoī cui nō ē datꝰ ſpūs ad mēſura ꝑ grā vni onis: ꝯuenit eē filiū pr̄is ꝑ naͣm. ideo magis effectꝰ eſt filiꝰ ꝙͣ aliꝰ. Un̄ ī pͦs. ſuꝑ illud. Me ſuſcepit dextera tua. glo. i. ſapīa tua ꝟbum tuū. In xp̄o.n. hoīe ⁊ nos ī illo ſumꝰ aſſūpti ſꝫ diuerſo mo. ille ꝑ vnionē. nos ꝑ adoptōeꝫ. Ad aliud dd̓ ꝙ licꝫ tota trinitas fecerit hoīeꝫ illū: vn̄ pōt dici filiꝰ trinitatꝭ ꝑ creati on: ſiue ſpūs.ſ. hec.n. ꝯcedit̉. iſte hō ē filius ſpūs ſcī ꝑ creatōem: ꝓut iſte homo dic̄ ſup poſitū ſiue īdīduū hoīs: n̄ ꝑſonā filii. hec.n. n ꝯcedit̉. filiꝰ dei ē filiꝰ ſpūs ſcī ꝑ creatōem ꝗa hītudines ſeu ꝓprietates filii ⁊ ſpūs.ſ. n̄ reſpiciūt ſe correlatiue. vn̄ nullo mō dd̓ eſt filiꝰ dei filiꝰ ſpūs.ſ. Si aūt obiciat̉ filiꝰ dei ē homo ille ꝗ eſt filiꝰ ſpūs ſcī ꝑ creatōem. gͦ ē filiꝰ ſpūs ſcī ꝑ creatōem. Dicēdū ꝙ non ſeꝗt̉. ꝗa et ſi aliqua que dn̄tur de iſto hoīe: dn̄tur de filio dei: n̄ tn̄ quecūqꝫ. vtpote que dc̄a ponūt ꝯfuſionē pͥſonaliū ꝓpͥetatū: vl̓ q̄ impediūt hītudine relatōum ꝑſonaliū: que accide̓t: ſi dice̓t̉ filiꝰ dei filiꝰ ſpūs ſcī ꝑ crea tōeꝫ. ꝗa tūc eadē ꝑſona eſſet ſpirator ⁊ filiꝰ reſpectu eiuſd̓. Preterea pōt dici ꝙ ē loꝗ de grā xp̄i ẜᵐ ꝙ ꝑ eā hītat ī eo trinitas. et eſt loq̄ de ea ẜᵐ ꝙ ꝑ illā ē vnio. pͥmo mō ē ꝯꝑa tio xp̄i hoīs ad tota trinitate. 2º mō ē ꝯꝑato illiꝰ hoīs ad dinā ꝑſonā. Scd̓m pͥma ꝯꝑa tōeꝫ grē iſte hō ē filiꝰ dei. n̄ tn̄ ꝯuenit ꝯcedi ꝙ filiꝰ trinitatꝭ ꝓpter rōneꝫ p̄dictā. ꝗa ī hac patōe n̄ ē filiꝰ patris vt patris. ſꝫ ẜm ꝙ deꝰ Nec filius filii vt filii. ſꝫ ẜm ꝙ deꝰ. nec ſpūs ſcī ſil̓r. Et iō n̄ dꝫ dici filiꝰ trinitatꝭ. ſꝫ dei. Scd̓ꝫ ſecūdā ꝯꝑatōeꝫ ē ꝯꝑatō ad dīnā ꝑ ſonā ꝑ grām vnionis: et ꝑ eadē grāꝫ ē filius pr̄is ꝑ naͣꝫ. Et hͦ ꝙ dico iſte hō ſuppōit ipſā ꝑſona eternā. Ad qd̓ obr̄ de cōicatōe idi omatū dd̓. ꝙ hec coīcato n̄ ē generalr̄ oīuꝫ ſꝫ eoꝝ que abſolutē aſſignāt̉ ꝯuenire. Et ſūt diſpēſatiue aſſumpta ad hoīs r̄ꝑatōeꝫ: cuiꝰ modi ſunt īfirmitas ſiue penalitas moriēdi patiēdi famē: ſitim: et alia hiꝰ: que hoīs con gruūt reꝑatēi. Ad qd̓ obr̄ ꝙ rōne additi onis medie nͤ.ſ. aīe dꝫ ſpūs ſcūs dici pr̄. dd̓ ꝙ n̄ eſt ſil̓e de naturis extremiſ ⁊ media. ſu pͥma.n. naͣ ꝓut ē ipſiꝰ filii ſiue filiꝰ eſt de ſb̓a patris ſeu de ipſo pr̄e ꝑ ꝯformitatē pͥncipa lem: ꝓpter qd̓ ꝯuenit illi modꝰ eēndi a pr̄e: ꝗ ē ꝓpͥus filio. Silr̄ ⁊ īfima naͣ.s. caro xp̄i eſt de carne ꝟgīs. Hꝫ.n. eē ẜ carnē a carne ꝟgīs propter qd̓ illi ꝯuenit modꝰ eēndi a btā ꝟgī ne: ꝗ ē ꝓpͥus filio. Sꝫ naͣ media.s. aīa exit in eē ꝑ creationē. vn̄ n̄ ē ex aliquo ꝑ acceptōeꝫ eſſe de ſb̓a alicꝰ. vn̄ quātū ad aīam n̄ ꝯuēit ei modꝰ aliꝗs ꝗ ſit ꝓpͥus filio. Quia igitur filiꝰ quātū ad naͣm ſup̄mā ē de ſb̓a patris. quantū ad carnē ſuſceptā de ſb̓a matris dr̄ filiꝰ pr̄is ⁊ matris rōne illiꝰ duplicis nͤ hīte ſiue modi exn̄di. Ad illd̓ qd̓ vltimo obr̄ quare n̄ ē filiꝰ ſpūs ſcī: exquo ē de ſpū.ſ. dd̓. ꝙ eē de aliquo dr̄ triplr̄. Aut ſic̄ de maͣ. aut ſic̄ d̓ ſb̓a. aūt ſic̄ d̓ ptāte. Sol̓o medio mō eē de aliquo ponit filiatōem: dumodo adda tur ſil̓itudo nͤ ſpei. ẜm ꝙ dic̄ Io. Dama. E gnare ē ſil̓e de ſua ſb̓a ꝓduce̓. ẜᵐ pͥmū modū producit̉ pediculꝰ de hoīe. ẜᵐ modū 2ᵐ filiꝰ pr̄e. ẜᵐ modū 3ᵐ opꝰ ſiue effectꝰ ab artifice. Et hͦ vltimo mō dr̄ ꝯceptio de ſpū ſco ẜ ꝙ dic̄ Ambroſiꝰ ⁊ Hugo de ſco Uic. ī li. de ſa cramētꝭ. Nō idcirco pr̄ xp̄i dicēdꝰ ē: ꝗa eius amor ꝯceptōeꝫ ꝟgīs oꝑatꝰ ē. et n̄ de ſua eēn tia ꝟgini ſemē partꝰ tribuit. ſꝫ de carne ꝓpͥa ꝟgini ſb̓am mīſtrauit. Xp̄s gͦ ⁊ de ꝟ̓gine eſt natꝰ: et de carne ꝟgīs carnis ſb̓am accepit. Spus ſcūs nāqꝫ ꝟgini ſuꝑuenit: vt ꝑ eius oꝑatōeꝫ caro xp̄i d̓ carne ꝟgīs formaret̉. Ad maiorem euiden tiā p̄dictoꝝ q̄rit̉ hic īcidēter de grā xp̄i qͣlr̄ illi dicat̉ naͣlis. cū grā ⁊ natura ex oppoſito dīdāt̉. Ad qd̓ dd̓ ē ꝙ naͣle dr̄ duobꝰ modis Uel qd̓ ē a naͣ. et hͦ mō grā n̄ fuit naͣl̓ ī xp̄o. Uel qd̓ ē ꝑ modū nͤ. et hͦ mō gr̄a dr̄ naͣlis. ꝗa ſic̄ naͣles vires inſunt inſeꝑabilr̄ ſb̓o. ita grā inſeꝑabilr̄ ineſt xp̄o. Nāle etiā dr̄ qd̓ eſt rei īnatu a pͥnº ſue ꝯditiōis. Et hͦ mō dicūt̉ hītus naͣles ꝗ inditi ſunt aīe a ſua creatiōe Scd̓ꝫ hūc etiā modū dr̄ grā xp̄o naͣlis. quia īnata ē xp̄o hoī a ꝯditiōe. Itē querit̉ quō dicat̉ xp̄s dīna grā corꝑalr̄ repletꝰ. Hoc.n. dr̄. 2. Col. In ipſo hītat oīs plenitudo dīni tatꝭ corꝑalr̄: cū ꝯſtet ꝙ deitas n̄ mō corꝑali hītet ī xp̄o. Ad qd̓ dd̓ ꝙ illd̓ intellr̄ mul tiplr̄ ẜm ꝙ hr̄ ibi ī glo. Uno modo vt accipi at̄ tropice. vn̄ dic̄ glo. Trāſlato ꝟbo vſus ē et ꝓpter ꝯpletiōeꝫ vmbraꝝ legaliū figuraꝝ dixit corꝑalr̄.i. ⁊ ꝯplectīe: ꝗa ī ip̄o ꝯplēt̉ oīa vt quodāmodo ſit corpꝰ ⁊ impletio vmbra rū legis.i. ſignificatōum illaꝝ ipſe ſit ꝟitas Alio modo vt accipiat̉ ad lr̄am. vn̄ dicit glo. Dic̄ corꝑalr̄ ꝗa ī xp̄i corꝑe qd̓ aſſumpſit de ꝟ̓gine tāꝙͣ ī tēplo hītat deus. Uel poſſet alio mō intelligi: ꝙ dr̄ corꝑalr̄ ẜ modū trine dimēſiōis: quā determinat̉ corpus. Eſt.n. d̓ꝰ ī rebꝰ tribꝰ modis. In oībꝰ creaturis ē ꝑ co tinētiā ⁊ ꝯſeruatōeꝫ. In ſcīs ē ꝑ grāꝫ ⁊ cari tatē. In xp̄o ꝟo ē ꝑ vnionē. Primꝰ modꝰ cō ꝑat̉ dimēſiōi lōgitudīs. ꝗa ẜᵐ illū modū dr̄ ſap̄. 8. Ꝙ attingit a fine vſqꝫ ad finē fortiter ⁊ diſponit oīa ſuauiter. 2ꝰ modꝰ ꝯꝑat̉ di mēſiōi latitudīs. ꝗa caritas ē latitudo ſpūa lis. vn̄ p̄s. Oīs ꝯſūmatōiſ vidi finē latu. m. .t. n. 3ꝰ modꝰ ꝗ ē ꝑ vnionē ꝯꝑat̉ ꝓfūditati ꝗa ille modꝰ intim ē. Eph̓. 3. Ut poſſitis ꝯp̄ hēdere q̄ ſit longitudo quātū ad pͥmuꝫ. lati tudo quātū ad 2ᵐ. et ꝓfundū quātū ad 3º vt ſb̓limitas referat̉ ad hūanā naͣꝫ q̄ ſb̓lima ta ē ad vnionē cū dīna. et ꝓfundū referat̉ ad dīnā q̄ intime ꝑ vnitate ꝑͤ vnita eſt ad humanā. ꝗa gͦ hͦ triplici mō ē deitas in xp̄o: iō dr̄ repletꝰ grā corꝑaliter. vn̄ ī pͣs. ſuꝑ illd̓ Mons ī quo bn̄placitū ē deo hītare ī eo. gl. Uerbū hītabit eū.i. hoīeꝫ xp̄m vſqꝫ ī finem ꝗa ꝑſonaliter vnitꝰ ē ei. ī quo hītat oīs ple nitudo dīnitatꝭ corꝑaliter. Sic.n. vtiqꝫ ꝟbū ī carne vt etiā ꝟbū caro factū ſolū dice̓t̉. iō homo ꝟbo ī vnā ꝑſonā cōpularet̉. OOnſequenter rer Adū ē d̓ ſcītate ꝯceptōis. et hͦ dupl̓r Primo quātū ad ſcītatē ꝯcipiētꝭ matris. 2º quātū ad ſcītate ꝯcepti filii. Itē de ſcī tate ꝯcipiētis dupl̓r. Primo de illa q̄ fuit an̄ ꝯceptōeꝫ filii ⁊ an̄ ꝟgīs natītatē ī utero ſue matris. 2º de illa q̄ fuit ī ꝯceptōe filii cū facta ē mater. Querit̉ igit̉ ī parte iſta de pͥª ſcīficatōe ꝟgīs ī vtero matris. De 2ª ſcīficatōe ꝟgīs ī ꝯceptū ſaluatoꝝ. De ſci tate ꝯcepti filii. ad quod introducit̉ queſtio de determinatōe an fuerit xp̄i. Quantuꝫ ad primuꝫ querit̉ quoꝝ ſit ſcīficatio ut pateat ꝗd ſit et ī quo caſu fuerit ꝟgīs ſcīficatio vl̓ ſcīficata a quo fuerit ſcīficatio vel ſcīficata. Cum querit̉ cuiꝰ ſit ſcīficatio dubitari pōt. pͥmo vtrū ſit rei rōnalis ſolū. 2º vtrū ſit rōnal rei: q̄ ē xp̄s: an rei rōnalis q̄ ē pura creatura. Ad Primu) catio opponit̉ pec arguit̉ ſic. Cū ſcīfi cato. vbi n̄ erit peccatuꝫ: nec erit ſcīficatio Sꝫ peccatū n̄ ē pone̓ ī re irrōnali. gͦ nec ſcīfi cationē. gͦ ſcīficatio ſolū ē ī re rōnali. Ad oppoſitū. In vltimo exo. et fere ꝑ totā legeꝫ inuenimꝰ tabernaculū ſcuꝫ ⁊ oleū vnctioniſ ſc̄ꝫ ⁊ vaſa ſcā ⁊ veſtes ſcās. ſic̄ veſtes Aarō et hec oīa ſunt res irrationales. Sꝫ vbi ē ſā ctitas: ⁊ ſcīficatio. Non gͦ ſolū ē ī re rationa li ſcīficatio. ℟º dd̓. ꝙ ſcīficatio nihil alid̓ ē qͣꝫ motus ad ſcītatē. ſic̄ dealbatio dr̄ motꝰ ad albedinē. Sꝫ ſcītas dr̄ quatuor modis. Eſt.n. ſcītas ꝑ dedicatiōeꝫ ad cultū dei. Et ē ſcītas ꝑ emudatōeꝫ a pctō. 3º mō dr̄ ſcītaſ ī ſcriptura ipſa abſtractio a carnali actu. 4 mo dr̄ ſcītas ꝑ ꝯfirmatiōem ī bonū. Scītas ꝟo ꝑ dedicatōeꝫ ad cultum dr̄ coīſſime. vn̄ cōuenit ⁊ rei rōnali ⁊ irrōnali: dūmodo ſit dedicata ad cultū dei. Ab hac ſcīficatōe di cebāt̉ nazarei ſancti: ꝗa dedicati erāt ad cul tū d̓i. vt hr̄ Numeri. 6. Ꝙ nō debēt nazarei bibe̓ vinū: nec rade̓ comā. et poſtea addit. d̓ ritū eoꝝ ita faciet unuſꝗſqꝫ ad ꝑfectōeꝫ ſan ctitatꝭ ſue. Hoc etiā mō dicebant̉ ſacerdotes ſcī. ſic̄ pꝫ. 8. Leui. Ubi loꝗt̉ de ꝯſecratiōe ſa cerdotū: ꝗ ſunt cultui dīno mācipati vl̓ de dicati. poſuit laminā aureā ꝯſecratā ī ſcīfi cationē. Et hͦ etiā mō dicūt̉ xp̄iani ſcī: quia dedicati ſunt ad cultum dei ī baptiſmate. Hoc etiā mō dicūt̉ res irrōnales ſcīficate. tabernaculū s. ⁊ vaſa ſancta. Numeri. 6. Cō pleuit moyſes tabernaculū vnxit ⁊ ſcīfica uit. 2ª ē ſcītas ꝑ emūdatiōeꝫ a pcto. de qͣ hr̄. 6. ad ro. Nūc aūt liberati a pctō ſerui fcī dei hētis fructū ī ſcīficatōe. Et ſil̓r ad Teſ. .4. Nō vocauit nos deꝰ ī īmūdiciā: ſꝫ ī ſcīfi catōeꝫ. 3º mō ē ſcītas ꝑ abſtractionē a car nali actu. de quo exo. 19. p̄cipit̉ moyſi vt ſcī ficet ppl̓m. Uade inꝗt̉ ad ppl̓m ⁊ ſcīfica eoſ hodie ⁊ cras. et lauet veſtimēta. Et dic̄ glo ꝙ ſcīficatio iſta erat abſtinētia a mulieribꝰ De hac. i. R. 21. vbi querit̉ ſi mūdi ſunt pueri maxime a mulieribus. Sūt ne vaſa pueroꝝ ſancta? Et rn̄det dd̓. Et ꝗdē ſi de mulieribꝰ qͣre ꝯtinuimꝰ. ⁊cͣ. 4ºmo ē ſanctitas vel ſā ctificatio ꝑ ꝯfirmationē ī bonum. etiā ī pͦs. Dn̄e ꝗs hītabit ī taber. tuo: aut ꝗs reꝗ. ī mo ſ. t. īnocēs manibꝰ. ⁊cͣ. Per mote ſcm̄ ſignifi cat ꝯfirmatōeꝫ. vn̄ ſcm̄ vno mō idē ē qd̓ cō firmatū. ſcm̄ alio mō grece ideꝫ ē qd̓ agyos. ab a qd̓ eſt ſine. et gyos terra. vn̄ ſcm̄.i. ſine terra. Et ꝑ terrā ſigͣt̉ pctm̄ vel culpa. hoc ē ſcm̄ ꝑ emudatione a pctō. Scd̓m gͦ pͥmū mo dū ē ſanctificatio rei rōnalis ⁊ irrōnalis. ẜꝫ alios modos ē ſolū rei rōnalis. Cōſequenter queri tur vtrū ſanctificatio ſit ipſiꝰ xp̄i. et uidet̉ ꝙ n̄. Pan. 9. Cū uenerit ſcūs ſcoꝝ. glo. dic̄ Xp̄s ꝗ ē ſcūs n̄ dꝫ dici ſanctificatꝰ. gͦ ſanctificato n dꝫ dici de xp̄o. Itē ſanctificatio ē motuſ de n̄ ſancto ad ſanctū. Sꝫ xp̄s nūꝙͣ fuit non ſanctꝰ. gͦ n̄ pōt dici ſanctificatꝰ. Cōtͣ. Iere. .i. Priꝰ ꝙͣ exires de uētre ſanctificaui te. glo. Quidā hūc locū ſuꝑ ſaluatorē intelligūt: ꝗ pͥuſꝙͣ ī utero ꝟginali formaret̉: ⁊ an̄qꝫ exir de uulua ē ſanctificatꝰ. Iteꝫ. 12. Io. et loꝗt̉ filiꝰ dei ad patre. Ego ꝓ eis ſanctifico me ip̄ꝫ Glo. Aug. Ego me hoīeꝫ ſanctifico ī me ꝟbo Sꝫ talis ē ſanctificatio xp̄i. gͦ xp̄s ē ſanctifica tus. Sol̓o dd̓. ꝙ ſanctificatio ē motuſ ad ſanctitatē. Hoc aut pōt eē duplr̄. ꝗa omnis motꝰ ē ab aliquo ī aliꝗd. Sanctificatio autē dic̄ motū in ſanctitatē. vn̄ ſanctitas ē termi nus in quē ipſiꝰ ſanctificatōis. Sꝫ motꝰ ī ſan ctitatē dr̄ aliqn̄ de ſancto ī ſanctū. aliqn̄ de n̄ ſancto ī ſanctū. Et motꝰ de n̄ ſancto ī ſan ctū ē dupl̓r. ꝗa n̄ ſc̄m pōt dici pͥuatiue. ſiue ꝯtrarie vel negatiue. Nō ſanctum negatiue pōt dici de eo qd̓ n̄ ē. ꝗa illud qd̓ n̄ ē: eſt no ſc̄m. Nō ſc̄ꝫ ꝯtrarie uel pͥuatiue dr̄ de eo qd̓ ē tm̄ pͥuatū ſanctitate: ſiue hn̄s ꝯtͣriā diſpo ſitōeꝫ ad ſanctitate: ſic̄ aliꝗs peccator. Sācti ficatio ꝟo de nō ſācto dr̄ uel ꝗa de n̄ ſancto negatiue. uel de n̄ ſancto pͥuatiue ſiue ꝯtͣrie Factificatio ꝟo que ē de nō ſancto negatiue illa fuit ī xp̄o hoīe ī ipſa incarnatōne ſua. s. qn̄ creabat̉ eiꝰ btā aīa: pͥus fuit dice̓ de ea n̄ ſanctū: ꝗa pͥus fuerat nͤens. In ſua aūt crea tione fuit mutata de n̄ ente ī ens: et de non ſancto negatiue ī ſanctū. Et hͦ mō loꝗt̉ glo. Iere. i. Alio mō dr̄ ſanctificatio motꝰ de n̄ ſācto pͥuatiue ſiue ꝯtrarie ī ſāctū. et iſta ſan ctificatione ſanctificatꝰ fuit Ioh̓es baptiſt ī utero. ꝗa Ioh̓es an̄ ſanctificatōeꝫ fuit pͥua tus ſanctitate: et hēbat diſpoſitiōeꝫ ꝯtͣriā. s culpā originalē. Hoc etiā mō ſanctificat̉ ꝗl puulꝰ ī baptiſmo. Hec aūt ſanctificatio non fuit ī xp̄o. ꝗa xp̄s hō nūꝙͣ fuit pͥuatꝰ ſanctita te. Sāctificatio ꝟo q̄ ē motꝰ ī ſanctitatē d̓ ſancto ē duplr̄. Uno mō cū mouet̉ aliꝗs de minori ſanctitate in maiorē ſanctitatē. Alio mo n̄ ꝗa moueat̉ ī maiorē ſanctitatē. ſꝫ quia mouet̉ ī ꝯtinuationē ſanctitatꝭ. de ſancti tate pͦ mō hēmꝰ Io. iꝰ. ubi xp̄s orat patrē ꝓ apl̓is dicēs. Er̄ ſanctifica eos ī ꝟitate. et tū ia erāt ſcī apl̓i. Olo. dic̄. Sic̄ grā tua īcepta ē ſanctificatio: ꝑ quā iā n̄ ſunt de mūdo. ita eadē grā ꝑſeuerēt ī ꝟitate.i. ī ſanctitate: qu ē ī ꝑſeuerātia ut d̓ ſanctitate iuſticie pn̄tis ꝑueniāt ad ſanctitatē iuſticie finalis. Un̄ pꝫ ꝙ ſanctificatio ibi dic̄ motu ī maiorē ſancti tatę. Loquēdo autē de ſanctificatione alia que ē ī ꝯtinuatione ⁊ extēſionē ſanctitatis hoc modo ſanctificāt̉ illi ꝗ ſunt in patria: et nō ē ſanctificatio ꝓpͥe motꝰ. ꝗa tota ſil̓ in ſe. ſꝫ ꝓpter ꝯtinuatione dr̄ qͣi motꝰ. Illi.n. ꝗ̄ ſūt ī patria ſemꝑ ꝯtinuāt̉ ī ſanctitatē. ſic̄ lucere dic̄ ꝙͣdā exteſionē ⁊ ꝯtinuatōeꝫ. et hͦ mō eſt ſcīficatio ī xp̄o: cū dr̄ ī Io. Ego ꝓ eis ſcīfico me ip̄ꝫ. i ꝯtinuo me ī ſcītate: ut a me r̄cipiāt ſcītatē. et ī gl. ſilr̄ ego me hoīeꝫ ſanctifico in me verbo. Onſequenter ric de ſcīficatōe btē ꝟgīs. In quo ſtatu potuit ſcīficari. Et circa hͦ plura querūt̉. Primū ē an̄ an̄ ꝯceptōeꝫ fuerit ſcīficata. 2ᵐ ē an̄ ī ꝯceptōe fuerit ſcīficata. 3ᵐ ē an pꝰ ꝯceptōeꝫ an̄ īfuſionē aīe fuerit ſcīficata. d an̄ poſt aīe īfuſionē fuerit ſcīficata in in utero matris ſue. ergo arguit̉ ſic. xi. Ad primuꝫ ad ro. or̄. Si radix ē ſcā: ⁊ rami ſunt ſancti. Sꝫ ſic ſe hn̄t paren tes btē ꝟgīs ad ipſam ſic̄ radix ad ramū. Si gͦ ī parētibꝰ bt̄e ꝟgīs potuit eſſe ſcīficatio ⁊ infuſio ſcītatꝭ. gͦ ramꝰ.s. btā ꝟgo potuit ī eia ſcīficari. Sꝫ ꝗcꝗd potuit ei boni ꝯferri: ē ei collatū. gͦ ipſa fuit ſcīficata ī parentibꝰ ſuis an̄ ꝯceptōeꝫ. Itē. 5. ad ro. Nos peccamus oēs ī Adā. gͦ oēs peccamꝰ ī radice. Sꝫ ſcīfica tio cū ſit ꝑ infuſionē grē opponit̉ peccato. gͦ nos oēs potuimꝰ ſcīficari ī radice̓. gͦ et bt̄a ꝟgo: cū fortior ſit grā ad ſcīficatōeꝫ ꝙ culpa ad ꝯdēnatōeꝫ. Sꝫ ꝗcꝗd potuit habere boni hūit. hͦ ſupponimꝰ. gͦ fuit ſcīficata in radice .s. ī parētibꝰ an̄ ꝯceptōeꝫ. Conͣ. B. in epl̓a ꝯtra ludunenſes canonicos mouet qōn de ſcīficatōe ꝟgīs dicēs. Dr̄ ne ſcīficata qͣtenꝰ iā ſācta ꝯciꝑet̉. ac ꝑ hͦ ſcūs vocaret̉ ꝯceptꝰ et obicit ꝯtͣ hͦ. Nō valuit an̄ ſcā eē ꝙ eſſet. Sꝫ nō erat an̄ qͣꝫ ꝯciꝑet̉. gͦ n̄ potuit ſcīficari an̄ qͣꝫ ꝯciꝑet̉. Itē eph̓. 2. Eramꝰ oēs naͣ fi lii ire. Sꝫ naͣ iſta ſe extēdit vſqꝫ ad btāꝫ ꝟgi nē. gͦ btā ꝟgo fuit filia ire. Nōg ſanctificata an̄ ꝯceptiōeꝫ in parētibꝰ. Grā gͦ huiꝰ querit̉ quare n̄ potuit ſcīficari ī parētibꝰ. Sol̓o. dd̓ ꝙ duplex ē ſcīficatio.ſ. ſcīficatio nͤ. et ſā ctificatio ꝑͤ. Scīficatio ꝑͤ ē ꝑ pn̄tē grāꝫ. Sā ctificatio nͤ nō erit niſi ꝑ futurā gl̓iā. ꝗa ibi ſcīficabit̉ naͣ. s. ī gl̓ia ꝓut innuit̉. i. Cor. 15. In reſurrectiōe.n. ſcīficabit̉ naͣ ip̄a. ꝗa fiet ſer mo ꝗ ſcriptꝰ ē. Ubi ē mors victoria tua vbi ē mors ſtimulꝰ tuus? Et appellat ſtimulū fo mitē. Scīficatio aūt q̄ ē ꝑ baptiſmū: et q̄ ē ꝑ pn̄tē grām n̄ ē ſcīficatio nͤ. ſꝫ ſcīficatio ſolu ꝑͤ. ſꝫ fomes adhuc remanet poſt baptiſmū ī naͣ: et trāſfundit̉ ꝑ gn̓atiōeꝫ ī totā naͣꝫ. ꝓpter hͦ n̄ ē gn̓atio ſine peccato. ꝗa naͣ nō ē ſcīfi cata. et ꝑ gn̓atione trāſfundit̉ naͣ. iō neceſſe ē vt qd̓ gn̓at̉ ī gn̓atōe ꝯtrahat peccatū. Et ꝓpter hoc btā ꝟgo nō potuit ī parētibꝰ ſuis ſanctificari. īmo ncc̄e fuit ꝙ ī gnatōe ſua ꝯtͣ heret pctm̄ a parētibꝰ. Erat etiā ī ip̄is ante ꝯceptionē quātū ad ronē nͤ et n̄ ꝑͤ. et ꝓpter hͦ ī ip̄is ſcīficari n̄ potuit. Ad pͥᵐ obiectū dd̓ ꝙ ē ſcītas nͤ ⁊ ꝑͤ. Licꝫ gͦ radix ſit ſancta quātū ad ꝑſonā. nō tn̄ ramꝰ ē ſanctꝰ. Sꝫ ra dix btē ꝟgīs.i. parētes eiꝰ n̄ potuerūt ſancti ficari quātū ad naͣm: ſꝫ quātū ad ꝑſonā. Cuꝫ gͦ naͣ ī parētibꝰ ſit radix ip̄a: a quā ꝓcedit ꝑ gn̓ationē: cū illa n̄ potuerit ſanctificari: nec btā ꝟgo ī illa radice. Et iteꝝ loꝗt̉ apl̓s ibi de iudeis et ꝯtͣ illos ꝗ deſpiciebant iudeos aſſerētes ꝙ n̄ ſaluarēt̉. ꝓpter qd̓ on̄dit apl̓s ꝙ iudei aliqn̄ ſaluabūt̉. ꝗa radix.s. parētes eoꝝ ſic̄ ſcī patres ſaluati ſunt. gͦ rami ſalua uabūt̉.s. iudei: ꝗa ſunt aliqn̄ imitaturī fidē ſanctoꝝ patrū. et hͦ ē ẜm viā p̄deſtinatiōis: et n̄ nͤ. ꝗa ita p̄ordinatū ē a deo: nec loquit̉ de oībꝰ iudeis: ſꝫ ī gnͣe loꝗt̉. ꝗa aliqn̄ ſalua būt̉. et ſic pꝫ ꝙ n̄ fac̄ hec auctoritas ad ꝓpoſi tū. Ad aliud dd̓ ſic̄ dictū ē ꝙ pctm̄ ꝑͤ cor rūpit naͣꝫ ſic̄ pctm̄ Ade. ꝗa ab eo depedebat tota naͣ hūana. Sctīficatio ꝟo q̄ ē ꝑfectio ꝑ n̄ potuit ſctīficare naͣm. vn̄ ſi Ada eēt ſctīfi catꝰ n̄ ideo eēt ſctīficata naͣ hūana. vn̄ ſan ctificatio ī radice redit ī ſctīficatōeꝫ ꝑͤ: ⁊ n̄ nͤ. Quia gͦ n̄ educit̉ rōne ꝑͤ ſꝫ rōne nͤ. vnde vis gn̓atiua eſt vis nͤ ⁊ nō ꝑͤ niſi rōne n. iō n̄ potuimꝰ ī Adā ſctīficari: nec eadē rōne btā ꝟgo ī parētibꝰ ſuis. ꝗa educimur ex ꝑte illa ex qua n̄ ē ſctītas.s. ꝑ viā nͤ. Uia aūt nͤ nec naͣ potuit ſctīficari ꝑ Adam. Cōſequenter queri tur vtꝝ btā ꝟgo potuit ſctīficari ī ꝯceptōe ſua. et oſtēdit beatus. B. ꝙ non dicēs. forte inter amplexꝰ maritales ſctītas ipſi ꝯceptōi ſe īmiſcuit. vt ſil̓ ſctīficata fuerit ⁊ ꝯcepta. ita forte dicet̉. Sꝫ ꝯtͣ hͦ obic̄ ſic. Sꝫ hͦ īꝗt nō admittit rō. quo nāqꝫ aut ſctītas abſqꝫ ſpū ſctīficāte: aut ſc̄o ſpūi ſocietas cum pctō fuit. aut pctm̄ quo non fuit vbi libido nō de fuit. Itē. B. An̄ ꝯceptōeꝫ mīme ſctīficari potuit. ꝗa non erat: ſꝫ nec ī ip̄o ꝯceptū ꝓpter pctm̄ qd̓ inerat. Reſtat gͦ vt poſt ꝯceptū in vtero iā exn̄s ſctīficationē accepiſſe credat̉ q̄ excluſo pctō ſcāꝫ fec̄ natītatē: n̄ tn̄ ꝯceptī onē. gͦ pꝰ ꝯceptōeꝫ n̄ ī ꝯceptōe fuit ſcīficata. Itē. B. ꝑ ꝯꝑatōeꝫ ad xp̄ꝫ. Si paucis filio rū hoīuꝫ datū ē cū ſcītate naſci: n̄ tn̄ ꝯcipi: vt vni ſane ẜuaret̉ p̄rogatiua ſcī ꝯceptꝰ vl̓ ſcīficatōis ī ꝯceptū. Cū gͦ xp̄s hēat p̄rogati uā ſc̄i ꝯceptꝰ: pꝫ ꝙ aliꝗs aliꝰ n̄ fuit ſc̄ificatꝰ ī ꝯceptū. gͦ nec bt̄a ꝟgo. Itē. B. Solꝰ Ih̓s d̓ ſpū.ſ. ꝯceptꝰ: ꝗa ſolꝰ an̄ ꝯceptū ſcūs. quo ex cepto reſpic̄ vniuerſos: qd̓ vnꝰ humilr̄ ꝯfite tur. Iniꝗtatibꝰ ꝯceptꝰ ſū ⁊ ī pctīs ꝯcepit me mr̄ mea. Solꝰ gͦ xp̄s ꝯceptꝰ ē abſqꝫ pcto. nō gͦ btā ꝟgo fuit ī ſuo ꝯceptū ſcīficata. Itē ſi btā ꝟgo n̄ fuiſſꝫ ꝯcepta ī pcto. gͦ n̄ fuiſſꝫ obli gata pctō: nec hūiſſꝫ reatu pctī. Si gͦ qd̓ n̄ hꝫ reatū pctī n̄ indiget redēptōe. ꝗa redēptio ēꝓpter obligatiōeꝫ ad pctm̄ ⁊ ad reatū pctī. n̄ indige̓t redēptōe ꝑ xp̄ꝫ. qd̓ ẜᵐ catholicā fidē n̄ ē ponēdū. Itē ſaluator nr̄ ſic̄ ꝓ libe rādis oībꝰ venit: ita nullū a reatu libeꝝ re perit. gͦ nec bt̄aꝫ ꝟginē inueīt liberā a reatu pctī. gͦ ꝯcepta fuit ī pcto. n̄ gͦ ſcīficata fuit ī ꝯceptū ſuo. Ad oppᵐ. Coitꝰ ꝯiugal̓ pōt eē meritoriꝰ ſic̄ dic̄ Aug. vt fuit ī Abraam: qn̄ Sarra ꝯcepit Iſaac: ꝗa hͦ fec̄ ex obīa. Sꝫ ubi cūqꝫ ē meritū: ibi eſt grā moues. vbicūqꝫ eſt grā moues: ē ibi pn̄tia ſp̄us.ſ. Sꝫ vbicunqꝫ ē pn̄tia ſpūs.ſ. ibi pōt eſſe ſcīficatio. gͦ ī coītu ꝯiugali pōt eē ſcīficatio. Cū gͦ gl̓ioſa uirgo ꝯcepta fuerit ī coitu ꝯiugali: ibi potuit ſcīfi cari. Sꝫ ꝗcꝗd boni potuit ei dari datū eſt. gͦ datū ē ei ꝙ eēt ſcīficata ī ꝯceptū ſuo. Itē ut diſtinguūt theologi. Coitꝰ ꝯiugal̓ ē triplr̄ Aliqn̄ ē meritoriꝰ. aliqn̄ licitꝰ. aliqn̄ illicitꝰ. Et ītelligat̉ illicitꝰ coīter quātū ad veniale pctm̄ ⁊ mortale. Coitꝰ ꝟo meritoriꝰ ē duplr̄. Quia aliqn̄ fit cā ꝓlis ſuſcitāde ad cultū d̓i ſic̄ ſi hō moue̓t̉ ꝑ caritatē ad ſuſcitādū ꝓleꝫ ad cultū dei ī coitu maritali ul̓ ꝯiugali. iſte coitꝰ eēt meritoriꝰ: ſic̄ fuit ī Abraaꝫ ꝗ ſuſcita uit ꝓleꝫ dn̄o. et ip̄m ad hͦ mouit caritas vt gnaret filiū: ꝗ ſeruiret deo. Aliꝰ ē cā red dēdi debitu uxori. et de hͦ hr̄. i. Cor. 7. Uxori vir debitū reddat. vn̄ ſi aliꝗs hō moue̓t̉ ad coitū n̄ cā libidīs ſue. ſꝫ ut ꝑ hͦ redde̓t uxori ſue debitū: qd̓ eī dꝫ. ꝗa uir n̄ hꝫ ptāte corꝑis ſui. ſꝫ mulier: et e9: moue̓t̉ ex iuſticia. vn̄ co itus ille ei eēt meritoriꝰ Eſt etiā coītꝰ qui dr̄ licitꝰ. ſic̄ qn̄ mouet̉ hō ad coitu ꝯiugaleꝫ cā fornicatōis vitāde: ẜᵐ ꝙ dic̄ apl̓s. i. Cor. 6 Unꝰ ꝗſqꝫ hēat ſuā ꝓpter fornicatōeꝫ. Eſt coitꝰ ꝯiugal̓ ꝗ dr̄ ꝑmiſſus. ſic̄ dr̄ coitꝰ fragil̓ vt cū aliꝗs coit cū uxore ſua nō cā vītande fornicatiōis: nec ꝓpter aliquā cām p̄dictā. ſꝫ ꝗa q̄rit ī vxore ſua delectatōeꝫ ſuā: quā tn̄ ī altera n̄ q̄ret: poſtponēdo tn̄ d̓lectatōeꝫ ſuā illi delectatōi q̄ ē ī deo. et ad coitū iſtū ſeꝗt̉ pctm̄: ꝗa delectat̉ ī creatura: ſꝫ tn̄ veniale: eo ꝙ poſtponit illā delectatōeꝫ delectatōi q̄ ē in deo. Eſt aliꝰ coitꝰ ꝗ dr̄ ꝓhibitꝰ. ſic̄ qn̄ ali ꝗs coit ſolū cū vxore ſua cā libidīs expellē de: ſic̄ face̓t cū meretrice. et q̄rit ī ea delecta tioneꝫ ꝑ meretricas blāditias: ſic̄ face̓t cum meretrice. et ad tale coitu ſeꝗt̉ pctm̄ morta le. Ex his gͦ hēmꝰ ꝙ aliꝗs ē coitꝰ ꝯiugal̓ me ritoriꝰ. Sꝫ vbi ē meritū ibi mouet gr̄a: et ibi ē̓ p̄ſētia ſpūſ.ſ. et ita ſcīficatio. gͦ ī aliqͦ coitu pōt eē ſāctificato. gͦ bt̄ā ꝟgo potuit ī ꝯceptu ſāctificari. ꝗa potuit eē meritoriꝰ ꝯceptꝰ. Sꝫ datū ē ei oē bonū qd̓ potuit. gͦ ī ꝯceptū ſc̄ifi cata fuit. ℟. Suppoſito ꝙ alibi diſputat ꝙ coītꝰ ꝯiugalis poſſit eē meritoriꝰ diſtīguē dū. ꝙ ē ꝯſiderare ꝯiugalē coitu meritoriū ẜ ꝙ ē actꝰ ꝑͤ vel nͤ. Prout ē actꝰ ꝑͤ ſic ē ibi vo lutas mouēs. Prout ē actꝰ nͤ. ſic ē ibi natura mouens. ſed differēter: quia inquātū eſt ille actꝰ a volūtate mouēte: ſic etiā ibi mouet ca ritas. inquātū ē a naͣ mouēte: ſic etiā ibi mo uet fomēs pctī. ꝗa ſic ille actꝰ ordinatꝰ eſt ad pctm̄ Ade et ex fomite pctī. Uolūtas.n. mo uet ibi ẜᵐ ordinē caritatꝭ. et a ꝑte illa ē meri toriꝰ. Nā aut mouet ibi ẜm inordinatōeꝫ: et a ꝑte illa ē libido ī coītu ⁊ pcm̄. Sꝫ ꝯceptio ſeꝗt̉ ad coitu: et reſpic̄ naͣm mouētē: et non volūtatē. Cōceptio.n. dic̄ ꝯmixtionē: q̄ ē in pͥncipiis ſeīalibꝰ viri ⁊ mulieris: q̄ ꝯmixtio ſit ꝑ naͣm. et iō naͣ ē moues ꝯiūctū ī ꝯceptōe Aꝑte aūt illiꝰ ꝯmixtionis ē libido. Et ꝓpter hͦ dic̄. B. Quo pctm̄ nō fuit ubi libido nō de fuit. Lꝫ gͦ coitꝰ ex una ꝑte poſſet eē meritoriꝰ nūqꝫ tn̄ ꝯceptio poterit eē meritoria. et ita nec ſc̄ificatio ī ꝯceptionē. Et ideo btā uirgo ī ſua ꝯceptione ſanctificari non potuit. Cōſequenter queri tur vtrū btā ꝟgo pꝰ ſuā conceptionē fuerit ſc̄ificata an̄ infuſionē aīe. ita ꝙ caro eiꝰ eſſet ſc̄ificata ante ꝙͣ infunde̓t̉ aīa ī ea. Et on̄dit̉ ꝙ ſic. ſic̄ ī Luc̄. i. hr̄ de bo. Io. qn̄ bt̄ā ꝟgo ſa lutauit helyſabet pꝰ ānūtiatōeꝫ āgeli ei fc̄aꝫ .s. ꝙ ꝯciꝑet ſaluatore: exultauit ī gaudio in fans ī vtero. dic̄ glo. Nodum ī eo erat ſpūs vite. et tn̄ iā erat ſp̄s grē. Si ergo qd̓ datuꝫ ē Ioh̓i nō dꝫ denegari gl̓ioſe ꝟgini: pꝫ ꝙ an̄ aīe eiꝰ infuſionē ī carne fuit caro eiꝰ ſc̄ificata Itē Iere.i. dixit dn̄s ad Iere. Priuſ qͣꝫ te formarē ī vtero noui te: et priuſqꝫ exires de vētre ſc̄ificaui te. Sꝫ noſce̓ dei ē duplr̄. ꝗa ē noticia ſimplr̄: et ē noticia approbatōis. No ticia ſimplr̄ ē qua nouit bona ⁊ mala indif ferēter. Noticiā approbatōis ē qͣ ſolū nouit bona: et qua approbat ipſa bona: ẜᵐ quā dic̄ dn̄s mat. 25. Neſcio uos. Cōſtat ꝙ dn̄s loꝗt̉ ad Iere. d̓ noticia approbatiōis. Sꝫ illa nūꝙͣ eſt niſi de bono. gͦ iā erat Iere. in ſtatu bono an̄ ꝙͣ eēt formatꝰ ī vtero. Sꝫ an̄ formationē corꝑis n̄ infūdit̉ aīa. gͦ an̄ infuſione aīe erat ī ſtatu bono. Sꝫ qd̓ datū ē Iere. n̄ debuit ne gari btē ꝟgī. gͦ ipſa fuit ſc̄ificata ī vtero an̄ infuſionē aīe. Conͣ. Nihil ꝑtinꝫ ad grāꝫ qd̓ n̄ ꝑtinet ad gl̓iā. ꝗa grā ordinata ē ad gl̓iaꝫ Sꝫ Aug. dic̄ ī li. d̓ ci. d̓i d̓ abortiuis ꝙ nō ꝑti nēt ad gl̓iā reſurrectōis. ꝗa nihil ꝑtinet ad gl̓iā reſurrectionis niſi qd̓ cecidit ꝑ mortē. ſꝫ illi non ceciderūt ꝑ mortē: ꝗa nūꝙͣ hūerunt vitā. vn̄ n̄ ꝑtinet ad reſurrectiōis gl̓iā. Silr̄ cū caro an̄ infuſionē aīe nullo mō ꝑtine at ad gl̓iā. ꝗa dato ꝙ nūqͣꝫ aīet̉: nūꝙͣ gl̓ifica bit̉. gͦ nullo mō ꝑtinet ad grāꝫ. Sꝫ ſc̄ificatio ē ꝑ grāꝫ. gͦ an̄ infuſionē aīe nō pōt ſc̄ificari. Itē 21. exo. hēmꝰ lege de ꝑcutiēte mulierē p̄gnātē. et diſtinguit̉ ibi ī glo. ꝙ ſi puerꝑiū fuerit informe: ille nō dꝫ dānari nec iudicat̉ homicida. ſꝫ ſolū punit̉ pena pecuniaria: ⁊ n̄ morte. Si aut puerꝑiū fuit formatuꝫ: ille dꝫ iudicari homīcida. An̄ informatōeꝫ aūt n̄ ē fetꝰ aīatꝰ. Uidemꝰ gͦ ꝙ lex dei n̄ ꝯputat fetū an̄ aīatōeꝫ. gͦ nullo mō pōt ſc̄ificari an̄ aīa tionē. Sol̓o. dd̓. ꝙ caro an̄ aīatiōeꝫ nullo mo pōt ſc̄ificari. et rō hꝰ ē: ꝗa corpꝰ nr̄m de ſe ē corruptibile: nec hꝫ de ſe naͣm ꝑpetuati onis ad eē. Sꝫ ncc̄itas ꝑpetuitatꝭ eē ineſt ipſi ex uniōe ad aīaꝫ rōalē: q̄ ē ſb̓a ꝑpetua. un̄ ex hͦ ꝙ ꝑficit̉ īpͥmit̉ ei vita rōnal̓. ex unione re tinet corpꝰ humanu poſſibilitatē ad vitā ꝑ petuā et ncc̄itatē reſurgēdi: ſic aūt nō eſt in corꝑibꝰ alijs aīatis. ꝗa nō hn̄t ordinem nec vnionē ad formā ꝑpetuā. ꝗa aīa vegetabil̓ ⁊ ſenſibilis: q̄ ſunt ꝑfectōes alioꝝ corporum aīatoꝝ ſunt corruptibiles. Pꝫ gͦ ꝙ corpꝰ hu manū accipit ex unionē ad aīaꝫ poſſibilitatē ad gl̓iaꝫ. Cū igit̉ grā ordinet̉ ad gl̓iā: ſilr̄ ac cipiet poſſibilitatē ſuſcipiēdi gr̄aꝫ ꝑ vnionē ſui ad aīaꝫ. Sic̄ gͦ corpus an̄ aīatōeꝫ n̄ habꝫ ꝯditōeꝫ ꝑ quā poſſit ordinari ad gl̓iam. ſilr̄ nec ꝯditōeꝫ ꝑ quā poſſit ordinari ad grām. gͦ an̄ aīatiōeꝫ n̄ pōt ſuſciꝑe grāꝫ. gͦ nec ſc̄ifi catōeꝫ: cū ſc̄ificatio ſit ꝑ grāꝫ. Ad illd̓ qd̓ obr̄ de Ioh̓e dd̓. ſic̄ pꝫ ī lr̄a. ꝙ tc̄ erat ſextus mēſis Ioh̓is: qn̄ miſſus fuit āgelꝰ ad Mariā et pꝰ eiꝰ ſalutatōeꝫ acceſſit ip̄a ad Helyſabet et ſalutauit eā: et ad vocem ipſiꝰ exultauit puer ī gaudio ī vtero. Gꝫ ſic̄ dic̄ Aug. iuxta ſnīaꝫ medicoꝝ corpꝰ format̉uſqꝫ ad. 40. dieſ quo formato aīa infundit̉. Et ſic ſexto mēſe ē corpꝰ aīatū: ⁊ viuificatū. gͦ ī Ioh̓e erat iaꝫ aīa ⁊ ſpūs vite. Sed tc̄ q̄rit̉ quo dic̄ glo. ꝙ nodū ī ipſo erat ſpūs vite. Dicēdū ꝙ aliqn̄ dr̄ res eē qn̄ īnoteſcit. aliqn̄ n̄ eē cū n̄ īnote ſcit. Ꝙ gͦ dr̄ ꝙ nodū erat ī ip̄o ſpūs vite: hͦ ē veꝝ quātū ad manifeſtatīōeꝫ. ꝗa n̄ adhuc īnoteſcebat ꝙ hēret ſpm̄ uite. Quātū ꝟo ad vegetatōeꝫ ⁊ uiuificatōeꝫ erat ibi ſpūs uite ſꝫ n̄ apꝑebat quātū ad motū. Ad alid̓ qd̓ obr̄ de Iere. Priuſ ꝙͣ ⁊cͣ. noui te. dd̓. ꝙ ibi lo ꝗt̉ de noticia approbatōis. Sꝫ noticiā appro batōis ē duplex. q̄dā ẜᵐ p̄deſtinatōeꝫ. q̄dā ẜꝫ pn̄tē iuſticiā. pͥª nō ponit bonū ī actu: ſꝫ bo nū futuꝝ. 2ª ponit pn̄tꝭ grē bonū ī actu co gnito. Cū gͦ dicit. pͥuſꝙͣ ⁊cͣ. noui te. intellr̄ de noticia approbatōis ẜᵐ p̄deſtinatōeꝫ: q̄ non ponit bonū vl̓ grāꝫ ī pn̄ti ī actu. ſꝫ ī futuro ī ip̄o cognito. Illud gͦ noſce̓ n̄ ponit ſc̄ificati on ī Iere. an̄ formatōeꝫ: ſꝫ ī futuro ẜᵐ p̄deſti natōeꝫ. et hͦ ē qd̓ dic̄. b. B. de Iere. Pulchre inter figuratōeꝫ ī vtero. et ꝑturitōeꝫ ex utē ro dīnū diſtinxit oraculū. ut illā tm̄ p̄cogni tā.s. figuratōeꝫ vel formatōeꝫ iſtā.s. p̄turiti onē ſc̄ itatꝭ munere p̄ornatā oſtēde̓t: ne quis ꝓph̓e p̄rogatiuā putauit d̓ ſola preſcīa eſtī mādā. Et ſic pꝫ ꝙ an̄ figuratōeꝫ fuit tm̄ mō ſc̄ificatio ī Iere. vt p̄cognita ⁊ approbata ⁊ nō ī actu: ſic̄ poſſū dice̓: ꝙ ante creatōeꝫ mū di nouit nos noticia approbatiōis. Cōſequenter queri tur an pꝰ infuſionē aīe fuerit ſc̄ificata ī ute ro mr̄is ſue: quāuis iſta qd mota ſit pͦ li. in tͣctatu de trinitate. vbi q̄rit̉ quo deꝰ ſit ī re bꝰ ꝑ grāꝫ. et oſtēdit̉ ꝙ nō fuit ſc̄ificata ſic̄ dic̄ Aug. ad Oardanū. Nō uideo quo edificent̉ hoīes ī domū d̓i ad hēndū ī ſe īhītāte deū: niſi cū fuerint renati: qd̓ nō poſſūt eē āteꝙ nati. Ex hͦ ſic obr̄. Nullꝰ pōt hēre deū inhī tātē ī ſe niſi fuerit renatꝰ. non poteſt eē rena tus anteꝙͣ natꝰ. ergo nullꝰ ante ꝙͣ natuſ pōt hēre deū īhītātē ī ſe. Si ergo deꝰ inhītat ꝑ grāꝫ: nullꝰ ī vtero anteꝙͣ ſit natꝰ poteſt hr̄e grām. Cū gͦ ſc̄ificatio ſit ꝑ grām inhītātē pꝫ ꝙ btā ꝟgo ī vtero mr̄is ſue an̄ ſuā natītatē n̄ potuit ſc̄ificari. Itē Aug. ad pardanū. Illa ſc̄ificatio q̄ efficimur ſinguli tēpla d̓i n̄ ę niſi renatoꝝ: qd̓ n̄ niſi nati hoīes eſſe pn̄t. Sꝫ poſſet dici. ꝙ legit̉ ꝙ Io. ⁊ Iere. fuerunt ſcīficati ī vtero an̄ y eēnt nati. Contͣ quod Aug. obic̄ hͦ mo. de hoībꝰ ꝯſtitutis inter ma terna uiſcera: vtrū exiſtimemꝰ eos aliquo ſā ctificatōis mō donari. et hͦ ꝓpter Io. ⁊ Iere. tn̄ illa ſcīficatio qua efficimur tēpla dei nō ē niſi renatoꝝ: qd̓ n̄ niſi nati hoīes eſſe pn̄t. Sꝫ illa ſc̄ificatio ē ꝑ receptionē grē. ꝗa ꝑ re ceptionē grē efficimur tēpla dei. gͦ bt̄a ꝟgo ī vtero n̄ potuit reciꝑe gr̄aꝫ nec ſc̄ificatiōeꝫ an̄ ſuā natītatē. Poſſet dici ad hͦ ꝙ duplex ē natītas.s. natītas ī vtero: et natiuitas ex vtero. Scīficationē aūt an̄ natītatē i utero nemo pōt hēre. ſꝫ an̄ natītatē ex vtero pōt. ꝗa iā ē īfuſa anima ī vtero carni. Et ita dr̄ de xp̄o Mat. i. Qd̓ ī ea natū ē de ſpū ſco eſt Con opponit Aug. hͦ mo. Huic natītati q̄ .ſ. ē ī utero iā accedit 2ª natītas q̄ ē ex vtero gͦ iā n̄ erit 2ª natītas illa ꝑ quā renaſci dici mur: ſꝫ tertia. Dn̄s aut cū hinc loquet̉ inquit Niſi ꝗs renatuſ fuerit denuo ⁊cͣ. eā ꝯputans pͥma natītate q̄ fit mr̄e pariēte n̄ ꝯcipiēte: q̄ fit ex ea: n̄ q̄ fit ī ea. gͦ renaſci dr̄ reſpectu na tiuitatis ex utero: q̄ ē mr̄e pariēte: ⁊ n̄ reſpe ctū natītatꝭ ī vtero. Itē iā dice̓t̉ 3ª natiui tas: quā dn̄s vocat ſecūdā. gͦ cū n̄ poſſit ali ꝗs ſc̄ificari an̄ ꝙͣ renaſci: n̄ pōt aliꝗs ſc̄ifica ſci ī vtero. Itē ſi hō regnari ī vtero pōt ꝑ grāꝫ: cū reſtat illi adhuc naſci. renaſcit̉ an̄ qꝫ naſcat̉. qd̓ fieri nullo mō pōt. gͦ nec ſc̄ifi cari pōt ꝑ grāꝫ ſpūs an̄qͣꝫ naſcat̉. ꝗa ſcīfica ri n̄ ē niſi renaſci. gͦ ꝟgo n̄ potuit ſcīficari ī utero. Itē obic̄ Aug. de ſc̄ificatōe Iere. di cēs. Illa ſc̄ificatio pōt n̄ incōueniēter ẜᵐ p̄ deſtinationē intelligi. ſic̄ filios dei appellat euāgeliū nōdū renatos. ſꝫ p̄deſtinatos ſolū cū dr̄ Io. xi. Xp̄s erat moriturꝰ vt filios dei ꝯgregaret ī vnū. hic vocat filios dei ẜᵐ p̄de ſtinationē ſolū.ſ. nōdū regnatos. gͦ ſilr̄ ī illa ſc̄ificatōe ꝯueniēter pōt ītelligi. Nō ē igit̉ inſtātia de Iere. ꝙ poſſit fieri ſc̄ificatio āte natītatē ex vtero. Itē Hiero. Nō credas mihi qd̓ dixero tibi: niſi traxero de nouo ul̓ veteri teſto. Sꝫ de ſcīficatōe uirgīs ī vtero nihil īuenit̉ nec ī nouo nec ī veteri teſtō. gͦ n̄ dꝫ credi fuiſſe ſcīficata ī utero. Ad op poſitū. Ber̄. ī epl̓a ad canonicos lugd̓. Lego de Ieremia pͥuſꝙͣ exiret de vulua ſc̄ificatꝰ ſit. et de Io. bap. n̄ ſecꝰ ſentio: ꝗ deū ī vtero ſenſit. Iteꝫ Iere.i. dixit dn̄s tere. Priuſꝙͣ exires de vetre ſc̄ificaui te. Glo. Ioh̓es etiā ſc̄ificatꝰ fuit ī vtero: et ſp̄m.ſ. accepit. Itē Luce.i. vbi dixit Helyſabet ad Mariam. Ut aūt facta ē vox ſalutatōis tue ī auribꝰ meis exultauit infans ī gaudio ī utero meo. dicit glo. Ambroſii. Nō pͥus mr̄ ē repleta ſpū.ſ. qͣꝫ filiꝰ. ſꝫ filiꝰ repletꝰ replet et mr̄eꝫ: et apparet qd̓ angelꝰ dixerat. ꝙ ſpū.ſ. replebit̉ adhuc ex utero mr̄is ſue. Ex his gͦ patꝫ ꝙ Ioh̓eſ fuit ſcīficatꝰ ī utero: et ſilr̄ iere. Ex his ſic arguit. B. Qd̓ paucꝭ mortaliū ꝯſtat eē colla tū: fas certe n̄ ē tāte ꝟgini fuiſſe negatū. Sꝫ ꝯſtat alijs collatā eē grāꝫ ſc̄ificatōis ī utero ſic̄ Io. ⁊ Iere. gͦ ſc̄ificatio ī vtero fuit colla ta ꝟgini. gͦ mr̄ dn̄i ꝓculdubio pͥus fuit ſācta qͣꝫ nata. Itē Ber. Nō fallit̉ oīo ſcā eccl̓ia celebrās ſcaꝫ eiꝰ natītatꝭ diē. Sꝫ ſtatui ī pctō n̄ debet̉ gaudiū nec ſolēnitas ſꝫ luctꝰ. gͦ cum natītati btē ꝟgīs debeat̉ gaudium ⁊ ſolēni tas: pꝫ ꝙ eiꝰ natītas fuit ſc̄a. gͦ btā ꝟgo priuſ fuit ſc̄a ꝙ nata. ꝗa ſi eſſet nata ī pctō potius eēt flendū de ſua natītate ꝙ gaudendū. Itē Anſel. ī li. d̓ ꝯceptū ꝟginali. Decebat vt illiꝰ hoīs ꝯceptio d̓ mr̄e puriſſima fieret ea puritatē: quā maior ſb̓ deo neꝗt intelligi Et ponit rōnē hꝰ. Cui deꝰ pr̄ vnicū filiū: quē de corde ſuo genuit equalē ſibi ita dare diſ ponebat: vt naͣlr̄ eēt vnꝰ eidēqꝫ coīs dei pr̄iſ ⁊ ꝟgīs filiꝰ. et quā ſb̓alr̄ filiꝰ ſibi mr̄eꝫ facere eligebat: et de qua ſpūs ſcūſ oꝑaturꝰ erat: ut d̓ illa ꝯciꝑet̉ ⁊ naſcet̉ ille: de qͦ ip̄e ꝓcedebat et ꝑ hͦ decebat vt illiꝰ hoīs.s. xp̄i ꝯceptio d̓ matre puriſſima fie̓t: qua puritate nulla ma ior poſſit ītelligi ſb̓ deo. Sꝫ ſi n̄ eēt purifica ta ⁊ ſc̄ificata ī vtero: intellige̓t̉ maior puri tas ī ioh̓e ⁊ iere. ꝙͣ ī ꝟgīe. Si gͦ ī illis n̄ pōt intelligi maior puritas ꝙ ī ꝟgine: relinꝗt̉ ꝙ pͥus fuit btā ꝟgo ſc̄ificata ꝙͣ nata. Sol̓o. Cōcedēdū ē ꝙ gl̓ioſa ꝟgo an̄ ſuā natītateꝫ pꝰ īfuſionē aīe ī ſuo corꝑe fuit ſc̄ificata ī ute ro mr̄is ſue. et ꝯcedēdū etiā ꝙ maiori dono grē fuit ditata ꝙͣ aliꝗs aliꝰ. Ad rōes aūt Aug. dd̓. ꝙ ē regn̓atio q̄ ē ꝑ grāꝫ ſacr̄oꝝ. et h̓ ē ẜm lege cōeꝫ. ē alia q̄ ē ꝑ grām ſpūs.ſ. et hec ē ẜᵐ legē pͥuatā. ꝗa ſic̄ dic̄ Aug. Deꝰ no alligauit ꝟtutē ſuā ſacr̄is. Un̄ quāuis dede rit ꝟtutē ſacr̄is ⁊ potētiaꝫ ſc̄ificādi: nihilo minꝰ pōt ip̄e iuſtificare ꝑ grām ſpūs.ſ. ſine ſuſceptōe ſacr̄i. unde ſine ſacr̄o poteſt dare grām. dd̓. ꝙ Aug. loꝗt̉ de regn̓atione ul̓ ſan ctificatione: q̄ ē ẜᵐ legē coēm: et n̄ ẜᵐ legem pͥuatā. qd̓ pꝫ ꝗa illa ſc̄ificatio qua ſingl̓i effi cimur tēpla dei ⁊cͣ. et ꝑ hͦ ꝙ dic̄ ſinguli: ſigͣt ꝙ illa ſc̄ificatio ꝑtinet ad oēs. et vult dicer̄ ꝙ illa ſcīficatio: q̄ ꝑtinet ad oēs: nō pōt eſſe niſi fuerit hō nat̉º. ꝗa hͦ ē ꝑ grāꝫ baptiſmatꝭ ſꝫ nullꝰ pōt baptizari in vtero. Et ſilr̄ cū dic̄ Aug. de hoībꝰ ꝯſtitutis ⁊cͣ. vult diſtinguere ꝙ ē ſc̄ificatio pͥuata: et coīs. et n̄ uult dicere ꝙ Io. ⁊ Iere. nō fuerīt ī vtero ſc̄ificati ſc̄ifi catione pͥuata. ſꝫ ꝙ n̄ fuerūt ſc̄ificati ī utero ſcīficatōe coī: q̄ ē ẜᵐ legē coēꝫ ꝑ ſuſceptionē ſacr̄i. vn̄ cū dic̄. illa ſc̄ificatio qua ſinguli ⁊cͣ. Et cū dic̄. vtrū extimemꝰ eos ⁊cͣ. vl̓t dice̓ ꝙ ſc̄ificatio ꝑtinēs ad oēs n̄ pōt eſſe niſi hoīs nati: ꝗa ē ꝑ ſacr̄a. Sꝫ illa q̄ ē ꝑ grāꝫ p̄rogati ue ſpūs.ſ. pōt eē ī vtero. Et ſilr̄ illa ꝟba acci pit. niſi ꝗs renatꝰ fuerit denuo ⁊cͣ. intelligit de regnatōe uel ſc̄ificatiōe: q̄ ē ẜᵐ legē coēꝫ q̄ ē ꝑ ſacr̄m baptiſmatꝭ. qd̓ pꝫ ꝑ illd̓ qd̓ ſeꝗt̉ ex aqͣ ⁊ ſpū.ſ. Sāctificato aut btē ꝟgīſ Io. et Iere. fuit p̄rogatiue ꝑ grāꝫ ſpūs ſcī ⁊ ꝑ legē pͥuatā: et maxīe ſcīficatio bt̄e ꝟginis. Ad alid̓ dd̓ ꝙ et ſi ſc̄ificatio. b. ꝟ̓gīs ī utero n̄ le gat̉ exp̄ſſa. legit̉ tn̄ ī ſc̄ificatōe. p̄s. Sc̄ificauit tabernaculū ſuū altiſſimꝰ. ꝗa p̄figurata fuit ī multꝭ locis ī veteri ⁊ nouo teſto. Silr̄ legi tur ī rōe fidei ī veteri ⁊ nouo te. Nā legit̉ de Io. ⁊ Iere. ꝙ ſc̄ificati fuerint ī vtero. Sꝫ qd̓ alijs ē ꝯceſſuꝫ: n̄ ē tāte ꝟgī negatū. et ita fides ē ⁊ rō fidei: ꝗa credēdū ē: exqͦ illi fue runt ſc̄ificati ī vtero: ꝙ ſilr̄ btā ꝟgo et ml̓to fortiꝰ fuit ſanctificata in vtero. Cōſequenter queri tur a qͦ fuit ſc̄ificata ī vtero. Ad qd̓ ſic. Nō ē dubiū ꝗn bt̄ā ꝟgo ī pͥma ſc̄ificatiōe fuerit ſcīficata a culpa. qō ē gͦ utrū ī pͥª fuit ſcīfica ta a fomite. Et on̄dit̉ ꝙ ſic. B. Decuit regi na ꝟginū abſqꝫ oī pctō duce̓ vitā. Sꝫ ſi poſt pͥmā ſcīficatōeꝫ remāſiſſet fomēs: remāſiſſet inclinatio ad pctm̄ ncc̄io. ꝗa fomes ē inclina tiuus ad pctm̄ ad minꝰ veniale ineuitabilr̄. Si gͦ remaſiſſet fomes: nō poſſꝫ vitā ducere abſqꝫ oī pctō ad minꝰ veniali. gͦ pꝰ pͥmā ſcīfi cationē n̄ remāſit fomēs: ſꝫ fuit ſcīficata ab illo. Itē. B. Puto ꝙ copioſior grā ſcīfica tōis ī ipſā deſcēdit: que n̄ ſolū eiꝰ ſcīficauit ortū. ſꝫ ab oī pctō deinceps cuſtodirꝫ īmunē Cōtͣ. Incōueniēs ē tēdēti ad ſūmā ꝑfecti onē remoue̓ ꝓmotiuū ad ꝟ̓tutē. Sꝫ bt̄ā ꝟgo debebat tende̓ ad ſūmā ꝑfectionē. gͦ ab ea n̄ debuit remoueri illd̓ qd̓ ē ꝓmotiuū ad ꝟtu te. Sꝫ fomeſ ē ꝓmotiuū ad v̓tutē. ꝗa ſic̄ dicit Augꝰ. hac rōne remanet fomēs ī nobis poſt baptiſmū.s. ad exercitiū ꝟtutꝭ. Itē ſic̄ hēt̉ .i. Luce. Tuā aīaꝫ ipſiꝰ ꝑtrāſibit gladiꝰ. Suꝑ hͦ dic̄ Dam. Dolores quos ꝟgo effugit pariēſ hos ī xp̄i paſſione ſuſtinuit. Paſſio gͦ iſta ul̓ gladiꝰ ꝑtrāſiuit aīaꝫ ꝟgīs ſic̄ carnē xp̄i. Sed gladiꝰ ꝑtrāſiēs aīaꝫ magis penetrat ꝙ pene trans corpꝰ uel carne. gͦ maiorē hēbat uirgo paſſionē vel dolorē ꝙ ſi gladiꝰ ille penetͣſſꝫ carnē eiꝰ. gͦ ꝟgo hūit ꝑturbatōeꝫ ī aīa ex ſū mo dolore. Sꝫ ꝑturbatio ē effectꝰ fomitis ad hūc remanētꝭ. gͦ pꝰ pͥmā ſcīficatiōeꝫ hūit fo mitē vel remāſit fomes ī aīaꝫ ꝟgīs. Item Aug. ī qōnibꝰ no. ⁊ ve. te. Luce. 2. ꝙ dic̄ Gy meon ad Mariā. Tuā ipſiꝰ aīaꝫ ꝑtraſibit gla diꝰ ⁊cͣ. hͦ vtiqꝫ ſigͣuit: ꝗa etiam Maria ꝑ quā geſtū ē mīſterium incarnationis ſaluatoris ī morte dn̄i dubitaret. n̄ tn̄ ī dubitatōe per mane̓t. Sic̄.n. aīaꝫ ꝑtrāſit gladiꝰ: ſi dubitatō n̄ ꝑmaneat in cogitatōe. ſed pellat̉ ſuꝑueniē te reformāte ſe pͥſtina ꝟtute. Sed dubitatio circa fidē ꝓcedit ex vitio fomitis. Sol̓o. dd̓. ꝙ fomes reſpic̄ naͣm: et reſpic̄ ꝑſonā. In pͥª autē ſāctificatione n̄ remouebat̉ fomes a ꝟgine inquātū reſpic̄ naͣm: ſꝫ ī 2ª. ꝗa ī 2ª mū data fuit caro eiꝰ vt ē pͥnᵐ ad carne aliā. et hͦ vt de ipſa carne ꝟgīs ſume̓t̉ caro ſine pec cato: q̄ ꝟ̓bo vniret̉. Iomes aūt ꝓut reſpicit ꝑſonā duplicē hꝫ effectū: quoꝝ unꝰ ē ꝓnitas ad malū. 2ꝰ ē difficultas ad bonū. De pͥº effe ctu hr̄ gn̄. 8. Proni ſunt ſenſus hoīs ad ma lū ab adoleſcentia ſua. De utroqꝫ etiam dic̄ apl̓s ad ro. 7. Non.n. qd̓ uolo hͦ ago bonū. hͦ dic̄ ꝓpter difficultatē ad bonū. Sed qd̓ odio malū illd̓ facio. hͦ dic̄ ꝓpter ꝓnitatē ad ma lū. Forſitan ſic̄ dicūt: nō oīo fomēs extin gͣuebat̉ īꝑª ꝑ grām pͥᵉ ſcīficatiōis. ſꝫ ſolum quātū dic̄ ꝓnitatē ad malū. In 2ª ꝟo quātū ad difficultatē ad bonū. vn̄ ꝙͣtū ad hͦ poſt pͥmā ſcīficationē nō poſſet peccare: ſꝫ extin guē̓t̉ tota ꝓnitas: q̄ ē ad malū: tn̄ adhuc pꝰ illā remāſit difficultas ad bonuꝫ: q̄ remota fuit ī 2ª ſcīficatōe. Credo tn̄ firmiter ꝙ bt̄a ꝟgo ī pͥª ſcīficatōe quātū ad ſuā perſonā ita purgata fuit et a pctō et a fomite: ꝓut dicit pronitatē ad malū ⁊ difficultatē ad bonuꝫ: ꝙ nihil ī ꝑª ſua remāſit purgādū: ſꝫ ſolū ī naͣ Ad obm gͦ dd̓. ꝙ ē ꝓmotiuū ꝟtutꝭ dupli ſic̄ ꝓmotiuū ſanitatꝭ. Eſt.n. ꝓmotiuū ſanitatꝭ ī ſano et ī egro. et n̄ ē idē ꝓmotiuū ſanitatꝭ. ī vtroqꝫ: ꝗa vnū ē ꝓmotiuū ſanitatꝭ ⁊ ꝯſer uatiuū ī ſano. ſꝫ ī egro n̄: īmo ꝓuocaret ma iorē egritudinē ī egro. Silr̄ aqua ē ꝓmotiuū ſanitatis in egro. ſed non ī ſano. ſꝫ potiꝰ ꝓ moueret egritudinē ī eo. Silr̄ ē ꝓmotiuum ꝟtutis ī naͣ ſana ⁊ ī naͣ egra. fomes gͦ in naͣ lapſa ⁊ egra ꝑ pctm̄ ē ꝓmotiuū ad ꝟ̓tuteꝫ ꝑ accidēs: ſꝫ n̄ ī naͣ ſana. vn̄ ſi Adā n̄ peccaſſꝫ aliquo mō fomēs n̄ eēt ꝓmotiuū ad ꝟ̓tutē: ſꝫ pctī ꝓuocatiuū ē. Eſt igit̉ fomes ꝓmotiuꝰ ꝟtutis ī naͣ lapſa ſoluꝫ ī ꝑfectis: ꝗa in alijs n̄ mouet fomēs ꝟtutē: ſꝫ ī ꝑfectis: ꝗa reſiſtūt ⁊ abſtinet a pctō: ad qd̓ inclinat eos fomēs. et hec ē ꝟtꝰ maxima. et iō dr̄ fomes ꝓmoue̓ in eis ꝟtutē. vnde ī Paulo hͦ modo ꝓuocauit ꝟtute. ꝗa dolebat de ſtimulo carnis. vn̄ dic̄ .2. Cor. 12. Datꝰ ē mihi ſtimulꝰ carnis ⁊cͣ. hoc .n. ꝓuocabat ip̄m ad humilitatē. ſꝫ ſi reuela tionū dīnaꝝ magnitudo n̄ extolle̓t ip̄m: nec ex eis ſuꝑbiret. ſꝫ teneret̉ ī tāta humilitate: quāta fuit humilitas ꝟgīs: qn̄ angelꝰ ānūci auit ei ⁊ reuelauit ſecreta dei. vn̄ ipſa dixit Quia reſpexit humilitatē ancille ſue. Credo ſi ita eēt ī Paulo: nō dicemꝰ ꝙ ſtimulꝰ vel fo mes eēt maͣ humilitatꝭ ī ipſo: īmo īpeditiuū Sꝫ ꝗa ī ip̄o eēt paſſio elatiōis niſi eēt fomēs Io dr̄ fomes ꝓuocatiuū humilitatis ī ipſo In naͣ gͦ ſana fomēs n̄ ē ꝓuocatiuū ꝟtutꝭ. Cū gͦ bt̄ā ꝟgo ꝑ ſpāliſſimā grām ſc̄ificatiōis to ta fuit facta ſana ī pͥª ſcīficatōe: ī ea n̄ ꝓmo ueret ꝟtutē. Ad aliud dd̓ ꝙ in ꝟgine fuit dolor de paſſiōe filii ſui ẜᵐ ꝑtē inferiore aīe .s. ẜᵐ ſenſualitatē: et etiā ẜᵐ ꝑtē inferiorem rōnis: n̄ tn̄ tatꝰ quātꝰ ī filio. Sꝫ ẜᵐ ſuꝑiorem ꝑtē qua ipſa ꝯſiderauit fructū paſſiōis.s. re dēptionē nr̄aꝫ que fuit ſūmū gaudiū: ꝗa ip̄ꝫ fructū maxime deſiderabat. et ideo maxime gaudebat. Tal̓ gͦ dolor n̄ oriebat̉ ex fomite: nec ex pcō: ſꝫ ex naͣli pietate ⁊ ſenſualitate. Quia dolor ꝗ ꝓuenit ex fomite cātur ex in ordinatōe viriū: qua aīa ꝑturbat̉ vt minuſ videat veꝝ ⁊ bonū. ꝗ dolor n̄ fuit ī btā ꝟgi ne. Ad illud Aug. dd̓. ꝙ dr̄ia ē inter ſpm̄ ⁊ aīaꝫ: qͣlis inter rōne ⁊ ſenſualitatē. Ro gͦ ſe tenꝫ ex ꝑte ſp̄s. ſenſualitas ex ꝑte aīe. Nō dixit aūt Aug. ꝙ dubitatio ꝑtrāſiret ſpm̄: ſꝫ aīaꝫ: hͦ ē ſenſualitatis naͣꝫ. Nūꝙͣ aūt rōnaleꝫ ꝑtē ꝟgīs dubitatio infidelitatis tetigit. ꝗa ī fide nūꝙͣ dubitauit. īmo diſcipul̓ n̄ credē tibꝰ ī paſſiōe ſola in fide ſtetit. Intelligēda aūt ē hec dubitatio pietatꝭ naͣlis: n̄ heſitatio infidelitatis. Uel pōt dici ꝙ fuit dubitatio admiratōis: q̄ ſolet qn̄qꝫ hēre ortū ex ꝯſide ratōe rei ſtupede. Houebat̉.n. btā ꝟgo ſtu pore admiratōis cū uide̓t filiū ſuū: ꝙ firmi ter credidit deū talr̄ patiēte. cꝰ modi ꝯſide rationē ſolet aſſociare quedā dubitatio vt poſſꝫ cogitar̄. ē ne iſte filiꝰ meꝰ ꝙ ſic pati uid̓o Onſequenter geſa ctificatōe btē ꝟgīs ī ꝯceptu ſaluato ris. et ī hūc modū. pͥº an̄ ncc̄ia fuerit ſcīfi catio 2ª. 2º a quo fuerit ſcīficata. 3º per quid fuerit ſanctificata. Ad primum procedi tur ſic. Prima ſcīficatio: quā hūit btā ꝟgo in vtero abſtulit̓ oēꝫ culpā ab ea. Abſtulit etiā fomitē pctī. Relinꝗt̉ igit̉ ꝙ pꝰ pͥmā ſcīfica tionē nihil remāſit ī uirgine purificandū. gͦ n̄ fuit alia ſcīficatio ncc̄ia. ꝗa īutilis eēt. Ꝙ ſcīficata ⁊ purificata fuerit a culpa origīali ⁊ a fomite pꝫ ꝑ. B. dicētē. Copioſior gr̄a ſcī ficatōis ī ipſaꝫ deſcēdit: q̄ n̄ ſolū eiꝰ ortū ſcī ficauit. ſꝫ ab oī peccato deinceps cuſtodiuit īmunē. gͦ n̄ indigebat alia ſcīficatiōe. Itē ē ſcīficatio coīs: q̄ ē ꝑ ſacr̄m. et eſt ſcīficatio ſpālis: q̄ ē ꝑ grāꝫ ſpūs.ſ. et hec fuit ī Ioh̓. ⁊ Iere. et ſpaliſſima fuit ī btā ꝟginē: ⁊ ꝑ grā ſpāliſſimā. Hoc.n. oꝑꝫ dice̓ cū copioſior fue rit. Maior gͦ ē grā ſcīficatōis ī uirgine ꝙͣ in alijs. et gr̄a ſcīficatōis ſpālis ꝙͣ grā ſcīfica tōis coīs. Sed grā ſcīficatōis coīs remouet culpā: remanet tn̄ fomēs ⁊ ꝓnitas ad pecca dū: ſicut pꝫ ī baptizatꝭ: et hͦ cū quādā ineuita bilitate peccādi. Plus gͦ dat̉ de uirtute ſcīfi catiōi ſpāli. gͦ ipſa remouet̉ culpā originalē ⁊ fomitē vel ꝓnitatē ad peccādū: ſꝫ n̄ ꝓnita tē ad quodlibet pctm̄: ſꝫ ad pctm̄ mortale: ſic̄ credit̉ fuiſſe ī Io. ⁊ Iere. Sꝫ grā ſcīficatiōis ī uirgine abūdat vltͣ iſtas. gͦ btā virgo ita ſcīficata fuit ī vtero: vt remouet̉ culpa ori ginalis ⁊ fomēs ſiue ꝓnitas ad culpā n̄ ſolū mortalē: ſꝫ etiā venialem. gͦ nihil remāſit ī ea purgādū. Ad oppᵐ. ſic̄ hr̄ di. 3. tertii libri ſutaꝝ iuxͣ ſcōꝝ atteſtationē. Caro aſſumpta a verbo pͥus pctō obnoxia fuit: ſic̄ reliqͣ ꝟgīs caro. ſꝫ ſp̄s.ſ. oꝑatōe ita mūdata ut ab oī cō tagiōe pctī īmunis vniret̉ verbo. Mariā qͣꝫ ſp̄s.ſ. ī eā p̄ueniēs a pcto prſus mūdauit et a fomite pctī etiā liberauit. gͦ īdigebat 2ª pur gatōe ī ꝯceptōe filii ſui. Itē ſic̄ dic̄ Hugo catholice̓ veritatis diffinitio ē. ꝙ filiꝰ dei de carne obnoxia pctī carnē aſſumpſit liberatā a pctō: et tūc liberata qn̄ mūdata. et tūc mū data qn̄ aſſumpta. gͦ caro ꝟginis an̄ filii ſui ꝯceptōeꝫ fuit īmuda ⁊ indigēs purgatione Itē ſic̄ hr̄ a Io. Dam. ī 3º. li. Pꝰ ꝯſenſuꝫ bt̄ē ꝟgīs ſp̄s.ſ. ſuꝑuenit ī ipſā ẜᵐ ꝟbū dn̄i: qd̓ di xit angelꝰ purgās ipſā. gͦ adhuc erat aliqua labes in ip̄a pꝰ pͥmā ſcīficatōeꝫ purgāda Sol̓o. dd̓. ꝙ carobtē ꝟgīs duplicem hūit ordinē. unū.ſ. ad ſuā btāꝫ aīaꝫ. et ſic ꝯſidera tur ī ſe n̄ ꝑ ꝯꝑatōeꝫ ad aliā carnē. aliū hūit ordinē ad naͣꝫ ẜᵐ quā ipſa poterat eſſe pͥnᵐ alteriꝰ carnis ꝑ gnatione.s. ꝙ ex ipſa poſſet alia caro deſcidi ꝑ gn̓atōeꝫ: ſicut ē de carne hoīs: ꝗa pōt ī ſe ꝯſiderari nl̓ inquātū ē pͥnᵐ ad alia carnē: j̄ pōt ab ip̄a deſcidi ꝑ gnatio nē. Loquēdo gͦ de carne ꝟgīs vtroqꝫ mō dd̓ ē ꝙ ip̄a fuit ſcīficata. ſꝫ ī pͥª ſcīficatione fuit caro eiꝰ ſcīficata: ẜᵐ ꝙ ꝯſiderat̉ ī ſe ī ꝯꝑatōe ad ſuā aīaꝫ.s. ẜᵐ ꝙ ē caro ſingularis ꝑͤ. Un̄ quātū ad pͥmā ſcīficata ē ī pͥª ſcīficatōe. In 2ª ꝟo ſcīficatōe fuit ſcīficata inquātū potuit eē pͥnᵐ ad carnē aliā. et ſic fuit ſcīfi cata inquātū reſpiciebat naͣꝫ. et hͦ vt de ip̄a acciꝑet̉ caro vniēda ꝟbo ſine pctō. ꝗa ẜᵐ illā duplice̓ ꝯꝑatōeꝫ vel ꝯſideratōeꝫ carnis nr̄e ē duplex imparitas. Quia igit̉ ſolū quātuꝫ ad ſe ipſaꝫ fuit ſcīficata ī pͥª ſcīficatiōe. Iō ncc̄ia fuit 2ª. et illa pͥª ſcīficatio remouit ab ea oē qd̓ poterat eē inclinatiuū ad peccatuꝫ ⁊ ad motꝰ carnales: q̄ ſerpunt ī carne velut ſerpētes: et tāta fuit illa ſcīficatio vt etiam extēde̓t̉ ad alios: et ꝙ extīgue̓t oēꝫ ꝯcupīaꝫ carnalē ī alio. et ꝓpter hͦ dr̄ cedrꝰ eccl̓i. 24. et qͣi cedrꝰ ⁊cͣ. Quia ſic̄ cedrꝰ interfic̄ ſerpetes odore ſuo. ita ſcīficatio eiꝰ irradiabat ī alijs et ī eis extinguebat oēs motꝰ ꝯcuple carna les ī carne ſerpētes. Et ſilr̄ ꝯꝑat̉ mirre eccl̓. 24. Ego ſic̄ mirra electa ⁊cͣ. ꝗa ſic̄ mirra inter ficit ꝟmes: ita eiꝰ ſcītas īterficiebat ꝟmes.i. ꝯcupīas carnales. vn̄ etiā dicunt infideles. Cum Maria pulcherrima fuerit: a nullo tn̄ vnꝙ potuit cōcupiſci. et hͦ erat ꝗa ꝟtus ſue caſtitatꝭ ⁊ ſcītatꝭ extīguebat oēm motū car nalē ī alijs aſpiciētibꝰ ipſaꝫ. et hāc p̄rogati uā hūit p̄ oībꝰ ſcīficatꝭ et ꝟgībꝰ. ꝗa ſcītas ea rū n̄ extinguebat motꝰ nec ꝯcupīas ī alijs: nec trāffūdebat̉ ad alios. Sic pꝫ ad ꝗd ſcīfi catio 2ª fuit ncc̄ia. ꝗa ꝑ pͥmam erat ſcīficata pleniſſime ī ſe ꝙͣtū ad ꝑſonā. ꝑ ſecundā fuit ſcīficata vt poterat eē ꝑ naͣꝫ pͥnᵐ ad carneꝫ aliā ꝑ deciſionē a carne ſua. Ad pͥmā aūt rōneꝫ dd̓. ꝙ fomes corrūpit ꝑſonā: et corrū pit naͣꝫ. Inquātū aut corrupit ꝑſonā: ſic fuit extīctꝰ fomēs ī pͥª ſcīficatōe. Sꝫ n̄ inquātuꝫ corrūpit naͣm. et ꝓpter hͦ ncc̄ia fuit ſcīficatō 2ª ī qua tolle̓t̉ fomēs inquātū corrūpit naͣm Et ī illa ſcīficatōe exceſſit Io. ⁊ Iere. ꝗa ma gis ⁊ copioſiꝰ ſcīficat̉ ī ſe ꝙͣ alij. Illi etiā alio mō n̄ erāt ſcīficati ꝙͣ ī ſe ipſis. Onſequenteraa ſcīficata fuerit. Et q̄runt̉ tria. vtrū ſcīficata fuerit a culpā ī ꝯceptiōe filii dei. 2º vtrū a potētia peccādi. 3º vtrū a reatu carentie viſionis. ſic obr̄. Ꝙ aufer Ad primum r ec pēmn ab ip̄a ꝑ iſtā ſcīficatiōeꝫ pꝫ Luce.i. Sp̄s.ſ. ſuꝑueniet te ⁊cͣ. Glo. dic̄. Suꝑueniēs ſp̄s.ſ. ī ꝟginē mētē ipſiꝰ ab oī ſorde uitioꝝ caſtificauit. Sꝫ n̄ fuit facta 2ª ſāctificatio. gͦ 2ª ſcīficatio abſtulit a btā ꝟgine ſordes vitioꝝ. gͦ ⁊ pctm̄. Item Aug. ī li. de ꝑfectōe iuſticie hoīs eē ſine pctō de ſolo vnigenito ī hac vita ē dictū. Iteꝫ Aug. ī eodē. Apl̓s cū mīſtros elige̓t ordina dos nō ait. Si ꝗs ſine pctō ē: qd̓ inueniri nō pōt. Sꝫ ait. ſi ꝗs ſine crimine eſt. qd̓ inueniri pōt. Ex his vr̄ ꝙ btā ꝟgo etiā pꝰ ꝯceptōem n̄ fuerit ſine pctō. Contͣ. B. Decuit reginā ꝟginū abſqꝫ oī pctō duce̓ vitaꝫ. et loꝗt̉ poſt pͥmā ſcīficatōeꝫ. gͦ an̄ ſcd̓am ſcīficatōeꝫ erat īmunis a pctō. g 2ª ſcīficatio nullū abſtulit pctm̄ ab ip̄a. Itē Aug. ī li. d̓ baptiſmo par uuloꝝ. Sola medicina parere nr̄o vulneri potuit: q̄ n̄ ex pctī vulnere germen pie ꝓlis emiſit. Sꝫ ip̄a emiſit piā ꝓlē ex carne. Relin jt̉ igit̉ ꝙ ī carne n̄ erat vulnꝰ pctī. gͦ n̄ fuit 2º ſcīficata a pctō: cū n̄ hēret pctm̄. Item Augꝰ. Inde ſcimꝰ: ꝙ grēſit plus collatū ad vincēdū ex oī parte pctm̄: ꝙ ꝯciꝑe ⁊ parere meruit: que ꝯſtat nullū hūiſſe pctm̄ hac ex cepta oēs ſcī dn̄t. i. Io. i. Si dixerimꝰ ꝙ pctm̄ n̄ hēmꝰ nos ip̄os ſeducimꝰ ⁊cͣ. ℟º ẜᵐ quoſ dam dd̓ diſtinguēdo. ꝙ pctm̄ aliqn̄ dr̄ pena pctī. ro. 8. De pctō dānauit pctā ī carne. Aln̄ dr̄ pctm̄ fomēs pctī ẜᵐ ꝙ dr̄ ro. 7. Sꝫ qd̓ nolo facio illd̓. nō oꝑor illd̓: ſꝫ qd̓ hītat ī me pctm̄ Et iteꝝ. pctm̄ occōne ꝑmādatū ⁊cͣ. Aliqn̄ ꝟo dr̄ pctm̄ reatꝰ ipſiꝰ pcti. Ro. 6. Qui mortuus ē pctō iuſtificatꝰ ē a pctō. Scd̓m hͦ rn̄dēdi ē. ſi pctm̄ dicat̉ pena pctī dd̓ ē. ꝙ caro ꝟginis an̄ ꝯceptiōem filii fuit obnoxia pctō: et forte pꝰ ꝯceptōeꝫ. et dico obnoxietate et ncc̄itatē ad ſuſtinēdū penam pctī ſic̄ corꝑales ncc̄ita tes ⁊ mortē. Si ꝟo pctm̄ dicat̉ reatꝰ pctī: quē reatū bt̄us Anẜ. dic̄ carentiā debite iuſticie ſiue maculā. Hoc mō nec caro ipſius nec aīa fuit obnoxia pctō a ſtatu pͥᵉ ſcīficatōiſ. Si ꝟo pctm̄ dicat fomes pctī dd̓. ꝙ fomeſ duplr̄ cō ſiderat̉ vel ꝯꝑat̉. ad ꝑſonā vel ad naͣm. ẜm ꝙ viciat ꝑſona: n̄ fuit obnoxia pctō pꝰ pͥā ſā ctificationē. ẜᵐ ꝙ ꝯꝑat̉ ad naͣm n̄ fuit obno xia pctō pꝰ ſecūdā. Sed alr̄ pōt dici: ⁊ forte meliꝰ ꝙ differt pctm̄ ⁊ vitiū. Nā pctm̄ dicit culpa. vitiū ꝟo n̄ dic̄ culpaꝫ: ſꝫ illud qd̓ ſeꝗt̉ ex culpa.s. penā. Nō vult gͦ glo. ſupͣdicta di cere ꝙ tūc fuerit liberata a pctō ꝑ illā ſcīfi cationē ſecundā: cū n̄ hēret pctm̄: ſꝫ fuit libe rata a ſordibꝰ uitioꝝ.i. ab illis difficultatibꝰ quas hēbat ad tendēdū ī bonū: q̄ difficulta tes dicūt̉ corruptiones potētiaꝝ aīe ſiue vi tia potētiaꝝ: ꝗa ſunt obambulatōes eaꝝ. et ab hīs ſordibꝰ fuit liberata: ita vt ſine diffi cultate p̄mpta fuit ad oē bonū diligēdū et veꝝ diſcernēdū. Eſt etiā alr̄ dd̓. Suppoſito ꝙ fuerit ſcīficata ī pͥª ſcīficatōe ab iſtis diffi cult̓atibꝰ: qm̄ dr̄ res tūc fieri cum īnoteſcit. Senſus gͦ illiꝰ glo. vel auctoritatꝭ ē ſp̄s.ſ. ⁊cͣ. ca ſtificauit.i. caſtā on̄dit.s. qn̄ ꝯcepit filiū ſuū ꝗa aliqua alia res nō ita bn̄ ꝓbaret iſtā caſti ficatōeꝫ ſic̄ ꝯceptio filii dei. Nō vult gͦ dice̓. ꝙ pͥus n̄ eſſet caſtificata a ſorde vitioꝝ. ſꝫ ꝙ tūc caſtitas eiꝰ manifeſtiꝰ apꝑuit: qn̄ filium ſuū ꝯcepit. Cōſequenter queri tur vtrū fuerit ſcīficata btā ꝟgo a potētia peccādi. et on̄dit̉ ꝙ n̄. Triplex.n. diſtinguit̉ ſtatꝰ.s. ſtatꝰ īnocētie. ſtatꝰ nͤ lapſe. ⁊ ſtatus glorie. In ſtatu īnocētie ē potētia ad pec cādū ⁊ ad n̄ peccādū. In ſtatu nͤ lapſe ē ne ceſſitas ad peccādū. In ſtatu gl̓ie n̄ ē poten tia peccādi. In duplici gͦ ſtatu ē potētia pec cādi. ī ſolo autem ſtatu glorie nō eſt poten tia peccādi. Si gͦ gl̓ioſa ꝟgo pꝰ ſecūdā ſcīfi catiōeꝫ ī ꝯceptōe filii ſui n̄ erat adhuc ī ſta tū gl̓ie: pꝫ ꝙ adhuc hēbat potētiā peccandi vel ad peccādū. gͦ ī 2ª ſcīficatōe n̄ fuit abla ta potētia peccādi ab ea. Iteꝫ apl̓s ad ro. .8. Stipēdia pctī mors. Sꝫ ī bt̄a ꝟgine remā ſit potētia moriēdi pꝰ ſecūdā ſctīficatiōeꝫ. gͦ ⁊ potētia peccādi. Cōtͣ Aug. ī li. de grā ⁊ naͣ dic̄. Inde ſcimꝰ ꝙ ei grē plꝰ ſit collatū ad vīcēdū ex oīꝑte pctm̄: ꝙ ꝯciꝑe ⁊ parere po tuit: que ꝯſtat nullū hūiſſe pctm̄. Si gͦ ex ple nitudine grē data ē marie ptās ad uīcēduꝫ ex oī ꝑte pctm̄: et hͦ ī ꝯceptōe filii. gͦ ī ipſa n̄ remāſit potētia ad peccādū. Itē duplex ē pctm̄.s. ueniale ⁊ mortale. Silr̄ ē potētia ad peccā d̓ mortalr̄ ⁊ uenialr̄. Sꝫ mīma grā au fert pctm̄ mortale. vn̄ mīma grā nō ꝯpatit̉ ſecū mortale. grā ꝟo ꝑfecta aufert pctm̄ ve niale: nec ip̄m vllo mō ſecū patit̉. vn̄ cū ꝑfe cta grā nō pōt morari pctm̄ mortale: nec ali qd̓ veniale. gͦ cū ꝑfectiſſima grā n̄ remane bit potētia ad peccādū. Si gͦ poſtꝙͣ ꝟgo ꝯce pit filiū in ipſa fuit ſūma plenitudo grē. vn̄ dixit angelus. Aue grā plena. gͦ 2ª ſc̄ificatio eiꝰ abſtulit potētiā ad peccādū. ꝗa n̄ potuit remane̓ cū grā ꝑfectiſſima. Sol̓o dd̓. ꝙ ſic̄ ī angelis ꝯfirmatis pꝰ ſuā ꝯfirmatōeꝫ n̄ re māſit potētia ad peccādū. ita ī gl̓ioſa ꝟgine pꝰ ſcīficationē illā quā hūit ī ꝯceptionē filii ſui nō remāſit potētia ad peccādū. ꝗa abla ta fuit ꝑ ſāctificatōeꝫ illā quā huit: cū dixit angelꝰ Luce. i. Aue grā plena. vn̄ plenitudo gre fuit grā ꝯfirmatōis ī bonū. Sꝫ noͣnduꝫ ꝙ potētia li. ar. vno mō ꝯſiderat̉ ꝓut ſe hēt indifferēter ad peccādū ⁊ n̄ peccādū. Et hͦ mō ꝯſiderat̉ qͣi indiſpoſita ad hͦ vel ad illd̓ Alio mō ꝯſiderat̉ cū diſpoſitōe ad peccādū Tertio mō cū diſpoſitōe ad n̄ peccādū. 4 mō cū ncc̄itate ad peccandū. 5mo cū ncc̄i tate ad n̄ peccādū. Cōſiderat̉ potētia liberi arbitrii vt indiſpoſita ⁊ vt diſpoſita ⁊ vt ncc̄itas ſic̄ potētiā mͤ pōt ꝯſiderari ꝓut nō ē diſpoſita ad aliquā forma: ſꝫ indifferēter ſe hēt. ad oēs. Alio mō ꝓut ē diſpoſita ad aliꝙͣ formā. 3º mō ꝓut ē ncc̄itas ad aliquā formā Et tūc n̄ pōt eē ſine illa. pͥº mō fuit potentia liberi arbitrii ī Adā ī ſtatu īnocētie s. n̄ diſ poſita: ſꝫ indifferēter ſe hn̄s ad peccādū vel nō peccādū. vn̄ eccl̓i. 15. dr̄. Reliꝗt eū dn̄s ī manu ꝯſilii ſui. i. ī li. ar. ptāte. Manꝰ.n. ibi di cit ptātē li. ar. In regn̓atis ꝑ ſacr̄ꝫ baptiſmi eſt potentia li. ar. cū diſpoſitiōe ad peccādū ꝗa ab ipſis n̄ aufert̉ fomes ꝗ ē diſpoſitio in clinās ad peccādū. In nō regnatis ē potētia li. ar. cū ncc̄itate ad peccādū. vn̄ fomes ī ill̓ n̄ ſolū ē vt diſpoſitio ad peccādū. ſꝫ vt q̄dā ncc̄itas. In ſāctificatꝭ ē potētia diſpoſita ad n̄ peccādū: ſicut ī Io. ⁊ Iere. ī btā virgine ꝑ grām ſāctificatōis ultime q̄ maxime ſuꝑabu dat oībꝰ alijs ſāctificatōibꝰ: ꝗa ē ꝑ plenitudi ne grē: e potētia li. ar. Ncc̄itas ad n̄ peccan dū: et ſic pꝰ illā ſcīficatiōeꝫ n̄ huit potētiam peccādi. vn̄ Aug. Cum de peccatis agit̉: de Maria nullā volo fierī mētionē. Ad pͥª aut obm̄ dd̓. ꝙ n̄ poſſe peccare n̄ ſolū ꝑtinꝫ ad ſtatu glorie: ſꝫ etiā ad ſtatu ꝑfecte gr̄e: ſic̄ ē ī ſco hoīe ꝑſeuerāte finalr̄ ꝗ morit̉ cū ꝑſe uerātia ī bonū: nō hēt potētiā peccādi.s. in vltimo inſtāti. tn̄ nō ē ī ſtatu gl̓ie: ſꝫ ē ī ſta tu plene grē. ꝗa ꝑſeuerantia ē finalis ſtatus plene gre. Cū gͦ btā ꝟgo pꝰ ſcīficatōeꝫ ſcd̓aꝫ eēt in ſtatu plene grē. vn̄ dixit angelꝰ. Aue grā plena. pꝫ ꝙ n̄ hūit potētiā ad peccādū. Ad aliud dd̓. ꝙ ex corruptiōe originali ē aliꝗd qd̓ ē pure ꝓ culpa. Quiddā pure pena quiddā mediū: ſic̄ fomēs: ꝗ ē ī nobis diſpoſi tio ad peccādū. dico gͦ ꝙ ī ꝟgine n̄ remāſit culpa pꝰ ſecūdā ſāctificatōeꝫ: nec diſpoſitio ad cl̓pa.s. fomes. ſꝫ ſolū illd̓: qd̓ ē pure pena .s. ꝙ ipſa fuit mortalis pꝰ ſecūda ſcīficatōeꝫ et hāc etiā penā accepit filiꝰ eiꝰ xp̄s uolūtarie vn̄ ꝗa pure pena iſta n̄ fuit ordinās ad clpā ſꝫ ad maiore gl̓iā ſuꝑ Iob. 4. Eſt pena ordi nāſ ad cl̓pā ⁊ ad gl̓iā. ⁊ ita n̄ remāſit ī ea pe na ꝓut ad culpā: ſꝫ ꝓut ad maiorē gl̓iā. Apl̓s auteꝫ loꝗt̉ ī n̄ ſcīficatꝭ ī ꝗbꝰ fomēs remanet. Cōſequenter queri tur vtrū ī btā ꝟgine pꝰ ſecūdā ſcīficatiōem remāſit reatꝰ.s. carētie viſiōis. et vr̄ ꝙ n̄. ꝗa originali pctō debet̉ carētia viſiōis dei. Sed ab ip̄a ꝟgine remotū fuit pctm̄ originale: cū ſequela ſua ī 2ª ſcīficatōe. gͦ pꝰ illā n̄ remāſit ī ea reatꝰ carētie viſiōis dei. Cōtͣ. poſito ꝙ xp̄s n̄ more̓t̉: adhuc n̄ remoue̓t̉ rumphea ſiue intercluſio ad btām viſionē. gͦ ſi bt̄a ꝟgo moret̉ an̄ꝙͣ xp̄s eēt paſſus: intercluſio inter ipſā ⁊ btāꝫ uiſionē eēt. gͦ n̄ euolaret ad gl̓iā gͦ ī ipſa remāſit reatꝰ illiꝰ pꝰ ſecūdā ſcīficati one. Sol̓o dd̓ ꝙ ſic̄ duo ſunt q̄ ꝓhibēt vi ſionē.s. defectꝰ viſus vt cecitas: ⁊ defectꝰ lu minis. filr̄ ſunt duo que ꝓhibent viſionē dei eternā. pͥuās viſionē: ⁊ ꝓhibēs lumē. Uiſio nē pͥuās fuit culpa originalis ī ſingulis ꝑſo nis. Prohibēs aūt lumē fuit ipſa rūphea q̄ ē ex reatu nͤ hūane generali manēs ſnīa. Prī mū ꝓhibet viſione eternā ī hītu. 2ᵐ ī actu ī n̄ circūciſis. gͦ fuit carētia viſiōis ⁊ quātum ad defectū viſus ⁊ quātū ad defectū luīs: q tꝑe circūciſiōis n̄ fuerūt circūciſi. In circū ciſis aūt ſic̄ ī Abraā ⁊ ſcīs pr̄ibꝰ fuit carētia viſionis quātū ad defectū luīs reatꝰ vꝫ hūa ne nͤ: ꝗ deſignat̉ ꝑ rūpheā: ꝗ ſolū potuit re moueri ꝑ paſſione xp̄i. In ꝟgīne gͦ ꝑ grāꝫ da tā ī ſcīficatōe remouebat̉ ꝗcꝗd debebat remoueri: qd̓ erat ꝑtinēs ad cecitatē ꝑͤ: ſꝫ n̄ qd̓ ꝑtinebat ad reatu nͤ. ex quo ē defectꝰ luīs. iō ꝙ bt̄a ꝟgo n̄ euolaret an̄ paſſione ſi more̓t̉. hͦ n̄ fac̄ defectꝰ ex ꝑte ipſiꝰ vidētis. Sꝫ ꝗa ſcī ficatio n̄ remouet tenebrā nͤ.s. rūphea: q̄ eſt ꝓhibēs exteriꝰ. qd̓ ſolū tollit̉ ꝑ paſſionē xp̄i. Conſequenter querit̉ per que fuerit btā ꝟgo ſcīficata. Et dic̄ archāgelꝰ Gabriel Luce. i. Sp̄s.ſ. ſuꝑueniet ī te. ⁊ ꝟ. al. ob. ti. un̄ Io. dam. Sp̄s.ſ. ſuꝑueniēs ī eā purgauit eā. Itē dic̄ Hugo. ꝙ ī corde eiꝰ amor ſp̄s ſcī ſingulariter ardebat. iō ī carne ipſius amor ſpūs.ſ. mirabilia faciebat.s. īcreatꝰ. Scīfica uit gͦ eā ſp̄s.ſ. Contͣ. Uidet̉ ꝙ ꝑ creaturā fuit ſāctificata.s. ꝑ angelū ꝗ uenit ad ipſam ꝗa ſic̄ dic̄ Dionyſiꝰ: triplex ē actꝰ angeli.ſ. ꝑfi cere. illuīare purgare. Ad illuīatōeꝫ ſeꝗt̉ purgatio. un̄ n̄ illuīat ꝗn purget. Sꝫ angel Gabriel miſſus ad Maria ipſaꝫ illuīauit. ꝗa ꝟgo recepit lumē cognitōis ab angelo. cum ipſe dixit. Sp̄s.ſ. ſu ꝑueniet ī te ⁊cͣ. gͦ Gabriel angelꝰ purgauit ipſa. gͦ purgata fuit ꝑ ange lū. Sol̓o dd̓. ꝙ duplex ē purgatio. Quedā ē purgatio a pctō ⁊ ſeq̄la pctī: ⁊ hͦ ſolū fit ꝑ ꝟtute increatā: et ē ſoliꝰ dei. 43. Iſa. Ego ſuꝫ ipſe ꝗ deleo iniꝗtates ꝓpter me. Et ad he. i. Purgatōeꝫ pctoꝝ faciēs. Silr̄ purgatio ſeq̄ le pctī ē a ſolo deo. et ẜᵐ hͦ purgata fuit bt̄a ꝟgo effectiue ꝑ ſp̄ꝫ ſcm̄. Eſt alia purgatio q̄ ē quātū ad defectū cognitōis.s. qn̄ purga tur intellectꝰ ab eo qd̓ neſcit. Et talis purga tio hꝫ fieri ꝑ angelos. ꝗa oēs angeli ſūt ma nifeſtatores: vt dic̄ Dioꝰ. et ī hͦ ꝙ manīfeſtā tes ſunt purgatores. Hac purgatōe q̄ ē ab ignorātia fuit btā ꝟgo purgata ꝑ angelum qn̄ purgauit eā ab ignorātia: qua neſciebat quo ꝯciꝑet filiū dei: cū dice̓t. quō fiet iſtud. qm̄ uiꝝ n̄ cognoſco. Et dixit angelꝰ. Spiritꝰ ſanctus ſuperueniet in te ⁊cͣ. querit̉ de ſan Cōſequente gitate ꝯcepti onis ex pare ꝯcepti. circa qd̓ querit̉ de carne xp̄i utrū an̄ ꝯceptionē fuerit obnoxia pctō. Et ẜᵐ hͦ mouet̉ qō: utrū xp̄s decimatꝰ ſit in Abraā ſic̄ dic̄ apl̓s de leui ad he. 7. cum deci matio debe̓t̉ rōne pctī. Ad hͦ obr̄ hͦ mō Illa decimatio aut fuit ẜᵐ carnē. aut ẜꝫ aīaꝫ Nō ẜᵐ aīaꝫ. qm̄ Leui ī Abraā n̄ fuit ẜm aīa gͦ ẜm carne. Sꝫ tā xp̄s ꝙͣ Leui fuit ī Abraaꝫ ẜm carnē indiſtincte. gͦ tā xp̄s ꝙͣ Leui fuit de cimatꝰ. Nulla.n. erat dria carnis Abrae ad carnē Leui: ⁊ ad carnē xp̄i. Itē ꝗa oēs fui mꝰ ī lūbis Ade. qn̄ peccauit: oēs peccauimꝰ ī Adā. gͦ pari rōe ꝗa oēs leuite fuerūt ī lum bis Abra: oēs decimati. ſūt ī Abraā. gͦ pari rōe xp̄s: cū fuerit ī lumbis Abrae: decimatꝰ ē in Abraā. Itē tota caro btē ꝟgīs fuit in lumbis Abraē decimata. gͦ q̄lꝫ eiꝰ pars. Sed caro xp̄i. fuit pars. gͦ fuit decimata. Item tota maſſa humani generis fuit corrupta in adaꝫ ⁊ indigēs curatōe. Sꝫ caro xp̄i fuit de maſſa humani generis. gͦ indiguit curatiōe gͦ ⁊ decimatione: ꝗa ſic̄ dic̄ Aug. decimabat̉ qd̓ curabat̉. Itē xp̄s fuit circūciſus ⁊ al tari oblatꝰ: lꝫ n̄ hūerit pctm̄ originale: quare n̄ ſilr̄ decimatꝰ. Cont̄ ē auctoritaſ apl̓i ad heb. 7. vbi ꝓbat ꝙ ſacerdotiū xp̄i: qd̓ ē ẜm or dinē Melchi ſedech: maiꝰ ē ſacerdotio Leui ꝗa Leui decimatꝰ fuit: qn̄ abraam decimas dedit Melch̓. Gn̄. 14. ⁊ dic̄ apl̓s: ꝙ dignior ē ꝗ accipit decimas: ꝙ ꝗ dat. gͦ Melch̓. fuit dignior abraā. Itē dignior ē ꝗ bn̄dic̄: ꝙͣ ꝗ bn̄dicit̉. Sꝫ Melch̓. bn̄dixit abrae. ſic̄ dr̄ gn̄ 14. et toti poſteritati. gͦ dignior fuit tota po ſteritate Abrae. gͦ ⁊ dignior Leui. gͦ ē digni ſacerdotiū xp̄i: qd̓ ē ẜᵐ ordinē Melch̓. ſacer dotio leuitico. Relinꝗt̉ igit̉ ꝙ xp̄s n̄ ē deci matꝰ ī abraa ſic̄ Leui. Itē decimatio daba tur rōne culpe originalis: ꝑ quā erat amiſſa decima dragma q̄ fuerat ꝑdita Luce. 15. s. ge nus humanu. Si gͦ culpā originalis nullū re ſpectū hꝫ ad carne xp̄i: nullo mō pōt dici de cimata. Itē obr̄ ꝯtra rōne apl̓i: quia n̄ vr̄ vale̓: quēadmodū n̄ valet ſi dn̄s papa eſt in lumbis patris ſui: et pr̄ ſuꝰ det decimas ali cui ſacerdoti: ꝙ ꝓpter hͦ ſacerdos ſit digni or dn̄o papa. gͦ pari rōne n̄ ſeꝗt̉ ꝙ leui ſit di gnior Melch̓. Itē dic̄ Aug. Qd̓ decima bat̉ curabat̉. Sꝫ nullꝰ fuit curatꝰ ī abraā: ꝗa tam abraā qͣꝫ ſua poſteritas deſcēdebat ad limbū vſqꝫ ad xp̄m. gͦ nullꝰ decimabatur in abraā. gͦ nec leui. Itē ſi obl̓o decimaꝝ tūc diminuebat ꝯcupīaꝫ. gͦ ⁊ mō dꝫ diminuere Si gͦ mō n̄ diminuit: nec tūc. gͦ nihil profuit eē decimatū quo ad remediū originalis. Itē erāt ne oēs bn̄dicti ī Abraam: ſic̄ deci mati. eadē.n. vr̄ rō. Preterea cū ī bn̄dictio ne ⁊ decimatiōe Melch̓. diminue̓t̉ original̓ ꝯcupīa. Sꝫ hͦ n̄ erat niſi ꝓpter collatōeꝫ grē gra aūt n̄ ē niſi ī aīa. gͦ cū aīa n̄ ſit exͣ duce: nihil ē dictū leui bn̄dc̄ꝫ fuiſſe ī abraā. Nulle gͦ ſūt rōes apl̓i. ℟º ẜᵐ opīonē qͦrūdā: quā ponit Hug. de ſco vic. ī li. de ſacris. Quidā putant carnē illā q̄ accepta ē a ꝟbo ab initō ī pͦ parēte: qn̄ tota maſſa ꝑ pctm̄ē corrupta a ꝯtagione corruptōis pctiꝰ īmunē fuiſſe cu ſtoditā. Aiūt.n. ꝙ illa ꝑs nͤ ſb̓ pctō eē n̄ de buit: ꝑ quā ip̄a humana naͣ a pctō liberāda fuit. Ad ꝓbandā qͦꝫ extimatiōeꝫ ſuā ad ducūt rōne apl̓i: ꝗ cū nouum ſacerdotiū ve teri p̄ferēdū aſſeret. Melch̓. ꝗ typū xp̄i aut noui ſacerdotii vice gerebat: ab abraā deci mas accepiſſe on̄dit. Quo aūt Leui: qui ẜª carnē ī lumbis patris tūc fuit: decimatꝰ eſt et xp̄s ꝗ ẜm carne ibidē fuit decimatꝰ nō ē. nullā cam poſſe inueniri putāt: niſi ꝗa caro Leui cū culpa ibi fuit. Caro ꝟo xp̄i ſine culpa fuit. ſic nāqꝫ Leui ī lumbis abrae decimatus ē. ꝗa naͣm ⁊ culpā ibi hūit. et ꝗa naͣm ⁊ cul pam inde accepturꝰ fuit. xp̄s aut decimatus ne ꝓpterea ꝙ inde ſolū naͣm accepturꝰ erat ⁊ cl̓pā ibi n̄ hūit. Sꝫ ꝗa caro leui ⁊ caro xp̄i ī abraā n̄ erat actu ſꝫ potētia: ꝓpterea nō vr̄ aliqua rō dici ut dicat̉ caro a pctō a pͥncipio fuiſſe cuſtodita. Propter hͦ dd̓ ẜᵐ gl. ad he. .7. Ꝙ duo ſunt ī ſeīe. corpulēta ſb̓a. ⁊ inuiſi bilis rō. Iō eē ī lūbis abrae dr̄ duplr̄ maͣlr̄.ſ. ẜᵐ corpulētā ſb̓aꝫ. ⁊ ẜᵐ inuiſibilē rōnē: q̄ ꝗdē ē rō ꝓpagationis cū libidine. Omnes gͦ p̄ter xp̄m fuerūt in lumbis abrae vtroqꝫ mo. xp̄s aut tm̄mo maͣlr̄: ꝗa corpulētā ſb̓aꝫ de carne btē ꝟgīs ſumpſit. Rō aūt ꝯceptōis n̄ a viri li ſeīe: ſꝫ deſuꝑ venit. Et iō oēs p̄ter xp̄m de cimari debuerūt. ꝗa erant obligati: n̄ tm̄ ꝗa ibi erāt maͣlr̄. ſꝫ ꝗa ibi erant ẜᵐ ſeīalē rōneꝫ. Et ꝑ hͦ pꝫ ſol̓o ad obm̄ pͦ. Ad 2ᵐ ꝟo dd̓. ꝙ caro xp̄i eē ī lūbis dr̄ duobꝰ modis. ẜᵐ actuꝫ et ẜᵐ potētiā. ẜᵐ actū nec caro Leui nec caro Xp̄i fuit ī lumbis abrae̓. Itē ẜᵐ potētiam duplr̄. aut vn̄ fieri poſſit. aut un̄ fiat. ſic̄ dic̄ Aug. Qm̄ ī coſta erat vn̄ poſſet fieri maͣlr̄: ſꝫ n̄ bn̄ fieret. Un̄ poſſet fieri dic̄ maͣlē cāꝫ. vn̄ fiat dic̄ actiuā ſeu formalē. Scd̓m hͦ gͦ dd̓. ꝙ ceteri hoīes a Xp̄o fuerūt ī lumbis abrae in potētia ẜm vtrūqꝫ modū. xp̄s ꝟo n̄ niſi ẜ pͥᵐ Obligari aūt pctō ē eo ꝙ ſunt in lumbis ẜm potētiā actiua q̄ debet̉ ſoli ſeīali rōne: q̄ ẜm legē carnalis ꝯcupīe oēs gn̓̄at. et ideo deci mabiles. Ad 3ᵐ qd̓ obr̄ de carne ꝟgīs dd̓ ꝙ refert dice̓ carne̓ ī abraā ẜm ꝙ ē ī potētia ad carnē ꝟgīs. et ẜm ꝙ ē ī potētia ad carnē xp̄i. Nā ꝓut ē ī potētia ad carnē ꝟgīs: ſic ē educēda ẜm potētiā maͣlē ⁊ rōnē ꝓpagatio nis cū libidine. et iō decimabilis. Scd̓ꝫ ꝟo ꝙ ī potētia ad carnē xp̄i: ſic ſolū ponit̉ potētia maͣlis: q̄ educēda ē ī actu ꝑ oꝑatōeꝫ ſp̄s.ſ. et io n̄ decimabil̓. tota gͦ caro ꝟginis erat decī mabil̓. ſꝫ n̄ tota caro ꝟginis vt ī potētia ad carne xp̄i. Eod̓ mō rn̄det̉ ad qͣrtū qd̓ obr̄ ꝙ tota maſſa hūani generis fuit corrupta ī Adā. 45ᵐ qd̓ obr̄ de circūciſiōe dd̓. ꝙ n̄ ē ſil̓e de circūciſiōe ⁊ decimatōe. ꝗa decima tio fiebat rōne nͤ: n̄ rōne ꝑͤ. Nō.n. ī lumbis Abrae decimabāt̉ hoīes ī actu exn̄tes. Circū ciſio ꝟo ⁊ oblatio fiebāt rōne ꝑͤ: nec fuit rō circūciſiōis xp̄i ꝓpter ſe vel ꝓpter culpā ori ginalē: ſꝫ ꝓpter nos. et ad on̄dēdū penalita tē aſſumpta. Ad illd̓ aūt qd̓ obr̄ ꝯtͣ rōneꝫ apl̓i dd̓. ꝙ rō ꝓcedit ſuppoſita ꝓpoſitione ꝙ abraa fuit dignior oī ſua poſteritate: et hāc ſuppoit iuxͣ opom iudeoꝝ. ꝯſeꝗt̉ igit̉ hͦ ſup poſito. ꝙ ſi abraā ē dignior Melch̓. ī qͦ figu rat̉ ſacerdotiū xp̄i. et abraā ē dignior Leui ⁊ ſua poſteritate. gͦ Melch̓. eſt dignior Leui ⁊ ſacerdotiū eiꝰ: et ita ſacerdotiū xp̄i. Ad illd̓ qd̓ obr̄ ẜᵐ auctoritatē Aug. Nō decima bat̉ niſi qd̓ curabat̉. ẜ quoſdā exponit̉. deci mabat̉.i. ad reddēdā decimā obligabat̉. qd̓ curabat̉.i. qd̓ curatōe indigebat. Sed alr̄ ⁊ meliꝰ exponit̉. decimabat̉ qd̓ curabat̉. ꝗa in obl̓one decimaꝝ abrae curatio original̓ mor bi ꝑ xp̄m ſignificabat̉. vn̄ ſigͣtio curationis erat ī obl̓onē abrae. ſꝫ effectꝰ erat ꝑ fidē Xp̄i. et iō n̄ ꝓcedit obiectio. Ad illd̓ qd̓ obic̄ ꝙ oblatio decimaꝝ diminuebat ꝯcupīam. dd̓ ꝙ hͦ n̄ erat ex ꝟtute ſua: ſꝫ ex ꝟtute grē fidei offerētiū. vn̄ n̄ erat eis alligata gr̄a ſic̄ mō ī ſacro baptiſmi alligat̉ grā ꝑ xp̄m: cuiꝰ ꝟtute originalis ꝯcupīa minuit̉. tn̄ ſigͣtio diminu tionis ꝯcupīe original̓ erat ī decima: ſic̄ dic̄ Hugo de ſcō Uic. In lege naͣli primo data ſunt ſacr̄a. decimatōes. ſacrificia. ⁊ obl̓ones vt ī decimatione pctōꝝ remiſſio. in ſacrifi ciis mortificatio. in obl̓one boni oꝑiſ exibitio ſigͣret̉. Sꝫ obſcura fuit ſigͣtio ī ſacro decima tionis: vbi hō de his q̄ poſſidebat ꝑte obtu lit. vt ad hūc modū qd̓ erat imꝑfectiōis ſibi tribue̓t. qd̓ ad bonitatē ſpectat: deo īputarꝫ et hͦ ſibi voluerūt. 9. ꝑtes retēte. ꝗa nouena riꝰ ſignū imperfectionis ē a denario ꝑfecto deficiens. Ad vltimū dd̓ ẜm Aug. ꝙ oīa creata fuerūt ẜm materiā vel ẜm ſil̓itudinē Silr̄ dd̓ ꝙ ſunt filii abrae ẜm carne. et ſunt filii abrae ẜᵐ fidē. Illi ſūt filii ẜm maͣm. Iſti ſunt ẜᵐ ſil̓itudinē: ꝗa īmitatores fidei abrae Bn̄dictio igit̉ erat oīuꝫ in abraā: ꝗ erāt filii eius ꝑ fidē.i. imitatores fidei eiꝰ. vn̄ ad ro. .xi. Nō.n. qui ẜm carnem ſunt filii dei. ſꝫ qui filii ꝓmiſſionis extimant̉ in ſemine ⁊cͣ. Itē ro. 4. Signū accepit circūciſiōis vt pater ſit oīum credētiū: nō his qui ſunt ex circūciſi on: ſꝫ his ꝗ ſectant̉ veſtigia fidei patris nr̄i abraē. De decimatiōe aūt n̄ ē ſic. ꝗa decima tio ē p̄ſignatio faciēde liberatōis ꝑ xp̄ꝫ: que quo ad ſufficientiā reſpicit omnes: ſꝫ quo ad efficaciam: nō omnes: ſꝫ tm̄ electos. Hec gͦ eſt ro quare omnes decimabant̉: nō omnes bn̄ dicebat̉. Et qd̓ obr̄ ꝙ grā nō ē ex duce nec aīa dd̓. ꝙ lꝫ vna aīa n̄ ſit ab altera: nec grā trāſfūdat̉ ab aīa ī aīaꝫ: una tn̄ pōt hr̄e ſil̓itu dine. ī. exᵐ credēdi ab alia. et ſic pꝫ ſol̓o ad predicta. Deinde queritur aea ctiōe dn̄ici corꝑis. Ad qd̓ augꝰ ī li. de fide ad Petrū. Firmiſſime tene et nullatenꝰ dubites nō carnē xp̄i ſine dīnitate ꝯceptā in vtero virgīs pͥuſꝙͣ ſuſciperet̉ a ꝟbo. ſꝫ ip̄ꝫ ꝟbū dn̄i ſue carnis aſſumptione ꝯceptū ipſāqꝫ carnē ꝟbi aſſumptione ꝯceptā. Si gͦ ip̄m ꝟbū aſſū pſit corpus ꝑfectū ⁊ formatu totalr̄. gͦ ſimul corpus fuit ꝯceptū ⁊ formatū. Itē augꝰ. ī li. de trini. Non ex vtero virgīs pͥus caro ꝯcepta ē: ⁊ poſtea deitas uenit in carnē: ſed mox vt ꝟbū venit in vterū ſeruata ꝓprieta te nature ꝓpͥe factū ē caro: ⁊ ꝑfectꝰ hō ī ve ritate carniſ ⁊ anime. Cont̄. augꝰ ſuꝑ Io .2. Soluite templum. et ſb̓dit̉. 46. annis edi ficatu ē tēplū ⁊cͣ. Hic numerꝰ ꝑfectioni dn̄ici corporis ꝯuenit: quot diebꝰ forma corporis humani ꝑficit̉. ex quo arguit̉ ꝙ pͥus fuit co cepta caro xp̄i ⁊ formata ꝙͣ ꝟbo vnita: ſic̄ ē in alijs corporibꝰ que pͥus ꝯcipiūt̉ ⁊ formāt̉ ꝙͣ anime infundantur. ℟º. Non hoc dixit augꝰ. vt negaret quin caro illa eſſet ꝯcepta ſimul ⁊ formata ⁊ aſſumpta. ſed quia mem broꝝ diſtinctio in ipſo momēto ꝯceptiōis et vnionis adeo erat parua: vt humano viſui vix poſſet ſb̓ici. In diebꝰ aūt illis quos me morat eſt notabilis facta. Et nō ꝙ dic̄ augꝰ in li. 83. qōnū. De numero dīeꝝ perfectioni corporis xp̄i ꝯceptio humana ſic dr̄ ꝓcedere et perfici vt pͥmis ſex diebꝰ qͣi lactis hēant ſil̓itudineꝫ. 9. diebꝰ ꝯuertit̉ in ſanguinē. de inde. 12. diebꝰ ſolidet̉. 18. diebus formet̉ vſqꝫ ad ꝑfecta membra. deinde vſqꝫ ad tempus partus in magnitudine augeat̉. 45. gͦ ⁊ uno addito: qd̓ ſūmā ſignificat fit ꝯſumatio tē pli. Ꝙ ſi multiplicet̉ hic numerus per ſex: ꝗ erat caput huius numeri fiunt. 200. ⁊. 76. i. nouem menſes ⁊ ſex dies: qui ꝯputantur ab octauo Cal̓. aprilis: quo die ꝯceptus dn̄s cre dit̉: vſqꝫ ad octauū Calen. ianuarii: quo die natus eſt. Non gͦ abſurde. 46. annis fabrica tum eſt templū: quod corpꝰ eiꝰ ſignificabat ut quot āni fuerūt ī fabricatione templi: tot dies fuerūt ī fabricatōe corꝑiſ dn̄ici. ⁊ ſic pꝫ ꝙ dr̄ hic numerꝰ ꝑfectōi dn̄ici corꝑis ꝯueīt. Nquiſitō de hiſ que pertinent ad ꝯceptionē: inꝗrēdū eſt de natiuitate filii dei in hunc modum. Primo an diuina natura ſit nata. 2º an due ſint natiuitates filii dei. 3º an poſſint dici duo filii. 4º vtrum xp̄s ſit filius ad optiuus. Quinto utrū vniuocē dicat̉ filiꝰ dei ⁊ filiꝰ ꝟgīs. Sexto ad maiorē declara tionē querit̉ de filiatione ẜᵐ adoptione. Primo natura ſit nata de uirgine igitur dubitat̉ vtrū dīna et videt̉ ꝙ ſic. Idem eſt deus ⁊ dīna eēntia. Cum gͦ vere dicit̉. deus eſt natꝰ de virgine gͦ vere dicet̉. dīna natura ē nata de uirgine Item dīna natura ē incarnata. Sꝫ incar natio ordinat̉ ad generationē. gͦ dīna naͣ eſt genita. gͦ nata. Item Augꝰ dicit expreſſe dīnā naͣm ꝯcipi ⁊ naͣſci de humana natura Contͣ. Si dīna natura eſt nata de virgi ne. gͦ dīna natura eſt filia virginis. quod eſt abuſio dicere. Itē omni cui ꝯuenit eē na tum ꝯuenit eſſe ab alio. Si ergo dīne nature nullo modo ꝯuenit eſſe ab alio: nec ei ꝯuēit eſſe natā: cū ipſa ſit ens nō ab alio. ℟º dd̓ pro regula ꝙ nulla dictio ſignificās ꝓprieta tem ꝑſonale creataꝫ vel increata ꝯuenit di uine eſſentie. Inde eſt ꝙ ſicut dīne eſſentie nō ꝯuenit eſſe genitā vel generari. ꝗa hec ē ꝓprietas filii: que ponit eſſe ab alio ⁊ incre ata: ita nō ꝯuenit dīne eſſentie mitti vel na ſci. quia in hoc ꝙ dico mitti ⁊ naſci: intelli gitur eſſe ab alio. quod nullo modo cōuenit diuine eſſentie. Ad pͥmū gͦ obiectū dd̓. ꝙ nō eſt ſimile nec ſequit̉. deus ē natꝰ. gͦ dīna eſſentia eſt nata: quāuis hoc nomē deꝰ ⁊ di uina eſſentiā ſignificēt idem. tn̄ alio modo: quia dīna eſſentiā ſignificat eſſentiā vt eēn tiam.i. in abſolutione ab omni relatione. Et ideo nō ſupponit ꝑſonam: nec ei ꝯuenit ꝓ prietas perſonalis. Hoc nomen ꝟo deus vt habētē illam eſſentiaꝫ ſignificat. et quia hoc ꝯuenit perſone hēre eſſentiā dīnam. ideo hͦ nomen deus ſupponit perſonam: et eī ꝯue̓it ꝓprietas perſonalis. quāuis gͦ dicat̉ deꝰ natꝰ nō tn̄ dicet̉ eſſentia nata. Ad 2ᵐ dd̓ ꝙ n̄ ſequit̉ incarnatio ordinat̉ ad generationē. gͦ cū dīna eſſentia ſit incarnata eſt nata. naꝫ incarnatio eſſētie n̄ eſt ordinata ad genera tione eſſētie: ſed ad generarionē perſone. et ideo n̄ ſequit̉ ꝙ dīna eſſētia ſit nata de vir gine ſed perſona. Ad vltimū dd̓ ꝙ aucto ritates debēt ītelligi hoc modo: vt n̄ dicat̉ natura ꝯcipi vel naſci: quātū eſt de ſe: ſꝫ hoc rōne perſone. un̄ ſenſus eſt. natura eterna n̄ poſſet ꝯcipi vel naͣſci ⁊cͣ. hͦ ē ille ꝗ ē natura diuina.s. filius n̄ poſſet ꝯcipi ſine ſuſceptōe veritatis humane nature. querit̉ an ſint Cōſequente gue natiuita tes filii dei. Et arguit̉ ſic. Nūc eternitatis ⁊ nūc tēporis n̄ faciūt numeꝝ: quia eternitas cum tempore eſt. gͦ nec faciūt bis. gͦ cum xp̄s filius hoīs natꝰ ſit ī tꝑe. xp̄s filiꝰ dei natus ī eternitate: n̄ ē dicere ꝙ ſit bis natus. Ite bis dic̄ numeꝝ ⁊ interruptionē tēpoꝝ. gͦ. diſcōtinuationē ⁊ diſtātia. Si gͦ non poteſt poni diſtātia entis ī eternitate ⁊ entis ī tē pore: cum ſimul ſint: n̄ erit dice̓ bis natum xp̄m ꝓpter eternam natiuitate ⁊ temporali ℟ hec dictio bis dupliciter dicit̉. Qn̄d enim ſignificat numerū tempoꝝ. qn̄qꝫ ordi nem aliquoꝝ ſe hn̄tium ẜm pͥus ⁊ poſterius Secūdū pͥmū modū hec dictio bis ponit in terruptōeꝫ tꝑum vel viciſſitudine. et iō ẜm hūc modū n̄ eſſet dicere xp̄m bis genitum Secūdū autem modū aliū ē dicere xp̄ꝫ bis genitum. quia per hoc notat̉ ordo generatī onis temporalis ad eterna. et quia eternitaſ pͥor eſt tempore ⁊ n̄ tempꝰ. ideo rōe natiui tatis eterne ⁊ tꝑalis eſt dicere bis natum xp̄m ⁊ bis genitum. Conſequenter que ritur an xpūs poſſit dici duo filii. et videt̉ ꝙ ſic. Quia cum filiū eſſe dicat̉ rōe natītatꝭ et due ſūt natītates xp̄i. gͦ xpūs eſt duo fili Item alia eſt ſb̓ſtātia de qua genitus eſt filiꝰ ꝟgīs. alia de qua genitus eſt filiꝰ dei. gͦ duo erūt filii: exquo ſb̓ſtātialiter ſūt due ge neratōes. Item gn̓anſ dr̄ ad genitū. Si gͦ ſunt duo gnͣanteſ ⁊ duo geniti. gͦ ⁊ duo fili Itē ꝑſona ꝯſeꝗt̉ naͣm. gͦ ſi plures nature ſūt ī xp̄o: ⁊ plures erūt ꝑͤ. ꝗa multiplicato pͥori multiplicabit̉ quod ꝯſequens ē ad illd̓ Si gͦ ē generatio ẜm plures naturas neceſſe eſt plures ꝑſonas eē genitas. gͦ duo geniti ꝑſonaliter. ergo Xpūs ē duo geniti ꝑſonalr̄ Itē ſicut ſe habꝫ quātū ad unitate ⁊ plu ralitatē vniuerſale ad ſingulare. ſic ſe habꝫ natura ad rem nature. Si gͦ pluriū vniuer ſaliū n̄ ē vnum ſingulare vel particulare. nec plurium naturaꝝ erit una res nature. gͦ nec vna ꝑſona. Sed xpūs ē genitus quantū ad duas naturas. gͦ non eſt vna ꝑſona. gͦ eſt duo filii. Rn̄deo dd̓. ꝙ generatio n̄ ſoluꝫ comparat̉ ad natum: ſed ad illud ex quo eſt gn̓atio. et ideo quāuis n̄ multiplicet̉ natum tn̄ multiplicat̉ generatio vel natītas ex ꝑte eius: ex quo eſt gnatio. Et ideo n̄ ſequit̉ due gn̓atōes vel due natiuitates. gͦ duo filii vl̓ duo nati: quēadmodū n̄ ſeꝗtur. due datōes gͦ duo data. cum dn̄s dat ſeruo aliquid ad tempus: et poſtmodū dat ei ad ꝑpetuitatē. ſicut etiam n̄ ſeꝗt̉. due factōes. ergo duo fa cta: ſicut cum aliquis facit imagine ⁊ poſtea deaurat eam: ſed bn̄ ſeque̓t̉. ergo factuꝫ du pliciter. Et ꝑ hoc patet rn̄ſio ad pͥmū. Ad 2ᵐ dicēdū. ꝙ n̄ ſeꝗt̉. due ſunt ſb̓ſtātie: ex ꝗ bus ē gn̓atio. ergo duo filii. quia vnitas fili atōis n̄ ē reſpectu eius ex quo ē gn̓atio: ſꝫ eiꝰ cuius ē. hoc eſt rōne ꝗ generat̉. Et ꝗa gn̓ͣa tio iſta eſt unius ypoſtaſis ſiue perſone. ideo una eſt filiatio ⁊ vnus ē filius. Ad tertiū dicēdū. ꝙ n̄ ſeꝗt̉. due gnanteſ. gͦ duo geniti Nam aliquid vnū ⁊ idem pōt referri duo bus differētibꝰ ẜm differēte habitudine: nec ex hac rel̓ōe ſeꝗt̉ ip̄m eſſe duo. Ita vnus ⁊ idē filius ſe hꝫ relatiue ad patreꝫ ꝑ gn̓atōeꝫ dīnam: et ad matrem ꝑ gn̓atōem humanaꝫ nec erit diuerſa filiatio: ſꝫ ē filiatio reſpectu diuerſoꝝ. Similr̄ nec erit duo filii. quia fili atio dicit ꝓprietatem ſiue relationē perſone Ad illud quod obr̄ vltimo in duabꝰ ro nibus ſicut pͥus tactum eſt. quia ut dicit Bo etius de duabus naturis. ꝙ ꝑſona n̄ ē in ac cidētibꝰ: ſꝫ ſolum ī ſb̓ſtātus: et n̄ ī ꝗbuſcūqꝫ: ſꝫ ī rōnabilibus. et n̄ ī ꝗbuſcūqꝫ rōnabilibus ſꝫ ſolū in diuiduis. Sed vlterius addenduꝫ ē ꝙ eſt quedam ſb̓ſtātia indīdua ꝑ ſe hēns ſb̓ſiſtētiam. Quedam ꝟo eſt que nō habet ꝑ ſe ſb̓ſiſtētiā ſicut anima: lꝫ ſit ſb̓a rōnalis in diuidua: n̄ hēt ꝑ ſe ſb̓ſiſtētiā: et ideo n̄ ē di cenda perſona. Perſona enim ꝯſeꝗt̉ naturā rōnalē indiuiduam ꝑͦ ſe exiſtēte uel ſb̓ſiſtētē Hinc eſt ꝙ cum humana natura ī xp̄o n̄ ha beat ꝑ ſe ſb̓ſiſtētiā: n̄ hēbit eē ꝑſona: īmo cū ꝑſona dicat ſb̓ſtātiā completa n̄ poſſibilem ad ꝑfectione digniore: nullo modo dicet̉ ꝑª ẜm humanā naturā. Per hoc etiam patet ſol̓o. Nō eniꝫ ē veꝝ ꝙ ꝑſona ſequat̉ naturā quāqꝫ: ſꝫ naͣm ꝑ ſe ſb̓ſiſtēte. Prete̓a n̄ ē ꝟa comparatio. ꝙ ſicut vnū indīduum nō pōt eē diuerſoꝝ vniuerſaliū: ꝙ vna ꝑſona non poſſit eē pluriū naturaꝝ: ꝗa vniuerſale dic̄ totū eē indīdui. natura ꝟo dic̄ vt partē vel quaſi ꝑtē ipſius ꝑſone: ſicut patet ꝙ due na ture ſūt ī vna ꝑſona ī hoīe.s. anima ⁊ caro. Sed ſi obice̓t̉. ꝙ ꝑ ſe ſb̓ſiſte̓ ꝑfectōis ē. Cū gͦ natura alioꝝ hominū ſit ꝑ ſe ſb̓ſiſtēs: n̄ au tem natura humana ī xp̄o videbit̉ humana natura xp̄i eē imperfecta reſpectu naturarū alioꝝ hominū. Dicēdum ꝙ eē vnibile ꝑ fectiori vl̓ forme digniori n̄ ē īꝑfectiōis: īmo magis ꝑfectōis vt patet: quia vis vegetabi lis ꝑfectior ē ī ſenſibilibꝰ: ꝙ ī vegetabilibus et tn̄ ī vegetabilibꝰ ē ꝑ ſe. ī ſenſibilibꝰ ꝟo eſt ī vniōe ⁊ ordine ad formā digniorē. Similr̄ vis ſenſibilis ꝑfectior ē ī hoīe ubi ē ī ordine ad rōnē: ꝙͣ ī brutis ubi ē ꝑ ſe ſb̓ſiſtēs. Simili natura humana ꝑfectior ē ī xp̄o: quia in unt on ad diuinam naturam: ꝙ ī alijs hoībus: ubi ē ꝑ ſe ſb̓ſiſtēs. Conſequenter que ritur utrum Xpus ſit filius adoptiuus. Et uidet̉ ꝙ ſic. Hylariꝰ ī li. de trinitate. Pote ſtatis dignitas nō amittit̉: dum carnis hu māitas adoptat̉. gͦ xpūs ẜm ꝙ homo ē fili us adoptiuus. Itē Auguſtinꝰ de uocatōe ſāctoꝝ. Ea gr̄a fit ab initio fidei homo qui cūqꝫ xp̄ianꝰ: qua grā ille homo factꝰ eſt xp̄ūs Sꝫ homo fit xp̄ianꝰ ꝑ grām adoptiōis. gͦ ille homo fit xp̄us ꝑ gr̄am adoptōis. ergo ē filiꝰ adoptiuus. Itē bn̄ ꝯcedit̉. xp̄ūs ẜm ꝙ ho mo ē creatura. ergo ſil̓r xp̄ūs ẜm ꝙ homo ē filius adoptiuus. Cōtra. Phil. 2. Dn̄s Ih̓ſ ē ī gloria d̓i patris. ⁊cͣ. Glo. Inquatuꝫ homo aſſumpſit nomē d̓i n̄ ꝑ gr̄am adoptiōis: ſꝫ ꝑ grām uniōis. s. ut n̄ ſit adoptōe d̓us. ſꝫ ꝟus d̓us: cui flectit̉ omne genū. Itē Ro. i. Qui p̄deſtinatꝰ ē filius d̓i ⁊cͣ. Ambroſiꝰ. Uolui re uolui ſcripturas: nūqͣꝫ filium adoptiuū inue ni. Itē Auguſtinꝰ ī eccl̓iaſticis dogmatī bus. Natus ē ẜm ꝟitatē nͤ ex d̓o d̓i filius: ⁊ ẜm ꝟitatē nͤ ex hoīe hoīs filius ut ꝟitas ge niti n̄ adoptiōe. non appellatiōe: ſꝫ ī utraqꝫ natiuitate filii nomen naſcēdo haberet. Rn̄deo. cū adoptio ſit vt de nō filio fiat filiꝰ. nō eſt autē dice̓. ꝙ xpūs ẜm ꝙ homo fu erit n̄ filius. ideo ẜm ꝙ homo nō poteſt dici filiꝰ adoptiuus. Ad auctoritatē Hyllarii qͣ dic̄ ꝙ carnis humanitas adoptat̉ dicēdū ꝙ humanitas carnis poteſt accipi duplr̄. ẜm ſpeꝫ ꝯmune. aut ẜm ſb̓ſtatiā ſingulare. nullo modo ē dicēdum: ꝙ humanitas in xp̄o ad oꝑtet̉ ẜm ſb̓am ſingularē. Secūdū ꝟo ſpēm ꝯmune poſſet dici adoptari humanitas in xp̄o. ſꝫ hoc n̄ reſpectu xp̄i: ſꝫ reſpectu alioꝝ ho minū: qui cum xp̄o ꝯmunē hn̄t humanitatē ut dicet humanitas adoptari ẜm hūc ſenſū quia que n̄ hēbat eē filii ī alijs: ī xp̄o hēt eſſe filii. Et ẜm hūc modum humanitas ſiue ho mo de nō filio ī alijs fit filiꝰ ī xp̄o. Et ẜm hͦ dr̄ humanitas adoptari ī xp̄o. Ad aliud dicēdum. ꝙ ē grā creata informās aīam. et ē grā increata cauſanſ creatā. Quādo gͦ dic̄ Augꝰ. Eadē grā qua homo fit xp̄ianꝰ ⁊ ho mo factꝰ ē xp̄us: intellr̄ de grā increata: que eſt ſpūs ſanctꝰ: qua ſicut cauſa efficiēte effici tur homo xp̄ianꝰ: et ille homo factus eſt xp̄s Gratia ꝟo creata n̄ eadē: ꝗa illa in homine puro ē grā adoptionis. In xp̄o ꝟo hoīe grā unionis. Itē ad tertiū dicēdū. ꝙ adoptio ponit differētē ſtatum humane nature. vnū ī quo fit n̄ filiꝰ. quod ne inuenire in xp̄o ẜm ꝙ homo. Creatura uero n̄ ponit ſtatus diffe rētiam: ſꝫ ſolummō eſſe de nihilo. quod ꝯue nit xp̄o ẜm ꝙ homo. Pretea creatura po nit eē poſt n̄ eē. Adoptio ꝟo bn̄ eē poſt male eē. qd̓ nullo mō ꝯuenit xp̄o ẜm ꝙ homo. Conſequenter que ritur vtrū xpūs vniuoce dicat̉ filius dei ⁊ filius virgīs. Et vr̄ ꝙ ſic. Quia cum dicat̉ filiꝰ hoīs ⁊ filiꝰ dei ẜm rōnē generatōis naͣl ex vtraqꝫ parte n̄ dr̄ eꝗuoce filiꝰ. ſꝫ vniuoce Cōtra. Filiꝰ ꝟgīs eſt ꝑ deciſioneꝫ partis a ꝟgine. Filiꝰ ꝟo dei patris ē n̄ ꝑ deciſionē: ſꝫ ꝑ totalitatē ipſiꝰ ſb̓ſtātie: quā accepit a patre ergo equoce dr̄ filiꝰ: nō vniuoce. Rn̄deo nō dr̄ vniuoce: nec equiuocē: ſꝫ analogice.i. ẜ pͥus ⁊ poſterius: quēadmodū bonitas de bo no creato ⁊ increato. Item querit̉ vtrum debeat dici filiꝰ naͣ. Nā hͦ dicūt auctoritateſ ſāctoꝝ: et cū filiꝰ dicat̉ filiatōe. deꝰ ꝟo dicit̉ deꝰ natura: que dīna eſt. homo ꝟo dr̄ homo humana natura. Xpūs enim deitate dr̄ deꝰ humanitate homo. filiatōe filiꝰ. Nō igit̉ naͣ ē filiꝰ: ſꝫ magis filiatōe. Iteꝫ cū eſſentia ſu idem quod naͣ: poterit ne dici filiꝰ eſſentia: ſicut filius natura. Rn̄deo ad pͥmum ẜm ꝙ dicit Magiſter in ſentētiis. Aliter dicit̉ deꝰ natura. aliter filius natura. Cū enim dr̄ deꝰ natura: ablatiuus eſt qͣi formalis. ſicut ſi dice̓t̉ deitate deꝰ. Cū ꝟo dr̄ filiꝰ natura: non ē ablatiuus quaſi formaliſ: ſꝫ qͣi material̓ ſiue ſb̓alis. vnde ſenſus ē filiꝰ natura.i. filius ha bēs naturā. vn̄ licet dicat̉ filius filiatione formaliter: nihilominꝰ ē deuſ natura. Ad aliud dicēdum. ꝙ cū dico eſſentia: dico dei tatē abſolute. cū ꝟo dico naturā: dico deita tem cū rōne generationis.s. filii. Natura.n. eſt eſſentia habēs ꝟtutē ꝓducēdi ex ſe ſimile proptea quāuis ꝯcedat̉ filius natura: nō tn̄ ꝯcedi debet filius eſſentia ī ablatiuo: cū per ablatiuū ſignificet̉ circūſtātia materialis. Onſequenter rie ad maiorē declarationē de filiatōe ꝑ adoptionē ī hūc modū. Primo vtrum ratio pr̄nitatis ſiue filiatiōis dicat vniuoce de nobis ⁊ filio dei. 2º vtrū rō quā dr̄ pr̄ noſter ꝯueniat patri tātū: aut toti trinitati z vtrū xp̄ūs ẜm ꝙ homo ſit filiꝰ trinitatꝭ ſiue filius adoptōis. 4º vnde ſit in nobis filiatio. Quinto vtrum ante incarnatio nem fuerit filiatio. obicitur Ad primum ſit qnū uni opponit̉ uno genere oppoſitōis. Si ergo alia eſt relatio qua xp̄s dr̄ filiꝰ patris: et qua noſ dicimur filii patris. ꝗa illa ē increata. ⁊ iſta creata. ergo alia ē relatio qua dr̄ pater filii. et quā dr̄ pater noſter. ergo hec paternitaa alia eſt ab illa pr̄nitate. Item Io. 20. Aſcē do ad patrē meū ⁊ patrē veſtrum ⁊cͣ. intell̓. Aliter dr̄ meum. aliter dr̄ veſtrū. Meū dr̄ natura. veſtrū ꝟo grā. ergo alia ē rō pr̄nita tis ⁊ filiatiōis: qua dr̄ pater filii. ⁊ qͥ dicit̉ pater noſter. Cōtra. Auguſtinꝰ ī libro de trinitate. Pater dicitur pͥncipiū filii quo ge nuit eū. et pͥncipiū ſpūs.ſ. quo donū eiꝰ eſt. et pͥncipiū creature quō creauit eā. et tn̄ ꝓpter has rōnes diuerſas nō multiplicat̉ rō pͥnci pii. ergo cū dr̄ pater filii et pater creature: n̄ ml̓tiplicabit̉ rō patris reſpectu filii ⁊ re ſpectu creature rōnalis. Item Ephe. 3. Fle cto genua mea ante deum ⁊ patrē a quo oīſ paternitas ī celo ⁊ interra noīat̉. Ergo pa ternitas in celo ⁊ in terra ẜm hoc non dicit̉ ẜm rōnē diuerſaꝫ. Cū gͦ paternitas ī celo ſit quā dr̄ pater filii. paternitas ī terra quā dr̄ pater noſter. gͦ nō erit differens ratio: cū dr̄ pater filii: ⁊ cuꝫ dr̄ pater noſter. Rn̄deo ſicut cū dr̄ pͥncipiuꝫ reſpectu filii ⁊ reſpectu creature. ratio pͥncipii ex ꝑte eius quod eſt principiū nō mutat̉: ſꝫ ex parte illoꝝ ad que dr̄ pͥncipium. vn̄ nō eſt dicē plura pͥncipia. Simili modo cum dicit̉ pater filii ⁊ pater noſter: nō ē differētia paternitatis ex parte eius qui dr̄ pater ẜᵐ rem: ſꝫ tm̄ ẜm modū. Sꝫ ex parte eoꝝ ad quos dr̄ pater. ſicut cum dr̄ pͥncipiū filii dr̄ ꝑſonaliter. Cum vero dicit̉ pͥncipium creature: dr̄ eſſentialiter. Similr̄ cum dr̄ pater filii: dr̄ ꝑſonaliter. cū dr̄ pater creature dicit̉ eſſentialiter. nec ē ibi differē tia ẜm rem: ſꝫ tm̄ ẜm modum. Ad illud gͦ nlepelit quod pͥmo obicit̉. ꝙ vnum nō opponit̉ mul tis correlatiue. dd̓ ꝙ falſum eſt etiam ī infe rioribꝰ. īmo cū vnus eſt pater multoꝝ: vnū opponit̉ multis correlatiue. Dicēdū ergo eſt ꝙ nō multiplicat̉ relatio in patre ẜm eſſen tiam: cū dr̄. deꝰ ē pater filii: ⁊ cum dr̄ eſt pr̄ noſter. ſꝫ ſolum eſt ibi differēs modꝰ: quāuis multiplicet̉ in his que ſunt ab eo. Ad illd̓ quod dic̄ Auguſtinꝰ ſuper Ioh̓. Aliter dicit̉ meum: aliter veſtrum ⁊cͣ. dd̓. ꝙ grā ⁊ naͣ nō faciūt diſtinctionē ex parte illius a quo. ſꝫ ex parte eoꝝ que ſunt ab illo. yriſluiſiſi. pi Conſequente xauo pater querit̉ vtꝝ nitatꝭ reſpectu noſtri ꝯueniat toti trinitati: ⁊ cum filius ẜm rōnem nominis nō dicat re ſpectum ad poſterius ſꝫ ad prius: ⁊ ſimiliter ſpūs inquātū ſpūs. nomē autē paternitatis dicat reſpectu ad poſterius. ergo nō ꝯuenit filio ꝙ dicat̉ pater noſter: queadmodū nec dicit̉ filiꝰ noſter: quia filiatio dicit ī reſpectu ad pͥus. pari rōne nec ſpūs ſcūs. Item ab ſtractis perſonis ab eſſentia: adhuc remanet ſūma bonitas ꝑ intellectū quo ad nos. Sed ſūma bonitas quo ad nos nō on̄dit̉ niſi per impartitionē grē. gͦ adhuc intellige̓t̉ impar titio grē. ergo ⁊ filiatio. Ex quo relinquitur ꝙ eſſe filium ꝑ grām nō depedet a patre ⁊ ſpū ſancto. Cōtra. Ipſe filiꝰ dicit ī euange lio. Fili remittunt̉ tibi peccata tua. ergo per ꝯſequens dicit ſe patrem. Item ad ephe .4. Unꝰ deus. vnus dn̄s. vna fides. vnum baptiſma. vnus deus pater omnium. Dicit glo. Pater omniū dr̄ creatōe: ſꝫ fidelium re gn̓atione. Si gͦ creatio ⁊ regn̓atio ē coīſ effe ctus triū ꝑſonaꝝ. gͦ ⁊ pr̄nitas. Rn̄deo di cendū. ꝙ pr̄ nr̄ dicit̉ ꝯmuniter de tribꝰ ꝑſo nis. ad filiatōeꝫ enim ꝑ grām reꝗrit̉ ꝙ ſimꝰ ad imaginē ⁊ ſimilitudinē ꝑ gram. Ꝙ autē ſimꝰ ī eſſe gr̄e hoc ꝑtinet ad pr̄em. Ꝙ ꝟo ad imagine ad filiū: qui eſt imago pr̄is. Ꝙ aūt ad ſil̓itudinē ad ſpūm ſcūm ꝗ ē ſimilitudo: ꝑ quā aſſimilamur deo. Prete̓a a pr̄e per filiū regnamur. Ab vtroqꝫ ꝑ ſpūm ſanctum reformamur: ex ꝗbꝰ duobꝰ ē filiatio ꝑ ado ptionē. Ex quo relinꝗt̉ ꝙ ratio pr̄nitatis: qͣ dr̄ pr̄ noſter ꝯuenit toti trinitati. Ad il lud quod pͥmo obr̄ dicēdū. ꝙ nomē pr̄nita tis ꝯuenit filio nō eo dr̄ ꝙ filiꝰ: ſꝫ eo ꝙ pͥnci piū grē redēptionis. Similr̄ ſpūs ſanctꝰ non eo ꝙ dr̄ ſpūs. ſꝫ eo ꝙ nobis eſt ī pignus eter ne hereditatis. Unde Augꝰ. in libro de aīa ⁊ ſpū. Filiū dedit in preciū redēptōis. ſpūm ſcum in pͥuilegiū adoptiōis. ſe deniqꝫ totū ſeruat hr̄ditatē adoptatis. Ad aliud dd̓ ꝙ quāuis abſtractis ꝑſonis intellr̄ imꝑtitio gre: nō tn̄ ẜm appropͥatā rōnē: vt gr̄e ado ptionis. ad grām enim oꝑtionis ꝯcurrunt duo ī filiis Ade: qui naſcūt̉ filii ire: ſiue filii dyaboli. Primū ē redēptio a filiatōe dyabo li. Secūdū ē adoptatio ī filiatōem dei. Pri mū ꝑ appropͥatōem fit a patre ꝑ filiū. 2ᵐ ab vtroqꝫ ꝑ ſpūm ſcūm. Unde Augꝰ. ī libro de aīa ⁊ ſpū. Pater tradidit filiū: quo redime̓t ſeruos. miſit ſpūm ſcūm: quo ſeruos adopta ret in filios. querit̉ Conſequenter vtrum xpūs ẜm ꝙ homo ſit filius trinitatis. Et hec queſtio ſupra determinata eſt: vbi queritur quare xp̄us nō dicat̉ filiꝰ ſpūs ſancti. Cōſequenter queri tur vnde ſit filiatio. Nā ad ro. 8. dicit̉. Ipſe ſpūs reddit teſtimoniū ſpūi noſtro ꝙ filii d̓ ſumꝰ. gͦ ꝑ ſpūm ſumus filii adoptōis. Itē ſupra Augꝰ. Miſit ſpūm ſcūm vt ſeruos ad optaret in filios. Item.8. Ro. Nō accepi ſtis ſpūm ſeruitutis ſꝫ ſpūm adoptōis: ī quo clamamꝰ abba pater. Glo. Timor caſtus qui bonus ē ⁊ ꝑficiēs nos geuerat filios. ergo ꝑ timorem efficimur filii. Item Io. i. Dedit eis poteſtatem filios dei fieri his qui credūt in noīe eiuſ. ergo ꝑ fidē efficimur filii. Itē z Ioh̓. Quod natū eſt ex ſpū. ⁊ ſequit̉. Niſi ꝗs renatꝰ fuerit ex aqua ⁊ ſpū ſc̄o. gͦ ꝑͦ ſacra mētū baptiſmi efficimur filii dei. ꝗa ꝑ illud regnamur. Itē. i. Io. 3. Uidete qualē cari tate dedit nobis deus: vt filii dei noīemur. ⁊ ſimus. gͦ filii ſumus ꝑ caritatem. Item Aug. Ipſa humilitas facit nos naſci de ſpū ſancto. gͦ ſumus filii ꝑ humilitateꝫ. Item Aug. Comꝑtum eſt nos eſſe filios ꝑ adoptio nē ꝑ illum qui ē filiꝰ ꝑ natura. gͦ filii ſumus ꝑ filiū. Querit̉ gͦ iſtoꝝ differētia. RRn̄deo adoptio reſpicit cauſam increatā: ⁊ cauſaꝫ creatam. Cauſa increata eſt trinitas duplr̄. Per grām in pn̄ti: ⁊ gloriam in futuro. Per grām ꝟo hoc modo pater ꝑ filiū tollēs filia tionē dyaboli ī redēptōe. ⁊ ꝑ ſpūm ſcūm cō ferens filiatione dei. et hoc modo deſcēdūt dīna ad nos. Ad gl̓iā ꝟo pater ꝑ ſpūm ſā ctum reducit nos ad ꝯformitatē filii: ⁊ filiꝰ reducit nos ad imaginem patris. Un̄ Aug. in libro de anima ⁊ ſpū. Spūs ſanctꝰ ꝑducit eſſentiā ad xpūm: quam ipſe ſine macula ⁊ ruga tradet regnū deo ⁊ patri. Cauſa vero creata determinat̉ multi pliciter ẜm differē tem ꝯſiderationē. Nā cauſa diſponēs ē hu militas. cauſa efficiēs eſt grā ſacramenti. cā ꝑficiens reſpectu patris timor filialis. reſpe ctu filii fides. reſpectu ſpūs ſancti caritas. Conſequenterᵇ que rit̉ vtrū ante incarnationē fuerit filiatio ꝑ adoptionē. Et cū dicat̉ Ioh̓. i. Ꝙ poſtꝙͣ ꝟbu caro factum eſt. dedit eis poteſtatē filios d̓i fieri his ⁊cͣ. videt̉ ꝙ ante incarnatiōem non fuerit filiatio ꝑ adoptionē. Itē dr̄ in 3º li. ſentꝭ. di. 8. Nos dicimur filii adoptiui: ꝗa cū nati fuerimꝰ filii ire. ephe. 2. ꝑ grām facti ſu mus filii dei. Cum gͦ in ſtatu īnocētie n̄ eēt filii ire. gͦ nec poterāt eſſe adoptiui filii. ergo Adam ante peccatū nō fuit filius adoptio nis. Cōtra. Ante incarnatione ⁊ ante pec catū ⁊ pꝰ ſancti erant filii. alr̄ nō ꝑtinent ad hereditatē. Unde Iſa. 63. Uere tu pater no ſter es: ⁊ Abraam nos neſciuit. Aut ergo fi lii naturales. aut adoptiui. aut ſolū filii per creationē: ſicut cetera. nō pͥmo modo: nec 3º ſolum. Relinquit̉ gͦ ꝙ filii adoptiui. ℟. adoptio reſpicit duplicē terminū. a quo: ⁊ ad quem. Quātū ad terminū a quo refert ī ſtatu ante peccatū ⁊ poſt peccatū. nam ī ſta tu poſt peccatum de filio ire fit filiꝰ. In ſta tu vero ante peccatū nō de filio ire: ſꝫ de nō filio ꝑ grām fit filiꝰ. vn̄ poſt peccatum ē cō traria diſpoſitio ad filiationē. In ſtatu īno centie negatio filiationis. Quātū ꝟo ad ter minū ad que refert ante incarnationē ⁊ pꝰ. Nā ante incarnatione ex fide incarnatōis erat fi iatio ī potētia. nō ī effectū. ꝗ ē cū ꝯſe cutionē hereditatis. Poſt incarnatōem ꝟo ⁊ paſſione erat filiatio ī effectū cū ꝯſecutōe hereditatis remota obligatōe ꝑ paſſionem. Item refert adoptio ante peccatū: ſi non eſſet incarnatio: et poſt peccatū poſt incar nationē. Nā ſi nō eēt incarnatio eēt ſolū he reditas in terra fluente mel.s. in dulcedine dīnitatis tm̄. Per incarnationē ꝟo ē hered tas aucta ī terra fluente lac ⁊ mel. i. delecta tionē dīnitatis ⁊ humanitatis aſſumpte in vnitate ꝑſone filii dei. Un̄. 8. ro. Heredes quidem dei. coheredes autem xp̄i. Onſequenter ren dū eſt de grā xp̄i. hec enim queſtio preambula eſt ad ceteras: que ſunt de ptāte ſcīa. uolūtate. ⁊ merito dn̄i ſaluatoris. Que redū eſt gͦ generaliter. Primo an in Xp̄o ſit ponēda gr̄a que dr̄ vniōis. 2º an̄ ī xp̄o ponēda ſit grā ẜm quā ē caput. 3º an̄ ī xp̄o ponenda ſit grā abſoluta vt ꝯſiderat̉ vt ꝙ dam homo ſingularis. Deinde in ſpāli d̓ iſtis gratiis querendū eſt. Ad primum eſt vnio dīnitati obicit̉ ſic. In xp̄o ad corpus. Si gͦ ipſum corpꝰ nō ē ſuſceptiuū grē. gͦ nō vnit̉ corpus dīnitati nec dinitas corpori ꝑ grām. Minor patet.s. ꝙ corpus n̄ ſit ſuſceptiuū grē. quia oppoſita nata ſunt fa eri circa idem. et quod nō ē ſuſceptiuū grē vnius oppoſiti: nō eſt ſuſceptiuū alteriꝰ. pec catū ꝟo ⁊ grā ſunt oppoſita. Sed corpus no eſt ſuſceptiuū peccati. gͦ nec grē. nō gͦ ē aliqͣ grā que vniat corpus cū dīnitate. Ex hoc vlterius arguit̉. quoniā ſimul ē rō vniendi totā humanitate dīnitati. Si gͦ corpus unit̉ dīnitati ſine grā. gͦ humanitas vnit̉ dīni tati ſine grā. Ad illud poteſt dari rn̄ſio ẜᵐ Io. Damaẜ. ꝙ dīnitas vnit̉ corpori medi ante intellectu vel anima: et anima mediāte grā. et ita cum aīa ſit ſuſceptiua grē: inde ē ꝙ gr̄a eſt uinculum illius vnionis. ꝗa corpꝰ vnit̉ aīe: ⁊ ꝑ ipſam aīam que eſt ſuſceptiua grē vnit̉ dīnitati. Sꝫ ꝯtra hͦ obr̄ hͦ mō. In triduo erat ſeparata aīa a corpore xp̄i: ⁊ tn̄ corpus xp̄i vniebat̉ dīnitati. gͦ nō vnie bat̉ ꝑ aīam. gͦ in triduo nō vniebat̉ corpus xp̄i dīnitati ꝑ grām: ſꝫ idem eſt modꝰ ⁊ fuit vniendi humanitatē cū dīnitate in ꝯcptōe Ih̓u xp̄i: et ſemper. Cum gͦ in triduo nō fue rit hec unio per gr̄am. gͦ nec in eius ꝯceptōe Item ponatur per impoſſibile ꝙ aīa ī tri duo ſeparetur a dīnitate. aut igit̉ ꝓpter hͦ ſoluit̉ vnio dīnitatis ad corpus. aut non. Si nō gͦ ſi nō vnit̉ corpus dīnitati ꝑ grām niſi rōne anime. gͦ grā nō fuit mediu unionis in triduo. gͦ illa unio que ē ī xp̄o nō fuit ꝑ grāꝫ Item potentior ē ꝟtus educens effectum ſine medio: ꝙ cū medio. ꝗa ex defectu ꝟtutis eſt ꝙ indiget medio ad ꝓductionē ſui oꝑis. Sed ꝟtus dīna eſt potentiſſima. gͦ ſemper ꝓ ducit effectum ſuū ſine medio. Cum gͦ eius effectus fuerit incarnatio ſiue vnio humani tatis ad dīnitate in xp̄o. gͦ hec unio fuit ſine medio. gͦ grā non fuit mediū in illa vnione et ſic in xp̄o nō ē ponere grām uniois. Ad oppoſitū. Aug. Maior grā n̄ poteſt cogitari ꝙ ꝙ filiꝰ hoīs ſit filius dei. Sed filius hoīs ē filius dei per vnioneꝫ. gͦ grā vnionis eſt in xp̄o. Itē Aug. Quicquid ꝯuenit filio dei ꝑ naturā ꝯuenit filio hominis ꝑ grām. Sed hoc ꝙ ꝯueniat filio hominiſ: qd̓ ꝯuenit filio dei: nō ē ex alia grā: ꝙͣ que unit filium hoīs filio dei. gͦ neceſſe ē pone̓ grām vniōis ī xp̄o. Itē Io. i. hr̄ ꝙ verbū caro factum ē plenū gre ⁊ ꝟitatis. gͦ ē grā vnionis ꝟbi cū carne. Item impoſſibile ē creaturā ꝑ naturā cre ture ſb̓limari ſuꝑ creaturā ſiue ſuꝑ ſtatum creature. Sed vnio humanitatis ad dīnita tē ē ſb̓limatio creature ſuꝑ creaturā ſiue ſu per ſtatum creature: qua nō poteſt cogitari maior. gͦ nō eſt aliquo modo per naturā hu mane nature: ꝙ vniatur ad dīnitateꝫ. ergo ncc̄e ē ꝙ ſit ꝑ aliquid additū nature: quod eleuet ipſum ſuꝑ omnem naturā. Sed illud eſt donū gratis datū. Conſtat ergo grā. Et cū ꝑ illud fiat illa vnio: ncc̄e eſt pone̓ grām vnionis ī xp̄o. Sol̓o dicēdū ⁊ ꝯcedēdū ē ꝙ ī xp̄o ſit gr̄a vniōis humanitatis ad dīni tate. et rō huius ē: ꝗa nō ē poſſibile ipſi cre ature humane ꝑ donum ꝯditionis nature: ꝙ eleuet̉ ⁊ diſponat̉ ad dīnā vnionē. et ideo neceſſaria eſt ei grā: que eleuet ⁊ diſponat ipſam ad unionē dīnam. hāc aut grām dici mus grām vniōis. Ad pͥmum quod obr̄ ī ꝯtrariū ꝙ corpus n̄ eſt ſuſceptiuū grē. dd̓ ꝙ ſuſceptiuū gr̄e dr̄ duplr̄.s. ꝑ ſe ⁊ ꝑ aliud. ſicut ē ſuſceptiuū peccati ꝑ ſe ⁊ ꝑ aliud. ſola rōnalis creatura ē ſuſceptiua peccati ꝑ ſe: ⁊ grē ꝑ ſe. corpus ꝟo ꝑ accidēs ſiue ꝑ aliud. s. ꝑ animam. ꝗa tm̄ anima ē ꝑfectio corporis: et corpus ē ſuſceptiuū ꝑfectionis ab anima. Perfectio anime que eſt grā mediāte anima ſuſcipit̉ a corpore: quēadmodū erit ī gl̓ia. Gloria enim erit ī aīa: et aīa gl̓ificata ꝑfici et corpꝰ. et inde erit in corpore gloria. ſimili eſt de grā. ꝗa anima eſt ꝑfectio corporis. gra vero eſt ꝑfectio anime. et ideo mediante aīa corporis eſt ꝑfectio. Dicēdū igit̉ ꝙ in xp̄o ſicut ipſa anima vniebatur dīnitatī ꝑ grāꝫ vnionis: ita ipſum corpus ꝑ eādē gr̄ām vni ebat̉ diuinitati mediante anima. ſicut dicit Dama. ꝙ mediante intellectu vnit̉ dīnitati Ad illud qd̓ poſtea obr̄ de triduo. et ad illud qd̓ ſequit̉ dd̓ ꝙ in triduo vniebat̉ di uinitas corpori mediāte aīa: quāuis eēt etiā ſeꝑata a corpore. Nam aīa exquo vnit̉ cor pori relīquit ī corpore diſpoſitōeꝫ que rema net ī corpore: ſeparata aīa ab ip̄o. et illa diſ poſitio eſt ipſius aīe ſicut effectus: Et ꝓpter hoc quicquid fit per illam diſpoſitiōem vel mediāte illa fit mediante aīa ſue cauſe ꝓxi me. mediāte ꝟo illa diſpoſitōe erat vnio di uinitatis ad corpus in triduo. et io dr̄ ꝙ me diāte aīa fuit vnio. ꝗa mediāte diſpoſitiōe derelicta ab aīa ī ip̄o corpore: ꝑ quam corp ad vnionē diſponebat̉ ⁊ tenebat̉ ī vniōe. qd̓ manifeſtat̉ ſic. Aug. mouet qōnē de abor tiuis fetibꝰ vtrū ꝑtineāt ad reſurrectionem et dicit ꝙ n̄. ꝗa ipſum puerperiū nodū fuit animatū. et ꝓpter hoc corpᵐ abortiuū nihil ſortit̉ ab aīa. ꝗa nōdū fuit vnitū aīe. et id̓o ex imp̄ſſiōe aīe n̄ ſortit̉ diſpoſitiōeꝫ ad ī cor ruptōeꝫ ⁊ ꝑpetuitate. et ideo omnino reſol uit̉ ī pͥſtina materiā. Corpus ꝟo Herodis ꝑ tinet ad reſurrectiōeꝫ: ſꝫ n̄ ad btām. ꝗa corp eius unitum fuit aīe: que erat ſb̓a īmortalis ⁊ ꝑpetua: que tamē nullā habebat grāꝫ nec ꝯdignitate ad gl̓iā ꝑ grāꝫ. et īde ē ꝙ ſortit̉ corpꝰ ꝑ diſpoſitōeꝫ ad eē ꝑpetuū: ſꝫ n̄ gl̓ioſū et vniet̉ iteꝝ anime Herodis. Ulterius ē ī corpore bt̄i Petri: ꝗa fuit unitū corpus eiꝰ aīe que erat ſb̓a ꝑpetua ⁊ habēs gr̄am ex qͦ erat ī eo ꝯdignitas ad gloriā. et ideo ex eius imp̄ſſiōe ſortit̉ poſſibilitatē ad reſurrectōeꝫ ⁊ ad eē ꝑpetuū ⁊ glorioſū. Hꝫ gͦ corpus Pe tri ſeparata aīa Fetri ab ipſo poſſibilitateꝫ ordinatā ad gloriā. Ulterius fuit ī corꝑe Ih̓u xp̄i: ꝗa plus fuit in ipſo ꝙͣ ī alijs. quia n̄ ſolū erat grā coīs ī anima ſua ſicut in alijs animabꝰ ſanctis. ſicut ī anima Petri. immo vlterius ī ſua beata aīa erat grā vniōis ad dīnitatē. Sicut gͦ ī corpore Petri ꝑ vnionē ad ſb̓ſtātiā ꝑpetuā: que erat eius anima ha bes etiā gr̄aꝫ relinquebat̉ poteſtas ī corpore Petri ad reſurrectione ad gloriā. Eode mō in dn̄o Ih̓u grā vnionis qua beata eius aīa vniebat̉ dinitati: relinquebat ī corpore eius ab aīa ſua que erat ꝑpetua ⁊ gratioſa omni plenitudine grē: poſſibilitate ad eē ꝑpetuū ⁊ gl̓ioſum ⁊ ad dīnā vnionē. Abſtracta ꝟo aīa nō abſtrahit̉ impreſſio que eſt ab anima ī corpore. Unde in corpore Ih̓u xp̄i manet diſpoſitio ad dīnā vnionē ſeparata anima ꝑ quā diſpoſitionē manet vnio corporis ad dīnitatē. ꝗa quelibet materia ſortit̉ ꝓprieta tem ⁊ diſpoſitionē ſue forme. Et ita anima xp̄i ſeparata a corpore ī triduo illud quod ex anima erat.s. impreſſio fuit medium: vel diſpoſitio vnionis corporis ad dīnitatē. Ad aliud quod obr̄. ꝙ potētior ē uirtꝰ. ⁊cͣ dicēdū. ꝙ grā vnionis fit ncc̄ia in Xp̄o ad vnionē dīnitatis. ⁊ humanitatis nō eſt de impotentia deitatis. ſꝫ de impotentia huma nitatis. ꝗa ipſa d̓itas de ſe potentiā hꝫ acti uam ſufficiētē ad vniendū ſibi humanitatē ſine aliquo medio ⁊ adiutorio. Sed ipſa hu manitas impotentiā habet de ſe ad hoc: q vniat̉ dīnitati. Per ꝯditionē.n. nature im poſſibile eſt ꝙ diſponat̉ ad vnionē illā. quia oꝑtet ꝙ in illa vniōe eleuetur ſupra omneꝫ naturam ⁊ creaturam. Conſequenter que ritur an in xp̄o ſit ponēda grā ẜᵐ quā eſt ca put eccl̓ie. Ad Ephe. i. Ipſum dedit caput ſuper omnē eccleſiā: que eſt corpꝰ eius. et hͦ ẜm humanā naturā. Si gͦ xp̄ūs eſt caput ſu per omnē eccl̓iam: ⁊ hoc habet ex dono pa tris. ꝗa dicit. Ipſum dedit ⁊cͣ. et iſtud donū ē gra. ergo ex gratia habꝫ ꝙ ſit caput eccl̓ie Item Aug. ad Dardanū. In xp̄o habitat omnis plenitudo grē. ſicut in capite: in quo ſunt omnes ſenſus. gͦ ipſe eſt velut caput ex grā dei. gͦ ī ipſo ē grā ẜᵐ quā ē caput eccl̓ie. Itē Hugo de ſancto Uic. in li. de ſacramētis dic̄. Sicut ſpūs hoīs mediāte capite ad mē bra deſcēdit viuificāda: ſic ſpūs ſanctuſ per xp̄m venit ad xp̄ianos: cuiꝰ plenitudo ꝗdeꝫ eſt ī capite. participatio ꝟo in membris. Ad oppoſitū ſupponit̉ hec ꝓpoſitio: que aſſerit̉ a ſanctis. Corruptio originalis tradu cta eſt ꝑ peccatū Ade. ⁊ ꝑ carnē traducit̉ in nobis. quia enim caro eſt exͣduce: ⁊ ex carne generat̉ caro. ideo traducit̉ de carne ī car neꝫ ꝑ generationē. Sꝫ grā nō traducit̉. quia aīa eſt ſb̓iectū grē. aīa ꝟo nō eſt exͣduce. Un̄ ſicut nō traducitur aīa ab aīa: ita nec gr̄a a grā. Sed cū corruptio originaliſ ſit in carne ſicut traducit̉ caro ex carne: ita corruptio. Ex his obr̄. Anime non ſunt exͣduce: īmo ſunt diuiſe ⁊ diſtincte a deo create īmedia te. iuxta illud p̄s. Qui finxit ſigillatim corda eoꝝ. gͦ ab aīa xp̄i non traducit̉ grā ad aīas nr̄as. gͦ nō ꝑficiūt̉ aīe ab ipſa grā aīe xp̄i. nō pōt gͦ aīa ipſiꝰ trāſfunde̓ grām nec īflue̓ ad aīas nr̄as. Sꝫ alia rōne nō dr̄ caput: niſi quia ſicut caput vitā ⁊ ſpūm trāſfundit alijs me bris: ita xp̄us gram membris ſuis: que ſunt fideles anime. Cum gͦ hec nō poſſint eſſe: re linquit̉ ꝙ ī eo nō eſt grā ẜm quam ſit capui Itē Aug. Mens nulla interpoſita natura ab ipſa pͥma ꝟitate format̉. Sed hec forma tio nihil aliud eſt ꝙ ꝑfectio: que eſt grā ī aīa uel in mēte. gͦ ip̄a gr̄a ē īmediate ī animabꝰ noſtris ab ipſa prima ꝟitatē. Itē nulliꝰ cre ature ē dare grām. quia ſicut aīa īmediate ē a deo: ita eius perfectio: que eſt grā. gͦ grā nullo mediante eſt a deo. gͦ cum xp̄s inquā tum homo ſit creatura: nō poteſt eſſe medi um influētie grē dei ad nos. Sed alia rōne nō dr̄ habere grām ẜm quam dr̄ caput eccle ſie. gͦ nō eſt ī ipſo ponēda grā ẜm quā dicat̉ eſſe caput eccl̓ie. Solutio. dicēdū ꝙ ī xp̄o ẜᵐ ꝙ homo eſt pone̓ grām ẜm quā eſt caput eccleſie. Ad illud intelligēdū notādū eſt ꝙ influētia grē ē a deo ſine medio: et ꝑ mediu ſine medio. xp̄ūs ẜ ꝙ deus īmediate ē dator grē auctoritate ⁊ impropͥa rōe efficiētis. un̄ Iſa. 43. dr̄. Ego ſum ipſe qui deleo iniꝗtateſ propter me. Per medium xp̄us ẜm ꝙ homo multis modis. Eſt enim mediū ꝑ modū fi dei. ꝑ modū meriti. ꝑ modum deſiderii: ſiue orōnis. ꝑ modū diſpoſitionis. Per modū fidei ꝓut ipſe ꝯſiderat̉ in fide. fides enim que de xp̄o ſiue d̓ d̓o hoīe ē diſponit īmedi ate anima ad grām. īmo impoſſibile fuit ſin̄ fid̓ illa aliquē gratum eē d̓o. Un̄ propter hͦ dicit pr̄ Mat. 4. Hic ē filius meus dilc̄us in quo mihi bn̄ ꝯplacui. Glo. i. per ip̄ꝫ mihi alij placent. Augꝰ. Sine fide mediatoris nunꝙͣ aliquis placuit deo. Silr̄ ꝑ modū meriti: quia ꝑ paſſionē ſuam meruit a patre vt da ret̉ gr̄a omnibus credentibꝰ in ipſuꝫ ⁊ amā tibus ipſum ẜm ꝙ dr̄ Iſa. 53. Iniquitates eo rū ipſe portabit: ⁊ ideo diſpartiam ei pluri mos. Silr̄ per modū deſiderii ſiue or̄onis. quia omnibꝰ credētibꝰ ⁊ deſiderātibꝰ grāꝫ orat ⁊ deſiderat ẜm ꝙ legit̉ ro. 8. Deus qui iuſtificat: quis eſt ꝗ ꝯdemnet. Ih̓s xp̄us qui ſedet ad dexterā patris: qui ⁊ interpellat ꝓ nobis. Et. i. Io. 2º. Aduocatū habemꝰ apd̓ pa trē Ih̓m xp̄m iuſtū. ⁊ ipſe ē ꝓpitiatio ꝓ pec catis noſtris. Ipſe.n. eſt mediū ſicut aduoca tus ⁊ orans ꝓ nobis: ut nobis detur grā. Itē per modū diſpoſitiōis quātū ad naͣꝫ. quia tota natura humana ante incarnatōeꝫ erat digna odio ⁊ reprobatione ꝓpter pctm̄ originale. Sed cū fuit natura humana aſſū pta a filio dei in vnitate ꝑſone diſponebat̉ rōne p̄deſtinatoꝝ ad grām diſpoſitōe ꝯgru itatis ſiue dignitatis. Sicut gͦ ꝑ vnū hoīem fuit lapſa: ita ꝑ vnū hoīem deū.s. xp̄um per vnionē cum dīnitate fuit diſpoſita ad iuſti ficatione. Un̄ ad ro. 5. dr̄. Sicut ꝑ vnius de lictū omnes hoīes ī ꝯdēnationē. ſic ⁊ ꝑ uniᵗ iuſticia oēs hoīes ī iuſtificationē uite. Quia dedecꝰ eſſet filio habēti humanā naturam: ſi ipſa tota perderet̉. Ad pͥmū in ꝯtrariū dicēdū. ꝙ peccatū traducit̉ vno mō ⁊ grā alio modo. Peccatū eniꝫ traducit̉ ꝑ naturā corruptionis. grā ꝟo ꝑ ſpm̄ ſcūm. Sicut gͦ ui demus ꝯtinuatione ab Adam vſqꝫ ad vltī mū filiū Ade. et hāc ꝯtinuationē facit natu ra. et quia ipſa corrupta fuit in Adam. ideo corrupta ē in omnibus alijs. et ideo ꝑ ipſum traducit̉ corruptio originalis in filiis Ade Sic ſpūs ſcūs: ꝑ quē abundat grā in aīa xp̄i quātū ad omnē grē actū. In alijs ſanctis ꝯſi milē grām infundit. et ſicut vnꝰ eſt ſpūs ca pitis ⁊ mēbroꝝ viuificās caput ⁊ membra Sic idem ſpūs ꝑ quē ī nobis ē grā ⁊ in xp̄o. Et hoc eſt quod dicit Hugo in liº. de ſacra mentis. Sicut ſpūs hoīs mediāte capite ad membra deſcendit viuificāda. ſic ſpūs ſctūs ꝑ xp̄m uenit ad xp̄ianos: cuiꝰ plenitudo ꝗdē eſt in capite: ꝑticipatio ꝟo ī mēbriſ. vn̄ ſpūs ille pleniſſime viuificat caput. cōſequenter alia membra. et in capite ſunt omnes ſenſuſ in membris ꝟo eſt ſenſus vnus.s. tactꝰ. ſicut dicit Augꝰ. Eſt gͦ hoc modo grā in nobis ab anima xp̄i ꝑ ſpūm ſcūm. Ad aliud quod opponitur. ꝙ menſ nulla interpoſita natura ab ipſa pͥma ꝟitate format̉. dd̓. ꝙ aliud ē di cere animā formari ꝑ grām: et animā acciꝑe grām. Inter formatione aīe ꝑ grām ⁊ deuꝫ nullū ē mediū. īmo ip̄a trinitas format ipſā .i. reducit ī dīnā formationē ⁊ ſil̓itudine. ⁊ hec formatio ē gratificatio. Sꝫ in acceptiōe gre ab anima poteſt incidere mediū. quia ac ceptio reſpicit dantē ⁊ accipiētē. Sed inter dante ⁊ accipiētē poteſt eſſe mediū. dico vl̓ fidei vel meriti: vl̓ alioꝝ mōꝝ: quos diximꝰ ſup. Ad aliud quod obr̄. ꝙ nullius crea ture ēdare grām. dd̓. ꝙ dare grām ꝑ modū auctoritatis ſolius dei ē. ẜdare grām ꝑ mo dum impetrationis et meriti: ⁊ ſic de alijs modis pōt eſſe creature. Et ſic eſt ipſiꝰ Ih̓u xp̄i ẜm ꝙ homo. Conſequenter que ritur an in Xp̄o ponēda ſit grā abſoluta vt ꝯſiderat̉ vt quidā homo ſingularis: ſicut in alijs hoībus ſanctis. Et oſtēdit̉ ꝙ n̄: quoniā maior lux abſorbet minoreꝫ. Sꝫ grā vnionis quā homo vnit̉ deo: vt ſit idem homo: qd̓ deus: eſt maīor grā que poſſit cogitari. vnd̓ eſt ſicut maior lux: gloria ꝟo ſingularis ſcīta tis in hoīe ſingulari ē ſicut minor lux. gͦ hec grā in xp̄o qua diceret̉ factꝰ hō ſingularis. abſorbet̉ ꝑ grāꝫ vnionis hoīs ad deū: que ē ī xp̄o. gͦ ī xp̄o nō eſt ponēda talis grā. Itē grā vniōis ē ſūma. ꝗa maior cogitari nō po teſt. Eſt gͦ ſufficiēs ad oīa oꝑabilia: que po efficere grā. Sꝫ vanū ē pone̓ ꝑ plura ad qd̓ ſufficit vnum. Si gͦ grā vnionis ſufficit ad omnia operāda. ergo cū ipſa ſit in xp̄o: uanū eſſet pone gratiā ſingularis ſanctitatis. Ad oppoſitū. Requieſcet ſuper euꝫ ſpūs dn̄i. Iſa. xi. Spūs ſapīe ⁊ intellectus ⁊cͣ. et lo quit̉ de xp̄o. Sꝫ he ſunt ſingulares grē dono rū ſeu ꝟtutū. gͦ ī ipſo ſunt gratie ſingulares ꝟ̓tutū. In ipſo gͦ eſt pone̓ gratiaꝫ ſingularis ſanctitatis ẜm ꝙ eſt quidā hō ſicut in alijs. Solutio dicēdū. ꝙ in xp̄o fuit grā ſingu laris ſanctitatis ẜᵐ qua eſſet quidā ſanctus hō. ita vt nihil deeſſet ſibi de gr̄a que poſſet haberi ab hoīe. Itē ipſe fuit hō deuſ: ⁊ io neceſſaria fuit in eo gr̄a vniōis. ꝗa ꝙ ſit hō deus hoc hēt ipſe ꝑ vnionē. Itē ipſe fuit mediator dei ⁊ hoīs. et ideo fuit gr̄a in ip̄o ẜm quā eſſet caput: vt eſſet mediū influētie grę in nobis ſicut caput ad alia membra. Ad pͥmā rōnē in ꝯtrariū dicēdū. ꝙ nō ē ſil̓e de luce corporali ⁊ ſpūali. In luce.n. cor porali minor lux abſorbet̉ a maiori: ſꝫ nō ī lu ce ſpūali. et hec ē rō ꝗa omnia lumina corpo ralia ſunt ad vnū actu.s. ad manifeſtādum viſibile. et loquor de ipſis quātū ad illuīati one. et ideo quātū ad manifeſtatiōeꝫ vnum abſorbet̉ ab alio. Sꝫ tn̄ quātū ad ꝟtute non abſorbet̉ vna lux ꝑ aliā. vn̄ ꝟtꝰ ſtelle n̄ abſor bet̉ ꝑ ꝟtutē ſolis: nec ꝟtus lune. īmo retinēt ſtelle ⁊ luna ſpāles oꝑatōeſ ⁊ īfluētias ſuaꝝ ꝟtutū ad iſta inferiora. Licet enim luna no luceat de die vt illuīet nos: tn̄ retinet ſuam virtutē: nec abſorbet̉ a virtute ſolis: īmo po tius ab ipſa fortificat̉. et virtutes ſtellaruꝫ ſimilr̄. vnde in luīaribꝰ celeſtibꝰ fortificat̉ ⁊ multiplicat̉ virtus vnius luīs: quādo ꝯiū git̉ cum alio. In luce vero ſpūali: que ē grā non ſunt omnia luminaria ad unū actu: ſed ad diuerſos: per quos dirigūt animā ⁊ illu mināt diuerſimode. ſicut fides illuīat aīam ⁊ dirigit ad credēdū: ⁊ manifeſtat ei quid debet credere. Caritas ad diligēdū. et ꝓpter hoc vna nō abſorbet̉ ab alia ī anima. Sꝫ for tificat̉ ꝑ ꝯiūctionē cū altera. ſic gͦ in xp̄o grā vnionis ⁊ alie grenō ſunt ad vnū actum. et ideo vna nō abſorbet̉ ab alia. Ad alid̓ dicēdū. ꝙ nō eſt vanū ponere iſtas grās in xp̄o ſiue grām ſic multiplicatā. ꝗa ad diuer ſa ſunt. Dico tamē ꝙ vna ē gr̄a ẜm eēntiaꝫ in xp̄o: nō tn̄ eſt vna ꝯſiderādo operatione vel actū: quia alius actus eſt vnire humani tate dīnitati. alius actus influere grāꝫ ⁊ eē exemplar ad omnes animas ſanctas ꝑ ſpūm ſanctum. Item ſua anima poterat cogita re de ſūma bonitate ⁊ amare eam. et hic eſt alius actus a predictis. Secūdū pͥmū attē dit̉ in xp̄o grā unionis. Quātū ad 2ᵐ grā ẜᵐ quā eſt caput eccl̓ie ſiue mediū influētie gre ī aīabꝰ noſtris. Quātū ad tertiū grā ſingularis ſanctitatis. Et ita cū iſti actus nō ſuꝑfluāt: ſꝫ ꝟiſſime ſunt in xp̄o. ideo nō ē ua num ponere iſtas grāſ in xp̄o. Onſequenterrie de iſtis gratiis in ſpāli. Primo d̓ gra unionis. 2º de grā ẜm quā eſt caput. 3º de grā ſingularis ſanctitatis. Iteruꝫ de grā unionis querit̉. Primo de eēntia ipſiꝰ grē unionis abſolute. 2º de eſſentia ipſiꝰ ꝑ ꝯꝑatione ad grāꝫ: ẜm quā xp̄us dicit̉ eſſe caput. Queritur ergo degm onis abſolute utrum ſit creata uel increata Et on̄dit̉ ꝙ ſit increata. Nulla creatura hꝫ actum ſupra creaturā effectiue uel formalr̄. Sed gra unionis eſt ad actum: ꝗ eſt ſuꝑ oēꝫ creaturam.s. unire humanitate diuinitati. Uniri enim dīnitati: que ē pͥncipium oīum creaturaꝝ: eſt ſupra omnē creaturā. gͦ cauſa effectiua uel formalis illius unionis ē ſupra omnē creaturā. gͦ nō ē creatura. ē igit̉ increa ta. Itē eccl̓. i. Uanitas uanitatū ⁊ omnia uanitaſ. Ex hͦ oīa nihil ꝯiūgit ul̓ ꝯiūge̓ pōt uanitatē ꝟitati niſi ꝟitas. Cū gͦ hūana naͣ ſit uanitas. diuinitas ſit ꝟitas. gͦ cū nulla crea tura ſit ꝟitas: nulla creatura pōt eē ꝯiūgēs deitatē humanitati: uel eꝯº humanitatē dei tati. Si gͦ grā uniōis eſt illd̓ ꝑ quod fit unio iſta. gra gunionis nō erit creata. Itē Io. .3. Pater diligit filiū. nō enim ad mēſuram dedit ei ſpūm. ex hoc arguit̉. Cmniſ creatu ra eſt in menſura: ꝗa omne creatū eſt mēſu ratū ⁊ creatū ſb̓ certa menſura: ſicut habet̉ ſapīe. xi. Omnia in pondere numero ⁊ men ſura diſpoſuiſti. Sꝫ ſpūs ꝗ datuſ eſt ipſi xp̄o in unionē ē ſine menſura. gͦ nō ē creatꝰ. Sp̄s aūt ille dr̄ grā. gͦ grā data xp̄o in unione eſt increata. Itē ad ro. i. Predeſtinatꝰ ē filiꝰ dei ī ꝟtute. ſuper illud dic̄ Augꝰ. Nos ſum filii grā. ipſe aut filiꝰ naͣ. Si querat̉ an ad ho mine referat̉. ſane dici pōt.i. ſi querat̉ ſi ipſe homo ſit filiꝰ ꝑ naͣm patris. ſane pōt dici. Sꝫ ipſe homo nō ē filiꝰ niſi ꝑ unione. gͦ unionis grā facit illū hoīem eſſe filiū natura. hoc eſt eſſe illum filiū: qui eſt filius patris eternalr̄ ſꝫ hoc nō poſſet facere aliquod temporale. gͦ grā uniōis nō ē temporalis. ē igit̉ eterna. a increata. Ad oppoſitū dic̄ Rabanꝰ. Cum ſpūs ſanctꝰ dat̉: hoc nō ē tātū ẜm eſſentiā in telligēdū. ſꝫ ẜm dona eius. gͦ cū dicimꝰ ipſuꝫ datu xp̄o nō ad mēſurā: nō debemꝰ ſolū in telligere de eſſentia ſpūs ſancti: ſꝫ etiam de donis ſpūs ſancti: que ſunt ſapīa. ītellectꝰ ⁊cͣ Sicut hētur. xi. Iſa. Si gͦ ſpūs uel grā in illis donis eſt creata. gͦ in xp̄o preter ſpūꝫ ſanctū fuit gratia unionis creata. Item cōditio humanitatis xp̄i nō p̄cedit tꝑe vnionē ipſiꝰ humanitatis cū dīnitate: licꝫ p̄cedat ordine nature. Simul enim tꝑe fuit ꝯdita ⁊ vnita In ipſa gͦ vnione humanitatis xp̄i ad di uinitatē: aut ipſi humanitati aduēit aliqua diſpoſitio: q̄ nō ē nature: ſꝫ ſuꝑaddit̉ nature aut nō aliqua que nō ſit nature. Si dicat̉ ꝙ nō aduenit ei aliqua diſpōº que nō ſit nͤ. ex hoc ſequit̉ ꝙ non plus ſe habet ad hoc ꝙ vniat̉ hec hūanitas xp̄i ad dīnitatē: ꝙͣ alia hūanitas. hoc aūt falſum ē ⁊ incōueniens. gͦ aduenit ei aliqua diſpoſitio: que n̄ ē nature humane. gͦ ſuꝑaddita ē ⁊ ei gratis data ad vnionē ipſiꝰ cū dīnitate. gͦ ipſa ē grā vniōis neceſſaria ē gͦ creata diſpoſitio ipſa gratia vnionis. Solutio. intelligendū ē pͥmo ad ſolutioneꝫ huius queſtionis. ꝙ grā vnionis duplex eſt. Eſt enim grā vnionis diſponēs: et ē grā vnionis ꝯplens. Di ſponens eſt grā creata. Cōplēs ꝟo ⁊ ꝑficiēs eſt grā increata et hec ē ipſe ſpūs ſcūs. Ipſe enim ſpūs ſcūs nō ſolū ꝑ appropͥatiōeꝫ ē donū: ſꝫ etiā ꝑ ſuaꝫ ꝓprietatē ē amor ꝓcedēs a patre ⁊ filio. ꝗa amor ē ꝑ ꝓprietatē. ideo eſt donū ꝑ ꝓprietatē ꝗa illud quo ꝓprie datur aliquid alij ē amor vn̄ amor eſt ratio doni: et eſt illud qd̓ pͥmo donat̉: quia ſi ex alia cauſa det̉ aliquid ꝙͣ ex pura liberalitate ⁊ amore: nō ē donū ꝓprie: vt ſi det̉ aliquid ex timore: nō ē donū ſꝫ redi bitio. Similiter ſi ex cupiditate detur: non ē donū ſꝫ queſtꝰ. gͦ donū ꝓprie reſpicit libera litatē ⁊ amorē dātis. ꝗa gͦ ſpūs ſāctꝰ ē amor ideo ē donū. et quia eſt donū: ideo ip̄e ē grā Ipſe gͦ ē grā increata. Grā ꝟo creata eſt ip̄a diſpoſitio que ab increata relinquit̉: que diſ poſitio nō ē aliud ꝙͣ deiformitas uel dīna aſ ſimilatio. Dicēdū igit̉ ꝙ eſt grā vnionis duplex. creata. et increata. gra increata eſt ſpūs ſanctꝰ: qui ē ſicut ꝯplens ⁊ ꝑficiens vl timo iſtaꝫ vnionē. Sꝫ grā creata ē diſponēs ad hāc vnionē ex ꝑte humanitatis. ⁊ cauſa: ꝓpter quā oportet ponere illud duplex me diū in vnione hec ē. ꝗa maxime diſtant ſb̓a creata ⁊ increata.s. dīnitas ⁊ humanitas. vn̄ ad hoc ꝙ ꝯueniāt ī vniōem neceſſe eſt ꝙ veniat medium in duplici rōne. Mediuꝫ autē eſt grā vniōis que interuenit ad illaꝫ vniōem. Cum igit̉ ex vna ꝑte ſit ſb̓a creata .s. humanitas. ex alia parte ſit ſb̓a īcreata.ſ. dīnitas: oportet ꝙ grā vniōis illaꝝ ſit grā creata ⁊ grā īcreata. Sꝫ n̄ pōt eſſe vna grā creata ⁊ īcreata. gͦ oꝑꝫ ꝙ ſit duplex. oꝑꝫ igit̉ duplex eſſe mediū ī illa vniōe. grām īcrea taꝫ ex parte dīnitatis: et grām creatā ex ꝑte humanitatis. Et ſic pꝫ ꝙ ī illa vniōe neceſſe eſt eſſe duplicē grām: que fit mediū vniōis: .ſ. grām creata ⁊ īcreatā que ē ſpūs ſanctꝰ. Rō aūt ꝓpter quaꝫ hoc magis attribuit ſpūi ſancto ꝙ ſit grā īcreata vniōis ꝙͣ alij ꝑ ſone hec ē. Scd̓ꝫ.n. illud quod ꝓpīquius ē nobis ex ꝑte diuinitatis ẜm illud debet eſſe vnio deitatis ad humanitatē: que ē natura noſtra. quia que vniūt̉ maxime uniūt̉ ī eo ī quo appropiquāt. ꝓpīquius auteꝫ dicimꝰ ꝑ ticipatiōe uel coīone. Scd̓m.n. ꝙ deitas ꝑti cipat̉ ⁊ coīcat ſe creature: dr̄ accede̓ ul̓ ap propīquare: n̄ aliter. Un̄ Augꝰ. ī libro d̓ aīa ⁊ ſpū hoc mō ponit fieri unionē aīe cū cor pore: ꝙ aīa ẜm illud: ẜm qd̓ magis appropī quat cū corpore unit̉ corpori. hoc aut ē infi muꝫ ipſiꝰ aīe: ꝗa illud quod eſt īfimū ipſius aīe maxime accedit ad naturā corporis. ſilr̄ corpus ẜm illud ẜm qd̓ magis appropīquat aīe unit̉ cū ipſa aīa. Hoc aūt ē ſupremū cor poris. Corpꝰ.n. ẜm ſup̄mum ſuū: quod ē ſpūs magis appropīquat ad naturā aīe. ꝗa illud ſupremū ē ſb̓tiliſſimū: qd̓ ſit ī corpore. et ꝗa magis accedit ad naturā aīe: ideo ē mediuꝫ ex parte corporis ad uniēdū corpus cū aīa. Similr̄ ē ī parte iſta ꝓut poſſumꝰ ꝑ ꝙͣdā ſil̓itudinē dice̓. quia ẜm illud ẜm quod ma gis accedit dinitas ad humanam naͣm: ẜm illud ex parte humanitatis dr̄ eſſe unio di uinitatis cū humana natura ī xp̄o. Illd̓ aūt ẜm qd̓ magis accedit dīnitas ad humanam naturā ē ſpūs ſāctꝰ: ſic̄ dicit Augꝰ. ī libro de aīa ⁊ ſpiritu dicēs. Ꝙ oīs uſus deitatis eſt nobis ex munere: qui eſt ſpūs.ſ. Un̄ ꝑ ipſum ē nobis ꝯmunio totius trinitatis. Et ratio huius eſt: ꝗa ſpūs ſāctꝰ amor eſt. illud enim ꝑ qd̓ ꝯmunicat ſe trinitas ē amor. amor aūt eſſētialiter ⁊ perſonaliter ī ipſa trinitate ē ſpūs ſāctus. et ideo ꝑ ipſum ē nobis ꝯmunio deitatis: que ꝯmunio deitatīs ſūma fuit in ipſa uniōe ipſiꝰ ad humāitatē ī xp̄o ī unitate perſone. et ideo ſpūs ſcūs potius dicit̉ me dium iſtiꝰ uniōis ex ꝑte deitatis ꝙͣ alia per ſona. Itē dicit Dioꝰ. ī li. de di. no. Amor ē uis unitiua. Si gͦ debet uniri dīnitas huma nitati: magis debet ei attribui ꝙ ſit ratio ul̓ mediū huius uniōis: ꝙͣ alij. quia amor ē ſp̄s ſanctꝰ per ꝓprietatē. Item ſpūs ſanctus ē nexus ⁊ vinculū: ⁊ ꝯmunīo patris ⁊ filii: ut dic̄ Augꝰ. et hoc eo ꝙ eſt amor. Sicut gͦ ſpūi ſancto ꝯuenit eē unioneꝫ diuinaꝝ ꝑſonaꝝ ī dīna natura: ⁊ eſt oſtēſiuū vnitatis eaꝝ. ita ꝯueniet ei vt ſit vnio naturaꝝ ī vna ꝑſona filii. Debemꝰ p̄terea intellige grām crea tam vnionis in xp̄o ī tata perfectiōe ⁊ ꝯſu matōe ⁊ excellētia: vt nō ſolū diſponat ad amorē ⁊ cogitatōem dei creatā ⁊ talē: qual̓ ꝯpetit homini deo. ſꝫ vlterius ad unitatē ꝑ ſonalē cū deo: ita diſponēdo: ꝙ quicꝗd ꝯue niat filio d̓i ꝑ natura: ꝯueniat filio hominis ꝑ grām: ſicut dicit Aug. Et ſic grā vnionis creata ē ꝑfectiſſima aſſimilatio creature ro nalis ad deum: que poſſit eſſe aut intelligi. Grā ꝟo vnionis increata eſt ſpūs ſanctus. Ad pͥmū gͦ dicēdū qd̓ obr̄ in ꝯtrariū. ꝙ ſi loquamur de forma ꝯplēte: ſic nulla creatu ra poteſt ſe habere formalr̄ ad actū ſuꝑͣ oēm creaturā. ſꝫ loquēdo de forma diſponēte: ſic pōt ſe habere formaliter ad ipſuꝫ aliquo mo ꝗa pōt ad ipſum diſponere: ſꝫ nō ipſum co plere. Hoc gͦ mō ſe habet grā creata ad vni onē ī xp̄o formalr̄. ex parte humanitatis: ꝗa ipſa eſt velut forma diſponēs ad vnionem ex parte humanitatis. Grā ꝟo increata: que eſt ſpūs ſanctꝰ: ē ꝯplens ⁊ ꝑficiens illā vni onē. Ad aliud dicēdū ꝙ gr̄a creata habꝫ duplicē reſpectū. ẜm ꝙ dicimꝰ ꝙ omnis cre atura dupliceꝫ habet reſpectū. ꝗa creatura ꝯparat̉ ad illud a quo ē: et ad illud de quo ē Si reſpiciamꝰ illd̓ a quo ē: ſic inuenim deuꝫ quia eſt a deo. Si reſpiciamꝰ illud de quo eſt ſic inuenimꝰ nihilū: quia omnis creatura in quātū creatura de nihilo ē. Ex hͦ ꝟo ꝙ crea tura ē de nihilo: ex hoc eſt vanitas: ⁊ habet eſſe ꝟtibile: ſicut dicit Hamꝰ. Sꝫ ex reſpectu ad illud a quo ē: qd̓ ē pͥma ꝟitas.ſ. deꝰ. ex hͦ ipſa ē creatura hn̄s eſſe verū: et nō ē ẜm hͦ vanitas Ad aliud pꝫ ſol̓o: ꝙ in xp̄o ē grā vnionis duplex.ſ. creata ⁊ increata. Gratia unionis increata illa ē infinita ⁊ ſine mēſu ra. ⁊ hec eſt ſpūs ſcūs. et de hac loquitur. 6. Io. Nō ē eī datus ſpūs ad menſura. Sꝫ grā vniōis creata ē in mēſura. et de hac nō loꝗ̄ rur Io. Un̄ nullū ē incōueniēs ꝙ dicat̉ grā eiꝰ īcreata infinita: ⁊ ꝙ in ipſo ſit grā crea ta finita. Iſtud tamen inuenies plane deter minatū in pͥmo li. in qōe de infinitate dīne eēntie. Ultimū iā ꝑ dicta patet. Onſequenter q dr̄ia vnionis ꝑ ꝯparatiōeꝫ ad grāꝫ ẜm quā eſt caput. Et pͥmo querit̉ an gra unt onis ſit eadē cū grā: ẜm qua ē caput. 2º q̄ ritur que illarum ſit pͥor. Ad primū arguitur ſic. Aug. Nulla maior grā cogitari poteſt: q̄ ꝙ filius hoīs ſit filiꝰ dei. Sed hec ē grā vni onis. gͦ nulla maior grā pōt cogitari: ꝙͣ grā vnionis. hec gͦ ē ī xp̄o. de qua habet̉ Ioh̓. i. De plenitudine eiꝰ accepimꝰ omnes grām. Et illa grā de qua nos accepimꝰ: eſt illa ẜm quā xp̄us ē caput. gͦ grā vniōis ī xp̄o ē grā illa ẜm quā xp̄ūs eſt caput. Itē Hugo de ſcō Uic. dicit ī li. de ſacramētis. Unꝰ ē ſpūſ ꝗ ꝑ xp̄m venit ad xp̄ianos: cuius plenitudo in capite ⁊ participatio ī membris. Sꝫ pleni tudo ſpūs ī capite ē grā vniōis. ipſa ꝟo par ticipatio que uenit a capite ī membra ē grā ẜm quā ē caput. ꝗa ex illa fluit participatio ī mēbris. gͦ eadē ē hec grā cū alia. Ad op poſitū. Ad aliū actu ē grā uniōis. ⁊ grā ẜm quā eſt caput. gͦ ē alia ⁊ alia grā. Maior patꝫ ꝗa grāunionis ē ad uniēdū humanitatem cum deitate. alia ad uniēdū caput ⁊ mēbra Sꝫ iſti ſunt actꝰ diuerſi. gͦ ab alia ⁊ alia grā Sol̓o dd̓. ꝙ grā unionis intelligit̉ grā cre ata et grā increata. Et ſilr̄ grā ẜm quā xpūſ ē caput intelligit̉ grā creata ⁊ increata. Si gͦ intelligas ex utraqꝫ parte grām increatā dico ꝙ eadē eſt grā uniōīs increata: ⁊ grā ẜm quam ē caput. īcreata re ⁊ rōne.ſ. ſp̄s.ſ. Et hoc uult dicere auctoritas Hug.ſ. ꝙ unꝰ ē ſpūs qui per xp̄m uenit ad xp̄ianos. cuius plenitudo ī capite ꝑticipatio ī mēbris. Si autē intelligamꝰ gr̄aꝫ uniōis creatā. et grāꝫ ẜꝫ quā eſt caput creatā. ſic differt grā a grā ẜm rōnem. et nō ẜm ſb̓am. ſicut ſi diceretur. ꝙ eadē ē lux que pleniſſime lucet ī ſole. et ꝑ quā eſt influētia luminis a ſole ꝑ radios ad iſta inferiora. Silr̄ eadē ē grā uniōis que ex ſua plenitudine lucet in xp̄o et que hꝫ ꝟtutē lucēdi. et lucet ⁊ radiat ab ipſo in alijs.ſ. in mēbris. et ipſa eadē ẜm ſb̓aꝫ. ẜm ꝙ lucet in xp̄o uniēs humaitatē deitati dr̄ grā uniōis Sꝫ ẜm ꝙ ab ipſo radiat ī membris dr̄ grā ẜꝫ quā ē caput. Et ꝑ hoc ſoluit̉ rō ī ꝯtͣriū. ꝗa n̄ on̄dit diuerſitatē eſſētie. ſꝫ ẜm reſpectꝰ ꝗ ſo lum ſunt ẜm diuerſas rōnes gratie. Conſequenterᵇ que ritur que iſtaꝝ grāꝝ ſit pͥor: cuꝫ differāt ẜª intelligētie rōnem. an grā vnionis: vel grā ẜm quā ē caput. Et videt̉ ꝙ grā vnionis ſit pͥor. ꝗa quo poſito ponit̉ aliud: et quo remo to remouet̉: illud ē pͥus illo natura. Sed po ſita grā vnionis ponit̉ grā ẜm quā eſt caput et remota hac remouet̉ illa. gͦ pͥor ē grā vni onis natura ꝙͣ illa. Item caput ē pͥus vni tu anime: et poſtmodū influit vitam ⁊ ſen ſum alijs membris. Similr̄ dic̄ Aug. Huma nitas xp̄i vnit̉ deitati qͣi anime. ꝗa deitas ē vitā ipſius humanitatis. ex hoc on̄dit̉ Xp̄i humanitas caput: ⁊ infundit ad alios vitā ſpūalē ⁊ ſenſum. Sꝫ caput pͥus reſpicit uitā ⁊ ſp̄m quā īfluit. gͦ humanitas xp̄i pͥus unit̉ deitati: ꝙͣ influat alijs vitā ſpūalē. gͦ pͥor eſt grā vnionis ꝙͣ grā influētie ẜm quā eſt ca put. Ad oppoſitum. Grā vnionis nō fuit niſi tempore incarnatōis xp̄i. quia non fuit: quouſqꝫ vniret̉ humanitas xp̄i dīnitati. Sꝫ grā ẜm quā dr̄ caput fuit ante incarnatōeꝫ luxta auctoritates ſanctoꝝ. ſꝫ ꝗa illa fuit a pͥ mo iuſto ⁊ influebat in omnibꝰ iuſtis. ſicut ī Abel ⁊ in ſanctis patribꝰ: vitā ⁊ lumē grē rōne fidei mediatoris. gͦ prior ē grā ẜm quā eſt caput: ꝙͣ grā vnionis. Si dicat̉ ꝙ grā vnionis erat in fide: ⁊ ideo p̄cedebat grām influentie. ſicut in Abel erat fides de incar natione xp̄i. et ita fides de grā unioniſ. et ex hac fide ſequebatur influētia grē in ip̄o. Tūc obr̄. Eſſe in fide nō ē eē ſimplr̄ ſꝫ ẜm ꝗd gͦ eſſe grā vnionis ī fide nō erat eſſe ſimplr̄ ſꝫ alia ſimplr̄ erat.ſ. grā influētie: ẜm quā eſt caput: quia influebat alijs. gͦ prior eſt ſimplr̄ grā influētie. ẜm quā eſt caput: quia influe bat alijs. gͦ pͥor ē ſimpliciter grā influētie ꝙͣ vnionis. Solutio. dicēdū. ꝙ xpūs dicitur eſſe caput rōne fidei. Un̄ eo ipſo eſt caput qͦ creditꝰ. Et quia fides noſtra ⁊ antiquorum eadē eſt: quāuis ꝑ tempora variet̉: vnū tn̄ ē creditū ⁊ idē. et tn̄ nos credimꝰ xp̄ꝫ incarna tū. ip̄i ꝟo crediderūt īcarnādū ſiue futuraꝫ incarnatōeꝫ. et ꝗa creditū idē: iō fides una modo ⁊ tūc: ſicut dic̄ Augꝰ. ideo vnū caput omnibꝰ credentibꝰ ī xp̄m modo ⁊ tūc: quia non eſt fides de homine tantū: ſꝫ de homine deo. Hec autē nō mutabat̉ ante incarnatio nē ⁊ poſt. Ex hoc ꝟo ꝙ eſt fides de homine deo credit̉ grā vnionis. ex hoc vero ꝙ cre dit̉ gratia vnionis eſt xpūs vel homo deus nobis caput: ⁊ nos membra eius. aliter non .ſ. niſi habeamꝰ fidem de homine deo: ſiue d̓ deo homine. Eſt ergo prior ẜm rōnē intelli gentie grā vnionis: ꝙ grā ẜm quā ē caput: licet eadē ſit ẜm ſb̓am. ꝗa aliter nō eſſet ca put noſtrū: niſi eredemꝰ grām vniōis. Ad rōnes in ꝯtrariū dicendū. ꝙ grā ẜm quā eſt caput ponit eē ſimplr̄ ex parte deitatis: ſed ex parte humanitatis nō ponit eſſe ſimplr̄. ſꝫ eſſe in fide. Gratia vero unionis credita fac̄ ꝙ ſit caput: et ꝓpter hoc an̄ incarnationem erat caput. Onſequenter qeꝫ grā xp̄i ẜm quaꝫ eſt caput. Et q̄rūt̉ tria. Primo ẜm quā rōnem xpūs dicitur caput. 2º quoꝝ uel cuius ſit caput. 3º de unione capitis ad corpus: ⁊ e9. Querit̉ gͦ ẜm quam ronē ſit caput. et circa hoc tria querūt̉. Primū ē ẜm quā ꝓprietatē dicat̉ caput utrū ꝑ grāꝫ influētie. 2 ᵐ ꝑ quā naͣꝫ dicatur eſſe caput. Tertiū an alij conue niat eſſe caput. Ad Primum prietatē dr̄ ee ca .Secūdū quā ꝓ put ꝓcedit̉ ſic. Caput.n. dicit̉ methaphorice in alijs ſicut rex dr̄ eſſe caput regni: quia per ſuū imperiū mouet regnū. Si gͦ xp̄us ẜm q homo eſt rex regū. gͦ hꝫ regnū ſuꝑ omnē cre aturam. ẜm ꝙ habet̉. 19. apocꝭ. In femore ſuc ſcriptum eſt. rex regū ⁊ dn̄s dn̄antiū. gͦ ẜm hoc dr̄ eſſe caput. Itē meliꝰ ⁊ dignius in quolibet genere dicit̉ caput ī illo genere. ſic̄ leo dr̄ caput animaliū: ꝗa eſt digniſſimū et nobiliſſimū aīaliū. Si gͦ xpūs ē digniſſimus ⁊ nobiliſſimꝰ in genere rōnaliū: ꝯſtat ꝙ ip̄e ẜm hoc eſt caput creaturaꝝ rōnaliū. Itē pater familias dicit̉ eſſe caput ſue familie: ꝗa omnibꝰ ꝓuidet. gͦ cū xp̄s ſe habeat in hūc modū ad eccl̓iam quia paſtor eſt ⁊ epūs ani maꝝ ⁊ ꝓuidet̉ ⁊ regit eccl̓iam. ſicut habet̉ .i. Petri. 2. Fratis ſicut oues errātes. ſꝫ nunc ꝯuerſi eſtis ad paſtorē ⁊ epūm animaꝝ ve ſtraꝝ. Et ad Col. i. Ipſe eſt caput corporis eccl̓ie. Glo. Ipſe ita ſe habet ad eccliam ſicut caput ad corpus. ꝓuidet enim eccl̓ie ⁊ regit eā. gͦ ẜm hāc ꝓprietatē dicitur caput. Itē ita ſe habet caput ad animā ꝑficiētem per ſenſum: ꝙ in capite ſunt oēs ſenſus: ſꝫ ī cor pore nō. Si gͦ xp̄ūs hͦ modo ſe habet ad ſp̄m ſanctū a quo accipit omnes modos grē ſicut caput ad aīam. nos ꝟo ſicut membra: ꝗa noſ omnes ſenſus grē uel modos grē ab ipſo re cepimꝰ. gͦ ipſe dr̄ ẜm hunc modū caput no ſtru. ꝗa plenitudinē grē recepit a ſpū ſācto ſic̄ caput ab anima. Nos ꝟo ſicut membra. ⁊ hoc ē qd̓ dicit Aug. ad ꝑardanū. In capite quod ē xp̄s ſunt omnes ſenſus gr̄e. In alijs ꝟo eſt ſolꝰ tactꝰ: quibꝰ datus eſt ſpūs ad mē ſuram. Dicit̉ gͦ xp̄ūs caput ẜm has ꝓprieta tes: ꝗa eſt velut rex: ⁊ ꝗa ē digniſſimꝰ crea turaꝝ rōnaliū: et ꝗa eſt in rōne ꝓuidentis: ⁊ ꝗa habet plenitudinē gr̄e quātū ad oēm ſenſū grē. Ad oppoſitū. Prouer. 4. Omni cuſtodia cuſtodi cor tuū: quoniā ab ipſo vi ta ꝓcedit. Sicut gͦ a capite fluunt ſenſus in membris: ita a corde fluit vita in membris. Sꝫ pͥor actus anime ē vita. 2ꝰ actus eſt illumī nare vel ſenſificare: ⁊ etiā pͥus ꝓcedit vita a corde in membris: ⁊ poſt ſenſus a capite ī membris. Si gͦ a pͥmo actu debet xp̄s magis denoīari qͣꝫ a 2º: magis debet dici Xpus cor eccleſie qͣꝫ caput eccl̓ie. Sol̓o. dd̓. ꝙ quauiſ xp̄s poſſit dici caput ẜm p̄dictas methapho ras eo.ſ. ꝙ fit in rōne mouentis regnū ſicut rex in rōne digniſſimi ⁊ ꝓuidentis eccleſie Et quia ē in eo plenitudo gr̄e quātū ad oēꝫ ſenſum ſpūalē grē: ſicut omnes ſenſus ſunt in capite: tn̄ ꝓpria rōne dr̄ caput ꝑ rōnē in fluētie. vt ſicut ab ipſo capite eſt influentia ſenſus ⁊ motus ẜm diuerſas partes eiꝰ. ꝗa ab anteriori parte capitis fluunt nerui: per quos fluit ſenſus ad mēbra. A poſteriori ꝟo parte fluūt nerui ꝑ quos fluūt motꝰ ab aīa ad ſingula membra. Silr̄ xp̄s in eccl̓ia influ it ſenſum ⁊ motū ſpūaliter. ſenſum influit ꝑ fidē. motu ꝟo ꝑ amore. Influit eniꝫ ſenſū fidei ⁊ motū amoris. et illa rōne ꝓprie dicit̉ caput eccl̓ie. vn̄ ẜm ꝙ videmꝰ ꝙ caput qͦdā modo gerit vicē anime in mouēdo corpus: ⁊ ꝯſulēdo eī ꝑ ſenſum. ita ē de xp̄o reſpectu eccl̓ie. ꝗa ſe habet ad ipſam in rōne moueriſ ⁊ ꝯſuletis ꝑ ſenſum gr̄e: quē ei influit. vnde ad Col. i. Ip̄e eſt caput corporis eccleſie. glo. Capiti omnia ſb̓iecta ſunt ad oꝑandum. Id aūt.ſ. caput ſupra locatū eſt ad ꝯſulēdū: ꝗa ipſius aīe quodāmodo vicem gerit caput. In hoc ꝙ dic̄ ad operādū oſtēdit quomodo motꝰ eſt a capite in membris. In hoc ꝙ dic̄ ad ꝯſulēdū: on̄dit ꝙ ſenſus ē ab ipſo in mē bro. Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ magis dꝫ dici cor eccl̓ie ꝙͣ caput. dd̓. ſic̄ dicͣ Aug. in li. d̓ aīa ⁊ ſpū. Ꝙ triplex eſt vis anime ad corpꝰ.ſ. vis naͣlis: que oꝑat̉ in epate. et vis vitalis: que oꝑat̉ in corde. et vis aīalis: que oꝑat̉ in cere bro. Uis naturalis dr̄ illa que eſt nutritiua: ſicut digeſtiua. retentiua. expulſiua: ⁊ etiaꝫ augntatiua. Uis vitalis que oꝑat̉ in corde eſt illa vnde ē motꝰ cordis ꝯtinue. Uis aīa lis eſt illa que oꝑat̉ in cerebro: vnde ē motꝰ ⁊ ſenſus in membris. et ẜm hoc dīdūt̉ motꝰ ⁊ ſpūs qui ſunt uehicula ꝟtutum.ſ. in ſpūm naturalem.ſ. vitalē ⁊ aīalē. Sed oꝑationes ꝟtutis naturalis omnino ſunt inuolūtarie: nec ſb̓iecte ſunt rōni. Operationes animaleſ omnino ſb̓iecte ſunt roni. et ideo recipiunt imperiū ab ipſa. Operationes uitales partiꝫ ſunt ſb̓iecte rationi. partiꝫ nō: ⁊ ideo partiꝫ ſunt voluntarie: partim naturales. Secūdū hoc gͦ dicēdū. ꝙ ille motus qui eſt a xp̄o ca pite in corpus eccleſie eſt omnino ẜm motuꝫ uolūtariū: qui ſimplr̄ nō eſt naturalis: uel ui talis: ideo potiꝰ dꝫ dici xp̄us caput eccleſie methaphorice ẜm illū motū ꝙͣ cor uel epar. Cōſequenter queri tur ẜm quā naturā dicat̉ xp̄s eē caput. Aut eniꝫ dr̄ caput ẜᵐ diuinā naturā. aut ẜᵐ hūa na. Ꝙ ẜᵐ diuinā patet. ad eph. i. Ip̄m dedit caput ſuꝑ omnē eccl̓iaꝫ: que eſt corpus ipſiꝰ Glo. Super oēꝫ eccl̓iaꝫ que in celo ⁊ in terra ē: dū ꝯfitēt̉ hūc eē ꝑ quē facti ſūt. ſb̓iciūt̉ enī ei tāꝙͣ capiti a quo trahunt originē. ſꝫ ex ip̄o facti ſunt ẜm deitatē. Relinꝗt̉ gͦ ꝙ ẜm dei tate ē caput eccleſie. Cōtra. Uniꝰ nature ſunt caput ⁊ corpus. Si gͦ xpūs ẜm diuinaꝫ naturaꝫ et eccleſia nō ſunt uniꝰ nature. īmo ẜᵐ hūanā. gͦ nō eſt caput eccleſie ẜᵐ dīnā na turā. ſꝫ ẜᵐ hūanā. Ad hoc intelligēdū eſt. ꝙ caput eccl̓ie dr̄ ꝯmuniter ⁊ ꝓpͥe. Coīter tota trinitas ē caput eccl̓ie. Proprie xpūs hō ſiue deus homo eſt caput eccl̓ie. Tota eniꝫ trini tas mouet ⁊ regit eccl̓iaꝫ ⁊ infundit grām ei qua ſentiat ꝑ fideꝫ ⁊ moueat̉ ꝑ caritatem Un̄ ī rōe regētis ⁊ influētis ſe hēt ad ipſā ẜm ꝟ̓o hūanitatē ꝓprie dr̄ caput. ꝗa hoc mō ſe hēt ad eccleſiā ẜm rōnem ꝯformitatis ad ipſaꝫ ꝑ grām ⁊ naturā. Un̄ Ephe. i. Ipſum dedit caput ⁊cͣ. Glo. Proprie dr̄ caput ẜᵐ hu manitatē: ẜ quā ei ꝯiūgit̉ eccl̓ia naͣ ⁊ grā. Conſequenter que ritur utrū alij ꝯueniat eſſe caput eccleſie: ꝙͣ p̄o homini deo. Et queritur utrū ſpūi ſcto ꝯueniat eē caput eccleſie. et ꝙ ſic uidet̉. qm̄ a ſpū ſancto fluit omnis grā. eo enī ꝙ nobis dat̉ ſpūs ſanctus: dat̉ nobis oīs grā. gͦ ⁊ oīs motꝰ grē ⁊ ſenſus nobis dat̉ ꝑ ſpm̄ ſanctuꝫ. Cū gͦ a capite influet ſenſus ⁊ motꝰ: ⁊ eo dr̄ caput. gͦ ſpūs ſanctꝰ eſt caput eccleſie. Iteꝫ ad ephe. 4. Unū corpꝰ ⁊ vnꝰ ſpūs.ſ. ē eccl̓ie. Glo. Unꝰ ſpūs hītat ī nobis: quo vnū effici mur. Unū eniꝫ corpus efficimur ꝑ ſocietate quā facit ſpūs ſanctꝰ. Si gͦ ſpūs facit nos eſſe in tanta ſocietate: qua ſimꝰ vnum corpus. gͦ ipſe eſt noſtrū caput regēs illud vnū corpꝰ. Itē querit̉ vtrū patri ꝯueniat eſſe caput eccl̓ie. Et vr̄ ꝙ ſic: qm̄. i. ad cor. xi. dr̄. Caput mulieris vir. Caput viri xp̄s. caput xp̄i deꝰ Glo. Caput xp̄i deꝰ pater: ꝗa ab ipſo genitꝰ eſt. et ideo dignū ē vt filii caput pater dica tur. Ex hoc relinꝗt̉ ꝙ ipſiꝰ filii ẜᵐ dīnitateꝫ pater ē caput. Si gͦ filiꝰ ẜm dīnitatē ē caput eccl̓ie: multo magis ⁊ pater eſt caput eccl̓ie. Itē ibidē dicit glo. ſuper illud. caput xp̄i dīna eēntia vel trinitas caput xp̄i ẜm ꝙ hō enttr quleſ. ꝗa deitas creatrix ē creature aſſumpte ſiue trinitas. Si igit̉ trinitas eſt caput xp̄i ẜᵐ ꝙ homo: ⁊ xpūs ẜm humanitate eſt caput ec cleſie. gͦ multo magis ipſa trinitas eſt caput ecclie. gͦ ⁊ pr̄ ⁊ ſpūs ſanctꝰ. hͦ igit̉ nō ꝯuenit ſoli filio. Sol̓o dd̓. ꝙ caput dr̄ coīter ⁊ ꝓ prie. Secundū ꝙ dr̄ caput coīter: nihil plus importat ꝙ eē pͥncipiū. Sꝫ duobꝰ modis eſt pͥncipiū: quia pater ē pͥncipiū ad dīnas ꝑſo nas. Trinitas ē pͥncipiū ad creaturas. et in hoc ē dr̄ia. ꝗa pͥncipiū quod dr̄ pater ad di uinas ꝑſonas ē pͥncipiū in idētitate ſb̓e. ſed trinitas ē pͥncipiū ad creaturas ī diuerſita te ſb̓ē: ꝗa ē pͥncipiū creature faciens illā eē de nihilo. Sed pater ē pͥncipiū filii de ſe ip̄o ꝗa de ſua ſb̓ā generat filiū. et de ſua ſb̓a cū ipſo filio ſpirat ſpūm ſanctū. Et ita ẜᵐ hͦ ca put dr̄ duplr̄. Uno mō quod ē pͥncipiuꝫ ad aliud in idētitate ſb̓e. Alio modo ī diuerſi tate. Et vt pleniꝰ dicat̉ caput ꝯmuniter ac cipit̉ eſſentialr̄. et ſic dicit pͥncipiū reſpectu creature: ⁊ ſupponit trinitate. et hoc modo dr̄ trinitas creatrix caput creature. Caput etiam ꝯmuniter dr̄ ꝑſonalr̄. et aliqn̄ ꝓ vna perſona: ſicut dicitur pater caput filii gene ratione eterna. aliqn̄ ꝓ duabꝰ ꝑſonis: ẜᵐ pater ⁊ filius dicūt̉ caput ſpūs ſancti ſpira tione eterna. Et ẜᵐ hūc modū dr̄. ī. cor. xi. in gl. dignū ē vt filii caput pater dicat̉. Iſtis modis dr̄ caput coīter. Caput ꝓprie nō ſo lū dicit intētionē principii: ſꝫ etiā influentie ſenſus ⁊ motus ſpūalis. Et hͦ duplr̄. ꝗa pot dici caput ꝑ rōne influētie tm̄: vel ꝑ rōnem influētie: ⁊ ꝑ ꝯformitatē nature. Primo mo trinitas dr̄ caput eccl̓ie ⁊ xp̄ūs ẜᵐ dīnitatē .ſ. ẜm rōnē influētie tm̄ ſenſus fidei ⁊ motꝰ caritatis. 2º mō dr̄ xp̄us ẜm humanitateꝫ caput eccl̓ie. quia ei ꝯiugit̉ natura ⁊ grā: ſic̄ dictū eſt. Primo mō dr̄ caput minꝰ ꝓprie. 2º modo magis ꝓprie. Soli gͦ xp̄o ꝓprie ꝯuenit eſſe caput eccleſie. hoc ē ẜm rōne influentie. ⁊ ꝯformitatē nature. et hoc ẜꝫ humanitatē Trinitati ꝟo ⁊ xp̄o ẜm dīnitate ꝯuenit eſſe eccleſie caput minꝰ ꝓprie. hoc eſt ẜm rōnem influentie tm̄. Patri ꝟo ⁊ ſpūi ſancto coīter ꝗa ē pͥncipiū ad creaturas. et etiā minꝰ ꝓpͥe Ad rōes gͦ iam patet ſol̓o. et pͥmo ad illd̓ qd̓ obr̄ de ſpū ſancto. ꝗa quāuis ab ip̄o ſit in fluentia ī eccleſia omnis ſenſus ⁊ motꝰ ſpūa lis grē: non tn̄ ei ꝯuenit ꝙ ſit in ꝯformitate nature cū eccl̓ia. et ideo nō cōuenit ei ꝓprie eſſe caput: ſꝫ coīter ⁊ minus ꝓprie. Similiter qd̓ obr̄ de patre dd̓. ꝙ ei nō ꝯuenit eē caput niſi coīter ⁊ minꝰ ꝓprie ꝓpter defectū ꝯfor mitatis nature cū eccleſia. Onſequente aruꝫ q̄rit̉ ixpus ſit caput. Et querunt̉ tria. Primo vtrū Xpūs ſit caput angeloꝝ. vtruꝫ ſit caput omniū electoꝝ. z vtrū ſit caput reproboꝝ. 4º vtrū ſit caput aīaruꝫ tm̄: aut corpoꝝ ⁊ animaꝝ. Ad Primum ſant corpꝰ ⁊ ca ſic obr̄. Uniꝰ nͤ put. Si gͦ xp̄ūs inquātū homo: ⁊ angeli non ſunt vnius nature. gͦ xpūs ẜm ꝙ homo nō ē caput angeloꝝ: ſꝫ horum ſolum. Contra. Ad col. 2. Qui eſt caput omnis pͥncipatus ⁊ poteſtatis. et loꝗt̉ de xp̄o. Ibi dic̄ glo. Non tm̄mō hoīs: ſꝫ oīs pͥncipatꝰ ⁊ poteſtatis an gelice ipſe eſt caput. ⁊ ſequit̉. Et nos gͦ īpl̓e poteſt qui ſuꝑnos ciues implet. Ex quo reli quit̉ cum ibi loquat̉ de xp̄o homine ꝙ xpūs inquantū homo eſt caput angeloꝝ. Item omnia ſb̓iecit ſb̓ pedibꝰ eius. ad eph. i. aucto ritate p̄s. Glo. ſicut pes eſt infima pars cor poris: ita ī xp̄o īfima pars ē humanitas: quā angeli adorāt. Ex quo reliquit̉ ꝙ angeli ſūt ſb̓iecti ipſi humanitati. Si gͦ dr̄ caput eccl̓ie eo ꝙ regit eccleſiā ſibi ſb̓iectam. gͦ ſilr̄ dꝫ dici caput angeloꝝ eo ꝙ regit ⁊ imperat angel̓ ſibi ſb̓iectis. Sol̓o iſtiꝰ patet ex predictis. Nā ſi dicat̉ caput ꝑ methaphora: quā rex dr̄ caput regni ⁊ mouens ⁊ imperans ipſi. Sic ipſe xp̄us inquātū homo ē caput angeloruꝫ. ꝗa ipſe eſt rex ꝯſtitutꝰ ſuper omnes angelos qui adorat eū. Si aūt dicat̉ caput ẜm ꝯfor mitatē nature: ſic xp̄ūs inquātū homo nō ē caput angeloꝝ ſimplr̄: ſꝫ ẜᵐ quid. quia nō eſt ꝯformis angelis in natura ſimplr̄: ſꝫ ẜᵐ ꝙ dr̄ ꝙ anima rōnalis quātū ad partē ſuꝑiorē in tellectiuā habet ꝯformitate cū angelis. Eſt gͦ caput ipſis inquātū ꝯformat̉ eis ī natura ꝑ parte rōis intellectiuā. Hoīuꝫ aūt ē caput ſimpliciter iſto modo: quia plenaꝫ habet co formitatē cum illis. Cōſequenter queri tur vtrū ſit caput electoꝝ omniū. Ad quod ſic obr̄. Ipſe xp̄us ꝓprie nō ē caput niſi ẜᵐ ē homo. Si gͦ nō fuit homo ante incarnationē gͦ nō fuit caput ante īcarnationē. gͦ nec fuit caput ſanctoꝝ patrū an̄ incarnatiōem exi ſtētiū. Itē xp̄s dr̄ caput eccl̓ie ꝓprie ꝓpter ꝯformitate nature: quā habet cū eccleſia. Si gͦ ante incarnationē nō erat ip̄e ꝯformis in natura cū eccl̓ia. gͦn̄ erat caput eccleſie ſiue fideliū: qui ſunt membra eccleſie an̄ īcarna tionē. Contͣ. Xpūs eo dr̄ eē caput: quo cre ditus ē eē homo ꝓprie loquendo. Si gͦ eadē fide credebat̉ a pͥmo iuſto ante incarnatōeꝫ vſqꝫ ad vltimū iuſtū poſt incarnationē. Sꝫ poſt incarnationē credit̉ iā eſſe homo. ab ill̓ aūt futurus homo. et tn̄ fides eadē. ꝗa cre ditū idē.ſ. deus homo. gͦ eque eſt caput eoꝝ qui fuerūt ante incarnationē ⁊ poſt. Iteꝫ aut xp̄us dr̄ caput poſt incarnatiōem ꝓpter naturā quā iā habet humana: que ē natura ꝯformis fidelibꝰ: aut ꝓpter fidem: quā hēnt fideles de illa humanitate. Si ſolū dicat̉ ca put quia habet humanitatē. gͦ cū ẜm huma nitatē equaliter ꝯueniat cū hoībꝰ fidelibus ⁊ infidelibꝰ: equaliter eſſet caput fideliuꝫ ⁊ infideliū: qd̓ maximū ē incōueniēs: ꝗa nūqͣꝫ homo exiſtens in peccato necⁱ infidelis ē me brum eius ꝓprie. eo ergo dr̄ caput ꝙ credit̉ homo cū amore. Si ergo fides iſta manet ea dem in ſanctis an̄ īcarnatōeꝫ ⁊ poſt: tēpore ſolū variato: manifeſtū ē ꝙ equaliter ⁊ eod̓ modo eſt capul ſanctoꝝ exiſtētium ante in carnatione ⁊ poſt. Itē col. i. Ip̄e eſt caput corporis eccleſie. Glo. querit cum eccleſia ab Abel inceperit: quō xp̄us eſt caput eoꝝ: qu tunc fuerūt. Et rn̄det ꝙ dr̄ caput ẜm dini tatē ⁊ humanitate. Secūdum dīnitatē fuit pͥncipiū ⁊ fundator eccleſie: quia omnes iu ſtos qui ab Abel vſqꝫ ad vltimū iuſtū gene rantur virtute dīnitatis illuīauit. Secūdū humanitate etiā poteſt dici caput vel pͥnci piū eccleſie: quia ſuꝑ fidē humanitatis eius fundata eſt. Ex hoc expreſſe relinquitur ꝙ ſi eccleſia fuit fundata ſuꝑ fidem humanitat ſue ante incarnatione. et eo dr̄ caput quo ē fides d̓ ſua hūanitate. gͦ eſt caputᶠ eoꝝ ꝗ fue runt ante incarnatione fideliū: ſic̄ eoꝝ ꝗ ſūt poſt incarnationē. Sol̓o. dd̓ ẜm Aug. qui ponit̉ exemplū in li. de catetizādis rudibus qd̓ exēplū hr̄. 38. gn̄. de filiis Iude in quoruꝫ natiuitate Zaram pͥor eduxit manū: in qua obſtetrix ligauit coccineū dicēs. Iſte egredi etur prior. illo ꝟo retrahete manū egreſſus eſt alter. Et dicit Augꝰ. Ꝙ ſic̄ Xaram dū naͣ ſceret̉ prior emiſit manum: poſtmodū caput ſecutum eſt. deinde cetera membra. ſꝫ tn̄ ca put dignitate ⁊ poteſtate p̄cellit. lꝫ tempore ſequeret̉. Ita xp̄us mediator dei ⁊ hoīum in patriarchis ⁊ ꝓphetis premiſit manū an̄ ꝙ apꝑet in carne vinculis legis ſuꝑbū po pulū ꝯſtringētē ſiue ꝯpͥmentē. tempore aut naſcēdi ſecutū ē caput corporis eccleſie: cui adheſerūt omnes fideles credēdo. Relinqꝗt ergo ꝙ fuit caput fideliū ⁊ pn̄tiū ⁊ antiqͦꝝ. Nō ſequit̉ g. tūc nō fuit homo. gͦ tc̄ non fuit caput. quia ipſe eſt caput eo ꝙ eſt creditus homo ⁊ amatus. Ad pͥmū obiectū ī ꝯtra riū patet rn̄ſio. ꝗa xp̄ūſ nō dr̄ caput eo ꝙ eſt homo in re: ſed eo ꝙ eſt homo in fide. Unde ꝗa creditus eſt eſſe homo: ideo eſt caput hͦ modo. ſimilr̄ ſe habet ad antiquos ⁊ pn̄tes quia eadem fides eſt. Unde ſic̄ eadem eſt p̄ deſtinatio ⁊ veritas predeſtinationis ante exitu rei p̄deſtinate ⁊ poſt: licet res mutet̉. ſimilr̄ eadem eſt veritas fidei: qua creditꝰ ē xp̄us incarnaturꝰ vel incarnatꝰ. lꝫ tempore variet̉. Ad aliud ſilr̄ patet rn̄ſio. Conſequenter que rit̉ vtrū xp̄ūs ſit caput reproboꝝ: qui ſunt ī fide ⁊ caritate: tn̄ ī hoc nō ꝑſeuerabūt. Ad quod ſic obr̄. Corpꝰ xp̄i veꝝ: quod traxit de e̓gine ē figura ⁊ ſacramētū corporis miſtici qd̓ ē eccleſia: quia ſicut corpꝰ xp̄i ē ꝯpactū ex puriſſimis ſanguinibꝰ virgīs ⁊ ꝑtinētibus ad gloriā reſurrectōis: ita a ſil̓i corpus miſti cū: qd̓ ē eccl̓ia ꝯpaginatū ē ex puriſſimis ⁊ fidelibꝰ aīabꝰ ꝑtinētibꝰ ad gl̓iaꝫ reſurrectōis gͦ nō ſunt mēbra eccleſie niſi ꝑtinētes ad glo riā reſurrectiōis. Sꝫ reprobi exiſtētes in fide ⁊ caritate: qui tn̄ nō ꝑſeuerabūt: ⁊ infideleſ no ꝑtinēt ad gl̓iam reſurrectōis: lꝫ ꝑtineant ad reſurrectione. gͦ nullꝰ reprobus eſt mēbꝝ eccleſie. gͦ xp̄us nō ē caput reproboꝝ etiam exiſtētiū in caritate. Contra. Reprobi exī ſtentes in fide ⁊ caritate recipiūt a xp̄o ſen ſum ⁊ motū: ꝗa cū ſint in caritate ⁊ fide: ha bent ſenſum fidei ⁊ motum amoris. et ꝯſtat ꝙ hoc habēt a capite. Itē ipſi ſunt in ꝯfor mitate nature ad xp̄m. Xp̄s gͦ caput ē eoruꝫ ⁊ ipſi membra eius. Sol̓o dd̓. ꝙ eſſe mēbꝝ xp̄i ul̓ eccleſie nō ponit niſi ſenſuꝫ gr̄e ꝑ fidē ⁊ motu ꝑ amore: ⁊ ꝯformitate cū xp̄o in naͣ et ꝗa iſta ſunt in reprobis exn̄tibus ī fide ⁊ caritate. lꝫ n̄ cū ꝑſeuerātia. iō ꝙͣdiu ſūt iſta ī illis: ꝯcedēdū ē ꝙ ſint membra xp̄i ⁊ eccl̓ie ⁊ ꝯparāt̉ ad xp̄um tāꝙͣ ad caput quātū ad pn̄te ſtatū in quo ſunt ī fide ⁊ caritate. qn̄ aūt poſtea decidēt ab iſtis: tūc erunt mēbra abſciſſa a corpore eccleſie. Ad ronē dd̓ in ꝯtͣriū. ꝙ corpꝰ xp̄i veꝝ figura ē ⁊ ſacr̄m cor poris miſtici quātū ad pn̄tē ſtatū: ſꝫ nō ꝙͣtū ad futuꝝ. rō autē ꝓcedit ac ſi reſpice̓t ſtatū futuꝝ: cū obicitʸ de pertinentibus ad gl̓iam reſurrectionis. Conſequenter que rit̉ vtrū xp̄ūs ſit caput aīaꝝ tm̄: aut corpoꝝ ⁊ aīaꝝ. Ad qd̓ ſic arguit̉. Oportet ꝙ mēbra habeāt ꝯtinuatione ad caput. Sed corpora noſtra nullaꝫ poſſunt habere ꝯtinuationeꝫ: nec ꝯiūctionem ad corpꝰ ⁊ aīam ipſiꝰ Xp̄i. corpora noſtra nō ſunt membra eiꝰ. gͦ ipſe n̄ eſt caput corpoꝝ noſtroꝝ. Contͣ.1. Cor. 6. Neſcitis quoniā corpora vr̄a mēbra ſūt xp̄i gͣ ipſe eſt caput corpoꝝ nr̄oꝝ. Sol̓o dd̓. ſic̄ hr̄. i. Cor. 6. An neſcitis ⁊cͣ. Glo. Xpūs caput noſtrū ē eo ꝙ factꝰ ē ꝓpter nos. Corpus aūt eius ē eccleſia. Si tm̄ modo aīam ſuſcepiſſet ſine corpore: mēbra eiꝰ non eſſent niſi aīe no ſtre. Quia vero corpus ſuſcepit: ⁊ corporis caput eſt. Qui.n. corpus ſuſcepit ⁊ corporuꝫ caput eſt. Et ſic patet ꝙ xp̄s nō ſolū ē caput animaꝝ ſꝫ etiā corpoꝝ. Ad rōnē in ꝯtͣriū dd̓. ꝙ corpora noſtra duplicē habent ꝯiūcti on cū corpore xp̄i. Una ꝓpter ſimilitudinē in ſpē. Alia ꝓpter ꝑfectione vnā ⁊ eandem. Corpora gͦ noſtra hn̄t ꝯiunctionē cū corpore xp̄i. ꝗa ſunt corpora eiuſdem ſpeciei noſtra corpora ⁊ ſuū corpus. Coniunctio ꝟo que eſt propter ꝑfectionē vnā pōt eē dupliciter: ꝗa eſt perfectio nature: et ſic aīa eſt perfectio. et eſt ꝑfectio ſanctificatiōis noſtre. et h̓ eſt ſp̄s ſanctus. Sicēdū gͦ ꝙ attendēdo ꝑfectiōeꝫ nature: que ē anima ſic corpora noſtra ⁊ ſuū nō habent ꝑfectionē vnā: ꝗa alia eſt anima xp̄i: que perficit corpus xp̄i ẜꝫ numeꝝ: ⁊ que corpora noſtra. Sꝫ corpora noſtra habent p̄ fectionē vnā: accipiendo perfectionē ſanctifi cationis que eſt ſpūs ſanctꝰ. Perfectio enim corporis nō ſolū eſt anima: ſed etiaꝫ ſpūs.ſ. Cuiꝰ corpora noſtra templum ſunt. ſicut hr̄ .i. ad Cor. 6. Neſcitis quoniā mēbra veſtra templuꝫ ſunt ſpūs.ſ. Sed anima ꝑficit ꝙͣtū ad eſſe nature. ſpūs ſanctꝰ quātū ad eē ſan ctificationis. Idē autē ſpūs.ſ. qui ſanctifi cat corpus xp̄i: ſanctificat ⁊ corpora noſtra cum ſumus in fide ⁊ caritate. Ex hac ſpāli ſanctificatione imprimit̉ diſpoſitio ⁊ ꝑtinet ad gloriā reſurrectionis. Un̄ apl̓us a d Ro. .s. ꝓbat ꝑ hoc corpoꝝ reſurrectionē gl̓ioſaꝫ dicens. Si ſpūs eius qui ſuſcitauit Ih̓um a mortuis habitat ī nobis viuificabit ⁊ mor talia corꝑa nr̄a ꝓpter inhītātē ſp̄ꝫ.ſ. ī nobis. Onſequenter cio de vnione capitis ad membra: ⁊ q̄ runtur duo. Nam caput pͥmo vnit̉ membris ⁊ poſtea influit in illis. Primo gͦ querit̉ d̓ vnione capitis ad corpus. 2º de influētia capitis ad corpus. Quātū ad pͥmū tria q̄ runtur. Primo vtrū mali ꝑtineāt ad illā vnionē. 2º ꝑ ꝗd ſit vnio mēbroꝝ in corꝑe eccleſie. 3º qualr̄ ē vnio capitis ad corp. Ad primum argui tur ſic. Dic̄ Hugo ī li. de ſacramētis. Per fi dē accepimꝰ vnionē. ꝑ caritatē viuificatio nē. et loꝗt̉ de vniōe: ⁊ viuificatōe corporis eccl̓ie. Sꝫ multi exn̄tes ī pctō mortali habēt fidem informē: lꝫ nō habeāt caritatem. gͦ ad vnionē ꝑtinēt corporis eccleſie ꝑ fidem: licꝫ nō ꝑtineāt ad viuificationē ꝑ caritateꝫ. Contra. Hugo in eodem li. Nihil ī corꝑe mortuū: nihil exͣ corpꝰ viuum. Sꝫ oīs exn̄s ī pctō mortali ē mortuus. gͦ nō eſt ī corpore. gͦ nullus exn̄s ī pctō mortali ꝑtinet ad uniōeꝫ corporis eccleſie. Sol̓o dd̓. ꝙ ad vnionem corporis miſtici ſiue eccl̓ie nūꝙͣ ꝓprie ꝑtinet exntes ī pctō mortali. tn̄ refert dice̓ unitatē eccleſie ⁊ corꝑis eccleſie. In unitate.n. eccl̓ie ſunt boni ⁊ mali: dūmo habeāt fidē rectaꝫ. et hoc ē qd̓ hr̄ Mat. 13. Ꝙ ip̄i tritico adiūcta ſunt zizania. et dic̄ Aug. ꝙ eccleſia ē ager: in quā radicāt̉ triticū.i. boni: et zizania hoc eſt mali ſimul. tn̄ in fine ſeꝑabūt̉. Unitas vero corporis eccleſie nō ē niſi ꝑ fidē formatā ca ritate. et de hac intelligit Hugo cū dic̄. Per fidē accepimꝰ vnionē.ſ. formatā. Nō ſunt gͦ ẜm ꝓpria rōnem corporis de corpore eccleſie mali: quāuis ſint de eccl̓ia. Et cū dic̄ Hug. Per fidē accepimꝰ vnionē. ꝑ caritatē viui ficatōeꝫ. ipſe loquit̉ ꝑ ſil̓itudinē corporis hu mani: quia ī corpore humano ē quedā vnio membroꝝ maͣlis. ſic̄ vnio que eſt ꝑ neruos. Alia ē formalis. ſicut illa que eſt mēbroꝝ ꝑticipationē vniꝰ vite ꝯmunis ab aīa. ſꝫ h̓ ī corꝑe eccleſie ponit duplicē vnionē. Unā qͣi inalem. et hāc appellat vnionē ꝑ fidē. Aliaꝫ formalē. et hec eſt ꝑ caritatē. Conſequenter que ritur ꝑ quid ē vnio mēbroꝝ ī corꝑe eccleſie Ad qd̓ ſic. Diuerſa ē fides ⁊ caritas hn̄tiuꝫ fidē ⁊ caritatē: ⁊ differt numero fides mea ⁊ tua. ſꝫ ex diuerſis numero nō ē ꝓprie vnio gͦ cū nō ponat̉ vnitas in corꝑe eccleſie niſi ꝑ fidē ⁊ caritatē. n̄ ē gͦ unio ſīplr̄ ī corꝑe eccº ꝑ fidē ⁊ caritatē. ſꝫ ſolū vr̄ adunatio mēbro rū eccleſie: ſic̄ ē aceruus lapidū. Contra. i. Cor. 10. Unū corpꝰ multi ſumꝰ: ⁊ vnꝰ panis. Glo. Unū oēs ſumꝰ eccleſia vna vniti vin culo fidei ſpei ⁊ caritatis: ⁊ mutua operuꝫ exhibitione. Querit̉ gͦ quo dicet̉ iſtud vnū .ſ. ꝙ fideles hn̄tes caritatē ſiue eceleſia dr̄ eſſe unū ⁊ unū corpus ⁊ vnꝰ panis. Sol̓o dd̓ ꝙ vnū corpus dr̄ ab una perfectione ⁊ a ꝯſil̓i diſpoſitione. Hr̄ gͦ unū corpꝰ eccleſia ab una ꝑfectōe. una.n. ē ꝑfectio ī capite nr̄o xp̄o ⁊ ī oībus ſanctis credētibꝰ ⁊ amātibꝰ ipſuꝫ et hec ꝑfectio ē ſp̄s ſcūs ex quo ē nobis coīo trinitatis. Un̄ Hug. de ſco. Uic. dic̄. In cor pore uno unꝰ ſpūs.i. unū ē corpus eccleſie ab uno ſpū. Un̄ dic̄. eccleſia ſancta corpus xp̄i ē uno ſpū ſanctificata ⁊ unita fide una. huiꝰ modi corꝑis membra ſunt ſinguli fideliuꝫ ⁊ omnes unū corpus exiſtūt ꝓpter ſpm̄ūnū ⁊ fidē unā. Eſt gunitas huiꝰ corꝑis.ſ. eccleſie ab una ꝑfectiōe.ſ. a ſpū ſco: qui unꝰ ⁊ ideꝫ ē in oībus. Diuiſiones.n. grāꝝ ſunt idem: aut ſpūs ſicut dr̄. i. Cor. 12. Silr̄ ē unitas in corꝑe a ꝯſil̓i diſpōne: quia in oībꝰ ſanctis ē quedā ꝯſimilis diſpoſitio ī ꝑticipatione unius ꝑfe ctionis.ſ. ſpūs.ſ. Et hec ſil̓is diſpoſitio atte dit̉ quātū ad quatuor. Quia ꝙͣtū ad cogni tione rōnis. ⁊ quātū ad deſiderium ꝯcupi ſcibilis. et quātū ad expectatōeꝫ iraſcibilis. et quātū ad oꝑis imitationē. Unitas gͦ que eſt in illis a ꝯſil̓i diſpone quātū ad cogniti onē ē ꝑ fidē. idem.n. credūt. ſilr̄ idē appetūt uel uolūt.ſ. ſūmā bonitatē ꝑ caritate. Eſt gͦ quātū ad deſideriū ꝯcupiſcibilis unitas ꝑ caritatē unā. Silr̄ idē expectāt.ſ. eternā bea titudinē. et hoc ꝑ ſpem. Unitas gͦ quātū ad expectatione ipſiꝰ iraſcibilis quātū ad ſpem unā. Silr̄ idem imitāt̉.ſ. Ih̓m xp̄m. ꝑ operū exhibitionē. Et iſta quatuor tagūt̉ ī glo. ſuꝑ illud Col. 2. Caput ex quo totū corpꝰ ꝯnexu ē ⁊cͣ. dic̄ glo. Caput ꝟitate ⁊ grā plenū. ⁊ hic eſt xp̄us. de cuius plenitudine accipiēdo to tū corpus.i. eccleſia ꝑ nexus caritatis: ⁊ ꝯiū ctiones ſpei ⁊ fidei ⁊ opeꝝ fideles ꝯiuncti ſunt ⁊ ſil̓es. et hic notāt̉ quatuor predicta. Ex his gͦ pꝫ ꝙ unitas corꝑis eccl̓ie ē ex ꝯſil̓i diſpōne. Sūt gͦ ſimiles ī fide ſpe caritate ⁊ opere. Ad rōne aūt ī ꝯtrariū. ꝙ ex diuer ſis numero nō fit unū. dicēdū. ꝙ ſicut uide mus in corꝑe aīalis: ꝙ lꝫ mēbꝝ corꝑis hēat propͥā ſpem: quā diſtinguit̉ ab alio membro Item habēt mēbra in corꝑe ꝯmunē ꝑfectōeꝫ .ſ. uitā ꝯmunē: qua uiuūt ab anima una. Si militer dd̓. de corꝑe eccleſie: ꝙ qd̓libꝫ mēbꝝ eccleſie corꝑis hēt ꝓpͥam ꝑfectionē ſuam.ſ. grām. fidē caritate. ⁊ ſpeꝫ. ita ꝙ in ea fides non eſt tua numero. et ſic de alijs. Habent etiam membra eccleſie unā ꝯmunē ꝑfectōeꝫ .ſ. ꝑ ſpm̄ ſc̄m. ſic̄ dic̄ Hugo. A ſpū uno corp unū. Un̄ a ꝑte iſta ē unitas ī corꝑe eccleſie ⁊ membris eiꝰ. Item fides quātū ad illd̓ꝫ quod credit̉ eſt eadē numero in omnibꝰ ſc̄is qui ſunt membra eccleſie: quia idem nume ro credunt.ſ. xpūm Ih̓um. Unde quantum ad hoc eſt fides eadem numero in omnibꝰ credentibus. Sed non quantum ad illud qͦ creditur. quia illud quo creditur non ē ide numero in illis: ſꝫ eſt ſimile uel idē ſpē. Conſequenter que rit̉ de vnione capitis ad corpꝰ. ⁊ e9º Utꝝ hec ſit vnio ſimplicit̓ Ad qd̓ ſic obiicit̉. Ad eph̓. i. Et ip̄m dedit caput ſuꝑ oēm eccleſiā glo. Nullū maius donū poſſet deꝰ p̄ſtaſſe hōi. qͣꝫ ꝙ ꝟbū ſuū ꝑ quod ꝯdidit oīa faceret illis caput vt illos illi tanqͣꝫ mēbra coaptarꝫ Ex qͦ relinquit̉ ꝙ uerbū dei efficit̉ caput nr̄ꝫ. ⁊ nos mēbra ip̄i coaptata. Itē dic̄ ibi glo. d̓ iſta coaptatione illiꝰ doni qͦ coaptat̉ dicens. vt eſſet filiꝰ dei filius hoīs. vn̄ꝰ deꝰ cū patre. vnus hō cū hōibus. Si ergo ip̄e fi lius hōis eſt unus deꝰ cū deo vnitate ſim plicit̓. Ergo ⁊ cū hōie eſt vnus vnitate ſim plicit̓. Conͣ. filius hōis eſt vnꝰ ul̓ vnū cum deo unitate in ꝑſona. Sed nos non ſūmus vnū cū xp̄o vnitate ī ꝑſona. Nec ec̄ alia vni tate niſi volūate.ſ. ꝗa idē uolumus qd̓ ipſe vult. Sed nō eſt vnū vnitate. Unū in uolun tate: ⁊ vnū in ꝑſona. Quia vnum in ꝑſona ē vnū ſimpl̓r. ſicut pꝫ de corꝑe ⁊ aīa. Unū ꝟo in uoluntate nō eſt vnū ſimpl̓r. Ergo nō eſt vnū ſimpl̓r ip̄m caput ⁊ corpꝰ. Querit̉ gͦ quo ſunt vnū. Sol̓o d̓ d̓. ẜm Hugꝭ. de ſco vic. ꝗ exponit illud Io. xvii. Pat̓ ſce ẜua eos in no mine tuo quos d̓diſti mihi vt ſint vnū ſicut ⁊ nos ⁊cͣ. Diſtinguit vnū multiplicit̓. ꝗa eſt vnū in naͣ. Et hoc mō pr̄ ⁊ filius ⁊ ſpūs ſc̄s ſunt vnū. Scd̓o mō ē vnū in ꝑſona. quo hūa nitas ⁊ diuinitas ſunt vnum in ꝑſona filii Tertio mō ē vnū ꝑ iuſticiā pn̄tem ⁊ futurā gl̓iaꝫ. Et illd̓ ē vnū qd̓ attendit̉ in cōformi tate uolūtatis. Prīa ⁊ ꝑfectiſſima vnitas ē vnio ꝑſonaꝝ in naͣ vna. Scd̓a ē vnitas naͣꝝ in ꝑſona vna. Tertia ꝟo vnitas eſt vnio capi tis ⁊ corꝑis eccleſie. que eſt vnitas ꝯformi tatis in voluntate vna. Et hec eſt ꝑ iuſticiā pn̄tem. Quia ſic̄ dicit Anſel. Iuſticia ē recti tudo uolūtatis. Et dr̄ vnitas ẜm anologiā. vn̄ Hugo loquēs de iſtis vnitatibꝰ. dic̄ uer bū cum patre vnū in naͣ. Hō cuꝫ uerbo vnu in ꝑſona. Mēbra cū capite ſunt vnū in iuſti cia pͥmo ⁊ poſtea vnum in gloria. Onſequenterne de influentia gratie a capite xp̄o in corpꝰ eccleſie. Fūdat̉ aūt hec ꝗō ſuꝑ illud Io. pͥ. De plenitudine eiꝰ nos oēs accepimuſ gr̄am ꝓ gr̄a. Et qō iſta ꝑtit̉ hoc mō. Prīo queritur vtꝝ poſſit eſſe in fluētia a xp̄o hōi in corpꝰ eccleſie. Scd̓o querit̉ vtꝝ ab ipſo xp̄o hōie poſſit eſſe influētia gr̄e ab ip̄o in angel̓. Tertio q̄rit̉ de influētia gr̄e ab ip̄o ī hōies. vtꝝ maior fuerit pꝰ īcarnatōꝫ qͣꝫ an̄ Ad primum ſic pracri Io. pͥmo tas ꝑ Ih̓m xp̄m facta eſt. glo. Gr̄a remiſſio oīum peccatoꝝ. gͦ ꝑ ip̄m Ih̓m xp̄m eſt gr̄a remiſſionis peccatoꝝ. gͦ gr̄am remiſſionis peccati īfluit in corꝑe. ⁊ membris eccleſie. Itē Augꝰ ſuꝑ illd̓ Io. i. De plenitudīe eiꝰ ⁊cͣ ⁊ ſuper illud. Plenū gr̄e ⁊ ueritatis. dicit Accepimus de ip̄ius plenitudine gr̄am vt in ip̄m credamus: ⁊ ꝟitatē vt ip̄m intelliga mus. ꝗa intellectꝰ diuinoꝝ ꝯſequit̉ ad fideꝫ Ad oppoſitū Yſa. xliii. Ego ſū. ego ſum ip̄e ꝗ deleo iniꝗtates tuas ꝓpter me dicit dn̄s Solius gͦ dei eſt delere pctā ppter ſe. ergo ſo lius dei eſt influere gr̄am remiſſionis pctī Nō igit̉ eſt hoc poſſibile xp̄o hoī. Sol̓o dd̓ ꝙ xp̄s hō influit gr̄am corꝑi eccleſie ⁊ mem bris eiꝰ tribus modis. Uno mo ꝑ modū me riti. Alio mō ꝑ modū exemplaris. Tertio mō ꝑ modū capitis. Per mod̓ meriti eſt ī nobiſ gr̄a ab ip̄o xp̄o hōie. Quia ip̄e eſt qui merū it nobis gr̄aꝫ ꝑ quā remitterent̉ peccata nr̄a ⁊ gratiā qua cognoſceremꝰ ⁊ diligeremus ip̄m: oībus credentibꝰ in ip̄m ⁊ diligentibꝰ hoc meruit ẜm qd̓ hēt̉. Ro. v. Sicut ꝑ vniꝰ hōis inobedientiā ꝯſtituti ſunt multi pecca tores. ita ꝑ vnius hoīs xp̄i obedientiā. iuſti ꝯſtituunt multi. Scd̓o mō influit nobis gr̄aꝫ ꝑ mod̓ exēplaris. ſicut.n. videmus ꝙ ſi hꝫ exēplar ad exēplū. ⁊ qͦdāmo exēplū educit̉ ab exēplari. ita in ip̄o xp̄o homīe eſt exēplat ꝓpoſitū gr̄e: cui debemꝰ nos coaptare ⁊ cō formare. Unde ip̄e eſt liber vite iuxͣ que de bēt ſcribi noſtri libri.i. ꝯſcīe que ſūt libri vt hēt̉ in Apocꝭ. xx. Et iſta edictio ſigͣt̉ in. i. ad Corꝭ. xv. pͥmus hō de terra: terrenus. ſcd̓s ho de celo celeſtis. Sicut gͦ portauimus imagi ne terreni: portemus īmagine celeſtis. Ter tius modꝰ influētie ab ip̄o eſt ꝑ modū capi tis. Eſt aūt quidā amor ⁊ appetitꝰ naͣlis ca pitis ad mēbra. Ip̄ꝫ.n. caput quodā naͣli amo re diligit mēbra. Un̄ ⁊ ſpūs aīales ꝗ ſunt ī capite ex hoc amore decurrūt a capite ī mē bris. Un̄ ſi aliqd̓ mēbꝝ ledat̉ ꝯcurrūt ſpūs a capite ad ꝑtem illā dolentē ⁊ ibi colligūt̉ Influētia gͦ capitis ad mēbra vt ſenſificent̉ ⁊ moueant̉ eſt ꝑ naͣlē amorē ⁊ hūc appetitū īplet ſpūs aīalis fluēs a capite ī mēbra uel ī mēbris. Scd̓m hͦ dd̓ ꝙ ſpūs īcreatꝰ ꝑ quē ē nobis coīo totiꝰ trinitatis.ſ. ſpūs ſc̄s habū dat in nr̄o capite.ſ. xp̄o. ⁊ ipſius xp̄i: ⁊ ſue btē aīe eſt deſideriū vt ꝑticipemꝰ ſuū ſpm̄ Ip̄e uero ſpūs explet deſideriū qd̓ hꝫ xp̄us ad nos. ꝓpter amore quē hꝫ erga nos. Et hͦ mo eſt influētiā gr̄e a xp̄o capite in corpus eccl̓ie. Un̄ Pugo. Sicut ſpūs hoīs mediāte capite ad membra deſcendit viuificanda: ſic ſpūs ſcūs ꝑ xp̄m venit ad xp̄ianos: cꝰ pleni tudo quidē eſt in capite. ꝑticipatio ꝟo ī mē bris. Ad pͥmū dd̓. ꝙ eſt remiſſio pctī qͣꝫtū ad maculā: ⁊ qͣꝫtū ad penā. Prīa eſt a xp̄o ẜꝫ deitatē. Scd̓a eſt a xp̄o ẜm ꝙ hō ꝑ modum meriti ſatiſfactionis. Ad illud qd̓ obicit̉ de glo. ſuꝑ Io. Ꝙ de plenitudīe eiꝰ accepi mus gr̄aꝫ ⁊cͣ. dd̓. ꝙ ab ip̄o xp̄o ẜm deitatem accepimus hͦ aucͣte. ſꝫ ab ipſo xp̄o inqͣꝫtuꝫ ho accepimus hͦ ꝑ modū meriti ⁊ modis alijs vt dictum eſt. Conſequenter que rit̉. vtꝝ a xp̄o hoīe poſſit eſſe influētia gr̄e in angelis. Ad quod ſic obicit̉ ſuꝑ illud Luc̄ 2º. Inuenerūt eū ſedentē in tēplo in medio doctoꝝ ⁊cͣ. dicit Gregꝰ. Diſcit in terra ꝗ an gelos docet in celo. Si gͦ ẜm ꝙ hō diſcit in t̓ra. Ergo ſil̓r ẜꝫ ꝙ hō docet angelos in celo. A chriſto gͦ hoīe accipiūt angeli doctrinam ꝟitatis. gͦ receperūt influētiā ſcie ab ipſo. Itē Dyo. in Ierarchia ipſe ſcripture ſb̓as agelicas ītroducūt apd̓ Ihꝫ xp̄ꝫ q̄rētes ⁊ ꝓ nobis ſue dīne actiōis ſcīaꝫ diſcentes ⁊ eo ip̄m Ih̓m īmediate docentem. Ergo ab ip̄o Ih̓ū ſiue a xp̄o hoīe recipiūt ſcīam ip̄i āgeli Item Yſa. lxiii. Quis eſt iſte qui uenit de Edon tinctis ueſtibꝰ de Boſra ⁊cͣ. Ita dice bant angeli: qn̄ Ih̓s aſcendit in celū: ⁊ dice bat eis Ego qui loquor iuſticiā ⁊cͣ. Ex qͦ pꝫ ꝙ ip̄e docebat eos de miſterio ſue incarna tionis. Ad oppoſitū. Angeli erāt btī autē incarnationē xp̄i: ſꝫ beatitudo eſt ſtatꝰ oīum bonoꝝ ꝯgregatōe ꝑfectus. gͦ ip̄i erant in ſta tu oīum bonoꝝ ꝯgregatione ꝑfecto. Ergo nihil deficiebat eis de aliqͦ bono. Nec d̓ io cūditate aliqͣ. nec cognitione. Ergo nō indi gebat edoceri a xp̄o hoīe. Ergo nō receperūt aliquā influentiā cognitōis ab ip̄o. Itē ꝯſtat ꝙ nō indigent ab ip̄o xp̄o remiſſione peccati: nec redemptiōe. Si.n. nō incarnaret̉ xp̄s. nihiloīnus eſſent ip̄i btī. Nō recipiunt gͦ ab ip̄o aliquā influentia. Sol̓o dd̓ ꝙ a capite xp̄o hōie recipiūt angeli cognitionē ꝟitatis: ⁊ honorē: ⁊ dulcedinē: ⁊ iocundita tē: ꝯgnitionē ꝟitatis. Quia erudiunt̉ ab ip̄o īmo per eccleſiā etiā q̄ eſt corpꝰ eiꝰ innotuit eis mīſteriū incarnationis. Nec erubeſcunt erudiri ꝑ ip̄am. Un̄ Apl̓s ad Eph̓. iii. At in noteſcat principibꝰ ⁊ poteſtatibꝰ in celeſti bus ꝑ eccleſiā multiformis gr̄e dei ẜm prefi nitionē ſeculoꝝ quā fecit in xp̄o Ih̓u dn̄o noſtro. Itē ſicut ibi dicit glo. Innoteſcat ꝑ eccleſiā que dona dei recepit.i. per apl̓os in eccleſia p̄dicantes pͥncipibꝰ ⁊ poteſtatibꝰ i. diuerſis ordinibus angeloꝝ: qui ſunt in ce leſtibus.i. ī celo. ubi ⁊ nos erimus. Dic̄ nāqꝫ btūs Ieroꝰ. Angelicas dignitates ſupͣ meo ratu mīſteriū ad puꝝ nō ītellexiſſe donec cō pleta eſt paſſio xp̄i: ⁊ apl̓oꝝ p̄dicatio ꝑ gen tes dilatata. Itē accipiūt honore. ꝗ attē dit̉ qͣꝫtū ad reparatiōꝫ: ſeu reſtaurationē rui ne angelice. Nō enī paꝝ erat eis detractum honoris ex ruina apoſtataꝝ angeloꝝ. ſed ꝑ ī carnationē ⁊ paſſiōꝫ fit reparatio ſeu reſtau ratio ruine āgelice ꝑ hōies īplentes numeꝝ ip̄oꝝ āgeloꝝ. ſcd̓ꝫ qd̓ hēt̉ pͥſ. Iudicabit in nationibus īplebit ruinas. ⁊cͣ Et ad Ephe. i. Bn̄dictꝰ deꝰ ⁊ pat̓ dn̄i noſtri ih̓u xp̄i ⁊cͣ. Ꝙ ꝓpoſuit in eo diſpenſatōꝫ plenitudinis tem poꝝ inſtaurare oīa in xp̄o: q̄ in celo: ⁊ que ī t̓ra ſt̓ ī ip̄o ⁊cͣ. Glo. dic̄. Propoſuit inſtaura re..i. ad pͥmū ſtatū reducere oīa ꝑ peccatum deſtructa: angelos ⁊ hōīes. Quia ꝑ hōis re ſtitutione ruina angeloꝝ reꝑaret̉ inſtaurāt̉ que in celis ſunt.ſ. qd̓ cecidit in angelis re ſtaurat̉ in hōibus. Itē recipiūt dulcedīeꝫ ⁊ iocunditatē ab ip̄a hūanitate xp̄i. Hn̄t enī magnā iocunditatē ⁊ dulcedinē in ꝯtempla tione diuinitatis. Sed cū vident diuinitatē in hūanitate. eis alius modus eſt dulcedi nis: ꝓpter qd̓ dicit Petrꝰ. In ꝙͣ deſiderant angeli ꝯſpicere. ⁊ hac rōne dr̄ Ioel̓. iii. Col les fluent lac ⁊ mel. Colles angeli ſunt ꝗ an incarnatiōꝫ fluebant mel in dulcedine ꝯtem plationis dīnitatis in ſe. Sꝫ ex eiꝰ incarnati on fluūt dulcedine ꝯtemplationis diuini tatis in hūanitate q̄ ſigͣt̉ ꝑ lac̄. Ad rōes ī conͣriū dd̓. ꝙ eſt beatitudo in gaudio et̓no ſb̓ali. ⁊ beatitudo in gaudio et̓no accidenta li. ſiue ſuꝑaddito. Gaudiū ſb̓ale eſt in ꝯtem platione diuinitatis. ibi.n. eſt ſb̓a beatitudi nis rōnalis creature. Gaudiū accidentale eſt in ꝯtemplatiōe ſocietatis hūanitatis cū di uinitate. Quātū gͦ ad ſb̓aꝫ gaudii nihil accre ſcit in gaudio beatitudinis. Sꝫ tm̄ qͣꝫtum ad multitudinē. Quia pluribꝰ modis hn̄t modo gaudiū in beatitudine qͣꝫ antē incarnatiōeꝫ Ꝙ gͦ obicit̉. angelis nihil deeſt: exquo ſunt btī. hoc eſt ueꝝ qͣꝫtū ad ſb̓am gaudii: ſeu bea titudinis. Sꝫ nō qͣꝫtum ad multitudinem. Conſequente nuentia a eſt qd de capite xp̄o in hoīes. vtꝝ maior ſit poſt in car natione: qͣꝫ āte: vel equalis. Ad quod ſic. xp̄s eſt nobis caput: ⁊ ip̄is qui fuerūt an incarna tionē ꝑ fideꝫ ⁊ caritate. ⁊ ꝑ fidem ⁊ caritatē nobis influit ⁊ ip̄is. Si gͦ equalis eſt fides ⁊ caritas in patribꝰ an̄ incarnationē. Ergo eqͣ lis eſt influētia a capite xp̄o in hōibus antē incarnatione ⁊ poſt. Con. An incarnatōeꝫ noͣ receperūt patres gratiā remiſſionis pene que eſt carentia viſionis dei. Sꝫ poſt incar nationē ⁊ paſſionē xp̄i receperūt hoīes ſācti totalit̓ gratiā remiſſionis illius pene: ⁊ alia rū penaꝝ eternaꝝ. ergo maior eſt influentia gr̄e a capite xp̄o in hōies pꝰ incarnationem qꝫ ante. Itē ſacr̄a noue legis: q̄ hn̄t ꝟtu te ꝑ paſſionē xp̄i. maiorē hn̄t uirtute: qͣꝫ ſacͣ meta ueterꝭ. Efficiūt.n. qd̓ figurat. Ite. 2. ad Corꝭ. 3º. Nos uero oēs reuelata facie glo riā dn̄i ſpeculantes ⁊cͣ. Ip̄i ꝟo ſub velamīe Ergo plus recipimꝰ de cogitatōe ueritatis a xp̄o qͣꝫ ip̄i. Sol̓o dd̓. ꝙ eccleſia pꝰ incar nationē ⁊ paſſione xp̄i maiore recipit̉ gr̄am ab ip̄o xp̄o capite qͣꝫ ante. Un̄ het̉ Ro. 3. Ꝙ ip̄e deꝰ ꝓpoſuit xp̄m ꝓpiciatorē ꝑ fidē in ſā guine. hoc eſt ꝑ fidem paſſionis ad oſtenſioꝫ iuſticie ſue. hoc eſt iuſtificatōis ꝑ paſſionem ꝓpter remiſſione p̄cedentiū delictoꝝ: in ſu ſtentationē dei ad oſtenſiōꝫ iuſticie ſue ī hͦ tꝑe. Et vult dicere ꝙ ꝑ fidē paſſiōis xp̄i: erat remiſſio peccatoꝝ antiquoꝝ ⁊ modernoruꝫ Eꝫ differenter. quia an̄ incarnatione ꝑ fidem paſſionis erat remiſſio peccatoꝝ: qͣꝫtum ad culpa: ⁊ nō qͣꝫtū ad oēm penā Quia remane bat pena carentie viſionis dei. Sed pꝰ incar niatōꝫ eius ⁊ paſſione eſt remiſſio peccatoꝝ qͣꝫtum ad oēm culpa ⁊ penā. Un̄ ante incar natione erat in ſuſtentatione. ideſt expecta tione. carentes viſione dei glorioſa. Sed mo patet nobis gloria. Ad aliud qd̓ obicit̉ in cōtrariū. ꝙ equalis erat fides ⁊ caritas ī pa tribus an incarnationē: ⁊ in illis qui ſunt pꝰ dicendū: ꝙ fides eccleſie ante incarnationē ⁊ poſt equalis eſt. cū ꝟtuoſior eſt poſt qͣꝫ an Et hͦ eſt. qͥa pꝰ incarnatōꝫ ⁊ paſſionē hꝫ meri tū paſſionis xp̄i ſibi ꝯiunctu: qd̓ noͣ hēbat an̄ Un̄ qui credit xp̄m incarnatū ⁊ paſſū habet meritū ſue paſſionis ſibi ꝯiunctū. Un̄ rōne meriti paſſionis xp̄i ſibi ꝯiūcti ē maioris ꝟ tutis qͣꝫ ante. ⁊ efficit aliquid quod nō ante Conſequenter que rit̉. Utꝝ gr̄a xp̄i ẜm ꝙ eſt quidā hō ſingu laris ſit gr̄a plenitudinis ⁊ oſtēdit̉ ꝙ ſic Io i. Uerbū caro fcm̄ ē ⁊cͣ. plenū gr̄a ⁊ ꝟitatis Sꝫ uerbū caro factū eſt ip̄e xp̄s hō. Ergo ⁊ xp̄s vt quidā hō hūit plenitudinē gr̄e ad oē bonū ⁊ ꝟitatis qͣꝫtū ad ſcīam oīum. Conͣ In xp̄o hōie nō fuerūt oēs ꝟtutes. Gꝫ nō eſt plenitudo gr̄e ſine plenitudine oīum ꝟtutū Ergo in xp̄o nō fuit pleniſſima gr̄a. Qd̓ pꝫ quia in xp̄o noͣ fuit fides: q̄ eſt pͥma virtutuꝫ Nā fides eſt cū viſione enigmatica. Xp̄s enī videbat ſine enigmate. Fil̓r nō hūit ſpē. Nā ſpes eſt expectatio future beatitudīs que nō habet̉. Ip̄e aūt iā beatitudinē hēbat nec ex pectabat ea. Itē pnīa eſt vna ꝟtutū. Sed xp̄s nō habuit ea. Na pnia eſt ꝟtus: qua co miſſa mala cū emēdationis ꝓpoſito: plangi mus ⁊ odīmus. Sicut hetur in. 4º. ſnīaꝫ Item ſi dicat̉ ꝙ in xp̄o ꝓut eſt quidā hō ſin gularis eſt plenitudo gratie. Sic fuit in btā ꝟgine: ⁊ in btō Stēphano. Un̄ Actuū. vi. di Stephanus plenus gr̄a ⁊ fortitudine. Et ſi milit̓ dr̄. ꝙ plenitudo gratie eſt in eccleſia. Querit̉ gͦ qūo differt plenitudo gr̄e in iſtiſ Poſtea q̄rit̉. vtꝝ xp̄s ẜm gratia quā habꝫ vt quidā homo ſingularis poſſit dici mem bꝝ corꝑis eccleſie. Et vr̄ ꝙ ſic. Quia ẜm iſta gratia: eſt ſicut quidā ſingularis hō ſcūs. ſic̄ fuit Petrꝰ vl̓ vnus alius. Sꝫ oēs ſcī ſūt mē bra eccleſie. Ergo xp̄s ẜm hāc gratia eſt me bꝝ eccleſie. Si dicat̉ ꝙ hoc nō pōt eē. qͥa ip̄e eſt caput eccleſie. Et iō n̄ pōt eē mēbꝝ. Iſtd̓ nihil eſt. qͥa caput eſt pͥncipale mēbꝝ corꝑis Ergo xp̄s pōt eſſe mebꝝ corꝑis miſtici.ſ. ec cleſie cū ſit caput eiꝰ. Nā cor ep̄ar ⁊ caput ſi mēbra principalia corꝑis. Itē. i. Corꝭ. 12 Uos āt eſtis corpꝰ xp̄i ⁊ mēbra de mēbro.i. de ih̓u xp̄o. Xp̄s gͦ eſt mēbꝝ. Sol̓o dd̓m ꝙ cū in xp̄o ſit gratia vnionis: ⁊ gr̄a ẜm quā eſt caput: ⁊ gr̄a ẜm quā eſt quidā hō ſingula ris ſcūs. dicimus ꝙ gr̄a ſic triplicit̓ dicta in ip̄o pōt dici gr̄a plenitudinis ẜm rōeꝫ cauſe finalis. gr̄a plenitudinis ē gr̄a vnionis. quia ſūma ⁊ ꝑfectiſſima ē in ip̄o. Nā vltimꝰ effc̄s gr̄e ⁊ ꝑfectior eſt nos vnire deo. Sꝫ in alijs a xp̄o nō eſt vnire niſi ꝑ cognitiōꝫ ⁊ amore In xp̄o ꝟo nō ſolum ẜm cognitionē ⁊ amo rē. ſed ēt in vnitate ꝑſone. vt ſit idē filiꝰ ho minis qui ⁊ filiꝰ dei. Et hec eſt maior vnio que poſſet eē vel cogitari. Un̄ iſte eſt effcūs pleniſſimus qui poſſit eē gratie. Scd̓ꝫ rōꝫ vero caē efficiētis gr̄a xp̄i ẜm quā eſt caput eſt gr̄a plenitudīs. Quia ſicut quedā lumina ria ꝑficiūt̉ ſuo luīe ſolū: ⁊ nō hn̄t poteſtatē influēdi ſuū lumē in alijs. ſicut pꝫ de carbōe Quedā ꝟo nō ſolū retinēt ſuū lumē in ſe. ſꝫ ip̄m influunt ⁊ illuminat alia corꝑa. ſicut pꝫ de flamā. Ita gratia xp̄i radiat ab ip̄o ad ali os. nō aūt gr̄a in alijs ſcīs. ſed tm̄ ꝑficit ip̄o rū aīas: nec habēt ptātem influēdi ip̄am. Et ꝓpt̓ hͦ ſicut lumē in flāma dr̄ plenū. Lumen ꝟo in carbone ſemiplenū. Ita gr̄a in xp̄o ẜꝫ quā eſt capur. dꝫ dici gr̄a plena. In alijs ſcīs noͣ. Sed dꝫ dici gr̄a ſemiplena. Scd̓m ꝟo rōeꝫ cae formalis: dr̄ gr̄a ſingularis xp̄i gr̄a plenitudinis: plene informans aīam xp̄i: ⁊ pleniſſime oēs vires bt̄e aīe eiꝰ qͣꝫtū ad oēs actꝰ ip̄oꝝ. Quia in ip̄o eſt gr̄a cognitionis ꝟitatis oīum. Et hoc ꝑficit qͣꝫtū ad actū ro nis: ⁊ ꝑficit qͣꝫtū ad actu ꝯcupiſcibilis: ꝗ eſt amor bonitatis: et ꝙͣtum ad zelū iraſcibilis In alijs ꝟo ex ſcis lꝫ ip̄a informarꝫ ẜm excel lentia ad vnū actu. nō tn̄ ad oēs actꝰ. ⁊ cum in alijs ſcīs ſit p̄eminētia reſpcū alicꝰ doni. ẜm ꝙ dicit̉ de ſcīs Eccle. 44º Nō eſt inuē tus ſil̓is illi. In xp̄o eſt p̄eminētia reſpectu oīum donoꝝ. Quia nō hꝫ gratiā ad vnum actu gr̄e tm̄: ſꝫ ad oēs: ⁊ hoc eſt qd̓ dic̄ Augꝰ Ꝙ accepit gratiā total̓r ⁊ vl̓r. Un̄ ꝯparatō gr̄e xp̄i ad gratias alioꝝ: ẜm plenitudine ⁊ ꝑfectionē eſt: ẜm ꝙ comꝑatur figura circuli ad alias figuras angulares. Circulus enim eſt capaciſſima figura reſpcū aliaꝝ. Ita gr̄a xp̄i capaciſſima eſt. Capax.n̄. eſt oīs actꝰ cuiꝰ. libet virtutis: qd̓ nō eſt in alijs gͣtiis ſcōruꝫ Ad rōeꝫ inconriū d̓ d̓. Ꝙ ſt̓ quedā dona gratuita cū īꝑfectione: quedā aūt ſine īꝑfe ctione. hͦ eſt q̄ nō dicūt ipfectionē. Fides at eſt donū gratuitū cū īꝑfectione. Un̄ nō ſo lū dicit ꝑfectionē: īmo etiā noīat īꝑfectionē Nā fides eſt que aſſentit ꝟitati quā nō vidꝫ Hoc qd̓ dico aſſentire ꝟītati ꝑfectionis eſt Sꝫ hͦ qd̓ dico quā nō videt īꝑfectionis. Sil̓r pnīa eſt donū gratuitu cū īꝑfectione. Pnīa enī eſt ꝟtus ꝯſiſtens in deteſtatione mali. qd̓ cōmiſſū ē. Deteſtatio mali dicit ꝑfectio ne. Sꝫ qd̓ cōmiſſū eſt dicit īꝑfectionē. Perfe ctionis.n. eſt deteſtari malū. Sꝫ īꝑfectōis eſt ꝙ cōmiſſa ſint. Cū igit̉ in ip̄a gr̄a q̄ eſt plena īmo pleniſſima ſicut gr̄a xp̄i nll̓a ſit īꝑfectio pꝫ ꝙ nō deberent in ip̄o eē dona gratiaꝝ cū īꝑfectione rōne ſue ꝑfectionis. Et ꝓpter hoc fides in rōe fidei: nec ſpes ī rōe ſpei: nec pnīa in rōne pnīe debuerūt eſſe in xp̄o. quia ſub rōnibꝰ iſtis dicūt īꝑfectionē. Sed illud ſolū qd̓ erat ꝑfectū in iſtis donis fuit in xp̄o. In ip̄o.n. fuit aſſenſus pͥme ꝟitati: qd̓ eſt ꝑfecti onis in fide. Sꝫ illud quod ē īꝑfectionis in fi de nō fuit in xp̄o.ſ. cognitio enigmatica. Si milit̓ in ip̄o fuit maxīe qd̓ eſt ꝑfectōis in ſpe ſ. adheſio cū bono. Sꝫ nō cū illa iꝑfectione q̄ eſt expectatio boni qd̓ nō hēt̉. Sil̓r illud qd̓ eſt ꝑfectionis in pn̄ia fuit maxīe in ip̄o. Quia nūqͣꝫ aliquis tm̄ potuit d̓teſtari pccm̄ qͣꝫtū ip̄e deteſtabat̉. Quia nūqͣꝫ huit aliquis tantā oppoſitōꝫ uolūtatis ad malū aliquod. Sēꝑ gͦ qd̓ eſt ꝑfectionis gr̄e ⁊ plenitudinis eſt in gr̄a xp̄i abſoluta. Et iō in ip̄o ē gͣtia plenitudinis. Ad aliud dd̓. ꝙ plenitūdo gre dr̄ multipl̓r. dicit̉.n. plenitudo gr̄e qͣꝫtū ad ſufficientia: hͦ ē que ſufficit aīe ad hn̄duꝫ vita eterna ⁊ aureolā. Et hoc mō Stephanꝰ dr̄ plenus gr̄a. Actuū. 5º. Sua.n. gr̄a nō ſo lū fuit ꝯdigna aurea.i. premio eterno ſb̓ali. īmo ec ⁊ aureola. Meruit.n. aurea ⁊ aureolā ꝗa fuit p̄dicator ⁊ martir. 2ºº or̄ plēitudo gͣtie qͣꝫtū ad numeroſitatē. Et h̓ mō eccleſia dr̄ plena gr̄a. qͥa nō ē aliquod genus gratie qd̓ nō ſit in eccleſia: qͣꝫtū ad aliqd̓ mēbꝝ eiuſ Ita ꝙ huic dat̉ iſtud. Alii aliud. Un̄ Apl̓us Diuiſiones gr̄aꝝ ſunt. idē aūt ſpūs. Alii da tur ſermo ſapīe Alii ẜmo ſcīe ⁊cͣ. 1. Corl. 13º. Tertio mō ē plenitudo gr̄e p̄rogatione ſuꝑ oēm creatura purā. ⁊ hec ē in bt̄a ꝟgine. Lu ce. i. Aue gr̄a plena. Ex hoc.n. ꝙ ip̄a ē mater filii deuē ei quedā excellentia ⁊ p̄rogatiua gre: cui n̄ pōt pura creatura ꝯꝑari. Un̄ Anſel Nēpe decens erat vt ea puritate qͣ maior ſb̓ deo nequit intelligi. Uirgo illa niteret cui deꝰ pat̓ vnicū filiū que de corde ſuo equalē ſibi genitū tāqͣꝫ ſe ip̄m diligebat. 4 dr̄ plenitudo gr̄e qͣꝫtū ad ꝯſūmationē ſiue ꝑfe ctione ⁊ hoc eſt in xp̄o hōie. Un̄ Io. i. Plenū gr̄e ⁊ ꝟitatis. qͥa huit gr̄aꝫ qͣꝫtū ad oēꝫ actū ꝑfectū. Et ex hoc etiā ē ꝙ xp̄s nō huit fidem ⁊ ſpem ſb̓ his rōnibꝰ. quia nō ſūt gratie co ſūmate: īmo ſunt eoꝝ que nōdū hn̄t̉. Et iō dicūt illud qd̓ dicūt cū īꝑfectione. Xp̄s aūt huit gr̄am ꝑfectionis ⁊ ad oēm actu ꝑfectu Ad aliā qōꝫ. Utꝝ xp̄s ẜm gratiā abſolutā ſit mēbꝝ corꝑīs eccleſie. do̓ ꝙ xp̄s dr̄ caput eccleſie ẜm humanitatē ⁊ diuinitatē. Si gͦ dicat̉ caput ẜm diuinitatē. ⁊ ꝯꝑemus ad hͦ caput humanitatē xp̄i. ſic xp̄s ẜm humanita te eſt mēbꝝ.ſ. ip̄ius diuinitatis que ē caput quia ip̄a diuinitas cui vnita eſt hūanitas mouet ip̄am humanitatē ⁊ ſenſificat: ſicut caput mēbra. ⁊ hoc mō xp̄s eſt mēbꝝ corpo ris eccleſie: cꝰ caput eſt diuinitas. hoc modo dr̄. i. Corꝭ. 12º. Uos aūt eſtis corpuſ xp̄i ⁊ mē bra de mēbro. glo. de mēbro.i. de xp̄o capite Un̄ appellat ibi xp̄m caput ẜm humanitateꝫ cāe. mēbꝝ reſpcū dīnitatis. Si ꝟo dicat̉ ca put ẜm hūanitate ſic nō dꝫ dici mēbꝝ cor poris eccleſie: ſꝫ caput. Sed tūc obicit̉ ꝯtra Qm̄ caput eſt mēbꝝ corꝑis: ⁊ d̓ integritate ip̄ius. Dicendū ꝙ nō eſt ꝑ oīa ſil̓e. de capite ⁊ corꝑe materiali ⁊ ſpūali. qͥa in capite ⁊ cor pore maͣli: ita ē ꝙ cū influat caput ad corpꝰ ⁊ ad ſingula eiꝰ mēbra: ip̄m tn̄ caput indiget alijs mēbris. Un̄ alia mēbra influūt ip̄i. Sic̄ enī a capite influit ſenſus ip̄i cordi: ita a cor de influit vita capiti. Et ſil̓r ab epate influit nutrimētū ad caput: ſine quibꝰ nō pōt eſſe ca put. Un̄ mutuo ſibi ẜuiunt caput ⁊ membra maͣlia. Un̄ caput materiale: nō ſolū ſe habet in rōne influetis ad alia mēbra. Sed etiā in rōne recipientis ab ip̄is. qͥa ſe hn̄t in mutua indigentia. Ita ꝙ mēbra indigent capite ⁊ e9º. Un̄. ī. ad Corꝭ. 12º. Nō pōt aūt dicere ocu lus manui. oꝑa tua nō indigeo. Aut iteꝝ ca put pedibus. nō eſtis mihi neceſſarii. Sꝫ xp̄s ẜm humanitate que eſt caput ſpūale reſꝑcu corꝑis ſpūalis eccleſie nō indiget mēbris ſu is. Un̄ ſe hꝫ ad ip̄a ſolū in rōne influentis ⁊ nō ab ip̄is recipientis. Et iō dr̄ caput corꝑi eccleſie ⁊ nō membrum: quia nō indiget cor pore. ⁊ ſic patet reſponſio. Oſt inquiſitionē de gr̄a xp̄i ip̄o adiuuante inquiren dū eſt de eius ſcīa ẜm ꝙ hō in hūc modum Primo vtꝝ in xp̄o ẜm duas naturas ſit ponere duas ſcīas 2º vtꝝ ſcīa fuit in xp̄o ab initio ſue ꝯceptionis. aut ꝑ ſucceſſiōꝫ te poris acquiſita. Tertio vtꝝ fuerit ſine aliqͣ ignorantia. 4º vtꝝ fuerit oīum. Quīto vtꝝ ẜm oēm modū ſciēdi humanū. Sexto vtꝝ aliquā ſcīam receꝑit ab angel̓. Septīo vtꝝ equalis fuerit ſcientia xp̄i ſcīe dei. Ad primum xpoſit vnaꝑſo arguit̉ ſic. Cū in Uniꝰ aūt ꝑſone vna eſt ꝑfectio. Scīa aūt eſt ꝑfectio. Relinquit̉ gͦ ꝙ vna erit ſcīa xp̄i. Itē cū xp̄s ſit ſciens ẜm ſcīam increata. Scīa aut increata eſt certiſſima: ⁊ ꝑfectiſſima: ⁊ nobiliſſima de oībus. gͦ ẜm illa xp̄s de oībꝰ hꝫ ꝑfectiſſima ⁊ nobiliſſima ſcīam. Uanum eſt aut ponere hr̄i ꝑ plura: quod ꝑfecte het̉ ꝑ vnū. Relinquit̉ ergo ꝙ xp̄s nō hꝫ ſcientiaꝫ aliā qͣꝫ increata. Itē hn̄s ſcīam nobiliore nō indiget ignobiliori. Cū gͦ in xp̄o ſit ſcīa ꝑ gratiā vnionis ⁊ ſcīa increatā. Suꝑflue ergo ponerēt̉ in xp̄o alie ſcīe create.ſ. nae integre ⁊ ꝑfecte ⁊ ſcīa exꝑientie. Itē ſcientia xp̄i q̄ eſt ꝑ gratiā vnionis eſt ẜm maius lumen qꝫ ſint alie tres ſequētes. Sꝫ ſic eſt in luie cor porali ꝙ maius lume abſorbet minus. Ergo ſil̓r erit in lumine ſpūali. ergo nō manent in xp̄o alij modi ſciēdi. niſi ſolū duo pͥmi ſup diſtincti: quoꝝ vnus eſt ſcientie increate. a lius ē ꝑ lumē gr̄e vnionis. Itē in angelis pꝰ ꝯformatione nō remāſit cognitio veſper tina: nec in hōibus adueniēte gr̄a ꝯp̄henſio nis ſiue beatitudinis manebit ſcīa fidei. quia cū uenerit qd̓ ꝑfectu ē: euacuabit̉ qd̓ ex ꝑte eſt. 1. Corꝭ. 13º. Ergo in xp̄o nō potuit eſſe ſcīa creata: cū ſcientia increata uel ad minus ſcī vnionis uel ꝯp̄henſionis. Con. Io. damꝰ Quoꝝ ſunt diuerſe naͣe: eoꝝ ſunt diuerſe oꝑatiōes. Oꝑationibus aūt ꝓportionat̉ ha bitus. Ergo cū in xp̄o ſūt diuerſe oꝑationeſ ꝓpter diuerſas nas. erūt in ip̄o diuerſi habi tus. gͦ cū ſcientia dicat habitū ẜm diuinam naturā ⁊ hamanaͣ. in xp̄o erūt diuerſe ſciētie Itē ſi in xp̄o nō eſſet niſi ſcientia increata nō eſſet aīa xp̄i ſciens. cū ſcientia anime qua ſcit formalit̓ ſit creata: eadē rōe nec eſſet di ligens. nec bt̄a. Relinquit̉ igit̉ ꝙ ip̄a ē ſciēſ ſcientia creata. Itē ſicut dicit Bo. in libꝰ de duabus naturis ⁊ vna ꝑſona xp̄i. Xp̄s ac cepit aliquid a triplici ſtatu. hūani generis ſeu Ade. Unus ſtatus fuit quiⁱ debebat̉ ei ſi ſtetiſſet.ſ. ſtatus beatitudinis in p̄mium Alius fuit ſtatus in ſtatu in quo erat.ſ. ſtatꝰ innocentie ẜm quē ſtatu debebat̉ ei ſciētia q̄ debet̉ naͣe integre ⁊ ꝑfecte. Alius ſtatus fuit poſt lapſū ẜm quē ſtatū hūit ſcientiam exꝑimētalē. Huit etiā ſcīaꝫ pene pctī ꝑ exꝑiē tiā. A pͥmo gͦ ſtatū hūit xp̄us ſcientiā ꝯpre henſoris. a ſcd̓o ſtatu ſcientiam naͣe integre ⁊ ꝑfecte. a tertio ſtatu ſcientiā exꝑientie: ſed nō exꝑiētie culpe. ſꝫ tm̄ pene. Relinquit̉ igit̉ ꝙ p̄ter ſcientiā increatam ⁊ ſcientiam gr̄e vnionis eſt in xp̄o triplex alia ſcīa: ſicut ſupͣ dictū eſt Qd̓ ꝯcedendū eſt. dd̓. igit̉ ad pͥmū ꝙ habitus nō diuerſificat̉ ẜm ꝑſonā. īmo ẜꝫ naͣm. Un̄ dicit Io. damꝰ. Ꝙ in xp̄o ſunt di uerſe voluntates ꝓpter diuerſas naͣs: ⁊ ſil̓r dd̓ in xp̄o ꝓpter diuerſas naͣs diuerſas ſci entias: creata ⁊ increata. Ad aliud dd̓. ꝙ qͣꝫuis xp̄s hō vna ſit ꝑſona cū filio dei: ꝓpt̓ ꝑſonale vnione eſt ſciens ſcīa increata: ſicut filius dei. Un̄ rōe ꝑſone nō indiget alia ſcīa tn̄ rōne ꝑſone in humana naͣ indiget̉ alia ſci entia.ſ. creata. Nō.n. debꝫ eſſe humana naͣ in xp̄o imꝑfecta quod ꝯſequeret̉ ſi careret ſcīa creata. Sꝫ ꝑfectior dꝫ eſſe in ip̄o naͣ oībus alijs. Iō oī genere ſciendi ſcīa creata oꝫ ꝙ ſit ꝑfecta illa aīa. Ad aliud dd̓. Ꝙ duplex eſt neceſſitas vel indigentia. vna quidē ē rei in ſe. Altera eſt reſpcū finis: qͥ quidē neceſſi tas idē eſt qd̓ vtilitas ꝓut neceſſariū dicit̉ vtile in vno ſenſu. Dicendū gͦ ꝙ xp̄s hō hn̄s ſcīam vnionis ⁊ ꝯprehenſionis ꝓpter ſe nō indiget altero mō ſciendi. Sꝫ ꝗa aſſumpſit humanā natura: vt genus humanū ꝑ veruꝫ hoīem redimeret: reſpcū finis iſtiꝰ neceſſaª e rat duplex in xp̄o ſcīā naͣlis.ſ. ⁊ ſcīā exꝑien tie. Sciā naͣlis ſiue naͣe integre ⁊ ꝑfecte: vt ue rus hō ꝓbaret̉. Scīa ꝟo exꝑientie: vt genus humanu ꝑ ſenſū pene. ⁊ exꝑientia redime̓t̉ ⁊ hꝰ ſcīe ſunt vtiliores ſeu magis ꝯuenien tes fini p̄dicto: qͣꝫuis alie ſimpl̓r meliores. Ad aliud dd̓. ꝙ in corꝑalibus minus lu mē obfuſcat̉ ⁊ abſorbet̉ a maiori. Et rō hͦ eſt. qm̄ oīa luīa corꝑalia ſunt ad vnū actuꝫ ſ. manifeſtationis. qui quidē actꝰ ꝑ ſe ⁊ ꝑfe ctiſſime eſt a luīe maiori. Sꝫ in ſpūalibꝰ nō ſic. Nō.n. oīa luīa ſpiritualia ſunt ad vnum actū. Diſtinguēdū tn̄ eſt ẜm ſtatū ꝯp̄henſo ris ⁊ viatoris. Uiatoris.n. nō eſt vnus actꝰ ſꝫ pl̓es. Un̄ luminaria plura ꝟtutū ſeu dono rū in vīatore nō ſūt ad vnū actū. ⁊ inde eſt ꝙ nō eſt eadē cognitō ẜm ſpēm ꝑ illa. In ſta tu ꝟo ꝯprehenſoris: inqͣꝫtū cōprehenſoris n̄ ē niſi vnꝰ actꝰ qui determinat̉ ẜm ſūmū luis ⁊ totalitatē ꝟtutis eius. Lumc̄.ſ. diuine vi ſionis in gloria. Scd̓m hoc ergo dicere uo ſunt: ꝙ alie cognitiones qͣ ſunt ẜm minora luīa.ſ. fidei ⁊ huiꝰ. abſorbent̉. Et ẜm hoc ac cipit̉ illud qd̓ dr̄ cū uenerit qd̓ ꝑfectū ē ⁊ Xp̄s aūt erat in ſtatu ꝯp̄henſoris ſimul ⁊ vi atoris ẜm ꝑtes aīe differentes inferioreꝫ ⁊ ſuꝑior. Et iō ſcientia ꝯprehenſionis nō ab ſorbebat alias ſcīas. ⁊ ſic pꝫ ſol̓o ad obiecta Conſequenter que rit̉. Utꝝ ſcīa indita fuerit xp̄o ab initio ſu ꝯceptionis uel ꝑ ſucceſſione tꝑis acquiſitā Ad quod ſic arguit̉. Hebre. 5º. Didicit ex his q̄ paſſus eſt obedientiā. Sꝫ diſcere eſt veīre in noticiā illius: qd̓ pͥus nō hūit. Ergo xp̄s nō hūit plena ſcīam a principio. ergo acꝗſita eſt Itē pſal. Qui tribuit mihi ītellectu ⁊cͣ. Glo. vſqꝫ ad mortē erudiuit me ꝑs inferior mea.ſ. carnis aſſumptio ut exꝑirer tenebras mortis. Ergo ex aliqua ꝑte fuit in eo ſcīa ac quiſit a. Itē ſuꝑ illud Luc̄. 2º. Proficiebat puer ih̓us etate ⁊ ſa. Beda. Sicut carnis eſt etate ꝑficere: ſic aīe gr̄e ⁊ ſapīa. Ergo rece pit cognitōꝫ quā prius nō hēbat. Itē Leo papa. Adorauerūt infantē in nullo ab alijs gnalitate infātie diſſimilē. Sꝫ nō hr̄e aliquā noticiā ꝑtinet ad generalitatē infātie. Ergo nō huit tūc noticia. gͦ poſtea ꝓfecit. Iteꝫ Damꝰ Oportet cognoſcere. qm̄ ſeruilē ⁊ ig rantē naͣm accepit. Serua.n. dei eſt hōis naͣ qui fecit eā. ⁊ nō hꝫ futuroꝝ cognitōꝫ. Itē Si īꝑfectionē hūit ex ꝑte affectiue. Multo fortius ex ꝑte cognitiue que ordinat̉ ad affe ctiua. Cū gͦ ꝯſtat ꝙ īꝑfectōꝫ hūit ex ꝑte affectiue ſenſibilis: ẜm quā hūit triſticiam ⁊ timore. Ergo ex ꝑte cognitiue ſenſibilis ha buit īꝑfectiōꝫ. Itē ſil̓i rōne vr̄ ꝙ in parte rōnali hūit īꝑfectionē: qͣꝫtū ad cognitōꝫ. Cuꝫ etiā in ꝑte rōnali hūerit īꝑfectiōꝫ: qͣtū ad af fectiua. quod ꝓbat̉. Dicit n. Iero. Cepit Ih̓s timere: ne aīa eiꝰ videret̉ irrōnabilis. Ergo in rōne fuit timor. Scd̓m ergo hūc moduꝫ viatoris fuit timor in rōne. Itē Hebr. 4º Nō habemus pontifice qui nō poſſit com pati ⁊cͣ. Augꝰ. Multiplex eſt in xp̄o naͣ. Una ẜm quam patiebat̉.ſ. corpꝰ. altera ẜm quā cō patiebat̉.ſ. aīa. tertia ẜm quā nec patiebatur nec ꝯpatiebat̉.ſ. diuinitas. Ergo ſi recte di ſtinxit: aīa ẜm oēm parte patiebat̉. quia ẜm ſenſitiuā patiendo. ẜm affectiuā rōnabilē co patiendo. ergo ⁊ in rationali. Et ita didicit ꝑ exꝑientiā ꝑs illa. Itē deus aſſūpſit hu manā natura in ſil̓itudinē carnis pctī. Quia aſſumpſit ea de maſſa peccati. Ro. 8º. Sꝫ illd̓ eſt humane naͣe corrupte. Sꝫ ẜm hominē or dinata cognitio eſt ut ex multis ſenſibꝰ fiat vna memoria. ⁊ ex multis memoriis vuum exꝑimentū. Ergo hic modus cognitionis erat etiā ī xp̄o Itē Augꝰ ſuꝑ Gen̄. Angeli cognitionē matutinā huerūt ī comꝑatione ad uerbū ueſpertina. In ꝯꝑatione reꝝ in ge nere ſuo. Ergo ſi xp̄s vtroqꝫ mō cognouit huit cognitionē vtraqꝫ. ⁊ ita potuit creſcere ueſꝑtina ſcīa eiꝰ. ſicut angeloꝝ. quia poſſūt fieri q̄ nō ſunt. Conͣ. Gregꝰ ſuꝑ illud Luce 2. Proficiebat etate ⁊ ſapīa ⁊cͣ. Nō accipiēdo qd̓ nō hēbat ꝑ acceſſū tꝑis: ſed pādendo do nū gr̄e. Itē Hamꝰ proficere dicebat̉ ẜm ea que inerat ſibi ſapīam in manifeſtationē duces. Relinquit̉ gͦ. ꝙ nō defuit ſcīa lꝫ ma nifeſtatio. Itē nihil hn̄s habitū ẜm nobi liorē modū ⁊ ꝑfectū hꝫ ordinatōꝫ ad illaꝫ ẜꝫ modū īꝑfectu. Sꝫ ignobilior eſt ille qui ē ẜꝫ exꝑientiā: illo qͥ eſt ẜm viā aliā. Ergo xp̄s no ꝓfecit in ſcīa ẜm exꝑientiā. Itē xp̄us ẜm intellectu fuit ꝯp̄henſor: Sꝫ aīa ī gl̓ia nullo mo ordinat̉ ad habitu exꝑim̄talē. īmo euacu at huiꝰ habitū: tanqͣꝫ id qd̓ īꝑfectu eſt: cū adē cognitio ꝑfecta. Si ergo ꝑſcm̄ tollit īꝑfectu p̄teritū: nō ordinat ad īꝑfectu futuꝝ. Relinqͥ tur gͦ ꝙ cognito in ꝑte: nō fuit in xp̄o: exquo huit cognitōꝫ ꝑfectaꝫ. Sol̓o vnꝰ eſt modꝰ ſciendi in xp̄o ẜm diuina naturā: ⁊ ibi ſcīa idē eſt qd̓ id ip̄m.i. ꝙ eiꝰ eſſentia. iſte modꝰ fuit in filio dei ab eterno. Scd̓us eſt in xp̄o ẜm gratia vnionis qua ſcīam nulla alia crea tura habuit. Iſte.n. modus diſtinguit̉ ab oī alio ſciente Itē tertiꝰ eſt ẜm gratiā ꝯp̄hē ſoris: ī hac cōicant angeli: ⁊ aīe ſcē. Itē qͣrtꝰ ẜm naͣm integra aīe: ẜm quā hūit Adaꝫ ſciaꝫ ī ſtatu īnocētie: ⁊ hac huit ꝑfc̄iꝰ qͣꝫ alit puri hoīes. Itē quintꝰ ẜm penalē naͣm aſ ſumpta. Itē ſextꝰ eſt quēdā gr̄a data xp̄o ad cognoſcendū res ẜm numeꝝ ẜm ꝓgreſſū tꝑis: que fuit a principio data aīe xp̄i: ẜm in tellectu. nō dico ip̄a cognitio: ⁊ qͣꝫtū ad pri mū: ſil̓r ſe hꝫ ante īcarnatōꝫ ⁊ pꝰ. Scd̓s ꝟo no fuit ab eterno ẜm hāc oīum hūit cogni tione.ſ. eoꝝ: que ꝑtinebant ad mīſteriū incar nationis: paſſionis ⁊ redēptionis. Hāc etiā nō hūerūt ageli ſtatī pꝰ ꝯfirmatōꝫ. Un̄ dixe rūt Yſa. 63. Quis eſt iſte: qͥ uenit de Edō ⁊cͣ Et ſi aliqui habuer̄t: hͦ fuit ex ſuꝑadditōe ali qua: nō ex ip̄a gl̓ia. Et ẜm hͦ intelligit̉ illud ad Eph̓. 3º. Ut innoteſcat principatibꝰ ⁊ po teſtatibꝰ ꝑ eccleſia. Scd̓m ꝟo tertiū mod̓ cognitionis.ſ. ꝯprehenſoris: hūit cognitiōeꝫ oīum ꝑtinentiū ad ſuā gloriā: ⁊ ſuoꝝ.i. eoꝝ que ordinant̉ ad illa. Quartꝰ ꝟo modꝰ co gnitionis que eſt ẜm naͣm integrā: q̄ fuit in Adā. Gn̄. 3º. Adduxit ea ad Adā: vt videret ⁊cͣ fuit in xp̄o ẜm naͣm integrā quā aſſumpſit Quintꝰ qui eſt cognitōis: que eſt ẜm naͣ: penalē. fuit ſil̓r in xp̄o. In hac didicit diuer ſas penalitates ẜm exꝑiētiā in affectiua: qua tn̄ cognouit ẜm aliu modū. Sꝫ ẜm gratiam cognitionis: que data eſt ſibꝰ ꝑ gr̄am vnio nis. Un̄ p̄ſciuit illas ẜm gr̄am que fuit gͣtia vnionis. Sextꝰ modus cognitionis ē ad cognoſcendū nō vt prior que affectiue fuit ſꝫ cognitiue ex ſenſu. Un̄ ſpecialis gr̄a quā hūit ad ſciendū: fuit ei data quo ad exꝑien tia incognitiua. Nondū aūt ꝙ eſt duplex cognitio in ſenſu ꝑ exꝑientiā. Cognitio ent in ſenſu eſt duobus modis. Uno mo cum res eſt in ſenſu ẜm ſimilitudinē. Alio modo cū eſt in ſenſu ẜm formā. Alit̓.n. eſt ſil̓itudo coloris in oculo. Alit̓ dolor. Et ẜm hoc du plex eſt cognitio in xp̄o ẜm exꝑientiā. Prīa qͣꝫtū ad naͣm penalē. Scd̓a qͣꝫtū ad ſpecialeꝫ gr̄am cognoſcendi res ẜm numeꝝ ꝑ ꝓceſſu tꝑi sͣ. Ad obiecta ꝟo incontrariū dd̓. Ꝙ quedā aucͣtes intelligūt̉ ẜm cognitōꝫ ꝯpletā ẜm gr̄am vnionis ⁊ ꝯprehenſoris: ⁊ ītegre naͣe. Alie ꝟo intelligūt̉ ẜm cognitōꝫ exꝑimē talē. Alie ꝟo ẜm manifeſtatōꝫ quo ad nos. No tn̄: ꝙ ſi qn̄qꝫ nouit pͥmo modo. Quod pͥus noͣ nouit illo eodē moͣ. Nō dꝫ ꝓpter hͦ dici ignorantia. Ignorantia.n. dr̄ eſſe alic quod pͥus no fuit cognitū: ⁊ de his que ne ceſſaria ſūt. Sꝫ talis nō fuit in xp̄o. Nō eniꝫ pōt dici ꝙ aliquid nō nouit: qd̓ nō prius. qͥa ſenſibilia que addidic̄ ꝑ exꝑientiā pͥus nouit ꝑ modū nobiliorē ⁊ ꝑfectiorē. Ignorātia āt ē defcūs ꝑfectōis. Et ſic pꝫ rn̄ſio ad prīo ob iecta. Quia ⁊ ſi didicit ex his que paſſus eſt obedientiā. et ſi eruditꝰ eſt vſqꝫ ad mortem Nō ꝓpt̓ hͦ ſeqͥt̉ ꝙ fuit ignorās: Quia qd̓ ꝓ ceſſu tꝑis cognouit ſcīa exꝑimētali: pͥus re cognouit alio mō cognitōis. Sil̓r intelli gendū eſt de alijs obiectis ſequētibꝰ. Unde nō veīt ī aliquid nō notū oīo ꝑ ꝓceſſū tꝑis ſed ī aliquid noͣ notū ſic. Ad hoc qd̓ dic̄ Damꝰ. Ꝙ aſſumpſit naͣm ſeruilē: ⁊ ignorā tē. dicendū. ꝙ ſeruilis dr̄ rōe peccati. Sꝫ ſic n̄ fuit ī eo ẜuil̓: ſꝫ ẜuil̓ rōe pene. Ad qua obli gata fuit hūana naͣ ꝓpt̓ peccatū. Ꝙ ꝟo dr̄ ignoras. hoc refert̉ ad genus naͣe. nō ad naͣꝫ ꝓut fuit ī xp̄o. Ip̄e eīꝫ dr̄ filiꝰ: n̄ ſeruus. Un̄ Anſel̓. on̄dit. ꝙ n̄ decuit ip̄m aſſumere igꝭ rātiā dicēs. Quo tot ⁊ tāta faceret ille ho ſine īmēſa ſapīa. Ubi on̄dit. ꝙ n̄ fuit ignorā tia nature reſpectu bōi: nec reſpcū mali. ſic ſi nihil amat̄ qd̓ n̄ cogͦſcat̉: ſicut nihil bōi ē qd̓ nō amet. Sic nihil eſt qd̓ ignoret. Bonū aut neo ꝑfecte nouit. niſi qui ſcit illud a ma lo diſcernere. Et ſic nō fuit ignorātia: nec re ſpcū mali: nec reſpcū boni. Ad qd̓ obicit̉ ꝙ īꝑfectio fult ex ꝑte cognitiue: ſicut ex ꝑte affectiue. dd̓. ꝙ nō eſt veꝝ. quia ip̄e dn̄s di ſpen ſatiue: ⁊ ẜm ꝯgruitate redemptionis noſtre: aſſumpſit īꝑfectiones quaſda ex ꝑte affectiue ꝓut ꝯgruebat nr̄e redemptōi. Nō aut ex ꝑte cognitiue. Quia huiꝰ defectꝰ.ſ. ꝗ ꝓponunt ignorantiā noxii eſſent in multis ⁊ in nullo vtiles. vt vult Anſel. Ad aliud Augꝰ. qd̓ obicit̉ ꝙ ꝯpaſſio fuit in ītelligibi li affectiua. ſicut paſſio inſenſitiua dicendū ꝙ lꝫ intelligibilis pars eſſꝫ ꝯſentiens vel cō patiēs corꝑali qn̄ patiebat̉: nihiloīnus fru ebat̉ ꝑfecte. Ex hoc.n̄. ꝙ patiebat̉ gaudebat Un ꝑfectu huit gaudiū: ⁊ maximā paſſiōeꝫ quia ex hoc fuit gaudiū ꝑfectiꝰ. ſicut eſt in ſcīs patientibꝰ ꝓ xp̄o. Gloria ꝟo illa ⁊ gau diu erat: ẜm ordine ad ſuꝑius.ſ. ad diuinam nam ſibi vnitā: ẜm quā reſidebat rō t̓otius redemptōis. Cōpaſſio ꝟo ẜm ordinatōꝫ ad ī ferius. Un̄ lꝫ ꝯpaſſio eſſet ⁊ paſſio. ex magni tudine tn̄ glorie nō reputabat̉. Pretea lꝫ hoc didicerit ꝑ exꝑientiā. ſciuit tn̄ alio mō vt ſupradictū eſt. Un̄ nō fuit ignoras. lꝫ enī rōnalis ꝑs didicerit ꝑ exꝑientia. ſciuit tamē alio mō. Ad aliud qd̓ obicit̉: ꝙ ex multis ſenſibꝰ vna memoria ⁊cͣ. dd̓. ꝙ duplex eſt co gnitio exꝑimentalis. vna ꝑ viā acquiſitiōis ſcīe ẜm ꝙ ex multis memoriis colligit̉ vnū exꝑimentū: et ex multis exꝑimētis vnū vl̓e quod eſt principiū ſcīe. Alia eſt in via exerci tii practice. ſicut cū aliquis habꝫ theoricam medicine: exꝑit̉ ⁊ ꝓcedit̉ in oꝑibus practice In pͥma viā eſt motus: ab incognito ad co gnitu. In 2ª ꝟo ē motꝰ nō ab īcognito ad co gnitu. Sꝫ a cognito hͦ mō: incognitū ẜꝫ aliū modū. Sic̄ dic̄ Ph̓s. Prima via eſt īꝑfectoīs naͣe. ꝗa eſt motꝰ ab ignorantia ad ſcīam. Et io nō ē ponēda in xp̄o. Scd̓a ꝟo via ē ꝑfecti onis naͣe. Nā ẜm ea nō eſt motꝰ ab ignoran tia ad ſcīam. Sed ab hiꝰ ſcīa ad alteriꝰ modi ſcīam. Prete̓a uenire a poſterioribꝰ in pͥo ra eſt ẜm naͣm corrupta: ⁊ īꝑfectā. E9º vero uenire eſt ẜm naͣꝫ ꝑfecta in pͥmo ſtatu. ⁊ ita fuit in xp̄o. Ad aliud dd̓. ꝙ diſſimilit̓ eſt in xp̄o. ⁊ in angelis matutinū ⁊ ueſꝑtinum Ue ſꝑtina enī cognitio ꝓprie dr̄ in creatura que poſſibilitatē hꝫ ad obſcuritarē. Ueſper tinū.n. dicit poſſibilitatē ad obſcuritatē: ⁊ hec poſſibilitas fuit in angelis. Un̄ hoc fuit ī naͣ alia a xp̄o tm̄. Sꝫ in ip̄o nō fuit hec poſ ſibilitas ꝓpt̓ vnionē. Un̄ ⁊ ſi habuit cogni tione reꝝ in genere ſuo. nō ꝯuertit̉ cum co gnitione veſpertina niſi fiat additio.ſ. poſ ſibilitas ad obſcuritatē. Un̄ hr̄e cognitionē in genere ſuo cū tali poſſibilitate: ꝯuertitur cū cognitione ueſꝑtina. Sꝫ talē nō hūit xp̄s Ergo nec ueſꝑtina. Sꝫ ſtatī cū vnita eſt naͣ humana cū diuina huit gratiā. Et ſic fuit cū luīe: ⁊ nō cū obſcuritate aliqͣ ſicut angeli quantum eſt de natura ſua. Conſequenter que rit̉. Utꝝ ſcīa xp̄i fuit fine aliqua ignorantia Dicit. n. Ambroꝰ in. 3º liº. de ſpū ſcō. Sic deꝰ ꝑfectōꝫ naͣe aſſumpſit hūane. ſuſcepit ſenſū hōis. ſed nō ſenſu carnis īflatꝰ. Genſu hōis aīam dixit turbatā. ſenſu hōis exuriuit ⁊ co gnouit. Senſu hoīs ꝓfecit. ſicut ſcriptum ē Ih̓s ꝓficiebat etate ſapīa ⁊ gr̄a. Quo ꝓfi ciebat d̓i ſapīa ꝑfcūs etatis: ⁊ ꝑfcūs ſapīe n̄ diuine: ſed hūane. Et ſequit̉ exꝑs āt agniti onis infātia ꝑ humana vtiqꝫ īprudentia: qd̓ adhuc nō didicit ignorabat. Itē Io. Daꝰ. 3º li Ignorantē ⁊ ſeruilē aſſumpſit naturam Itē Anſel. 2º. Cur deꝰ hō. Cur noͣ poterat ille hō ꝟe eſſe ignorās. Sicut ꝟe mortalis erat: Ex quo arguit̉. Cū ꝟe aſſumpſerit ip̄e mortalitate ꝙ ⁊ ꝟe ignorantiā Conͣ. Anẜ Illa aſſumptio in vnitate ꝑſone filii dei nō niſi ſapient̓ a ſūma ſapīa fiebat. Et iō nō aſ ſumpſit in hōie: quod nullo mō vtile. ſed val de noxiū ē ad ſuū opꝰ: qd̓ idē hō facturꝰ eſt Ignorantia nāqꝫ ad nihilū illi vtilis eſſet. ſꝫ ad multa noxia. Itē qūo tot ⁊ tāta oꝑa face̓t: ſine īmēſa ſapīa. Itē id̓ Anſel. qūo il li credēt hōies. ſi illū ſciret neſcientē. Si aūt neſciret ad quid eſſet illi vtilis ignorātia. Itē Io. damꝰ. Proficere dr̄ etate ſapīa: ꝑ augmētatiōꝫ etatis: ea que ei inerat ſapīam in manifeſtatiōꝫ ducēs. Qui aūt dicūt ip̄m ꝑficere etate ⁊ ſapīa vt additamētū ſuſcipiē tem: nō eā que ẜm īpoſtaſim vnionē uenerā tur Itē maior eſt cognitio creature ꝑ vni one̓: qͣꝫ ꝑ ꝯprehenſiōꝫ. Si ergo in cognitione que erat ꝑ apprehenſiōꝫ: ī gl̓ian̄ manet. ergo nec cū vniōe poterit eſſe ignorātia. Item ſi aliqͥs oculꝰ hēret ſil̓idīeſ oīuꝫ viſibiliū vni tas: virtꝰ viſiua iūcta illi oculo hēret cogni tiōeꝫ oīum ſenſibiliū. Ergo cū ītellectꝰ aīe xp̄i ſit iūctꝰ ītellectui īcreato. ī quo rōes ⁊ idee reꝝ oīum ſunt ītellectus xp̄i habebit cognitiōꝫ oīum. ſine ignorātia alicꝰ. Qd̓ ꝯcedendū eſt. ⁊ dd̓. Ad pͥmū in contrarium ẜm Io. dama. Si ẜm theologū Grego. Seꝑa bis qd̓ vr̄ ab eo qd̓ intelligit̉ ⁊ ſerua dicet̉ ⁊ ignorans caro. ꝓpter īpoſtaſeos aut.i. ꝑ ſone indiuiſibilē vnionē ditata eſt aīa dn̄i futuroꝝ cognitōe. Ad ſcd̓m rn̄det Anſel Sapient̓ deꝰ aſſumpſit mortalitatē: qua ſapi ent̓ ⁊ valde vtilit̓ vteret̉. Ignorātia ꝟo non poterat aſſumere ſapient̓. qͥa nūqͣꝫ eſt vtilis ſed ſꝑ noxia: niſi forte mala uolūtas que nu qͣꝫ in illo erit ab effectu reſtringat̉. Ad au ctoritatē Ambro. rn̄dꝫ mgr̄ ī ſentꝭ. exponēdo dicens: ꝙ intelligenda ſunt ꝟba Ambro. vt qͣꝫtū ad viſū hoīum ⁊ ſui ſenſus oſtenſione profeciſſe dicatur. Conſequenter que rit̉ vtꝝ ſcīa xp̄i fuerit oīum.i. vtꝝ oīum ha buerit ſcīam. Ad quod ſic Anſel. libº. 2º. Cur deꝰ hō. Nihil amat̉ qd̓ nō cognoſcat̉. Si gͦ nihil eſt boni: quod aīa xp̄i nō amet. Ergo nihil eſt boni qd̓ ignoret. Bonū aūt nēo ꝑfe cte nouit: niſi ꝗ ſcit a malo illd̓ diſcerne̓. Nl̓ lū ergo erit malū: quod ignorabat. ex quo re līquit̉: ꝙ oīuꝫ tā bonoꝝ qͣꝫ maloꝝ hūit ſcīaꝫ Itē Apocꝭ. 5. Dignus eſt agnus qui occi ſus eſt accipere virtutem: ⁊ diuinitatem ⁊ ſapīam. glo. oīum reꝝ cognitōꝫ: ſicut ꝟbū ſibi vnitū. Conͣ. Math̓. 13º. De die illa neo ſcit: neqꝫ filius ⁊cͣ. Ergo ip̄e ẜm ꝙ hō diem iudicii ignorauit. Itē Ieroꝰ. Solus pater ⁊ filiꝰ ⁊ ſpūs ſcūs.i. vnus deꝰ in ſua ſcīā: ali is incognitū hͦ reſeruat. Ergo ab illa cogni tione excludit̉ oīs creatura. gͦ ⁊ xp̄i aīa. Itē Ambro. Per humana īprudentiā q̄ d̓ adhuc nō didicit ignorabat. ℟º aliud eſt lo qui de naͣ in ſe. alid̓ de naͣ vnita. Ꝙ ergo di neſcire de hora iudicii ītelligit̉ rōe naͣe ī ſe Rōe ꝟo naͣe vnite hꝫ notitia illius. Un̄ Da mꝰ. ẜm theologū Grego. Si ſeꝑabis qd̓ vr̄ ab eo quod ītelligit̉ ignorās dr̄ caro. ꝓpter ꝑſone ꝟo indiuiſibilē vnionē ditata eſt aīa dn̄i futuroꝝ cognitiōe. Uel alit̓ ẜm Rab. ⁊ Bedā. Cū dr̄ neſcire filius. intelligit̉ de fi lio adoptiuo. Un dicūt on̄dit̉ nō de vnige to: ſed de adoptiuo filio hͦ dixiſſe. ⁊ per hͦ pꝫ rn̄ſio ad pͥmū. Ad ſcd̓m dd̓. ẜm Anſel̓. in liº. Cur deꝰ hō. Cū dictū eſt xp̄s didicit ī telligendū eſt. fecit alios diſcere. vel quod ꝑ ſcientiam nō ignorauit exꝑimēto didicit. Scd̓m hͦ querit̉. vtꝝ ſeqͣtur: xp̄s hꝫ ſcīam oīum. ergo hꝫ ſcīam creadi mūdū. Ad qd̓ dd̓. ꝙ hoc eſt duplex. Xp̄s hꝫ ſcīam creandi mundū. quia iſte genitiuus creādi pōt dice̓ habitudine ad ſcīam cāe maͣlis: uel effectiu: Si dicat habitudinē cāe maͣlis: ꝟa eſt. ⁊ eſt ſenſus: hꝫ ſcīam creandi.i. hꝫ ſcīam de crea turis: aut de ip̄a creatōe. Si dicat̉ habitudī nē cāe efficientis falſa eſt. quia tūc eſt ſēſus hꝫ ſcīaꝫ ad creandū. l̓ ad hͦ vt creet̉: qd̓ falſū ē Conſequenter que rit̉. vtꝝ xp̄s hūit ſcīam ẜm oēm modū ſciē di. Querit̉ gͦ. vtꝝ hūit ſcīam deliberati uā. quod vr̄. quia iſta eſt ꝓprie humane naͣe ip̄e aūt accepit oēs ꝓprietates hūane nature ergo ⁊ iſtā hūit. Conͣ. Damꝰ. In xp̄i aīa n̄ inquimꝰ conſiliū ⁊ electiōꝫ. Nō enī habuit ignorantiā. ℟º electio dr̄ duplicit̓: ⁊ cō ſiliū ſil̓r. Uno mō ꝯſiliū dr̄ appetitꝰ inquiſi tionis eiꝰ qd̓ ignorat̉: ⁊ electio p̄optio pro uenies ex hiꝰ cōſilio. ⁊ hoc mō nō fuit ī xp̄o ꝯſiliū: nec electio. Alio mō ꝯſiliū dr̄ di ſcretio in trina boni a malo: ⁊ electio p̄opto boni: ⁊ hoc mō fuit in xp̄i aīa ꝯſiliū: ⁊ electō ⁊ ſcīa d̓liberatiua. Itē q̄rit̉. vtꝝ ī xp̄o fue rit ꝯgniº ſucceſſiuā ex ꝑte ītellc̄s ſpeculatiui Nā dicit Augꝰ liº. 15º. de trinitate Oīum ſci entiā vno aſpectu videbimus. nec erūt volū biles cognitiones de vno in aliud. ergo ml̓ to magis ītellectꝰ xp̄i: vnitꝰ ſūme ſapīe: oīa ſciebat ⁊ ꝯtēplabat̉. Contͣ. Scīa in xp̄o ho mine eſt ẜm naͣm rōnis hūane. Sꝫ rō ẜm ꝙ ē ꝓpria hoīs: ⁊ facit drīam a deo: ⁊ angelis decurrit ab vno cognito ⁊ accepto in aliud ⁊ ab vno prius accepto pꝰ aliud. vt a p̄miſ ſis ad ꝯcluſionē. Sꝫ ꝯſtat vbicūqꝫ ē talis cō gnitio: eſt ſucceſſio. nec eſt in vno aſpectu. Relinquit̉ igit̉ ꝙ ſcīa xp̄i ẜm rōꝫ humanā ex ꝑte ſpeculationis eſt ſucceſſiua. Item Grego. Cū mēs hōis ad vnū ſe ꝯuertit: auer tit ſe ab alio. ℟º cū multiplex ſicut ocm̄ eſt ſit ſcīa in xp̄o creata: ſcīa.ſ. ẜm gratiā vni onis: ⁊ ſcīa ꝯprehenſionis: ⁊ ſcīa naͣe ꝑfecte ⁊ ſcīa exꝑientie. Scd̓m duas pͥmas eſt ſcīa in xp̄o ſub vno aſpectu: nō ſucceſſiua. quia e in ꝯtemplatōe cae: que deꝰ eſt: in qua videt oīa ſil̓. ẜm ꝙ dicit Apl̓s in. i. ad Corꝭ. 13º. Auc cognoſcā ſicut ⁊ cognitꝰ ſū. quia ſicut de cognoſcit nos in ſe ip̄o: ⁊ oīa alia. ita ⁊ noſ in gloria ꝯprehendimꝰ nos ⁊ oīa alia in xp̄o ⁊ ita ſil̓ oīa. Et hoc mō aīa xp̄i ꝑ gr̄aꝫ vniōis ⁊ ꝯprehenſonis ſil̓ nouit oīa nō ſucceſſiue Scd̓m ꝟo ſcīam integre naͣe: ⁊ ſcīam exꝑiē tie nō ſpeculabat̉ oīa ſiml̓. Sꝫ erat decurſus ab vno noto ad aliud notū. nō tn̄ a noto ad ignotū. ſꝫ a noto ẜm hūc modū: ī ignoto ẜm aliū modū. ẜm quod dic̄ Ph̓s. Quia ſciētes ꝓpter qͥd neſciūt ip̄m quia. cū igit̉ poſtea ip̄m qͥa cognoſcāt: nō mouēt̉ a cognito ī nō cognitu. ſed a ꝯgnito ſic in īcognitū ẜꝫ aliū modū. ⁊ ẜm hoc pꝫ rn̄ſio ad obiecta. Cōſeqͣt̓ q̄rit̉. vtꝝ cognitio ꝑ exꝑientiā mā ſit in aīa xp̄i pꝰ ſeꝑationē. qͥa vr̄ ꝙ hiꝰ ſcīa bona eſt. ſed nullū bonū ei defuit. ergo iſta ſcīa ꝑmanſit. Conͣ. Iſta ſcīa fit ꝑ paſſiōeꝫ ſenſus. Sꝫ nulla paſſio ꝑmanſit: nec ſenſus paſſio. ergo nec iſta ſcīa ꝑmāſit. ℟º in co gnitiōe exꝑientie īꝑfecio eſt. Roe eiꝰ imꝑfe ctionis nō pōt remanere in beatificata aīa ẜm ꝑtem ſenſibilē. Et iō ꝗa in ꝑte eſt nō re manet: ẜm qd̓ dr̄. 1. Corl. 13º. Cū venerit quod ꝑfectu eſt euacuabit̉ quod ex ꝑte eſt. Conſequenter que rit̉. vtꝝ xp̄s acceperit aliquā ſcīam ab āgel̓. Ad qd̓ ſic Dyoꝰ ī Icrachia āgelica. Per age los videmus eū ſub paternis legibꝰ ordina tū. Sꝫ ſuꝑior ordo inferiorē illuiat: ⁊ ſic de inceps. Relinquit̉ gͦ ꝙ ſuppremꝰ ordo ad minꝰ erat illūinatiuꝰ aīe xp̄i. Conͣ. Ad heb i. Minuiſti eū paulominꝰ ab angelis. glo. hͦ eſt rōne paſſionis nō potentie. Ergo nec ra tiōe ſcīe minor erat angelis. Itē glo. ibi d̓ naͣ mētis hūane quā aſſūpſit xp̄us ſolꝰ maior eſt deꝰ. Ergo nō eſt minor angelis. gͦ nūqͣꝫ hūit iluminationē ab eis. qd̓ ꝯcedendū eſt Id illud gͦ qd̓ dicit Dyoꝰ. dd̓. ꝙ nō ītel ligit ip̄e ꝙ ſubdat̉ angelis quantum ad ſci entiam. Sed ꝙ ꝑ angelicū officiū incarnatio nis miniſteriū diſpenſatū eſt. Un̄ dicit. Ui deo ꝗa diuinū humanitatis mīſteriū angeli docuerūt. ſicut diniſſimꝰ Eabriel Xachariaꝫ docuit ⁊ Maria. Alius angeloꝝ Ioſeph e rudiebat. Et ip̄e Ih̓s ſuꝑceleſtiū eſſentia: ſuꝑeſſential̓ eēntia ſubdit̉ patris ⁊ dei per angelos diſpōnibꝰ. ꝑ ip̄os nūciat̉ adioſeph IEu ad egiptū receſſio. ⁊ rurſus ad iudeaꝫ reditio. Conſequenter que rit̉. vtꝝ ſcīa aīe xp̄i fuerīt equalis ſcīe dei Ad qd̓ ſic obicit̉. Quāritas ſcīe attendit̉ ẜm quātitatē ſcibiliū. Si gͦ equalia ſunt ſcibilia aīe xp̄i. ſcibilibꝰ ſcīe dei eqͣles erunt ſciētie Item Hu. de. ſā. v̓. Aīa xp̄i eq̄ ſapiens ē vt deꝰ. Conͣ ſcīa dei eſt ſua eſſentiā: ⁊ cō prehendit ſuā eſſentiā ⁊ ſuā potentiā ⁊ ꝟ tutē. Cū gͦ eēntia pō ⁊ ꝟtus ſint infinita. et ſcīa dei infinita. Cū ergo ſcīa aīe xp̄i ſit fini ta quia creata. Impoſſibile eſt equari. ⁊tē Hugo de ſco vic. Unu ſcio ⁊ indubitanter affirmo. quia aut alia ſcīa p̄ter diuinam in aīa xp̄i nō fuit. aut ſi alia fuit: ei equalis nō fuit. Itē Pſal. Hirabilis facta eſt ſciētia tua. ex me ꝯfortata eſt ⁊ nō potero ad eam glo. Hō vnitꝰ diuine naͣe nō pōt ei eqͣri ī ſcīa ℟º eſt ꝯſiderare diuinā eſſentiā. ẜm qd̓ dr̄ reſpcū ſui. et ẜm qd̓ dr̄ reſpectu creatorꝭ. ẜm vero ꝙ dr̄ reſpcū ſui eſt ſcīa eſſentie ⁊ ꝟtutis infinite. ⁊ ẜm hunc modū nihil eſt ei equabile. Scd̓m ꝟo ꝙ dr̄ reſpcū creaturaꝝ ꝯſiderat̉ diuina ſcientia in triplici reſpectu Primus reſpectꝰ eſt ad id: qd̓ ſcit̉. Scd̓s ad mediū ꝑ qd̓ ſcit̉. Tertiꝰ eſt ad modū qͦ ſcitur Et ad hoc ꝙ dicat̉ aliqͥd equale ſcīe dei oꝫ ꝙ equet̉ ẜm hec tria. quod nō eſt poſſibile creature aliquo mō. Dicendū gͦ ꝙ ꝯꝑati on habita ſcīe aīe xp̄i ad diuinā ſciam ẜm illud qd̓ ſcit̉ eſt dicere aīam xp̄i eque ſcire ſi cut deꝰ. quia ſcit oīa que deꝰ. Cōꝑatiōe ꝟo habita quātū ad mediū ꝑ qd̓ ſcit̉. vel quātū ad modū quo ſcit̉ nō erit dicere equalitatē Quia deꝰ ſcit oīa ꝑ ſe ip̄m ſicut cam oīum Aīa ꝟo xp̄i nō ꝑ ſe ip̄am cām. īmo ꝑ cāꝫ deū Ecce ineqͣlitas quātū ad mediū. Preterea clarius ⁊ luculentiꝰ eſt cognitio dei qͣꝫ co gnitio anime xp̄i de rebꝰ oībꝰ. quia ip̄e deꝰ oēs res videt vt in ſe. Aīa uero xp̄i nō vt in ſe: ſꝫ vt in deo. Ex qͦ pꝫ inequalitas quātum ad modū. Ex quo relinquiturſimpliciter in equalitas ⁊ īequalis. Oſt inquiſitiōꝫ de gr̄a ⁊ ſcīa xp̄i. ⁊ inquirendum eſt de potentia chriſti. et queruntur duo. Primū an generalit̓ fuerit in xp̄o potentia nō peccandi. Scd̓o vtꝝ ī ip̄o ẜm ꝙ homo fuerit omnipotentia. obr̄ ſic. Anſel Ad primum quo dicemus eū nō potuiſſe mētiri: quod ſꝑ eſt peccatum cū dicat iudeis de pr̄e Si dixero. qͥa nō ſcio eum ero ſimilis vobis mēdax. ⁊ int̓ hec ꝟba dicat non ſcio eū. Ergo ip̄e potuit eē mēdax ergo potuit peccare. Itē idē Anſel Quis eum dicat has tres dictiones nō potuiſſe ꝓferre ſine alijs ꝟbis: vt diceret nō ſcio eū qd̓ ſi faceret vt ip̄e ait eēt mēdax. cū ergo hͨ potuit: peccare potuit. Itē ſi xp̄s non pōt peccare. ergo de neceſſitate ꝯſeruat iuſticia ergo nō eſt laudādꝰ de iuſticia. Cū gͦ ſit lau dandus relinquit̉ ꝙ pōt peccare. Itē po peccādi ip̄is ſcis cooꝑat̉ ad meritū ⁊ p̄miū ſicut vr̄ Eccle. 3iº Potuit trāſgredi: ⁊ nō eſt tn̄ſgreſſus. face̓ ma. ⁊ nō fecit. Relinqͥt̉ gͦ ſi auferat̉ a xp̄o pō peccādi: ꝙ minuat̉ de pre mio ⁊ merito eiꝰ. ℟º ad pͥmū ẜm Anſel. in liº. Cur deꝰ hō. Oīs ptās ſequit̉ uolūtatē Cū.n. dr̄ ꝙ poſſū loqui uel ambulare. ſubar dit̉ ſi uolo. Si.n. nō intelligit̉ volūtas nō eſt ptas. ſed neceſſitas. nā cū dico quia uolens poſſu trahi aut vinci. nō eſt hec mea ptās: ſꝫ neceſſitas ⁊ ptās alteriꝰ. nō eſt.n. aliud poſſū trahi aut vinci: qͣꝫ aliꝰ me trahē aut vincere pōt. Poſſumꝰ itaqꝫ dice̓ de xp̄o. quia cū dr̄ potuit mētiri. ſubaudit̉ ſi uellet. qm̄ nolens nō potuit mētiri. Cū gͦ nō potue̓it uelle me tiri: nō minus dici pōt nequiſſe metiri. Ad aliud dd̓. ꝙ eſt neceſſitas coactioniſ ⁊ ꝓhibitionis. Et cū aliqd̓ bonū ſit ex hiꝰ neceſſitate noͣ debet̉ laus: quia iſta tollit uo luntatē. et eſt neceſſitas īmutabilitatis. Et iſta nō tollit uolūtatē: nec laudē. ſed ponit ī mutabilitatē uolūtatis in bono. ⁊ hͦ modo deꝰ dr̄ ex neceſſitate eſſe bonꝰ. ⁊ ſeruare iu ſticia. ita etiā xp̄s. nō tn̄ pͥmo mō ẜm qd̓ ne ceſſitas dr̄ ꝓhibitionis vl̓ coactionis. Und̓ Anſel. īproprie dicit̉ nccͣitas vbi nō eſt coa ctio nec ꝓhibitio. Quapropt̓ qͥa deꝰ ꝑfecte hꝫ a ſe quicqͥd hꝫ maxīe laudandꝰ eſt de bo nis: que hꝫ ⁊ ſeruat eā nll̓a necceſſitate. ſꝫ ꝓ pria ⁊ eterna īmutabilitate. ẜm hoc gͦ pꝫ ꝙ nccͣitas īmutabilitatis dr̄ ꝓprie neceſſitas. nō tn̄ tollit laudē. Ad aliud dd̓. ꝙ pō pec cādi inquātū hiꝰ loquēdo formal̓r nō cooꝑa tur ad ꝑͥmiū: nec etiā ad meritū. ſed inquatū po peccādi eadē eſt: q̄ eſt poͣ benefaciendi. pō peccādi dr̄ cooꝑari ad meritū nō inquātum eſt peccandi: ſꝫ inquātū poͣ formal̓r loquēdo Ad p̄miū ꝟo maͣlit̓ ſolū dr̄ poͣ peccandi co oꝑari. qͥa maͣ gl̓ie erit ꝙ huit potentiā peccā di. ⁊ tn̄ nō vſus eſt ea ad peccatū. Ex qͦ ma nifeſtū eſt ꝙ nō dr̄ ſimpl̓r potentia peccādi cooꝑari ad meritū uel p̄miū: ſꝫ ẜm quid. Sī pl̓r cooꝑatur ad meritum potētia libertatis arbitrii: ẜm ꝙ eſt ad faciendū uel nō faciend̓ ſeu faciendi ⁊ nō faciēdi. nō ẜm ꝙ ē peccādi 1 nō peccādi. hoc gͦ poneret̉ in xp̄o que ſim plicit̓ eſt potentia merendi. Conſequenter que rit̉. vtꝝ in xp̄o fuerit oīpotentia. Ad qd̓ ſic Io. 3º. Nō eſt ei datꝰ ſpūs ad mēſurā. gͦ data ē ei gr̄a nō menſurata. Ergo cū gr̄a ſit ad co gnoſcendū ⁊ ad oꝑandū. ergo ei data ē gr̄a ſine mēſura ad cognoſcendū ⁊ ad oꝑanduꝫ Ergo ſicut ꝑ gratiā īmenſā ſiue nō mēſura taꝫ cognoſcendi heat ſcīam oīum. Ita ꝑ gra tia oꝑandi īmenſā poterit oꝑari oīa. Iteꝫ rōnalis aīa eſt imago trinitatis per naturam ſed imago trinitatis attendit̉ quātū ad po tentiā ſcīam ⁊ uoluntatē. Ergo ſicut ꝑ naͣm aīa eſt capax dīne ſcīe ita ⁊ potentie. Ergo ſicut aīa xp̄i naͣli pō potuit caꝑe oēꝫ ſcientiā ita oīpotentiā. Gꝫ datū eſt illi aīe ꝑ gratiaꝫ eſſe illud cꝰ erat capax ꝑ naͣm. gͦ eī data eſt oīpotentia. Itē cū ſint tria: pōſcīa ⁊ uolū tas. potentia nō ponit ſcīam: nec ſcīa uolun tate. ſꝫ e9º. ſcīa ponit potentiā: ⁊ uolūtas ſci ētiā. ita ꝙ ꝯſequit̉ neceſſario. ſi uoluntas eſt ſcīa eſt: ⁊ ſi ſcīā eſt: poͣ eſt. nō enī eſt ſcientia niſi a poͣ ſciendi. Ex hoc gͦ relinquit̉ ꝙ naͣ q̄ eſt capax uolūtatꝭ: ē capax ſcīe: ⁊ que ē capax ſcīe dei: ⁊ potentie dei erit capax. Itē oīs ſcīa practica alicꝰ boni oꝑis eſt cā effectiua uel exēplaris illiꝰ oꝑis. cū gͦ ſcīa oīum com p̄hendat ſpeculatiua ⁊ practicā ſcīam oīum ⁊ in xp̄o ſit oīſcīa: erit in ip̄o ẜm animā ſcīa practi ca oīum. Ergo erit cā effectiua uel exē plaris oīum. Si gͦ hiꝰ ſcīam ſequit̉ potētia actiua: erit in aīa xp̄i ptās faciendi omīa. Itē artifex maͣlis nō ſolūmō ꝯfert alij ſci entiā ſpeculatiuā ſui oꝑis. ſꝫ etiā actiuā. gͦͦ cū artifex ſūmus ꝯtulerit xp̄o hōi oīſciam Relinquit̉ ꝙ nō ſolū dedit ei ſcīam ſpecu latiuā: ſꝫ etiā actiuā oīum. Ergo ⁊ ꝑ ꝯſeꝙͣs oīpotentiā. Fruſtra.n. eſſet actiua pōniſi eēt pō ad actū. Itē ſi diceret̉ ꝙ nō pōt dari oīpotentia creature ꝓpter hͦ. quia eſt īfini ta Ergo fil̓r nec ſcīa cū ip̄a ſit infinita ⁊ maio ris extenſionis qͣꝫ poͣ dei. Ad quecūqꝫ enim ſe extendit pō ⁊ ſcīa. ſed nō ꝯuertit̉ quia ſci entia ſe extendit ad bona ⁊ mala entiā: ⁊ no entia. Potentia ꝟo nō ſe extendit ad mala magis. igit̉ erit capax potentie. cū ſit mino ris extenſionis creatura qͣꝫ ſcīe. Contͣ. Oīs poͣ cꝰ eſt ſuſceptibilis creatura ꝯſeqͥt̉ eſſen tiam creature. Si gͦ poͣ faciendi. vel creandi oīa nullo mō ꝯſequit̉ eſſentiā alicꝰ creature ſed an̄cedit oēm creaturā. ergo potentie fa ciendi: uel creādi oīa: nō erit ſuſceptibil̓ ali qua creatura. gͦ nec xp̄i aīa. Itē nihil pōt eſſe ſui ip̄ius principiū. cū gͦ oīpotentia ſit aīe xp̄i ⁊ oīum principiū. ergo nec aīma xp̄i nec aliqͥd oīum pōt hr̄e oīpotentia. Iteꝫ nulla pō entis creati tn̄ſcendit ens. cū ergo po creandi tn̄ſcendat ens. qͥa eſt oꝑatiua de nō ente ſimpl̓r ens. ⁊ de nihilo aliquid: ergo nulla potentia entis creati pōt eſſe potentie creandi. gͦ nec ꝑ ꝯſeꝙͣs oīpotentia. gͦͦ aīa xp̄i nō huit nec hr̄e potuit oīpotentiam. ℟º ꝯcedendū eſt ꝙ aīa xp̄i nō hꝫ nec ha buit oīpotentiā ſicut oīſciam: niſi eo modo quo dr̄ hūiſſe diuinitatē cꝰ eſt oīpotentia nō tn̄ dr̄ hūiſſe oīpotētiā vt ex ſe poſſꝫ face oīa. ſicut ex alia ꝑte hꝫ oīſcīam. ꝗa ex ſe pōt ſcire oīa. Ad pͥmū aūt dicendū ꝙ data ē ei gr̄a ſine menſura: ſed ad cognoſcendum ⁊ oꝑandū ẜm poſſibilitate naͣe ꝯgnoſcentis ⁊ oꝑantis data eſt gr̄a ſine menſura ad cogꝰ ſcibilia creature ⁊ ad oīa oꝑabilia creature tn̄ oīa ſimpl̓r cognoſcibilia ſūt creature ro nali. nō tn̄ oīa oꝑabilia. ꝓpter ea nō ſequit̉ ꝙ ſicut ꝑ gr̄am huit oīſciam ꝙ oīpotentiam Ad aliud dicendū ꝙ oīſcia nō ponit cau ſalitatē vt principiū reꝝ. ſed ſolūmō ponit ſi militudinē ad res oēs: ⁊ iō cū aīa. ſicut dicit Augꝰ. ad ſimilitudinē totiꝰ ſapīe facta ſit ē oīum ſil̓itudo in potentia ꝑ ītellectu. ſcīa āt nihil aliud eſt qͣꝫ ſil̓atio intellectꝰ ad rem. Erit igit̉ aīa ꝑ naͣm capax oīſcīe. Oīpotētia ꝟo pōit cauſalitatē ⁊ principiū reꝝ oīuꝫ qd̓ nullo mō pōt ꝯuenire hn̄ti principiū ſiue ei qd̓ eſt de principio. talis aūt eſt oīs creatu ra ⁊ rōnalis aīa. ex quo euidens eſt ꝙ nullo mo eſt capax oīpotentie. Ad aliud d d̓. ꝙ po dr̄ dupl̓r. Unoº pō dr̄ reſpcū actus inte rioris ẜm ꝙ dr̄ pō cognoſcendi: uel uolēdi. Alio mō dr̄ poͣ reſpcū actus exterioris ẜm ꝙ dr̄ pō oꝑandi pͥmoº dicta potentia ꝯſeqͥt̉ ad ſcīam. Scd̓o ꝟo mō no. ſequit̉.n. ſi ſcīa ē poͣ cognoſcendi eſt. ſꝫ nō ſequit̉. ſi ſcīa eſt. po oꝑandi eſt. illo gͦ mō quo pōſequit̉ ad ſcīaꝫ eſt pō ad omīa: ſicut ⁊ ſcīa. ſed hec nō eſt poͣ oꝑandi: ſꝫ po cognoſcendi oīa. Ad aliud d d̓. ꝙ ſcientia p̄ctica duobus modis habet̉ Habet̉ eniꝫ ſcientia practica practice ⁊ ha bet̉ ſciētia practica ſpeculatiue. practice cuꝫ refert̉ ad opus ſeu ad executione oꝑis. Spe culatiue ꝟo cū nō refert̉ ad executiōeꝫ oꝑīs ſed ad ꝯtemplatiōꝫ oꝑis. ẜm hͦ gͦ dd̓: ꝙ aīa xp̄i hūit ſciētiā practicā omniū ſpeculatiue nō practice. et ita ſciētiā omniū practica q̄ fuit in deo practice.ſ. ad executōꝫ oꝑis fuij in aīa xp̄i ſpeculatiue.ſ. ad ꝯtemplationem oꝑis. Et hoc mō ſūmus artifex omniū de dit ſciētia practicā ominiū xp̄o hōi. Ad ſci entiā aūt dicta hoc moͣ nō ſequit̉ oīpotētia ſed ad ſciēciā practica alio mō dicta. Ad aliud dd̓. ꝙ quicꝗd eſt creature eſt finitum actu. Tn rōnalis aīa quātū ad potentia vno mo eſt infinita. Alio mō finita. Infinita.n. ē quatū ad potentia cognoſcēdi. Nō.n. det̓mi nat̉ ad aliqua cognoſcibilia. qͥn adhuc poſſit in pl̓a ſi eēnt. ⁊ iō quātū eſt de ſe ē īfinita poͣ Quatū ꝟo ad potentia oꝑandi. Anima rōal eſt finita: quia determīat ad finita oꝑabilia quia ita dat̉ ꝙ ad tot ⁊ nō ad pl̓a. Ex quo pꝫ ꝙ nō eſt ſil̓is fō ex ꝑte capacitatis ſciētie dei: ⁊ potentie. qͥa potentia cognoſcēdi que quodā mō infinita eſt quodā mō eſt capax ip̄ius ſcientie infinite. Ex alia ꝑte poͣ oꝑan di que finita eſt nō eſt capax potentie infini te dei. Itē ſi q̄rat̉ ꝓpter qͥd creature non pōt ꝯferri pō creadi. ſicut generato pō gene randi. Generatꝰ.n. hō hūit potentiā generan di homine. ergo eadē rōe vr̄ ꝙ creatū poſſit hr̄e potentia creādi. Rndu eſt ꝙ hͦ eſt qͥa oīs creatura agit de ſuppoſitōe maͣe. Non enī pōt eſſe tota cā ſui oꝑis. ſicut pͥma pō di quia gͦ potētia creādi eſt in nō ſubiectam mam. Inde eſt ꝙ creatura nō eſt ſuſceptibil̓ potentie creadi. Itē ſi q̄rat̉ vtꝝ anima xp̄i huit omniū uoluntate ſicut ſcientiā: quod videt̉ quia huit voluntatēᵇ oīs boni. Unuꝫ quodqꝫ aut īquātū eſt: bonū eſt. gͦ hūit uo luntatē omniū. Con. uolūtas dr̄ ad opus Un̄ nihil ē dcū: uolo domū. ſꝫ uolo face̓ do mū: ⁊ ita vr̄ ꝙ ſicut pō eſt actꝰ: ita ⁊ uolun tas. ergo ſicut nō huit oīuꝫ potentiā. ita nec oīuꝫ uoluntatē. ℟º. volūtas ⁊ ꝯſenſus di cunt̉ dupl̓r. Eſt.n. uolūtas appetitꝰ rei vt ſu vel rei vt fiat. pͥmo mō eſt uoluntas omniū Scd̓o mō no. pͥmoᵇ volūtas dr̄ reſꝑcū exiſtē tie boni. Scd̓o mō dr̄ reſpcū oꝑationis bor Rdine cōſeque ti q̄rendū eſt de uolūtate: ⁊ orōne ⁊ merito ſaluatoris. Uoluntas in actu cor dis eſt. or̄o in actu cordis ⁊ oris. meritum in actu cordis ⁊ oris ⁊ oꝑis. Primo qͣrit̉ de uolūtate xp̄i ẜm ꝙ hō. Scd̓o de orōne Tertio de merito. Quantū ad uoluntatē querit̉. an in xp̄o fuerīt diuerſe uolūtates. Scd̓o an in xp̄o fuerūt ꝯtrarie uolūtates Ad primum p rc. pr̄ ſi poc obicit̉ ſic. Ma ſibile eſt tn̄ſeat a me calix iſte. Uerutn̄ nͤ qd̓ ego uolo: ſꝫ quod tu uis. Ex hoc on̄dit mgr̄ in xp̄o diuerſas fuiſſe uolūtates. 17. diſtint. iii. li. ſnīaꝝ dicēs. Quo ccͣ ambigendū non ē diuerſitas in xp̄o fuiſſe uolūtates iuxͣ du as naͣs.ſ. diuinam ⁊ humanā uoluntatē. Et humana uolūtas duplex eſt affectꝰ rōnis ⁊ affectꝰ ſenſualitatis: ⁊ uolūtate diuina ⁊ ra tionis uolebat: ſꝫ uoluntate ſenſualitatis re fugiebat. Itē ibidē. qui hōis naͣm ſuſce pit q̄ ſt̓ hōis ſubire debuit. Si gͦ hōis ē du plex affectꝰ rōnis ⁊ ſenſualitatis. ergo ⁊ in xp̄o debuit eſſe geminꝰ affectꝰ uel duplex Uolūtas rōnis qua uellet mori: ⁊ ſenſualita tis quā nollet. Itē ꝙ duplex ſit affectꝰ ho minis oſtendit̉ Io. 21º. vbi dr̄. Petre cū ſe nueris extendes manus tuas ⁊ alius te ciget: ⁊ ducꝫ te quo tu n̄ vis. Et exēplo pau li dicētis. Cupio diſſolui ⁊ eſſe cū xp̄o. iº. ad eph. ꝓpter qd̓ dicit Augꝰ ꝙ Paulꝰ mētis af fectꝰ rōne cupit diſſolui ⁊ eſſe cū xp̄o. ſenſu āt carnis refugit: ex his arguit̉ diuerſas uo lūtates eſſe in xp̄o uel fuiſſe. Contͣ. ſi xp̄us uolebat mori uolūtate rōnis: ⁊ uolūtate ſē ſualitatis nolebat. Ergo caro in xp̄o concu piſcebat aduerſus ſpm̄ ⁊ e9º. ẜm qd̓ dr̄ ad Galatꝭ. 5º. ſed hoc eſt falſū. Nō gͦ fuerūt in eo diuerſe uolūtates. ℟º Augꝰ nō nullū ē vitiū cū caro ꝯcupiſcit aduerſus ſpm̄ ⁊ ſe ꝗt̉ tal̓.n. rixa tal̓qꝫ ꝯcertatio ī aīa xp̄i nll̓ateᶠ eſſe potuit. quia carnalis ꝯcupiſcētia ibi eſſe neqͥuit. dei etiā uolūtas fuit uel erat ⁊ rōni placebat ut ẜm carnē nollet quatenꝰ ꝟitas hūanitatis in eo ꝓbaret̉: ſic gͦ pꝫ rn̄ſio ꝙ di uerſe fuerūt uolūtates: nec tn̄ fuit rebellio carnis ad ſpiritum. Conſequenter que rit̉ an in xp̄o fuerint uolūtates contͣrie. Ad quod ſic Augꝰ. ſuꝑ gen̄. Oē aīal fuit ī archa nōe. Quia oēs motꝰ fuerūt pacati in xp̄o. gͦ in eo non erat contͣria uolūtas ſenſualitatis uolūtati oꝑis. Itē motꝰ ſenſualitatis in xp̄o aut erat ordinatꝰ ſub uolūtate: aut non ꝯſtans ē ꝙ n̄ inordinatꝰ. Relinquit̉ gͦ ꝙ or dinatꝰ. gͦ erat ſub uolūtate rōnis. ⁊ ẜm uo luntate rōis. Conͣ. Contͣrie uolūtates ſūt que ſunt conͣrioꝝ. Sicut dicit Augꝰ in liº. d̓ trinitate. ꝙ ẜm ſpēs volitoꝝ diſtinguūtur ſpēs uoluntatū. Cū gͦ uoluntas ſenſualitatꝭ ⁊ rōnis in xp̄o fuerūt ꝯtrarioꝝ. qͥa vna erat uolūtas viuēdi: altera moriendi. gͦ fuerunt uolūtates conͣrie. Itē ex ꝑte carnis erat cō cupiſcentia viuēdi: ex ꝑte ſpūs ꝯcupīa mori endi. gͦ in xp̄o caro ꝯcupiſcebat aduerſus ſpm̄. Itē Iero. dicit. ꝙ uoluntas hūana ꝓp fragilitatē carnis recuſabat paſſionē. Sꝫ uo lūtas diuina ꝓmpta erat ꝑficere diſpenſati onē. Scd̓m hoc gͦ obicit̉ cū teneret̉ xp̄us uoluntatē humanā ꝯformare uolūtati dīne ⁊ ſcient̓ uolebat ꝯtrariū.ſ. nō mori. ergo pec cauit. gͦ in xp̄o fuit inordinata uoluntas. Itē aūt uolūtas hūana dr̄ a Iero. Uolū tas rōnis: aut ſenſualitatis. Si uolūtas rōis ergo uoluntas rōnis nō erat ꝯformis uolū tati diuine. gͦ peccauit. ſi uoluntas ſenſuali tatis. Aut ergo motꝰ ille uoluntatis erat or dinatus: aut inordinatꝰ. ſi inordinatꝰ. gͦ non approbabat̉ a ratōe. Si ordinatꝰ. ergo appro babat̉ a rōe. gͦ rō nolebat id̓ ſenſualitati ⁊ re dit idē qd̓ pͥus ꝙ peccauit. Itē oīs motꝰ volūtariꝰ ꝯtͣ dīna uolūtatē ē illicitꝰ. gͦ cum motꝰ qͦ uolebat nōͣ mori ſit ꝯtͣriꝰ dīne uolun tati que erat ad mori. gͦ illicitꝰ. ℟º p̄noͣn dū eſt ꝙ xp̄s dr̄ hūiſſe diuerſas uoluntateſ quatuor modis. pͥmoᵇ iuxͣ duas naͣs diuinā ⁊ humanāͣ dicūt in xp̄o diuerſe uoluntateſ diuina.ſ. uoluntas ⁊ hūana. Scd̓o mō ẜꝫ hu manāͣ naͣm dicunt̉ in xp̄o diuerſe uolunta tes.ſ. rōnis ⁊ uolūtas ſenſualitatis Tertō mo dicūt̉ in xp̄o diuerſe uoluntates ẜꝫ rōꝫ. Quia rō hꝫ quādā uoluntatē ut naͣ eſt vnibi lis corꝑi ⁊ hꝫ uoluntatē. vt rō eſt ꝑ oīa con formis diuinitati. Et ẜm hoc dicerent̉ di uerſe uoluntates in xp̄o: uoluntas naͣlis ⁊ uolūtas rōnis. Quarto mō dicunt̉ diuer ſe uoluntates in xp̄o rōe ſui: ⁊ rōnē mēbroꝝ Dicendū ergo ꝙ in xp̄o fuerūt diuerſe uo lūtates: vt q̄dā dicat̉ uelle in ꝑſona ſua. q̄dā ꝟo in ꝑſona mēbroꝝ. Dicendū gͦ ꝙ in xp̄o fuerūt diuerſe uolūtates: ſed nō conrie. nec uoluntas ſenſualitatis conͣria uolūtati rōis nec uoluntas hūana conͣria diuine uolūtati nec uolūtas naͣlis conͣria uoluntati rōis. nec uolūtas rōne ꝑſone ſue conria uoluntati. rōne mēbroꝝ. qͣꝫuis quidā diſtinguāt ꝙ eſt conͣrietas naͣe duplex. naͣlis ⁊ noral̓. Conrie tas moralis eſt que eſt de conͣriis in moribꝰ Conͣrietas aūt in moribus det̓īat̉ ẜm ratiōꝫ boni ⁊ mali. ꝗa ergo ī xp̄o vtrūqꝫ erat bonu ſ. viuere ⁊ mori. Uoluntas ſenſualitatis ⁊ rōnis nō fuerūt contͣrioꝝ in moribꝰ cum v. trūqꝫ ſit bonū. Conrietas ꝟo naͣlis eſt illa ꝙ eſt de contͣrtis in naͣ. Cōtraria aut in naͣ atte dunt̉ ẜm conrias diſpoſitiones in naͣ. Und̓ ẜm hoc viuere ⁊ mori ſūt contͣria: ⁊ uolun tas ſenſualitatis ⁊ rōnis ẜm hͦ fuerūt ꝯtra rioꝝ. ⁊ ẜm hoc uolūtates conrie. Nō tn̄ ex hoc ſequit̉ ꝙ inordinatio fuit in xp̄o. Quia ordinatio ⁊ inordinatio attendūt̉ ẜm rōem moralē.i. ẜm roem boni ⁊ mali. Sꝫ dd̓. eſt rectiꝰ ẜm Io. dama. Ꝙ xp̄us huit diuerſas uolūtates: ſed nōͣ contrarias. Conria.n. nata ſunt fieri circa idem. quia ergo non erat circa idem uoluntas moriendi ⁊ viuen di nec ẜꝫ idē ī xp̄o. quia vnū eſt circa ſenſualita tē. Aliud circa rōeꝫ nō erit conrietas uolun tatis ſenſualitatꝭ ⁊ rōnis. Ad illud quod obicit ꝙ uoluntates ſūt conrie que ſūt con trarioꝝ. dd̓ ꝙ nō eſt veꝝ niſi vbi ſūt eiuſd̓ generis uolūtates. Uolutas aut ſenſualita tis ⁊ rōnis nō ſunt eiuſdē generis. quia illa hꝫ libera ptātem reſpcū ſui actus. Iſta uero hꝫ indita neceſſitatē. Ad aliud dd̓ ꝙ non dr̄ conrietas carnis ⁊ ſpūs: eo ꝙ caro ꝯcu piſcat aliꝗd quod nō ꝯcupiſcit ſpūs. Sed qͥa caro ꝯcupiſcit aliquid qd̓ ſpūs nō vult eam ꝯcupiſcere. ⁊ hoc mō dr̄ Balatꝭ. 5. caro cōcu piſcit aduerſus ſpm̄: ⁊ ſpūs aduer. car. hec enī ſibi inuicē aduerſant̉.ſ. in nobis. Propi̓ hoc dicūt̉ aduerſarii in nobis ꝯcupīa car nis ⁊ ſpūs. Quia ꝯcupiſce̓ carnis ⁊ ſpūs co trariant̉ nō ſolū ip̄a ꝯcupita. In dn̄o autem Ih̓ū qͣuis ip̄a ꝯcupita fuerint ꝯtraria a ſpi ritu ⁊ carne.ſ. viuere ⁊ mori: tn̄ ꝯcupiſcere carnis n̄ erat conriū ip̄i ꝯcupiſce̓ ſpūs. quia ſpūs uolebat ꝙ ip̄a hoc ꝯcupiſceret. Ad aliud dd̓. ꝙ illud argumentū nō valet tene bat̉ ꝯformare uoluntatē humanāͣ uolūtati diuine ⁊cͣ. ergo peccauit. quia ꝓpō illa intelli git̉ īdefinite nō vl̓r. Nō.n. tenebat̉ oēm ſua uoluntatē ꝯformare volūtati dīne. Sꝫ que ē ronis ſolum. voluntas enī ſenſualitatis eſt determinata ad vna ꝑte a cōditore ad ea.ſ. appetenda que ſūt vite ꝯſeruatiua: ⁊ fugien da conria. Uoluntas ꝟo rōnis ip̄a eſt libera dn̄a ſui actꝰ. ⁊ ei lex īponit̉ ꝯformationis. ad diuinā uolūtatē. Ad aliud dd̓m. qd̓ a Iero. appellat̉ uoluntas hūana uoluntas ſē ſualitatis uel uolūtas rōnis naͣlis. ⁊ ꝯcedē dū eſt ꝙ ille motus fuit ordinatꝰ. ⁊ uolūtas rōis uoluit idē vnoᵇ qd̓ ſenſualitas. alioᵈ no Uoluit.n. ut ille motꝰ ſurgeret. ſed noluit vt ꝓcederet. Pretea uoluit abſolute ſiue in ſpū quod uoluit ſenſualitas.ſ. viuere. Cōdi tione ꝟo nr̄e redemptionis uoluit oppoſi tu.ſ. mori. uoluntate gͦ naͣli uoluit idē cum ſenſualitate.ſ. viuere. Ronali ꝟo uolūtate ꝯſideratione nr̄e redēptionis uoluit mori nec ſunt uolūtates conrie: ſꝫ diuerſe. Ad aliud dd̓. ꝙ motꝰ uoluntariꝰ dr̄ ꝓprie ⁊ ī ꝓprie. Motus volūtariꝰ ꝓprie dr̄ volunta te rōnali que eſt dn̄a ſui actꝰ: vt dictū eſt. ⁊ io ei lex īponit̉: ⁊ iō circa motū eiꝰ ē licitu ⁊ illicitū. Motus ꝟo uolūtariꝰ īproprie dicit̉ naͣlis uoluntatis vel ſenſualitatis qui eſt de terminatꝰ ad vna ꝑtē. ⁊ iō neceſſariꝰ. ⁊ īdeo circa illu motu nō cadit licitū uel illicitum. Itē incident̓ querit̉ de illo ꝟbo apl̓i. Cu pio diſſolui ⁊ eſſe cū xp̄o. phi. i. quia conriu vr̄. 2. Corl. 5º. Nolumus expoliari ſed ſuꝑue ſtiri ⁊cͣ. ℟n̄dent ꝙ volūtate naͣli ſiue ſenſu alitatis nolebat expoliari: ſꝫ ſuꝑueſtiri. Sꝫ vo luntate rōnis cupiebat diſſolui. Sed con hoc obicit̉ phi.i. vbi dr̄ Cupio diſſolui ⁊cͣ ml̓ to melius ꝑmanere in carne ꝓpter uos ne ceſſariū ⁊ hoc ꝯfidens. qͥa manebo ⁊cͣ. Ex qͦ relinquit̉ ꝙ meliꝰ erat eī remanere in carne ꝓpter frēs. Sꝫ Apoſtolꝰ volūtate rōnali uo lebat qd̓ meliꝰ ē. gͦ volūtate rōnali uolebat no diſſolui. gͦ uolūtate rōnali uolebat contͣ ria. Itē vtrūqꝫ ex caritate uolebat. ergo volebat contͣria ex caritate qd̓ nō vr̄ ꝯueni ens. Ad qd̓ dd̓. ꝙ in carne eſt infirmitas aggrauans aīam ⁊ naͣm ẜm ꝙ dicit Augꝰ 12º. d̓ ci. d̓i. Ꝙ corpꝰ corruptibile aggrauat aīaꝫ: nō qͥa corpꝰ: ſꝫ qͥa corruptibile. Cū gͦ dr̄ nolumus expoliari: ſꝫ ſuꝑueſtiri. dr̄ reſpectu naͣe. ꝙ ꝟo dr̄ cupio diſſolui dr̄ reſpcū ag grauatis infirmitatis vel corruptionis. Ad aliud ꝟo qd̓ obicit̉ dd̓. ꝙ eſt volun tas abſoluta ⁊ eſt voluntas ꝯditionalis. vo luntas abſoluta eſt quā aliqͥd volumus ſim plicit̓. voluntas ꝟo ꝯditiōalis eſt q̄ volumᶠ aliquid rōne alicꝰ cāe trahentis uel īpellētis Uolūtas ꝟo diſſolutiōis ī Paulo n̄ͤ erat ab ſolute ſꝫ ſb̓ ꝯditione vt eſſet cum xp̄o. volū tas ꝟo abſoluta erat manere. tn̄ ẜm deter minatōꝫ apl̓i neutꝝ erat abſolute volitum quia manere erat ꝓpter vtilitate fratrum. diſſolui erat vt eſſet cum xp̄o. ⁊ io nō erant voluntates ſimplicit̓ abſolute. qͥa erant cō ditionales ⁊ ꝓpt̓ hec pꝫ ſolutio ad obiecta Onſequenter q de orōne xp̄i. Et querūt̉ duo. Pº vtꝝ orauit ẜm affectionē rōnis uel ſenſuali tis. Scd̓o vtꝝ in omī orōne ſua fuerit in omnibus exauditus. arguit̉ ſic dicit Ad primum jo. danꝰ. Oro eſt aſſenſus intellectꝰ in deū. gͦ oro ſolum eſt virtutis intellectiue ſiue rōnis. Nō igit̉ orauit xp̄s ẜm ſenſualitatē. Itē oro ē pi mētis affectus in deū directꝰ: ſicut dicunt ſcī. Si gͦ ſenſualitas no dirigit̉ in diuina ꝗa nec pōt cogitare diuina. ergo nec affici cc diuina. Ergo piꝰ affectꝰ in deū directus nulloº eſt ſenſualitatis. gͦ nec oro: illa ergo oro xp̄i quā orauit ut tn̄ſiret calix nō fuit ſē ſualitatis ſꝫ rōnis. Itē ad ſolā rōeꝫ ꝑtinet ꝯferre res: ſiue ꝑ ꝯditionē ſiue alioº. Ad ſen ſualitatē ꝟo ꝑtinet ſimpl̓r res apprehēde̓ ⁊ n̄ ꝑ collatiōꝫ vel ꝯditionē. Cū gͦ petitio illa ꝓ poneret̉ a xp̄o ſub ꝯditione. Pr̄ ſi poſſibile eſt ⁊cͣ. Relinquit̉ ꝙ petitio illa uel oro fuit rōnis ⁊ nō ſenſualitatis. Itē nullꝰ diſcre tꝰ ẜm diſcretionē oꝑat̉ aliqͥd cꝰ conͣriū uelit gͦ xp̄s nō petiit aliquid cꝰ conͣriū uelit ẜm rōem. Cū gͦ petierit tnͣſitū paſſionis. Relin quit̉ ꝙ voluit ꝙ trāſiret paſſio ẜm roꝫ. ergo ẜm rōeꝫ orabat uel petebat nō mori. Conͣ illud exp̄ſſe eſt qd̓ dicit mgr̄. 17. diſtī. in li. 3º dicēs. Ex affectu hūano ſenſualitatis nō rō nis illud uoluit ⁊ petut: nec impetrauit. nec iō petiit vt īpetraret. ℟º dd̓. ꝙ illa petitō uel oratio fuit rōnis ⁊ ſenſualitatis. ſꝫ aliter ⁊ al̓r: qͥa ſenſualitatis vt mouētis. rōnis vt ꝯponētis. Un̄ dicūt ꝙ in hac petitiōe ratio fuit ſicut aduocatꝰ ſenſualitatis. Unde ⁊ in petitione noͣnda eſt maͣ petitionis ⁊ forma maͣ petitionis fuit ut tnͣſiret calix. forma ꝟo fuit cōditionalis. ſi poſſibile eſſet ẜm dīnaꝫ diſpoſitione. maͣm gͦ petitionis uel orōnis ſūpſit rō a ſenſualitate: ſꝫ formā petitiōis vel orōnis ex ſe: ſeu ex ſua intentione adiunxit ⁊ ꝑ hoc ſoluūt̉ tria pͥma obiecta. Ad illd̓ quod obicit ꝙ nullus diſcretꝰ facit aliquid cꝰ conͣriū uelit. dd̓. ꝙ diſcretꝰ ꝓpter ſe n̄ fac̄ aliquid cꝰ conͣriū uelit ſꝫ ꝓpter alios. diſcre tꝰ.n. ⁊ bonus ꝓpter alios bene oꝑat̉ aliquid qd̓ ſi ꝯpleret̉ quodāmō eſſet contͣ illud qt̓ vult. ſicut accidit in illis qui docēt alios pu gnare: qͥa faciūt intentationes ad ledendum ⁊ tn̄ nolūt ledere. ẜm iſtū modū dd̓. ꝙ xp̄s ꝓpoſuit petitionē uel orationē quā īpetrare noluit ꝓpter inſtructionē noſtra duplicem Prīa eſt qͥa ꝑ illā inſtruimur qd̓ nobis licet uelle aliqͥd ꝓpriū ex ſenſualitate: nec eſt ꝑi culoſū martiribꝰ ſi horreāt mortē cū filiuꝫ dei illā horruerit. Alia ē ꝙ nos debeꝰ ſuppo nere uolūtatē ſenſualitatis volūtati diuine in ꝑiculis poſiti. Un̄ ſubiūxit verū tn̄ nō ſic̄ ego uolo ſed ſicut tu. Conſequenter que rit̉. vtꝝ xp̄s in oī orōne ſua fuerit in omībꝰ exauditꝰ qd̓ ꝓbat̉ ꝑ illud hebre. 5º. In oībus exauditꝰ ē ꝓ ſua reuerentia. Itē ip̄e pie ⁊ iuſte petiit in oībus qd̓ petendū erat. Ergo in oībus debuit exaudiri. Itē ip̄e erat ſū mus ſacerdos: ſcūs: īnocens: īpolutꝰ ſicut dr̄ ad hebre. 7º. Ergo ip̄e ꝓ oībus debuit īpetra re ꝓ quibꝰ orauit. Itē pſal. Uoluntate la bioꝝ eiꝰ n̄ fraudaſti eū. Conͣ. pſal. Deꝰ meꝰ clamabo ꝑ diē ⁊ nō exaudies ⁊cͣ. Item pe tiit vt tnͣſiret paſſio in quo nōͣ eſt exaudituſ Nō gͦ in oībus eſt exauditꝰ. ℟º dd̓. ꝙ oībus eſt exauditꝰ qͣꝫtū eſt de ſe ẜm formaꝫ petitionis. Illa gͦ aucͣtas pſal. Deꝰ meꝰ cla mabo ꝑ diē ⁊ nō exau. nō ītelligit̉ de capite ẜm ſe. ſed de capite rōne mēbroꝝ. Ad ali ud dicendū ꝙ ẜm formā petitionis eſt exau ditꝰ nō ẜm materiā. nō enī petiit paſſionē a moueri abſolute ſed ſub ꝯditione. Onſequenter tur de merito xp̄i circa qd̓ querūt̉ iſta Primo an ꝓprie ponendū ſit in xp̄o meri tū. Scd̓o de tꝑe meriti uel merendi quātū ad ip̄m. Tertio de ca merendi. Quarto d̓ effectu meriti. Ad primum pe īdebito de ſic. Mereri ē face̓ bitū. Quia ſicut dic̄ Augꝰ qd̓ meremur. q. ex debito reddit̉. Cū gͦ xp̄o nihil fuerit indebi tū. gͦ xp̄s nō potuit mereri. vt fieret debitū gͦ nec ſimpl̓r mereri. Itē xp̄s a principio ſue cōditionis ẜm ꝙ hō fuit in ſtatu ꝯpre henſoris ſiue btī: quia fruebat̉ ſicut ſcī ī gl̓a ſed ſtatus ꝯprehenſoris nō eſt mereri. gͦ nec xp̄i. Itē bt̄ūs Hilla. dic̄ non ſibi orauit vt tn̄ſiret calix. ſed ꝓ hōibus: quia ꝑ calice̓ paſ ſionis tēptandi erant oēs diſcipuli. gͦ pari rōne nec ſibi meruit. Itē quicūqꝫ meretur ꝓficit in melius. Si gͦ xp̄s noͣ poterat ꝓfi cere in melius ſibi. Relinquit̉ ꝙ nō poterat mereri ſibi. ꝙ aūt nō poſſet ꝓficere ꝓbatur aucͣte Grego. dicentis. Nō hūit xp̄s tuxͣ aīe meritū quo potuiſſet ꝓficere. in mēbris āt que nos ſumus cottidie ꝓficit. Itē omne meritū eſt ex motu caritatis: q̄ nō eſt beati tudo nec ꝑs beatitudīs: qͥa ſi eſſꝫ beatitudo vl̓ ꝑs beatitudīs. ſequeret̉ ꝙ idē eſſet p̄miū ⁊ meritū: ⁊ ita idē eſſet ca ⁊ effectꝰ reſpcū eiuſdē. Cū gͦ in xp̄o motꝰ caritatis fuerit ꝑſ beatitudinis: relinquit̉ ꝙ nō fuerit merito rius. Ergo nec aliqͥs alius motꝰ: cū a motu caritatis hēant oēs alij eſſe meritorii. Itē cū in xp̄o fuerat ſūma caritas: magis mere bat̉ xp̄s qͣꝫ aliquis hō mereat̉ ex caritate. ſꝫ hō ex caritate meret̉ viſionē dei: ⁊ dilectiōꝫ eterna. Si gͦ nō ē poſſibile mereri maiusqͣꝫ ſit viſio dei: ⁊ dilectio eterna. Nō ergo erit poſſibile xp̄o hn̄ti ſūma caritatē mereri ſibi cū viſiōꝫ ⁊ dilcōꝫ d̓i hūerit a ꝯceptōe. Conͣ Augꝭ. Humilitas xp̄i claritatis eſt meritum Claritas ꝟo hūilitatis eſt p̄miū. ℟º me reri dr̄ multiplicit̓. Unoº dr̄ mereri īproprie ſicut diciꝰ mereri int̓pretatiue: ꝓut dicitur ꝙ exiſtens in peccato mortali: bonū faciens ſꝫ mala intentione meret̉. quia deꝰ retribuit ei maius qͣꝫ faciat: ⁊ iō int̓pretat̉ deꝰ remu nerando: ac ſi ille meruiſſet. Alioº dr̄ mere ri coīter ẜm qd̓ dr̄ mereri de ꝯgruo ẜm que modū dicūt̉ ſcī meren pͥmā gr̄am exiſtēti in peccato. Tertio mō dr̄ mereri proprie ẜm ꝙ nos dicimus mereri de non vebi to facere debitum: ẜm que modū dicimus mereri ex gr̄a ⁊ libro arbitrio vita eternam ẜm qd̓ dr̄. ſcd̓a thi. ultꝭ. De r̄liquo repoſita ē mihi corona iuſticie: quā reddet mihi in illa die iuſtus iudex. Quartoº dr̄ mereri de debito facere maiꝰ debitu. ẜm quē modum dr̄ mereri ex ſequētibꝰ oꝑibus factis in ca ritate. Un̄ Augꝰ ad bonif. Gr̄a meret̉ auge ri vt aucͣta mereat̉ ⁊ ꝑfici. vſtis moīs dr̄ me reri ī nobis. Quintoº dr̄ mereri de debi to habitꝰ facere debitū actꝰ. ẜm quē modū xp̄s meruit ſibi: qͥa cū ab inſtanti ꝯceptioniſ deberet̉ ei ꝑ habitu plenitudinis gr̄e quem hēbat oē bonū: tn̄ ꝑ tꝑis ſucceſſū ex actu gͣ tie in oꝑibꝰ ſuis excellentibꝰ fecit ꝙ ſibi de beret̉ ex actu: qd̓ ſibi debebat̉ ex habitu. Et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad pͥmū obiectū. Ad ſcd̓m rn̄dent hoc mō qͥa ſicut angeli qui iā btī ſūt duplicē hn̄t oꝑationē. Una qua ꝯtēplantur deū. aliā qua mīſtrant nobis: ⁊ ẜm illā quā ꝯtēplant̉ nō merent̉. ſꝫ iā ſūt btī in ſb̓a pͥmii Scd̓ꝫ ꝟo miniſteriū quo mīſtrāt nobis me rent̉ excellentia ⁊ augmentū ip̄ius p̄mii. ẜꝫ iſtū modū magni ꝯſilii angelꝰ hō xp̄s dupli cē hūit oꝑatione aīe.ſ. ꝑtem rōnis. vna qua ꝯtemplabat̉ gloria diuinitatis ẜm quā erat ꝯprehenſor ⁊ beatꝰ. Aliā ẜm quā oꝑabat̉ d̓ ſpenſationē nr̄e redemptōis in corꝑe morta li: ẜm que modū merebat̉: ⁊ erat in ſtatu via toris. Ad aliud dd̓. ꝙ illud qd̓ dic̄ Hyll̓. Nō ſibi orauit intelligit̉: qͥa nō timore paſſi onis ex ꝑte rōnis orauit quo ad ſe. Quauis timore ſenſualitatis orauerit ꝓ ſe. vt patꝫ ex dictis. Sil̓irōe dd̓. ꝙ quātū ad ſuā ſuꝑiorē ꝑtem nihil meruit: cū ẜm illā eſſet beatꝰ qua uis illa meruit quatū ad alia ꝑte inferiorem ⁊ ſenſualitatē ex ꝑte corꝑis: ſꝫ quā erat paſſi bilitas ⁊ mortalitas: ⁊ ip̄e meruit īpaſſibili tate ⁊ īmortalitate corꝑi. hoc infia patebit planiꝰ. Ad aliud dd̓. ꝙ aīa xp̄i ẜm ꝑtem ſu ꝑiorē nō poterat ꝓficere in meliꝰ cū ab īſtā ti ꝯceptionis heret plenitudinē gr̄e ⁊ ꝟita tis. Et ẜm hoc ītelligit̉ aucͣtas Grego. Scd̓ꝫ ꝟo ꝑtē īferiorē ẜm quā hēbat ꝯꝑatōꝫ ad paſ ſibile corpꝰ erat ꝓficere in meliꝰ. ꝗa iuxͣ illaꝫ ⁊ ꝓpter illā. dr̄ in pſal. ⁊ hebre. i. Hinuiſti eū paulominꝰ ab āgelis ⁊cͣ. quo ad illā ergo erat īꝑfectio ⁊ rōne illius poterat dici ꝑfc̄s Ad aliud dd̓. ꝙ motꝰ caritatis duplex eſt Eſt motus caritatis in deum. Et eſt mo tꝰ caritatis in proximum. Motus caritatis in deū eſt ẜm viā ſuꝑiorē. Motꝰ caritatis in ꝓximū ẜm viā inferiorē rōnis. Motꝰ ꝟo ca ritatis in deū: in xp̄o erat ꝑs beatitudīs ip̄i Motꝰ ꝟo caritatis in ꝓximū erat actꝰ meri toriꝰ. Quia motꝰ caritatis in deū erat ẜꝫ ſta tu patrie. ſed motꝰ caritatis in ꝓximū erat ẜm ſtatū vie. Ad vltimū dd̓. ꝙ maiꝰ bonuꝫ meruit xp̄us actu ſue caritatis qͣꝫ aliqͥs ho Sꝫ bonū illud qd̓ meruit xp̄s pōt intelligi qͦ ad nos: aut qͦ ad ip̄ꝫ. qͦ ad ip̄ꝫ n̄ meruit ma ius bonū beatitudīe ꝙͣ nos meremur.ſ. ī ge nere. ſed hoc nō fuit ex d̓fectu caritatis ſue ſꝫ ex plenitudīe ſue gr̄e que augeri nō pote rat quo ad ip̄m. quo ad nos ꝟo meruit maiꝰ bonū: quia ip̄e oībꝰ nobis meruit vitā eter na: quātū eſt de ſe. Un̄ p̄miū ſue caritatꝭ nō fuit ꝑticulare ſed vl̓e oībus: nec nos ex acti bus noſtris poſſemꝰ mereri vitā eternā niſi ciꝰ meri tū p̄ceſſiſſet. ſic igit̉ patꝫ de merito xp̄i. vtꝝ ſibi uel mēbris meruit. Onſequenter ne de tꝑe merendi quātū ad ip̄m xp̄m. Et q̄rū tur duo. Primo vtꝝ ab inito ꝯceptōis me ruerit. Scd̓o an ī vita potuerit nō mereri. Ad primum ia. diſti. or. ab ſic in. 3º liº. ſentꝭ ip̄a ꝯceptione tm̄ meruit quātū ꝑ martirit tollerantiā. Conͣ. Priꝰ eſt eſſe ꝙ oꝑari. Sꝫ oē mereri eſt oꝑari. gͦ priꝰ eſt eſſe ꝙ mereri. gͦ priꝰ fuit xp̄s ꝙ meruerit. Nō gͦ ab initio ꝯceptionis: ſꝫ pꝰ ꝯceptionē meruit. Item nullus meret̉ niſi ſit diuiſus a materno vtē ro. Cū gͦ a pͥncipio ſue ꝯceptiōis nō eſſꝫ di uiſus a materno vtero a pͥncipio ſue ꝯcepti onis nō meruit. ℟º eſt pͥncipiū exͣ ſūptū uel intͣ ſūptū. Si dicat̉ prīcipiū ītra ſūptuꝫ nō eſt dice̓ ꝙ a principio ꝯceptōis meruerit ꝗa tūc principiū illud dicit illud īſtans quo ꝓducebat̉ in eſſe ꝑ ſpm̄.ſ. Si ꝟo initiū uel principiū dicat̉ ex ſumptū: tūc eſt dicere ꝙ xp̄s meruit a principio ꝯceptionis. ꝗa ſtatiꝫ poſtqͣꝫ ꝯceptꝰ eſt huit plenū vſum li. arbi. ⁊ fuit vir ꝑfectꝰ ꝙͣtū ad aīaꝫ ꝑ plenitudinē ſcīe ⁊ gr̄e ⁊ vſū rōnis ⁊ ꝑfectꝰ quātū ad corpuſ fuit quātū ad diſtributōꝫ mēbroꝝ ⁊ forma tionē. Licet nō ꝙͣtū adquātitate: ẜm qd̓ dr̄ Iere. 31º. Hulier circūdabit viꝝ. Ad aliud dd̓. ꝙ lꝫ nō fuerit diuiſus a materno vtero ẜm carnē ſiue corpꝰ. quia in eo erāt ꝑfecte q̄ cūqꝫ reqͥrunt̉ ad meritū merebat̉. Incarnaᶜ enī corꝑis nō tollit ptātem merendi alijs co currentibꝰ que ſufficiūt ad meritū ⁊ per hͦ patet reſponſio ad obiecta. Conſequenter que rit̉. an xp̄s potuerit nō mereri ī vita. Ad qd̓ ſic. Cū oē meritoriū ſit uolūtariū pōt fieri ⁊ nō fieri ꝑ arbitriū uolūtatis. Ergo poterat xp̄s mereri ⁊ nō mereri. Itē ꝑuuli bapti zati ſine oī merito ꝑueniūt ad gloriā. gͦ xp̄s ſine oī merito ꝑuenire poterat ad gloria im mortalitatis. Itē in xp̄o erat libꝝ arbitriū det̓minatū in bonū neceſſario. Cu gͦ meri tū attendat̉ penes li. ar. indet̓ inatū. gͦ xp̄ſ noͣ poterat mereri. cū nō ꝯueniret illud ſibi eccle. 31º. Potuit tnͣſgredi ⁊ nō eſt tnͣſgreſſꝰ Conͣ. glorioſius eſt hr̄e p̄miū ex ſuo meri to ꝙͣ nō ex ſuo merito. Si gͦ beatitudo xp̄i nō potuit eſſe glorioſior ꝙ fuit. gͦ nō potu it illā nō hr̄e ex merito. Itē exiſtenti ī ſta tu merendi ꝑfectōis eſt mereri: ⁊ īꝑfectōis nō mereri. ſi gͦ quicqͥd eſt ꝑfectionis neceſ ſario eſt eī tribuendū. gͦ neceſſe fuit ip̄m me reri ī ſtatu merendi. ſtatꝰ aūt merendi aīe ē cū exiſtit in carne paſſibili. quia adhuc eſt ī via diſtans a fine gl̓ie ꝯſūmate. ℟º dd̓. ꝙ xp̄s ẜm rōeꝫ illa qua erat viator nō pote rat nō mereri. Aīa.n. rōnalis xp̄i duplice ha bebat oꝑatōꝫ. vna ẜm ꝯꝑationē ad diuinam naͣm cui vniebat̉ ẜm qua fruebat̉ ⁊ ꝯtēpla bat̉ diuinitatē. aliā ẜm ꝯꝑatōꝫ quā habebat ad corpꝰ cui vniebat̉ ẜm pͥma ꝯꝑatōꝫ erat in ſtatu ꝯprehenſoris ⁊ beatitudīs. Scd̓m ſe cundā ꝯꝑatōꝫ erat in ſtatu viatoris ⁊ mere di. Scd̓m hoc gͦ ab initio ꝯceptōis mereba tur qͥa ꝟtutes nō poterant in eo eſſe ocioſe Ad illud qd̓ obicit̉ ꝙ mereri eſt volunta riū. gͦ poterat nō mereri. dd̓. ꝙ mereri pōt dici dupl̓r ī ꝑticulari ⁊ ī vl̓i. In ꝑticulari vt cū dr̄ mereri hͦ motu uel illo: uel oꝑatōe hac uel illa. Et hͦ mō poterat xp̄s mereri ⁊ nō me reri.i. mereri hoc motu ⁊ nō mereri illo mo tu. qͥa in ptāte ſua erat moueri uel nō moue ri hoc motu. Si ꝟo mereri dicat̉ in vl̓i ſic n̄ poterat nō mereri. quia quāuis poſſꝫ nō me reri hoc motu uel illo: tn̄ nō poterat eſſe qͥn meret̉ aliquo: nec ex hoc ſequat̉ ꝙ mereri n̄ ſit uoluntariū. qͥa uoluntariū ſꝑ determīat̉ reſpcū actꝰ ſingularis uel ꝑticularis. Sil̓e eſt cū opponit̉ de pct̄ō veniali qd̓ nō pōt vitari Intelligendū eſt ꝙ pōt vitari ī hoc motu ⁊ ī illo no. tam̄ pōt uitari ī vl̓i in quocūqꝫ. Ad illud qd̓ obicit̉ de ꝑuulis dicenduꝫ ꝙ ꝑuuli ſine ꝓprio merito ꝑueniūt ad gl̓iaꝫ nō tn̄ ſine merito xp̄i. ⁊ rō eſt qͥa nō hn̄t po teſtatē vtendi liº arº. nec vſum ꝟtutꝭ poſſūt hr̄e. In xp̄o aūt nō ſic. qͥa ab īitio ꝯceptiōis habuit ptātem arbitrii ⁊ vtebat̉ arbi trio: ⁊ iō mouebat̉ meritorie ẜm habitꝰ ꝟtutum Un̄. Iere. 31º Nouū faciet dn̄s ſuꝑ terrā mu lier circūdabit viꝝ. Et iō nō eſt ſil̓e de xp̄o ⁊ de ꝑuulis. Ad aliud dd̓. ꝙ libꝝ ar. erat ī xp̄o determinatū ī bonū qd̓ eſt finis ita ꝙ nō erat ab illo auerſio. In bono ꝟo qd̓ ē ad finē: qd̓ eſt penes oꝑa ꝟtutū diſtinguendū quia ſi dicas bonū ī vl̓i ſic erat li. ar. deterīa tū in bonū. Si dicas bonū ī ꝑticulari: vt ī hͨ oꝑe uel illo: ſic erat īdeterminatū ⁊ poterat hoc opꝰ facere uel dimittere. Et iō maner determinatō ẜm quā attendit̉ meritū. Eſt. n duplex īdeterīatio li. ar. vna eſt īter bonuꝫ ⁊ malū: ſeu īter bn̄facere ⁊ malefacere. alia eſt īter hoc bonū ⁊ illud bonū: ſiue facere hoc ⁊ nō facere. vtraqꝫ īdeterīatio eſt ī nr̄o li. ar. Scd̓a tm̄ fuit ī xp̄o ſufficiēs ad merēd̓ et ſic pꝫ ſolutio ad obiecta. Onſequenter ne de cā merendi: Et querūt̉ tria. P qūo meruit caritatē. Scd̓o quo meruit a ctione. Tertio qūo meruit ꝑ paſſionē. ſic. Oē merituꝫ Ad Primum ia minus eſt q̄ ſit p̄miū qd̓ reddit deꝰ merito. Cū gͦ caritaſ xp̄i excederet oē p̄miū. vel adminꝰ eqͥret̉: cū deꝰ ſꝑ remuneret ſupra ꝯdignū. gͦ nō pote rat mereri ꝑ caritatē. Itē qͣꝫtācūqꝫ dulcedi nē ⁊ iocunditatē in deo hr̄e poterat. ꝑ cari tē aīa xp̄i dabat̉ ab initio ꝯceptionis. Si gͦ p̄miū aīe ꝓ merito eſt ip̄a iocūditas in d̓o Relinquit̉ gͦ ꝙ ꝑ caritatē nihil ampliꝰ me rebat̉. Con. Oī oꝑationi volūtarie debet̉. laus uel vitupiū vel indrīa: cū eſt recte fcā laus ⁊ p̄miuꝫ: cū male fcā vituꝑiū ⁊ ſuppli ciū: cū indifferent̉: nec laus nec vituꝑiū. Cum gͦ xp̄s oꝑaret̉ uolūtarie ⁊ recte. Cōſtat cuꝫ oībus circūſtantiis debitis. ergo debebat̉ ei laus ⁊ p̄miū. Itē xp̄s erat in ſtatu oꝑa toris. gͦ oꝑabat̉ aūt digne deo: aut noͣ di gne. Cōſtat ꝙ digne. gͦ oꝑationi ip̄ius de bebat deꝰ p̄miū. Cōis.n̄. ꝯceptio fidei eſt ꝙ oēm oꝑationē facta ꝓpter ſe digne remune rat deꝰ. qd̓ ꝯcedendū eſt. Ad illud ꝟo qd̓ obicit̉ de remuneratiōe ſupͣ ꝯdignū. hoc in telligit̉ reſpcū actꝰ inqͣtū principiū ip̄iꝰ eſt creatura. nō in ꝙͣtū actꝰ meritori principiuꝫ eſt gr̄a etiā increata. Un̄ in xp̄o erat remu neratio actꝰ caritatis. ſup̄ ꝯdignū iqͣtū prin cipiū eiꝰ erat li. ar. creatū: ſed quatū ad pͥnci xiū ſūme gr̄e etiā increate: que erat princi piū moues in xp̄o nō erat ſuꝑ ꝯdignū. Ad alitid dd̓ ꝙ meritū in xp̄o nō erat reſpectu p̄mii ſb̓alis quod ꝯſiſtit in ꝯtemplatione di uinitatis ⁊ in fruitione ſūme bonitatis: ſed reſꝑcū p̄mii accidentalis: qd̓ determinatur in felicitate creata ꝑtis ſenſibilis ⁊ īmortali tate corꝑis ꝙͣtum ad ip̄m. quātū ꝟo ad nos īpletio nr̄e redemptors. Ad aliud volunt dicere qd̓ eſt meritum rei hīte. ⁊ hoc fuit in xp̄o reſpcū p̄mii ſb̓alis. ſicut dr̄ ꝙ angeli me rent̉ beatitudinē habita miniſtrando nobis ⁊ eſt meritum rei hn̄de. ⁊ hoc fuit in xp̄o re ſpectu īmortalitatis ⁊ īpaſſibilitatis. ſ meli vt dicat̉ ſic̄ dictū ē ad p̄cedentē obiectōꝫ Conſequenter que rit̉ qū o meruit xp̄s ꝑ actionē ad qd̓ ſic. xp̄ ab initio ꝯceptiōis hūit plenitudinē gratie ⁊ ꝟtutū. gͦ quicqͥd meruit ꝑ paſſionē merū erat an ꝑ dilecōꝫ ⁊ oꝑatōꝫ. qͥa ꝙͣtitas meriti attendit̉ penes ꝙͣtitate gr̄e ⁊ caritatis. ergo cū ꝑ paſſione meruerit aꝑtiōꝫ ianue ⁊ libe rationē. gᵇ ⁊ hoc an meruerat. Itē xp̄s qͦlꝫ motu ſuo meruit nobis vita eterna. qd̓ ma ius eſt ꝙ aꝑtio ianue uel liberatio. gͦ in qͦlꝫ motu meruit qd̓ minus eſt.ſ. ianue aꝑitōeꝫ ⁊ liberat. oꝫ. Itē ſi quolꝫ motu ſuo merū it nobis vita et̓na. gͦ ⁊ illd̓ qd̓ de neceſſitate anexuꝫ eſt vite eterne. gͦ ⁊ aꝑtionē ianue ⁊ liberationē. gͦ ⁊ an̄ paſſione illud meruit. Itē Luc. 3º. Baptizato dn̄o aꝑti ſunt celi dicit Beda ꝙ ꝑ baptiſmū aꝑta ē ianua pa diſi. Itē dicunt alie aucͣtes ꝙ ꝑ aſſenſionē aꝑta eſt ianua ꝑadiſin gͦ ꝑ paſſionē. Conͣ Ambro. ſuꝑ epl̓am ad rō. Tm̄ fuit peccatum nr̄m vt ſaluari nō poſſemꝰ niſi vnigenitus di filius ꝓ nobis mereret̉ debitoribꝰ mortꝭ ℟º dd̓. ꝙ ꝙͣtū ad vim merendi qͥ attēdit̉ penes gratiā ⁊ caritate tm̄ meruit an̄ paſſi onē quātuꝫ poſt. ſed nō quātuꝫ ad effectum meritiˢ quantuꝫ autem ad effectum meriti meruit nobis aditum regni. Tota enim vis meriti conſiſtit penes gratiam ⁊ caritatem nō tn̄ totꝰ effectꝰ. ſicut tota vis ꝯcuburendi ligna ꝯſiſtit penes ignē. nō tn̄ totꝰ effectus ſicut dc̄m eſt priꝰ. ⁊ ſic pꝫ ſolutio ad pͥmum Ad aliud dd̓. ꝙ ex caritate eſt meritum vite eterne. ſꝫ ex caritate īformate paſſionem eſt meritū remiſſionis pene: ꝓpte̓a nō ſeqͥtur meruit ex caritate nobis vita eterna. gͦ me ruit qd̓ minus eſt.ſ. liberatōꝫ. qͥa ad liberati one requirit̉ ſol̓o pene: qͥa hoc eſt meritum remiſſionis pene. Ad aliud dd̓. ꝙ cum vr̄ meruit quolꝫ motu ſuo nobis vitā eternam ītelligi pōt dupl̓r in potentia ⁊ ī effectu. In potentia meruit nobis quolꝫ motu vita eter na. nō tn̄ qd̓ erat annexū.ſ. aꝑtionē ianue ⁊ liberationē. In effectu ꝟo nō meruit niſi ex hibita ſatiſfactione ꝓ originali reatu. Unde dd̓ eſt ꝙ quodlꝫ opꝰ xp̄i an paſſionē fuit no bis mēitoriū. ſꝫ paſſio fuit nobis meritoria ⁊ ſatiſfactoria. meritoria vite eterne: ⁊ ſatiſfa ctoria quo ad remiſſionē pene. Ad vltimū dd̓. ꝙ in baptiſmo xp̄i dr̄ aꝑiri ianuā ꝑadiſi ꝑ figura. Illa enī aꝑtio celi in baptiſmo xp̄i fuit figura: quod baptizatis vel baptizan dis baptiſmo xp̄i ex virtute paſſionis apiet̉ ianua. In paſſione vero dicit̉ aꝑiri īanua per cām ⁊ meritū. In aſſenſiōe ꝟo ꝑ effectum. Conſequenter que rit̉. qūo xp̄s mē̓uit ꝑ paſſiōꝫ. Ad qd̓ ſic. Xp̄s ab initio ſue ꝯceptionis huit pare caritateꝫ in oī ſua actione ⁊ paſſione. Quātitas autē meriti attendit̉ ẜm quātitatē caritatis. ergo par fuit meritu xp̄i in oī ſua actione ⁊ paſ ſione ab īitio ꝯceptionis. gͦ nihil meruit ſibi p paſſionē. Itē tota vis merendi ē penes caritatē. Si gͦ in xp̄o ab initio fuit eadē cari tas. ⁊ eodē mō ſe hn̄s. ergo idē meritū. nihil º nouū ſibi meruit ꝑ paſſionē. Itē Gregꝰ Nō hūit oīno xp̄s iuxͣ aīe meritū quo potu iſſet ꝓficere. In mēbris aut que nos ſumus cottidie ꝓficit. Itē cū ꝑ paſſionē nō fece rit de indebito debitū: nec de d̓bito magis debitū. ꝗa caritas in eo non poterat augeri qͣre nec meritū. gͦ nec de debito habitꝰ de bitu uſus: cū prius ꝑ vſum caritatis ⁊ aliaꝝ ꝟtutū meruerit oē bonū. Relinquit̉ gͦ ꝙ ꝑ paſſionē nihil meruit ẜm aliquam rōꝫ meren di. Itē paſſio in xp̄o erat ex ꝑte corꝑis ⁊ ꝯpaſſio ex ꝑte aīe irrōnali. ⁊ nō ex ꝑte rōali gͦ cū oē meritū ſit ẜm ꝑtē rōnalē nō erar paſ ſio eius meritoria. Itē paſſio eſt motꝰ in uoluntariꝰ. Motꝰ aūt inuolūtariꝰ noͣ eſt me ritoriꝰ. gͦ paſſio nō fuit meritoria. Contra Augꝰ ſuꝑ Io. Ut xp̄s clarificaret̉ pͥus humi liatꝰ eſt paſſionē. Hūilitas claritatis eſt me ritū. Cclaritaſ humilitatis eſt p̄miū. ℟º me ritū ꝙͣtū ad ꝟtutē ꝯſiſtit penes caritatē. ꝙͣtū ꝟo ad effectu ꝯſiſtit in oꝑe mouēte caritate ſiue ſit opꝰ interiꝰ: ſicut uolūtas: ſiue exteri qͣꝫtū ad agero ⁊ pati. Attendēdo gͦ ad ꝟ tute meriti tm̄ meruit xp̄s an̄ paſſionē ꝙͣtū in paſſione. Attendendo ꝟo ad effectu meri ti plus meruit.i. pl̓ibus modis: ſiue ī pluribꝰ ẜm ꝙ dicit mgr̄ in ſententꝭ. 18. diſ. 3. li. Ꝙ no ꝓfecit ꝙͣtū ad virtutē meriti. ſꝫ ꝙͣtū ad nu meꝝ meritoꝝ. Ad illud aūt qd̓ obicit̉ de quātitate meriti dd̓. ꝙ de quātitate meriti eſt loqui dupl̓r: aut ꝑ modū quātitatis ꝯti nue: ẜm qd̓ dr̄ quātitas virtualis in merito ⁊ hoc etiā attendit̉ ꝙͣtū ad caritatē. Aut per modū quātitatis diſcrete: ⁊ hoc attenditur quātū ad numeꝝ effectuū ip̄ius meriti ẜm pͥmū modū equale fuit in xp̄o ſꝑ meritum ẜm modū ſcd̓m multiplicabat̉. Ad aliud lā pꝫ rn̄ſio. ꝗa vis merendi ꝯſiſtit penes cari tatē nō tn̄ totus effectꝰ: ſicut pꝫ ꝙ tota vis conburendi ꝯſiſtit penes ignē: nō tn̄ totꝰ ef fectꝰ: īmo effectꝰ ꝯbuſtionis ꝯſiſtit in igne ⁊ maͣ lignoꝝ.ſ. eodē mō tota vis merendi in caritate ꝯſiſtit. effectus ꝟo ꝯſiſtit penes caritatē ⁊ oꝑa caritate informata. Ad au ctoritatē Greg. pꝫ rn̄ſio ꝑ mgr̄m qͥa dꝫ ītelli gi ꝙ nō ꝓfecerit quātū ad vim merendi. ſꝫ quātū ad numeꝝ meritoꝝ ſicut dictū eſt. Ad aliud dd̓. ꝙ mereri nō ſolū dr̄ ẜm il las rōnes de indebito facere debitū. uel de debito facere magis debitu ⁊cͣ. ẜm quas ro nes nō pōt poni mereri in xp̄o. ſꝫ mereri di de debito habitꝰ faciendo debitu vſus. ẜm quē modū nō dr̄ meruiſſe a principio ꝯce ptionis: qͥa cū ẜm habitu gr̄e ꝟtutū eſſet dī gnus oībus bonis nō exeudo in actu ꝟtut ex ip̄o etiā actu hūit dignitatē ⁊ debebat ei oē bonū. vt nō ſolū hr̄et dignitatē reſꝑcu p̄mii ex habitu. ſed etiā hr̄et meritū premii ex actu. Or̄ etiā alioᵇ mereri ex debito vniꝰ actus facere debitū alteriꝰ actꝰ ẜm quē mo du xp̄s merebat̉ quolꝫ actu ⁊ ꝙ meruerat ꝑ vnū actu ꝟtutis merebat̉ ꝑ alteꝝ actu vir tutis. ⁊ qd̓ meruerat ꝑ actione merebat̉ per paſſione. ⁊ ita ꝑ plura idē meruit. ẜm gͦ hūc modū dr̄ meruiſſe ꝑ paſſionē īmortalitateꝫ corꝑis ⁊ īpaſſibilitate aīe: qͥa cū prius meru iſſet ex actōe illud ⁊ eſſet ibi debitu ꝑ acti onē: idē meruit ex paſſione: ⁊ factū eſt ei de bitū ꝑ paſſionē. ſic gͦ eſt ī ip̄o mereri ꝑ paſſi onē: qͥa ex debito vnius actꝰ fit debitu alte rius actꝰ. Ad aliud dd̓. ꝙ paſſio erat in ꝑ te irrōnali ſicut accidēs in ſubiecto. Paſſio ꝟo erat in ꝑte rōnali ſicut uolitū in volente qͥa gͦ paſſio nō erat ī ꝑte irrōali ſolū: ſꝫ etiā ī ꝑte rōnali. tn̄ ẜm aliū modū.ſ. ẜm que atten dit̉ merituꝫ. Nō enī aliqͥd dr̄ meritoriū niſi ſit in uoluntate: ſicut uolituꝫ ⁊ placituꝫ ꝓpi̓ hͦ eſt paſſio xp̄i meritoria. qͥa fuit ī ꝑte rōali ſic uolitum ⁊ placitū. Ad aliud dd̓. ꝙ al̓r fuit paſſio ī xp̄o: al̓r ī alijs ſcīs. In xp̄o enī fuit paſſio uoluntaria: ⁊ qͣliatum ad fieri: ⁊ quātum ad eſſe. nō enī ī corꝑe ſuo paſſio fi eret niſi uoluiſſet. nec etiā ī ip̄o eſſet paſſio niſi uoluiſſet. Erat ec̄ paſſio uoluntaria quā tum ad actuꝫ. qͥa ei placebat pati. In ſcīs ꝟo ꝙͣuis paſſio quātuꝫ ad fieri ⁊ quātuꝫ ad eſſe nō ſubiaceat uoluūtati. qͥa ē a violētia extrī ſecus agente tn̄ ip̄m pati qͥ eſt effectꝰ paſſi onis eſt volituꝫ. Un̄ ẜm hoc pꝫ ꝙ ī ſcis paſ ſio ẜm qͥd eſt īuoluntaria. ſimplicit̓ tn̄ uolū taria quo ad effectuꝫ: ⁊ iō meritoria. In xp̄o ꝟo ⁊ quo ad cām ⁊ quo ad effectuꝫ eſt no luntaria. Cum gͦ dr̄ paſſio eſt inuoluntaria in xp̄o. dd̓. ꝙ falſuꝫ eſt nec qͣꝫtum ad cauſaꝫ nec ꝙͣtum ad effectu. In ſcīs ꝟo inuolū. taria eſt quo ad cam: ſed voluntaria quo ad effectu. ⁊ ſic patet ſol̓o ad queſita. Onſequenterqq de effectu meriti xp̄i: ⁊ qͥa meritur xp̄i ꝯplet̉ ꝑ paſſionē querūt̉ hec. Prīo qͥd ſibi meruit. 2º qͥd nobis meruit. Quātr ad pͥmū querit̉ cū dicat Apl̓s phi. 2º. Factꝰ eſt obediens ⁊cͣ. propterea ꝙ ⁊ deus exalta uit illū. an meruit exaltari ẜm diuinā naͣm aut ẜm humanā. Scd̓o an meruit ſui cor poris glorificatōꝫ. Tertio qual̓r meruit no me de quo phi. 2º. dr̄. Dedit illi nomē quod eſt ſuꝑ omne nomen. phi. 2º. Factꝰ ē Ad primum ꝯbediens vſo ad mortē: mortē aūt crucis. ꝓpter qd̓ ⁊ deꝰ exaltauit illū. gͦ meruit exaltatōꝫ ſuā ꝑ hūi litatē uel obedientiā paſſionis. Itē iuxͣ hͦ querit̉. vtꝝ exaltatio iſte referat̉ ad diuinā naͣm vl̓ humanā. Augꝰ. In qua.n. forma cru cifixus eſt in ea exaltatꝰ eſt: in ea donatu ē ei nomē: qd̓ eſt ſuꝑ oē nom: vt cū ip̄a forma ẜui nominet̉ vnigenitꝰ filiꝰ dei hͦ illi dona tū eſt ut hōi qd̓ ia hēbat idē deꝰ ip̄e. hͦ igit̉ ꝑ gratiā accepit vt ip̄e ens hō: vel ſubſiſtens in forma ẜui.i. in aīa ⁊ carne noīet̉ ⁊ ſit deꝰ gͦ exaltatꝰ eſt ẜm humanā naͣm nō ẜm diui nā. Itē Anſel. in libº. de īcarnatione uerbi In īcarnatōe filii dei nō fuit diuina natura humiliata: ſꝫ ſolū naͣ hūanaͣᵉ exaltata. gͦ nec reſurrectōe fuit dīna naͣ exaltata. cū nō priꝰ fuerit hūiliata. Con. Ambrꝰ dic̄ nomē illd̓ donatū eſſe deo noͣ hōi. ⁊ ita vr̄ contͣriꝰ eſſe Augꝭ. Et ita vr̄ exalratio diuine naͣe nō hu nane. Itē ad illā naͣm ꝑtinet eſſe exaltatā que fuit hūiliata. Cū gͦ diuina naͣ fuerit hu miliata. qͥa exīanita ſicut pꝫ phi. 2º. Exīani uit ſemetip̄m formā ẜ. ac. Ergo ip̄a naͣ dīna fuit exaltata ꝑ obedientia paſſionis. Iteꝫ in vnione dine naͣe ⁊ hūane. Nā humana cxaltata fuit in altitudine diuine naͣe. Ergo ⁊ eadē rōne diuina naͣ humiliata eſt ex vni on ad humilitatē hūane naͣe. Ergo ad di uinā naͣꝫ ꝑtinet meritū exaltatōis. ℟º naͣ diuina nūqͣꝫ fuit exaltata ẜm rem: ſed ſolū mo ſi dicat̉ exaltata intelligit̉ ꝙͣtū ad hōiu opīoꝫ. Et hͦ ꝗa ī reſurrectōe apꝑuit xp̄s: n̄ tm̄ hō ſed deꝰ qd̓ priꝰ nō apparebat. Ad illuc Ambr. qd̓ vr̄ conͣriū Augl. dd̓. ſicut dicitur 18. di. 3º liº. ſen. Ꝙ Ambroꝰ ītell̓it illd̓ de naͣli donatōne qua ct̓nalit̓ generādo dedit deus filio nomē qd̓ eſt ſuꝑ oē nomē.ſ. deū eſſe ꝑ naturā. qͥa genuit ab eterno filiū plenū ⁊ ſibi equalē deū. Augꝭ. aut loquit̉ de donatione gratuita uel ꝑ gratiā. ſicut pꝫ in aucͣte ſua. Ad illud qd̓ dicit apl̓s. Diuina naturam exīanitā fuiſſe ⁊ ita humiliatā. dd̓. ꝙ non dicit hͨ Apl̓s ꝓpter aliqua mutatione in di uina natura ſcū in ꝑſona filii. ſꝫ hoc dicit qͦ ad humana opīoeꝫ: eo ꝙ oeītas mortalitate carnis induta nō credebat̉ eſſe qd̓ erat. Ad aliud dd̓. ꝙ cū natura nobilior igno biliori vnit̉ hec vnio n̄ facit vt nobilior vile ſcat: ſꝫ vt ignobilior nobilitet̉. vt cū aīa rōal̓ corꝑi vnit̉ nō deſcendit aīa rōnalis a ſua no bilitate: ſꝫ corꝑalis aſcendit ad maiorē nobili tate. Hulto magis ⁊ incōꝑabilit̓ erit in vni on dine nature ad hūana. Diuina natura nō deſcendit: ſꝫ hūana aſcendit. In illa enim vniōe alteꝝ extrēoꝝ ē mutabile: alteꝝ ꝓrſꝰ īmutabile. ⁊ iō illa vnio nō fit niſi ꝯmutatōe alteriꝰ extremoꝝ.ſ. hūane nature nō dīne: ſic̄ ꝯtingit relationē mutari. Altero relatiuoꝝ mutato ſolū. Altero ꝟo īmutato vt ille qͥ oexter oīno quieſcēs: ⁊ īmutatꝰ fiet ſiniſter altero mutato qui eſt ccͣ ip̄m aleua in dextrā ſicut dic̄ Boetiꝰ in liº de trinitate. Sil̓r di uina natura vnit̉ hūane. ip̄a oīo nō mutata nec humiliata in deteriꝰ. ſed hūana naͣ mu tata eſt ⁊ exaltata in melius. Conſequenter que rit̉. an xp̄s meruit ſui corꝑis glorificationē Ad qd̓ ſic Ambro. Euidens fuit ꝙ xp̄s per humilitatē ⁊ obedientia paſſiōis meruit glo rificatiōꝫ uel clarificatōꝫ corꝑis. Conͣ. Me ritū ordinat̉ ad p̄miū: ſꝫ maius bonū nō ordi nat̉ ad minꝰ bonū. gͦ p̄miū ē maiꝰ bonum q̄ meritū. Cu ergo oīs affectio aīe ordinata ſit maiꝰ bonū ꝙ quelꝫ diſpō corꝑis. gͦ ẜm actū caritatis in affectione aīe ordinata nō pote rit eſſe meritū īmortalitatis corꝑis. Item corpꝰ xp̄i nō hēbat debitu mortalitatis. gͦ ſine oī merito ei debebat̉ īmortalitas. ℟º dicūt ꝙ dotes corꝑis glorioſi magis attri buēde ſunt aīe ꝙ corꝑi. qͥa econͣrio neceſſita ad moriendū ꝓprie eſt pena aīe nō corporis Un̄ inconriū eiꝰ īmortalitas ꝓprie magisē vebita aīe ꝙͣ corꝑi. Scd̓m hoc gͦ dicunt ꝙ actꝰ aīe quibus merebat̉ refert̉ ad diſpōem aīe nō corꝑis. niſi ex ꝯſequēti: qͥa ex gl̓ia aīe eſt gloria corꝑis. Ad aliud dd̓. ꝙ quāuis corpꝰ xp̄i nō hr̄et debitu mortalitatis nihil oīnus īmortalitate poterat mereri quātum ad acceleratōꝫ: ẜm ꝙ dicūt ꝙ xp̄s ꝑ paſſiōeꝫ accelerationem reſurrectionis meruit iuxta aucͣtem pſal. Nō dabis ſanctu tuū ui. cor. ⁊ Actꝭ. 2º. Solutis doloribꝰ inferni. iuxͣ quod īpoſſibile erat illū detineri ab eo ⁊cͣ. glo. Pu trefactionē ⁊ incineratione quibus caruit. Poſſꝫ tn̄ dici ꝙ nō eſt incōueniens ſi di camus ꝙ ex maiori bono.ſ. ex caritate xp̄ꝫ meruit minus bonū.ſ. īmortalitate corporiſ ꝗa hoc nō eſt ex defectu caritatis ip̄ius me rentis: īmo ex ꝑfectionē que cū nō hēat ma ius honum in quo ſe extendat. extendit ſe ī bonū minus merendū. Sil̓r dd̓. ad aliud ꝙ nō eſt incōueniens: ꝙuis īmortalitas ſit debita corꝑi: ꝙ cadat ſub merito ẜꝫ rōeꝫ me rendi. qua dictū eſt ſuꝑius ꝙ mereri eſt face re de debito magis debitum. Conſequenter que rit̉. qual̓r meruit nomē qd̓ eſt ſuꝑ oē nomen de quo phi. 2º. Et querit̉ de hoc noīe Ih̓us vtꝝ illud meruit xp̄s: ⁊ an̄ ꝯueniat ei ex tꝑe tiel ab eterno. Ad qd̓ ſic Math̓. i. Uocabis nomē eius ih̓m. glo. Nō īpones qd̓ ab ange lo uel ab eterno eſt īpoſitu. gͦ ab eterno ha buit hiꝰ nomē. gͦ illud nō meruit. Itē ſi hͦ nomē eſt ab eterno īpoſitū: vel ab angelo. gͦ nō erat ex tꝑe īponēdū uel ab hoīe.ſ. ioſeph. Conͣ. Hoc nomē ih̓s ꝯuenit xp̄o ab effcū ſalutꝭ. ẜm qd̓ dr̄ Math̓..i. Ip̄e ſaluū faciet po pulū ſuū a peccatis eoꝝ. gͦ cū ꝑ paſſionem meruerit effectu ſalutis nr̄e. Relinquitur ꝙ meruit hoc nomē ꝑ paſſionē. Item Criſoꝰ exponēs illū locū dicens. Uocabis nomē eiꝰ ih̓m dr̄ ioſeph. hoc nomē do tibi īponendū ⁊ ſi nō ſit tuꝰ fetus: ſed ea que pr̄is ſūt circa ip̄m demōſtrabis. ℟º hoc nomē ih̓s ideꝫ eſt qd̓ ſaluator. Saluator aūt tripl̓r dr̄: uel ab actu ſaluādi: vel ab habitu: vel a potētia ſaluādi. ẜm qd̓ dr̄ apotentia ſaluādi: ẜm hͦ ꝯuenit hoc nomē ab eterno: ⁊ dr̄ īpoſitum ab eterno. ẜꝫ qd̓ dr̄ ab habitu ſaluādi: ſic dr̄ īpoſitū ex tꝑe ab angelo qd̓ ꝯueīt a pͥncipio ꝯceptionis. Scd̓m ꝟo qd̓ dr̄ ab actu ſaluā di ẜm hoc dr̄ īpoſitū a ioſeph rōne future paſſionis. ⁊ hoc mō dr̄ illud nom̄ meruiſſe. Item queritur noīs ih̓s drīa huiꝰ ⁊ hꝰ noīs xp̄s. Ad qd̓ breuit̓ dd̓. ꝙ cum deus ⁊ hō vnus ſit xp̄s in vnitate ꝑſone po teſt ſigͣri ꝑſona xp̄i dupl̓r. uel rōne dīne naͣe in ꝯꝑatione ad humanā. ẜm quā dr̄ ih̓s. i. ſal uator. ꝟbo enī in hūana natura ꝯuenit ſal uare. vel rōne hūane nature in ꝯꝑatione ad diuinā. ⁊ hō mō noīat̉ xp̄s qd̓ dr̄ rōne hu mane nature ꝑ vnionem ad diuinam. Conſequenter que rit̉. an meruit nomē dei. hoc eſt manifeſtati on noīs ẜm qd̓ dr̄ in. 3º. liº. ſentꝭ. 18. diſtin. Ad qd̓ ſic obicit̉ Math̓. 8º. Dicebant̉ de mones ih̓u fili dauid: ad qͥd ueniſti an̄ tꝑs torquere nos Glo. tm̄ īnotuit ꝙͣtū oportuiſ nō ſic̄ angelis. Per hoc ꝙ eſt vita ⁊ lux ſup ple īnotuit demonibꝰ: ſed eis terrendis per quedā virtutis effecta. gͦ cū demones ha berent ſciam ꝑ effectu virtutis xp̄i. ꝙ eſſet deus an paſſionē. gͦ nō meruit ꝑ paſſionem noticia uel manifeſtatōꝫ noīs diuini. Itē Luce. 4º. Dixit demon ſcio ꝙ ſis ſāctus dei. glo. dn̄ium in terra videntes ſe ꝯtinuo iu dicandos eſſe credebat. gͦ cū ſcirent ſe non eſſe iudicādos niſi a d̓o ſciebāt xp̄m eē deū Itē. i. Corl 2º. ſuꝑ illud. Si cognouiſſet ⁊cͣ. Glo. maiores iudei qui ad cognitōꝫ legis te nebant̉ ſciuerūt ꝙ eſſet xp̄s. Minores vero ⁊ ſimplices qui ad cognitionē legis nō tene bant̉ neſcierūt. ergo cū demones maiorem hēant cognitione maioribꝰ iudeoꝝ. Demo nes vt maiores iudeoꝝ ſciuerūt xp̄ꝫ eē deu gͦ ꝑ paſſione nō meruit illius noīs manife ſtationē. Conͣ. i. Corl. 2º. ſuꝑ illud ſi cogno uiſſēt nūqͣꝫ dn̄ꝫ gl̓ie crucifixiſſēt ⁊cͣ. ſꝫ ẜꝫ ꝙ d̓ iudeis exponit̉: dr̄ crucifixiſſent.i. crucifigi ꝑmiſiſſent. ſꝫ ẜm ꝙ de demonibꝰ dr̄ crucifi xiſſent.i. crucifigi ſuggeſſiſſēt. gͦ nec demo nes: nec iudei cognouerunt. ℟º d d̓. ꝙ n̄ ꝯgnouerūt nec demōes nec iudei xp̄m eē deū. ꝙͣuis cognouerūt ip̄m eſſe ſanctu viꝝ Ad illud qd̓ obicit̉ pͥmo dd̓. ꝙ cognitio illa ꝑ effectu inducebat ad credendū ipſum ꝟtute dīna oꝑari. Sꝫ nō ad credendū ꝙ eēt deꝰ. Un̄. i. Corl. 2º. Si ꝯgnouiſſent ⁊cͣ. glo. ꝙ dicūt demones in euāgelio magis ex ſuſpi tione ꝙͣ cognitiōe dicere credendi ſunt. Ad ſcd̓m dd̓. ꝙ illud qd̓ dr̄ ꝯtinuo ſe iudicandos credebat ītelligit̉ n̄ de credulita te fidei ꝟtutis: ſed de credulitate opionis. Ad vltimū dd̓. ꝙ tā maiores ꝙͣ minores iudei ex ignorantia peccauerūt. Sꝫ different̉ quia maiores ſciuerūt ip̄m eſſe meſſiā: ſꝫ nō deū. qͥa nō inueniebāt expreſſum in lege ẜm ſuū ītellectu. Mīores aut vtrūqꝫ ignorabat Onſequenterqſ quid xp̄s meruit nobis ⁊ maxime ꝑ paſſionē. Et querūt̉ tria. Prīo qualit̓ me ruit vl̓r deletiōeꝫ culpe. Scd̓o qual̓r remi ſionē pene eterne. Tertio qual̓r ex merito paſſionis ſit remiſſio temporalis pene. Ad primum in libꝰ. 2. cur de obicit̉ ſic. Anſel hō. 14. c. Dic mihi cur ita tuū cor iudicat vt plꝰ horreat. Un̄ pcm̄ ī leſione hꝰ hoīs ꝙͣ oīa alia q̄ excogitari pn̄t. cū oīa quecūqꝫ fint: pec cata contͣ illū ſint. Et rn̄det̉ d̓iſcipulꝰ qm̄ pec catū qd̓ in ꝑſona eius fit īcōꝑabilit̓ ſuperat oīa alia peccata: que exͣ ꝑſona illius excogi tari pn̄t. Et ſequit̉ ita videmus qͥa violator vite corꝑalis hꝰ hōis nll̓a īmenſitas uel ml̓ titudo peccatoꝝ exͣ ꝑſonā dei ꝯꝑari valet. Itē idē putas ne tm̄ bonū tā amabile poſſe ſufficere ad ſoluēdū qd̓ debet̉ ꝓ peccatis totius mūdi. ⁊ rn̄det īmo plꝰ pōt ī infinitu Uides igit̉ qūo hec vita vincat oīa peccata ſi ꝓ illis det̉. ſi gͦ dare vitā eſt mortē acci pere ſicut datio hꝰ vite p̄ualet oībus hoīuꝫ peccatis: ita ⁊ acceptioue mortis. Contͣ idē Anſel. Si tā malū eſt xp̄m occidere qm̄ bona eſt vita eiꝰ. qūo pōt mors eius ſuꝑare ⁊ delere peccata eoꝝ qui eū occiderūt. Aut ſi alicuiꝰ eoꝝ peccatū deleret qūo pōt alioꝝ quoqꝫ hoīum peccata delere. Credimus enī ꝙ ⁊ multi ex illis ſaluati ſunt ⁊ īnumerabi les alij ſaluant̉. ℟º ẜm Anſel. 2º. libº. cur deꝰ hō. 15º. c. hanc qōeꝫ ſoluit Apl̓s qui dic Quia ſi cognouiſſent nūqͣꝫ deū glorie cruci fixiſſent tm̄. Nāqꝫ differūt ſcient̓ factu pec catū ⁊ qd̓ ꝑ ignorantiā fit ut malū qd̓ nūqͣꝫ facere poſſent ꝓ nimietate ſua ſi cognoſce ret̉ veniale: ſic qͥa ignorant̉ faccū eſt. Deum enī occidere nullus hō vn̄ꝙͣ ſcient̓ ſaltē vel le poſſet. Et iō qui occiderūt illū ignoranter nō in illud īfinitū peccatū cui nulla alia pec cata ꝯꝑari pn̄t ꝓruerūt. Nā ſi ꝯſiderauiꝰ eiꝰ imaginē ad videndū ꝙͣ bona eſſet vita illa: ẜꝫ hͦ qd̓ ignorāt̉ factū eſt. ſed. q. ſcient̓ fieret qd̓ nec nūꝙͣ fecit aliquis nec facere potuit. Conſequenter que rit̉. qual̓r meruit remiſſionē pene eterne per paſſio nē. Ad qd̓ ſic Anſel. in. i. li. cur deꝰ hō dic̄. Oportet in ſatiſfactōe plus reddere ꝙ ſit ablatū. Si gͦ mors xp̄i eſt ſatiſfactoria ꝓ pena eterna. qͥa hec iuſta eſt redēptio. pena aut eterna eſt ablatio vite eterne. ergo mors xp̄i erit maius ꝙͣ ſit vita eterna. ẜm hoc gͦ obicit̉ ſic: Dignior eſt vita qua aīa viuit d̓o ꝙ vita qua viuit in carne. Dignior etiā eſt vita gratie ꝙͣ vita naͣe. gͦ mors que priuat vitā in carne vel vitā naͣe nō erit ꝯpenſabil̓ ꝓ morte que pͥuat vitā in deo ſiue gratie. ſꝫ talis fuit mors xp̄i: tal̓ ex alia ꝑte fuit mors culpe: uel reatꝰ pene eterne. Relinquit̉ gͦ ꝙ nō fuit ſatiſfactoria ꝓ pena et̓na. Itē con iūctio aīe ad deū eſt ꝯiūctio ad vita que eā ꝑficit. Cōiunctio aīe ad carnē ponit vitā qua aīa efficit. Maior aūt eſt delectatio in ſua ꝑ fectione ꝙͣ in illo cuiꝰ eſt ꝑfectio. Ergo op ſitū erit maior pena. Haior gͦ pena erit morſ culpe qͣꝫ poſſit eſſe mors xp̄i in ſeꝑatiōe aīe a corꝑe. Itē tanta pōt eſſe delectatio aīe cū deo ꝙ facit appetere ſeꝑatiōꝫ aīe a corꝑe ſicut pꝫ in Paulo phi. i. gͦ incōꝑabilit̓ maior pena eſt ſeꝑatio aīe a deo: ꝙͣ ſeꝑatio anime a corꝑe. Itē maior eſt pena q̄ aufert paceꝫ aīe in ſe ꝙ que aufert pace aīe ad corpus. Si gͦ ꝑ mortē culpe ꝑdet pacē in ſe ꝑ mortem corꝑalē pacē ad carnē. ergo pͥmū. Conͣ. Ui ta xp̄i qua viuebat in carne̓ erat vita dei. ſed nulla vita quā viuat creatura eſt maior vita dei. Relinquit̉ gͦ ꝙ dare hac vita erit maius ꝙͣ fuerit ablatio vite eterne. Iteꝫ Anſel. 2. cur deꝰ hō. Putas ne tm̄ bonū tam amabile quātū fuit vita xp̄i poſſe ſuffice̓ ad ſoluendū qd̓ debet̉ ꝓ peccatiſ totiꝰ mundi īmo plus pōt in infinitū. Relīquit̉ gͦ ꝙ da tio hꝰ vite ꝑualet oībus horum peccatis. g ⁊ acceptio mortis qd̓ ꝯcedendū eſt. Ad obiecta ꝟo dd̓. ꝙ in ſatiſfactione nō ſolum penſandū eſt quātū ſoluat̉: ſꝫ a quanto ⁊ ex quāto ſoluat̉. Si gͦ vita xp̄i quā viuebat in carne ꝑ animā vnitā diuinitati ꝯſideret̉ ma ius eſt vita xp̄i rōne aīe vnite diuinitati. ꝙͣ aliqͣ vita creature. Si ꝟo ꝯſideret̉ abſolute maius eſt vita qua aīa viuit deo: ⁊ pena ma xīa eſt mors ſiue ſeꝑatio ab illa vita. non tn̄ ſentit̉ vt maxima niſi in ſtatu ſeꝑationis a corꝑe. in quo ſtatu aīa nata eſt ad fruendū illa vita. Preterea ſi ꝯſideret̉ a quato fue rit ſatiſfactio ꝑ mortalitatē xp̄i: ꝗa ab ipſo dei filio qui eſt uerꝰ deꝰ īueniet̉ ſuꝑ omnē extimatione pene ſatiſfactu fuiſſe. Unde ro. 8º. Qui filio ſuo vnigenito nō peꝑcit ſed ꝓ nobis oībus tradidit illū quo nō nobis oīa vonauit.i. ꝯdonauit ⁊ remiſit. Preterea ſi ꝯſideret̉ ex quatō.i. ex quata caritate mortē ſubierit: qͥa fuit caritas īmenſa. Inuenietur ſuꝑ oēm modū extimationis ſatiſfactio. Predicte igit̉ rōnes ꝓcedūt ſacta ꝯꝑati on mortis culpe ſeu pene eterne ad mor tem hominis puri. Conſequenter que rit̉. qualit̓ ex merito paſſionis ſit remiſſio pe ne tꝑalis. Ad quod ſic obicit̉. Tren̄. i. O vos oēs qui tranſitis ꝑ viā: attendite ⁊ videte ſi eſt dolor ſicut dolor meꝰ. Ergo dolor xp̄i exceſſit oēs dolores. Itē pſal. Oēs fluctꝰ tuos induxiſti ſuꝑ me. glo. i. oēs paſſiones Itē Augꝰ in liº de ci. dei. Dolor adempti boni eſt teſtimoniū naͣe bone. Si gͦ in xp̄o fuit optima naͣ ⁊ ꝯplexio ⁊ bonū ademptū maximū. ergo ſuꝰ dolor maximus. Contͣ ꝙͣto aliquid magis voluntariū: tanto minꝰ ē penale. Sꝫ paſſio ⁊ mors xp̄i maxīe fuit vo luntaria int̓ oīum paſſiones. gͦ minꝰ penalis Itē paſſio xp̄i erat ꝯiuicta maxīe dele ctationi: que erat in aīa xp̄i ꝙͣtū ad ſuꝑiorē ꝑtē. gͦ plus hꝫ de ꝯſolatione ꝙͣ alicꝰ paſſio gͦ minus penalis. Itē ꝙͣtū aliqua paſſio minus hꝫ de cā.ſ. merito patiēdi minus eſt penalis maxīe viri ꝑfecti. ſed tal̓ fuit paſſio xp̄i ℟º magis penale dr̄ uel qd̓ magis ē conͣ naͣꝫ patientis: ⁊ hoc mō paſſio xp̄i fuit maxīe penalis. vl̓ qd̓ magis hꝫ de ca uel mi nus de ꝯſolatione. ⁊ hoc mō nō fuit maxīe penalis. vel qd̓ magis eſt ꝯtra uoluntatem patientis. Et hoc dupl̓r uel contͣ uoluntatē naͣlē ul̓ ſenſualitatis. Et hoc moͣ maxīe fuit penalis: vel contͣ uoluntatē rōnis ⁊ ſic non maxīe penalis ⁊ ꝑ hoc ſoluūt̉ obiecta. Conſequenter que rit̉. qūo noſtrā mortē moriendo deſtruxit hoc. n̄ dicūt aucͣtes. Conͣ. Deſtruxit mortē gͦ tꝑalē uel eternā. tꝑalē no: ꝗa ita morimur ut prius eternā no. qͥa p̄ſciti ad mortē ita dā nant̉ ſicut prius. Ergo nō deſtruxit mortem tꝑalē uel eternā. ℟º. d d̓. ꝙ deſtruxit mor tē ꝑ cām. Mors.n. eius eſt ca.ſ. meritoria de ſtructionis future mortis in glorioſa reſur rectionē. Mortē etiā eternā ꝯeſtruxit ī ſuis quia fecit vt eā nō incurrerent. ſed ⁊ domuꝫ mortis tꝑalis deſtruxit in pluribꝰ. Ita eniꝫ onabat̉ mors pͥus ꝙ timore mortis retro abibant. ſed poſt factū eſt: vt nō tīeret̉ ſꝫ gͣtā ter currerēt ad mortē. qd̓ ī martiribꝰ claruit. Vnſequentia in ꝗſitionis inqͥrit̉ ut agamus de ve neranda ᵐ⁊ ſuꝑ oīa recogitanda dn̄ica paſſio ne cuiꝰ inquiſitionis ꝑtes erūt ſex. Prima inqͥret̉ de ꝟitate paſſionis. Scd̓a de gene ralitate paſſionis. Tertia de neceſſitate paſ ſionis Quarta de ꝯuenientia paſſionis. Quinta de quātitate paſſionis. Sexta de cauſalitate et effectu paſſionis. Circa ꝟita tē paſſionis duo querunt̉. Primo de potē tia paſſionis. Scd̓o de actu ⁊ ſenſu paſſiōiſ arguit̉ ſic. Pre Ad primum tatior ēnā ageſ patiente. Si gͦ nulla naͣ eſt p̄ſtantior naͣ xp̄i ergo n̄ pōt pati ab aliquo. maior pꝫ. ꝑ Augſuꝑ gen. 12. dicentē. Omī mō p̄ſtantior eſt na agens: naͣ patientē. Itē corpꝰ noſtruꝫ alterius eſt naͣe ꝙͣ corpꝰ xp̄i. qͥa infirme naͣe ē corpꝰ noſtꝝ. Corpꝰ ꝟo xp̄i eſt ptātiue naͣe vt ſ. feratur vndis ⁊ ſiſtat in liquidis: ⁊ ſtructa tnͣſcurrat. Si gͦ corpꝰ xp̄i hꝫ ptātem nature hꝰ. Ergo corpꝰ xp̄i nōͣ hēbit infirmitatē naͣe noſtre. ergo nō hēbit doloris noſtri naͣm. Itē corpꝰ xp̄i eſt ꝯceptū de ſpū ſācto: ⁊ a principio celeſti ⁊ nō a principio naͣe: ſicut naͣ corꝑis nr̄i. Ex quo relinqͥt̉ ꝙ nō hꝫ naͣm ad volendū ſicut corpꝰ nr̄m. Itē nō pōt fieri vt timor ſignificet̉ in ꝟbis euāgelii. qͥ bus dr̄ tranſeat a me calix iſte ⁊cͣ. cū fidutia teneat̉ in factis. Cū gͦ fidutiā habuerit in fa ctis. ſic̄ pꝫ Math̓. 16º. vbi dicit petro. Scanda lū mihi es: uade retro me ⁊cͣ. Cū predice̓t paſ ſione: vr̄ ꝙ nō timuerit paſſione. Preterea qūo timuit qui armatꝰ obuius ꝓdiit. Relī quit̉ gͦ ꝙ nō fuit timor in mente: ⁊ ita nec dolor. Itē nō eſt īfirmitas in corꝑe ad c occurſum ꝯſternata ꝑ ſequētiū agmina ſu pinatis corꝑibus ꝯcidūt. Sꝫ tale fuit corpꝰ xp̄i: ſicut habet̉ Io. 17º. Ergo relinquit̉ ꝙ no fuit infirmitas in corꝑe xp̄i cuiꝰ erat tanta ꝟtus. Itē res que eſt ſanatiua ⁊ ablatiua voloris dn̄at̉ ſuꝑ dolorē. ſed talis fuit manꝰ xp̄i ⁊ corpꝰ. Relinquit̉ gͦ ꝙ nec manꝰ nec corpꝰ xp̄i habuit doloris infirmitatē. Iti obicit̉ ꝑ ꝯꝑationē ad ſtatū. Ade. dicebat̉ enī Adā īmortalis quia poterat nō mori. ſi enim uellet nō eſſet mortalis. ergo ſil̓r cū xp̄s non pate̓t̉ niſi vellet: nō dꝫ dici paſſibilis. Iteꝫ eſt gratia que ꝯpatit̉ ſecū peccatū.ſ. veniale ⁊ eſt amplior gr̄a que nō ꝯpatit̉ peccatum. tn̄ ꝯꝑatit̉ penā peccati: ſicut fuit de gr̄a btē ꝟginis. Et ē ſt alia gr̄a que neutꝝ iſtoꝝ ſe cū patit̉: ſicut gr̄a fruitionis. gͦ cū xp̄s hāc hūit nō dꝫ dici paſſibilis. Ad oppoſitum Augꝭ de ci. dei. Eſt aliqua naͣ beata ⁊ īmor tal̓. Et eſt alia miſera ⁊ mortalis ei oppoſita Et eſt media que ē miſera ⁊ īmortalis. ſed illud mediū eſt mediū diuidens. qͥa nō pōit nos ī idē: ſꝫ in diuiſū. qͥa ſeꝑat nos a deo. Iō introducit vnum mediatorē ih̓m qui habet beatitudine ⁊ mortalitate. gͦ ē paſſibilis. Conſequenter que rit̉ de ſenſu paſſionis. ponit. n. Hyl. xo. de tri nitate. ⁊ introducit ſimilitudine celi ꝑforan tis aera. Et cū in aere fit paſſio. nullꝰ tn̄ eſt ibi ſenſus paſſionis. 15. diſ. 3. li. ſenten. Si gͦ ſil̓r caro xp̄i patiebat̉ in carne xp̄i nō fuit ſē ſus paſſionis. Itē ex hoc exp̄ſſe dicit. di ces virtus corꝑis ſine ſenſu pene vim pene de ſeuientis excepit. Itē idē Hyl. xº de tri. Tu ꝟo qui ſenſu rōnis intelligis: dn̄ꝫ Ih̓m ad qͥd feſtinat timere ⁊ ꝯſternātē fortes in firmitate trepidare: ⁊ vulnera nō ꝑmittentē dolere vulneratū: ⁊ ꝯtumelia crucis deho neſtari. cui crux ꝯſenſus ad deū eſt ⁊ redi tꝰ ad regnū: ex quibꝰ verbis vr̄ Hyl. dicere exp̄ſſe in xp̄o nō fuiſſe paſſionis ſenſus. Itē Dyoꝰ ad Io euāgeliſtā. Abſit vt ego ita inſaniā ut credā uos aliquid pati. ſꝫ ⁊ cor poris paſſiones ſolum iudicare ip̄m ſentire credo. Si gͦ nō eſt diſcipulus ſuꝑ magiſtru Si apl̓i nō pariebant̉. gͦ nec xp̄s. Itē Hy Uirtꝰ corꝑis ſine ſenſu pene vī pene deſe uiētis excepit. gͦ nō huit ſenſū pene. Itē erat ſūma delectatio in ip̄o quā maior exco gitari nō pōt. ꝗa ꝯprehenſor erat. ergo ſecuꝫ nō patiebat̉ paſſionis ſenſū. Con Yſa. 53º Uere lāguores noſtros ip̄e tulit ⁊cͣ. Et Ma th̓. 26º. Triſtis eſt aīa mea ⁊cͣ. Itē Yſa. 53 Uidimus eū viꝝ doloꝝ ⁊ ſcientē infirmita tē. Itē querit̉ de driā paſſionis in xp̄o ⁊ ī nobis. Sic paſſus eſt ioh̓es an̄ portā latinā ⁊ tres pueri. Dan.3º. ⁊ iſti ſine ꝯſenſu pene ⁊ ſic nō eſt paſſus xp̄s. Circa ſol̓ōꝫ hꝰ qōiſ nō ſol̓ōꝫ mgr̄i in 3º. li. ſentent. 15. di. vbi dicit̉ Audiſti lector ⁊cͣ. ⁊ eſt ſūma reſponſionis vi intelligant̉ ꝟba Hyl. quibus dicit dolorem paſſionis in xp̄m nō incidiſſe ⁊ hiꝰ. qͥa in ſe nō hūit. cam ſeu meritū doloris.ſ. originale peccatū ſiue qͥa in eo nō hūit dn̄ium paſſio ſiue dolor: ſeu qͥa in eo nō fuit neceſſitas do lendi ſiue timēdi. In ꝟbis gͦ Hyl. nō exclu dit̉ veritas paſſionis a xp̄o. Sꝫ excludit̉ cā dn̄ium ⁊ neceſſitas patiendi. Un̄ mgr̄ oſtē dit ꝑ eundē Hyl. vera triſticiā ⁊ paſſionem fuiſſe. vbi dicit triſticia aut ⁊cͣ. vna eſt aucͣtaſ Hyl. in liº de tri. in qua dicit ꝙ triſticia fuit in xp̄o. ſed tn̄ cā triſticie eiꝰ fuit defectꝰ apo ſtoloꝝ ⁊ hoc eſt qd̓ dr̄ ibi interrogo qͥd ſit triſtē eſſe ⁊cͣ. Itē Hyl. in libº de ſynodis. dicit ꝙ genera paſſionū infirmitatē carnis uel carne affecerīt nō tn̄ diuinitatē ꝟbi. ⁊ hͦ or̄ ibi: cū hec paſſionū gn̓a ⁊cͣ. Alii dicūt ꝙ cū in xp̄o ſint due naͣe in vna ꝑſona illa q̄ dicit Hyl. ibi intelligūt̉ de ꝑſona ꝓut eſt ī diuina naͣ: ẜm quā nō habuit paſſibilitatem nec naͣm doloris rōne enī vnionis ꝑſonalis qd̓ dr̄ de filio dei dr̄ de filio hoīs. Unde illud qd̓ dicit de īpaſſibilitate qͣꝫtū ad hōieꝫ hoc dr̄ rōne ꝑſone: nō rōne humane nature. Et hoc pꝫ ꝑ ꝟbum Hyl. in liº de ſynodis. ꝟ bū caro factū eſt pati potuit. Sꝫ paſſibile eē nō potuit. quia paſſibilitas nature infirme ſigͣtio eſt. Et eſt rō dicti qͥa actꝰ ꝑtinet ad ꝑ ſonā. ſed paſſibilitas ꝑtinet ad naturā. Ideo ꝑſone filii ꝯuenit pati ꝓpter aſſuptā naturā nō tn̄ ꝯuenit ꝙ ſit paſſibilis. Et ẜm hoc ex ponūt ꝟba Hyl. Scd̓m gͦ hāc opīoeꝫ dd̓. ꝙ aliquid fuit paſſibile in xp̄o ſimpl̓r.ſ. corpus aliquid ꝟo īpaſſibile ſimpl̓r. tn̄ ẜm quid paſ ſibile ſicut aīa. ſicut dicit ioh̓. damꝰ. Aīa im paſſibilis exiſtens corꝑe inciſo. ip̄a nō inciſa ꝯdolet ⁊ ꝯpatit̉. aliquid ꝟo ſimpl̓r īpaſſibile ⁊ ꝯpaſſibile: ſic̄ dīnitas ꝓut dicit io. dama. ꝙ diuinitas īpaſſibilis ens nō eſt ꝯpaſſa cor pori. ſicut ſole ſuꝑlucēte in ligno. ſi ſecuris ī cidat lignū īciſibilis ⁊ īpaſſibilis remanꝫ ſo ſic ꝑſona uere erit īpaſſibilis: ⁊ cū pati dicit̉ rōne hūane nature. ſed ꝙ ꝟba Hyl. nō intel ligant̉ de ꝑſona ſed de ip̄a hūana natura ex p̄ſſe hēt̉ in lr̄a. vbi exp̄ſſe dic̄ Hyl. hūit ſane illud dn̄i corpꝰ doloris nr̄ i natura: ſi corpuſ noſtꝝ id nature hꝫ vt calcet vndas. Item quā infirmitate dn̄atā hꝰ corꝑis credis cuiᵍ tantā hūit natura ꝟtutē. Preterea dixer̄t alij aſſignātes drīam int̓ potentiā patiendi ⁊ paſſibilitatē. Nā potentiā patiendi dic̄ ſo luꝫ potentiā materialē. Paſſibilitas ꝟo dicit p̄ter illā potentiā aptitudine que eſt nccͣitas ad patiendū: ẜm quē modū dr̄ ꝙ materia pͥ ma nō eſt mobilis ẜm ſe ſurſū vel deorſum ſed tn̄ eſt in ea po ad motum ſed ꝓut eſt ei ꝯiūcta grauitas dr̄. mobil̓ qͥa hꝫ aptitudinē ad hoc vt moueat̉ deorſū: ẜm hūc modum uolūt dicere de naͣ hūana xp̄i. ꝙ habuit naͣꝫ ad patiendū nō tn̄ eſt paſſibilis. qͥa non hūit neceſſitatē ad patiendū. Et hec volūt ſēſiſſe Hyl. qͥ dicit in liº de ſynodis. ꝙ xp̄s pati po tuit: ſꝫ paſſibilis eſſe nō potuit: qͥa in naͣ hūa na xp̄i nō fuit principiū maͣle diſponens ne ceſſario ad patiendū. qd̓ quidē eſt lex ꝯcupi ſcentie ſiue fomitis traducta ſicut in nobis Sed pͥncipiū patiendi fuit exͣ naturā ſuā.ſ. ī cā efficiente.ſ. in uolūtate eiꝰ qui niſi ip̄e uo luiſſet nō potuiſſet pati: nec vulnerari: nec ledi. Et hoc mō exponūt ꝟba Hyl. ꝙ nō ha buit naͣm ad dolendū.i. lege naͣe ſeu meritū ẜm quā eſt neceſſitas ad patiēdū. Sil̓r ex ponūt nō hūiſſe ſenſū pene: ꝗa nō fuit diſſē ſus uoluntatis. ⁊ iō dr̄ dolor nō fuiſſe in ſē ſu. ꝗa nō fuit in ſenſu uolunratis diſplicen tia. Ad illud ꝟo qd̓ dr̄ nō timuiſſe non poluiſſe dicūt: ꝙ hoc dr̄ qͥa nō fuerūt in eo paſſiones hiꝰ ſicut in nobis ꝓut diffiniunt̉ a ph̓o per motu inuoluntariū. ẜm hͦ gͦ ſol uūt oīa. Sꝫ contͣ hoc obicit̉. 8º. Hebr. ſuꝑ illud. Si gͦ eſſet ſuꝑt̓rā nō eſſet ſacerdos ⁊cͣ glo. quid tā ꝯgruēt̓ offerret̉ ꝓ hōibꝰ ꝙͣ hūa naͣ caro: ⁊ quid tā aptum imolationi ꝙ caro mortalis ⁊ ſequit̉ de ſacrificio qd̓ obtulit xp̄s in paſſione de quo hͦ eſt intelligendum Un̄ ibi dr̄. vnus ip̄e erat qͥ offerebat ⁊ quod offerebat. Ex quo relinqͥt̉ ꝙ caro xp̄i nō ſo lū habuit potentiā ad imolatione ⁊ paſſiōeꝫ ſꝫ etiā diſpoſitione ⁊ aptitudinē. Itē Bo etiꝰ in liº de duabꝰ naͣis ⁊ vna ꝑſona xp̄i di ſtinguit tres ſtatꝰ hoīs: ſtatū inno centie. ſta tu miſerie. ſtatū beatitudīs. ⁊ dicit ꝙ a ſta tu īnocentie accepit xp̄s alere indigens ali mēto ſic̄ Adā hūit. Aſtatu miſerie accepit corpꝰ mortale. Un̄ dicit mortale corpꝰ aſſū pſit ut mortē a genere hūano fugaret. A ſta tu ꝟo beatitudinis accepit peccādi īpaſſibi litatē. Si gͦ eſt corpꝰ mortale ⁊ nō eſt cū po ſiue aptitudine. Relinquit̉ ꝙ corpꝰ xp̄i huit aptitudinē ad moriendū ⁊ patiendū. ℟º ẜꝫ btm̄ Augꝭ. Uolūtate triſticiā ſuſcepit veraꝫ quo carnē. Et ſicut dic̄ btūs Hyl. xº. De tri nitate. Hō ille de celo eſt hn̄s ad patiendū corpꝰ ⁊ paſſus eſt ſed naͣ nō hn̄s ad dolend̓ Itē Hyl. quā infirmitate dn̄atā hꝰ corꝑiſ credis cꝰ tantā huit naͣ virtutē. Itē Hyl. lꝫ forma corꝑis noſtri eſſet in xp̄o nō tamen vitio ſe infirmitatis nr̄e forma erat in corꝑe ẜm gͦ bt̄m̄ Augꝭ. pꝫ ꝙ fuit paſſio ī xp̄o: ſꝫ ſb̓ie cta uolūtati. Un̄ dic̄ uolūtate triſticiā ſuſce pit ꝟam: quo uoluntate carnē vera. Scd̓m ꝟo bt̄m Hyl. nō fuit paſſio in xp̄o ꝑ neceſſi tatē. Et iō dicit naͣm nō hn̄s ad dolendum nec ꝑ dn̄ationē vt paſſio dn̄aret̉ ſue volun tati: ꝓpter qd̓ dicit nō infirmitatē dn̄atam hꝰ corꝑis: nec ꝑ vitiū ſiue peccati ob noxie tatē: ꝓpter qd̓ dicit nō vitioſe infirmitatis nr̄e erat forma in xp̄i corꝑe. Dicendū ergo ẜm hūc modū ad determinatōeꝫ ꝟboꝝ btī Hyl. ⁊ p̄cedentiū ſcoꝝ ꝙ in xp̄o al̓r fuit po patiendi ꝙͣ ſit in nobis in ſtatu miſerie. ⁊ ꝙ fuerit in Adā in ſtatu īnocentie. In nobis enī eſt poͣ cū neceſſitate patiendi ⁊ volūta te nō patiendi: nec potentē ꝓhibere paſſiōeꝫ In Adā fuit poͣ ī ſtatu īnocentie ſine aliqna neceſſitate ⁊ diſpōe ad patiendū: ⁊ volūta te ad patiendū: nec potente ꝓhibere paſſiōꝫ ſi eſſet. In dn̄o ꝟo ih̓u fuit poͣ ad patienduꝫ nō tn̄ indiſpoſita ut in Adā: nec cū neceſſita te ad patiendū vt in nobis: ſꝫ cū diſpōne ad patiendū ⁊ cū volūtate potēte ꝓhibere paſ ſionē. Dicēdū igit̉ ꝙ cū ſit potētia actiua ⁊ paſſiua. Potētia actiua ī nobis eſt ſolum ſubiecta volūtati. potētia paſſiua noͣ. ſed ſe quit̉ ꝯditiōꝫ naͣe. In dn̄o ꝟo ih̓u potentia paſſiua ſicut pō actiua fuit ſubiecta uolūta ti. vt eſſet dn̄a ſui actꝰ ⁊ ſue paſſionis vt ſic̄ uolūtas nr̄a hꝫ dn̄ium ſui actꝰ potēs ꝓhibe eū uel educere. Ita xp̄i uolūtas dn̄ium ha buit ⁊ potēs fuit ꝓhibere paſſiōeꝫ a potētia patiēdi aſſūpta vel ip̄am educere ī actū pati ēdi. Et iō qͥa paſſio ī effectu ī xp̄o depēdebat a volūtate: ꝙͣuis eſſet pō diſpoſita pati ī car ne. ꝓpterea dic̄ Hyl. ꝙ nō hꝫ naͣꝫ doloris nec excipit ſenſū pene nec̄io nec timet nec dolet vel ſentit vulnꝰ per naͣm: tn̄ dicit eū ve paſ ſum ⁊ hr̄e corpꝰ ad patiēdū: nec īfirmitateꝫ dn̄ataꝫ ſuo corꝑi nec vitioſe īfirmitatis for mā huiſſe. Dicendū gͦ ꝙ Adā ad hoc ꝙ eſſet īpaſſibills erat ex ꝟtute dīne ꝓtectio nis ẜm Hugꝭ. ī li. de ſacramētis n̄ ex ſua naͣ Itē ī nobis eſt paſſibilitas cū neceſſitate ad patiēdū. ſed in xp̄o erat diſpō ad paſſibi litate: tn̄ potēs erat ꝓhibere oēs paſſionea ⁊ hͦ hēbat amplius ꝙ Adam. Nos ꝟo hēm dnīum actionū noſtraꝝ nō paſſionū ẜm da mac̄. Xp̄s aūt habuit vtrūqꝫ dn̄iuꝫ. Et hoc uult Hyl. ī aucͣte p̄dicta. Ad illud qd̓ q̄ri de gr̄a fruittōis ꝙ debe̓t ꝓhibere oēꝫ paſſi on ⁊ ſēſum paſſiōis. Dicēdum ꝙ gratia in xp̄o ꝯſiderat̉ dupl̓r vel ẜm ſe ⁊ ſic. habebat ſūmā delectationē. vt ordinat̉ ad redempti onē ſic exigebat̉ ꝙ hr̄ et paſſibilitatē qͥa exi gebat pena. Ad aliud qd̓ obicit̉ ꝙ hēbat ſūmā delectationē ⁊ voluntatē ad patiend̓ ⁊ iō īpaſſibilis. dd̓. ẜm Augl. de aīa ⁊ ſpū. Aīa dupl̓r ꝯſiderat̉ vt aīa ⁊ ſic hꝫ relationē ad mēbra que viuificat ⁊ hoc mō patiebat̉ uel ꝯſiderat̉ vt ſpūs ⁊ ſic fruebat̉. Ad ali ud qd̓ obicit̉ ꝑ aucͣtem Dyon. ad Io. euange liſta dd̓. ꝙ ītelligit̉ de paſſione ꝑrurbante rōꝫ: ⁊ nō de ꝓpaſſionē. Ad illud qd̓ que rit̉ de ſenſu paſſionis. qͥa vr̄ dicere Hyl. ꝙ nō hūit ſenſu paſſiōis. dd̓. ꝙ ſic̄ diſtinguit̉ paſſio ⁊ ꝓpaſſio. ita dꝫ diſtingui ſentire ⁊ ꝓſentire vt ſētire dicat̉ de ſenſu ꝑturbāte rōꝫ. ꝓſentire d̓ ſēſu ꝗ eſt ſolumo in ſenſuali tate. Ad aliud qd̓ querit̉ de drīa paſſio nū in nobis ⁊ in xp̄o. dd̓. ꝙ in nobis eſt ne ceſſitas ad patiendū. In ip̄o ꝟo ſolūmo di ſpoſitio abſqꝫ vlla neceſſitate. Itē nos pa timur velimus nolimꝰ. ip̄e aut dn̄ium ha buit ſue paſſionis vt dictū eſt. Iteꝫ nos paſſibilitatē hēmus ꝑ cām: qͥa ꝑ peccatū ſeu ex peccato. ip̄e aūt paſſibilitatē hūit nō per cam uel neceſſitatem aliquam. ſed ſola uo luntate aſſumpta. ¶ Onſequenterq de generalitate paſſionis xp̄i. Et q̄ runt̉ duo. Prīo de generalitate paſſibiliū Scd̓o de gnalitate paſſionis. Circa pͥmū querit̉ pͥmo. vtꝝ pateret̉ ẜm ſenſualitatem Scd̓o vtꝝ ẜm rōeꝫ ⁊ ſi hͦ ſi ẜm ſuꝑiorē ⁊ īfe riorē. Tertio vtꝝ pateret̉ ẜm oēm volunta tē. Quarto vtꝝ pateret̉ aīa xp̄i ẜm ꝙ aīa ⁊ ẜm ꝙ ſpiritus. Ad primum j li. detunitate ſic obicit̉ Hyl. xº. Hōibus ſunt naͣlia ꝑ aīe ad gloriā arden tis calorē. vt paſſiones ſuas neſciāt: ⁊ vulne ra ignorent: ⁊ mortem nō ītelligāt. Ergo ſi in aliquibꝰ feruor fidei abſorbet paſſionem Multo fortiꝰ gr̄a in xp̄o abſorbuit oēm paſ ſionē. Un̄ Hyl. ibidē. Dn̄s glorie ih̓us xp̄us cꝰ fimbria ꝟtus eſt. cꝰ ſpūs ⁊ ẜmo naͣ corꝑiſ eſt. dū ⁊ mancus iam nō mancꝰ manus iu bet extēdere: ⁊ cecus natꝰ natiuitatis vitia nō ſentit. ⁊ truncꝰ aure nō truncꝰ eſt. in ea infirmitate corꝑis deputabit̉: in qua glori oſos ac beatos viros fidei ſpe: ſpū nō relin quit. Item ſi dicat̉ ꝙ intelligit̉ de ſenſu rōnis nō carnis. Conͣ. Hyl. ꝙ pati animus gl̓ie cupiditate ꝯtendit: id ſe pati corpꝰ aīa vegetante nō ſentiat. ergo ſi corpꝰ nō habet ſenſum: qn̄ animꝰ ꝓpter amore glorie vult pati. Relinquit̉ ꝙ nec in xp̄o. cū maxīe fue rit amator glorie. Si dicat̉ ꝙ nō ſentire dī qͥa nō reputat̉ tn̄ eſt ibi ſenſus paſſionis ve rus. Conͣ. Hyl. xiº. de trinitate nō vis im pie heretice vt tn̄ ſeunte palmas clauo xp̄ſ n̄ doluerit. Interrogo cur pueri ignem nō ti inuerūt nec doluerunt. aut quid in eoꝝ naͣ fuit vt naͣm ignis excederet. Si gͦ bona eſt ꝯꝑatio qua ponit vr̄ ꝙ xp̄s clauuꝫ nō ſenſe rit. ℟º dd̓. ꝙ Hyl. nō vult remouere veꝝ ſenſū paſſionis ſꝫ errorē arrii. Un̄ dic̄ uolūt pl̓iqꝫ eoꝝ ex paſſionis metu ⁊ ex īfirmitate patiēdi nō in natura eū īpaſſibilis dei fuiſſe vt qui timuit ⁊ doluit. nō fuerit in ea ſecu ritate prātis q̄ nō timet. vel in ea ſpūs ī cor ruptione que nō dolet. Sic gͦ dicebat Arriꝰ ip̄m n̄ eē deū ſi paſſus eſſet vere. Dicēdū ꝙ paſſio xp̄i fuit ẜm ſenſum ⁊ in ꝑte ſen ſibili. Tamē ẜm Hyl. hec eſt drīa. ⁊ ẜm Dam Aſſignat aūt Hyl. xº. de tri. drīam ī paſſione xp̄i ⁊ nr̄a. Eſt.n. pati ex infirmitate. ⁊ ē pati ex ptāte. Qui patit̉ ⁊ nō pōt ꝓhibere paſſiōꝫ patit̉ ex infirmirate. Qui aūt pōt ꝓhibe̓ pa tit̉ ex ꝟtute. Un̄ dic̄ Damꝰ. Paſſus eſt vni genitꝰ deꝰ omniū incurrentes in ſe paſſio nū noſtraꝝ īfirmitates: ſꝫ paſſus ꝟtute ſue nature. ſicut ⁊ ꝟtute ſue nature natꝰ ē No ſtꝝ aūt pati eſt ex infirmitate. Ad aucͣteꝫ Hyl. dd̓. ꝙ vult oſtēdere excellentiā nature dīne ⁊ etiā hūane. Un̄ cū obicit̉ ꝙ martireſ nō ſentiūt paſſiones. do̓. ꝙ hoc eſt qͥa nō re putant̉ ꝓpter amorē glorie īmo ſuꝑferunt̉ paſſionibꝰ. Ad aliud qd̓ obicit̉ de pueris in ignē poſitis. Dan̄. 3º. dd̓ ꝙ nō vult exclu dere ſenſū paſſionū ſed oſtendere excellētiā naͣe Natura.n. d̓r̄ natura patiēdi ex corrupti on hūane ꝯditōis ex Adā que nō fuit ī xp̄o ⁊ in nobis eſt paſſibilitas ꝯtracta ex neceſſi tate. In xp̄o aut ſolūmō aſſumpta ⁊ hoc in tendit oſtēdere. Unde dicit habēs nr̄i dolo ris corpꝰ. ſed naͣꝫ nō habēs ad volēdū. Un̄ Hyl. xº. de tri. dic̄. Cū lege hōium natꝰ ſit: nō tn̄ lege hōium ꝯceptꝰ eſt habes in ſe ꝯſtitu tionē hūane ꝯditionis īꝑtū: ⁊ ip̄e exͣ ꝯſtōeꝫ hūane ꝯditōis in origine. Patet gͦ ꝙ vult oſtēde̓ excellentiā hūane nature in xp̄o. Conſequenter que rit̉. vtꝝ paſſio ſit in xp̄o ẜm rōeꝫ inferiorem ⁊ ſuꝑiorē. Ad qd̓ ſic obicit̉. Adā peccauit ẜꝫ ꝑtē ſuꝑiorē ⁊ īferiorē: ⁊ etiā punitꝰ eſt. ergo ⁊ xp̄s d̓buit ſatiſfacere ẜm vtrāqꝫ. Si di cat̉ ꝙ dupl̓r eſt ꝯſiderare ſuꝑiorē ꝑte rōnis vt eſt naͣ: vel vt eſt rō. Si ꝯſideret̉ vt eſt rō ſic nō fuit in xp̄o paſſio. ſed ꝓut ꝯſideratur vt naͣ. Contͣ. In liº arº cū peccat eſt rō vt io. Peccatū aūt eſt in liº arº: cū nō eligit eligen da. ergo pena dꝫ eſſe in rōne vt eſt ro. nō ſo lū vt eſt naͣ. Si dicat̉ rō vt rō dupl̓r ꝯſi derat̉: vt ad ſuū ſuꝑius ordinat̉: ⁊ ſic nullaꝫ hēbat paſſionē: nec eulpā. Si ꝯſideret̉ vt cō pat̉ ad ſuū inferius.ſ. ad ſuas vires ſic huit paſſionē ⁊ culpā ſuꝑior rō in Adā. Contͣ Mach̓. 14º. Criſtis ē aīa mea ⁊cͣ. Ieroꝰ. Patit̉ aīa xp̄i ne credat̉ irrōnalis: ſꝫ magis dr̄ rōal̓ ẜm qd̓ ꝯuertitur ad ſuū ſuꝑius. hoc eſt ẜm ſuꝑiorē portione Relinꝗt̉ gͦ ꝙ in illa fuit paſſio. Itē ibidē Ambroꝰ. Remota dele ctatione deitatis tedio hūane calamitatis afficit̉: ex hoc vr̄ ꝙ patiebat̉ vt ueruſ ho. ex quo ſeꝑata erat delectatio oeitatis. Iteꝫ Adā peccauit ex ꝯprehenſiōe deitatis: ⁊ ẜm ſuꝑiorē partē: ⁊ ita ẜm ꝙ rō ꝯuertit̉ ad ſuū ſuꝑius fuit in Adā culpa. ergo in ip̄o ẜm hͦ debuit eſſe pena ſeu paſſio. Con. Xp̄s fu īt ꝯprehenſor. gͦ ſūmā hūit delectationem ex illa ꝑte. gͦ xp̄s nihil patiebat̉ ẜm rōem cō uerſā ad ſuꝑius ſuū. ℟º dd̓. ſine p̄iudi cio ꝙ eſt ꝯſiderare rōeꝫ dupl̓r: ẜm qd̓ dicit Augꝰ. ꝙ rō diuidit ſe in duo in ſuꝑiorē ⁊ ī feriorē: ẜm duplicē ꝯꝑatiōꝫ. Item rō poteſt dupl̓r ꝯſiderari: uel vt rō ul̓ vt natura. ẜm ꝙ ꝯſiderat̉ vt naͣ appetit vnionē cū ſuo corꝑe ⁊ refugit ſeꝑationē. dd̓. gͦ ꝙ in xp̄o fuit paſ ſio in rōne. ẜm ꝙ rō: ⁊ ẜm ꝙ naͣ. Un̄ Iero. 26 Math̓. Triſtis eſt aīa mea ⁊cͣ. ꝯtriſtat̉ ꝓpter ſcandalū apl̓oꝝ. Et hoc intelligendū eſt de inferiori rōne. ſcandalū ꝟo nō eſt ſolum in rōne: vt naͣ ſeu motꝰ ſcandali quē hēbat vt dic̄ Syl. ſꝫ ī rōe: vt rō. In ſuꝑiōi ꝟo ꝑte fuit paſſio ut eſt naͣ: nō vt eſt rō. Ꝙ gͦ obicitur ꝑ Iero. Patit̉ aīa xp̄i ne putetͣ eſſe irrōnalis od̓. ꝙ ip̄e loquit̉ conͣ hereticos qui dicebāt ip̄m ſolū hr̄e deitatē cū corꝑe ſine aīa. Un̄ oſtendit eū huiſſe rōem. Ad aliud qd̓ ob icit̉ ꝙ remota delectatione deitatis tedio hūane calamitatis afficit̉. dd̓. ꝙ xp̄s an̄ paſ ſionē gaudebat in ſuꝑiori ꝑte rōnis. Et ex hͦ erat influētia ip̄is viribꝰ inferioribꝰ a quibꝰ remota eſt ꝯſolationis influētiā in paſſione Un̄ ẜm hͦ intelligenda eſt aucͣtas Ambro. ſr̄ illud. Deꝰ meꝰ deus meꝰ ut quid ⁊cͣ. Clamat homo deitatis ſeparatione moriturus. Sed conſtat ꝙ non intelligit de ſeparati on vnionis. ſed de ſeꝑatione ꝯſolationis ī fluētis ſuꝑ inferiores vires ꝙͣ etiā ſpūales viri. Un̄ ſentiūt dicētes ẜm pſal. Oīa oſſa mea dicēt dn̄e qͥs ſil̓is tibi ⁊cͣ. Ad illd̓ qd̓ obicit̉ ꝙ Adā ex ꝯprehenſione deitatis pec cauit. dd̓. ꝙ ꝯprehenſio deitatis eſt dupl̓r vna ẜm auerſionē ẜm qd̓ ei ꝓponit̉ bonum ꝯmutabile: ⁊ alia ẜm ꝯprehenſionē q̄ ei ad heret ſpreto oī ꝯmutabili: ⁊ ẜm hͦ erat ꝯpre henſio in aīa xp̄i. ẜm hāc aūt ꝯprehenſioneꝫ nullo mō ꝯmittit̉ peccatū: ſꝫ ẜm pͥma. vnde illa ꝯprehenſio nō ꝯcludit: ꝙ xp̄s d̓buit do lere ẜm illā ꝑtem qua comprehendit. Conſequenter que ritur. vtꝝ pateretur xp̄s ẜm oēm uolūtatem Ad qd̓ ſic. Paſſio fit ī xp̄o ẜm ꝙ culpa fuit in Adā. Sꝫ culpa fuit in Adā ẜm uoluntateꝫ ſenſualitatis ⁊ rōnis. ergo ⁊ pena vel paſſio ī xp̄o. Contͣ. Eſt pena dānatoria in inferno Purgatoria ī purgatorio: Gatiſfactoria ī p̄ ſenti: In pena dānatoria eſt pena ſine uolū tate. In pea purgatoria cū uolūtate. In pena ſatiſfactoria ex uolūtate. Sꝫ vbi eſt volūtas ibi eſt gaudiū de ſatiſfactione ꝓ culpa. gͦͦ gaudet uolūtas de paſſione. ergo in xp̄o n̄ fuit paſſio uolūtatis rōnis qua gaudebat d̓ ſatiſfactione. Itē martires gaudent de paſſionibꝰ: qͥa ibi adeſt qd̓ uolūt. Latrones cruciantur: qͥa ibi eſt qd̓ diſplicet. ſed vbi ē qd̓ vult aliquis nō eſt triſticia. gͦ nec xp̄us habuit paſſionē rōis. Itē ex eadē ꝑte non pōt eſſe uolitū ⁊ inuolitū. placitū ⁊ nō pla citū: gaudiū ⁊ triſtitia Ergo ſi in ꝑte rōnis ſuꝑioris erat gaudiū: ẜm illā nō inerat triſti cia. Itē. Arrius poſuit ꝙ paſſio fuit ī xp̄o ẜm oēm naͣm xp̄i. ſed q̄rit̉ ſi ponamus ſicut Arriꝰ. ſi poneremus paſſionem magis meri toria ꝙͣ nūc. ⁊ vr̄ ꝙ ſic: ꝗa maiorē ponerem paſſionē: ⁊ ita magis meritū: ⁊ magis meri toriā. Sꝫ ad hͦ dici poſſet ꝙ nō dr̄ magiſ meritoria paſſio: qͥa maior. ſꝫ qͥa ex maiori ca ritate. ℟º ẜm Hama. Uolūtas eſt rōnis ⁊ libri appetītꝰ. Uolūtas nō eſt ꝓprie ex ꝑte ſē ſualitatis: ſꝫ ſolū ex ꝑte rōnis. qͥa eſt apperitꝰ rōnis. ſꝫ appetitꝰ dupl̓x. iō voluntas duplex: appetitꝰ rōnalis ⁊ naͣlis. ſicut rōnalis uolun tas eſt duplex. ē naͣlis rn̄dens appetitui naͣ l rōnis. ⁊ deliberatiua qͦ rn̄dꝫ appetitui rōali vtraqꝫ aūt uolūtas idē eſt ẜm rē. ſꝫ differens ẜm rōeꝫ. In naͣli gͦ voluntate fuit paſſio. ſꝫ no in deliberatiua. Nālis aut uolūtas eſt ꝑ ꝯꝑationē ad ſuū corpꝰ: ⁊ dolet de ꝯtrario ſ. de ſeꝑatione. iō paſſio fuit in uolūtate ra tionali. Seliberatiua eſt ẜm quā ꝯtulit vtili tatē paſſionis: ⁊ ẜm hac nō fuit paſſio: ẜm hͦ rridendū eſt ad oīa obiecta. Et ẜꝫ hac diſtī ctione diſtinguendū eſt cū obicit̉ ꝙ habuit gaudium ſumū et ceterea. Conſequenter que rit̉. vtꝝ paſſio fuerit ẜꝫ uolūtate abſolutā vl̓ ꝯditionale. Ad qd̓ ſic obicit̉. De illud qd̓ appetit̉: appetit̉ volūtate ꝯditionali. ſꝫ xp̄us appetebat pati nō uolūtate abſoluta. ſꝫ ꝯdi tionali.ſ. ꝓ redēptōe. gͦ ⁊cͣ. Conͣ. Ubicunqꝫ eſt appetitꝰ uolūtatis ꝯditionalis ē ꝑtī īuo luntariū: ⁊ ptī voluntariū. Et ponit Damꝰ exēplū de illo qui ꝓiicit merces in mari: nec ē ſimpl̓r illa uolūtas. Si gͦ xp̄s paſſus eſt uo lutate ꝯditiōali. ergo ſua paſſio nō fuit ſim plicit̓ uolūtaria. ergo nec ſimpl̓r laudabilis qͥa ſolū actus uoluntarii laudabiles ſūt. Itē ſi nō fuit uolūtaria fuit ꝯpulſio. ⁊ vbi eſt uolūtas ꝯditionalis eſt ꝯpulſa uoluntaſ ſꝫ in xp̄o nō eſt ponere uoluntate ꝯpulſaꝫ. g nec ꝯditionalē. Itē Ro. 5º. Uix ꝓ iuſto qͥſ morit̉. Origꝭ. diſtinguit. Eſt aliquis qͥ morit̉ neceſſitate: ⁊ plꝫ eutalis morit̉ ꝓ iuſto. Eſt alius qui vult mori ex caritate: ſic̄ martires talis morit̉ ꝓ bono. Querit̉ gͦ drīa iſtoꝝ ⁊ ſi xp̄s paſſus eſt: ⁊ uoluit pati nō ꝓ iuſto i. neceſſitate: qd̓ vr̄. gͦ ꝓ bono mortuꝰ eſt.i. uolū tate. gͦ ⁊ mera uolūtate: qͥa meliꝰ ſꝑ eſt ei tribuendū. ℟º triplex ē voluntas: abſo luta Uelle abſolutū eſt quo aliquid appetit̉ nō aliqua coactione ex alio. Et eſt uelle ab ſolutuꝫ quo aliqͥd appetit̉ ꝓpter ſe: ſic̄ uolo btītudine. Utroqꝫ mo fuit uolūtas abſolu ta in xp̄o: qͥa a nullo fuit coacta. preterea ap petebat aliquid ꝓpt̓ ſe.ſ. btītudinē mēbris ſuis.ſ. tertia. Prīa eſt uolūtas abſoluta.i. nō relata ad aliud. Si gͦ accipit̉ uolūtas abſo luta pͥmo modo uel ſcd̓o. Sic xp̄s uoluit pa ti uolūtate abſoluta. ſi aūt accipit̉ abſoluta ideſt uolūtas nō relata ad aliud ſic nō fuit abſoluta. Conſequenter que rit̉. vtꝝ aīa xp̄i pateret̉ ẜm ꝙ eſt aīa: ⁊ ẜꝫ ꝙ eſt ſpūs ẜm qd̓ dic̄ Augꝰ. Ꝙ aīa dupliciter pōt ꝯſiderari ẜm ſuū eſſe. abſolutū: ⁊ ſic eſt ſpūs: ⁊ ẜm ꝯꝑatione ad corpꝰ: ⁊ ſic eſt aīa. Ad qd̓ arguit̉ ſic. Paſſio ſeu ſatiſfactio dꝫ eſſe ẜm qd̓ obligati ſūmus. ſed obligati ſūmus in aīa: ⁊ ẜm ꝙ amīa: ⁊ ẜm ꝙ ſpūs eſt gͦ ⁊cͣ. Contͣ in ꝑte aīe ſuꝑiori ponimꝰ gau diū nō triſticiā. Un̄ rō vt ꝯſiderat̉ vt rō ab ſoluit̉ a pena. ⁊ eſt volūtas vt deliberata: ⁊ hoc qͥa plus abſtrahit̉ ꝙͣ naͣlis a corꝑe. ergo cū aīa inꝙͣtū ſpūs oīno abſtrahat̉: vr̄ ꝙ vt ſic ꝯſiderat̉ nullatenꝰ patiat̉. ℟º ẜm Aug ſpūs dr̄ multipl̓r. Aliqn̄ dr̄ nomē ſb̓e ſpūal̓ Aliqn̄ nomē potentie. ⁊ hoc multi pl̓r: qͥa no minat potentiā aīe rōnalis vt eſt in eſſe ab ſoluto nō relato ad corpus. vel vt eſt vnita corꝑi. Prīo mō ꝯſiderata ſic eſt idē qd̓ rō ꝯſi derata vt rō: ⁊ ſic nō fuit in xp̄o paſſio. Ꝙ gͦ obicit̉ ꝙ naͣ nr̄a erat obligata ẜm animā ⁊ ẜm ſpm̄ ⁊cͣ. dd̓. ꝙ non ſequit̉ qͥa eodē mō poſſet deſtrui diſtinctio q̄ eſt de rōne vt rō Et rō hꝰ eſt qͥa uolūtariā oꝫ eſſe paſſionē ſed ad uoluntaria exigit̉ ꝙ ſit in aliqua ꝑte gau diū: ⁊ hoc eſt in ſuꝑiori ꝑte rōnis. Ad meri tu.n. ꝯcurrit uoluntas ſeu paſſio uoluntaria Itē ſi oīno remoueret̉ delectatio ſeu gau diū a ſuꝑioti ꝑte rōnis. tūc ſūma eſſet triſti cia ⁊ ita impatientia: ⁊ ita nō eēt paſſio ne uoluntaria nec meritoria. Quia ex hͦ ſeq̄ret̉ qd̓ pateret̉ ſine caritate. ⁊ amore. qui amo: maxīe exigit̉ in oꝑe meritorio. Itē ſi obi cit̉ illud Math. Triſtis eſt aīa mea vſqꝫ ad mortē. Glo. remota delectatione eterne dei tatis: tedio hūane calamitatis afficit̉. Ex qͦ vr̄ ꝙ etiā ẜm ꝑtem ſuꝑiore que eſt in ꝯtem platōe dinitatis fuerit paſſus. Ad qd̓ dd̓. ſic̄ ſupra tactū eſt. ꝙ ſicut dr̄ lux ſolis remo ueri cū non illūinat ꝑtem inferiorē ꝙͣuis nū ꝙ remoueat̉ lux ab ip̄o corꝑe ſolis. ita dele ctatio diuina ẜm rōꝫ dr̄ amoueri cū nō ra diabat ſuꝑ ꝑtem inferiore in paſſione. ꝓpter qd̓ dicebat deꝰ meꝰ ut qͥd me dereliqͥſti ⁊cͣ. vt eo dicat̉ derelictꝰ quo paſſioni ſb̓iectus. In ꝙͣtum gͦ ꝑ delectatōneꝫ ꝑtis ſuꝑioris vi res inferiores cū delectabantur. nō dicitur derelictꝰ. ſed inqͣꝫtum diſpenſatiue ſb̓tͣheba tur. delectatio in paſſione dr̄ remota dele ctatione eterne deitatis: tedio humane ca lamitatis affici. Onſequenter ie de gn̓alitate paſſionis ꝙͣtū ad gn̓a paſſionū. Et pͥmo q̄ritur. vtꝝ huit oīa gnͣs paſſionū corꝑaliū. Scd̓o vtꝝ paſſus ſit oī gn̓e paſſionū ſpiritualiū eſſet querendū. Sꝫ hāc qōeꝫ hēs determinata ſupra ī īquiſitiōe de aſſumptione hūane naͣe qōe de effectibꝰ quos cū naͣ noſtra aſſūpſit xp̄s. ergo obi Circa primum caeac. pyi xº. de tri. Unigenitꝰ deꝰ ad ꝑagendū mortis ſue ſacrm ꝯſūmaſſe oē humanaꝝ genꝰ paſ ſionū teſtatꝰ eſt: cū inclinato capite emiſit ſpiritū. ergo paſſus eſt oī genere paſſionis hūane: tā corꝑis ꝙͣ ſpūal̓. Itē Damꝰ. Co tū hōiem: ⁊ oīa que hōis ſunt aſſumpſit p̄t̓ peccatū Nāles etiā ⁊ indetractabiles paſſi ones: q̄cūqꝫ ex tnͣſgreſſione in humana de uenere vita. gͦ paſſus ē ẜm oē genꝰ paſſionū Itē paſſio xp̄i fuit ſatiſfactoria ẜm oīmo dā iuſticiā. Sꝫ oīmoda iuſticia exigit ꝙ fiat ſatiſfactio ꝑ penā eiuſdē gn̓is. gͦ ſi oē genuſ paſſionū hūanaꝝ dꝫ abſolui ꝑ paſſionē xp̄i ergo paſſus eſt ẜm oēm paſſionē. Itē oīs hn̄s oēs oꝑationes oīum viriū: eſt hn̄s oēs paſſiones. Sꝫ xp̄s fuit hiꝰ. gͦ ⁊cͣ. ꝙ oēs naͣles viriū oꝑationes ſint paſſiones: pꝫ ꝑ Damac̄. qui dicit ꝙ ira eſt oꝑatio ſeu actio ip̄iꝰ ira ſcibilis: ⁊ tn̄ eſt paſſio. Un̄ pꝫ ꝙ actiones ſi paſſiones. Con. Oīs paſſio inꝙͣtū paſſio eſt inuolūtaria. Sꝫ nihil inuolūtariū ponēd̓ eſt in xp̄o. Ergo nulla paſſio ponēda ē ī xp̄o. Itē paſſio eſt motꝰ ab aliquo incedente paſſo. Sꝫ nullus motꝰ poterat fieri in xp̄o vl̓ eſſe cui cederet naͣ xp̄i. Ergo nec aliqͣ paſſio Itē eſt defectꝰ cognitiue ⁊ affectiue. Sꝫ nullus defectꝰ cognitiue fuit in xp̄o. gͦ nec defectus affectiue. Sed huiuſmodi defectꝰ eſt paſſio. ergo ⁊cͣ. Si dicat̉ ꝙ nō eſt ſil̓e qͥa debuit tollere penā nō ignorantiā: ⁊ ira xp̄s debuit hr̄e paſſionē nō ignorantiam. Conͣ. Utraqꝫ debuit tollere xp̄s ⁊ ex ꝑte affectiue ⁊ cognitiue. gͦ vtrūqꝫ debuit acci pere. ſed nō accepit defectū ex ꝑte ꝯgnitiue gͦ nec ex ꝑte affectiue. gͦ nec paſſione. Itē oīs paſſio: aut eſt ꝑ modū paſſiōis: aut ꝓpa ſiōīs. ſꝫ nō fuit in xp̄o ꝑ modū paſſiōis. Quia nō fuit eius rō turbata. Yſa. 42º. Nō erit tri ſtis nec turbulentꝰ ⁊cͣ. Itē nec ꝑ modum paſſionis: dͥa ꝓpaſſio eſt ſubitꝰ motꝰ ẜm glo ſuꝑ illd̓apl̓i eph̓. 4º. Iraſcimini ⁊ nolite pec care ⁊cͣ. Ira eſt ſubitꝰ motꝰ ⁊cͣ. ſed nihil ſubi tum fuit in xp̄o. ergo nec paſſio. ꝙ nihil ſub itū fuerit in eo pꝫ. quia nihil paſſus eſt quod nō p̄uiderit. ℟º ẜm. h. Augꝭ. ⁊ Hyl. ē paſſio culpabilis q̄nūqͣꝫ fuit in xp̄o. Et eſt paſ ſio penal̓ duplex. Quedā q̄ derogat dignita ti. Et quedā que no. Prīa eſt ſicut diceremꝰ paſſionē ꝑ modū paſſionis q̄ turbaret rōem Sil̓r ignorantia ẜm Augꝭ. Sil̓r ꝯcupīa: quia hec derogāt dignitati ſue. Itē ille paſſio nes que nō derogāt dignitati ſūt duplicit̓ Quedā ſunt ordinate ad noſtrā redemptior quedā no. Prime ſunt ſicut infirmitates. fe bres. ⁊ hiꝰ. hec nō cooꝑerent̉ ad noſtrā redē ptōꝫ. Dicendū gͦ ẜm Augꝭ. Ꝙ aſſumpſit oēſ paſſiones nō culpabiles: ⁊ ſue dignitati no derogantes. ⁊ ad noſtrā redemptione ordi natas. Et hͦ idē vult Hyl. xº. de tri. Ad hͦ aūt qd̓ obicit̉ ꝑ aucͣtem Hyl. dd̓. ꝙ veꝝ eſt ꝙ aſſūpſit oē genꝰ paſſionū: nō tn̄ oēm ſpēꝫ Un̄ dicit nihil vitioſe īfirmitatis aſſumpſit Ad illud qd̓ obicit̉ ꝑ aucͣtem Dama. dd̓. ꝙ ip̄e det̓minat quid aſſūpſit: cū dicit naͣles ⁊ indetractabiles. Paſſiones naͣles que ꝯue niut oībus: nec pn̄t detrahi ab hōi: vr fames ſitis ⁊ hiꝰ. Nō tn̄ ꝙ peccatū aliqn̄ dic̄ culpā vel qd̓ ē ordinās ad culpā. vt ſic peccatū dic̄ idē qd̓ culpa ul̓ qd̓ ordinas eſt ad peccatū vl̓ ꝓnitatē. uel qd̓ ē ex peccato. ⁊ he ſūt pene q̄ inſunt oībꝰ: vel īſūt aliꝗbꝰ illas aſſumpſit qͥ inſunt oībus. ⁊ hoc vult dicere Damꝰ. Ad illud qd̓ obicit̉ ꝙ debuit pati ẜm oī modā iuſticia ⁊cͣ. dd̓. ꝙ nō exigit̉ in ſatiſfa ctione pati ẜm oē genus pene. Sꝫ exigit̉ eꝗ ualentia pene: ꝙ ſit pena equiualēs. Item̄ oꝫ ꝙ ſit ꝯdignitas in ſatiſfactione. Si auteꝫ poneremus oēs paſſiones in xp̄o: iā nō ẜua ret̉ ꝯdignitas ⁊ ita nec ſatiſfactio. Ad il lud qd̓ obicit̉ oīs hn̄s naͣles viriū oꝑatio nes ⁊cͣ. dd̓. ꝙ paſſio dr̄ a patinº quod eſt in formare. Un̄ ꝯprehenſiōes ⁊ affectiones dī cūt̉ paſſiones in aīa. ⁊ de his paſſionibꝰ in telligit̉ aucͣtas Io. dama. Si ꝟo paſſio dica tur actꝰ ſeu motꝰ p̄ter naͣm. tūc dr̄ paſſio a pati: ⁊ de hac non intelligit̉ illa ꝓpō. Ad pͥmū qd̓ obicit̉ incontͣriū dd̓. ꝙ uolūtariū ⁊ inuolūtariū dicunt̉ dupl̓r ſic ſupra diſti guitur uolūtas vt eſt naͣ: vel vt eſt delibe ratiua. ẜm deliberarōꝫ nihil fuit īuolūtariū in xp̄o. Itē aliqn̄ fit paſſio p̄ter uolūtateꝫ Aliqn̄ ꝯtra uoluntatē cū nō pōt ꝓhibere qͥſ paſſionē. Ulterius fuit in xp̄o qui paſſus eſt ex uoluntate. Un̄ dicit damꝰ. Nihil coactū in xp̄o ꝯſiderat̉: ſꝫ oīa uolū taria uolēs exuri uit. volens ſitiuit ⁊cͣ. Ad aliud qd̓ obicit de ignorātia. d̓ d̓. ẜm Anſel. in liº. cur deꝰ hō debuit aſſumere illos defectꝰ qui vtiles eſ ſent ad redemptōꝫ. Ignorantia aūt nihil vti lis eſt. Et iō nō debuit ea aſſumere ſed com paſſīo erat neceſſaria. iō aſſumpſit. Ad a liud qd̓ obicit̉ ꝙ nihil ſubitū in xp̄o ⁊cͣ. dd̓ ꝙ ſubitu dr̄ dupl̓r: qd̓ nō eſt p̄uiſu rōne. et hoc mō nihil fuit ſubitū in xp̄o. Uel ſubi tu dr̄ idē qd̓ nō p̄uiſū ſenſualitate: ⁊ ſic ſb̓ itum fuit in chriſto. Onſequenterq de neceſſitate dn̄ice paſſionis. Et querūt̉ tria. Prīo de neceſſitate ꝙͣtum ad cām inferiore maͣlem uel formalē. Scd̓o d̓ neceſſitate ꝙͣtū ad cām inferiorē finalem. Tertio de neceſſitate ꝙͣtū ad cām ſuꝑioreꝫ efficiente ad noſtrā redemptionē. Ad primum pat pͥinitias car Augꝰ. Xp̄s aſſū nis noſtre. Sed primitie carnis noſtre ſunt caro hōis an peccatū.ſ. in ſtatu īnocentie. cū gͦ in illo ſtatu nōͣ huerit hōº neceſſitatē ad moriendū: ſꝫ potētia tm̄: nec caro xp̄i. Iteꝫ ſuꝑ illud Io. 3º. Qui deſurſū venit ſuꝑ oēs eſt. glo. Augꝭ. qͥa de altitudine hūane nature an peccatū accepit ꝟbū dei naͣm hūana. Si igit̉ in illa altitudine nō fuit neeeſſitas ad moriendū. Relinquit̉ ꝙ nec in carne xp̄i. Itē neceſſitas ad moriendū eſt pena pctī Sꝫ remota ca vniuerſalit̓ remouet̉ effectus Relinquit̉ igit̉ cū caro xp̄i fuerit penitꝰ ſin peccato. qͥa magis etiā ꝙ Adā īmunis fuit a peccato in ſtatu īnocētie: eo ꝙ nō potuit peccare: qd̓ potuit Adā. gͦ nec ī carne eiꝰ de buit eſſe neceſſitas ad moriendū. Itē An ſel. ꝙ uoluntas dei nulla nccitate facit aliqͥd ſed ſola ptāte. Et uolūtas xp̄i fuit uolūtas dei: nulla neceſſitate mortuꝰ ē: ſꝫ ſola ptāte. Idē. 2º. Cur deꝰ hō. Cū querit̉ vtꝝ deꝰ ⁊ hō potuit ẜuare vitā ſuā: ut nuꝙͣ moreretur Dubitandū nō eſt qm̄ ſꝑ hūit ptātem ẜuādi ꝙͣuis neqͥuerit uelle ẜuare vt nūqͣꝫ moreret̉ ⁊ qm̄ hͦ a ſe ip̄o hūit: vt.ſ. uelle nō poſſet nō nccītate. ſed libera ptāte aīam ſua poſuit. Itē in eodē. Sicut nō dēs dicere: qͥa non potuit velle nō mori: aut neceſſitate voluit niori. ſic nō eſt dd̓. ꝙ nō potuit nō mori: aut nccītate mortuꝰ eſt. Itē in eodē. Oīs ne ceſſitas: aut eſt coactio: aut ꝓhibitio: q̄ due ncc̄itates ꝯuertut̉ ad inuice ꝯtrarie: ſicut ne ceſſe ⁊ īpoſſibile. quicqͥd naqꝫ cogit̉ eē: ꝓhi bet̉ nō eſſe. Et qd̓ cogit̉ nō eſſe: ꝓhibet̉ eſſe ꝙͣadmodū qd̓ neceſſe eſt eē: īpoſſibile eſt nō eē. et qd̓ neceſſe eſt nō eē: īpoſſibile eſt eſſe ⁊ e9º. Si gͦ in xp̄o no fuit coactio ad mori nec ꝓhibitio ad nō mori. gͦ in xp̄o nō fuit ncc̄itas ad moriendū. Contͣ. Oīs articulus fidei hꝫ neceſſariā ueritate. Cū gͦ mori xp̄m eſſet articulus fidei: neceſſaria erat veritas gͦ nō poterat eē falſū. gͦ neceſſe erat mori. Itē Anſel. 2º liº Cur deꝰ hō. Si mortuus nō eēt: ꝟgo de qua aſſuptꝰ eſt mūda nō fuiſ ſet Qm̄ hoc nequaꝙͣ ualuit eē: niſi ꝟaꝫ mor te eiꝰ credendo: nec ille de illa potuit aliter aſſumi. qͣre ſi nō mortuꝰ eſt ex nccͣitate poſtꝙͣ aſſumptꝰ eſt de ꝟgine: potuit de ꝟgine no eē aſſumptꝰ: qd̓ īpoſſibile eſt. Itē in eodē qd̓ deꝰ īmutabilit̓ vult n̄ pōt nō eē. ſed neceſ ſe eſt eē. quapropt̓ ſi deꝰ uoluit: vt hō ille mo reret̉: n̄ potuit nōͣ mori. ſed neceſſe hūit mo ri. Itē idē in eodē. Ad hoc valuit ī xp̄o di uerſitas naturaꝝ ⁊ vnitas ꝑſone. vt qd̓ opꝰ erat fieri ad hōium reſtauratiōeꝫ: ſi humana naͣ nō poſſet: faceret diuina: ⁊ ſi dīne mīme ꝯueniret exhibe̓t hūana ⁊ n alius: nec alius ſed idē ip̄e eēt. qui vtrūqꝫ ꝑfecte exiſtens ꝑ humana ſolueret: qd̓ illa dēbat: ⁊ ꝑ diuinaꝫ poſſet qd̓ expediebat. Ex qua aucͣte relinqͥt̉ ꝙ ẜm humananaͣm dēbat pati xp̄s. vt redi met̉ genus humanū. Sꝫ ſi huit debitu. ergo hūit ncc̄itate debiti ad moriendū: ſeu obno xietatē qd̓ idē eſt. Itē Augꝰ ad Iulianum Si talē carne̓ qualē habuit Adā in pͥmo ſta tu aſſumpſit xp̄s Nō ſolū caro xp̄i nō eēt ca ro peccati: ſed nec ſil̓itudo carnis pctī. Quare vr̄ ꝙ nō aſſumpſit carne̓ de pͥmo ſtatu ade ſed de ſcd̓o. Et ita relinqͥt̉ ꝙ aſſumpſit car nē: vt eſt in ea ncc̄itas ad moriendū. Iteꝫ aſſumpſit carnē de carne ꝟginis licꝫ nō ẜm legē ꝓpagationis. ſed oꝑe ſpūs ſcī. Cum gͦ tota ꝟginis caro huit nccītate ad moriendū gº ⁊ caro xp̄i. Item Hebr. 7º. glo. Sic̄ alijs hōibus ſtatutū eſt ſel̓ mori. ita xp̄s eadē ne ceſſitate mortuus eſt. Relinquit̉ gͦ ꝙ xp̄us mortuꝰ ē nccͣitate. ℟º ẜm qd̓ dicit ph̓us in methaph̓. nccͣium dr̄ qͣtuor mōis: ẜm qua tuor gn̓a cāꝝ. Eſt enī nccͣitas ẜm cāꝫ forma lē. ẜm qd̓ dr̄ ꝙ calidū de ncc̄itate calefacit ſeu patiens de nccͣitate patit̉. Et eſt ncc̄itas ẜm cām maͣlem. ẜm quā dr̄ ꝙ ncc̄e eſt calid̓ in ſūmo fieri ignē. ẜm ꝙ dice̓t̉ ꝙ paſſibile in ſūmo diſpoſitū ncc̄e eſt pati. Et eſt nccͣitas ẜm cām efficientem: que uocat̉ nccͣitas ẜm violentiā uel coactionē: ẜm quā dicitur ꝙ fortit̉ lapidē īpulſū neceſſe eſt moueri. Et ē ncc̄itas ẜm cam finale ẜm quā dr̄ ꝙ ſerram ncc̄e eſt eſſe ex ferro ⁊ calibe: ꝗa eſt ad di uidendū dura ⁊ ſolida. Dicendū gͦ ꝙ in no bis eſt neceſſitas ad moriendū uel patiendū ẜm cam maͣlem: formale: ⁊ efficientē. In do mino ꝟo ih̓u fuit nccͣitas ſolū ẜm cam ad patiendū finalē: ẜm qd̓ dr̄ Gal. 4º. Miſit deꝰ filiū ſuū ⁊cͣ. ut nos redimeret ⁊cͣ. Sed iſta re demptio nō potuit eſſe niſi ꝑ ſatiſfactioneꝫ nec ſatiſfactio niſi ꝑ paſſione. Iō ẜm nccͣita tē cāe finalis fuit neceſſitas patiendi ī xp̄o ẜm qd̓ dr̄ hebre. 9º. ſuꝑ illud. Ut morte in tercedente ⁊cͣ. glo. mors erat neceſſaria in redēptōe: ⁊ ſubdit̉ tm̄ vtiqꝫ fuit nr̄m pccm̄ vt ſaluari nō poſſemus niſi vnigenitꝰ dei fi liꝰ ꝓ nobis debitoribꝰ mortis moreret̉. Nō aut in xp̄o fuit ncc̄itas ad moriendū: ẜm ncc̄itateꝫ cae efficientis. qͥa nulla cā poterat eū cogere ad moriendū: ca in qua creata: nec eſt ncc̄itas ẜm rōeꝫ cāe maͣlis. ꝗa illa eſt ne ceſſitas ꝯtracta ex vitio ꝓpagatōis in nobiſ ⁊ illa eſt neceſſitas ꝯditionis: nec ncc̄itas ẜꝫ rōꝫ cae formalis: qͥa illa nō pōt ꝓhiberi: nec ē uolūtaria: qͥa dic̄ Io. damꝰ Paſſiōēs ⁊ ſi ẜm legē naͣe fiebant in xp̄o: nō tn̄ coacte ſꝫ uo luntarie. Ad ea gͦ que obiciūt̉ in ꝑtem ne gatiuā. Et ad pͥma duo dd̓. ẜm aucͣtem Boe in liº de duabꝰ naͣis ⁊ vna ꝑſona xp̄i: ꝙ xp̄s a triplici ſtatu hōis accepit aliqͥd. A pͥmo ſta tu accepit indigentia cibi ⁊ potꝰ uel ad cibū ⁊ potu. A ſcd̓o neceſſitatē ad moriendū. A tertio īpoſſibilitatē ad peccandū: ⁊ ita nō ac cepit carnē in omī eo mō quo fuit in Idam in ſtatu pͥmo. dd̓. gͦ ꝙ cū dr̄ aſſūpſiſſe de altitudinē hūane nature: ⁊ d̓ p̄miis nr̄e maſ ſe. hͦ dr̄ qͥa accepit carne̓ cū plena ſubiectiōe reſpcū mētis: vt ſicut caro an peccatū nullo mo ꝯcupiſcebat aduerſus ſpm̄. ſed oīo ſb̓i ciebat̉. Sic ⁊ caro xp̄i etiā plꝰ ſubiciebatur ſpūi: nō tn̄ attendit̉ ſil̓itudo ꝙͣtū ad mortem qͥa in Adā fuit ſolū mortalitas ẜm potentiā abſqꝫ aliqͣ diſpōe ⁊ neceſſitate ad moriendū In xp̄o ꝟo fuit mortalitas cū aſſūpta diſpo ſitione ad moriendū: que quidem diſpō ẜm rōeꝫ cae finalis pōīt neceſſitatē: ꝙͣuis ẜm rōꝫ cāe maͣlis vel formalis ul̓ efficientis ꝓut di ctū eſt nō ponat ncc̄itatē. Et ꝑ hoc pꝫ ſolutō ad duo pͥma. Id. alid̓ dd̓. ꝙ hͦ qd̓ hic dr̄ remota ca remouet̉ effcūs. ītelligit̉ in cāis naͣlibus ⁊ effectibꝰ. Nō in cāis innaͣlibꝰ. vn̄ exēplū. Augꝭ. tale ē in liº de tri. Infixio teli in corꝑe ē cā morbi: nō tn̄ remota infixone te li re nouet̉ morbꝰ. Preterea ſicut dictū eſt ſupͣ. Pena nō ſꝑ eſt effectꝰ peccati in ſuſtinē te pena. Quēdā enī pena eſt que nō ordinat̉ ad culpā: ſed ad gloriā ſicut dic̄ btūs Gregꝰ Quedā etiā eſt pena ꝓ peccato alieno nō ꝓ prio qūo fuit pena in xp̄o ad ſatiſfactionem nr̄ i peccati nō ſui. Ad aliud Anſel. dd̓. ꝙ eſt neceſſitas īmutabilitatꝭ: ⁊ ē ncc̄itas coa ctionis vel ꝓhibitōis neceſſitate īmutabi litatis. dd̓. eſt ꝙ neceſſe fuit xp̄m mori. quia īmutabilit̓ mori uoluit. ncc̄itate ꝟo coactio nis uel ꝓhibitōis mīme. Un̄ dicit Anſel. ſic̄ dicis. Idcirco nō potuit nō mori. quia vere moriturꝰ erat: ⁊ iō moriturꝰ erat: qͥa hoc ſpō te ⁊ īmutabilit̓ uoluit. ſeqͥt̉ illū nō ob aliud nō potuiſſe nō mori: niſi qͥa īmutabili volun tate uoluit mori. Ad oīa alia obiecta per Anſel. dd̓. ꝙ poſſe ⁊ nō poſſe: ⁊ ncc̄e ⁊ īpoſſi bile dicūt̉ duobꝰ modis. Potentia uel īpo tentia: neceſſitate vel īpoſſibilitate. vel īpoſſi bilitate q̄ eſt in ip̄o. aut que eſt in alio. Cū gͦͦ dr̄ de deo ⁊ de xp̄o ncc̄e uel īpoſſibile: ītelli gendū eſt nō de neceſſitate: uel īpoſſibilita te que ē ī ip̄o: ſꝫ neceſſitate vel īpoſſibilitate que eſt in alio: ⁊ hoc ꝓprio mō accepto noīe neceſſitatis. ẜm ꝙ dr̄ coactio uel ꝓhibitio ⁊ hoc eſt qd̓ dicit Anſel. Cū dicimꝰ iſte hō pōt vinci. Senſus eſt aliqͥs pōt eum vincere Un̄ nō ponit̉ potentia in ip̄o: ſed in altero. Sil̓r cū dicimus ille nō pōt vinci. ſenſus eſt qͥa nullus eū vincere pōt. Un̄ ꝑ hoc nō pōit̉ impotentia in ip̄o ſed in altero. Sil̓r cū diciꝰ deū d̓ neceſſitate facere aliquid non ſigͣmus ꝙ in illo ſit aliqua ncc̄itas: ſed ꝙ eſt in alio Cū gͦ dicimꝰ aliquid neceſſe eē: aut nō eſſe in d̓o nō ītelligit̉: ꝙ ſit ī illo ncc̄itas cogēs aut ꝓhibens. ſed ſigt̉ ꝙ in oībus alijs rebꝰ ē ne ceſſitas ꝓhibens facere eas ⁊ cogēs nō fa cere contͣ hoc qd̓ de deo dr̄. nā cū dicimuſ ꝙ neceſſe eſt deū ſꝑ veꝝ dicere: ⁊ neceſſe ē eū nūqͣꝫ mētiri. nō dr̄ aliud niſi qͥa tāta eſt ī eo ꝯſtantia ẜuādi ꝟitatē ut neceſſe ſit nul la rem facere poſſe vt veꝝ non dicat. aut vt mentiat̉. quapropt̓ cū dicimus filiꝰ dei non potuit nō metiri. aut neceſſe hūit mori non ſigͣt̉ ī illo ulla īpotētia ſeruādi vitā ſuā īmo talē. Sil̓r cū dr̄ neceſſario uoluit mori. aut nō potuit uelle n̄ mori. Nō ſigͣt̉ īpotētia uo lēdi ſeruare vitā ſuā. ſed īmutabilitas uolū tatis qua ſe ſpōte ad hoc fecit hōiem. vt in eadē uolūtate ꝑſeuerās moreret̉: ⁊ ꝗa nulla res potuit uolūtatē illā īmutare. ⁊ ꝑ hoc pꝫ rr̄ſio ad omīa obiecta ad ꝑtem negatiuam Ad obiecta ad ꝑtem affirmatiua Ad tria pͥma rn̄dendū eſt ꝑ dīſtinctionē Anſel. li. 2º Cur deꝰ hō. 17º caº. Eſt neceſſitas p̄cedens q̄ cā eſt vt ſit res. Et eſt ncc̄itas ſequēs quam res facit. Precedēs ⁊ efficiens neceſſitas eſt cū dr̄ celū uolui: qͥa ncc̄e eſt vt voluat̉. Se quēs ꝟo ⁊ que nihil efficit ſꝫ fit. hec eſt cuꝫ dico ex neceſſitate loqui cū loq̄ris. Cum.n. h̓ dico ſignifico te nihil facere poſſe. vt dum loq̄ris nō loquaris: nō ꝙ aliqͥd te cogat ad lo quēdū. Na violentia naͣlis ꝯditionis cogit celū uolui. Te ꝟo nulla ncc̄itas facit loqui. Sꝫ vbicūqꝫ eſt p̄cedens neceſſitas ⁊ ſequēs nō aut vbi ſequēs: ibi ſtatī ⁊ p̄cedens. Poſ ſumus nāqꝫ dicere ncc̄e eſt celū volui: quia uoluit̉: ſed nō ſil̓r eſt veꝝ. idcirco te loqͥ: qͥa ncc̄e eſt vt loquaris. ita ſeques ncc̄itas cur rit ꝑ oīa tꝑa hoc mo. Quicqͥd fuit neceſſe ē fuiſſe. quicqͥd eſt neceſſe eſt eſſe. ⁊ neceſſe eſt futuꝝ fuiſſe. Quicqͥd futuꝝ eſt: ncc̄e eſt eſſe futuꝝ. Si vis gͦ otum que fecit xp̄ꝫ: ⁊ q̄ paſ ſus eſt verā ſcire neceſſitatē. ſcito oīa ex ne ceſſitate fuiſſe: qͥa ip̄e uoluit. Uoluntatē ꝟo eiꝰ nulla p̄ceſſit ncc̄itas: qͣre ſi nō fuerūt niſi quia ip̄e uoluit: ſi nō uoluiſſet non fuiſſent. Per hac gͦ diſtinctione neceſſitatis pꝫ ſol̓o ad tria pͥmo obiecta. Ad aliud ſil̓r pꝫ ſol̓o ꝑ diſtinctione Anſel. in eodē. li. 18º. c. Scito qͥa ſicut ꝯtingit poſſe ⁊ nō poſſe: ⁊ ncc̄itateꝫ aliqn̄ dici. nō ꝗa ſūt ī rebꝰ vbi dicūt̉: ſed qm̄ ſūt in alio: ita ⁊ debere. Quippe cū dicimus pauꝑes a diuitibꝰ elymoſina debere acciꝑe nō eſt aliud ꝙ diuites pauꝑibꝰ debere elam īpende̓. hoc nāqꝫ debitu non eſt exigendū a pauꝑe: ſed a diuite. Deꝰ quoqꝫ dr̄ oībus de bere p̄eſſe. nō qͥa in hoc ille aliqͦ mō ſit debi tor. Sꝫ qm̄ oīa debent illi ſubeſſe. ⁊ dr̄ dēre facere qd̓ vult: qm̄ qd̓ vult dꝫ eſſe. ita qn̄ vult creatura aliquid facere qd̓ ſuū eſt facere et nō facere dr̄ debere face̓. quia qd̓ ip̄a vult dꝫ eē. Dn̄s itaqꝫ ih̓s cū mortē ſicut dicimuſ uoluit ſuſtinere. qm̄ ſuū erat ⁊ pati ⁊ n̄ pati debuit facere quod fecit: quia quod uoluit facere debuit facere: ⁊ non debuit facere qͥa nō ex debito: ⁊ ſic pꝫ ſol̓o ad quartū obie ctū. Ad alia ꝟo obiecta dd̓. ẜm Io. dam. ꝙ naͣles noſtre paſſiones ẜm naͣm ⁊ ſupͥ naͣꝫ fuerūt in xp̄o. Scd̓m naͣm.n. mouebant̉ paſ ſiones qn̄ deꝰ ꝑmittebat carnē pati que ſunt eiꝰ ꝓpria. Suꝑ naͣm aūt: qͥa nō p̄cedebant in in dn̄o naͣlia.i. naͣles paſſiones uoluntatem Nihi l.n. coactu in xp̄o ꝯſiderat̉. ſed oīa uo lūtaria uolēs exuriuit: uolens ſitiuit: uolens mortuus eſt. Ad vltimū qd̓ obicitur. 7º. ad Hebre. in glo. Sicut in alijs hōibꝰ ſtatutū ē ⁊cͣ. dd̓. ꝙ vis faciēda eſt in hoc ꝙ dr̄ ſel̓ nō fit ibi ꝯꝑatio mortꝭ ad mortē. ſed mortis ſe ad mortē ſemel. ẜm ꝙ dr̄ Ro. 5º. Xp̄s ſemel ꝓ peccatis noſtris mortuꝰ eſt ⁊cͣ. ⁊ ſic abſol uitur queſtio iſta. Conſequenter que rit̉ de neceſſitate paſſionis ꝙͣtū ad inferio rē cām finalē ẜm ꝙ dicimꝰ ſerrā ncc̄e eſt eē ex ferro ⁊ ex calibe. qͥa eſt ad ſcīdendū: eodē mō dici dēat xp̄m ncc̄e eſt pati: quia īcar natꝰ eſt ad redemptionē. Ad qd̓ ſic Gregꝭ. Tanta debuit eſſe humilitas redemptoris ꝙͣta fuit ſuꝑbia p̄uaricatoris: ⁊ quāta fuerit hūilitas pꝫ. quia Adā aſcēdere uoluit ad di tate nō in vnione ꝑſone: ſed in ꝯformatione ſcīe. Sed deꝰ deſcendit vſqꝫ ad vnione cum hūana. ph̓i. 2º. Habitu inuētꝰ ut hō ⁊cͣ. Ergo tāta fuit hūilitas ꝙͣta p̄uaricatio. gͦ nō ncc̄e fuit xp̄m pati ad redimendū hōīem. Iteꝫ tm̄ meruit ab initio ſue ꝯceptionis ꝙͣtū pꝰ qd̓ pꝫ. quia ꝙͣtitas meriti attendit̉ penes ca ritatē. Si gͦ tāta caritate mouebat̉ ab initio qͣꝫta pꝰ. qͥa nō creuit caritas ī eo cū ſꝑ fuerit plenus gr̄a ⁊ ueritate. gͦ tm̄ meruit ante vl pꝰ: gͦ nō neceſſe erat pati. Itē Bern̄. vna gutta ſanguinis ſufficiens fuit p̄ciū noſtre redemptionis. gͦ pꝰ circūciſione nō fuit ne ceſſe eū pati. Itē ꝑ ſolā gratiā reconcilia mur deo. gͦ cū in plena recōciliatōe ſit plena remiſſio pene ⁊ culpe. gͦ nō fuit nccͣia paſ ſio Ro. 3º. Iuſtificati gratis ꝑ gratiā. Ad oppoſitū Hebre. 2º. Sicebant.n. eū ꝑ paſſiōeꝫ ꝯſumare glo. niſi xp̄s pateret̉ hō nō redime ret̉. ⁊ nō redemptꝰ ꝑiret ⁊ ſic fruſtra oīa. Ex quo relinquit̉ ꝙ neceſſe fuit ip̄m pati ad re dimendū hōiem. Itē ad thy. 2º. Apparuit gr̄a dei ⁊cͣ. glo. nō eſſemus ꝑticipes diuini tatis eiꝰ niſi eſſꝫ ꝑticeps mortalitatis noſtre gͦ ⁊cͣ. ℟º d d̓. ẜm Anſel ꝙ de neceſſitate redēptionis paſſus eſt xp̄s. tn̄ diſtinguēdu eſt inter liberationē ⁊ redemptōeꝫ. Redime enī eſt rē ſuā iuſto p̄cio recuꝑare: ⁊ niſi eſſet paſſio nō eſſet ꝑ iuſtū prectū recuꝑatū qd̓ erat amiſſū. tn̄ ſi alio mō liberaſſet ꝙ ꝑ paſ ſionē eſſet liberatio nō redemptio. Und dicit glo p̄dicta niſi xp̄s moreret̉ homo nō redimeret̉ poſito ꝙ debebat redimi.i. iuſto p̄cio liberari vel recuꝑari. Deꝰ.n. creauit de terra hōiem ẜm imaginē ſuā ⁊ iteꝝ ꝯuertit eū in ip̄am.i. in ip̄am imaginē quod factum eſt ꝑ gratiā redemptionis. Eccle. 17º. Ad il lud qd̓ obicit̉ maior fuit hūilitas redempto ris ī incarnatōe ꝙͣ ſuꝑbia p̄uaricatoris Ade Dicendū ꝙ in peccato Ade nō ſolū fuit ela tio: ſꝫ etiā ꝑuerſa delectatio. Un̄ gen̄: 3º. Ui dit mulier lignū ⁊cͣ. ⁊ fuit ꝑuerſa delectatō ẜm ſpm̄.ſ. in appetendo ⁊ ẜm corpꝰ.ſ. come dendo. Un̄ ſic̄ ab elatōe inchoauit pccm̄ ade ita fuit ꝯſūmatō ī ꝯmeſtōis delectatōe. eod̓ moͣ diſpenſatio noſtre redemptionis fuit in initio hūilitatis incarnationis ꝓgreſſus in ꝯuerſatione in qua paſſus eſt ꝑ ꝯpaſſionem Un̄ fleuit Luce. 19º. Cōſūmatio v̓o fuit in paſſione. vn̄ dixit conſūmatū eſt. decuit enī ſic adīplere oēm iuſticiā vt ſicut delectatio fuit ꝑ oēs ſenſus p̄uaricatoris. vt pꝫ gen. 3º Ita xp̄s paſſus eſt ꝑ oēs ſenſus vt pꝫ ī euā gelio. Ad aliud d o̓. ꝙ mereri eſt dupl̓r ī ꝟtute ⁊ in effectu. Heritu in ꝟtute menſu rat̉ ẜm caritatē: ⁊ ꝙͣta caritas tm̄ meritum. Meritū in effectu nō ſolū eſt in caritate. ſꝫ in caritate ꝯiūcta effectui. Prīo mō tm̄ me ruit xp̄s in initio ⁊ pꝰ. Scd̓o mō nō. Unde ꝑ volūtatē ꝯiunctā caritati qua p̄dicabat: ⁊ huiuſmōi faciebat: ⁊ meruit r̓miſſionē pene ſed ꝑ caritatē ꝯiunctā effectui meruit remiſ ſionē pene ⁊ culpe totalit̓. Ad aliud quod obicit̉ de vna gutta ſanguinis ⁊cͣ. dd̓. ꝙ ſa tiſfactoria pena pōt dupl̓r ponderari: aut ẜm genus aut ẜm circūſtantias. Si ẜm circū ſtantias ꝑſone ponderet̉ pena cū vita xp̄i ſit vita dei. Sic quelꝫ gutta ſanguinis ſufficiēſ fuit Et ſic intelligit̉ aucͣtas Ber. In ſatiſfa ctōe āt rn̄de̓ dꝫ genꝰ pene generi culpe. Et io ẜm genus culpe nō fuit ſufficiens. Ad a liud qd̓ obicit̉ ꝑ ſolā gr̄aꝫ reconciliamur ⁊cͣ Dicendū eſt ꝙ veꝝ: ſuppoſita paſſione xp̄i Un dicit Apl̓s. ro. 3º. Iuſtificati gratis ꝑ fid̓ in ſanguine. Unde fides ſanguinis paſſiōis eſt que iuſtificat. Conſequenter que rit̉ de neceſſitate. paſſionis qͣꝫtū ad cauſam ſuꝑiorem. Ad qd̓ ſic. Nccͣitas multipl̓r dicit̉ Neceſſitas cāe inferioris.ſ. que ponit īpoſſi bilitatē nō eſſendi.ſ. ꝙ īpoſſibile eſt al̓r ſe ha bere. Eſt neceſſitas cāe ſuꝑioris que eſt ne ceſſitas īmutabilitatis: vt cū dr̄ deū ncc̄e ē eſſe bonū. ſeu illud fore qd̓ deꝰ vult: ⁊ de hac loquimur hic. Anſel. in liº cur deꝰ hō Quodlꝫ incōueniens deo ſequit̉ īpoſſibile. ī in deo poni īcōueniens ē īpoſſibile. īmo qd̓ libet ꝯueniens neceſſe eſt deo attribui. Sꝫ niſi xp̄s patiat̉ ſequit̉ inconueniens deo. gͦͦ xp̄ꝫ neceſſe eſt pati: ꝓbatio minoris. niſi xp̄s moreat̉ hō nō redimit̉. ⁊ niſi redimatur fru ſtra ſūt oīa. Ergocū inconueniēs ſit deo ali quid facere fruſtra. inconueniens eſt deo ꝙ xp̄s nō patiat̉. gͦ neceſſe eſt xp̄m pati. Itē ſuꝑ illud Hebr. 2º. Per paſſionē ꝯſumare ⁊c̄ glo. niſi xp̄s moreret̉ hō nō redimeret̉: ⁊ nō redemptꝰ ꝑiret. ⁊ ſic fruſtra eſſent oīa facta qd̓ eſt īpoſſibile. qͣre vr̄ ꝙ neceſſe fuerit xp̄m pati. Si dicat̉ ꝙ aliud eſt deū liberare: ⁊ a liud hōiem liberari. Hō ꝑ ſe nō poterat libe rari. cū nihil hēret: deus tn̄ poterat liberare Un̄ Gregꝭ. in moralibꝰ. 20. Qui nos fecit ex iſtere de nihilo reuocare nos potuit ſn̄ mor te ſua ⁊ paſſionē. Conͣ. Deꝰ nūꝙͣ ſine ſatiſ factione liberat hominē: ſed nullus homo pōt ſatiſfacere de originali: ꝗa nō pōt ſatiſfa cere de iniuria quā intulit deo. nec aliqͣ crea tura vt dicit Anſel. gͦ oportuit ꝙ eſſet ho deꝰ. Un̄ dicit Anſel. Ille qui de ſuo poterit dare ꝙ ſuꝑet oē qd̓ ſub deo eſt. Haioreꝫ ne ceſſe eſt eſſe oī eo qd̓ ſub deo eſt. Un̄ pie eli gendū fuiſſet Ade ꝯtemere oīa ſub deo q̄ eū offendiſſe. Et ſil̓r cuilibet peccatori. ergo plus debuit reddere ꝙͣ oīa que ſunt ſb̓ deo qd̓ nō pōt facere niſi deꝰ. gͦ ⁊cͣ. Itē Anſel Nihil deꝰ pōt dimittere īordinatū. ſed ſi di mitteret peccatū īpunitū ip̄e dimitteret īo dinatū. gͦ nō pōt dimittere peccatū īpunitū Sꝫ punire peccatū eſt dupl̓r. ẜm iuſticiam ī inferno: aut ẜm miſericordiā in prīti punien do. gͦ oportuit ꝙ ſic: uel ſic puniret. Sed non ꝯuenit diuine bonitati totalit̓ punire creatu rā humana in inferno. qͥa tota obligabat̉ ꝑ peccatū Ade. gͦ oportuit ꝙ hic recipiat ſa tiſfactionē. ſed hō nō potuit ſatiſfacere: ⁊ tr debuit ſatiſfacere. deꝰ aūt potuit: ſed ſatiſfa ctionis debitor nō fuit. Si gͦ ſatiſfactionē ncc̄e eſt eſſe ꝑ penā eiꝰ qui dꝫ ⁊ pōt. gͦ ncc̄e eſt ſatiſfactionē eſſe ꝑ paſſionē hōis dei. Si dicat̉ ꝙ deꝰ potuit peccatū dimitte̓ īpu nitū de potentia: nō de iuſticia. q̄ diſtīᵇ poit̉ Gen̄. 18º Nō potero celare Abraa. Con. Po nat̉ ꝙ dimittat culpā humani gn̓is īpunita Sꝫ ſi hoc facit ordinate facit. qͥa quicqͥd fac̄ ordinate facit. ergo nulla eſt diſtinctio ergo neceſſitate cāe ſuꝑioris paſſus eſt. Cōtra Io. 3º. Sic deꝰ dilexit mūdū vt filiū ſuū da ret: Si gͦ dedit gratis dedit. nō gͦ neceſſita te. ℟º ẜm Anſel. Eſt ncc̄itas coīter dicta ſicut neceſſitas īmutabilitatis: ⁊ eſt neceſ ſitas ꝓprie d̓ca: ſicut coactionis vel ꝓhibiti onis. prima eſt in deo: ſcd̓a nūꝙͣ. Si gͦ refe rat̉ neceſſitas paſſionis xp̄i ad coactionem uel ꝓhibitione. ſic nō neceſſitate aliqͥ paſſus eſt. Un̄ dicit Anſel. Uolūtas dei nulla neceſ ſitate facit: ſꝫ ſua ptāte. Sꝫ uolūtas xp̄i fuit uolūtas dei. Nulla gͦ neceſſitate mortuus eſt. ſed ſua ptāte. Io nō ob aliud dicimꝰ euꝫ nō potuiſſe nō mori. niſi qͥa īmutabili uolū tate voluit nō mori. Ad illud qd̓ obicitur qd̓libet incōueniens deo īpoſſibile ſequit̉ dd̓. ꝙ ſi nō liberaſſet eſſet ꝯueniens ẜm iu ſticia. Si ꝟo alioº liberaſſet eēt ꝯueniēs ẜm miſericordiā ꝙͣ admod̓. ꝙ hͦ mō liberauit eſt ꝯueniens. ẜm iuſticiā miſericordiā ⁊ ſapīam. Ad obiecta oīa hēs ſoloꝫ ſupͣ in qōe de po dei liº. iº. vbi q̄rit̉ qͥd dicat̉ deo poſſibile Onſequenter de ꝯuenientia paſſionis xp̄i. Et pꝰ quo ad ꝯuenientia quo ad deū. Scd̓o quo ad ꝯuenientia quo ad nos. Itē querit̉ qͥ ad deū dupl̓r. Prīo ſi ꝯueniens eſt iuſticie Scd̓o ſi ꝯueniens miſcricordie. Ad primum ficia eſt hōīeꝫ ſic Anſel. q̄ iu iuſtiſſimū oīum morti tradere ꝓ peccatore Quis hͦ. ſi īnocentē dānaret: vt nocentē libe raret dānandus nō iudicaret̉. ergo vr̄ ꝙ nō ꝯueniat iuſticie d̓i. Itē Anſel. Sī ali t̓ pe catores ſaluare nō potuit vbi eſt eiꝰ oīpotē tia. Si ꝟo potuit ſꝫ noluit: qūo defendemus eiꝰ mīam potentiā eiꝰ atqꝫ iuſticiā. hec ē op poſitio īfideliū. Si dicat̉ ꝙ nō damnauit nec tͣdidit ſꝫ ꝑmiſit hoc fieri. Cōtͣ Anſel. īmo pr̄ p̄cepit vt moreretur. Un̄ ph̓. 2º. Factus eſt obediens pr̄i vſqꝫ ad mortē ⁊cͣ. Itē Hebre 4º. Didicit obedientiā ex his que paſſus eſt Itē Ro. 8º. Proprio filio nō peꝑcit. ergo pr̄ tradidit eū in mortē: qd̓ nō vr̄ ꝯuenire iuſti cie dei. ℟º dd̓. ꝙ modꝰ iſte fuit de ꝯueniē tia diuine iuſticie. Dei.n. iuſticia eſt vt nūqͣꝫ peccatū dimittat̉ ſine pena. peccatū nullum ordinat̉ niſi in pena ẜm qd̓ dicit Augꝰ ī li de naͣ boni. Peccātes in ſuppliciis ordināt̉ gͦ aūt peccatū ordinat̉ de diſtricta iuſticia vt puniat̉ eternalit̓. Aut de iuſticia cū mīa vt puniat̉ tꝑaliter. ⁊ ſic paſſus ē de iuſtici quia nō poterat reatꝰ ſolui ꝑ hōīem purum. ẜm qd̓ ꝓbat Anſel. Hō.n. nō poterat reddē̓ ſed debebat. deꝰ poterat. ſed noͣ debebat. Oportuit ergo ꝙ ſolue̓t hō deꝰ. hō qͥ dēret ⁊ deꝰ qͥ poſſet. Ad illud qd̓ obicit̉: ꝙ īno centē ꝯdemnare nō eſt iuſtū. dd̓. ẜm Anſel ꝙ ip̄m pr̄ nō coegit ad mortē: ſꝫ ip̄e uolūta rie ſubiit mortē. qͥa gͦ uoluntariꝰ fuit. non fuit īiuſticia. Eſt tn̄ addendū ad ſolutioneꝫ Anſel. ꝙ referendo ad potentiā diuinā ab ſolutā. nulla eſſet īiuria punire īnocentē: ẜm ꝙ dicit Apl̓s. Ro. xio. Nūquid ptātē habet figulꝰ ⁊cͣ. quia nulla actio dei pōt eſſe īiuſta Itē referendo ad iuſticiā. dd̓. ꝙ deꝰ ordi nat mala. Un̄ pōt punire īnocente ꝓpter bo nū qd̓ inde elicit̉.ſ. ſalus hūani generis. Un̄ ſic punitꝰ eſt. Iob tn̄ ꝓ bono ꝓprio. Xp̄s aūt ꝓ alieno. qūo ergo defendemꝰ eiꝰ potētiam ⁊ ſapīam. dd̓. ꝙ ex eo ꝙ ex malis pene elicit ⁊ bona ex hoc defendimꝰ eius ſapīam. Pre terea qͥa nō pōt ꝯqueri creatura de aliqͣ īiu ria defendimꝰ eiꝰ iuſticiā. Ad aliud quod obicit̉ p̄cepit eū mori. dd̓. ẜm Anſel. ꝙ di ſcernēdū eſt in his que fecit ex obedientia qͥa.ſ. ſeruauit mīam ⁊ iuſticiā ⁊ veritate ⁊ obedientiā. vnde dicit ſponte ſubiit morteꝫ nō ꝓpter obedientiā deſerendi vitā. ſed ꝓpt̓ obedientiā ẜuandi iuſticia. in qua tā firmit ꝑſeuerauit: vt inde mortē incurreret. Unde qͥa pat̓ p̄cepit tenere ꝟitatē ꝓpter ip̄am ꝟo tenedam paſſus eſt. Conſequenter que rit̉. vtꝝ ꝯueniat diuine mīe. Ad qd̓ ſic. Bo nitas dei ⁊ mīa debēt eligere viā illā q̄ ma gis eſt ad ſalutē Sꝫ via que magis hꝫ imita tores magis eſt ad ſalutē. Sꝫ in viā ꝑſꝑitatꝭ magis hēret imitatores: ⁊ dico ꝓſperitat nō culpabilis. gͦ magis eſt ad ſalutē gͦ illā magis debuiſſet elegiſſe ꝙͣ mortē. Item Dyoꝰ Optimi eſt optima adducere ⁊ optīo mo. Sꝫ optime adduceret̉ ſalus nr̄a ſine pec cato alicꝰ ꝙ cū multoꝝ peccato. ſed ꝑ paſſi onē nō adducit̉ ſalus nr̄a ſine peccato ml̓to Ergo nō ꝯuenit dīne mīe. ℟º dd̓. ẜꝫ Aug de ꝟ̓a religione. O ē peccatū eſt ex eo quod appetimus que xp̄s ꝯtempſit: ⁊ qͥa refugimꝰ q̄ ip̄e ſuſtinuit uel appetiuit. Appetiuit autē xp̄s pauꝑtate vilitate ⁊ ſubiectione. Hoīeſ ꝟo eligūt diuitias delitias ⁊ honores. Si gͦ elegiſſet viā ꝓſꝑi atis nō ꝯueniret dīne mīe. quia tūc nō eſſꝫ receſſus a peccato. Ip̄e aūt elegit talē in qua eſt receſſus a pcco. vel pōt dici ꝙ redemptio hōis debuit fieri ꝑ ſa tiſfactione ꝓ peccato. Satiſfactio aūt ꝓ pec cato dꝫ eſſe penalis ⁊ afflictiua. ꝓpt̓ qd̓ de buit eſſe redēptio hōis nō ꝑ inceſſū in via ꝓ ſperitatis. Sed potiꝰ aduerſitatis penalis. Ad aliud qd̓ obicit̉ optimi ⁊cͣ. Dicenduꝫ ẜm Bōe Ordo ꝓuidentie dīne cūcta ꝯple ctit̉: vt ſi qͥs ab aſſignato ordine receſſerit ī aliu ordinē relabat̉: ⁊ exēplū Anſel. eſt ī cē tro ⁊ circūferentia. ꝙͣto.n. plus elongat̉ a cē tro. tanto plus appropinquat circūferentie. ⁊ e9º. eodē mō dd̓. ꝙ ꝓuidentia eſt ſicut circū ferentia cūcta ꝯtines. ⁊ ꝙͣto quis elongat̉ a vita ꝓximat morti ⁊ e9º. Sil̓r eſt de iuſti cia ⁊ mīa. Ip̄e aūt nō coegit libꝝ arbitrium hoīs: ſed dedit neceſſitati ad redemptōꝫ nō cogendo li. ar. Un̄ ſi ꝯpuliſſet: vt nō poſſet ei intēptare mortē. iā habuiſſet coacta vitaꝫ Un̄ ex ꝓprio īpetu mortē intulerūt. Ip̄e āt ex malo īpetu eoꝝ bonū redemptōnis ꝓdu cit ſeruato ordine. Conſequenter que rit̉ de ꝯuenientia paſſionis quo ad nos: Ad qd̓ ſic. Math̓. 21º. forte verebūt̉ filiū meū Ieroꝰ. forte dicēs tangit li. ar. eoꝝ vt nō ītē tarent ei mortē ſi nōͣ uellent. poterat gͦ pati ab eis. Hoc ſuppoſito querit̉ gͦ ſi ꝯueniens eſſet ip̄m pati a demonibꝰ. vr̄ ꝙ ſic. qͥa dya bolus fuit auctor culpe ꝑ qua eſt genꝰ hūa Lolſeuli nū ꝑditū. ergo ꝯuenit vt ꝑ eundē introduce̓ tur ſalꝰ. ꝑ xp̄m gͦ ꝯueniens fuit vt eſſet paſ ſus a demone. ſi nō fuiſſet paſſus ab homīe Itē dēbat ſoluere reatu hōis nō demōīs ergo hō nō debebat ꝯmittere reatu in occi dendo xp̄m. Sꝫ in morte xp̄i augmētatū eſt pcc̄m̄ vel reatꝰ. gͦ n̄ debuit pati ab hoīe. ℟º dd̓. ꝙ nō fuiſſet paſſus a demōe: ſi nō fuiſſꝫ paſſꝰ ab hōie. Un̄ ſi nō fuiſſet paſſus ab hōie nihiloīnus eſſet redemptio ſeu liberatio ho minis: ⁊ ſufficeret ſola uolūtas patiendi ad redemptōꝫ ſiue ad liberationē. Un̄ Roma. 3º Ei aūt ⁊cͣ. merces īputat̉ ⁊cͣ. glo. ei qui habet uolūtatē ⁊ facultatē nō ſufficit ſola uolun tas. Ei aūt qui hꝫ uoluntatē ⁊ nō facultateꝫ ſufficit ſola uolūtas. eodē mō dd̓. eſt de xp̄o Ad aliud qd̓ obicit̉. ꝙ ꝯuenientiꝰ fuiſſet pati a demone. dd̓. ꝙ paſſus ab hōie eſt paſ ſus a demone vt ſuggerente. ab hōie vt exe quēte. Un̄ ſicut ſuggeſſit peccatū hōi pͥmo. ſic ſuggeſſit fieri paſſionē: ⁊ ꝯueniens fuit ꝙ ſicut vicit ſuggerendo ſolūmō. vt ſugge rendo ſolūmo vincat̉. Ad aliud qd̓ obici tur ꝙ nō debuit pati ab hōie. dd̓. ꝙ iſte mo dus fuit ꝯuenientior ⁊ maxīe oſtenſiuꝰ ca ritatis. Un̄ non ſolū ſoluit ab originali. īmo alliciēs fuit ad amorē. cū a peccatoribꝰ ſuſti ueret in ſemetip̄o ꝯtͣdictiōeꝫ. Hebre. 12º. Et etiam orauit pro illis. Lucc. 23º. Onſequēter tur d queri quātitate paſſiōis. Et querūt̉ duo Prīo de qͣꝫtitate in ſe. Scd̓o de ꝙͣtitate ī ꝯparatione ad ſatiſfactionem. Ad primum noniū nāe bōe ſic Augꝰ. Teſti eſt dolor adempti boni. gͦ vbi melior naͣ ma ior dolor. Sꝫ na xp̄i fuit optima. ergo in eo fuit maximus dolor. Itē Tre. pº. Attēdi te ⁊ videte ſi ē dolor ſic̄ dolor meꝰ ⁊cͣ. Itē dolor eſt ſenſus diuiſiōis īpatiens. Un̄ vbi eſt maxīa ꝯuenientia: ibi eſt maximꝰ dolor ī diuidendo. Sꝫ xp̄i naͣ optime erat ꝯplexio nata gͦ ⁊cͣ. Con. Paſſio q̄ magis hꝫ ſibi cō iunctā delectationē minor eſt: ⁊ que maxīe ꝯiūcta: mīma eſt. ſed xp̄s ſꝑ fruebat̉. gͦ mi nimā hūit paſſionē. Itē cū naͣ rapit̉ ad o ꝑatiōes naͣles.ſ. ī dormiēdo ut vegerabil̓ ad operatiōes interiores: tūc tota ceſſat ab oꝑ bus exterioribꝰ: ⁊ ab actu rōnis ⁊ hiꝰ. ergo multo fortiꝰ cū aīa xp̄i ẜm rōꝫ totā raperet̉ ad dei ꝯtemplatōꝫ. mīmā hūit paſſione. Itē motꝰ maiores īpediūt minores. Cum gͦ xp̄s maxīo motu raꝑet̉ ⁊ moueret̉ ī deū ergo motꝰ doloris mīor īpediebat̉. ℟º dd̓ ẜm Anſel. diſtinguēdo naꝫ in xp̄o: ⁊ etiā rōꝫ Dolor xp̄i ſi ꝯſideret̉ ẜm naͣm maximꝰ ē do lor. Magnus.n. dolor eſt qui magis eſt ꝯtra naͣm patientis. maior qͥ magis eſt ꝯtra naͣm patientis ⁊ etiā ꝯtra uolūtatē. Haior ergo fuit dolor in xp̄o. quia magis ꝯtra naͣm pa tientis. vn̄ cū corpꝰ eiꝰ fuit optīe ꝯplexiōīs ⁊ optīe ꝯueniens aīe. Aīa maxīe doluit in ſeꝑatione iō maior dolor. Si ꝯſideret̉ ma ior dolor ẜm ꝙ dr̄ ꝯtra uoluntatē patien tis hoc eſt dupl̓r. Nā eſt uolūtas naͣlis: ⁊ ē uoluntas rōnis: uel uolūtas rōnalis. Primo mō fuit maximꝰ dolor in xp̄o. ⁊ ſcd̓o mō nͥ fuit dolor in xp̄o. Quia nūꝙͣ fuit martir qui tm̄ informatꝰ caritate deſideraret mori. ⁊ ex hoc ē meritū paſſionis. Cū gͦ obicit̉. ꝙ hūit velectationē ꝯiunctā. dd̓. ꝙ delectatio fuit in voluntate vt eſt rō. Paſſio ꝟo in uolūta te. vt eſt naͣ: ⁊ iō nō ex eadē ꝑte fuit delecta tio ⁊ paſſio. vn̄ oportuit ꝙ in vna ꝑte hr̄et ſūmū gaudiū vt uolūtarie ⁊ ex caritate im pleret paſſionē qd̓ exigit̉ ad meritū: ⁊ ex al tera ꝑte maxīmū dolore. Et hoc vult damꝰ cū loquit̉ de paſſionibꝰ ſupͣnaͣm ⁊cͣ. Conſequenter que ritur de quantitate paſſionis ꝑ ꝯꝑationem ad ſatiſfactionē. Ad qd̓ ſic. Melior eſt vita gͣ tie ⁊ nobilior incōꝑabilit̓ vita naͣe. Ergo d̓ ſtructio illiꝰ peior. Si gͦ ꝑ pccm̄ ſubtrahit̉ vita gr̄e. in morte xp̄i ſolū vita naͣe. Ergo nō eſt cōꝑabilis mors xp̄i ad ſatiſfaciendū pro peccato. Itē pccm̄. Ade fuit gn̓ale: qͥa rn̄ſ fuſū in oēs. mors xp̄i ꝑticularis. gͦ nō potu it eē ſatiſfactoria ꝓ illo. Itē Anſel. Reatꝰ peccati mēſurat̉ ẜm magnitudinē nocumē ti. tm̄ gͦ fuit peccatū crucifixoꝝ: ſeu crucifi gentiū xp̄m. ꝙͣtū bonū fuit vita xp̄i. gͦ non eſt ꝯpenſabilis ad ſatiſfaciendū: niſi ꝓ pccō eoꝝ. gͦ nō ꝓ peccato oīum. Con. Ille qui patit̉ nō ſolū eſt hō. ſed eſt deꝰ. Si ergo pō deret̉ quelibꝫ actio eiꝰ: erit illa ꝯpenſabilis ꝓ quolꝫ peccato. Itē ẜm uolūtatē ⁊ cari tate ē meſura meriti. Si gͦ ꝑſona ſatiſfaciēs eſt ꝑſona dei: ⁊ caritas illa maxīa q̄ excellit oīa. gͦ poterit ſatiſfacere ꝓ qͣlꝫ culpa. ℟º dd̓. ꝙ nō eſt ꝯſiderandū qͣꝫtū paſſus eſt. ſed ex ꝙͣto. vn̄ ꝯſiderādo circūſtantias ꝑſone. qͥa filius dei eſt: ⁊ circūſtantias paſſionis ⁊ hiꝰ ſufficiens eſt paſſio xp̄i ad oēꝫ: ⁊ oīum ſatiſ factionē. Ad illud qd̓ obicit̉ de ſubtͣctōe vite naͣe. dd̓. ꝙ vita xp̄i dupl̓r pōt ꝯſiderari vt eſt vita dei: vel ut eſt vita hōis in ſe. Si ꝯſideret̉ vt eſt vita dei: ſic eſt ſufficiēs ad ſa ti ſfaciendū ꝓ infinitis peccatis. ſed vt vita hōis in ſe ꝯſideret̉ nō eſſet ſufficiēs. Ad aliud qd̓ obicit̉ ꝙ ſatiſfactio fuit ꝑticularis pcc̄m̄ vl̓e. dd̓. ꝙ ſicut peccatū gnͣ̄ale: ita ⁊ ſa tiſfactio. Un̄ ⁊ Ro. 5º. Sicut ꝑ vniꝰ inobedi entiā peccatores ꝯſtituti ſūt multi. Ita per vniꝰ obedientiā iuſti ꝯſtituti ſūt multi: ꝙͣ tum ad ſufficientiā: ꝙͣuis nō ꝙͣtū ad efficien tiā: ſicut ſol cā ſufficiēs eſt illūinatōis oīuꝫ hōium: nō tam̄ cā efficiens illūinatōꝫ in oī bus: quia nō in cecis. Ad aliud qd̓ obicit̉ de peccato crucifixoꝝ dd̓. ꝙ neſcierūt vitaꝫ xp̄i eſſe vitā dei. Un̄. i. Cor. 2º. Si cognouiſ ſent nūꝙͣ deū glorie crucifixiſſent ⁊cͣ. Un̄ n̄ eſt infinitū peccatū eoꝝ: qͥa non attingebat niſi ẜm ſcīam eoꝝ. Un̄ nō intendebāt ſubtra here niſi vitā hoīs. vn̄ excuſant̉ ab infinito ⁊ paſſio xp̄i ꝑ oīa ſufficiens eſt ad ſoluendū pro peccatis omnium. UOnſequenter e Idū eſt de effectu paſſionis dn̄ice qͥ ponunt̉ qͣtuor. Primꝰ iuſtificationis a pec catis. Scd̓s recōciliatōnis ad deū Tertiꝰ religatio ptātis dyaboli. Quartus apertio ianue paradiſi. Ad primum nodū yſa p. obicit̉ in hunc Ego ſum: ego ſū ip̄e qͥ deleo iniqͥtates ꝓp me. Ergo ſolꝰ deꝰ eſt qͥ delet pcc̄m̄. Relinqͥt̉ gͦ ꝙ paſſio nō delet peccatū. Quia det̓īatie ⁊ excluſiue dicit. Ego ego ſū qui deleo ⁊cͣ. vt nulli alij tribuat̉. Itē dicit aucͣtas qd̓ magis eſt de īpio facere piu ꝙ creare celum ⁊ terrā. hi gͦ ſoliꝰ dei eſt creare ſoliꝰ dei ē de īpio facere piū. Cū gͦ ꝑ paſſionē nō poſ ſit eſſe creatio. Per paſſiōꝫ nō pōt eſſe iuſti ficatio ꝑ quā eſt de ip̄io facere piū. Item paſſio xp̄i nō attingat aīam iuſtificandā: qͥa iā p̄terita eſt: nec etiā attingit tꝑe paſſionis qͥa erat in alio ſubiecto. Relinquit̉ igit̉ ꝙ n̄ pōt agere in aīam. gͦ nec delere peccatū. tē ſola gr̄a delet̉ pccm̄. Si gͦ paſſio xp̄i nō eſt cagr̄e efficiēs ſeu das. Ergo nec xāꝫ deletionis peccati. ſolus aūt deꝰ eſt dator gratie nō aliqͣ creatura. Sꝫ qd̓ dicit Ber. Ab ſit ut ꝑfectionē aīe tribuamius creature. d̓o aut eiꝰ creationē: cū longe ꝑfectiꝰ ſit eſſe ꝑfe ctū qͣꝫ factū. Ex quo pꝫ ꝙ ſolus deꝰ ē dator gr̄e nō aliqua creatura. Conͣ Apocꝭ. i. La uit nos a peccatis in ſāguīe ſuo. gͦ ſanguis paſſionis lauit peccata. Itē Hebre. 9º. Sā guis xp̄i qui ꝑ ſpm̄ ſcm̄ ſemetip̄m obtulit e mūdauit ꝯſciam nr̄am ab oꝑibꝰ mortuis. Itē ibidē dr̄ ꝙ ſine ſanguinis effuſiōe nͥ eſt remiſſio pcc̄oꝝ. ℟º paſſio xp̄i ſe hꝫ ad r̄miſſiōꝫ peccati modis pluribꝰ. Eſt.n. paſſio xp̄i dupl̓r: in rei naͣ ⁊ ī aīa: ẜm ꝙ paſſio xp̄i ē ī rei natura ꝯꝑatur ad deletionē pccī duplicit̓ ꝑ modū meriti: ⁊ ꝑ modū ſatiſfactionis. In peccato aūt ſūt duo. macula ⁊ reatꝰ. macula que ē deformitas ul̓ diſſil̓itudo ad deū. rea tus obligatio ad penā. Eſt igit̉ paſſio cauſa meritoria deletionis macule: qͥa meruit no bis gratiā: ⁊ oē illud quo delet̉ pccm̄. Und̓ Ro. 8º. Si ꝓprio filio nō peꝑcit qūo nō cum illo oīa donauit. Et eſt etiā cā ſatiſfactoria reatꝰ pene: ẜm qd̓ dr̄ Yſa. 53º. Uere noſtro ſanguores ip̄e tulit ⁊cͣ. Un̄. Anſel. 2. Cur deꝰ hō. Putas ne vitā xp̄i tm̄ bonū tā amabile poſſe ſufficere ad ſoluendū qd̓ debet̉ ꝓ pec catꝭ totiꝰ mūdi Et rn̄det īmo plus pōt in in finitū ⁊ ſubdit̉. Uides igit̉ quo vita hec vī cat oīa peccata: ſi ꝓ illis det̉. Sic gͦ paſſio xp̄i in ip̄a naͣ rei delet peccatū vt ca merito ria gr̄e ad velendū maculā: ⁊ vt cā ſatiſfa ctoriā ad delendū reatu ad penā. Scd̓m ꝟo ꝙ paſſio xp̄i ꝯſiderat̉ ẜm eē qd̓ hꝫ in aīabus valet etiā ad remiſſionē peccati qͣtuor mōis per dilectionem. per fidem. per cōpaſſionem per imitationem. Iſtis enim qͣtuor modis cōiungit̉ aīe ⁊ hꝫ eſſe in illa. Paſſio igit̉ xp̄i in dilectione ⁊ fide: valet ad deletionē ma cule. Paſſio ꝟo xp̄i in ꝯpaſſione ⁊ imitatiōe valet ad veletionē obligatiōis ⁊ reatꝰ pene Paſſio gͦ xp̄i duobꝰ modis valet ad deleti onē peccati: ſicut dic̄ mgr̄ in. 3º. ſnīaꝝ. 18. diſt. Primꝰ modꝰ eſt ex ꝑte caritatis. Scd̓s ex ꝑ te fidei. Ex ꝑte caritatꝭ modꝰ eſt ꝑ modum excitantis ad caritatē. Ex ꝑte fidei ꝑ moduꝫ efficientis. Mōdꝰ gͦ ex ꝑte caritatis eſt: qͥa ꝑ paſſionē xp̄i excitat̉ in nobis amor dei: ẜm qd̓ dicit Apl̓s Ro. 5º. Comendat deꝰ carita tē ſuā in nobis. qm̄ cū eſſemus peccatore: xp̄s ꝓnobis mortuꝰ eſt. Et ex hoc attendi mus ad amadū ip̄m amore caritatis: q̄ aꝑit multitudine peccatoꝝ. Ex ꝑte ꝟo fidei oſtē dit̉ modꝰ ꝑ modū efficientis. qͥa paſſio xp̄i ꝑ fidē formata: que ē cū amore dei: valet ad d̓ letionē macule pccī vt cā effectui ꝯiuncta. ⁊ hoc in adultꝭ ī fide ꝓpria. vel cū ſacramēto fidei vt bapti ſmatis ad deletionē macule in ꝑuulis: ⁊ eſt hͦ ex fide aliena eccl̓ie. Un̄ apl̓s Ro. 4º. Iuſticia dei ꝑ fidē eſt ih̓ū quē ꝓpo ſuit ꝓpiciatorē ꝑ fidē in ſanguīe.i. ꝑ fidē paſ ſionis. Ex quo relinquit̉ ꝙ ex fide paſſionis eſt iuſtificatio: ſiue emūdato peccatoꝝ. Paſ ſio ꝟo xp̄i in ꝯpaſſione ⁊ imitatione: vel ꝑ paſſionē ⁊ imitationē valet ad deletiōꝫ rea tus pene. Sꝫ paſſio interior vt ca meritoria remiſſionis pene. imitatio in actu exteriori vt cā ſatiſfactoriā pene debite. De ꝯpaſſiōe Z. thi. 2º. Si ꝯpatimur ⁊ coregnabimus. De imitatione. i. Pe. 2º. Xp̄s paſſus ē ꝓ nobis 20 Dicendū igit̉ ad primū ꝙ ip̄e ſolus deꝰ eſt ca delens culpā vt prīcipale efficiens ⁊ agēſ Paſſio ꝟo xp̄i eſt in gne cae maͣlis vel effi cientis vt meritoriū: qd̓ nō eſt principale ſꝫ cooꝑans: ſicut pꝫ ex dictis. Cū ergo dicitur Ego ego deleo iniqͥtates ꝓpter me. intell̓r ꝑ excluſione alteriꝰ cae principalis nō meri torie vel cooꝑantis ſeu maͣlis. Ad aliud dd̓. ꝙ paſſio xp̄i iuſtificat ẜm ꝙ ꝯſideratur in rei naͣ ꝑ modū cae meritorie vel ſatiſfa ctorie. Scd̓ꝫ v̓o ꝙ ꝯſiderat̉ vt hꝫ eſſe in aīa ꝑ fide ſic ſolū iuſtificat in rōne efficientis. ſꝫ hoc eſt fides de ip̄a paſſione. ⁊ hoc ꝑ modū cāe cooꝑantis: nō ꝑ modū cāe oꝑantis. Ad aliud iā pꝫ rn̄ſio. Paſſio.n. xp̄i attīgit aīam vel in modū meriti gr̄e que aīe datur uel in modū ſolutōis pene reatꝰ ꝓ aīa: vel in modū quo eſt in aīa ut dilecta vt credita vt afficiens ꝑ ꝯpaſſionē ⁊ ꝯformata ꝑ imitati onē vt dictū eſt. Ad vltimū iā pꝫ rn̄ſio. qͥa ꝙuis paſſio xp̄i nō ſit cā gratie effectiua. eſt tamen cauſa meritoria. Conſequenter que rit̉ de cālitatis drīa in iuſtificatione uel re miſſione peccati ꝑ paſſione ⁊ ꝑ reſurrectōeꝫ Nā dr̄ Ro. 4º. Mortuꝰ ē ꝓpter delicta nr̄a ⁊ reſurrexit ꝓpter iuſtificatōꝫ noſtrā. Que rit̉ gͦ qͣre plꝰ att̓buit̉ remiſſio d̓licti paſſiōi ⁊ iuſtificatio r̄ſurrectōi ꝙ e9º. Itē iuſti fi catio pōit remiſſiōꝫ pctī. Gi gͦ reſurrexit ꝓ pter iuſtificationē noſtrā. Ergo ⁊ ꝓpter pec cati remiſſionē. Itē ſi ꝑ paſſione eſt remiſ ſio peccati per paſſionē eſt iuſtificatio. Itē glo. dicit ibi Ro. 5º. Utraqꝫ mors ⁊ reſurre ctio xp̄i delicta tollūt: ⁊ vtraqꝫ iuſtificant. No gͦ dꝫ attribui morti tollere peccatum ⁊ reſurrectioni iuſtificatio. Preterca di Ro. 3º. Iuſtificati ꝑ fid ē in ſanguine. Ergo paſſio uel fides paſſionis eſt ca nr̄e iuſtifi cationis. Cōuenientiꝰ d̓buit dixiſſe mortuꝰ eſt ꝓpter iuſtificationē noſtra ⁊ reſurrexit ꝓpter delicta nr̄a. Itē xp̄s pꝰ reſurrecti on nō erat in ſtatu merendi. gͦ ni̓hil meru it ꝑ reſurrectionē. ergo reſurrectio ſua non fuit cā meritoria nr̄e iuſtificationis uel nr̄e reſurrectionis. ℟ꝰ ẜm glo. Ro. 4º. Mor tuꝰ eſt ⁊cͣ. Nōͣ ꝙ vtraqꝫ.i. mors ⁊ reſurrectio xp̄i delicta nr̄a tollunt ⁊ vtraqꝫ iuſtificant Mors tn̄ xp̄i ſola interitu vite ueteris ſigͣt ⁊ in reſurrectione noua vita ſigͣtur. Io quia ꝙͣtū ad ſigͣtionis diuerſitate verba diuiſit Ex quo accipit̉ ꝙ mors ⁊ reſurrectio xp̄i co ꝑant̉ remiſſioni peccati ⁊ iuſtificationi vt cā ⁊ ſignum. Scd̓m ꝙ ſignū mors cōꝑat̉ re miſſioni. reſurrecto iuſticie uel iuſtificator Scd̓m ꝟo ꝙ cā. utrūqꝫ ꝯuenit vtrīqꝫ ſic̄ ſupͣ obiectū eſt. ⁊ ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad pͥmū. Ad aliud dd̓. ꝙ eſt iuſtificatio motꝰ ad iꝑfectaꝫ iuſticiā: que eſt in pn̄ti vita. Et eſt iuſtificaᶜ motꝰ ad ꝑfectā iuſticiā que erit in prīa. Pri ma eſt ꝑ meritū paſſionis. Scd̓a erit ꝑ reſur rectionē q̄ eſt ca nr̄e glorioſe reſurrectioīs ⁊ ita ꝑ ꝯſequēs ꝑfecte iuſticie. Paſſio ergo ⁊ reſurrectio indifferent̉ iuſtificant. vn̄ ſuꝑ Ro. 3º. glo. Noua vita a iuſtificatiōe incipit ⁊ ī īmortalitate ꝑficiet̉. Ex his iā patꝫ rn̄ſio ad alia. Sꝫ addendū ē ꝙ iuſtificato large dr̄ reſpcū remiſſionis pct̄ī. ⁊ reſpcū adeptiōis iuſticie ẜm ꝙ iuſticia ponit duos termīos a malo ad bonū. Stricte ꝟo reſpcū adeptio nis iuſtitie. Quātum gͦ ad figurā: tū paſſio xp̄i: tū reſurrectio iuſtificat ẜꝫ ꝙ iuſticia ſu mit̉ large. ẜm ꝟo ꝙ ſūit̉ ſtricte ꝙͣtū ad cām paſſio xp̄i ⁊ reſurrectio iuſtificat. ſꝫ nō ꝙͣtū ad figura. Ad vltimū dd̓. ꝙ licꝫ ſtatꝰ gl̓ie nō ſit ſtatꝰ merendi ſumēdo ꝓprie merituꝫ ꝙͣtū ad meritū ſb̓alis p̄mi. ⁊ hoc ꝙͣtū ad ex iſtentes in gloria. merent̉ tn̄ īpetrādo alija ⁊ aduocādo ꝓ illis. Un̄ hēmꝰ. i. Io. 2. Aduo catū habemꝰ apud patrē ⁊ͣ. De cālitate ꝟo reſurrectiōis infra determinabit̉. queri Vnſequētēītur d̓ effectu recōciliatiōis ad deū. De qͦ Ro. 5º. Si adhuc cū inimici eſſemꝰ recōcilia ti ſumus do ꝑ mortē filii eiꝰ. Multo magis recōciliati ſalui erimus in vita ip̄iꝰ. ẜm iſtuꝫ effectū dr̄ xp̄s mediator dei ⁊ hōium. Que rūt̉ igit̉ circa hec tria. Prīo an ſit mediato Scd̓o ẜm quid mediator. 3º qūo mediato ſic habet̉ Circa primum ab augl 9º. de ci. d̓i. Dixerūt quidā ph̓i mediatores eſſe int̓ nos ⁊ deū demones. qm̄ deꝰ eſt im mortalis ⁊ ſine oī miſeria. Hoīes miſeri et mortales. Seniones miſeri ⁊ īmortales. ex hoc ꝯcludebant demones eſſe mediatores ī ter nos ⁊ deū. qm̄ īmortale ⁊ miſeꝝ eſt me diū. Int̓ īmortale ⁊ beatū: ⁊ mortale ⁊ mi ſeꝝ. Sed determinat Augꝰ ꝙ ncc̄e eſt habe̓ alit mediatore: quia mediator huiꝰ ſeꝑat ⁊ īpedit acceſſū ad btītudine. dicit.n. ſic. 9º. de ci. dei. 15º. c. Aliꝰ eſt mediꝰ malꝰ qͥ ſeꝑat ami cos. Aliꝰ bonꝰ ꝗ recōciliat limicos. ⁊ iō mul ti ſūt medii ſeꝑatores: qͥa multitudo q̄ btā ē vniꝰ dei ꝑticipatione fit beata: cꝰ pͥuationis ꝑticipatione miſera multitudo maloꝝ age loꝝ que ſe opponit potiꝰ ad īpedimentū: ꝙͣ int̓ponit ad btītudinis adiutoriū. etiā ipſa multitudine obſtrepit quodāmo ne poſſit ad illud beneficiū bonū ꝑueniri. Itē beati angeli nō p̄nt eſſe mediatores: qm̄ ip̄i ſunt īmortales ⁊ btī. quoꝝ nent̉ ꝓprietas ꝯueīt hōi. Dic.n. ſic Augꝰ in eodē li. Boni igit̉ an geli int̓ miſeros ⁊ mortales ⁊ btōs īmorta les medii eſſe nō pn̄t: qͥa ip̄i quoqꝫ ⁊ beati ⁊ īmortales ſut. Ex his pꝫ ꝙ neqꝫ āgeli boni neqꝫ mali pn̄t eſſe mediatores. Sꝫ oꝫ ꝙ aliqͥſ ſit mediator qͥ ſit mortalis ⁊ beatus: mortal̓ ad tꝑs: ⁊ btūs ꝑpetuo: vt eo ꝙ mortal̓ ad tē pus ꝯueniret cū hoīe exiſtenti in via. ꝑ hoc ꝙ beatꝰ exiſtens in patria talis eſt xp̄s deꝰ ⁊ hō. Un̄ Augꝰ in eod̓ liº. Querendꝰ eſt me diꝰ qui nō ſolū hō. veꝝ etiā deꝰ ſit. vt hōies ex mortali miſeria ad beatā īmortalitatē hꝰ medii. btā mortalitas īterueniendo ꝑducat ꝙ neqꝫ nūc nō fieri mortalē oportebat neqꝫ permanere mortalem. mortalis qui proprie factus eſt. nō īfirmata ꝟbi diuinitate: ſꝫ car nis īfirmitate ſuſcepta. nō aūt ꝑmanſit ī ip̄a carne mortalis quā reſuſcitauit a mortuis qm̄ ip̄e eſt fructꝰ mediatoꝝ eiꝰ vt nec ipſi ꝓ pter quos liberādos mediator effectꝰ eſt in ꝑpetua uel carnis morte remanerent. Proin̄ mediatorē īter nos ⁊ deū ⁊ mortalitatem hr̄e oportuit tnͣ ſeuntē ⁊ btītudine ꝑmanētē vt ꝑ idē qd̓ tnͣſit ꝯgruer et mortuus. ⁊ ad id qd̓ ꝑmanet tranſferret ex mortuis. Xp̄s igit̉ medius ſeu medīator eſt ꝯueniēs ⁊ ꝯcilias cuiꝰ ꝑticipatione ⁊ benificentia hō miſer ⁊ mortalis fieret beatꝰ ⁊ īmortalis. Un̄ Augꝰ ī eod̓ liº. Ad hͦ ſe quippe īterponit medius ī mortalis ⁊ miſer vt ad īmortalitatē beataꝫ tn̄ſire nō finat. qm̄ ꝑſiſtit qd̓ īpedit.i. ip̄a mi ſeria. Ad hoc ſe aut īterpoſuit īmortalis et beatꝰ vt mortalitate tn̄ſacta: ⁊ ex mortuis faceret īmortales. qd̓ in ſe reſurgendo mon ſtrauit ⁊ ex miſeris bonos. Un̄ nūꝙͣ ip̄e di ſceſſit. Ex his patere pōt ꝙ xp̄us ec inqͣtuꝫ hō: mediator ē īter nos et deū. Extrema.n. ſūt deꝰ īmortalis et beatꝰ hō mortal̓ et mi ſer. medius ē hō mortal̓ et beatꝰ qͥ fuit xp̄s qͣꝫtū ad naͣm humanā. Un̄ in eodē dic̄ Aug Nō tm̄ ob hoc mediator. ꝙ ꝟbū maxīe ꝗp pe īmortale et maxle beatu. Lōge aut a mor talibꝰ miſeris. Sꝫ mediator ꝑ qd̓ hō eo ip̄o vtiqꝫ oſtendens ad illud nō ſolū beatū. veꝝ ctiā bn̄ficū nō oportere q̄ri alios mediato res: per quos arbitremur nobis ꝑuētōis gra dus eſſe molliendos: ꝗa beatꝰ et benificuꝰ deꝰ ꝑticeps factꝰ hūanitatꝭ nr̄e cōpendium p̄buit ꝑticipande deitatis ſue. Nec.n. nos ab īmortalitate ⁊ miſeria liberās ad āgeloſ ī mortales beatoſqꝫ ita ꝑducit: vt eoꝝ ꝑtici patione nos īmortales ⁊ beati ſimus. Sꝫ ad illā trinitatē cꝰ ꝑticipatione angeli btī ſunt: Secundo queritur ẜm quid ſit mediator: ẜm hͦ ꝙ xp̄s dr̄ eē me diator nō īꝙͣtū hō. Mediu.n. dꝫ coīcare cu vtroqꝫ extremoꝝ. ſed inꝙͣtum hō nō coīcat niſi cū alt̓o.ſ. cū nobis nō cū d̓o. Ad hͦ d̓ d̓ ꝙ mediū dr̄ multiplicit̓.ſ. ꝙͣtū ad ꝯueniētiā naͣe: qͣꝫtū ad ꝯuenientiā ꝓprietatis: ꝙͣtuꝫ ad ꝯuenientiā ꝑſone. Dr̄ mediū ꝙͣtū adnaͣꝫ: ſic̄ eſt mediū in coloribꝰ. hoc aūt mō nō ē me diū int̓ deū ⁊ hōieꝫ: qm̄ nō pōt eſſe naͣ mediā Dr̄ aūt alit̓ mediū ꝙͣtū ad ꝯuenientiā ꝓprie tatū. Et hͦ mō pōt xp̄s dici mediū eſſe ꝙͣtuꝫ ad humananaͣm: ⁊ int̓ deū ⁊ hōieꝫ: qm̄ habꝫ ꝓprietates ꝯuenientes cū vtroqꝫ. cū deo.ſ. beatitudinē plenitudinē gr̄e ⁊ ſcīe. et habꝫ alias in quibꝰ coīcat cū hōie.ſ. mortalitate ⁊ alios defectꝰ. Cū gͦ dr̄ ꝙ neceſſariū ē me diū coīcare cū extremis. Et intelligendū eſt ꝙͣtū ad hoc ꝙ extrema ſūt: ſeu ẜm ea ẜꝫ que ſut extrema. Sꝫ deꝰ ⁊ hō nō ſūt extrema: ẜꝫ ſuas naͣs: ſed ꝙͣtū ad ſuas ꝓprietates. Unde deꝰ dicebat̉ extremū rōne ſue īmortalitatis ⁊ beatitudīs. Hō ꝟo rōe ſue miſerie ⁊ mor talitatꝭ. Xp̄s aūt ꝙͣtū ad naͣm humana vtri uſqꝫ coīcat altera ꝓprietatē. Itē alio mō dr̄ xp̄s mediū int̓ deū ⁊ hōieꝫ: eo ꝙ eiꝰ ypo ſtaſis eſt in naͣis duabꝰ. Un̄ dicit Damꝰ. Ꝙ eiꝰ ypoſtaſis eſt ex duabꝰ naͣis. qd̓ ſic expōit̉ i. ex duabꝰ naͣis ſubſiſtit.ſ. diuina ⁊ hūana nec mutat̉ diuina in hūanā: nec hūana in di uinā. ſed vtraqꝫ in ſua ꝑfectiōe remanꝫ. Ep̄s ergo quatū ad humanitate pōt diciⁱ media tor dei ⁊ hotuꝫ: qͥa lꝫ quātū ad naͣm coīcꝫ cū hōibus ſolū: rōe tn̄ ꝑſone coīcat cū deo. qm̄ ꝑſonā hꝫ filii dei nō ꝑſonā creatā. aut ꝯpoſi ta ſed eternā ſimplice. De hoc mediatore di cit Iſydorꝰ in liº de trinitate. Mediator d̓i ⁊ hotuꝫ. hō xp̄s ih̓s. nō alit̓ in deitate: aliter in hūanitate: ſed idē vnus in vtraqꝫ naͣ: nec pͥus ꝯceptꝰ hō: nec pͥus hō editꝰ. nec meritu accepit vt deꝰ eſſet. ſed dei v̓bo manēte in cōmutabili eſſentia. aſſumpſit carnē in qua impaſſibilis pati. īmortalis mori. eternꝰ ate ſecula tēporalit̓ poſſet oſtendi. Tertio queritur neciu ator ſit Augꝰ de ci. di. xiº. Hic eſt mediator dei ⁊ hōiuꝫ hō xp̄s ih̓s. ꝑ hoc mediator per qd̓ hō: ꝑ qd̓ quia ſi int̓ eū qui tendit: ⁊ illu quo tendit viā media eſt: eſt ſpes ꝑueniēdi Si aūt deſit ⁊ ignoret̉ qua ſit eundū: quid ꝓ deſt noſſe quo eū d̓ eſt. ſola eſt aduerſꝰ oēs errores via minutiſſima vt ip̄e ſit deꝰ ⁊ ho quo it̉ deꝰ: quo itur hō. ⁊ ita ẜm ꝙ hō me diator eſt ⁊ via. Nond̓ ꝙ hec ſunt noīa que dicunt̉ de deo ẜm ꝙ ho. mediator. vitā. tem plū. caput. fundamtu. paſtor. hoſtiū. ſacerdos hoſtia ſiue ſacrificiū. rdēptor. ⁊ ſaluator. Et ſciendū ꝙ iſta noīa attribuunt̉ xp̄o hōī ẜm diuerſos actꝰ eiꝰ. Un̄ diuerſitas iſtoꝝ no minū eſt penes drīam actuū xp̄i hōis. Eſt gͦ vnꝰ actꝰ xp̄i hōis vniri deitati ſeu aſſumi a filio d̓i in quo p̄cipue habitat ẜm vnionē ꝑſonalē. ⁊ quātū ad hūc actū dr̄ templū. iſta p̄cipua ⁊ prīcipalis habitatio dei in xp̄o ho mīe notat̉ ī pſal. cū dr̄. Propte̓a unxit te d̓s oleo leti. ⁊cͣ. Deinde eſt aliꝰ actꝰ.ſ. ꝑti cipare ꝓ prietates hūane naͣe ⁊ diuine: eo.n. ꝙ hūa naͣ naͣ xp̄i vnita deitati ꝑticipat xp̄s ꝓprieta tes diuine naͣe ⁊ hūane: ſeu ꝑſona diuinam ⁊ hūanā naͣm: ⁊ ꝙͣtuꝫ ad hūc actum dr̄ me diator. ſed ex hac mediatōe manꝫ ei plenitū do gr̄e: ſeu ex hac vnionē. ſed pleni ē largui ſeu effundere alijs de ſua plenitudīe. Et io ſequit̉ tertiꝰ actꝰ xp̄i inꝙͣtum hō.ſ. infunde̓ hoībus ſenſus ſpūales feu largiri gratīā ꝓ ut dr̄ de ip̄o Io. i. De plenitudīe eiꝰ accepi mus oēs. et ẜm hūc actu dr̄ caput. Capitis enī eſt influere ſenſū ⁊ vita vel mō tu alijs mēbris. Sꝫ qͥa gr̄a pͥmo ꝯfert̉ indiſtincte. io ꝰ hac infuſionē gr̄e: ſeu collatione hōibus ſequit̉ diſtinctio aīe: que quidē diſtinctio ē ẜm ītellectu ⁊ affectuꝫ. vn̄ pꝰ effuſionē gr̄e ꝯſequunt̉ duo actꝰ quātuꝫ ad diſtinctione. gr̄e.ſ. illuminare intellcm ⁊ accendere affe ctuꝫ. quatuꝫ ad actuꝫ illuminatiōis ītellectꝰ ꝙ eſt ꝑ intelligentia fidei dr̄ fundamētum quātuꝫ ad actu attendendi affectuꝫ dr̄ ho ſtiuꝫ. Priꝰ eſt gͦ dare gratia ⁊ deinde di ſtribuere. Item prius eſt illuminatio intelle ctus ꝙ accenſio affectꝰ. ſed poſt iſtos actus eſt in corporare nos eccleſie qd̓ fit ꝑ ſacram toꝝ ꝑtīcipationē: et quātuꝫ ad hunc actum ꝙ eſt nos ꝑ ſacramēta regenerare. dr̄ xp̄s ſa cerdos ſꝫ fruſtra eēt regeneratio niſi ſeq̄ret̉ nutritio que fit ꝑ miniſtratione paſtus: ẜm ꝙ dr̄ xp̄s paſcere nos ꝟbo ſpū: al̓ doctrine ⁊ ꝙͣtuꝫ ad hunc actū dr̄ paſtor. Sed ꝗa obli gati ſumus ad carentia viſionis dei ꝑ origi nale pccm̄ ꝯtractū a ꝑentibꝰ: ⁊ ꝓpt̓ peccata actualia q̄ addidimꝰ. iō eſt aliꝰ actꝰ xp̄i ſolue̓ ſtā pena uel obligatōꝫ. ⁊ ſic dr̄ hoſtia vel re demptor. Soluta aūt iſta pena vel obligōne eſt aliꝰ actꝰ.ſ. amouere ruphea: qd̓ nō ē alid̓ ꝙ amouere uelamentū mētis nr̄e: ⁊ ẜm hoc pr̄ via. qm̄ priꝰ nō erat via: qua ad deū gra deret̉. De inde eſt tribuere gloria: ⁊ ẜm hūc actu dr̄ ſaluator. Sic gͦ pꝫ diſtinctio ⁊ ordo iſtoꝝ noīuꝫ ꝑ diſtributōꝫ ⁊ ordine actuum. Conſequenter que rit̉ de effectu ablationis ptātis dyaboli ꝙ tū ad ptāteꝫ nocēdi ⁊ tēptandi. Ad quod ſic obr̄ Iob. i. Dyabolus nō poterat ponere ma nū: nec in Iob: nec in res eiꝰ: niſi ꝑmiſſus. vn̄ dicebat dn̄o. Mitte manū tua ⁊cͣ. gͦ oyaꝰ an incarnationē nō hēbat ptātem nocendi: niſi qͣꝫtū erat ꝑmiſſus. Sꝫ pꝰ paſſionē hꝫ ptātem ꝑmiſſus. ſicut pꝫ in flagellatōe Antonii ⁊ ali oꝝ ſcoꝝ. Relinqͥt̉ igit̉ ꝙ per paſſiōꝫ nō hēt minore ptātem. Itē pꝰ paſſionē hꝫ ptāteꝫ uexandi corꝑaliter hōies. ſicut pꝫ in multis qͥ etiā ſūt fideles. gͦ nō eſt ꝑ paſſionē dimi nuta ptās nocēdi. Itē li. ar. ſēꝑ libꝝ fuit a neceſſitate coactionis. gͦ an paſſione ꝑ tem ptatōꝫ dyaboli nō poterat cogi ad peccadū ſicut nec mo. ergo nō maiorē hūit dyaboluſ ptātem tēptandi ꝙͣ mōͣ. Itē ꝑ circūciſiōeꝫ in ſcīs ante paſſionē delebat̉ culpa original̓ r culpā actual̓ ꝑ caritatē. Ergo cū nō hēbat ptāteꝫ dyaꝰ puniēdi niſi rōe peccati: nō hēbat tūc ptātem puniēdi bonos. ſic̄ nec mō. gͦ ⁊cͣ. Conͣ. Apocl. 20. Uidi angelū deſcendēteꝫ de celo ⁊ apprehendit draconē qui ē dyabꝰ ⁊ ligauit eū ⁊cͣ. Per quē angelū intelligitur xp̄s. gͦ ꝑ paſſionē xp̄i dimīuta ē ptās dyabo li vt minus poſſit qͣꝫ prius. Item ꝑ paſſi onē abſolutꝰ eſt reatꝰ in illis qui baptizant̉ originalis ⁊ etiā actualis culpe. Cū gͦ dyaꝰ nō hēat ptātem niſi rōe peccati: nullā oīo hꝫ ptātem. Itē ante paſſionē dyaꝰ adora bat̉ vt deꝰ. ſed p̄dicata paſſione ꝑ mundum iā nuſꝙͣ adorat̉. Ex quo certiſſime relinqͥtur ꝙ ptātem amiſit cū hoc maxīe appetat.ſ. ad orari vt deꝰ. Itē ſcī angeli pꝰ incarnatōꝫ naͣm gn̓al̓r humanā reuerent̉. Un̄ angelus Ioh̓i volēti ſe adorare dixit. Uide ne fece ris cū ſeruus tuꝰ ſū ⁊ fratꝝ tuoꝝ. vltꝭ. Apoc ℟º dd̓. ꝙ dyabolꝰ ꝑpaſſionē xp̄i minorē hꝫ ptātem in naͣm humana vl̓r: ꝗa ſubxͣcta ē ei ptās qua pͥus ſubiciebat eā in infidelibus ſibi ydolatria ⁊ veneratōe qͣi deꝰ. ſubtracta ei etiā in fidelibꝰ in quibꝰ ꝓpter fidē paſſio nis nō hꝫ ptātem. niſi quatenꝰ ei ꝑmiſſū eſt ad exercitiū ꝟtutis. In fidelibꝰ.n. caract̓ paſ ſionis ē.ſ. ciucis ex ſacramto baptiſmatis qͦ dyaboli ptās cohibet̉. Uū Apocꝭ. 7º. dr̄. qua tuor angelis. Nolite noce̓ quoaduſqꝫ ſigne mus ſeruos dei nr̄i in frōtibꝰ eoꝝ. Rnd̓ igit̉ ad illud qd̓ obr̄ pͥmo dd̓. ꝙ ſimpl̓r dyaꝰ ꝑmiſſus eſt nocere. Hinore ptātem hꝫ poſt paſſioneqͣꝫ priꝰ in ip̄is fidelibus. qͥa fideles poſt paſſionē fortiora arma hn̄t defenſionis ⁊ reſiſtentie ꝯtra oēm īpugnatōꝫ dyaboli. Un̄. 6º ad eph̓. In oībus ſumētes ſcutū fid̓i vt poſſitis oīa tela nequiſſimi extingue̓. Ha bēt etiā nomē ih̓u: cꝰ noīs inuocatio pellit demones: ſicut dr̄ Math̓. vltꝭ. In noīe meo demoniā eicient ⁊cͣ. Ad ſcd̓ꝫ dd̓. ꝙ pꝰ paſ ſionē hꝫ ptātem uexādi corꝑa. ſed nōº quorū cūqꝫ: nec qual̓rcūqꝫ. Btatem.n. uexādi habet corꝑa excoīcatoꝝ p̄ciſoꝝ ab eccleſia: ẜm qd̓ dr̄. i. Corꝭ. 5º. De fornicatore que excoīcauit Apl̓s dicēs. Iudicaui illū qui hiꝰ eſt tradere ſathane in īteritum carnis ⁊cͣ. Eoꝝ ꝟo qui nō ſūt p̄ciſi ab eccleſia fideliū ptatem nō hꝫ niſi quatenꝰ a deo ꝑmittit̉: vel ad hominuꝫ correctiōꝫ: vel ad ſcoꝝ exercitiū ⁊ coronaͣ: ẜꝫ qd̓ dr̄ de btō Anthonio poſtꝙͣ fuit a dya bolo flagellatus. ꝙ ei q̄renti a dn̄o apparēte ſibi vbi erat cū flagellaret̉: reſpondebat̉ An thonii pn̄s era. ſed victoriā expectabā. Ante paſſione ꝟo vt dr̄ ptātem hēbat uexādi cor poralit̉ oēs p̄ter illos qui ſolo pͥuilegio ſpe ciali tenebant̉ a dn̄o: ẜꝫ qd̓ de ſcō Iob legit̉ Nōne tu uallaſti domū eiꝰ ⁊cͣ. Nō tn̄ vteba tur ſꝑ dyaꝰ ptāte puniendi vt maiorē habe̓t ptatem ſeducēdi ꝑ culpa ſic ⁊ nūc in excoīca tis ⁊ infidelibus. Ad tertiū dd̓. ꝙ eſt co actio ſufficiēs ⁊ eſt coactio inducēs. quātuꝫ ad coactionē ſufficientē li. ar. ſꝑ fuit liberum a neceſſitate coactionis. quātū ꝟo ad coacti onē inducente que attendit̉ quo ad terrores ⁊ dolores peaꝝ: vel quatū ad cupiditates ⁊ blandicias uoluptatū. In his.n. īducit̉ li. ar. ante paſſionē magis potuit qͣꝫ poſt. Minus enī pōt dyabolꝰ inducere terrendo uel blan diendo poſt paſſionē q prius. cū ⁊ ip̄e terre at̄ ab ip̄o ſignaculo crucis: ⁊ inuocatione noīs xp̄i ẜm qd̓ dr̄ Yſa. 30. Auoce domini pauebit Aſſur virga ꝑcuſſus ⁊cͣ. Ad vltī mū dd̓. ꝙ ꝙͣuis delet̉ in ſcīs culpa original̓ ⁊ actualis quatu ad macula: ⁊ quo ad diui nā offenſā: ⁊ quo ad reatū gehēne: nō tamen quātū ad reatu carentie viſionis diuine: rōe cꝰ hēbat dyaꝰ ptātem detinēdo eos ī limbo Cōſequenter queri tur de effectu aꝑtionis ianue ꝑadiſi. Et pri mo dubitat̉ quid dicat̉ decretū: ⁊ q̄ eſt dif ferentia decreti ⁊ cyrographi. Ad quod br dd̓. ẜm ꝙ dicit̉ coll̓. 2. Delens ꝙ aduerſus nos erat cyrographū decreti: ⁊ ip̄m tulit d̓ medio affigens illud cruci. Glo. decretū d̓i fuit ꝙ Ade p̄cepit.ſ. de ligno ſcientie boni ⁊ mali ne comedas. hꝰ decreti violati cyrogra phū.i. memoriā deleuit deꝰ: qn̄ peccatū pͥmi ꝑentis ꝑ ſanguinē xp̄i abluit: Scd̓m gͦ hͦ pꝫ ꝙ decretu dr̄ diuinū p̄ceptū qd̓ datu fuit Ade. Cyrographū dr̄ memoria p̄uaricatiōis Ade: ſiue reatꝰ peccati Ade. Itē alio expo nit glo. Decretū eſt ſnīa cūctis hōibꝰ aduer ſa qua.ſ. dcm̄ eſt. Morte moriemini. Cyrogͣ. phū dr̄ peccatū Ade: qd̓ qͣi cautōꝫ ꝯtra nos tenebat dyaꝰ. ſed iſtud cyrographū tulit: cū nobis delicta cōdonauit. ẜm hoc gͦ patꝫ ꝙ decretū dr̄ ſnīa dei reſꝑcū neceſſitatis mor tis: ſeu excluſionis a via celeſti. Cyrogra phū ꝟo erat reatꝰ peccati Ade in totū genꝰ humanum. Conſequenter dubi tat̉ de īpotentia aꝑtionis. de qua dr̄ Apocꝭ. 5º. Ꝙ nullus erat qͥ poſſet aꝑire libꝝ ⁊ liber dr̄ in quo oīa legūt̉ ſūma ⁊ dīna ſapīa ſeu ueritas de quo Apocl. 20. Liber aꝑtꝰ eſt qui eſt liber vite: clauſio hꝰ libri eſt clauſio ꝯtē plationis diuine ꝓpter reatū originalis pctī Ex qua aucͣte pꝫ ꝙ nullus poterat ꝑ meritū ſuū ꝑuenire ad diuinā ꝯtemplatōꝫ: ⁊ hoc eſt aꝑiri ianuā ꝑadiſi. Sꝫ ꝯtra hͦ obr̄. Quātū cūqꝫ caritas fuit p̄cioſa ⁊ v̓tuoſa tꝑe nr̄o. tāta fuit ⁊ cā p̄cioſa tꝑibꝰ Abrahe. Si ergo virtꝰ caritatis ⁊ p̄cioſitatis tꝑe iſto meret̉ vitā et̓nā: ⁊ ꝯtēplatōꝫ d̓i. videlꝫ aditū ꝑadiſi Ergo caritas tm̄ tꝑibꝰ Abra meruit aditū padiſi. gͦ ſine paſſione xp̄i eſſet aditꝰ in ꝑadi ſum. Itē ſi Abrahā meruit intͣre ꝑadiſum meruit aptiōeꝫ padiſi. gͦ manēte merito A brahe neceſſe erat introītū eſſe: ſeu xp̄s pate ret̉ ſeu nō. Itē ſicut dicit Apl̓s ad Gal. 2 brae dicte ſunt ꝓmiſſiones. q̄ quidē promiſſiones de he̓ditate nō ꝑtinebāt ad t̓rena ſed ad celeſtia. Cū gͦ ꝯſtet ꝙ liberalior ē rex eternꝰ ꝙͣ tꝑalis: cū ſequat̉ ex iſta ꝑte: ꝙ ſi ali quis ẜuiat regi terreno ꝓ bono tꝑali ſibi cō miſſo meret̉ bonū tꝑale. Ergo multo fortiꝰ ex ꝑte alia. Si Abraā ſeruiat regi eterno pro hereditate ſibi ꝓmīſſa eterna meret̉ illam. Cu gͦ ꝯſtat ꝙ ſeruierit ꝓ hereditate eterna ſibi ꝓmiſſa. conſtat ꝙ meruit illa. ergo iuſtꝰ iudex reddidiſſet ſibi hereditatē eterna. ergo ſine paſſione eſſet ei patens aditꝰ ꝑadiſi ℟º dd̓. ꝙ nulliꝰ hoīs caritas pōt mererī vitā eterna pꝰ peccatū: vbi īterueniente me rito xp̄i. qͥa oēs ſūt originali reatu obligati ad ſatiſfactōꝫ: qua nullus purꝰ hō pōt exhi bere: cꝰ ꝓbatōꝫ inuenies tactā in qōibus de incarnatōe. que quidē obligatio uel reatus eſt obtruſio diuine ꝯtemplatōis ſeu ꝑadiſi ſed in hoc eſt drīa int̓ fideles pꝰ paſſione ⁊ an̄. ꝗa ante paſſionē nō eſt ſol̓o ſatiſfactiōis originalis reatꝰ. ſed pꝰ paſſionē eſt ſol̓o ori ginalis reatꝰ. ⁊ iō fidelibꝰ poſt paſſionē ex ꝟ tute ſacramēti paſſionis pꝫ aditꝰ ad ꝑadiſuꝫ ante paſſionē ꝟo nō. Ad illud gͦ qd̓ pͥmo obr̄ ꝙ tāta fuit caritas tc̄: ꝙͣta nc̄ ꝯcēdo. Nō tn̄ ex hoc ſequit̉ ꝙ meruit aditu pͥus ſicut nūc. Et rō hꝰ eſt: qͥa caritas an̄ paſſionē nō hꝫ meritū paſſionis xp̄i ꝯiunctu. per qd̓ ſolū ē originalis ſol̓o reatꝰ. ſed pꝰ paſſionē hꝫ cari tas meritū xp̄i ꝯiunctu. qͥa iā exhibitu eſt in eſt ꝙ meret̉ poſt paſſione qd̓ nō pͥus. Ad ẜm dd̓. ꝙ nō ſequit̉ Abraā meruit ītrare pa radiſū. gͦ meruit aꝑtionē ianue ꝑadiſi. qm̄ aꝑtio ianue ꝑadiſi: nihil aliud intelligit̉ ꝙ ſo lutio debiti originalis reatꝰ: uel ꝓ originali peccato. ⁊ ponnt exēplū in pr̄e qui obligat debito terrā ſua: cꝰ filio de iure hereditario ꝯpetit hereditas pr̄is: nō tn̄ poterit illā ha bere niſi ſoluto d̓bito pr̄is. Un̄ ſicut iſte dꝫ intrare terrā ſuā: tn̄ dꝫ abſolui a debito pro quo obligata eſt prius ꝙ intret. ita ⁊ in hac ꝑte pͥus oꝑtuit ſolui debitū ꝓ peccato Ade ꝑ paſſione xp̄i an̄ꝙͣ poſſet eſſe introitꝰ ad pa radi ſū. nullus aūt debitū ſoluere potuit niſi xp̄s. patet gͦ ꝙ nō ſequit̉ qd̓ obiectu ē. Nō enī ſeqͥt̉ ꝙ ſi quis mereat̉ ꝯſequēs: ꝙ mere at̄ antecedens. Ad vltimū pꝫ rn̄ſio. nō en facta eſt Abrae ꝓmiſſio niſi in ſemīe. quod exponit Apl̓s. Qui ē xp̄s ſub ꝯditione. ergo fiebat ꝓmiſſio abrae hereditatis eterne q̄ fuit īpleta in xp̄i paſſione. Et ex hoc nō ſeqͥt̉ qd̓ debeat̉ ei ſine xp̄i paſſionē. Itē īcidēt̓ q̄rit̉ de ꝟbo Ambro. dicentis. Saluari non poſſemꝰ niſi vnigenitꝰ d̓i moreret̉ ꝓ nobis debitoribꝰ mortis. 3º. liº. ſnīaꝝ. 18. di. Contͣ qd̓ obr̄ ſic. Ergo Abraā fuit debitor mortꝭ gͦ dignus morte. nō gͦ dignus vitā eterna Itē ſi mortis debitor fuit: ⁊ mortis ſpūalis gͦ debuit danari. cū mors ſpūalis ſit debitū mortis ſpūalis. vel ip̄a dānatio. Itē Anſel in li. cur deꝰ hō Nihil aſꝑius uel difficilius pōt hō ad honorē dei ſponte ⁊ nō ex debi to pati ꝙ mortē: ⁊ nullatenꝰ pōt ſe magꝭ da re hō d̓o ad honore ꝙ cū ſe tradit morti ad illiꝰ d̓i honorē. Ergo aliqͥs pōt pati: nō ex me rito ſed ad honorē dei. Relinquit̉ gͦ ꝙ nō oēs ſūt debitores mortis. Itē obr̄ d̓ xp̄o Xp̄s ex obedientia mortuus eſt. ſic̄ dr̄ ph̓. 2º Xp̄s factꝰ eſt obediens vſqꝫ ad morte. ergo erat debitor mortis: ꝗa tenebat̉ ex p̄cepto pr̄is mori ꝓ redemptione hūani generis. Itē dic̄ Augꝰ. Ieruitia ꝙͣta minꝰ debita tāto glorioſiora. ergo cū paſſio xp̄i fuit ma xime debita: qͥa maxīe debat obedire patri: minus fuit grata. ℟º ad pͥmū dd̓: ꝙ du plex eſt dignitas ſufficientie ⁊ cooꝑationis Si reſpiciamus ad dignitatē ſufficientie: nō eſt dignitas in Abraa. vel in aliqͦ alio reſpe ctu vite eterne ſeu paſſione xp̄i. Si ꝟo dica tur dignitas cooꝑatōnis: dignitas fuit ī A braā reſpcū vite eterne Cooꝑatꝰ.n. eſt paſſiōi xp̄i.i. oꝑatꝰ eſt: vt per paſſionē hr̄et vitā eter nā. Ad aliud ꝟo qd̓ obicit̉ ꝙ erat debi tor mortis diſtinguēdū eſt ꝙ eſt mors mul tipl̓r. Eſt.n. mors ſeꝑatio aīe a corꝑe. Et eſt mors ſeꝑatio aīe a deo. Un̄ dr̄ mortale pec catū. Et eſt mors ꝑpetua ſeꝑatio aīe a dina beatitudine irreꝑabilit̓. Un dr̄ mors eterna Et eſt mors ſcꝑatio aīe a dei ꝯtemplatione ſeu btā viſione nō ꝑpetuo. ſed ad tꝑs. Et ẜm hūc modū accipit̉ mors. cū dr̄ ab Ambro. ꝙ oēs erāt debitores mortis. Et hoc mō fuit Abraā debitor mortis ſpūalis. Et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad pͥmū. Ad illud ꝟo qd̓ ſcd̓o obr̄ dd̓. Ꝙ dānatio eſt ꝑpetua ſeꝑatio a deo. Et iō eſt mors irremediabilis: nō aūt ſic dicit̉ debitū mortis: ꝗa nō accipit̉ de morte irre mediabili ſicut dictū eſt. Ad tertiū dd̓. ꝙ aucͣtas Anſel. nō intelligit̉ de alio homīe a xp̄o. Un̄ ibi ſtatī ſequit̉ talē oꝫ eſſe illuꝫ qͥ ꝓ peccato hoīs ſatiſface̓ poſſit vt morti poſ ſit: ſi uelit. Et ſeqͥt̉ video plane illū homineꝫ que q̄rimus talē eſſe oꝑtere qui nec ex neceſ ſitate moriat̉: ꝗa oīpotens erit: nec ex d̓bito qui nūqͣꝫ peccator erit: ⁊ mori poſſit ex libe ra uolūtate. qͥa neceſſariū erit. Ad quartū o d̓. Ꝙ eſt debitu dupl̓r. Eſt.n. debitū ex ne ceſſitate. ⁊ eſt debitū ex caritate. Primoº nō fuit xp̄s debitor mortis. ſed ſcd̓o mō. Un̄ Anſel. 2º. Cur deꝰ hō. Dn̄s ih̓s cū mortē ſu ſtinere uoluit: qm̄ ſuū erat pati ⁊ nō pati de buit facere qd̓ fecit. qͥa qd̓ uoluit fieri debu it. ⁊ nō debuit facere: qͥa nōͣ ex debito. Ex hͦ relinquit̉ ꝙ eſt debitū ex neceſſitate: ⁊ ē de bitu ex ordinata uolūtate. Primo nō debu it mori. ſed ſcd̓o mo. quia ordinata erat ſua uoluntas ꝑ obedientia ſub uolūtate pr̄is. nō tn̄ ſequit̉ ꝙ debitor. qͥa eſſe debitorē īpotat neceſſitate mortꝭ. Ad vltimū dd̓. Ꝙ oꝑari ex debito p̄cepti pōt qͥs dupl̓r attendēdo ad obligationē p̄cepti: uel attendendo ad boni tatē p̄cipientis hͦ eſt dice̓ attendēdo ad po teſtate p̄cipientis: vel ad bonitate p̄cipiētis attendens ptatem p̄cipientis diminuit me ritū ſuū. quia attendit ip̄am obligatōꝫ vt d̓ bitum. Attendens vero bonitate precipien tis non reſpicit obligationem uel debitum Et ideo ſolum ad oꝑandū fert̉ amore boni tatis p̄cipientis. nō ex debito ptatis. In pri mo gͦ ſenſu intelligit augꝰ ꝙ ſeruitiā ꝙͣto magis debita: tanto minus grata. ſecundo modo fuit in xp̄o. Iltimo queritur de cālitate paſſionis. nā pat̓ tradidit filium Ro. 8º. Qui etiā ꝓprio filio ſuo nō peꝑcit. ſꝫ ꝓ nobis oībꝰ t̄didit illū. Filiꝰ tͣdidit ſe ip̄ꝫ i. De. 2º. Tradebat aūt iniuſte ſe iudicati ⁊cͣ. Iudas etiā tradidit illum. Math̓. 14º. Iudas ſcar vot̉ qui tradidit eū. Sil̓r ⁊ iudei tradide rūt eū. Un̄ Math̓. 26º. Sciēbat aūt Pylatꝰ ꝙ ꝑ inuidia tradidiſſent illū ⁊cͣ. ſed actio pa tris ⁊ filii fuit bona actio Iude ⁊ iudeoꝝ fuit mala. Obicit̉ gͦ ſic. conͣriaꝝ cāꝝ ſunt effectꝰ conͣrii. Uolūtas dei ⁊ xp̄i: ⁊ uolūtaſ iude ⁊ iudeoꝝ ſūt cae ꝯtratie. gͦ effectꝰ con trarii. gͦ paſſio xp̄i nō erit effectus illorum. Itē ſi deꝰ vult paſſionē xp̄i ⁊ iudei uolūt idē. gͦ uolēdo hoc ꝯformāt uoluntatē ſuam uolūtati dīne. gͦ nō peccāt. Itē cū pat̓ fu it cā ⁊ filius: ⁊ iudas ⁊ iudei: aut eodē gn̓e cae: aut differenti: nō differenti cū ſit in gne cae efficientis nō eodē. qͥa vua cā in genere boni: ſic̄ dr̄. 20. diſtī. liº 3º. ſnīaꝝ. Qual̓r ergo pat̓ ⁊ filiꝰ iuſte potuerūt tradere innocentē ad mortē. Eſt.n. iiuſtū īnocentē punire. ℟º pōt dici: qm̄ pat̓ ⁊ filiꝰ tradiderūt: qͥa poͣm ſuā ne fieret nō exercuerunt. ſi.n. uoluiſſent exercuiſſe potentia. nullatenꝰ ip̄m iudei cru cifixiſſe potuiſſent. Eꝫ vltra diſtinguenduꝫ ē: qm̄ ē bonū ml̓tipl̓r. Ex genere ſui: ⁊ bonū ex fine. pil̓r econrio dr̄ malū multipl̓r: pōt vtiqꝫ qd̓ eſt bonū ex genere: eſſe malū ex fin̄ ⁊ e9º. quod eſt malū ex gne eſſe bonū ex fi ne: vel ex circūſtantia. Scd̓m hoc gͦ dd̓. ꝙ ip̄m tradere erat malū ex gne. Et abſolute erat malū. ip̄m tn̄ tradē vt genꝰ humanum redimeret̉: erat bonū ex fine. Scd̓m hoc gͦ dd̓. ꝙ pr̄ tͣdidit filiū: ⁊ ip̄e ſeip̄ꝫ ad hoc vt pe nā ſuſtinerꝫ: ꝓ liberatōe generis hūani. hoc aut bonū erat: ex hoc eſt qd̓ dic̄ Apl̓s ad gal 4º. Miſit deꝰ filiū ſuū factū ex muliere: ſcm̄ ſub lege vt eos qui ſub lege erāt redimeret vt adoptiōes filioꝝ recipemꝰ. Et iō filiꝰ ſe tradidit vt obediret patri. Un̄ factꝰ eſt pr̄i obediens vſqꝫ ad mortē ⁊cͣ. phi. 2º. Nō auteꝫ iudas ⁊ iudei ex hͦ fine tradiderūt. ſed iudei ne amitterent locū ⁊ gentē. xio. Io. Et Iudas ſil̓r ex auaricia: ⁊ iō iſti peccauerūt. Intentio n. informat oꝑationē. Un̄ bona uel mala dr̄ rōne intentionis. Un̄ dic̄ Ambro. ꝙ intētio ſeu affectꝰ nomē īponit. Et ſic pꝫ ſol̓o ad qͣr tū obiectū. Ad pͥmū aūt dd̓. ꝙ eſt effectꝰ cāe q̄ efficit: ⁊ eſt effectꝰ quē efficit. Contͣrii aūt fuerūt effectꝰ uoluntatū dei ⁊ iudeoꝝ Id qenſul quibꝰ effecerūt. ꝗa ꝯtrarie intentiōes d̓i ⁊ iudeoꝝ ⁊ actꝰ ꝯſequētes. tn̄ effectꝰ quē effe cerūt eſt idē. videlꝫ paſſio xp̄i ꝙͣuis ex diuer ſa intentione. ⁊ illud nō eſt incōueniēs ꝙ ad mod̓ diſtinguit opꝰ oꝑans: ⁊ opꝰ oꝑatum. Opus gͦ oꝑans nō fuit idē. tn̄ idē fuit opus oꝑatū. Et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad pͥmū. Ad ſcd̓ꝫ d d̓. ꝙ formatio uolūtatis hūane ad dīnam nō eſt in uolēdo qd̓ deꝰ vult. ſed in uolēdo eo mō quo deꝰ vult nos uelle. qd̓ nō fuit in iudeis. Ad tertiū dd̓. ꝙ deꝰ pr̄ fuit cā effi ciens mortis xp̄i vt ꝑmittens: nō vt ꝓhibēs mortē cū poſſet. Xp̄s ꝟo vt paſſione uolūta rie ſuſcipiens: nec ꝓhibes cū poſſet. Iudeī ꝟo ⁊ iudas vt ca ꝓcurans. Crucifixores ꝟo cā inferens mortē. Itē q̄rit̉ de effectu paſ ſionis xp̄i: an ſit bonꝰ vel malus. Cū.n. paſſio xp̄i ſit bona ⁊ ip̄am oꝑati ſint iudas ⁊ iud̓i vr̄ ꝙ iudas ⁊ iudei oꝑati ſint bonū. ℟ dd̓. ꝙ nō: qm̄ paſſio xp̄i nō erat bona niſi ex fine: quē finē iudas ⁊ iudei noͣhēbant: ſꝫ po tiꝰ ꝯtrariū. Dicend̓ gͦ qm̄ paſſio xp̄i ꝯꝑatur ad ptātem ⁊ ad cām inferentē vt eſt effectꝰ actionis iude ⁊ iudeoꝝ que mala eſt. eſt ip̄a paſſio mala. qm̄ bonꝰ effcus nō pōt eſſe a ca ꝓxīa mala: vt illa paſſio eſt patiētis uolētis ⁊ deſiderantis ꝑ ſuā paſſionē genꝰ hūanum redimere: bona eſt ⁊ meritoria. qm̄ nō ſic eſt paſſio pura. ſed ꝓut refert̉ ad inferentes: eſt paſſio pura. ⁊ ideo nō meritoria. Nquiſito de pani dn̄ica one cū oī deuotione. Inqͥrendū eſt de eiꝰ ſacratiſſima morte: ex cꝰ ꝯſideratione magis eſſet lugendū ꝙͣ diſputandū. Solent tn̄ querere circa hoc diſputantes. Prīo an mors xp̄i dēat intelligi ſeꝑatio hūanita tis a diuinitate. 2º an̄ ꝯcedendū ſit ſimpli de xp̄o ꝙ fuerit mortuꝰ. 3º an ꝯcedendū ꝙ in triduo fuerit hō. 4º de deſcenſu aīe eiꝰ ad inferos. 5º de qͥete eiꝰ ī ſepulcro irguit̉ ſic: ſicut Ad primum ꝯic Damꝰ. ca ro vnita eſt deitati mediāte aīma ⁊ intellcū gͦ ꝑ aīam vniebat̉ caro diuinitati. Soluta gͦ vniōe aīe ⁊ intellc̄s ad carne: ſoluet̉ neceſ ſario vnio diuinitatis ad eandē. ſeꝑato eniꝫ medio ꝯiungēte extrema. ſeꝑat̉ neceſſario ex tremū ab extremo. Cū gͦ ī morte ꝯſtet ꝙ fca eſt ſeꝑatio aīe ⁊ ītellectꝰ a carne. ergo facta eſt ſeꝑatio deitatis ab eadē. Itē dic̄ aug Mors quā timet hoīes ſeꝑatio eſt aīe a car ne. Mors aūt qua nō timet eſt ſeꝑatio aīe a deo. vtraqꝫ ꝟo dyaboli ſuaſu hoīs ꝓpinata eſt. Si gͦ mors xp̄i debuit delere mortē quā dyaꝰ ꝓpinauerat hōi. gͦ mors xp̄i debuit eē ſeꝑatio aīe a carne ⁊ a dīnitatē. Itē Ambr tractans illud Gath̓. 27º. Ih̓s clamās uoce magna dicēs. Deꝰ deꝰ meꝰ vt quid me dere liqͥſti. Clamat hō ſeꝑatōeꝫ diuinitatꝭ moritu rꝰ. Nā cū diuinitas mortis libera ſit vtiqꝫ mors ibi eſſe nō poterat niſi vita diſcēdēt: qͥa vita diuinitas eſt: ex quo relinqͥt̉ pͥmum Itē Anaſtaſiꝰ. Maledictꝰ qui totū hōieꝫ que aſſūpſit dei filiꝰ denuo aſſūptū: vel libe ratū tertio die a mortuis reſurrexiſſe nō cō fitet̉. Relinquit̉ gͦ ꝙ denuo aſſūptꝰ eſt ho in reſurrectionē qua aſſūpſerat in īcarnatōe Depoſuerat gͦ eū in mortē. Itē cū ī xp̄o ſit vnio carnis ad aīam ⁊ vnio carnis ad di uinitatē pͥor eſt naͣ vnio carnis ad aīam ⁊ or dinat̉ ad vnionē carnis ad diuinitatē. ſi g pͥma eſt diſſolubilis ꝑ mortē. gͦ ⁊ ſcd̓a. Itē vnio diuinitatis ad carnē eſt ꝑ gr̄aꝫ Sꝫ ſb̓iectū gr̄e nō poteſt eſſe niſi rōnalis ſb̓a Seꝑata igit̉ a carne aīa: ſeꝑat̉ rōnalis ſb̓a. ſe parat̉ gͦ ⁊ gr̄a. gͦ ⁊ vnio cū dīna naͣ. Itē Io. xº. Ego pono aīam meā: vt iteꝝ ſumam ea. nemo tollit ea a me. ſꝫ ego pono ea a me ip̄o. Cōſtat ꝙ iſtud noͣ dicit caro: ſꝫ dīnitas. ergo dīnitas ꝓpoſuerat deponere animam Itē cū caro nō hābat ptātem a ſe ponēdi vel ſumēdi aīam. gͦ iſta nō poterūt eſſe ꝟba rōne carnis. gͦ ſi ꝟa ſunt: va ſunt rōne dīni tatis. gͦ dīnitas depoſuit aīam in morte. Itē cū aīa ſui naͣ ꝑ ſubtractiōꝫ gr̄e ſit ſe parabilis a dīna naͣ. ſil̓r ⁊ corpꝰ. Querit̉ an e9º.ſ. dīnitas ſit ſeꝑabilis de ſui naͣ ab aīa ⁊ carne ꝗbus vnita fuit ꝙ ſi dicat̉. gͦ ſimpl̓r eſt ſeꝑabilis dīuinitas ab hūanitatē. Conͣ Augꝰ ſuꝑ Io. xº. Ego pono aīam meā ⁊cͣ. v̓ bū ex quo ſuſcepit hōieꝫ.i. carnē ⁊ aīaꝫ: nūꝙͣ depoſuit aīam: vt eſſet aīa ſeꝑata a ꝟbo. ſed caro poſuit aīam: qn̄ expirauit: qͥ redeūte re ſurrexit. Mors gͦ ad tꝑs carnē ⁊ aīam ſeꝑa uit. ſed neutꝝ a ꝟbo dei. Itē Io. damꝰ. ſi mortuꝰ eſt ut hō ⁊ ſcā eiꝰ aīa ab eiꝰ corpore diuiſa eſt. Tn̄ diuinitas inſeꝑabilis ab vtro qꝫ ꝑmanſit: neqꝫ iſta vna ypoſtaſis in duas diuiſa eſt. Et.n. corpꝰ ⁊ aīa ẜm idē a pͥncipio in ꝟbi ypoſtaſi hūerūt ſubſiſtentiā. ⁊ ī mor te a ſe inuice diuiſa manſerūt ſingulū eoꝝ vnā ypoſtaſiꝫ ꝟbi hn̄s: neqꝫ.n. corpꝰ neqꝫ aīa ꝓpriam hn̄t ypoſtaſim: p̄ter ꝟbi ypoſtaſim. Itē leo papa. Tāta eſt vnio dei ⁊ hōis: vt nec ſupplicio poſſent dirimi. nec morte di ſtingui. igit̉ mors xp̄i nō dꝫ intelligi ſeꝑa aīe uel carnis a diuinitate. ſꝫ ſeꝑatio anime a carne: qd̓ ꝯcedendū eſt. Et rn̄dendū eſt ad obiecta. Ad pͥmū diſtinguēdo ꝙ eſt me diū vnionis int̓ aliqua extrema dupl̓r: neceſ ſitatꝭ: ⁊ ꝯgruitatis. Neceſſitatis mediū ſicut vita vegetabil̓ ⁊ ſenſibilis. Media ſunt vni onis vite rōnalis ad carnē ita vt ſeꝑata vita uegetabili: ⁊ ſēſibili a carne ſeꝑat̉ vita rōnal̓ a carne. Mediū ꝟo ꝯgruitatis eſt: vt aqua ē mediū int̓ terra ⁊ aerē. Cōgruit.n. vt int̓ ter ra que eſt frigida ⁊ ſicca ꝑ naͣm ⁊ aerem: qͥ eſt humidꝰ ⁊ calidꝰ ꝑ naͣm. ſit aqͣ media que eſt frigida ⁊ humida. nō tn̄ neceſſitatis eſt mediū. qͥa remota aqͣ nihiloīꝰ vniet̉ aer t̓re. Dicendū gͦ ꝙ aīa ⁊ intellectꝰ eſt mediū cō gruitatis vnionis diuinitatis ad carnē nō neceſſitatis. ītellectꝰ.n. ⁊ aīa ꝓpter naͣm in corporietatis magis ꝯueniūt cū diuina naͣ ꝙͣ caro. Et iō ꝯgruitatis mediū eſt: nō tamē neceſſitatis: ꝗa dīna naͣ nō indiget aliqͦ ad ſui vnionē cū aliqͣ creatura. Inde eſt ꝙ ſeꝑa tione fcā aīe a carne. nō ſequit̉ ſeꝑatio car nis a diuinitate. Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ mors xp̄i ꝟtutē hūit delendi mortē quā dyaꝰ ꝓpi nauit hōi: ex hoc ꝙ erat mors dei. Mors at d̓i eſſe nō potuit: ꝙͣtū ad dinā naͣꝫ. gͦ mors dei eſſe nō potuit niſi ꝙͣtū ad hu nanā quā aſſūpſerat naͣm. Moriebat̉ gͦ xp̄s hn̄s hūa nā naͣm. in ip̄a hūana naͣ ſeꝑata aīa a carne ꝯiūctis aīa ⁊ carne cū diuinitate. Et iō ni hil ad ꝓpoſitū: qd̓ arguūt ex aucͣte Augꝭ. Ad tertiū dd̓. ꝙ ſic̄ intelligit̉ ſeꝑatio ī au ctoritate Ambro. ſic intelligit̉ derelictio in aucͣte euāgelii. Ut qͥd me derel̓. Derelictio. n ītelligit̉ nō ꝙͣtū ad receſſū dīnitatis ab ho mīe: qͣꝫtū ad vnionē. ſed ſolū ꝙͣtū ad receſſū ꝙͣtum ad ꝓtectionē. Si.n. illa derelictio ītel ligeret̉ unionis ſol̓o. An̄ mortē facta fuiſſet dei ⁊ hōis ſol̓o. qͥa ante mortē dixit. Deus deꝰ meꝰ ⁊cͣ. Ilioqͥn fuiſſet aliqd̓ tꝑs. quādo xp̄s adhuc hō viuus erat ⁊ nō deꝰ: qd̓ eſt ab ſurdū. Seꝑatio gͦ dīnitatis a carne̓ dꝫ ītelli gi ꝙͣtū ad ſubtractionē ꝓtectionis qua per pom nō amouit violentia paſſionis nō ꝙͣtū ad ſol̓ōꝫ vnionis. Ad quartū dd̓. ꝙ in ꝟ bis inaſtaſii. aſſūptio ītelligit̉ nō ẜm carnē tm̄: ſed ẜm totū. Nō.n. dic̄ ſimpl̓r hōieꝫ aſſū ptū denuo. ſed totū hōieꝫ vt on̄dat hominē aſſūptū.i. denuo ꝯiunctu in reſurrectōe qui pͥus in morte fuerat diuiſus ſeꝑeta aīa a car ne. Ad ꝗntū dd̓. ꝙ nō ſequit̉. hec vnio ſe quit̉ vel ordinat̉ ad illā. gͦ ſi hec ſeꝑetur ⁊ illa: qd̓ pꝫ. qͥa eſt vnio manꝰ vel pedis ad cor pus ordinata. Ad vnionē corꝑis cū aīa. ⁊ tn̄ ꝯtingit eſſe ſeꝑatōꝫ manus ⁊ pedis a corꝑe manēte tn̄ vnionē corꝑis cū aīa.i. ꝙͣuis vnio carnis ad aīam ordinet̉ ad vnione carnis ad diuinā naͣm. Nō ſeq̄tur ꝙ ſeꝑata vnione aīe a carne. ſeꝑet̉ vnio carnis a diuinitate. Ad ſextū dd̓. ꝙ eſt gr̄a que ꝯformat naͣꝫ ſpūalē dīne ꝙͣtuꝫ ad cognitione ⁊ amorem. Et hꝰ gr̄e ſb̓iectū eſt naͣ rōnalis. Et eſt gr̄a que ꝯformat ẜm ꝙ poſſibile eſt naͣm corpo ralē ad diuinā ꝙͣtum ad ſuſceptionē diuine actionis ⁊ ꝟtutis. Et hꝰ gr̄e ſubiectū pōt eſſe naͣ corꝑalis. Et gr̄a h̓ fuit ſūme in īcar natione xp̄i vt eſſet aſſūptibilis a ꝟbo dei ⁊ ſuſceptibilis dīne vniōis. Ad ſeptimū dd̓. ẜꝫ Augꝭ ꝙ caro pōit ⁊ ſūit aīaꝫ nō ptāte ſua: ſꝫ ptāte inhabitatis carnē dīnitatꝭ. verba gͦ illa ſunt xp̄i rōe carnis inꝙͣtuꝫ hꝫ ī ſe po teſtatē diuinitatis. Ad vltimū dicend̓ ꝙ diuinitas nō eſt ſeꝑabilis de ſui naͣ ab aīa ⁊ carne: quibꝰ fuit vnita. ſicut e9º. ⁊ hoc eſt ꝗa naͣ dīna que eſt ſūmū bonū ꝙͣtū eſt d̓ ſe nulli deeſt nec deficit creature. tn̄ creatura ꝑ naturā ſua que d̓fectibilis eſt: qͥa eſt ex ni hilo deficit illi. Cōſequenter queri tur. vtꝝ ſimpl̓r de deo ꝯcedendū ſit ꝙ fue̓it mortuus ⁊ ꝙ ſic. Prīo oſtendit̉ ꝑ aucͣtem Augꝭ. Uerbū caro fcm̄ eſt: ⁊ ẜm hoc ip̄ꝫ ver bū crucifixū eſt: ſꝫ n̄ eſt mutatu in hoīeꝫ: ho in illo mutatus eſt vt melior fieret. Iteꝫ idē Augꝭ. quicqͥd paſſus eſt hō non pōt dici nō paſſus deꝰ. qͥn deꝰ erat hō. gͦ ſi homo eſt mortuus dicet̉ deꝰ eſt mortu. It ē augꝰ qūo nō potes dice̓ te nō paſſū iniuriā. Si ue ſtis tua incidat̉: ꝙͣuis ueſtis tua nō ſit tu. ml̓ to magis quicqͥd patit̉ caro vnita ꝟbo dēt dici pati deꝰ. lꝫ ꝟbū nec mori nec corrumpi nec mutari potuit. Itē ābr. 4º. li. de ſpū. ſ ꝙ ꝟbū caro patiebat̉ manēs in carne ꝟbuꝫ in ſe ꝓ corꝑis aſſūptione referebat̉ vt pati diceret̉. qͥa caro patiebat̉: ſicut ſcriptū eſt..i. Pe. 4º. Xp̄o in carne paſſo. Ex his gͦ relinqͥt̉ ꝙ ſimpl̓r ꝯcedendū eſt. Beꝰ eſt mortuꝰ: deuſ eſt paſſus ꝟbū eſt crucifixū. Conͣ. Augꝰ ſi qͥs dixerit atqꝫ crediderit filiū d̓i deū paſſū anathema ſit. Itē nō eſt ſimpl̓r affirmare conͣria ſeu ꝯtradictorie oppoſita de eodē. ſꝫ de d̓o eſt ſimpl̓r dice̓. ꝙ eſt īpaſſibilis īmor talis. gͦ nō erit de eo acciꝑe conria ꝙ paſſi bilis ꝙ mortalis ſeu ꝙ paſſus ꝙ mortuꝰ. Itē in diuinis nō differt ꝙ eſt ⁊ quo eſt deitas ⁊ deꝰ. Un̄ nulla oꝑatio eſt qua ſi di cere de deo reſpcū creature quā nō ſit dice de diuinitate. ſicut.n. dr̄ deꝰ creat iuſtificat ⁊ glorificat. ita dr̄ dīnitas creat iuſtificat ⁊ glorificat. ⁊ ſic̄ dr̄ deꝰ incarnatꝰ dr̄ deitaſ incarnata. Si gͦ ꝯuenient̉ dr̄ deꝰ eſt paſſus ⁊ mortuus ꝑ carnē ſibi unita. ita dītas di cet̉ paſſa ⁊ mortua ꝓpter carnē ei vnitam qd̓ nō admittit ꝯfeſſio dei. Relinquit̉ igit̉ ꝙ nec ꝯuenient̓ dicet̉ deꝰ paſſus ⁊ mortuꝰ Itē natura diuina vnit̉ humanitati: ſicut diuina ꝑſona: ⁊ deꝰ ſicut d̓itas. Un̄ eſt dice incarnatū de vtroqꝫ.ſ. natura ⁊ ꝑſona: ſil̓r d̓ alijs que dicūt̉ de natura hūana ꝙ dēant dici de vtroqꝫ.ſ. naturra ⁊ ꝑſona. ⁊ ita eſſe mortuū dr̄ d̓ vtroqꝫ. Iuxͣ hͦ q̄rit̉ an ſeꝑata aīa a carne manēte vnione d̓itatis ad carneꝫ dēat dici caro mortua qd̓ vr̄: qͥa mors eſt ſe paratio aīe a carne Conͣ. ſicut aīa eſt vita ita deꝰ eſt vita ⁊ cā vite ꝟius ꝙ aīa. gͦ cuꝫ ab aīa exiſtente ī carne dicat̉ caro viuere: eo ꝙ aīa eſt vita ⁊ cā vite. Ml̓to magis ab vni on deitatis cū carne dꝫ dici caro viuere cū d̓itas ſit ꝟiſſima vita: ⁊ cā ꝟiſſima vire. ℟º ẜm aucͣtes p̄dictas Augꝭ. ⁊ Ambro. ꝯcedendū ꝙ ꝯuenient̓ dr̄ deꝰ paſſus deus mortuus. Ad illud gͦ qd̓ pͥmo obicit ex aucͣte Augl. dd̓. ẜm ꝙ ip̄e met exponit ī eo d̓ ſi quis dixerit ꝙ in paſſione dolorē ſentie bat filiꝰ d̓i: deꝰ ⁊ nō caro tm̄. cū aīa quam ſibi acceperat anathea ſit. anathematizat̉. gͦ ẜm Augꝭ. dicentē deū paſſū rōne diuine na tute nō rōne hūane nature aſſūpte. Ad ſe cundū dd̓. ꝙ conria vel ꝯtradictoria nō eſt acciꝑe de eodē ẜm idē. tn̄ ẜm diuerſa nulluꝫ eſt incōueniens. Un̄ nō eſt incōueniēs dice ꝙ paſſus eſt deꝰ ẜm humana natura: ⁊ mor tuus. nō paſſus nō mortuus ẜm diuina. ⁊ ſicut de ꝑſona xp̄i ſimpl̓r eſt veꝝ dicere ꝙ ē deꝰ: ⁊ ſil̓r ꝙ hō. ita ſimpl̓r erit affirmare d̓ ꝑ ſona xp̄i ꝓprietates d̓i ⁊ ꝓprietates hoīs tn̄ ẜm diuerſas naturas. Un̄ Ambro. Gn̄aliſ eſt iſta fides: qͥa xp̄s eſt filiꝰ d̓i ⁊ natꝰ ex vir gine quā qͣſi gigate ꝓph̓a deſcribit eo ꝙ bi formis gemineqꝫ nature: vnꝰ ſit ꝯſors diui nitatis ⁊ corꝑis. Idē gͦ maſculine patiebat̉ ⁊ nō patiebat̉: moriebat̉ ⁊ nō moriebat̉. Ad tertiū dd̓. ꝙ quāuis deꝰ ⁊ d̓itas ideꝫ ſint ẜm re tn̄ differūt ẜm ītelligentie rōem. Nā diuinitas ſignificat diuina natura inꝙͣ tuꝫ hꝰ. ⁊ iō nō ſupponit ꝑſonā. hͦ nomē de ſignificat diuina natura in hn̄te ip̄am. ⁊ iō ſupponit̉ ꝑſonā. quia gͦ vna ꝑſona eſt ī dua bus naturis. iō ꝓprietates vtriuſqꝫ nature ꝯueniūt ꝑſone. ⁊ erit dice̓ deū mortalē ⁊ ī mortalē deū paſſū ⁊ nō paſſū rōne ꝑſone ⁊ hiꝰ. Qd̓ aut obicit de vnione qͥa natura vnit̉ humanitati. ſicut ⁊ ꝑſona ⁊ deitas: ſic̄ deꝰ. Un̄ eſt dicere incarnatu de vtroqꝫ. dd̓. Y al̓r et al̓r. Nā diuina natura ſeu deitas v nit̉ hūanitati nō vt humanitas ſit vnū ī illa ſed vt diuinitas ⁊ humanitas ſint unū in ꝑ ſona diuina. et iō ſicut natura ī ip̄a unīone diſtīguit̉ a natura. ita et ꝓprietas nature a ꝓprietate nature. Inde eſt ꝙ licet̉ dicat̉ incarnata.i. carni unita non tn̄ dicet̉ ꝙ eſt paſſibil̓ mortalis mortua uel paſſa: ſꝫ cū dr̄ ꝑſona unit̉ humanitati ſiue deꝰ rōe ꝑſone ſigͣtur humanitatis unio ad ꝑſonā nō in a liquo alio: ſed in ip̄a ꝑſona. In ē ꝙ ꝓpͥetateſ naͣe hūane ꝯueniūt dīne ꝑſone: vt ſit dicere ꝑſonā mortuā ⁊ paſſā: ⁊ ita deū mortuum ⁊ paſſū. Ad vltimū dd̓. ꝙ aīa ē vnita cor pori in vnitate naͣe: ⁊ iō ex vnione vel con iuctione aīe ad carnē reſultat vita in carne. Uita.n. eſt actꝰ ⁊ ꝑfectio naͣe. Dīnitas ꝟo n̄ vnit̉ carni in vnitate naͣe. ⁊ iō ꝙͣuis dīnitas ſit vita ⁊ cā vite. vbi eſt ꝯueniens ſuſcepti bile tn̄ ex vnione dīnitatis cū carne vel cor pore nō erit dice̓ corpꝰ viuere vel eſſe viuū ꝗa nō eſt dicere vnā vitā cōmunē naͣe dcita ti ⁊ carni eſſe. Deinde queriturros ī triduo mortuꝰ: fuerit hō. Circa hoc ſic obi cit̉. Si aīa nūꝙͣ fuiſſet vnita corꝑi. Et ſi di uerſa aſſūpta fuiſſent a ꝟbo: nūꝙͣ fuiſſet hō Sꝫ ī triduo n̄ fuit aīa vnita carni. gͦ tc̄ no fu it hō. Itē in illo triduo fuit hō: ⁊ nō po tuit loqui: nec audire: nec videre: nec aliqd̓ aliud officiū hōis exercere. ergo in illo tri duo fuit hō cecꝰ ſurdꝰ mutꝰ: qd̓ eſt abuſio dicere. Itē ſicut dicit Boetiꝰ. Triplex eſt ſtatꝰ hōis ante peccatū pꝰ peccatū: ⁊ ſtatus glorie. Primꝰ fuit poſſe mori ⁊ poſſe n̄ mo ri. Scd̓s nō poſſe nō mori. Tertiꝰ ꝟo nō poſ ſe mori. quo expͥmit̉ īmortalitas glorie quā tūc nō huit xp̄s: ſed nullū iſtoꝝ hūit in tri duo. gͦ nō fuit hō. Itē nuſꝙͣ fuit hō ī illo triduo: quia nec in ſepulchro cū ibi nō hērꝫ aīam: nec in inferno cū ibi nō habe̓t corpus Relinqͥtur gͦ ꝙ nuſꝙͣ fuit hō. Conͣ. Aug Talis fuit illa ſuſceptio que deū faceret ho minē: ⁊ hōiem deū. ſed illa ſuſceptio nunꝙͣ deſūt eſſe. gͦ nūꝙͣ deſit deꝰ eſſe hō. It Pſal. Tu es ſacerdos in eternū ⁊cͣ. Ergo nū qꝫ deſiit eſſe ſacerdos. gͦ nec deſiit eſſe hō exquo factꝰ eſt ſacerdos in incarnatione. Itē quicꝗd pͥus fuit ſubiectu rōnalitati fuit ſubiectu rōnalitati in triduo. qͥa aīa noni deſiit eſſe vnita ꝟbo. gͦ nō deſiit eſſe rōal̓ Sil̓i rōne nec deſiit eē ſb̓a corꝑalis: qͥa caro il la nō deſiit eſſe vnita ꝟbo. gͦ ip̄e xp̄s in tri duo fuit ſb̓a corꝑea rōnalis. gͦ fuit hō. Itē in illo triduo fuit ypoſtaſis hūane naͣe: ſeu hn̄s humanā naͣm. qͥa hūit aīam ⁊ carnē ſibi vnita. gͦ fuit hō. Itē Hugo de ſacͣmentiſ Quid eſt ſtultiꝰ dicere ꝙͣ ꝙ homo tūc eē de ſinat qn̄ ꝟe eſſe incipit: ⁊ tanto vtiqꝫ ueriꝰ ē ꝙͣto ꝟius eſt in quo eſſe incipit. gͦ cū hō ſā ctus in morte īcipiat eſſe beatꝰ qd̓ eſt eē ue riſſimū. gͦ ſtultiſſimū eſt dicere: ꝙ hō tūc eē deſinat. Itē idē Paulus inquit. Cupio diſ ſolui ⁊ eſſe cū xp̄o. quid cupis mori ⁊ in xp̄o eſſe. īmo dicūt quidā qd̓ mori eſt nihil eſſe qͥa nō eris qd̓ fuiſti pꝰ mortē. Si iſtis credis Paule mortē nō optas: niſi forte nō eſſe deſi deras. Relinquit̉ igit̉ ꝙ in morte nō deſinit eſſe aliqͥs hō. gͦ multo magis: nec filius dei d̓ſinit eſſe hō. Ad hoc diuerſi diuerſa di xerūt. Quidā īdiſtīcte dixerūt ꝙ xp̄s in tri duo fuit hō vt mgr̄ ⁊ Hugo de ſco vic. ſed differenti rōe. Namgr̄ dicit ꝙ fuit homo qͥa hūit illā eandē naͣm ip̄e deꝰ ſibi vnitam ⁊ eo d̓ mō quo pͥus: ex qua vnione dr̄ hō. di cit etiā ꝙ al̓r eſt in puro hōie al̓r in xp̄o. qͥa in puro hoīe n̄ ē niſi vna vnio.ſ. aīe ad carneꝫ ſed in xp̄o ſunt due vniones. Una vnio hu manitatis ad diuinitatē. ⁊ hec facit eū ho minē. Alia eſt aīe ad carne: ⁊ hec facit eum viuere. Un̄ cū hec fue̓it ſoluta in triduo di cūt eū fuiſſe mortuū. Sꝫ quia aliqͦ nō fuit ſo luta dicūt ip̄ꝫ fuiſſe hōīeꝫ. Ad hͦ aūtē ꝙ dr̄ xp̄s nuſꝙͣ fuit hō ī illo triduo. ip̄i rn̄det ꝙ in inferno fuit hō ⁊ in ſepulchro. qͥa in v troqꝫ habuit humanā naͣm. Quidā tn̄ illoꝝ ſunt qui dicūt ꝙ in alijs duobꝰ locis fuit hō ita ꝙ in neutro. Hugo ꝟo ꝯcedit ſil̓r ꝙ xp̄s in triduo fuit hō. Un̄ dicit ꝙ recte ꝟbum poſtꝙͣ factū eſt hō: nūqͣꝫ poſtea hō eſſe deſiit qͥa ſe nec in morte carnis ab aſſūpta hūani tate nūꝙͣ diuiſit: tn̄ ſua opīo eſt ꝙ eē ꝑſona le hoīs ꝯſiſtat penes aīam pͥncipalit̓. Unde dicit ꝙ ſpūs rōnalis ꝓprie dr̄ ꝑſona nume ro diſcretꝰ: ⁊ rōe diſcernēs. Uu dicit ꝑſonaꝫ eſſe. q. ꝑ ſe ſonantē ſiue ſingularit̓ diſcernēte inquantū numero diſcreta eſt ꝑ ſe. īquātuꝫ rōne diſcernit ſonantē ſiue iudicantē per ſe intelligimꝰ. Scd̓m hanc diſtinctione ꝓpͥe dicimus ꝙ ſpūs rōnalis ꝑſona eſt. Corpꝰ ꝟo vnitū ip̄i ſpūi rōnali accipit ab eo vt ſit ꝑſc Utrūqꝫ ꝟo vnitū ip̄i ꝑſone ꝟbi accipiūt ab ip̄o uerbo eſſe ꝑſone. Cōcedit igit̉ Hugo ꝙ hō mortuus eſt homo. nec qn̄ homo viuere deſinit: deſinit eſſe homo. qͥa aīa nō moritur nec uiuere deſinit. etiā qn̄ viuificare deſinit quāuis fortaſſis ẜm ſenſū loquēdi nō poſſit dici homo. qͥa illud nomē de terra ſumptuꝫ eſt. tn̄ ẜm eſſe prīcipale ip̄ius hoīs eſt dicere hominē eſſe etiā cū ſeꝑatur ſpūs a corpor Un̄ arguit ī hunc modū. Cū homo ex corꝑ ⁊ aīa ꝯſtet: tn̄ ꝓpter unā ꝑtē que ē corpꝰ di homo corpꝰ. Multo gͦ magis ꝓpt̓ ꝑtē aliā que aīa eſt dꝫ dici aīa. Si eniꝫ ex ꝑte totum naͣm ⁊ nomē trahere dr̄ ab illo ꝓcul dubīo ꝑte que dignior ⁊ melior eſt. Rectiꝰ ⁊ naͣm ⁊ nomē trahere dicet̉: quāuis hūana locūᵉ ab illa ꝑte hoīs potiſſimū uocabula forma uerit: qͣꝫ primo in hōīe ſenſus hūanus agno uit. Solū enī corpꝰ in hoīe vr̄: ⁊ iō a corpore hōis nomē ſumit̉. Ex his gͦ reliquit Hugo ꝙ ſi homo dicit perſonā hō mortuꝰ eſt ho Si ꝟo hō dicat ate ⁊ corꝑis vnionē. homo mortuꝰ nō eſt hō. Un̄ dic̄ ſeꝑata aīa a carne eadē ꝑſona ſpūs rōnalis remanet: que lꝫ for taſſis ẜm ſenſū loquēdi. hō iā dici nō poſſit ꝗa id qd̓ iā de terra ſūptū erat: iā ſibi vnitu nōͣ hēat: nō tn̄ minus ꝑſona eſt ⁊ eadē ꝑſōa que pͥus fuit. Scd̓m gͦͦ ip̄m Hugo. eſt dicere xp̄m in triduo eſſe hoīeꝫ. Sꝫ ꝯtra opī om Hugo. eſt opīo alioꝝ qui dicūt. ꝙ aīa n̄ eſt ſona. Suſtinētes gͦ ip̄ꝫ diſtingueremꝰ iſta Xp̄s in triduo eſt hō. Quia hͦ ꝙ dico homo pōt dicere ꝯiunctū ex aīa ⁊ corꝑe. Et hͦ mo xp̄s in triduo nō fuit hō. vel pōt dicere hoc ꝙ dico hō ꝑſonā hn̄teꝫ hūana naͣm: hͦ ē cor pus ⁊ aīam: ⁊ ẜm hͦ xp̄s in triduo fuit homo Alii ꝟo dixerūt diſtincte ꝙ xp̄s ī triduo nō fuit hō. dicētes ꝙ ad hͦ ꝙ purus homo ſit homo. unū tm̄ exigit̉ ſ. vnio aīe ad carnem Sed ad hoc ꝙ xp̄s ſit hō duo exigūt̉.ſ. vnio humanitatis ad deū. ⁊ vnio aīe ad carnē. qͥa ꝟo facilius eſt deſtruere ꝙͣ ꝯſtruere. Dicunt ꝙ qͥa vna illaꝝ fuit ſoluta.ſ. vnio aīe ad car nē: tūc nō fuit hō. Ad hͦ.n. ꝙ ſit hō albꝰ duo exigūt̉: ꝙ ſit hō: ⁊ ꝙ ſit albꝰ. Sꝫ ad hͦ ꝙ nō ſit homo albꝰ: ſufficit ꝙ alteꝝ nō ſit. Ad illd̓ ergo qd̓ obicit̉ pͥmo: ꝙ talis fuit illa ſuſce ptio ⁊cͣ. Dicendū ꝙ illa ſuſceptio fecit hoīeꝫ qͥa fuit aīe ⁊ carnis vnitaꝝ. Ex hͦ ꝙ fuit aīe ⁊ carnis ſolū nō fecit hōieꝫ. Sꝫ ex hͦ ꝙ aīe ⁊ carnis vnitaꝝ. qͥa gͦ vnio aīe ⁊ carnis d̓ſiit. iō int̓ duo deſiit eſſe homo. Ad ſcd̓m vero qd̓ obr̄. Tu es ſacerdos in eternū ⁊cͣ. rn̄dent dicentes hoc eſſe dc̄m. qͥa ſacerdotiū xp̄i fu tuꝝ erat in eternū: nec eiꝰ ſacerdotio aliud ſucceſſit ſicut: ſacredotio Aaron ſucceſſit ſacerdotium xp̄i. Ad tertium reſpondēt ꝙ nō ſequit̉. fuit ſb̓a corporea rational̓. ergo homo. ꝓcedit.n. ab inſufficienti. dicūt enī ꝙ quedā ꝓprietates ſunt que tm̄ ſumuntur ẜꝫ aīam vt aīalitas. quedā tm̄ ẜm corpꝰ vt cor poreitas. quedā ex ꝯcurſu aīe ⁊ carnis vt hu manitas. Ad hͦ gͦ ꝙ ſit homo oportuit ꝙ oēſ tales ꝓprietates ibi ſint que ẜm carne ſunt ⁊ que ẜm aīaꝫ ſunt: ⁊ que ſunt ex ꝯcurſu illo rū ꝯiūctoꝝ: ⁊ iō n̄ ſequit̉. Ad quartū dd̓. ꝙ n̄ ſequit̉ ē ypoſtaſis hūane naͣe. gͦ homo Niſi vbi ypoſtaſis eſt ratione hūane nature In xp̄o ꝟo ypoſtaſis ſeu ꝑſona n̄ eſt ratione hūane naͣe: ſed rōne nature diuine in ꝟbo: ⁊ ideo n̄ ſequit̉ niſi ſolū ꝙ eſt ypoſtaſis habēs humana naͣm.i. corpꝰ ⁊ aīam. Ad rationeſ ꝟo Hugo. de ſācto vic. pꝫ rn̄ſio ex predictis ꝟbis. Alii ꝟo diſtinguūt ꝙ eſt ꝯſiderare eſſe hoīs ẜm actū ⁊ rē: ⁊ ẜꝫ hͦ diffinit̉ homo ſb̓a ꝯpoſita ex corꝑe ⁊ aīa rationali: ⁊ eſt ꝯſi derare eſſe hoīs ẜm habitū ⁊ rōeꝫ. Et ẜm hͦ diffinit̉ homo. eſt aīal rōale. Primoº dixer̄t ꝙ hec nō eſt ꝟa. Ceſar eſt homo: vel homo mortuus eſt hō. Scd̓oº dicūt ꝙ ꝟe ſūt. Ce ſar eſt hō hō mortuꝰ eſt hō. qͥa pͥmoº ponit̉ eſſe hōis ẜm actu Scd̓o ꝟo mō nō affirmat̉ eſſe hoīs ẜm actū. ſed ſolū ẜm habitū ⁊ rōeꝫ qd̓ eſt eſſe abſtractū a tꝑe. hͦ gͦ mō volunt ꝯcedere ꝙ xp̄s in triduo eſt ho. pͥmo mō no Pōt tn̄ dici al̓r: ꝙ hō dr̄ materialit̓ ⁊ for malit̓. materialit̓ loquēdo xp̄s in triduo eſt hō. qͥa hēt eſſe in aīa ⁊ corꝑe: ex quibus ꝯſti tuit̉ homo. formalit̓ ꝟo non ē homo qͥa nō fuit ibi ꝯpoſitio ex corꝑe ⁊ aīa. Un̄ eſt for malis ꝯſtitutio hōis. qͥa gͦ eſt ypoſtaſis ſeu ꝑſona habēs aīam ⁊ corpꝰ. eſt dicere ꝙ eſt materialit̓ homo. qͥa ꝟo nō eſt ypoſtaſis ſeu ꝑſona ſubſiſtens in corꝑe ⁊ aīa vnitis nō eſt dicere ꝙ ſit formaliter homo. Conſequenter que rit̉ de deſcenſu xp̄i ad inferos. Ad qd̓ obici tur ſic. Augꝰ dicit ad Sardanū Nō facile a licubi in ſcripturis nomē inferni in bono ī uenit̉. Itē Sap̄. 2º. Nō eſt agnitꝰ qui re uerſus ſit ab inferis. Itē Luce. 16º. Maxi mū chaos firmatū ē int̓ nos ⁊ uos. gͦ vr̄ ꝙ xp̄s nō deſcenderit ad infernū. Itē dixit latroni. Hodie mecū eris in ꝑadiſo. ſed hͦ n̄ dixit ratione d̓ itatis ſed ratione aīe. Cuꝫ gͦ ꝑadi ſus ⁊ īfernus ſint oppoſita loca. in tri duo nō fuit aīa xp̄i in inferno. Sꝫ ꝯtͣ Actꝭ. 2º. dixit. Beatꝰ Petrꝰ xp̄m ſoluiſſe d̓ olores iuferni quibꝰ nō poterat detineri. Item Damꝰ Deſcendit ad infernū aīa d̓ificata vt ꝙͣ admodum his qui in terra ſunt: ortꝰ eſt ſol iuſticie: ita his que ſub terra ſunt ⁊ in te nebris ⁊ vmbra mortis ſedent ſupluce ſcāt Quod ꝯcedendū ē ⁊ videndū ad ob iecta ꝙ infernus vno mō dr̄ locꝰ: ⁊ eſt nomē loci infimi deputati aīabus dānatis. ⁊ hͦ modo dicebant̉ ſancti deſcendiſſe ad inferos vel ī īferno ⁊ aīa xp̄i. Alioº dr̄ actꝰ ⁊ maxīe penalis vt magis ſit nomē pene ꝙͣ loci. ⁊ ẜm hoc demones exiſtentes in iſto aere caligi noſo dicūt̉ eſſe in inferno rōne pene. Unde Ieroꝰ febricitans ⁊ ſi in lectis ponat̉ ebur neis: feruorē tn̄ aut frigꝰ multi laboris neꝗt euitare. ita demones ⁊ ſi in tēplis uel ydol̓ colant̉ aureis: ſeu quocūqꝫ mō ꝑaereꝫ uect igne tn̄ ſꝑ ardent iehennali. Iſto gͦ mō no pōt aliquis reuerti ab inferis. nec xp̄s dicit̉ deſcende̓ ad infernū. Ad illud ꝟo qd̓ cō ſequēter obicit̉ d̓ ꝑadiſo. ſil̓r dd̓. ꝙ vno mō ꝑadiſus pōt dice̓ nomē loci. Alioº nomē ſū mi gaudii: ⁊ ſūme delectationis. que eſt in deo: ⁊ hoc vltīoº accipiēd̓ ē qd̓ dixit dn̄s la troni. Hodie mecū eris in ꝑadiſo. Scd̓ꝫ qd̓ dicit Augꝰ ad Sardanū. Si ẜm inꝗt hōiem ꝙͣ deꝰ ꝟbo ſuſcepit. putaꝰ dcm eſſe hodie mecū eris in padiſo. nō ex his ꝟbis eſtiman dꝰ eſt in celo ꝑadiſus. Nō.n. illa die futurus erat xp̄s hō in celo: ⁊ poſt quis audeat dice̓ dn̄m ih̓m ad penales inferni partes veniſſe nec fuiſſe apud eos qui in ſynu Abrae reqͥ eſcūt vbi fuit ip̄e: intelligendꝰ ē ꝑadiſus quē latronis aīe polliceri dignatꝰ eſt: ꝙ ſi ita eſt gn̓ale nomē ꝑadiſi eſt vbi felicit̓ viuit̉ ⁊ pꝰ vbicūqꝫ ꝑadiſus ſit quiſqꝫ bonoꝝ: ibi eſt cū illo qui vbiqꝫ eſt. Item q̄rit̉ vtꝝ xp̄s de ſcendit ad infernū inferiꝰ: ⁊ cū limibꝰ dicat̉ vbi erant aīe ſcōꝝ liberandoꝝ. ⁊ hic erat in fernus ſuꝑior. Infernꝰ ꝟo inferior erat locꝰ ſupplicioꝝ: vbi erāt aīe nō liberandoꝝ: ſed ꝑpetuo dānatoꝝ de quo inferno dr̄. In īfer no nulla eſt redēptio ⁊cͣ. Si gͦ nōͣ deſcendit ad infernum niſi ꝓpter aīas liberandas. gͦ nō deſcendit ad infernū inferiꝰ. Conͣ pſal Eruiſti aīam mea ex īferno īferiori. Item Aach̓. 9º. Tu ꝟo in ſanguine teſtī eduxiſti vinctos de lacu ⁊cͣ. glo. qͥa eos qui tenebant̉ vincti in īferni carceribꝰ: vbi eos nulla refri gerauerat mīa: quā ille diues q̄rebat. tua li beraſti mīa. ſed ꝯſtans eſt ꝙ ille diues erat ī īferno īferiori. Relinqͥt̉ igit̉ ꝙ xp̄s d̓ſcēdit ad infernū īferiꝰ. ℟º inferiꝰ vel inferior dr̄ tripl̓r: rōne meriti: rōe pene: rōe loci. Rōe mieriti vt exiſtentes in pcō mortali dicunt̉ eſſe ī īferno ⁊ dicūt̉ eruī qn̄ illūiati ad peni tentiā ꝯuertūt̉ ad dolendū de ſuis peccatꝭ. Roe pene dr̄ infernus inferior pena eterne dānationis de qua nō eſt liberatio. Roe ꝟo loci dr̄ infernꝰ inferior in reſpcū ad locum noſtre habitationis: vt ꝓpter miſerias quaſ hic ſuſtinemꝰ dr̄ infernꝰ. Un̄ Augꝰ in qō ib ſuꝑ Gen̄. eſt infernꝰ inferior iſto īferno in qͦ ſumus in hac carne: ⁊ in hac mortalitate. cor pus.n. mortuū eſt ꝓpter peccatū. gͦ ⁊ h̓ ſt̄ mortui: vt nō mireris ꝙ infernꝰ dr̄ qͥa mor tuis habūdat. Scd̓ꝫ gͦ Augꝭ. ꝓpter duo in ferna. quoꝝ alteꝝ eſt ſuꝑius: alteꝝ inferiua miſſus eſt dei filius vndiqꝫ liberans. ad hoc naſcendo ad illud moriēdo. Et ẜm hoc patet re ſponſio ad obiecta. Cōſequenter queri tur de qͥete xp̄i in ſepulcro Ad qd̓ ſic. Qē to tu dr̄ relatiue ad ꝑtem. Si gͦ totū fuit in ſe pulcro. gͦ quelꝫ ꝑs eius: qd̓ falſū eſt. Rēlinꝗ tur gͦ ꝙ nō fuit totꝰ in ſepulchro: neqꝫ vbio Itē ſicut dic̄ Augꝰ ⁊ ꝓbat Hugo de ſā cto vic. Deitas ꝑs nō fuit: vt ex ip̄a totū fie ret maiꝰ ip̄a. nec in ip̄a ꝑs fuit. vt in ip̄a ali quid eſſet minꝰ ip̄a. gͦ ab ip̄a deitate in xp̄o remouet̉ oīs rō totiꝰ ⁊ ꝑtꝭ. gͦ ⁊ ab ip̄a hūani tate Nō.n. pars dr̄ niſi reſpcū ꝯpartis. Ergo hūanitas nō eſt pars in xp̄o cū diuinitate. n̄ gͦ pōt dici totū in xp̄o. cū oē totū dicatur reſpcū partis. nihil eſt gͦ dicere totꝰ vbiqꝫ ē ſeu totū. Itē obr̄ ꝙ corpꝰ xp̄i pōt eſſe in pluribꝰ locis. qͥa eſt in diuerſis altaribꝰ: ſed ꝙ rōe. aptu eſt eſſe in duobꝰ: ita in tribꝰ ⁊ qua tuor: ⁊ ſic deinceps. gͦ ⁊ ſi corpꝰ xp̄i poterit eſſe vbiqꝫ multo fortiori rōne ⁊ aīa. gͦ ſi to tu referat̉ ad humanā naͣm. totū pōt eē vbi Itē diſtinguit Hugo ꝙ aliud eſt aliqͣ ſil̓ ꝑ vnionē ad vnitatē ꝯponi. aliud aliqͣ per vnitatē vnioni apponi. qn̄.n. aliqua ꝑ vnionē ad vnitatē ꝯponūt̉ nomē totiꝰ ꝑtes coīcare nō pr̄t. ꝟbi gr̄a paries tectū ⁊ fundam ētū hec tria quedā ſūt: ⁊ nullū hoꝝ ꝑ ſe domus ē. qn̄ ꝟo aliquā alicui unitatē ſua ex ſe hn̄ti ꝑ vnionē apponūt̉ in ꝑticipationē illiꝰ trāſ eūt cui apponūt̉: ⁊ nomē illiꝰ ꝑiter cum illo ꝑticipare incipiant. ſicut ꝑ vnionē vnitatem illiꝰ ꝑticipare inceperūt ⁊ ponit ex ēplū. cor pus rōnali ſpūi vnitu. nō dat illi vt ſit ꝑſo ua. ſed ꝯiunctu accipit ab illo vt ſit vna ꝑſo cū illo ſic humanitas iucto ꝟbo nō quidem dedit illi vt eſſet ꝑſona: ſed vnita illi accepit ꝑſonā cū illo. Ex hoc gͦ arguit. Si humani tas accepit ex vnionē vnitatē ꝑſone. gͦ cum vnitas ꝑſone ſit vbiqꝫ: accipiet eſſe vbiqꝫ. gͦ erit dicere: ꝙ tota humana naͣ eſt vbiqꝫ Itē dubitat̉ de hoc qd̓ dicit mgr̄. 3º li in ſentꝭ. 20. diſ. ꝙ nō maīor erat ꝑſona. vbi al teꝝ tm̄ vnitū hēbat ꝙͣ vbi erat neutꝝ hn̄s vnitū. Ex quo vr̄ īplicāe: ꝙ alicubi erat neu tꝝ hn̄s. Con. Poſtqͣꝫ naͣm humana aſſū pn̄t: nūꝙͣ depoſuit. gͦ nūꝙͣ fuit neutꝝ hn̄s ℟º totū vnoº dr̄ idem qd̓ ꝑfectū. ⁊ hoc mō totū nō dr̄ ad ꝑtem. Alioº totū dicit̉ ex ꝑtibus ꝯſtitutū. Primoº dr̄ totꝰ fuiſſe xp̄s in triduo ⁊ in inferno ⁊ in ſepulcro: ⁊ non totū. qͥa totꝰ ꝑtinet ad ꝑſona: que quidē per fecte erat: vbiqꝫ ⁊ plene. Totū ꝟo ꝑtinet ad naͣm: que quidē ẜm hūana naͣm: nec erat vbi qꝫ: nec etiā erat ꝑfecte in ſepulchro: nec ꝑfcē in inferno: ſed ẜm ꝑtē. ⁊ ꝑ hoc patꝫ rn̄ſio ad pͥmū. Ad ẜm dd̓. ꝙ intētio ꝑtis remouet̉ ab hūanitate ꝑ ꝯꝑationē ip̄iꝰ ad diuinitatē Cū.n. cū deitate venit in ꝯpoſitōꝫ ip̄iꝰ ꝑſōe xp̄i. nō tn̄ ab ea remouet̉ intentio totiꝰ ⁊ ꝑ tis ẜm qd̓ accipit̉ ẜm ſe. Un̄ Hugo de ſco vic. In humanitate ſola īueniemꝰ ꝑtes ⁊ to tu in ꝑtibꝰ. Cōſtat.n. hō ut quoddā totū ex ꝑtibus.ſ. aīa ⁊ carne. ꝓpterea igit̉ ꝟbū totū hōīem aſſūpſit. ꝗa totū qd̓ erat hōis aſſum pſit.ſ. corpꝰ ⁊ aīam: nō aut totꝰ hō in ſepul cro iacuit ſed ꝑs hōīs. Ad tertiū dd̓. ꝙ īt̓ ſb̓am creatā ſeꝑata: ⁊ ſb̓am diuinā. media ē dignitate ⁊ excellētia naͣe. na vnita diuine ſb̓e. Oīs aūt ſb̓a creata eſt circūſcripta. ⁊ in vno ſolo loco. Subſtātia ꝟo dīna: qͥa incircū ſcripta vbi ꝙ eſt. ſb̓a ꝟo vnita dīne ꝟtute v nionis excellit oēm aliā: ⁊ hꝫ eſſe in pluribꝰ locis. ſed qͥa in minꝰ ꝙͣ diuina. Iō nō eſt poſ ſibile vt ſit vbiqꝫ. Nō gͦ ſequit̉ pōt eſſe ī hͦ ⁊ in illo. gͦ in quolꝫ: qͥa nō eſt ꝯſil̓is rō ad eē vbiqꝫ. Pretea ſolū determinat̉ ei eē ī plu ribus rōe ſacramēti: ꝙͣuis ẜm ſpēm difficil limū ſit diffinere an natum ſit eſſe in uno lo co tm̄ uel in pluribꝰ. Ad aliud dd̓. ꝙ cum dr̄ ꝙ hūanitas accipit vnitatē ꝑſone. intelli gendū eſt qͥa hūanitas nō hꝫ alia ꝑſonalita te: niſi que eſt ꝑſone dīne: n̄ tn̄ ip̄a hūanitas eſt ip̄a ꝑſona. Et iō nō ſequit̉ ꝙ ab ea accipi at̄ eſſe vbiqꝫ. Ad vltimū dd̓. ꝙ nō ītēdit mgr̄ negare vnionē hūane naͣe cū diuina abſolute: ſed reſpcū loci. ꝙͣuis.n. deꝰ ſit ſēꝑ nō tn̄ ⁊ ſemꝑ hic cū angelo. lꝫ ſit ſꝑ cū ange lo: qm̄ angelꝰ nō eſt hic ſil̓r xp̄s ſꝑ ē: hn̄s hu manāͣ naͣm. ſed nō ſꝑ eſt hn̄s naͣm. in hoc lo co ī quo nō eſt naͣ hūana: ⁊ hec eſt intentio mgr̄i. Ultīo ad pleniorē intelligentiā q̄ri tur. qūo deſcendere dicat̉ de xp̄o. cū dicit̉ deſcendiſſe ad inferos uel deſcendiſſe de ce lo. Et pͥmo querit̉ an̄ deſcende̓ ꝯueniat xp̄o ẜm diuinā naͣm ad qd̓ ſic. Aſcendere ⁊ d̓ſcē dere ſunt actiones circūſcripte ſb̓e. Xp̄s ẜm diuinā naͣm eſt incircūſcripta ſb̓a. gͦ nō cō uenit ei aſcendē ⁊ deſcendere de celo rōne diuine ſb̓e. gͦ rōne hūane naͣe. gͦ ꝟe ⁊ ꝓpͥe filius hoīs deſcēdit de celo rōe ꝯditiōis hu mane naͣe. Itē filiꝰ dei ẜm diuinā naturā eſt vbiqꝫ. gͦ nō mutat locū. gͦ nōᵉ deſcēdit Itē obr̄ de hoc qd̓ dr̄ Io. 3º. Nemo aſcē dit ī celū: niſi qui de celo deſcēdit filiꝰ hoīs Sed ſolus xp̄s deſcēdit. gͦ ſolus xp̄s aſcen dit ī celū. gͦ nos nō aſcēdemus. ℟º dd̓m ꝙ cū deſcenſus ī xp̄o ītelligit̉ ẜm diuinam naͣꝫ ī ꝯꝑatōe ad humana ꝙ admo d̓ ītelligit̉ miſſio ẜm qd̓ dicit Augꝰ ī li. de tri. dic̄ euā geliſta Io. i. In mudo erat ⁊ mudus ꝑ ip̄m factꝰ eſt ⁊cͣ. Deīde ſubiugit ī ꝓpria venit ⁊cͣ. illuc aut miſſus eſt quo uenit. illuc gͦ miſſꝰ eſt ubi erat. Miſſus aūt dr̄ īꝙͣtum apparuit foris ī creaturāᵇ corporali qui ītꝰ ī naͣ ſpūali oculis mortaliū ſꝑ occultꝰ eſt deſcēſus. Igit̉ nō aliud ītelligit̉ niſi apparitio ſublimitaitꝭ ꝟbi ī humilitate humanitatis aſſūpte. Ea ꝟo que obiciūt̉ pͥmo nō ꝓcedūt ī hac via quia accipiūt aſcenſuꝫ ul̓ deſcēſuꝫ: ẜm ꝙ ſt̓ ꝓprietates creature. Et ꝑ hoc patꝫ rn̄ſio ad duo pͥma. Ad ultimuꝫ ꝟo dd̓. ꝙ ꝑſoͣ xp̄i aliqn̄ accipit̉ cuꝫ p̄ciſiōe ꝓ ſolo capite. quę admod̓ dr̄ Io. 2º. Qui deſurſuꝫ uēit ſuper oēs eſt. Aliqn̄ ꝟo ꝓ toto corꝑe eccleſie ſeu ꝓ capite īꝙͣtum ſunt ei mēbra unita. uidelicet oēs fideles exiſtētes ī caritate. Et hoc mō accipit̉ ī Io. 3º. Nemo aſcēdit ī celum ⁊cͣ. Un̄ Augꝰ ī liº de bapº ꝑuuloꝝ. In unitate eius oēs īmutādi leuādiqꝫ ꝯcurrunt: ut ille qͥ de ſcēdit: ſit ille qui aſcēdit: nō aliud ſe deputās ꝙͣ corpꝰ noſtꝝ. ut de ip̄o ⁊ eccleſia ꝟius di cat̉ erūt duo ī carne una. Nō gͦ ſeqͥt̉ ſolus xp̄s aſcēdit. Nō gͦ nos aſcendemꝰ: quia ſic̄ dicit glo. ſuꝑ Io. 3º. Ne mō aſcēdit ⁊cͣ. n̄ aſcē dunt ī celuꝫ: niſi ſint mēbra coherētia illi qui eſt una ꝑſona hō ⁊ dei filius. Sic gͦ termi nat̉ hec ꝑs ad laudē ⁊ gloriā ih̓u xp̄i. Oſt inquiſitioꝫ paſſiōis ⁊ mortis dn̄ice. Inquirē d̓ eſt de reſurrectiōe ⁊ demōſtratiōe reſurre ctiōis. Circa reſurrectiōꝫ ꝟo q̄renduꝫ erit pͥmo de ueritate reſurrectiōis. Scd̓o de cālitate ⁊ effectu reſurrectiōis. Tertio de tempore reſurrectionis. ¶ Irca ueritatem q̄rūt̉ duo. an ſit. quid ſit. q̄ patebunt in inꝗſitōe habita: cꝰ de necceſſitate reſur rectionis. Ex quo relinquit̉ qͥa eſt. De mō reſurrectionis. ex quo relinqͥt̉ quid eſt. Ad Primum hūc modum.i. igit̉ arguitur ī Corꝭ 15º. Si xp̄s nō reſurrexit inanis ē fides noſtra ⁊cͣ Ex hoc vr̄ neceſſariū ꝙ xp̄s reſur rexit. Quia ncc̄e eſt fidē nr̄am eſſe veram. Itē Luc̄. vltiº. Quid t̓bati eſtis. ibi glo. ſi nō eſt ꝟitas reſurrectionis: ꝑditꝰ ē fructus paſſionis. gͦ rr̄º neceſſaria eſt ad noſtrā redē ptōꝫ. Itē Ro. 5º. Nos ſaluati ſumꝰ ab ira ꝑ ip̄m. Sꝫ ſaluatio ab ira eſt terminꝰ a quo. ſ a pena. Saluari in vita eſt t̓īꝰ ad quē.ſ. ad vitā Un̄ glo. ibidē: vt iuſte viuamus: qͥa alit̓ viue nō poteramus. Si gͦ ꝑ aīam ſolū deſcēden te ad inferos: xp̄s mortuus ſaluauit nos ab ira. gͦ ad ſaluandū in vita exigit̉ ꝙ ſit viuꝰ gͦ exigit̉ rrᵈ eiꝰ. gͦ neceſſaria eſt. Ad op poſitū Io. 5º. Audient qui in monumētꝭ ſt̓ ⁊cͣ Augꝰ Per ꝟbū dei fit reſurrectō aīaꝝ. Per ꝟbū carnē ſcm̄ fit rro corpoꝝ. Iuxta hoc ar guit̉ Ad plena reſtitutōꝫ nō exigit̉ niſi rrꝭ aīe ⁊ corꝑis. Sꝫ ꝑ incarnatōꝫ fit riº: ⁊ reſtō hꝰ: qͥa ꝟbū caro ſcm̄ eſt Io. i. Ergo ad plenā reſtōeꝫ nō eſt neceſſaria rro xp̄i. Itē ad idē Plena reſto fit ī remiſſione culpe ⁊ pene. Si gͦ ꝑ paſſionē fit plena remiſſio pene ⁊ cl̓pe. gͦ ⁊ plena reſtō. Quia iuſtꝰ dn̄s reddet vni cuiqͣꝫ qd̓ meruit. Sꝫ ſcī meruerūt gloriā ſo luta pena originali. gͦ plē per paſſionem eſt reſto. Ꝙ ꝑ paſſionē fieret reſto pꝫ ꝑ illd̓.i. De 2º Peccata nr̄a tulit in corꝑe ſuo ſr̄ lignuꝫ Et Yſa. 53º. Cuiꝰ liuore ſanati ſumꝰ. Et ꝑ illd̓ coll̓. 2. Delēs cyrographū decreti.i. diuinam ſnīam ⁊cͣ. Itē in paſſiōe dr̄ ꝯſūmatū eſt. Io. 19º. Ergo ſufficient̓ erat ſatiſfactu ꝓ cul pa Ade. Sed ſi Adā nō peccaſſet trͣſferet̉ ad gloriā ergo ⁊ tā cito poſt paſſionē hō pote rat tn̄ſferri. gͦ ⁊cͣ. Itē paſſio amouit rum pheā. gͦ ⁊ obſtaculū videndi deū. gͦ nec ad gloria aīaꝝ ncc̄ia eſt rrº. ℟º dd̓. ꝙ nccͣia ē rro xp̄i ⁊ viatoribꝰ ⁊ beatis: lꝫ alio ⁊ alio mō Uiatoribꝰ eſt neceſſaria triplici rōe. ⁊ beatiſ duplici rōe. Uiatoribꝰ pͥmo ꝑꝑ iuſtificato nr̄aꝫ. Un̄ Ro. 4º. Reẜrexit ꝓpt̓ iuſtificatōꝫ noſtra. Scd̓o ꝓpter gratiā īpetrandā. ſeu ꝓ pter reconciliatōꝫ. Un̄ Hebre. xo. Ut appare at vltui dei ꝓnobis.ſ. in corꝑe ⁊ aīa vt oret pro nobis. Un̄ dicūt ꝙ cā meritoria ē quodā mo: vt deꝰ pater nobis miẜeat̉. Tertia rō eſt ex ꝑte ſuſcipientis gratiā.ſ. ꝓpter diſpoſitōꝫ ampliorē ad ſuſcipiendū gr̄aꝫ. vnde tota hu mana naͣ ordinat̉ ad xp̄m: ⁊ eſt irreuerentia etiā ſcīs angelis poſtꝙͣ aſſūpta eſt. vn̄ poteſt ip̄a ſuſcipere maiore gratiā ꝙ ante poſſꝫ. vn̄ in aſſumptione accepit hꝰ diſpoſitōꝫ. In paſ ſione recepit maiore diſpoſitionē ⁊ in reſur rectiōe ampliorē. Un̄ gn̓alis diſpō apl̓ior in naͣ humana ad gratiā eſt ex naͣ eiuſd̓ ſpeciei que reſurrexit. in xp̄o. ꝗa magis ex hoc ē ac cepta deo. Preterea diſpō ꝑſonalis eſt in credente: ẜm ꝙ dicit Apl̓s Ro. 4º. Ꝙ reſur rexit ꝓpter iuſtificatōꝫ noſtrā: mortuꝰ eſt ꝓ pter delicta noſtra: qd̓ dr̄ ꝓpt̓ fidē ⁊ amoreꝫ Intelligendū eſt gͦ ꝙ rrº iuſtificat. ſil̓r ⁊ paſ ſio: ſꝫ paſſio iuſtificat in adultis ſolū ꝑ fideꝫ ⁊ amore.i. vt credita ⁊ dilecta. Hoc.n. exigit̉ ad hoc vt effectꝰ iuſtificationis hēat̉. Und̓ ſufficiens eſt cā iuſtificationis paſſio. ſꝫ non efficiens niſi credat̉ deꝰ paſſus. ad qd̓ maxīe rr̄º oꝑat̉. vel glo. intelligit̉ ſi nō eſt ꝟitas re ſurrectiōis. q. d. fruſtrabit̉: qͥa nō crederetur Et ſuꝑ pſal. Que vtilitas ī ſangīe meo. Glo. Si ſtatī nō reſurgo corruptūqꝫ fuerit corpꝰ meū Nemini anūciabo: nullū lucrabor: ⁊ ita ꝑibit ꝯfeſſio.ſ teſtimoniū deitatis. Et ideo Actꝭ. 2. Que deus ſuſcitauit ſolutis dolori bꝰ ⁊cͣ. Glo. aſſertio reſurrectōis hꝰ ſic nccͣia eſt rrº viatoribꝰ. Itē beatis neceſſaria eſt reſurrectio xp̄i dupl̓r ad maiorē gloriā ſpi rituū. ⁊ hoc eſt cōe aīabus ⁊ angelis qͥa glo rificata hūanitate xp̄i: eſt duplex delectatio in xp̄o. Una in ꝯtemplatōe diuinitatꝭ. Alia in ꝯtemplatōe hūanitatis. in qua etiā angeli deſiderant ꝓſpicere. i. Pe. i. ⁊ hoc de preſēti iteꝝ ad reſurrectione corpoꝝ. ſua. n. rrº erit ca future reſurrectionis: ⁊ hoc in futuro. vn̄ in pſal. Ad ueſpum demorabit̉ fletꝰ ⁊ ad ma tutinū letitia. ꝟlo. dn̄s reſurrexit mane. idē nobis ꝓmittens ꝑ ſua reſurrectionē. que eſt efficiens cae reſurrectionis nr̄e ⁊ aīe ⁊ cor poris. Ad illud qd̓ obicit̉ ꝑ ꝟbū carnem ſcm̄ fit rro corpoꝝ dd̓. qd̓ veꝝ eſt. ſꝫ hec non eſt ꝓxīa diſpo. īmo exigūt̉ alie.s. ꝑ ꝟbum paſſū in carne ⁊ reſurgens: ⁊ ueniens ad iu diciū iſte ſunt diſpoſitiones ꝓxīe noſtre re ſurrectiōis. Ad aliud qd̓ obr̄ ꝙ plena eſt remiſſio culpe ⁊ pene ꝑ paſſionē dd̓. ꝙ plena eſt ꝙͣtū ad ſufficientia. nō tn̄ qͣꝫtū ad efficien tiā. vn̄ ꝑ paſſionē nō credet̉ deꝰ: vt dictū eſt ſꝫ ꝑ reſurrectionē credit̉ deus. vnde aſſertīo reyrectionis teſtimoniū eſt deitatis. dicit gl. ſr̄ illd̓ pſal. Que vtilitas ī ſāguīe meo ⁊cͣ. Ad aliud qd̓ obr̄: ꝙ ꝯſūmatū eſt. dd̓. ꝙ lꝫ ſatiſfactū eſſet ꝓ culpa Ade. ⁊ quo ad hoc ꝯſūmatū. tn̄ reꝗͥrebat̉ vlteriꝰ aꝑtio ianue ꝑ efficiētiā que debuit fieri ꝑaſſenſū xp̄i ī ce lū. Un̄ in morte xp̄i nō fuit oīno ꝯſumatio eoꝝ que requirebant̉ ad plenā iuſtoꝝ beati ficationē: qͥa ordinatū fuit. ſiue dn̄i ꝓuiden tia diſpoſitū vt in carne glorioſa introduce̓t aīas in celū. ⁊ hoc exigit̉ ad habendā tantā gloriā quātā debebāt habere. Conſequenter que rit̉ de mō reſurrectionis.s. an ſit idē modꝰ reẜgendi in xp̄o: ⁊ in nobis. Ad qd̓ ſic. Mr̄a reſurrectio eſt a morte ⁊ ab īcineratōe. que rit̉ an hoc mō ſit in xp̄o: ul̓ poſſibile ſit ſic fi eri. Ad qd̓ Damꝰ 4º. li. Reẜrectio dn̄i eſt corꝑis fcī incorrupti ⁊ aīe vnio. gͦ in reẜre ctione xp̄i corpꝰ trāſiit de corruptione ad in corruptōꝫ. gͦ corpꝰ eiꝰ fuit corruptū corpus ẜm qd̓ dicit Apl̓s de corpore nr̄o. i. Corꝭ. 15 Oportuit corruptibile hͦ induere incorrupti onē ⁊cͣ. Itē Gregꝰ. Mortē noſtra moriēdo deſtruxit. ſꝫ xp̄s nō ſolū debuit deſtrue̓ moͣ tem.i. diſſolutionē aīe ⁊ corꝑis. ſꝫ mortē que attendit̉ in corruptione.i. in ī cineratione. Itē mortalitas re ſpicit diſſolutionē aīe ⁊ corꝑis. Incineratio diſſolutionē corꝑis ẜꝫ ſē tentia dn̄i. Gen̄. 3º. Terra es ⁊cͣ. Sed paſſio xp̄i ſoluit debitu mortis. gͦ ⁊ debitū incinera tionis ſo luere vebuit īcineratione ſua. ergo debuit incinerari. Itē ph̓. 2º. Humiliauit ſe vſqꝫ ad mortē. quare gͦ n̄ vſqꝫ ad īcinerati onē. Itē in corꝑe nr̄o eſt vitiū originis. qͥa vitiū eſt cū originē. Itē vitiū ē in vni on corꝑis ⁊ aīe. ſꝫ ꝓpter vitiū in ꝯiunctiōe corꝑis ⁊ aīe: ineſt nobis vitiū mortalitatis i. ſeꝑationis corꝑis ⁊ aīe. gͦ ⁊ ꝓpter vitiuꝫ originis: inerit nobis īcineratio. Ui gͦ xp̄us accepit penaͣ que ꝯſequit̉ ad vitiū vnionis ergo xp̄s ſil̓r debuit acciꝑe illā pena que eſt ꝓpter vitiū origīs.s. īcinerationē. Item ſicut dicitur Leui. 7º. decimatꝰ eſt Abrahaꝫ nō tn̄ xp̄s: qͥa ſolum deſcendit ẜm corpulen ta ſb̓am. nō tn̄ ẜm inuiſibilē rōꝫ.s. ꝯcupiſcē tiā origīs. ſicut leui. Iuxͣ hoc vr̄ ꝙ xp̄s eo ꝙ deſcendit ẜm corpulentā ſb̓am: accepit mor talitatē. ⁊ qͥa nō deſcendit ẜm ſemīalē rōem iō nōͣ accepit īcineratōeꝫ ſicut alij hōies ſi hͦ ponat̉. Conͣ. Corpꝰ deſcendens ab Adam ſb̓m eſt ꝯtrarietati: qͥa eſt ex conͣriis: que ap petut ire in regiones diuerſas: ſꝫ ad tale cor pꝰ ſequit̉ īcineratio. ergo ẜm ꝙ ab Adā de ſcēdit ẜm corpulentam ſb̓am. corpꝰ eiꝰ eſt in cinerabile. Itē ꝯtrouerſia eſt int̓ aīam ⁊ ſpm̄ Gal. 5. Caro ꝯcupiſcit ⁊cͣ. ſed iſta rebellio que ꝯſequit̉ ad inuiſibilē ꝯcupiſcentiā ⁊ in ſpū bene ordinato facit ꝯcupiſcere mortem Un̄ Ro. 7. Quis me liberabit ⁊cͣ. Ergo mor talitas ſeꝗtur ad īuiſibilē rōem. gͦ ẜm hͦ nec xp̄s hac debuit ſuſcipere penā. utē Actꝭ. 2º Letatū eſt cor. Glo. in hͦ creuit letitia ꝙ re ſurrectōꝫ ſuā ī exēplū nobis dabat. gͦ r̄r eiꝰ eſt in exēplū ergo cū nr̄a ſit ab īcineratione ⁊ morte: ⁊ ſua dꝫ eſſe. Ad oppoſitū pſal. Nō dabis ſcm̄ tuū videre corruptionē. Glo corpꝰ meū ſanctificatu ꝑ qd̓ alia ſanctificā tur noͣ patiens corrūpi. Itē ſi ꝟtus aliqua creata vnita corꝑi nō patit̉ ip̄ꝫ corrūpi.ſ. ip̄a aīa dū vnit̉ corꝑi. gͦ multo fortiꝰ ꝟtus di uina vnita corꝑi: nō pateret̉ ip̄m corrūpi. ℟º ad drīam reſurrectōis ſue ⁊ nr̄e vidē dū eſt: qd̓ dicit Damꝰ. ꝙ quedā reẜrectiōis diffinitō eſt cōiſſima: que ē talis. Reẜrectio eſt corꝑis ⁊ aīe īcreata copulatio. ⁊ rō hec ꝯuenit ſuſcitationi: ſic̄ in Lazaro ſuſcitato ad vitā mortalē. Itē quedā dr̄ ꝓpria. tal̓ reẜrectio eſt eiꝰ qd̓ cecidit ⁊ diſſolutū eſt aīalis ſcd̓a reſurrectio: ⁊ appellat caſū mor tē: que ꝯſequit̉ ad peccatū: nec ſtare pōt cuꝫ naͣ recta. hoc mō oēs reſurgemꝰ: diſſolutōꝫ dicit īcinerationē. ſcd̓a ibi apponit̉ ad drīam ſuſcitatoꝝ ꝑ miracula. illa.n. dr̄ pͥma. qͥa ē ſur rectio ad corpꝰ corruptibile. ⁊ iteꝝ caſurum ⁊ morituꝝ. Itē ẜm Damꝰ. Quedā dicit̉ appropriata. talis reẜrectio ē eius qd̓ cecidit ſcd̓a reẜrectio: ⁊ hoc pōt ꝯuenire btē virgī ẜm qd̓ pie credit̉ a quibuſdā ꝙ iam ſurrexe rit: nec ponit̉ ibi diſſolutū. qͥa nihil de corꝑe eiꝰ inuenit̉. Un̄ nō credit̉ īcineratū. ſꝫ ponit̉ caſus qui refert̉ ad mortē. Alia eſt ꝓpria dn̄i. talis reſurrectio eſt corꝑis facti īcorru pti.i. īpaſſibilis iterata vnio. nec ponitur ibi caſus: qͥa mors xp̄i nō fuit caſus oppoſitus naͣe recte. Ad hoc gͦ ꝙ obr̄ ꝙ pͥꝰ fuit cor ruptū dd̓. ẜm pſal Nō dabis ſcm̄ tuū videre corruptōꝫ. Glo. vno mō dr̄ corruptio paſſio nis uel paſſibilitatis hoc ꝯuenit corꝑi xp̄i. Alia putrefactionis hoc nō ꝯuenit ei. Un̄ glo. corpus meū a te ſanctificatū vide̓ corru ptionē.i. putrefactōꝫ: alibi dr̄ pati corruptōꝫ ideſt vulnerationē: ibi que vtilitas ī ſangui ne meo dū deſ. in cor. Ad aliud qd̓ obicit̉ Qui mortē nr̄am ⁊cͣ. dd̓. ꝙ nō ꝯuenit xp̄o ꝙ ꝑ incinerationē ſua deſtrueret noſtra. Nam corpꝰ eiꝰ erat vnitū deitati ⁊ aīe. Mors āt eſt ſeꝑatio corꝑis ⁊⁊ aīe. ꝗa gͦ xp̄s aſſumpſit corpꝰ in qͦ debebat fieri redēptio. iō aſſūpſit mortalitatē. ſed ita nō eſt de īcineratiōe. qͥa vnio erat cū corꝑe ⁊ aīa ſeꝑabilit̓. iō ſecuta eſt mors vel mortalitas. Sꝫ vnio carnis in diſſolubilis erat cū deitate regēte corpꝰ: ne iret in diſſolutionē. Un̄ Pſal. Aſſimilabor deſcēdētibꝰ ī lacū. Glo. ſi ſilue̓is.i. ceſſabis a ꝯtinētia: aſſimilabor deſcēdētibꝰ ī lacū. Ex eo.n. ꝙ mihi ſꝑ uerbū vnit̉: nō ſū talis qͣles ceteri hōies qui naſcūt̉ in ꝓfūda miſeria. ꝟ bum eſt hōis xp̄i ad deitate. miſeria magna eſt mortalitas. ſꝫ ꝓfunda īcineratio ⁊ corru ptio. Ad aliud qd̓ obr̄ ꝙ mors eſt ſoluto mortis. gͦ īcineratio īcinerationis dd̓. ꝙ nō ſequit̉: īmo ſufficit mors ad ſolutione mortꝭ ⁊ incineratiōis. Un̄ Iob. i. Utinā apprehen derēt̉ pcc̄ā mea ⁊cͣ. ⁊ appellat peccata ſua: pec cata hūani generis ꝓ quibꝰ ſatiſfec̄: ⁊ ſi iſta pēdent̓ p̄ponderat paſſio xp̄i ad ſufficientiā ꝓ mille mūdis. Un̄ qͥa xp̄s viuit vita dei. ⁊ ead̓ ē xp̄i vita ⁊ d̓i. ſicut dic̄ Anſel. Iō mors eiꝰ p̄ponderat. Ad aliud qd̓ obr̄. ꝙ humi liauit ſe ad mortē. gͦ debuit ſe hūiliare ad ī cinerationē. dd̓. ꝙ nō d̓buit: qͥa ſic hūiliaret̉ uſqꝫ ad ꝓfunda miſeriā. qd̓ nō decuit ip̄m Un nec in ip̄a paſſione accepit illā ꝓfundaꝫ miſeriā: que eſt in ꝑturbatione rōnis: q̄ eſt vl̓ timus effectꝰ paſſionis ex ꝑte aīe. Un̄ nō ab ſorta eſt ſua rō mortis dolore: lꝫ fuerit ſeꝑa tio corꝑis ⁊ aīe eodē mō dd̓. ꝙ nō decuit ꝙ deſcenderet vſqꝫ ad vltimū effcm pꝰ mortē s. īcinerationē ex ꝑte corꝑis. Ad aliud qd̓ obr̄: ꝙ accepit mortē que ꝯſequit̉ ad vitiuꝫ ꝯiūctionis.s. corꝑis ⁊ aīe. gͦ ⁊cͣ. dd̓. ẜꝫ Aug. ꝙ debuit acciꝑe qd̓ ꝯueniret ad noſtra redē ptionē: ⁊ ſuā nō dedeceret dignitatē. Inci neratio aūt ſuā dedecerꝫ dignitatē. ꝗa ſeqͥt̉ vitiū originis qd̓ nō accepit xp̄s. Un̄. i. Corꝭ. 15º. Primus hō de terra terrenꝰ. ſcd̓s d̓ celo celeſtis. Un̄ glo. dicit ꝙ fuit a pͥncipio cele ſti. Un̄ ſic̄ dictū eſt: ſicut nō habueīt vltimū effectu paſſionis ex ꝑte aīe ſicut pꝫ. cū dicit Centurio ꝟe filiꝰ dei erat iſte. Un̄ aīa non mouebat organū corꝑis: nec īpediebat̉ vis motiua ſicut in nobis: ita nec ex ꝑte corꝑis īcineratio. Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ad eſſe de Adā ẜm corpulentā ſb̓am ſequit̉ īcineratīo dd̓ ꝙ n̄ ē. ſed īcineratio ſeqͥt̉ vitiū origīs. vn̄ ſi Ada nō peccaſſet: nec filii eiꝰ nō haberent vitiū originis: nec expoliaremur: ſed ſuꝑue ſtiremur ẜm illud. i. Corꝭ. v. Ad illud quod obr̄: ꝙ mortalitas ſequit̉ ad inuiſibilē rōem ꝓpter qd̓ nec xp̄s debuit hac ſuſcipere dd̓. ꝙ nō ſequit̉ qui.n. uenit in carne vt hōiem redime̓t: debuit acciꝑe que ꝯuenirent ad ho minis redemptionē. An licꝫ nō debuerit ad mortē ꝯbligari ut ad ſequelā īuiſibilis rōia ꝯueniens tn̄ fuit vt illā diſpenſatiue accipe ret inꝙͣtuꝫ ꝯueniebat nr̄e redēptioni. Ad aliud qd̓ obr̄: ꝙ r̄rᵇ xp̄i eſt nobis exemplar Dicēd̓ ꝙ ſil̓r eſt noſtre exēplar: ꝙͣtū ad t̓mi nū ad quē s. ad īmortalitatē: ſꝫ nō ſil̓r ꝙͣtum ad terminū a quo.ſ. ab īcineratione eſt exem plar noſtre īmortalitatꝭ ⁊ īcorruptionis: nō corruptionis ſeu incinerationis. Onſequenter nie de cālitate ⁊ effectu reẜrectionis. Et pͥmo querit̉ in quo gne cāe dicēda ſit ca litas reſurrectionis. Scd̓o an cā iuſtificā tionis aīaꝝ ⁊ qual̓r. 3º an ſit cā reẜrectōis corpoꝝ 4º de mō cauſandi: vtꝝ cā remo ta ab effectu uel ꝯiūcta: ⁊ vtꝝ neceſſaria uel ꝯtingens. 5º de drīa calitatis ꝑ paſſioneꝫ ⁊ reſurrectionem. Ad primum ac querit̉ pͥmo ſcilicꝫ in qͦ gnͣe an in gn̓e cāe meritorie uel efficiētis uel ma terialis. Et obr̄ ſic ad pͥmū. Mereri nō ꝯueīt xp̄o ẜm ꝙ deꝰ: ſꝫ ẜm ꝙ hō. Si gͦ mereri non eſt pꝰ mortē. gͦ nec rrº eſt cā meritoria cum ſit pꝰ mortē. Itē ſtatꝰ merendi ꝑtinet ad ſtatū viatoris ⁊ ſeruiētis cꝰ ſtatꝰ terminꝰ ē beatitudo. Si gͦ xp̄s reſurgens nō eſt in ſta tu merendi: qͥa eſt ad finē ſeu ad terminum ⁊cͣ. Itē ph̓. 2. Propt̓ qd̓ deꝰ exaltauit il lu ⁊cͣ. hoc ꝑtinet ad pͥmiū nō ad meritū. Sed reſurrectio ꝑtinet ad exaltationē. ergo ſi ex altatio ordinat̉ ad p̄miū nō ad meritū ⁊ reẜ rectio: gͦ reſurrectio nō ꝑtinet ad meritum Itē caritas eſt radix meriti: ⁊ ẜm ꝙͣtitate caritatis eſt ꝙͣtitas meriti. Si gͦ tāta caritas fuit in xp̄o ab īſtanti ꝯceptionis ꝙͣta pꝰ. gˡ tm̄ meruit ab illo in ſtatu ꝙͣtū pꝰ. gͦ ⁊cͣ. Contͣ. Nō eſt īcōueniens ponere in angel ſtatū merendi ⁊ btītudinis. ſil̓r nec ī xp̄o an mortē. gͦ in xp̄o pꝰ mortē. ſil̓r nō erit īcōue niens ponere meritū ⁊ beatitudinē. Iteꝫ xp̄s anticipauit tꝑs merendi: qͥa ab inſtantꝰ ſue ꝯceptionis metuit: qd̓ nō fuit ẜm legem cōem. 3º ſil̓r nō erit incōueneis pone̓ meritū in xp̄o poſt mortem. Conſequenter que rit̉ vtꝝ ſit r̄iº eiꝰ cā efficiens. Ad qd̓ ſic. ꝙ re ſurrectio xp̄i iuſtificet pꝫ ꝑ glo. Ro. 4º. Utͣ qꝫ iuſtificant mors ⁊ riº. ſuꝑ illud. Reẜrexit ꝓpter iuſtificatōꝫ noſtrā. ſed iuſtificatio eſt iuſtū facere. Itē gl. ibidē: vt iuſte viuamꝰ ꝙ al̓r nōͣ poteramus. gͦ eſt cā efficiēs. Itē i. Corꝭ. 15º. Si xp̄s p̄dicat̉ glo. qui ē cā efficiēs noſtre reẜrectionis. Itē pſal. Ad ueſpum demorabit̉ ⁊cͣ. Glo. r̄rº xp̄i cā eſt noſtre reſur rectionis aīe in pn̄ti: ⁊ corꝑis in futuro. Conͣ. Nihil ignobiliꝰ in naͣ pōt agere ī no bilius. Sꝫ oē corpꝰ ignobilius eſt: ꝙͣtūcunqꝫ ſit nobile aīa. gͦ quelꝫ paſſio corꝑis ignobi lior ē qualꝫ paſſiōe aīe. gͦ r̄iº xp̄i nō pōt eſſe ca iuſtificationis aīe efficiens. Itē ꝙ nō ſit cā reẜrectionis vr̄ ſic. Maiꝰ eſt eſſe ꝑſcm qͣꝫ ſcm̄. Sed nulla creatura pōt eſſe creatio corpoꝝ. ergo nec reparatio. Poſtea queritur a in gne cāe materialis. Ad qd̓ ſic. Reẜrectio nō hꝫ effectū niſi inꝙͣtū credita. Sꝫ nō dr̄ cā niſi reſpcū effectꝰ. ſed ẜm qd̓ credit̉ eſt maͣ fidei. gͦ eſt cā material̓. Contͣ. Si dicatur ꝙ ſit ſolū cā in gn̓e cāe materialis. gͦ nō eſt ca reſurrectionis maloꝝ. ꝗa fides nō eſt in ip̄is malis: ⁊ alit̓ nō efficit reſurrectionē. gͦ nō eſt cā materialis reſurrectionis eoꝝ. Ꝙ aūt nō ſit ita pꝫ ꝑ glo. ſuꝑ pſal. Dabit uoci ſue uo. ꝟ. gl. efficaciā ſuſcitādi oēs moͣ tuos. ℟º do̓. ꝙ rrº eſt in gn̓e cae merito rie ſed nō ꝓprie. ⁊ in gn̓e cae efficientꝭ ꝓpͥe ⁊ in gn̓e cae maͣlis inꝙͣtū credita. In genere cāe finalis inꝙͣtū amata: ⁊ in gn̓e cae forma lis uelexēplaris inꝙͣtū ꝯſiderata. In gn̓e gͦ cae meritorie eſt īproprie. Nā meritū nō eſt in beatitudine ꝯpleta cū ſit ẜuitiū: nec eſt inſtātia in angelis. ſed eſt in gn̓e cāe ꝑ mo dū interpellationis. Un̄ Ro. 8º. Int̓pellat ꝓ nobis: ⁊ de ſcīs oramus adiuuent nos eoꝝ merita. Ꝙ obr̄ ꝙ non eſſet incōueniens in xp̄o meritū poſt mortē dd̓. ꝙ falſum eſt īmo ꝯueniens eſſet ꝓprie ſumēdo merituꝫ qͥa hoc eſſet ponere viatorē quodāmō. Un d̓ Io. 21º. Stetit in littore ⁊cͣ. Glo. dr̄ de ſcīs in littore erūt cū in fine cū xp̄o reſurrexerint Eſſet gͦ hoc incōueniēs: qͥa hoc eſſꝫ ponere ip̄m nō in ſtatu quieſcentis qd̓ ſigͣtur ꝑlittꝰ Ad aliud qd̓ obr̄ ꝙ anticipauit tempus merendi ⁊cͣ dd̓. ꝙ nō fuit incōueniēs ꝙ me ret̉ pꝰ mortē: nec ſue dignitati: nec ſue rede ptioni ꝯueniret. Un̄ in paſſione totū meri tu eiꝰ eſt ꝯſūmatū. Ad aliud qd̓ qͣrit̉ an ſit cā efficiēs dd̓. ꝙ ſic ẜꝫ glo. ⁊ ẜm ſcos. dd̓ gͦ ꝙ eſt in gn̓e cae efficientis.s. ꝑ modū ope rantis ip̄e xp̄s reſurgens. Un̄ Io. 6º. Uenit hora ⁊ nūc eſt ⁊cͣ. Glo. ꝑ ꝟbū filii dei fit r̓rˡ aīaꝝ. Per ꝟbū ſcm̄ in carne fit corpoꝝ r̄rꝰ Ca aut reſurrectionis pͥma ē ip̄e deꝰ. Cā me dia ip̄a humanitas ꝟbi ſeu ꝟbū humanatū Cā ꝓxīa eſt ip̄a hūanitas ꝟbi apparens gſo rioſa ī iudicio. Ꝙ obr̄ ꝙ equale fuit me ritū ab inſtāti ꝯceptionis ⁊cͣ. dd̓. ꝙ poſſumꝰ loqui de merito duplicit̓ qͣꝫtum ad formam merendi: ſeu quantum ad vim merendi. ⁊ ſic verum eſt ꝙ tm̄ meruit a cōceptione ꝙͣ tu poſt. Uel poſſumꝰ etiā loqui de merito ꝙ tū ad numeꝝ meritoꝝ: ſiue quātū ad effcm meriti. ⁊ ſic nō tātū meruit quātū pꝰ. Et eſt exēplū in igne cꝰ tota vis ꝯburendi ē in igne tn̄ maior eſt ꝯbuſtio cū pl̓a accendūt̉ ligna Ita dd̓. ꝙ tota vis meriti eſt in caritate. tn̄ pl̓es ſunt effectꝰ in pluribꝰ effectibꝰ uel oꝑi bus caritatis: uel maiꝰ eſt meritū in pluribꝰ effectibꝰ caritatis. Ad aliud qd̓ obr̄ ꝙ ali ter viuere nō poteramꝰ.s. iuſte niſi ꝑ reſurre ctionē dd̓. ꝙ hoc intelligendū eſt ꝓut iuſte dic̄ modū iuſticie ſeu iuſtificationis ꝯplete ſeu ꝑfecte. ⁊ eſt rn̄ſio ex illa glo. Ro. 4º. Re ſurrexit ꝓpter iuſtificationē noſtrā. Glo. nō ua vita a iuſtificatōe īcipit ⁊ ī gl̓ia ꝯſūmat̉ Un̄ eſt iuſtificatio ꝑfecta cū hō ꝑtingit ac ꝑfectionē iuſticie: ⁊ eſt abolita pena īclinas ad culpa ⁊ ip̄a culpa. Reſurrectio aūt ordi nat̉ ad ꝑfectionē iuſticie: ⁊ ꝑfectio iuſticie eſt in oīmoda abolitione pene: que eſt etiaꝫ īcineratio: qd̓ n̄ fiet niſi ꝑ reſurrectōꝫ. Ad aliud qd̓ obr̄ ꝙ nihil ignobiliꝰ altero n̄ pōt agere in nobiliꝰ ⁊cͣ. Si gͦ corpꝰ quātūcunqꝫ dignū nō pōt digniꝰ eſſe aīa. Nec paſſio cor porꝭ. poterit eē cā iuſtificatōis aīe dd̓. ẜꝫ illd̓ Io. 6º. Caro nō ꝓdeſt quicꝙͣ. Un̄ nihil ꝓdeſt qͥa caro: ſed qͥa caro vnita ꝟbo ſicut pꝫ in ſa cramēto altaris de quo ibi dr̄. Qui nō man ducat carnē ⁊cͣ. Paſſio.n. corꝑis ⁊ reſurrect vt ē ſimpl̓r corꝑis nō ē cā paſſionis aīe.i. iu ſtificationis. ſꝫ corꝑis vniti ꝟbo. Et ex hͦ pꝫ rn̄ſio ad illud qd̓ obr̄ ꝙ nulla creatura pōt eē creatio corpoꝝ. Un̄ nec reꝑatio: ꝗa creat̉ a nō eſt corpoꝝ reparatō: vt eſt creatura abſo lute: ſꝫ vt eſt vnita creatori. Ad aliud qd̓ obr̄. an ſit in gne cae materialis: qͥa nō iuſti ficat niſi inꝙͣtū credita. qd̓ nō ꝯuenit malis dd̓. ꝙ eſt cā reſurrectionis cū īmutatōe glo rioſa. i. Corꝭ. 15º. Oēs quidē reſurgemꝰ: ſꝫ nō oēs īmutabimur: ⁊ hoc in bonis inqͣtū cre dita ⁊ amata. ⁊ eſt cā reſurrectionis nō cu immutatione ⁊ hͦ in peccatoribꝰ. Primo mo eſt in gn̓e cae material̓ in bonis. Scd̓o mō ī gn̓e cae efficientis in oībus. ſic gͦ rn̄denduꝫ cū querit̉ de cālitate reſurrectionis xp̄i. Conſequenter que rit̉. An rrº xp̄i ſit cā iuſtificationis aīaꝝ ⁊ qūo. Er querit̉ vtꝝ ſit in gn̓e cāe efficientis Ad qd̓ ſic Ro. 4º. Reſurrexit ꝓpter iuſtifi cationē noſtrā. Glo. vtraqꝫ mors xp̄i ⁊ r̄iº iu ſtificant. Itē ph̓. 3º. Ad agnoſcendū ꝟtutē reſurrectionis eiꝰ. Glo. ex reſurrectione eiuſ iuſtificamur. Conͣ. rrº xp̄i ordinat̉ ad fu turā gloriā. iuſtificatio ad pn̄tem gratiam gͦ nulla eſt cālitas reſurrectionis reſpcū iu ſtificationis. Itē ſicut ſe hꝫ paſſio ad iuſti ficationē. ſic rrº ad noſtra reſurrectionē. gͦ iuſtificatio eſt ꝑ paſtionē. gͦ nō ꝑ reſurrecti onē. Itē Ro. 4º. Iuſtificati ꝑ fidē in ſan guine.i. ꝑ fidem paſſionis. qͣre gͦ magis at tribuit cpl̓s iuſtificationē reſurrectōi ꝙͣ paſ ſioni: cū dixit reſurrexit ꝓpt̓ iuſtificatiōꝫ ⁊cͣ. Itē ad hoc ꝙ aliqua ca agit in ſubiecto oꝫ ꝙ attingat illud ſi riº noͣ attingit. querit̉ qualit̓ iuſtificat. Ad hoc dd̓. ꝙ r̄rº xp̄i po teſt dupl̓r ꝯſiderari: vt eſt in re uel vt ē ī aīa ꝑ ꝯſiderationē ſic̄ tactū eſt ſuꝑius in qōe de paſſione ẜm ꝙ ꝯſiderat̉ in re: ſic ſe hꝫ duobꝰ modis ad noſtrā iuſtificationē.s. ꝑ modum diſpoſitionis: ⁊ ꝑ modū exēplaris. ꝑ moduꝫ diſpoſitionis: qͥa tota hūana naͣ ordinat̉ ad naͣm humanā in xp̄o. Un̄ cū vnit̉ in xp̄o dei tas: tota ſublimat̉ ita vt ſit in tota ꝑticipati one deitatis. Hinc eſt ꝙ hēt̉ irreuerentia a ſanctis angelis. vt dicit̉ Apocꝭ. 19º. Et hͦ pꝫ ꝗa dyaꝰ qͥ an̄ incarnationē adorabat̉ ab hoīe ia nō adorat̉ etiā a barbaris nationibꝰ. Di ſponit̉ gͦ magis ac magis ꝑ incarnationem ⁊ paſſionē: ⁊ etiā ꝑ reſurrectionē ad maio re gratiā. vnde pſal. Reſpice in faciē xp̄i tui. Glo. fac xp̄m īnoteſcere oībus vt poſſimus ire de vtute in ꝟtutē. Itē ſe hꝫ ꝑ modu exēplaris ad noſtrā: ẜm ꝙ dr̄ Ro. 6º. Que admodū xp̄s reſurrexit: ita nos in nouitate ābulemus. iſto mō ſe hꝫ ad iuſtificatiōꝫ nr̄aꝫ pn̄tem. Duplex.n. eſt iuſtificatio. Nā iuſtifi catio eſt rectitudo a curuitate in rectitudī nē. Iuſtificatio in pn̄ti ē a curuitate culpe ad rectitudine gr̄e. Futura ꝟo iuſtificatio erit a curuitate miſerie ad oīmodā rectitudinē ⁊ ſic iuſtificationis future ē exēplar ſeu ca exēplaris. ſic ſe hꝫ ẜm ꝙ ꝯſiderat̉ ī te. ẜꝫ autē ꝙ ꝯſiderat̉ in aīa vt credita ⁊ amata iuſtifi cat: ſicut dictū ē ⁊ in gloria ꝯſūmat̉. Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ magis attribuit̉ iuſtificato paſſioni. dd̓. ꝙ nō ſequit̉: ꝗa plena iuſtificaᵈ ab oīmoda miſeria nō erit niſi in beatitudīe que iuſtificatio incipit in pn̄ti. ⁊ in btītudīe ꝯſūmat̉: ẜm ꝙ dicit glo. Ro. 4º. Noua vita in iuſtificatione īcipit ⁊cͣ. Ad alind qd̓ ob icit̉ ꝙ vtraqꝫ iuſtificāt dd̓. ꝙ veꝝ ē etiā ꝙ tū credūt̉ ⁊ amant̉. ſed hoc ē diſponēdo. rrꝭ enī credita ⁊ amata diſponit ad iuſtificatōꝫ Reſurrectio ꝟo ſignū eſt ⁊ cā iuſtificatōis ſolū. Paſſio cā eſt ẜꝫ qd̓ dic̄ glo. Bede. ⁊ io magis attribuit̉ iuſtificatio reſurrectiōi ꝙͣ paſſioni. qͥa ſignū ⁊ cāe ⁊ ꝯplementum. Cōſequenter queri tur an ſit cā reſurrectionis corpoꝝ. Et pͥmo querit̉ an ſit bonoꝝ ⁊ maloꝝ: an bonoꝝ tm̄ Ad pͥmū ſic pſal. Dabit uoci ſue uo. ꝟ. Gloſa ſuſcitandi gnal̓r oēs mortuos ⁊cͣ. Itē Io 5º. Uenit hora ⁊ nūc ē ⁊cͣ. Glo. ꝑ ꝟbum carnē ſcm̄ fiet: corpoꝝ reẜrectio in futuro. Iteꝫ ibideꝫ oēs qui in monumētis ſunt audient uoce filii dei ⁊cͣ. Con. Sicut ſe hēt paſſio ẜm cālitatē ad redēptionē. ſic rrº ad reſurre ctionē. Si gͦ paſſio nō hꝫ effectu niſi ī boniſ qͥa nō iuſtificat niſi bonos. gͦ nec r̄rº erit ca niſi reſurrectōis bonoꝝ. Itē quicqͥd fecit fecit ꝓpter iuſtificatōꝫ noſtrā ⁊ ꝓpt̓ remiſ ſionē peccatoꝝ. Un̄ Ro. 4º. Hortuus ē ꝓp delicta ⁊cͣ. ergo reſurrectio nōͣ habebit effe ctu niſi ī bonis qͥ hn̄t remiſſionē peccatoꝝ Si dicat̉ ꝙ generalior ē cālitas reẜrecti onis ꝙ paſſionis. Querit̉ gͦ qͣre cālitas re ſurrectōis ſit gnalior: ⁊ attīgat bonos ⁊ ma los pluſꝙͣ cālitas paſſionis. Ad qd̓ dd̓m ꝙ reſurrectō xp̄i ē cā reſurrectōis bonoꝝ ⁊ maloꝝ: ſꝫ different̉. qͥa bonoꝝ cū īmutatiōs maloꝝ nō cū īmutatōe. Iō Hebre. 6º. Funda mētū reſurrectōis mortuoꝝ. Glo. niſi aliqͦs credat ꝙ reſurrectio xp̄i efficit noſtrā. non hꝫ ſuꝑ qd̓ fūdamentū edificet. Ad pͥmuꝫ obiectū dd̓. ꝙ vno mōͣ. s. loquēdo de reſur rectione glorioſa ſic ſe hꝫ r̄rº ad reſurrecti on: ſic̄ paſſio ad redemptionē: vel iuſtificatī onē. Si aut loq̄mur de reſurrectione coīter nō ſic ſe hꝫ ⁊ rō hꝰ eſt. ꝗa xp̄s reẜgens glorio ſe cā eſt reẜrectionis: nō tn̄ ꝓducit̉ effectus niſi cū apparebit iudex viuoꝝ ⁊ mortuoruꝫ qͥa aucͣtas iudicādi data eſt eī cū glorioſa re ſurrectione: ẜm qd̓ dicit glo. ibi. Parauit in iudicio tronū.s. qͥa iudicatꝰ fuit: datū eſt iu diciū ei. Iō etiā dr̄ phi. 2º. Propter paſſionē dedit illi nomē. qd̓ eſt ſuꝑ oē nomē. Et hoc ec̄ dr̄ Math̓. vltīo. Data eſt mihi oīs ptās. ⁊cͣ ⁊ hoc eſt ſuꝑ bonos ⁊ malos: ⁊ ita cū venit iudex oēs oꝫ reſurgere. Ad aliud dd̓. ꝙ lꝫ xp̄s fecerit qd̓ fecit ꝓpter iuſtificationem noſtrā: nō tn̄ ſeqͥtur ꝙ riº ſua nō hēbit effe ctu niſi in iuſtificatis. Licet.n. que fecit xp̄s ordinata fuerint ad hōis iuſtificatione. ni hiloīª: qͥa humiliauit ſe ad ſuſtinēdū dura: ⁊ indecentia. data fuit illi ſublimatio ꝙͣtum ad ptātem exercēdi: iudiciū ꝙͣtū ad bonos ⁊ malos: ut pꝫ ex p̄tactis. Un̄ cālitas reſurre rectionis fuit generalior cālitate paſſionis Un cū uenerit ad iudicandū oēs reſurgent. Conſe quenterᵇ que rit̉ de mō an ſe hēat vt cā ꝯiuncta: uel vt re mota ad noſtrā reſurrectionē. ⁊ ſi r̄iº effice̓t mo in ſcīs reſurrectionē corpoꝝ. Ad quod Ambro. Gaudiū patriſfamilias: fideliū ſibi le titia coītat̉ ut que ſubſecuti ſūt ſil̓itudine paſſionis coītent̉ gloria reſurrectionis: ẜm qd̓ dr̄. 2. Corꝭ. i. Si ſocii fuerimꝰ paſ: ⁊cͣ. ergo vr̄ ꝙ r̄rº eiꝰ ſit cā ꝯiuncta. Itē Ambroſi. ibidē in quodā ẜmone paſch̓. Math̓. 25º. Gl̓ ta corꝑa ſcōꝝ ſurrexerūt legimus in prima reſurrectionis feſtiuitate ſcōꝝ corꝑa ſuſci tata fuiſſe: cur noͣ quotiēs feſtiuitas reſurre ctionis eiꝰ celebrat̉ quotiēs reſurgere creda mus ⁊ ſcos. Itē Ieroꝰ in ẜmone de aſſū ptione: ueri teſtes nō eſſēt niſi ꝟa eſſet eoꝝ rjº. Itē ẜm illud Actꝭ. 2º. Sepulcrū illius apud nos eſt. In quodā ſermonē ⁊eroꝰ nō fuit auſus dicere ꝙ ip̄e aut corpus eius apud nos eſt: ſed ſepulcꝝ eiꝰ ⁊cͣ. Sil̓r q̄rit̉ de gl̓ioſa ꝟgine an reſurrexerit. Ad qd̓ ℟º qͥa deo nihil eſt īpoſſibile: nec nos factu de bt̄ā ꝟgine abnuimꝰ. Conͣ. pſal. Ad ueſpe rū demorabit fletꝰ ⁊cͣ. Glo. fletus eſt miſeria originalis culpe que d̓morabit̉ vſqꝫ ad diē dn̄i: quo r̄rº noſtra futura eſt. gͦ nō ſumus reſurrecturī vſqꝫ ad diē dn̄i. Itē Iob. 15º Nō reſurgꝫ hō donec attentat̉ celū.i. donec mouet̉ glo. nō negat reſurgere. ſꝫ donec at tentet̉ celū. gͦ ⁊cͣ. Itē Actꝭ. 2º. Quē deꝰ ſu ſcitauit. glo. nō cōi reſurrectione que in fine differt̉: ſꝫ que tertia die celebraret̉. Item idē pꝫ ad ſenſū cū ſint apud nos corpora ſan ctoꝝ. ℟º dd̓. ẜm Augl. ad Paulinū. Alij ſūt humani limites reꝝ. alij diuinaꝝ ſigna ꝟtutū: alia que naͣl̓r. alia que mirabilit̉ fiunt dd̓. gͦ ꝙ ẜm curſum naͣe nō dꝫ eſſe reẜrectō ante innouationē mūdi per paſſionē. igitur xp̄i fuit meritū ⁊ noſtre iuſtificationis ⁊ nō ſtre reſurrectionis ⁊ glorie quo ad corpꝰ ⁊ qͦ ad animā. Un̄ ꝑ ſufficientiā reſtituet̉ homo ꝑ illā in pͥſtinā dignitatē: ſed adhuc nō erat effectꝰ ꝓductꝰ: qͥa duplex erat adhuc tentio s. aīaꝝ in limbo: ⁊ corpoꝝ incineratione. Ao ſoluendā tentionē aīaꝝ apparuit ꝟbū ī aīa apud īferos. Sil̓r ad ſoluēdū tentione corpo rū oportuit ꝙ ꝟbū cū aīa ⁊ corꝑe appareat vl̓r qd̓ fiet pꝰ innouationē. Primꝰ effectꝰ.s. liberatōis aīaꝝ factꝰ ē ſtatī pꝰ paſſionē. Reli quꝰ fiet pꝰ innouationē mūdi. ut dcm eſt. ꝓ portionalia.n. ſunt locus ⁊ locatū. iō ad glo riā corpoꝝ exigit̉ innouatio locoꝝ. ẜꝫ ergo limites reꝝ nō dꝫ eſſe reſurrectio corporuꝫ niſi cū apparebit in iudicio īnouato mundo Innouatio aūt nō dꝫ eſſe niſi ꝯpleta morta li generatione. ſed ẜm diuinaſigna ꝟtutum nō eſt negandū qͥn aliquoꝝ rrº ſit. ẜm Iero. Qui nō auſus eſt negare reſurrectionē btē ꝟginis. Sicendū ad illud Ambro. ꝙ gau diū patriſfamilias ⁊cͣ. ꝙ eſt rrº in merito ⁊ in re. Un̄ Ambro. Eſt plane ſocietas: qͥa ſi nō reſurrexerūt corꝑe: reſurrexerūt iā mēte. Un̄ Ambro. ītelligit de merito nō de re. Ad aliud qd̓ obr̄ de reẜrectione corpoꝝ ſancto rū. dd̓. ẜꝫ Iero. Propt̓ cautelā ſalua fide pio magis deſidtrio dubitare oꝫ qͣꝫ temere dif finire que ſine ꝑiculo ſciri nō pn̄t. vel poteſt dici: ꝙ ꝟa fuit eoꝝ r̄rº.s. in corpore uero nō fantaſtico ⁊ aīa. ſed ꝯpleto eo ꝓpter qd̓ re ſuſcitati fuerūt redacti ſunt in puluereꝫ. vt vult Augꝰ de īmirabilibꝰ ſacre ſcripture. Un̄ dicit corꝑa ſcoꝝ de monumētis ueniē tia in monumēta ſe retraxerūt ubi vltimam reſurrectionem expectant. Conſequenter que rit̉ an ſit cā neceſſaria uel ꝯtingens. Ad qd̓ ſic. i. Corꝭ. 15º. Si xp̄s reẜrexit ⁊ nos reẜge ſi ꝯſequētia eſt neceſſaria a cā ad effectū. gͦ r̄rº xp̄i cā eſt neceſſaria. Con. Si ncc̄ia ca eſt. gͦ circūſcripta illa nō erit ponere noſtrā Ꝙ aūt circū ſcripta illa ſit rrº nr̄a pꝫ. quia cir cūſcripta redemptione ⁊ reſurrectōe. ncc̄e ē eē diuinā iuſticiā: ⁊ ita oꝫ reddere vnicuiqꝫ qd̓ meruit: ⁊ ita neceſſaria eſt r̄rº vt fiat re tributio in aīa ⁊ corꝑe. Itē alius modus fuit deo poſſibilis. gͦ r̄rº eſt cā ꝯtingens. ℟º dd̓. ꝙ eſt neceſſariū ꝑ ſe ⁊ ꝑ accidēs Primū eſt ꝙ nō potuit: nec pōt: nec poterit alit̓ ſe habe̓. Per accidens eſt ꝙ nō pōt aliter ſe hr̄e: ſꝫ potuit. talis eſt r̄rº vel al̓r ē neceſſi tas ẜm cām ſuꝑiorem ⁊ inferiorē ſic̄ ⁊ veri tas. Itē ẜm cam ſuꝑiorē dupl̓r eſt ncc̄itaſ p̄ſcientie: ⁊ eſt neceſſitas iuſticie. Neceſſita te p̄ſcientie ncc̄ia erat r̄jº xp̄i. ⁊ etiā ab īitio qͥa ibi ab eterno erat p̄ordinatū: nō tn̄ neceſ ſaria neceſſitate iuſticie. īmo pꝰ lapſū ſoluꝫ ncc̄ia fuit neceſſitate iuſticie. ⁊ noſtra ſil̓r ci cūſcripta redemptione neceſſaria erat rrº ẜꝫ hūc modū vltimū. Itē ẜm cāꝫ īferiorē ſil̓i diſtinguendū: ꝗa aūt ſe hꝫ ad ſꝑ ꝓducendū effectu.i. ꝯiuncta effectui: ⁊ ſic nō eſt cā ne ceſſaria uel ſe hꝫ ad ꝓducendū effcm ſuū ī determinato tꝑe: vt motꝰ celi. in tali ſitu ē cā eclipſis: ſic riº xp̄i ordinata in iudicio eſt neceſſaria noſtre reſurrectionis cā. Et hoc dicit glo. ſuꝑ illud pſal. Dabit uoci ſue ⁊cͣ. ⁊ ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad obiecta. Cōſequenter queri tur de drīa paſſionis ⁊ reſurrectionis ī cau ſando. Ad qd̓ ſic Ro. 5º Nō ſicut delictum ita ⁊ donū. Glo. i. maius eſt donū xp̄i ꝙ pec catū Ade. Si gͦ peccatū Ade introduxit pec catū in aīa ⁊ pena gͦ donum mortis xp̄i fuit ſufficiens ca ꝓ his oībus delendis gͦ r̄rº n̄ eſt ca. Itē ſaluatorē expectamꝰ ea ptāte ꝙ̄ pōt ſibi ſubicere oīa. ph̓. 3º. Sed hec ptās da ta eſt illi ꝑ paſſionē. Phi. 2º. Propt̓ qd̓ deus exaltauit illū ⁊cͣ. gͦ totū referendū eſt ad paſ ſior. ℟º paſſio xp̄i vt fuit cā me̓itoria nr̄e reſurrectionis ⁊ felicitatis. Sꝫ deſcenſus ad inferos: ⁊ rrº fuit ẜm efficientiā. Un̄ Ro. 5º Glo ſaluati ſumus ab ira ꝑ paſſionē ⁊ recon ciliati pr̄i: nodū tn̄ reſtituti: ꝑ effectū felicita ti. ſed eſt felicitas eſſentialis: ⁊ hec erit ī do Et eſt felicitas accidentalis que ē ex ꝯſorto uel loco. ꝟbu gͦ deſcendens liberauit ſcōs a loco doloris: ẜm qd̓ dicit glo. Actꝭ. 2º. Folu tis doloribꝰ inferni. vn̄ reſtituit ẜm effectuꝫ felicitatē que in deo eſt ꝑ deſcenſū ad infe ros. Sed alia eſt felicitas in ꝯtemplatiōe hu manitatis: ⁊ hāc habuerūt ꝑ reſurrectioneꝫ ⁊ hec iteꝝ eſt felicitas accidentalis. Sꝫ in aſ ſenſione addita eſt felicitas accidental̓ q̄ eſt ex ꝯſortio angeloꝝ ⁊ pulcritudine loci.s. ce li empyrei. Ulteriꝰ addet aduentꝰ ad iudiciū ꝗa tūc erit plena reſtitutio felicitatis.s. ī aīa bus ⁊ corꝑibus: ⁊ ſic ſunt differentes cau ſalitates ẜm effectu. ⁊ ſic pꝫ rn̄ſio ad obiecta Onſequenter q de tꝑe reſurrectionis xp̄i. Et q̄rit̉ pͥmo de acceleratione reẜrectōis. 2º de di latione reẜrectionis uſqꝫ ad tertiū diē. de determinatōe reſurrectōis quantum ad dīem ⁊ horam. ſic obr̄. Hebre. 2 Ad primum pebuit ꝑ omīa fratribꝰ ſimilari. gͦ debuit eis ſimilari in naͣ ⁊ gr̄a ⁊ ſil̓r in gloria. nō vr̄ ergo ꝙ debue̓it gloriā ſuſcepiſſe niſi cū fratribꝰ. gͦ nec ante frēs reẜgere. Itē ſic ſe hꝫ xp̄s ad eccleſiam ſic̄ caput ad corpꝰ. Sꝫ incōueniens eſt caput eſſe diſſil̓e corꝑi in naͣ. vn̄ monſtꝝ eſt. ſicut ſtatua illa ꝑan. 2º. Sil̓r eſt incōueniēs ꝙ fit diſſil̓e in gr̄a. Ergo eadē rōe vr̄ incōueniēs ꝙ ſit diſſil̓e in gloria. Sꝫ ſi ponat̉ r̄rº xp̄i an generalē ponit̉ diſſil̓e caput ⁊ corpꝰ gͦ ⁊cͣ. Itē ꝓportionalit̓ ſe hn̄t gr̄a ⁊ gl̓ia. Si gͦ nō p̄ceſſit gr̄a ẜm rē in capite. gͦ nō dꝫ p̄ce dere gloria. ꝙ aūt nō p̄ceſſerit ẜm rē gr̄a. pꝫ ꝗa gr̄a fuit in antiquis pr̄ibus qui erat eiꝰ mēbra. Si gͦ ẜm rē ⁊ ordinē nō p̄ceſſit in ca pite gr̄a. gͦ nec dꝫ p̄cedere gloria. Itē Le ui. 19º. Nō morabit̉ opꝰ mercenarii apd̓ te ⁊cͣ hec ē lex dīna nō dꝫ merces mercenarii d̓ti neri. Ergo ſcī meruerūt gloriā aīe ⁊ corꝑis pleta redēptione ꝑ xp̄m. gͦ nō dꝫ detineri qͥn habeant mercedē ſuā. gͦ debuit reſurgo cū xp̄o. uel qͣre retinēt̉ merces eoꝝ. Iteꝫ ſtipendiū pctī mors eſt. Ro. 6º. Sꝫ peccatuꝫ originale cōe eſt oībus. qͥa ſil̓ oēs vl̓r pecca uerūt. Sꝫ ꝑ xp̄ꝫ fit deſtructio mortis q̄ fuit ꝑ peccatū Ade. gͦ in reſurrectōe xp̄i debent oēs reſurgere. ℟º dd̓. cū querit̉ de acce leratione reẜrectionis xp̄i an ꝯueniens fuit ea differri dd̓. ꝙ nō: nec fuit ꝯueniens ꝙͣtū ad ip̄m: nec ꝙͣtū ad nos: ꝙͣtū ad ip̄m: qͥa non eſt ſil̓is ſua ꝯditio nr̄e ꝯditioni. qͥa ſua eſt a pͥncipio celeſti. i. Corꝭ. 15º. Scd̓s hō de celo ce leſtis. Glo. qͥa nō hūano ritu: ſꝫ nutu diuino conceptꝰ eſt ⁊ natꝰ. Nr̄a ꝟo ꝯditio de pͥmo t̓reno eſt. vn̄ ibidē qͣlis terrenꝰ: tales ⁊ t̓reni Itē ꝗa eſt pͥmus ⁊ maxīus in dignitate. Dignū eſt vt pͥus reſurgat in gloria. Itē ꝙͣtū ad nos nō fuit ꝯueniens ꝙ differret̉ riº eiꝰ. īmo neceſſariū erat ꝙ reſurgeret quo ad nos: qͥa ad faciendū fide in nobis: qͥa niſi cito reſurgeret. qͣi nullus deinceps ip̄m cre deret eſſe deū. Itē neceſſariū fuit ꝙ cito reẜgeret vt daret̉ nobis forma: ⁊ exemplar nr̄e reſurrectiōis. Nō.n. poſſemus iſta allici ad amorē beatitudinis: niſi exēplar nr̄e reſur rectionis videremꝰ. Un̄. i. Corl. 15º. Primitie xp̄s eccleſie dignitas in xp̄o: ꝑ quā oꝫ reſur gere. Un̄ glo. Primꝰ tꝑe maximꝰ dignitate qui pͥor reſurrexit vt fidē faceret: ⁊ formam daret credentibꝰ ⁊cͣ. Ecce triplex rō ſupradcā Qd̓ aūt obr̄ ꝙ debuit fratribꝰ ꝑ oīa aſti milari. dd̓. ꝙ veꝝ eſt in his q̄ neceſſaria ſūt ad noſtra redemptōꝫ: ⁊ ꝯueniunt ſue digni tati. Ꝙ aūt differt̉ rrº nō ꝓdeſſet ad noſtrā redemptionē: īmo noceret ⁊ etiā ſuā digni tatē: vt p̄dictū eſt nō deceret. Ad alid̓ qd̓ obr̄ ꝙ nō debuit p̄cedē̓ gloria capitis. quia nō p̄cedit gr̄a. dd̓. ꝙ ordo glorie nō attēdit̉ ẜm ordine tꝑis: ſꝫ ẜm ordine dignitatis. Un̄ qͥa hꝫ p̄rogatiuā in gr̄a dꝫ hr̄e p̄rogatiuam in gloria. Un̄ ſuꝑ pſal. Preueniſti eū in bene dictionibꝰ ⁊cͣ. Glo. in eo plenitudo diuinita tis habitauit vt ip̄e ſit pͥmo genitꝰ in multꝭ fratribꝰ p̄ ceteris hn̄s ſpiritu.i. gratiā ⁊ p̄ ce teris reſurgens ⁊cͣ. Ad aliud qd̓ obr̄ ꝙ n̄ dꝫ detineri merces ſcoꝝ dd̓. ꝙ ſi retributō p̄mii differret̉: ẜm meritū vltra tp̄s quo cō ferendū eſt: tūc nō eſſet iuſticia. ſi aūt diffe rat̉ ẜm ꝙ ip̄e ordinat qui potiꝰ illā retribuit ex gratia qͣꝫ ex meritis. ⁊ ꝓut ꝯgruit tc̄ nō ē iniuſticia: ⁊ qͥa illud eſt ẜm generalē iuſticiā qua debet̉ p̄miū electis. ⁊ q̄ oēs inſil̓ remu nerabūt̉. Un̄ Apocꝭ. 5º. Date ſūt illis ſingule ſtole: ⁊ dictū eſt vt ſuſtinerent modicū do nec īpleat̉ numerꝰ fratꝝ. Si querit̉ quare differt̉ reẜrectio gn̓alis dd̓. ꝙ nō dꝫ eſſe an̄ īnouationē mūdi: qm̄ locus ⁊ locatu ſe hr̄e debet ẜm ꝓportionē: qͥa gͦ nō ꝯuenit ꝙ mū dus iſte īnouet̉ donec īpleat̉ numerꝰ electo rum: qͥa oꝫ ꝙ ſit locus merendi. Iō nō ꝓpor cionaret̉ locus locato. Iō Augꝰ. 20. de ciui dei. Nobis in meliꝰ īmutatis ip̄e mūdꝰ īno uabit̉ vt ita ꝓportionet̉ locꝰ locato. Ad aliud qd̓ obr̄ ꝙ oēs in Adā peccauimꝰ Di cendū ꝙ oēs peccauimus in Adā ẜm cauſaꝫ nō tn̄ ẜm effectū: eodē mō oēs reſurgemus cū xp̄o ẜm cām nō ẜm effectum. Conſequenter que rit̉ de dilatione reẜrectionis uſqꝫ in diem tertiū. Ad qd̓ ſic. Nō eſt maior dignitas ẜui ꝙͣ dn̄i. Si gͦ ex indignitate eſt reẜrectiōis dilatīo. gͦ nō magis dꝫ differri reẜrectio xp̄i ꝙͣ alicꝰ ſerui. Sꝫ aliqui ſerui rapient̓ obuiam xp̄o in aera. pͥma teſſa. 4. Et erit eoꝝ rrº ī mo mēto tꝑis. Ergo multo fortiꝰ r̄iº xp̄i. Itē Actꝭ. 2º. Impoſſibile erat verbum detineri morte ⁊cͣ. Ergo neceſſariū fuit ip̄m reẜgere Si gͦ ponat̉ ꝙ nō reẜrexit ante diem tertiū gͦ ponimꝰ ip̄m detentū mortē. Itē pſal. Que vtilitas in ſan. meo. Glo. ſi nō ſtatī reẜ go ⁊cͣ. Conͣ. i. Corꝭ. 15º. Reẜrexit tertio die Glo. ꝓbata ꝟa morte ⁊ hoc tertia die vt cre dat̉ eadē ptate nos poſſe ſuſcitare. ſed ſi ſta tī reẜrexiſſet no crederet̉ vere mortuꝰ. cum gͦ nō debuerit reſurgere: ita vt ꝓbaret veraꝫ mortē debuit differri r̄iº vſqꝫ in diē tertiū vt ſicut in ore duoꝝ vel triū teſtimoniū ſtat oē v̓bū. gͦ in illis tribꝰ diebꝰ exꝑiri poſſit oē factū. ℟º dd̓. ꝙ ꝯueniens fuit ꝙ expe ctaret tertiū diē ꝓpter tria. Propt̓ ſigͣtionē Lucꝭ. 22º. O portuit xp̄m pati: ⁊ reſurgē̓ t̓tia die. Glo. merito vna die ⁊ duabꝰ noctibus in ſepulcro iacuit. qͥa lucē.i. gratiā ſue mortꝭ q̄ tm̄ in carne erat tenebris nr̄e duple mor tis: qͥa in carne ⁊ aīa erāt oppoſuit. Et ad ſi gnificandū ꝙ lux ſue mortis curauit nr̄am duplā mortē. Scd̓o ꝓpter ꝓbationē qͥa ſicut in ore duoꝝ uel triū teſtimonium ſta oē ꝟbum. ſic in tribꝰ dīebꝰ exꝑitur oē factū Un̄ hec ē rō litteralis.s. vt ꝓbaret verā mor tē ẜm glo. p̄dictā. 3º ꝓpt̓ ſue ptātis oſten ſione: qͥa ſi ſtatī reſurrexiſſet nō videret̉ hr̄e ptatem ponēdi aīam ſuā: ſic̄ reſumendi ⁊cͣ. Et hoc eſt qd̓ dicit glo. i. Corl. 15º. Probata ꝟa morte ⁊cͣ. Ad hͦ gͦ qd̓ obr̄: ꝙ nō ē ma ior gloria ſerui ꝙͣ dn̄i. dd̓. ꝙ hoc nō eſt ꝓpt̓ dignitatē ſeruoꝝ ꝙ ip̄i ſtatī reſurgant: ſed ꝓꝯter gloriā electoꝝ q̄ āplius n̄ dꝫ differri Un̄ in inſtanti morient̉ ⁊ īcinerabunt̉ ⁊ re ſurgent. Ad aliud qd̓ obr̄ qd̓ īpoſſibile erat ip̄m detineri morte. d d̓. ꝙ ſtatī nō dicit ni miū tꝑis. ſed breuitatē.ſ. uſqꝫ ad diē tertiaꝫ Un̄ glo. i. Corꝭ. 15. Probata vera morte ⁊ hoc ta cico.s. tertia die ⁊cͣ. Un̄ tā cito non dicit minimum tꝑis ſed breuitatem ⁊cͣ. Cōſequenter queri tur de deterīatōe diei ⁊ hore. Querit̉ gͦ an tribus diebꝰ ⁊ noctibꝰ fuerīt mortuꝰ ⁊ pꝰ reſurrexit. Ad qd̓ ſic Math̓. 12º. ſic̄ ionas ⁊cͣ Con. Ro. 6º. Hoc ſcientes qͥa vetꝰ homo nr̄ crucifixus eſt vt deſtruat̉ corpꝰ peccati Glo. quieuit in ſepulcro vna die ⁊ duabus noctibꝰ: ꝗa noſtra duplā vetuſtatē ſua ſim pla ꝯſumpſit. Ad qd̓ rn̄dendū: ꝙ fuit ibi tribꝰ diebus ⁊ tribꝰ noctibus. ⁊ ꝑ tres dies naͣles. 6. feria cū nocte p̄cedente erit vna di es ⁊ ita ꝑ ſynodochen fuit ibi illa die. Itē fuit ibi ꝑ totū diē ſabbati cū nocte p̄cedēti ⁊ ita ꝑ illū totū diē naͣlem abſqꝫ ſynodoch̓ Itē nox p̄cedens dn̄icā reẜrectionis cuꝫ ip̄a die eſt vna dies naͣlis. ⁊ ꝑ illā noctē fuit ibi: ⁊ ita ꝑ diē naͣlem.i. ꝑ ſynodoche ⁊ ita ꝑ tres dies naͣles fuit in ſepulcro: nō tm̄ fuit ibi ꝑ vnū diē artificialē: ⁊ ꝑ duas noctes īte gras: ⁊ ſic intelligit̉ illud Ro. 6º. Itē q̄rit̉ de hora cū dr̄ tertia die. Nūquid ītelligitur de luce ſurrexit uel an̄ lucē: ⁊ vr̄ ꝙ an̄ luceꝫ ꝑ illd̓ qd̓ dr̄ iudi. 16. Dormiuit ſāſon vſqꝫ ad mediū noctis ⁊cͣ. Glo. Sāpſon media nocte n̄ ſolū exiuit ſed portas tulit: ꝗa redemptor nr̄ nō ſolū de inferno liber exiuit: ſꝫ de inferni clauſtro portas deſtruxit. ⁊ ſic vr̄ ꝙ an̄ lucē reẜrexit. Sꝫ conͣ Augꝰ ſuꝑ illud. i. Mach. 3 Elegit lyſias ptolome. Glo. ab hora noctꝭ xp̄i vſqꝫ ad diluculū reſurrectionis ꝯſtant hore xl. Si ip̄a nona ꝯnumeret̉. Cū gͦ dixerit ibi ꝙ in diluculo pꝫ ꝙ nō ante lucē īmo in die Ad qd̓ rn̄dendū ꝙ nō ſunt conͣria hec. ꝗa ꝙ dr̄ ante lucē ſurrexit reſpicit illud qd̓ dic̄ Io. 20. Cū adhuc tenebre eſſent. Et ſic intelli git̉ illud ante lucē.i. anteꝙͣ eſſet clara dies ī diluculo enī nodū eſt clara dies. Eſtat querere de demōſtratōe reſurrectionis. Re ſurrectio aūt demōſtrata eſt bis an̄ꝙͣ fieret In mote Petro ⁊ Iacobo ⁊ Ioh̓i. 17º. math̓ ⁊ poſtꝙͣ facta eſt pluries diſcipul̓ ꝑ dies. xl. apparens eis Actꝭ. i. Queſtio gͦ ꝟſat̉ circa pͥmā demōſtrationē ſeu oſtenſionē glorie re ſurrectionis. De qua dicit̉ Math̓. 17º. Trāſ figuratꝰ eſt ⁊ reſplenduit facies eiꝰ ſic̄ ſol: ⁊ ueſtimēta eiꝰ facta ſūt alba ſicut nix ⁊cͣ. Circa quā querūt̉ plura. Primo vtꝝ mutaº facta in corꝑe dn̄i dēat dici tn̄ffiguratio. An claritas que apparuit in corꝑe dn̄i in illa fuit ꝟa uel imaginaria. An claritas illa eēt in corꝑe xp̄i vt in ſubiecto uel in aere circū fuſo. An claritas illa fuit claritas que dr glorioſa: vel ſil̓is glorioſe. An claritas illa eſſet naͣlis vel aſſupta: ⁊ circah̓ duo qͣrunt̉ Primū eſt an claritas illa īeſſet corꝑi xp̄ ꝑ naͣlem potentiā. Scd̓m an eſſet naͣlis ei nō ſolū ī potētia: ſꝫ ec̄ ſcd̓m actu. An ſolū corpꝰ xp̄i ſit trāſfigurabile. ⁊ vtꝝ dēat dici tn̄ſfiguratio fuiſſe in Moyſe ⁊ Helia. De ꝯꝑatione ⁊ drīa apparitionis dn̄ice anteꝙͣ fieret ⁊ poſtꝙͣ facta eſt. De circūſtantus illiꝰ an̄. s. Moyſes ⁊ Helyas fuerūt ibi vere uel imaginarie. De viſione apoſtoloꝝ an viſio illoꝝ fuit oculo corporali. obr̄ in hūc Circa primum nodūaſiui la mutatio fcā in corꝑe figurato manēte ea dē figura que pͥus in illo pꝰ illā mutationeꝫ dꝫ dici tnſfiguratio: ſꝫ mutatio fcā in corꝑe xp̄i in illa apꝑitione: qn̄ reſplenduit facies e ius ſicut ſol fuit fcā in corꝑe figurato. ⁊ re māſit eadē figura in eo corꝑe que pͥus erat gͦ illa mutatio nō dꝫ dici tnſfiguratio. Se cuda rō apparitionis eſt in corꝑe xp̄i ante re ſurrectionē ⁊ pꝰ reſurrectionē. Et tūc obr̄ ſic. Sicut ſe hꝫ corpꝰ mortale ad ꝓprietatem mortalē: ita ſe hꝫ corpꝰ glorioſū ad ꝓprietatē īmortalē. gͦ ꝑmutati. ſicut corpꝰ glorioſuꝫ ſe hꝫ ad ꝓprietatē corꝑis mortalis. Ita ſe habꝫ corpꝰ mortale ad ꝓprietate corꝑis glorioſi Si gͦ pꝰ reſurrectionē corpꝰ xp̄i glorioſum fuit oſtenſū ſub ꝓprietate corꝑis mortalis qͥa ſub palpabilitate. An̄ reſurrectionē vero corpꝰ eiꝰ mortale fuit oſtenſū ſub ꝓprietate corꝑis glorioſi. Sed pͥma oſtenſio que ē cor poris glorioſi nō dr̄ tn̄figuratio. gͦ ſimilit̓ nec iſta oſtenſio que eſt corporis mortalis: ſb̓ ꝓprietate corꝑis glorioſi: dꝫ dici tn̄ffiguraᶜ illa: ⁊ ꝙ ꝯueniat hec ꝯparatio patet ex. 17º. Math̓. Tn̄ſfiguratꝰ eſt ante eos ⁊cͣ. Glo. Be de oſtendit claritatē ſil̓eꝫ future īmortalita ti: ſicut pꝰ in corꝑe īmortali. oſtēdit diſcipul̓ ſuis nō mortalitatē: ſꝫ formā ſil̓eꝫ mortalita ti: nō enī corpꝰ mortale ſubditū eſt īmortali tati: nec īmortale mortalitati. Ad oppoſi tū. i. Corꝭ. 4º. hoc trāſfiguraui in me ⁊ ī apol lo. Glo. in me ⁊ apollo figura ꝓpoſui. tnͣſfi guratio igit̉ nihil aliud eſt qͣꝫ ꝓpoſitio figu re. Si gͦ xp̄s ꝓpoſuit illā claritatē in figurā glorie reſurrectōis. ergo fuit ꝓprio figure in illa mutatione gͦ recte dr̄ tn̄ſfiguratio ⁊ hͨ pꝫ Math̓. 17º. Tranſfiguratꝰ eſt ⁊cͣ. Glo. glo ria future reſurrectōis on̄dit. xp̄s gͦ on̄dit illā claritatē in ꝓpoſitōe figure. hoc eſt in ſi gnū future reẜrectōis. Sol̓o dd̓. ꝙ figu ra in ſcriptura dr̄ tripl̓r. Uno.n. mō dr̄ figu ra diſtinctio ẜm ꝙͣtitatē: ⁊ hoc dr̄ ꝓprie fi gura. De hac legit̉ Sap̄. 7º. In uentre mr̄is figuratꝰ ſum. 2ªº dr̄ figura idē qd̓ forma Et hoc mō dr̄ figura ẜm qualitate. ⁊ eſt in qͣrta ſpē qualitatis: que eſt forma: uel cc̄ ali quid ꝯſtans figura. De hac hēt̉. i. Eorꝭ. 7º. Pre terit figura hꝰ mūdi. 3ºº dr̄ figura. idem qd̓ ſignū rei. De hac hēt̉. i. Corꝭ. xº. Hec aūt in figura ꝯtīgebāt illis. Cū igit̉ tn̄ſfiguratō ſit mutatio figure ſeu ẜm figurā pōt tnͣſfigu ratio eſſe mutatio figure ẜm ꝙͣtitatē uel ẜm qualitatē: vel oſtenſio ſigni. Si gͦ dicat̉ tn̄ſ figuratio mutatio figure ẜm ꝙͣtitatē hͦ mo no fuit trāſfiguratio in apparitōne illa xp̄i ſed dicēdo tnͣſfigurationē ſcd̓o mō hoc ē ẜꝫ ꝙ dr̄ quedā trāſformatio: ⁊ mutatio in for mā alia. De qua etiā dr̄. 2. Corl. xio. Sathanaſ tn̄ſfigurat ſe in angelū lucis hoc mō fuit ibi tn̄ffiguratio. Loquēdo gͦ de trāſfiguratiōe ocā tertio moͣ. Hoc mō etiā fuit ibi tranſfi guratio ſicut pꝫ ex glo. p̄dicta. i. Corꝭ. 3º. ẜm hͦ gº dd̓. ꝙ loquēdo de traffiguratione pͥmoᶜ bene ꝓcedit rō pͥma. ſꝫ n̄ ſcd̓o uel tertio mō Ad aliud dd̓. ꝙ tnͣffiguratō idē ē qd̓ tnͣſ formatio ⁊ aſſimilatio ad aliqͥd: ſꝫ ubi ē mu tatio ſeu aſſimilatio ignobilioris ad nobiliꝰ ꝓprie dr̄ aſſimilatio: vel trāſformatio: ⁊ nō e9º. ſicut domus in mēte: ſeu ars nō dicitur ſil̓is domui ī oꝑe ſeu artificio: ſꝫ e9º. Domꝰ in ope dr̄ ſil̓is arti: ſeu domui in mēte. Sed corpꝰ glorioſū nobiliꝰ eſt ꝙͣ corpꝰ mortale. Ubi gͦ fuit oſtenſio corꝑis glorioſi pꝰ reſur rectionē ſub ꝓprietate corꝑis mortalis: non debuit dici trāſfiguratio uel aſſimilatio glo rioſi ad nō glorioſū: qͥa erat ſb̓ ꝓprietate d̓ terioris qͣꝫ ſui. Sꝫ vbi fuit oſtenſio corporis mortalis ante reſurrectionē ſb̓ ꝓprietate cor poris nobilioris.s. glorioſi.ſ. ſub īmotalitate recte dꝫ dici aſſil̓iatio ad glorioſū corpꝰ. Poſtea queritur ca vtꝝ ritas que apparuit in corꝑe xp̄i fuit vera ve imaginaria. Ad qd̓ ſic Luce. 9º. Nō guſta būt mortē donec videant regnū d̓i. Glo. Be de glorificationē corꝑis in tn̄ffiguratione.i. imaginariā repn̄tatōꝫ future beatitudīs: ex qͦ pꝫ ꝙ glorificatio illa ſeu claritas fuit imagi naria ⁊ noͣ v̓a. Itē cōſil̓is mutatīo fiebat in ueſte xp̄i ⁊ in facie eiꝰ. ſed in ueſte eiꝰ nō fuit fcā muratᵈ coloris vniꝰ ī colorē aliū. qͥa ex nō alba: n̄ fuit facta alba. Cū gͦ ſe hēat color ueſtis ad ſplendorē illū: ſicut ꝓprietas corꝑis ad eūdeꝫ. Ergo facies xp̄i ex nō clara no fiebat clara. Si gͦ apparebat clara hͦ erat ſolū claritate imaginaria. Conͣ. Math̓. 17º. Nō guſtabūt mortē donec videant filiū ho minis venientē in regno ſuo. Glo. in ea clari tate in qua erit ꝑacto iudicio: ⁊ loquit̉ d̓ ca ritate quā viſuri erant diſcipuli in tn̄ſfigura tione. Si gͦ illa in qua erit ꝑacto iudicio eſt ꝟa. Et hͦ ſil̓r cū ſit eadē illi eſt ꝟa ⁊ nō ima ginaria. Itē in natiuitate on̄dit xp̄s veraꝫ ſubtilitatē. Sil̓r nō exiuiſſet clauſo virginis vtero. Sil̓r ambulando ſuꝑ mare vera agili tatē. qͥa alit̓ nō ambulaſſet. Ergo ſil̓r in triſfi guratione oſtendit verā claritatē. Solutᵇ ꝯcedendū eſt ꝙ claritas illa fuit vera. Ad pͥmū qd̓ obr̄ in contͣriū dd̓. ꝙ imaginarium dr̄ dupl̓r ſicut imago. Uno.n. mo dr̄ īma go ſil̓itudo que eſt exp̄ſſa in re. Alioº dicit̉ imago ſil̓itudo in ꝯprehenſiōe ſicut nos di cimꝰ ꝙ īmagines reꝝ corꝑaliū ſūt in anima īmaginaria. ⁊ gͦ rep̄ſentatio pōt dici ab ima gine ẜm qd̓ hꝫ eſſe ꝑ ſil̓itudinē exp̄ſſam in re uel in ꝯprehenſione imaginaria. Ergo repre ſentatio future beatitudinis dr̄ illa demo ſtratio glorie ab ip̄a ſil̓itudīe exp̄ſſa in re. qͥa ip̄a claritas exp̄ſſa fuit ſil̓itudo claritatis fu ture beatitudīs: talis aūt imaginaria repre ſentatio ꝟa eſt. ſed nō ſcd̓a hec eſt realis ⁊ de iſta ꝓcedit rō nō de pͥma. Ad aliud dd̓ ſicut het̉ Luc̄. 9º. facta eſt dū oraret ſpēties vultꝰ eiꝰ altera ⁊ ueſtitꝰ eiꝰ albus refulgēs vbi pōt eſſe dyaſintetica ꝯſtructio vt ſit ſen ſus refulgens albus. ⁊ tūc erit dd̓. ꝙ ex ſplē dore circūfuſo videbat̉ albꝰ. uel erit ſenſus ẜm qd̓ ordinant̉ ꝟba albus refulgeus: ⁊ tc̄ hoc eſt dicere: ꝙ ueſtitꝰ albꝰ refulgebat ex ſplēdore vultꝰ illiꝰ. Et hoc mō dꝫ fieri con ſtructio: ⁊ ita ex nō alba nō fuit fcā alba. Ad aliud dd̓. ꝙ alit̓ fuit mutatīo in ueſte ⁊ in facie: ꝗa in facie erat īmutatio ab interi ori. ip̄a enī claritas q̄ reſplenduit in facie ꝓ cedebat a ꝟtute interiori.s. aꝟtute diuinita tis ẜm Augl. ẜm ꝙ fiebat in ueſte ꝓcedebat ab exteriori: ⁊ ſolū ab exteriori erat mutatꝰ in veſte.s. a ſplendore facieī. vn̄ facies eius ſplendebat: ⁊ ex hoc ueſtis ⁊ ꝟa fuit īmutaᵇ in facie: ſꝫ nō in ueſte ſicut pꝫ ex p̄dicta aucͣte Luce. Nec debuit etiā ita eē ſic̄ in corꝑe xp̄i quia corpꝰ xp̄i erat glorificabile: ⁊ nō ueſtis ⁊ ꝓpter hoc dꝫ oſtendi in ſil̓itudine ꝓpͥetatꝭ corꝑis glorioſi q̄ ſil̓itudo realis eſt ⁊ ꝟa. Deinde queritur aa ritate illa que apparuit in corꝑe dn̄i. in quo fuit vt in ſb̓o. vtꝝ.s. in corꝑe xp̄i: uel in aere circūfuſo. Ad qd̓ ſic Hath̓. 17º. Bonū ē nos hic eē. Glo. Petrꝰ vidēs clarificatā hūanita te tāto afficit̉ gaudio: vt nūꝙͣ uelit ab eius ītuitu ſe cerni. Uidebat igit petrꝰ clarificatā hūanitatē: ſꝫ nō diceret̉ clarificata hūanitas niſi illa claritas eēt in hūanitate. gͦ illa clari tas erat in corꝑe dn̄i vt in ſubiecto. Iteꝫ Math̓. 17º. Ttaſfiguratꝰ eſt ⁊cͣ. Glo. gloriā fu ture reſurrectiōis on̄dit. Illa gͦ claritas erat ad oſtendendā gloriā future reẜrectionis. ſꝫ ſi illa claritas nō eſſet in corꝑe dn̄i vt in ſb̓ iecto: ſꝫ in aere. Iāꝑ hoc nō oſtenderet̉ gl̓ia future reẜrectiōis: ꝗa claritas illa que erat futura reẜrectione: nō erat in acre ſꝫ in corꝑe dn̄i. gͦ claritas illa que apparuit in tn̄ſfigura tione cū eſſet in ſignū ⁊ oſtenſionē illiꝰ que erit in glorioſa reẜrectiōe: nō erat in aere vt in ſubiecto: ſꝫ in corꝑe dn̄i. Itē al̓r eſt ſplē dor in ſole: alit̓ in colore. ꝗa ſplēdor ſolis ab initio eſt. Un̄ emittit ſplendorē in alia cor pora. In colore aūt eſt ſplēdor ab ex intrinſe co vt in ueſte. Si gͦ faciēs eiꝰ reſplēduit ſic̄ ſol. Relinquit̉ ꝙ ſplendor ille ⁊ claritas illa erat in corꝑe dn̄i vt in ſb̓o. Conͣ. In cor pore xp̄i ſicut in alijs corꝑibus erat duplex naͣ.s. elemētaris: ⁊ naͣ qͥnti corꝑis.s. naͣ cele ſtis: que eſt naͣ lucis: ẜm ꝙ corpꝰ noſtꝝ ha beat potentia ad claritate. hoc nō eſt ꝑ naͣm elemētale. ꝗa ẜm illā eſt corꝑale: ⁊ ſubi ectuꝫ ꝯtrarietati ⁊ opacū. Ergo hoc eſt ꝑ naͣm lu cis que ꝯciliat elemēta in corꝑe nr̄o. ſed ſic ſe hꝫ naͣ elemētaris ad naͣm lucis: vt cū vna apparet in corꝑibꝰ: alia occultat̉: ſicut modo apparet in corꝑibꝰ noſtris naͣ elemetaris. ſꝫ latet naͣ lucis. Sꝫ econrio erit in ip̄a gloria ī corꝑibus glorificatis. ꝙ natura lucis māife ſtabit̉: ⁊ natura elemētaris latebit. Fi gͦ vna manifeſtata alia latet: cū in tn̄ſfiguratōe dn̄i maneret natura elemētaris ī ſuo dn̄io ī cor pore ip̄iꝰ: nec mutaret̉ natura illa in ip̄o. qͥa ẜm ſenſū adhuc erat paſſibilis ⁊ natꝰ ad pa tiendū. gͦ natura lucis ⁊ paſſibilitas ad eā latebat in ſuo corꝑe. Ergo ſi a naͣ lucis ē cla ritas in corꝑibꝰ. coſtat ꝙ claritas illa in qua tūc apparuit nō erat ꝑ eductionē alicꝰ de poͣ in actu in ip̄o: ſꝫ ab extrinſeco erat. ergo fuit in aere vt in ſubiecto: ⁊ nō in corꝑe dnīco. Itē īpoſſibile eſt ꝙ circa idē ſubiectū ſil̓ ſint oppacū ⁊ claꝝ. Si gͦ naturā elemētareꝫ no cōcoītat̉ inſeꝑabilit̓ opacitas ẜm actum nulloº erat claritas ẜm actū in corꝑe: in quo ẜm actū ſeruat̉ naͣ elemētaris. ſed in triſfigu ratione ſeruabat̉ adhuc ẜm actu natura ele metaris in corꝑe dn̄ico. qͥa ẜꝫ illā erat adhuc corꝑale ⁊ paſſibile. ergo opacitas erat ẜm a ctu in ip̄o. Claritas gͦ q̄ apparuit ī ip̄o n̄ erat ip̄ius nec in ip̄o vt in ſb̓iecto: ſꝫ in aere circū fuſo. Sol̓o dd̓. ꝙ claritas illa fuit in cor pore xp̄i tāꝙͣ in ſb̓iecto: ⁊ nō tm̄ in aere circū fuſo. An̄ Lūc̄. 9º. facta eſt dū oraret ſpecieſ eius altera ⁊cͣ. Et loquit̉ de triſfiguratōe ip̄a i. alterata: vt dic̄ glo. ꝙ n̄ pōt eſſe niſi fieret ī mutatio circa ip̄am. hoc aut fuit ꝑ claritateꝫ Un claritas fuit ī corꝑe ſicut in ſubiecto: ⁊ alit̓ ⁊ alit̓ erat claritas in ueſte ⁊ in corpore qͥa ī corꝑe erat ab īteriori ſic̄ dc̄m̄ ē: ⁊ ita vt ī ſb̓o. ſed ī ueſte ab exteriori. s. a ſuꝑfuſo ſpli dore faciei. Ad pͥmū aūt īcontͣriū dd̓. ꝙ ī corꝑe dn̄i eſt ꝯſiderare multiplicē naturam s. natur ā corꝑis ẜm ꝙ corpꝰ: ⁊ naturā corpo ris: ẜm ꝙ aīatu aīa rōali. uel corꝑis naturam ẜm ꝙ vnitū aīe: que ē plena oī gratia: ⁊ naͣꝫ corꝑis ip̄iꝰ ꝓut ꝯiunctū eſt dīnitati: qͥa illd̓ eſt alij natura que coītat̉ ſuā originē ⁊ na tiuitate. Hec at vnio ꝯcoītat̉ natiuitatē cor ꝑis dn̄i. Iō eſt ei ip̄a vnio natura. Et ꝑ hunc modū ⁊ ẜm has diuerſas ꝯſiderationes cō poris: ſunt habitꝰ diuerſi ꝯſequētes corpus ⁊ ꝓprietates diuerſe. ſicut pꝫ corpꝰ meū ẜm ꝙ corpꝰ eſt graue deſcendens deorſū n̄ mo bile ate uel retro vel ſurſū: nec mobile motu ꝓgreſſiuo: ꝓut aūt eſt vnitu aīe rōali ſortit̉ has ꝓprietates: qd̓ eſt mobile in ante ⁊ retˡ in furſu ⁊ ec in motu ꝓgreſſiuo: quia anima ꝯꝑatur ad ip̄m ſicut motor ad mobile: ſic cor pus dn̄i ẜm illas ꝯſideratōes ſortiẜ diuer ſas ꝓprietates. Scd̓m.n. ꝙ ꝯſiderat̉ vt cor pꝰ eſt ī ip̄o natura elemētaris dn̄ans. ⁊ naͣ celeſtis latens ⁊ ꝙͣtū ad hoc. Un̄ veꝝ eſt ꝙ ſortit̉ opacitatē ⁊ corruptōꝫ: ſꝫ ex vnione ad dīnitate ſortit̉ habitu. qͥ dꝫ p̄celle̓ oīcreat̉ e rōali. ⁊ ex natura illius vniōis īeſt ei pō ad agilitate ad ſubtilitatē ⁊ ad claritatē. Unde Hylariꝰ ī liº. de tri. Habet corpꝰ dn̄i naturā vt ferat̉ ī vndis. ſiſtit in liqͥdis ⁊ ſtructa triſ urrat: ⁊ ſicut corpꝰ relictū ſue naͣe eſt tēdēſ peorſū ⁊ īmobile motu ꝓgreſſiuo. vnitum ꝟo aīe mouet̉. At abile eſt ad hoc ꝙ mouea tur ꝓgreſſiūe ſic̄ corpus dn̄i eleuatū ad vni onē cū diuina natura hꝫ aliquid vltra naͣm corꝑis ⁊ ſortit̉ habilitatē ⁊ ptātem ad q̄daꝫ que nō ꝯueniūt corꝑi alteriꝰ hōis.s. clarita tē agilitate ⁊ ſubtilitatē: ⁊ eſt ei naturalis ex illa vnione. Illud gͦ qd̓ obicit tēt in corꝑis natura ẜm qd̓ corpꝰ. ſed hͦ eſt plus.s. ip̄m corpꝰ dīnitati vnitu: ⁊ ex hoc ſortitur ptātem ad iſtā claritatē ⁊ ad aliā. Ad ali ud qd̓ obr̄ ꝙ nō ſunt conria ſil̓. dd̓. ꝙ ſimil̓r poſſet obici de agilitatē quā habuit ābulan do ſuꝑ mare. ⁊ de ſubtilitate quā huit naͣ ſcendo de ꝟgine: ſicut hic opponit̉ de clari tate: qͥa ī ip̄o erat corpulētia. nō gͦ ſubtilitas ⁊cͣ. ꝓpt̓ hͦ dd̓. ꝙ in exitu corꝑis dn̄i ex vtero ꝟginis fuit ẜm actu ſubtilitas ⁊ corpulētia ẜm habitu. ſil̓r ambulādo ſuper aquas fuit actu agilitas in ip̄o: ſed habitu grauitas in tranſfiguratione: ſic fuit claritas actu. ⁊ ex hac vnione ad deitatē: ⁊ opacitas in habitu hoc mō nihil ꝓhibet conria ſimul eſſe circa idem ſubiectum. Conſe quenter que rit̉. an illa claritas fuerit glorioſa uel ſimilis glorioſe. Ad qd̓ ſic Math̓. 17º. Trāſfiguratus ē. Glo. Bede. ī corꝑe mortali on̄dit nō īmor talitatē: ſꝫ claritate ſimilē future īmortalita ti: ſicut pꝰ in corꝑe īmortali oſtēdit nō mor talitatē ſed ſil̓itudinē. ſiue formā ſimilē mor talitati. Ex quo pꝫ ꝙ nō fuit claritas gl̓ioſa quā oſtendit: ſꝫ glorioſe ſil̓is. Itē ibidē Be da in glo. Corpus mortale nō eſt ſubditum immortalitati: nec immortale immortali tati. Si ergo corpꝰ dn̄i in tn̄ffiguratiōe ad huc erat mortale. gͦ claritas que fuit tūc in ſuo corꝑe nō fuit claritas īmortalitatis. gͦ nō fuit glorioſa claritas: ſꝫ ei ſil̓is. Contra Ma th̓. 9º. Trāſfiguratꝰ eſt. Glo. in ea clarita te i qua erit ꝑacto iudicio. Ea.n. relatiuū eſt idēptitatꝭ ſb̓e. ergo ſupponit ꝓ illa ⁊ eadem claritate: ẜm ſb̓am in qua erit ꝑacto iudicio. ſed claritas in qua erit pacto iudicio eſt cla ritas glorioſa. Ergo ⁊ illa claritas fuit glo rioſa. Itē ad phi. 3º. Expectamus dn̄m ih̓ꝫ xp̄m qui reformabit ⁊cͣ. Gloſa. aſſimilabimur claritati quā habuit in tnͣſfiguratione. Sed claritas noſtra erit gl̓ioſa. gº ⁊ illa quā hūit in tnͣſfiguratione fuit glorioſa. Itē Math̓ 18º. Duxit eos in montē. Glo. gloriā maieſtatis oſtenſurꝰ. Si oſtendit eis gloriā maieſta tis. ergo claritate glorioſā oſtendit: uel glori oſa fuit claritas in qua apparuit. Sol̓o ad hāc qōeꝫ p̄notandū: ꝙ hic ſūt diuerſe opīo nes. Ana ē ꝙ illa claritas nō fuit glorioſa: ſꝫ ſil̓is glorioſe. Et hoc dicūt iuxta auctorita tes Bede. que eſt in corꝑe mortali: oſtendit nō īmortalitatē ⁊cͣ. Alii dicūt ꝙ fuit glo rioſa: ſꝫ fuit aſſūpta ad tꝑs ſicut alias ꝓpͥeta tes aſſūpſit ante reſurrectōꝫ ad tꝑs.s. agilita tē ābulando ſuꝑ mare: ⁊ ſubtilitatē naſcēdo de glorioſa ꝟgine ⁊ īpaſſibilitatē: ſicut qn̄ dedit corpꝰ ſuū in ſacramēto in cena. Unde Io. Corpꝰ qd̓ habuit ꝑ naturā dedit diſcipul̓ in cena nō mortale: nō corruptibile. Ita etia in tuiffiguratōe claritate glorioſā aſſumpſit Et hoc fecit vt diſcipulis ſuis oſtenderet gloria ſue ⁊ noſtre reẜrectionis. Sꝫ dd̓m eſt ſine p̄iudicio medio mō. s. ꝙ multiplex ē ſil̓itudo. Quedā eſt ſil̓itudo enigmatica in re que eſt oīno alteriꝰ gn̓is: ſicut nos dicimus ꝙ fides hic in via ſil̓is ē viſioni in patria ſeu aſſimilat̉ cognitioni glorioſe. Eſt iteꝝ ſil̓itu do realis. ⁊ hec eſt reꝝ eiuſdē generis. ſed hͦ pōt eſſe dupl̓r. quia aūt ẜm ꝑfectionē: aut ẜꝫ īꝑfectionē. Si ẜm īꝑfectione hͦ moͣ dicimꝰ ꝙ caritas in via aſſimilat̉ caritati in pr̄ia Non enī eodē mō aſſimilat̉ quo fides cognitiōi ī patria ꝗa fides aſſimilat̉ ei egnimatice: qͥa fides euacuabit̉: ſꝫ caritas vie caritati patrie realit̓: qͥa nō euacuabit̉ caritas vie adueniēte illa que eſt in gloria: ſed ꝯplebit̉ ab ea. ergo eſt ei ſil̓is in re: ſed tn̄ ẜm īperfectione: quia differūt ẜm ꝑfectū ⁊ īꝑfectū. Eſt etiā ſi militudo realis ẜm ꝑfectione: ſicut nos dici nus ꝙ filius eſt ſil̓is pr̄i. Et caritas Petri in pria caritati Pauli in pr̄ia. Si gͦ loqua mur de ſil̓itudine enigmatica que eſt reꝝ oīno alteriꝰ gn̓is. hoc mō claritas illa nō fu it ſimilis giorioſe. Sꝫ dicēdo realē ſil̓itudīeꝫ que eſt reꝝ eiuſdē generis. An̄ ẜm īꝑfectiōꝫ hͦ mō fuit illa claritas ſimilis glorioſe. Un̄ etiā potuit dici glorioſa ẜm quid. Si autem loquamur de ſil̓itudīe reali que eſt ẜm ꝑfe ctionē reꝝ eiuſdē gn̄is. hoc mō nō fuit ei ſi milis.s. ẜm ꝯpletu. ⁊ hoc pꝫ quia ſicut in aīa xp̄i: eo ꝙ fuit vnita deitati fuit gloria ẜꝫ ꝑte lꝫ nō ẜm totū hoc eſt ẜm vī ſuꝑiorem: ⁊ non ẜm īferioreꝫ: īmo ẜm ꝑtē īferiorē īerat ei paſ ſibilitas ⁊ miſeria. ⁊ ea que ītrāt gloriā: ſed ẜm ꝑtem ſuꝑiorem erat gloria. ⁊ iſta gloria nō fuit alterius gn̓is ꝙͣ gloria quā pꝰ hūit s. pꝰ reſurrectōꝫ: ſic ī diſpenſatōe qͣ on̄debat̉ in ſuo corꝑe gloria: cū ip̄m eſſet vnitū deita ti: ſic̄ aīa poterat eſſe gloriā ẜm ꝑtē: ⁊ ẜm ꝑtē no. Et dico ẜm ꝑte hoc eſt ẜm ꝙ vnitū dei tati. ꝗa ſicut ex diſpenſatōe fuit ꝙ corpꝰ illd̓ eſſet corruptibile ⁊ obſcuꝝ: ⁊ hoc ꝓpt̓ libe rationē noſtrā: ſic ex diſpēſatōe fuit ꝙ oſtē deret̉ in illa claritate an reſurrectōꝫ in qua debuit eſſe pꝰ: ⁊ hoc ꝓpter corroborationē fidei noſtre quā hūit ex vnione ad deitateꝫ Et per hoc pꝫ ſolutio ad obiecta. Poſt modum queri tur. vtꝝ hec claritas fuit naͣlis illi uel aſſū pta. Et pͥmo querit̉. vtꝝ fuit in potentia naͣ li: uel fuit aſſupta a xp̄o. Ad qd̓ ſic Math̓ 17º Tn̄ffiguratꝰ eſt. Glo. ẜm ſpem illiꝰ quam hēbat ꝑ naͣm oſtendit nō admittere carnem quā aſſūpſerat uolūtate. Si gͦ ſpēm qua eis on̄dit hebat ꝑ naͣꝫ. Ergo ꝑ naͣm hēbat clari tate quā eis on̄dit. gͦ ei fuit claritas illa naͣl̓ Itē ip̄e aſſūpſit corpꝰ ꝯueniens diſpenſa tioni. quicqͥd gͦ fuit in eo. aut fuit ex natura ſue originis. aut ex diſpenſatione. Sꝫ ex naͣ ſue originis fuit ei ꝯueniens naͣlit̓ claritas. qͥa fuit a principio celeſti. s. a ſpū ſco. de quo dr̄ eſſe ꝯceptꝰ a ꝑte ſue originis: ſeu pͥncipii ſue originis eſt ei naͣlis. Sil̓r ex diſpenſatōe naͣlit̓ ꝯuenit ei: ꝗa ſic̄ ex diſpenſatōe debuit acciꝑe paſſibilitatē ⁊ miſeriā ꝓpter noſtraꝫ redemptionē. ita ex diſpenſatione fuit: ꝙ an̄ mortē debuit on̄dere claritatē ſue glorifica tionis ꝓpter fidei noſtre corroboratōꝫ. Sic̄ gͦ in aſſuptione debuit aſſumere ꝓpͥetatem ꝯueniente mortis.s. paſſibilitatē. ita in aſſū ptione debuit aſſumere claritatē ſue glori ficationis: cū eā debuit an̄ mortē oſt endere Fuit gͦ naͣlis ei: ⁊ a ꝑte origīs: ⁊ ſue diſpen ſationis. Conͣ. Damꝰ Oēs paſſiones nr̄as naturales ⁊ indetͣctabiles aſſūpſit p̄ter pcc̄ꝫ. Et Boetiꝰ dic̄ in liº d̓ duabꝰ naͣis. Ip̄e aſſū pſit paſſibilitates ⁊ alios defectꝰ p̄ter pccm̄ nō ẜm ſtatū ante peccatū: ſꝫ ẜm ſtatū ſcd̓m. Si gͦ aſſūpſit defectꝰ noſtros: cū opacitas ſit ꝑ naͣm in nobis. gͦ in ip̄o fuit ꝑ naturam Ergo ꝑ naturā nō fuit in ip̄o claritas. Ul terius querit̉. vtꝝ eſſet in eo naͣlit̓ ẜm actuꝫ Ita ꝙ nō ſolū in pō naturali vt diceret̉ eē in eo ẜm actū: lꝫ nō ſꝑ appareret. Ad qd̓ ſic ſuppoſitis p̄cedentibꝰ: ſic̄ ſe hꝫ claritas ſpūal̓ que eſt ſcīa ad aīam xp̄i. ita ſe hꝫ claritas cor poris ad corpꝰ xp̄i. Si gͦ ab initio ſue ꝯcepti onis hūit ſcīam oīum ſicut pꝰ: ⁊ qd̓ dr̄ ꝓfe ciſſe hoc eſt tm̄ ꝙͣtū ad manifeſtatiōeꝫ: ⁊ ita aīa eiꝰ ſꝑ fuit clara: gͦ ſil̓r ab inſtāti ꝯceptio nis ſue huit claritatē corꝑis ẜm actū: licꝫ nō ſꝑ appareret ſꝫ ꝑ diſpenſatōꝫ. Itē ſꝑ fuit ī aīma xp̄i claritas ꝙͣtū ad ꝑtē ſuꝑiore ex vni on ad diuinitatē. ſic in inferiori paſſibilitas ex vnione ad corpꝰ. Ergo ſil̓r corpꝰ eius cum eſſꝫ vnitū diuinitati ſic̄ aīa ſꝑ huit ẜm actū naturalit̓ gloriā ⁊ claritatē in quadā ſui ꝑte Con. Si diceret̉ ſeque̓t̉ ꝙ corpꝰ eiꝰ non eſſet paſſū ẜm oēm ꝑtē: ꝗa in ꝑte illa nō eſſꝫ paſſibilis in qua eſſet iſta claritas. ſꝫ hoc nō pōt ꝯcēdi: qͥa ſua btā aīa ẜm ꝑtē illā qua erat vnita corꝑi totalit̓ patiebat̉. Licet nō ẜꝫ illā qua vnita erat dīnitati. gͦ corpꝰ eiꝰ ẜm to tū patiebat̉. Sol̓o dd̓. ꝙ naturale dr̄ qua tuor modis: ẜm quadruplicē cām. Unoº dr̄ naturale ꝑ ꝯꝑationē ad illud a quo res nata eſt ꝙ eſt cā efficiens. Alioº ẜm ꝯꝑatōꝫ ad cām ẜm quā nata eſt: que ē ꝑfectio ⁊ ꝯplemē tu eius. Tertio mō in ꝯꝑatione ad cauſam de qua nata eſt que quidē eſt maͣ. 4º mō in ꝯꝑatione ad cam ad qua nata eſt que di finis. Si gͦ ꝯſideret̉ natura in corꝑe xp̄i a ꝑ te originis ſeu in ꝯꝑatione ad illud a quo nata eſt: ſic paſſio nō eſt eī naturalis: nec īue nit̉ in ea paſſibilitas uel mortalitas. Un̄ Hy laꝰ. xº. de tri. Quid ꝑ natura hūani corporia carnē d̓ ſpū ſcō ꝯceptā iudicamus. Caro illa de celis eſt. Si aūt ꝯſideret̉ ẜm cām ẜm quaꝫ eſt caro.i. ẜm ſuū ꝯplemētū.s. ex vnione ad diuinitatē. hoc mō adhuc dico ꝙ n̄ eſt ī cor pore xp̄i ꝑ naturā paſſibilitas: nec ea q̄ oppo nūt̉ glorie. ⁊ hoc ꝑ naturā illiꝰ ꝯplemēti ſed ex hͦ eſt corpꝰ eius poteſtatiuū ſuꝑ oēs paſſi ones.s. a plenitudine ꝟtutꝭ dīne. Scd̓ꝫ ergo naturā originis ⁊ ꝯplemēti nō erat paſſibi litas ī ſuo corꝑe. Accipiēdo āt ẜm ꝯꝑationē ad illud de quo ē nata caro xp̄i. ẜm hoc ē et naturalis paſſibilitas ⁊ ꝓpͥetates ꝯſeꝙͣtes qͥa de carne ꝟgīs aſſūpta eſt. Aſſūpſit.n. de nr̄a natura: naturā corpulentā ex elementis ꝯpoſitā ⁊ conͣrietati ſubiectam. Accipiendo aūt ſcd̓m finē ad quē nata eſt: qͥa nata ē ad redemptionē noſtra: ut ꝑ paſſionē nos redi meret ſic ad hoc eſt eī naturalis paſſio ⁊ moͣ talitas. Cum gͦ querit̉ vtꝝ claritas fuit ei ī potentia naturali. Dico ꝙ ſic pͥmo ⁊ ſcd̓o accipiendo naturā ⁊ potentiā naturalē. ſꝫ nō alijs duobꝰ modis. īmo paſſibilitas fuit eī in potentia naturali: ⁊ hoc eſt qd̓ dic̄ Hyla. xº. de tri. Hūit corpꝰ dn̄t ſꝫ ſue origīs ꝓpͥuꝫ nō ex vitiis hūana ꝯceptionis exiſtens. ſꝫ in forma corꝑis nr̄i ꝟtutis ſue ptāte ſb̓ſiſtens ⁊ ſic ſoluit̉ pͥmū ꝓbleuma. Ad ſcd̓ꝫ qd̓ q̄ rit̉ vtꝝ habuit illā claritatē ſēꝑ in actu per naͣm lꝫ nō appare̓t dd̓. ꝙ nō. Et qd̓ obr̄ ꝙ ſic̄ ſe hꝫ claritas aīe ad aīam: ita claritas corꝑis ad corpꝰ. Dicendū ꝙ pōt fieri illa ꝯꝑatio ꝙͣ tu ad vnionē cū dinitate: vt ꝙͣtū ad diſpen ſationē nr̄e redemptionis. Quātū gͦ ad naͣꝫ ⁊ ptātem vnionis fuit in aīa xp̄i ſcīe clari tas ⁊ ſil̓r ex diſpenſatōe. ſed qͣꝫtū ad naturā vnionis ſolū ⁊ ptātem vnionis potuit eē ſꝑ claritas ẜm actu in corꝑe xp̄i. ſed nō ex di ſpenſatōe illiꝰ ad noſtra redēptōꝫ. Repugna ret enī diſpenſationi iſti: ꝗa corpꝰ xp̄i non eſſet paſſibile iā ẜm totū qd̓ nō dꝫ ꝯcēdi. qͥa cū ex diſpenſatōne fuerit ꝙ eiꝰ aīa debebat pati ẜm oēm vim quā hēbat ꝑ ꝯꝑationē ad corpꝰ. Cōſtat ꝙ ex diſpenſatōe fuit ꝙ corpꝰ eiꝰ ẜm totū pateret̉. ⁊ ſic ꝙͣtū ad hoc nō fu it ſꝑ ẜm actu claritas in ea. ſꝫ in po. Licꝫ qͣꝫtū ad ptātem vnionis cū dīnitate poterit ita tē ⁊ ſic ꝙͣtū ad hoc tꝫ illa ꝯꝑatio. Conſequenter que rit̉ an ſolū corpꝰ xp̄i fuit tn̄ffigurabile an ec̄ alia corꝑa ſic̄ Moyſi ⁊ Helye tnͣſfigurabilia eſſent. Ad qd̓ ſic Exodi. 34º. hēt̉. Ꝙ apparuit faciēs Moyſi cornuta ex ꝯſortio dn̄i ex ma ximo ſplēdore. ⁊. 2. Corꝭ. 3º. Dr̄ ꝙ nō poterāt filii iſrl̓ intēde̓ ī faciē Moyſi ꝑꝑ gloriā vultꝰ eius: Et dicit glo. ibi ꝙ tanta fuit claritas ī facie eius: ꝙ maior eſſe nō poterat. ſꝫ ī corꝑe xp̄i poterat eſſe maior claritas ꝙ illa que fu it in tnͣſfigurationē. Si gͦ corpꝰ xp̄i dr̄ tn̄ſfi guratū ẜm illā claritate. ita ⁊ corpꝰ Moyſi debet dici tn̄ſfiguratū: vel qͣre hec oſtenſio claritatis eſſet tranſfiguratio ⁊ iſta non. Itē. 2. Corl. 3º. Lanta erat claritas in facie Moyſi ꝙ non poterat percipi niſi uelaretur gꝰ fuit maior claritas ꝙ claritas que fuit in facie xp̄i. Si gͦ oſtenſio illiꝰ in xp̄o dr̄ tn̄ſfi guratio ita in Moyſe. ergo aliud corpꝰ eſt tn̄ſfigurabile ꝙͣ corpꝰ xp̄i ⁊ magis etiā debꝫ dici tn̄ſfiguratio in corꝑe Moyſi ꝙͣ in corꝑe xp̄i. Itē Math̓. 2º. Nō cognoſcebat eam donec peꝑit ⁊cͣ. Glo. Ioſepmariā facie ad fa ciē videre nō poterat quā ſpūs ſcūs īpleue rat. Ex quo vr̄ ꝙ glorioſa ꝟgo fue̓it tn̄ſfigu rata ſic̄ corpꝰ xp̄i. Ad oppoſituꝫ Math̓. 17º Reſplenduit facies eiꝰ ſic̄ ſol. dicit Ieroniꝰ Deꝰ nō pōt in hac vita tā claꝝ facere. Ergo ſimpl̓r īpoſſibile eſt ꝙ tāta claritas fuerit in corꝑe Moyſi ⁊ glorioſe ꝟginis ꝙͣta fuit īcō̓ pore dn̄i: qd̓ tn̄ ſupͣ ꝓbabat̉. Ex qͦ vlteriꝰ obr̄: ꝙ cū tn̄ſfiguratio ſit in exp̄ſſiori ſil̓itu dine ad claritate glorioſe reſurrectionis: ſo lū dꝫ dici tn̄ffiguratio in dn̄o ih̓u ⁊ non in alijs. Sol̓o dd̓ eſt ſine p̄iudicio ſicut nos dicimus: ꝙ al̓r eſt fides ſil̓is viſioni in prīa ꝙ caritas vie caritati in pr̄ia. Ita diciꝰ nos ꝙ alit̓ fuit ſil̓itudo glorie in facie Moyſi ⁊ in bt̄a ꝟgine ⁊ in corꝑe xp̄i: qͥa in facie moy ſi ⁊ bt̄e ꝟginis fuit ſil̓itudo claritatis q̄ erat alteriꝰ generis ſimpl̓r ꝙ claritas glorie. Un̄ erat ſil̓itudo enigmatica ſic̄ ſil̓itudo fidei ad viſionē patrie. ſed in corꝑe xp̄i fuit claritas q̄ erat eiuſdē generis cū claritate glorie: ⁊ ſin ſimpl̓r: ẜm tn̄ ꝑtē. ſicut caritas vie aſſimilat̉ caritati patrie. ⁊ hoc eſt qͥa radiꝰ claritatis ī facie moyſi fuit a ꝯſortio ẜmonis domini. Sil̓r in bt̄a ꝟgine fuit illa claritasⁱ ex ꝯſor tio dei quā hēbat ſpūalit̓ in mēte: quā etiaꝫ hēbat corꝑalit̓ in carne: ſed in corꝑe xp̄i fuit claritas ex ꝟtute vnionis corꝑis xp̄i cū diui nitate. Et ꝓpter hoc nulla aliā oſtenſio clari tatis debuit dici tn̄ſfiguratio ſicut iſta. qͥa ſolū illa que eſt in exp̄ſſa ſil̓itudine: ad gl̓iam dei dꝫ dici tn̄ffiguratio: hoc aūt ſolū fuit in xp̄o ⁊ hoc eſt qͥa claritas que fuit ī alijs fu it ꝑ gratiā ꝯſequentē natura: ſꝫ in corꝑe xp̄i fuit ꝑ gratiā que eſt ei natura: vt dc̄m eſt. sͣ. per gratiā vnionis. Et ex hoc eſt ꝙ ꝟior ⁊ exp̄ſſior eſt ſil̓itudo glorioſe claritatis ī xp̄o qꝫ alie. Ad illud gͦ qd̓ obr̄ ꝙ maior fuit claritas in moyſe quia nō poterat videri ⁊cͣ. Dicendū ꝙ nō ſequit̉: nō poterat videri. gͦ maior fuit ſeu magis oſtenſiua glorie reſur rectionis. Nā ꝙ claritas moyſi nō poſſit vi deri. hoc erat nō qͥa maior eſſet. ſꝫ quia offen debat ⁊ diſgregabat viſū: ſicut etiā videmꝰ de claritate ſolis que ꝓpt̓ hoc nō pōt videri Sꝫ claritas apparens in facie xp̄i erat dele ctans viſum ⁊ ꝯfortans: ſicut claritas gl̓ie que ꝯfortat ⁊ corroborat viſū. Un̄ in Apocꝭ. 20. Cōꝑatur claritas ciuitatis ſuꝑne ⁊ dr̄ ſi milis lapidi iaſpidi: cꝰ claritas demulcet ⁊ ꝯfortat aſpcūꝫ: ⁊ ſic iteꝝ ꝙͣtū ad hͦ ē claritaſ xp̄i ī maiori ꝯformatōe ⁊ ꝯformitate ad cla ritatē glorie ⁊ in exp̄ſſa aſſimilatione: ⁊ iō ꝯfortabat viſū. Et ꝑ hoc ſoluunt̉ tres pͥme obiectiones. Ad aliud qd̓ obr̄ ꝙ deꝰ no pōt tāclaꝝ facere: dd̓. ꝙ licꝫ vnū ꝯcludat rō intelligendū eſt tn̄ qͣre dicit hic Io. in corꝑe enī moyſi ⁊ ꝟginis beate fuit pō paſſiua ad claritatē. vn̄ in eis fuit poͣ: nō ptās. Sꝫ in cor pore xp̄i fuit pō que dr̄ ptās. hec ē actiua pō ad hac claritatē. Iō nō maior fuit. Et hoc eſt qd̓ dicit Hyla. in forma corꝑis nr̄i ꝟtutis ſue ptāte ꝯſiſtens. qd̓ ergo vult dice̓ Ieroꝰ Ꝙ deus nō poterat tā claꝝ facere. hoc eſt ꝗa corꝑa nr̄a hn̄t oppoſitōꝫ cū gloria ꝓpter peccatū. ſed ī corꝑe xp̄i erat īmunitas a pcc̄o Un̄ nō erat oppoſitū glorie. qͥa.n. ſine pecca to erat ꝯceptꝰ ⁊ diuinitati vnitꝰ nō pōt deꝰ de pō ꝯgruētie tantā claritate in alijs face̓ lꝫ poſſet de pō abſoluta. Un̄ negat̉ hic poͣ cō gruētie ⁊ nō potentia abſoluta: ex ꝑte dei Ex ꝑte aut creaturaꝝ negat̉ pō paſſiua que eſt in eis vt dc̄m eſt: qͥa nō poſſent tantā cla ritatem ſuſtinere uel ſuſciꝑe: ⁊ hoc quia nō ſunt īmunes a pccō. ſed xp̄s pōt: cū īmunis ſit. Et hoc vult vicere auctoritas. Poſtea queritur ca ꝑatione ẜm drīam apparitionis dominice re ſurrectionis an̄ꝙͣ fieret: ⁊ pꝰ poſtꝙͣ facta ē Et pͥmo querit̉ de pͥma apparitōe. Scd̓o de ſcd̓a. De pͥma apparitōe que fuit an̄ reſurre ctionē que dr̄ tn̄ſfiguratio. Querit̉ qͣre oſtē ſio glorioſe reẜrectiōis potiꝰ facta fuit ī illa ꝑ claritatē ꝙ ꝑ alias ꝓprietates: ſic̄ ꝑ agilita tē: ſubtilitatē: ipaſſibilitatē. Ad hoc ꝙ ſit claritas n̄ ſolū eſt corpoꝝ glorificatoꝝ. īmo coīs eſt etiam alijs corꝑibꝰ: ſicut celo ⁊ ſtel lis. ſꝫ alie dicte ꝓprietates ſunt ſolū corpoꝝ gl̓ificatoꝝ ⁊ nō alioꝝ corpoꝝ. Cōueniētior at̄ ē on̄ſio fca ꝑ ꝓpͥetates ꝓpͥas ꝙͣ ꝑ coēs. gͦ ꝯuenientior eſſet ꝙ illa d moſtratio glorio ſe reſurrectionis corꝑuꝫ fieret in tnͣſfigurati on ꝑ alias ꝓpͥetates qͣꝫ ꝑ claritatē. De ſe cūda at̄ apparitōe q̄rit̉ q̄ facta fuit a dn̄o pꝰ ſuā reſurrectione: cū apparuit diſcipulis ⁊ ī trauit ianuis clauſis. Et querit̉ qͥre nō fuit facta ꝑ claritatē ſicut ꝑ ſubtilitatē. Ad qd̓ ſic. Nā ip̄e deꝰ in euāgelio ꝑ claritatē maxi mā ſigͣt reſurrectionē futura ⁊ eiꝰ gloriā. cū dr̄. Fulgebūt iuſti ſicut ſol ⁊cͣ. Math̓. i3 ergo ꝯuenientius fuit vt ea oſtenderꝫ ꝑ claritatē qͣꝫ ꝑ ſubtilitatē: Sol̓o. dd̓. ad pͥmū: ꝙ cum ſint ꝓprietates qͣtuor ẜm quas oſtendit̉ glo rificatio ip̄a claritas eſt pͥncipalis ad quam ꝯſequūt̉ cetere. Nām enī lucis ꝯſequit̉ ſub tilitas. Un̄ lux ꝑ naͣm hꝫ ſubtilitatē ⁊ ad pe netrandū corꝑa: ⁊ maxīe corꝑa tn̄ſparentia ſicut pꝫ in lapide criſtallino: qui penetratur a luce: ſil̓r ad ip̄am ꝯſequit̉ agilitas. Un̄ motꝰ uel mutatio eiꝰ eſt qͣi ſubita: ſil̓r ip̄aꝫ ſequit̉ īpaſſibilitas. vn̄ etiā nullū inqͥnamētū patit̉ ab alijs. ꝗa gͦ claritas ponit oēs alias ꝓpri etates que ſunt corpoꝝ glorificatoꝝ: ⁊ nul la alia ponit oēs alias. Io ꝯuenient̓ fit oſten ſio glorificationis corꝑis ꝑ claritatē. Et ꝑr hoc dn̄s in euāgelio ſigns gloriā reſurrecti onis: nō multiplicat ꝟba: ſꝫ eā ꝑficere ⁊ inte gre ⁊ totalit̓ ſigͣt ꝑ claritatē: cū dicit. fulge but iuſti ſicut ſol. Ad ſcd̓m dd̓m. ꝙ ordo debuit eſſe in oſtenſiōe glorie reſurrectiōia ẜm gradꝰ. vnus gradꝰ debuit eē ad ſenſum ⁊ hic debuit eē pͥmꝰ. Aliꝰ gͣdꝰ debuit eſſe vl timus. Nā debuit eſſe oſtenſio illiꝰ quantū ad cognitionē ſenſitiuā ⁊ quātū ad intelle ctiuā. Et ſic cognitio ſenſitiuapͥor eſt qͣꝫ ītel lectiua. Ita conueniens fuit ꝙ pͥma oſten ſio eſſet ad ſenſū. vltima ad intellectū. Et iō pͥma oſtenſio que fuit in tn̄ffiguratione an̄ re ſurrectionē debuit eſſe ꝑ ꝓprietate ꝑtinen tē ad ſenſū. hec at maxīe eſt claritas. ⁊ iō de buit fieri ꝑ claritatē. Altīa aūt que fuit pꝰ reſurrectionē fuit ad intellectū. nec debuit fieri ꝑ claritate cū ſit ꝓprietas que maxime a ſenſu ꝑcipit̉. Sed ꝑ ꝓprietatē que ſolo ītel lectu: ⁊ ſola rōnis collatione ꝑciperet̉: ⁊ nul lo mo ꝑ ſenſū. hec aūt fuit ſubtilitas quam no capiebat ſēſus: ſꝫ ſola rō. Qd̓.n. videbāt a poſtoli eū palpabilē. h̓ nō mōſtrabat ſubtili tatē: ſꝫ ſolo intellectu ⁊ rōnis collatione ꝑci piebant ip̄m eſſe ſubtilē: ſic domus clauſa e rat: ⁊ ip̄e intrauit ianuis clauſis. ergo trāſi uit ꝑ muꝝ. gͦ ſubtilis eſt. Ita gͦ faciēdo col lationē in ſe ꝑcipiebant ꝙ eſſet ſubtilis. Deinde queritur de circūſtantiis illiꝰ apparitionis. an.s. moy ⁊ He. fuerūt ibi vere uel īmaginarie. vtrum s. apparuerūt ibi ꝑſonalit̓ uel in ſubiecta cre atura: uel angeli vice eoꝝ. Ad qd̓ ſic Luc̄. 9º. Apparuerūt moy. ⁊ He. ⁊cͣ. Glo. ſciendum nō corꝑa uel aīas Pelye ⁊ Moyſi apparuiſſe Sed in ſubiecta creatura illa corꝑa fuiſſe formata. Pōt etiā credi vt ī āgelico mīſtēio hoc factū eſſꝫ vt angeli eoꝝ ꝑſonas aſſume rent. gͦ nō apparuerūt ibi uere. Itē Aug Ad ſimpliciū de aīa ſamuelis diſputās di vt nō ſpūs Samuelis a reqͥe ſua ſuſcitatꝰ ē Sꝫ aut fantaſma ul̓ illuſio imaginaria dya boli fuit machīatōibꝰ fcā ꝙͣ ꝓph̓aꝫ ſamu elē ſicut imagines reꝝ ſolēt ſuis noībꝰ appella ri. hꝫ gͦ Augꝰ ꝓ incōueniēti ꝙ aīa Samuel̓ ſuſcitaret̉ de reqͥe ſua ⁊ appareret Sauli. gͦ ſil̓r incōueniens eſt ꝙ ſpūs Aoy. qui iā re quieſcebat in ſinu Abrae ſuſcitaret̉ ⁊ vere ibi appare̓t. Et ſil̓r ip̄e Helyas cū iā eſſet tn̄ſ latꝰ ad ꝑadi ſū. Itē ſi Moy. ibi apparuit a poſtolis uel oculis apl̓oꝝ. ergo apparuit in corꝑe: ſꝫ ꝯuenientiꝰ in corꝑe ꝓprio ꝙ in alie no. gͦ fuit reſuſcitatꝰ in corꝑe ⁊ aīma. Ergo aīa eius fuit in ſuo corꝑe mortali. gͦ ad huc erat in ſtatu merendi. ſꝫ ſi ſic gͦ adhuc pote rat moy. dānarī qd̓ ē in cōueniens. Ad op poſitū Augꝭ. loꝙͣs d̓ oꝑibꝰ dn̄i dicit. Ꝙ ſi v nū eſt veꝝ reliquū eſt veꝝ: ſꝫ quicqͥd fuit ibi fuit opꝰ dei glorioſi. Ergo ſi nō fuit ꝟa appa ritio Moy. ⁊ He. nec fuit ꝟa apparitio dn̄i Sol̓o. dd̓. ꝙ circa iſtā qō̓em ſūt pl̓es opi ones. Una enī eſt ꝙ quidā ponunt plane ꝙ Moy. ⁊ He. nō apparuerūt ibi ꝟe. ſed ſolum imaginarie: ⁊ hoc vult dicere iuxͣ aucͣtē Be de in glo. p̄dicta ſuꝑ. 9º. Lucꝭ. Sciēdū nō cor pora vel aīas Pelye ⁊ Moy. ⁊cͣ. Alii dicūt ꝙ apparuerūt ibi Moy. ⁊ He. uere: ⁊ apparu it ibi moy. in ſuo corꝑe reſūpto ad tꝑs Et hͦ dicūt iuxͣ illud Lucl. 9º. faciamus hic tria ta bernacula. Glo. tres teſtes habemꝰ: de terra apl̓os tres. de celo Moy. ⁊ De. ⁊ ip̄m pr̄em Sꝫ ſi nō fuerūt ibi vere nō potuerūt eſſe ꝟi teſtes. ergo fuerūt ibi vere Hoy. ⁊ De. ſicut ꝑſona patris fuit ibi ꝟe. Iſtud idē ꝯfirmant ꝑ glo. ſuꝑ illd̓ Math̓. 17º. Et apparuerūt moy ⁊ Hely. Glo. Moyſes legiſlator ⁊ De. ꝓphe taꝝ exi miꝰ. ergo ꝟe apparuerūt ibi. quia iſti ſunt ꝟe Moyſes ⁊ HHelias Nos aūt dicimꝰ ẜm Augl. in liº de cura agenda ꝓ mortuis ad Paulinū dicentē. Alii ſūt hūanaꝝ limi tes reꝝ. Alia diuinaꝝ ſigna ꝟputū. Alia ſūt que naͣl̓r. Alia que mirabilit̓ fint: qͣꝫuis ⁊ naͣe deꝰ adſit ut ſit ⁊ miraculis naͣ nō deſiit. Nō igit̉ putandū eſt viuoꝝ rebꝰ quoſlꝫ intereſſe poſſe defūctos qm̄ quibuſdā ſanandis uel adiuuādis martires adſūt. Sꝫ iō potiꝰ intel ligendū eſt ꝙ ꝑ diuinā potentiā martires vi uoꝝ rebꝰ inter ſūt. qm̄ defūcti ꝑ naͣm ꝓpͥam viuoꝝ rebꝰ ītereſſe nō pn̄t. Et ex hoc ſequit̉ ẜm bt̄m Augꝭ. ꝙ apparitio aīaꝝ pꝰ mortem ẜm limites reꝝ nō eſt poſſibilis. ſꝫ ſolū ẜꝫ ſi gna diuinaꝝ ꝟtutū: ſeu ſolū ẜm diuinam potentiā: ⁊ nō ẜm reꝝ naturā. Hoc gͦ mō di cimꝰ ꝙ apparuit ibi moy. aīa ꝟe. ſꝫ hͦ ꝑ dīnaꝫ potentiā: ſic̄ legimꝰ ab Augꝭ. ꝙ aīe martiruꝫ ꝑ diuinā potentiā pn̄t hōībus appare̓. Unde etiā Augꝰ ibidē dicit. Nō enī ſolis benefici oꝝ affectibꝰ: veꝝ etiā ip̄is hoīuꝫ aſpectibꝰ ꝯfeſſorē felicē apparuiſſe ciuibꝰ vel inqͥlinis pie a ſe dilectis cū a barbaris nola oppugna bat̉. Audiuimꝰ nō incertis moribꝰ: ſꝫ teſtibꝰ certis. Utꝝ aūt aīa moy. corpꝰ aſſūpſerit no legimus nec iſtud aſſerimꝰ. ſꝫ dicimus ꝙ ſic̄ btus felix apparuit aſpectibꝰ ciuiū in aīa per diuina virtutē: nec ꝓpter hoc reſūpſit corpꝰ ſic dicimus ꝙ aīa moy. ibi fuit ꝟe ⁊ eis ap paruit.s. apl̓is ꝑ diuinā ꝟtutē: nec oportuit ꝙ reſurgerꝫ corpꝰ. De Helya aūt qui viuus erat bn̄ ꝯcedend̓ ē: ꝙ apparuit ī aīa ⁊ corꝑe Sꝫ tūc reſtat qō qm̄ ſi ſolū aīa moy. appa ruit cū ip̄a ſit īſenſibilis: qūo potuit moy. ap pare̓ aſpectibꝰ apl̓oꝝ. Ad qd̓ dd̓. ꝙ ſb̓a ſpi ritualis duobꝰ modis apparet ſenſui.s. ang lus. Unoº ꝑ corpꝰ aſſūptū. Alioº ꝑ ſolā ſilitu dinē corꝑis qua facit ī ſenſū: ⁊ ꝑ quā īmutāt ſenſū. Sicut.n. angelꝰ ptātem het ſupͣ corꝑa vt ſic poſſit corpꝰ aſſumere ⁊ apparere ſen ſui ꝑ illud ita het potentiā vt poſſit aliquaꝫ ſil̓itudinē corꝑis in oculo efficere ⁊ ꝑ illam oculū īmutare: vt ab oculo ꝑ illā ꝑcipiat̉. Si cut gͦ mediāte corꝑe pōt facere ſil̓itudinem quā ꝯprehendit̉ ita ⁊ ſine corꝑe: ita dico ꝙ aīa ſca que glorioſa eſt hꝫ iſta potentiā. ⁊ hͦ mo potuit aīa moy. apparere oculis corpora libꝰ apl̓oꝝ: ſine corporis aſſūptione: qua non legimus in ſcriptura: ⁊ ſic ꝑ ſil̓itudine corpo ris quā efficiebat in ſenſū ꝑcipiebat̉. Itē ⁊ ad hoc faciendū nata eſt aīa: qͥa rō totius corporis eſt in aīa: ſic̄ dicit Augꝰ. Un̄ nō ſo lū cōꝑatur ad corpꝰ: ſic̄ forma ſꝫ etiā ſicut ars Un̄ mēbra ⁊ oſſa que ſunt in corpore naͣlit̓ ſunt in aīa ſicut in arte. ⁊ ideo per diuinam virtutē pōt apparere per ſil̓itudinē ſine corꝑe Sed vlteriꝰ reſtat q̄rere qͣre nō apparuit Enoch qui fuit āte legē ſicut moyſes qͥ fuit cū lege ⁊ He. qui fuit pꝰ legē: vt heret̉ teſti moniū ex his qui ante lege ⁊ cū lege ⁊ poſt legē reſurrectionis glorioſe xp̄i. Sol̓o di cendū. ꝙ ſicut dicit glo. ſuꝑ. 9º. Luc̄. ꝙ appa ruerūt ibi moy. vt habet̉ teſtimoniū xp̄i ex lege. ⁊ Helyas vt hēt̉ teſtimoniū ex ꝓph̓is s. vt oſtendāt ip̄m eſſe qui locutꝰ eſt in lege ⁊ ꝓph̓is. ex lege ꝑ moyſē vt diceret̉ hic eſt de quo ſcripſi. Ex ꝓph̓is ꝑ Helyā vt dicerꝫ hic eſt de quo ꝓphaui. Sꝫ an̄ tꝑs Abrahe n̄ fuit facta diſtinctio: nec explicatio noſtre redemptionis ⁊ reẜrectionis glorioſe. Qūo debet fieri: tn̄ ctedebat̉ futura ſꝫ īplicite: nō explicite. īmo pͥmo fuit fcā abrahe explicatō quia gͦ Enoch fuit illiꝰ tꝑis an̄ lege in quo nō erat explicatio noſtre redēptiōis. an.s. de beret fieri ꝑ hominē ſolū vel ꝑ angelū: vel ꝑ deū hominē. Iō nō apparuit Enoch ad ferē dū teſtimoniū in tn̄ſfiguratōe: ſꝫ legiſlator ⁊ ꝓph̓a. Sꝫ tūc querit̉. melius.n. ſciret̉ glo rioſa r̄rº xp̄i ſi publicaret̉ ⁊ p̄dicaret̉ illa ap paritio. qͣre gͦ ꝓhibuit diſcipulis ſuis ne dicerent ea: dicens. Nemini dixeritis ⁊cͣ. Sol̓o ſic̄ dictū eſt oꝑtuit ꝙ fieret on̄ſio reſurrectionis xp̄i an̄ꝙͣ fieret. ſꝫ nō debuit eē p̄dicatio eiꝰ niſi poſtꝙͣ fcā ē: qͥa oꝑtuit ꝙ ꝓ baret̉ ꝟitas dn̄ice paſſionis anꝙͣ reſurgeret Sꝫ ſi diuulgata eēt illa oſtenſio reẜrectioniſ an̄ ſuā paſſionē ꝑ hoc occultaret̉ paſſionis veritas: ⁊ fides ip̄iꝰ infirmaret̉. putaret̉ enī ꝙ nō eſſet ꝟa eiꝰ paſſio ſi p̄dicaret̉ gloria ſue reſurrectionis: qͥa ſi ſciret̉ in ſuo corꝑe ante paſſionē tāta fuiſſe gloria: ⁊ ꝙ ip̄e apparuit in tanta claritate.s. ſicut ſol. credet̉ eiꝰ paſ ſio nō eſſe ꝟa: ſꝫ ſolū fantaſtica: ſic̄ dixerunt quidā heretici: ꝗa gͦ ita debuit on̄di ⁊ ma nifeſtari gloria reẜrectionis: ne ꝑ hoc īpedire tur fides ꝟitatꝭ paſſiōis. Iō nō d̓buit p̄dicari niſi poſtꝙͣ facta eſt ip̄a reſurrecto. Conſequenterᵈ que rit̉ de viſione apl̓oꝝ. an viſio illoꝝ potuit fi eri oculis corꝑalibꝰ. Ad quod ſic. Nulliꝰ cor poris pōt videri claritas q̄ coequat̉ claritati ſolis ab oculis corꝑis aīalis. Sꝫ claritas que fuit ī corꝑe xp̄i fuit eqͣlis claritati ſolis: ⁊ ec̄ maior ſicut dicit glo. ſuꝑ illud math̓. 17º. Fa cies eiꝰ ſicut ſol ⁊cͣ. Glo. nō hꝫ clariꝰ qd̓ ꝯparet gͦ nō potuit videri ab oculis corꝑis aīalis.ſ tales erant oculi corꝑales apl̓oꝝ. gͦ ⁊cͣ. Itē claritas que erat in corꝑe dn̄i: erat claritas corꝑis glorioſi. ſꝫ claritas corꝑis glorioſi: nō pōt ꝑcipi a corꝑe non glorioſo. ergo ab ip̄is apl̓is: qui nō adhuc erant glorificati nō po terāt corꝑalit̓ videri. Itē petrꝰ dixit. Dn̄e bonū eſt hic nos eſſe. gͦ claritas illa erat d̓ lectabil̓ ip̄is apoſtolis. ſed ip̄a claritas erat excellēs oēm claritatē. Cū igit̉ ſenſus corꝑal noͣ delectet̉ in excellēti. ſed corrūpit̉ ab ip̄o Cōſtar ꝙ nō ꝑcipiebāt illā claritatē ſuo cor porali oculo: ſꝫ intellectuali. Sol̓o dd̓. ꝙ viſio apoſtoloꝝ fuit corꝑalis: ⁊ oculis cor poralibꝰ ꝑceperūt claritatē dn̄i. Ad illud āt qd̓ pͥmo obr̄ dd̓. ꝙ eſt q̄dā claritas que ē generatiua caloris. quedā que nō. Claritas qͣ generat calorē rōne caloris ꝯſumētis hūid ī tatē pupille ſiue organū vidēdi hꝫ ꝯtͣrietatē cū organo videndi: talis aūt eſt claritas ſol̓ ⁊ inde eſt ꝙ cū eſt excellēs ꝙ aggrauat̉ ocu lus ꝑ illā ⁊ diſgregat̉: ⁊ ion̄ pōt ip̄aꝫ ꝑciꝑe. Sꝫ claritas corꝑis glorioſi nō eſt generatiua caſorꝭ. Un̄ nulla hꝫ ꝯtͣrietatē cū ip̄o organo viſus: ſed eſt ꝯfortans ⁊ delectās viſum. Et ꝓpt̓ hoc ꝯꝑat̉ claritati lapidi iaſpidis: ꝗ con fortat aſpectū: ⁊ ꝓpter hoc in ſui excellentia n̄ eſt corruptiua viſus: ſic̄ pͥª. ſed pōt ab ocu lo ꝑcipi ſine offenſiōe: talis aut erat claritas qua hēbat xp̄s ⁊ quā videbāt apoſtoli. Ad aliud dd̓. ſicut. dic̄ Augꝰ ad Paulinū intro ducēs aucͣtem Ambro. Drīa eſt in ſb̓iis ſpiri tualibꝰ ⁊ corꝑalibꝰ: in hoc ꝙ in corꝑalibus ita eſt ꝙ in nr̄a ptāte eſt videre ip̄as: ſi pn̄teſ ſint. Un̄ nec ip̄a corꝑalia pn̄t ꝓhibere ꝗn vi deamus ea: ⁊ in neceſſitate hn̄t hͦ..s. ꝙ videa mus ea. ſꝫ in ſpiritualibꝰ ita eſt ꝙ in ſua pote ſtate ⁊ volūtate eſt ꝙ a nobis videant̉: ⁊ n̄ in nr̄a videre ip̄a. īmo bene pn̄t ꝓhibe̓ ne vi deant̉ ⁊ bene pn̄t ſe manifeſtare in angelis In ptare gͦ corꝑis glorioſi aīati eſt ꝑ naͣm aīe quā viuū: ⁊ qͥa ſpūale eſt ꝙ videat̉: ſꝫ nō in noſtra ptāte uel uolūtate ꝙ ip̄m videam bene ꝯcedo ſic. ꝙ ſolū erat in uolūtate ⁊ po teſtate corꝑis dn̄i ꝙ videret̉ ab apoſtolis ⁊ nō in prāte ip̄oꝝ. Ad tertiā rōeꝫ dd̓. ꝙ tri plex eſt drīa lucis. Eſt.n. lux que eſt ī natura habēte ꝯtrarietatē ſicut eſt ignea lux. Et eſt lux in naͣ nō hn̄te ꝯtrarietatē. ſꝫ multiformi tate ſic̄ lux celeſtis: ⁊ hec eſt ꝟior: ſicut eniꝫ lux iſta iſtoº hꝫ multiformitatē in oꝑe ita ⁊ in ꝟtute ⁊ in naͣ ⁊ lumine. Tertioº eſt lux in naͣ nō hn̄te ꝯtrarietatē: nec multiformitatē ⁊ talis ē lux celi ēpyrei: ⁊ talis ſil̓r eſt naͣ lu cis in corꝑe glorificato ſicut in celo ēpyreo qͥa eſt locꝰ eiꝰ vnde ei ꝓportionat̉ naͣ lucis pͥmoº dcēcū eſt in excellētia nulloº hꝫ ꝯue nientiā cū oculo ſꝫ ꝯtrarietatē rōe hūiditat cui ꝯtrariat̉. ⁊ ꝓpter hoc exiſtens in ſua ex cellētia corrūpit oculū. Nā aūt lucis ſcd̓oº nō hꝫ ꝯuenientiā ſil̓r eū oculo in ſuo excel lentia: ꝗa nulloº ꝯuenit cū oībus naͣis oculi cū ſit in oculo naͣ hūiditatis: claritatis: ſicci tatis: frigiditatꝭ. Et ꝓpt̓ hoc cū illa naͣ lucis ſit habēs multiformitatē: ⁊ naͣ multiformiſ nō ꝯciliat multiformem naͣm que eſt oculi Iō excedens in ſua excellētia nō ꝯciliat na turā oculi: ⁊ iō ab ip̄a natura oculi leditur nec in ip̄a oculꝰ delectat̉: ſꝫ offendit̉. Sed naͣ vniformis ꝯciliat naͣꝫ difformē: ⁊ iō natura lucis glorificati coꝑis ꝯciliat ⁊ ꝯfortat naͣꝫ que eſt in oculo: que multiformis eſt. Ita ꝙ in aſpectu ip̄iꝰ oculꝰ delectat̉: ⁊ iō viſibilis eſt oculis corꝑalibꝰ ſine offenſione. Cōſequenſ eſt adiuuāte dn̄o inquire̓ de demōſtra tīone dnīce reẜrectionis poſtqͣꝫ fcā eſt. de qͣ Actꝭ. i. Prebuit ſe ip̄m viuū ꝑ dies. 40. appa rens in multis argumētis. Circa qd̓ qͥrit̉ pͥmo in generali. deinde in ſpāli. In gnali ꝟo pͥmo qūo dicat̉ hec apparitio. 2º an ar gumēta apparitōis aſtruat fidē. 3º vtꝝ argu nita illa euacuarēt fidē qͣꝫtū ad meritū. 4º de numero ⁊ ſufficientiā argumentoꝝ. Ad primū multipli citer inueniri poteſt ex ꝟbis Augl. in liº. de trini. Ubi dic̄ ꝙ legit̉ dn̄s apparuiſſe in ve teri teſto ut Abrahe. Gene. 18º. Et Moyſi in rubo. Exodi. º. Legit̉ etiā apparuiſſe in no uo pꝰ reẜrectionē: ſic̄ hēt̉ in fine oīum euan gelioꝝ. Si gͦ ſunt apparitiones ⁊ he ⁊ ille. q̄ rit̉ vtꝝ eiuſdē rōis ſint: ⁊ ſi nō in quo ꝯueni ant: ⁊ in qͦ differant. Ad qd̓ dicimꝰ ꝙ illa apparitio que fuit ī veteri teſto pōt dici ma nifeſtatio diuine naͣe īmutabilis in ſb̓iecta creatura mutabili. O ꝑtebat.n. ſicut dic̄ aug. ī oco liº. ꝙ creatura illa eēt mutabil̓: qͥa ſicut dic̄ ibi. Oē qd̓ viſibile eſt mutabile ē. Appa ritio ꝟo ꝓut in nouo poteſt dici corporis īꝑaſſibilis: quia paſſibilis oſtenſio. Poſteaʰ queritur. gumēta apparitionis aſtruāt fidē. Ad qd̓ ſic Actꝭ. i. dr̄. Prebuit ſe ip̄m viuū apl̓is pꝰ paſſi onē ſuā in multis argumētis ꝑ dies. 40. ap parens eis ⁊ loques de regno dei. ex qͦ acci pit̉ ꝙ ad ꝓbationē ⁊ ad faciendū fidē ſue re ſurrectionis fuerūt apparitiones ille. Unde Damꝰ dicit: ꝙ ad certificandū uel credi faci endū fecit: ꝙ illud qd̓ paſſū eſt reſurrexit. Sꝫ tūc obr̄ qm̄ vr̄ ꝙ ꝑ illas apparitiones magis infirmata ſit fides reẜrectōis ꝙͣ ꝯfir mata. Prīo qͥa ſi apparuit viſibilis ⁊ ab ocu lis n̄ glorificatꝭ. De aūt hꝰ viſibile ſicut dicit Augꝰ mutabile eſt. Apparuit gͦ vt mutabil Fi gͦ reſurgens glorioſe īmutabilis dꝫ eſſe factꝰ. Plus dꝫ illa apparitio dare credi ꝙ n̄ reſurrexiſſet glorioſe ꝙͣ oppoſitū. 2º quia p̄buit ſe ip̄m palpabilē. Si gͦ in palpatōe illa nō ſolū fuerūt extrema ꝯtingentiū: īmo eē īmutato tāgentis a ꝯtingente. Al̓r.n. nō eēt palpatio. Tangens aūt erat corpꝰ noͣ glorifi catu. ergo p̄buit ſe palpabilē ẜm qͣlitates ta ctꝰ. hꝰ aūt ſunt calidū ⁊ frigiduꝫ aſpeꝝ ⁊ le ue: fluidum ⁊ ſolidū ⁊cͣ. Si gͦ iſte nō ſunt cor poꝝ glorificatoꝝ magis ex his faciebat ſe credi tale qui nō reẜrexiſſet glorioſe: qͣꝫ qui reſurrexiſſet. Prete̓a Ioh̓. 20. dic̄ Chome Infer digitū tuū huc: ⁊ affer manu tuaꝫ in latꝰ meū. Si gͦ inferre vel īmittere ponit co cauitatē: vr̄ ꝙ adhuc in latere erat ꝯcauitas Si gͦ illa ꝯcauitas nō erat ibi a natura. In re ſurrectōe aūt glorioſa: ſic̄ dicit Augꝰ in libꝰ de ciu. d̓i. remouēt̉ oēs difformitates q̄ p̄ter naͣm acciderent: ⁊ glorificabat̉ corpꝰ in illa diſpoſitōe quā erat bene diſpoſitū ẜm natu ram: ⁊ ꝯcauitas illa nō erat amota: magis potuit vid̓ri nō reẜrexiſſe qͣꝫ reſurrexiſſe glo rio ſe. Aut ſi tu dicis ꝙ nō erat ibi ꝯcauitas ꝙͣuis oſtendet̉: tūc fuit ibi fictio. qd̓ īconue niēs vr̄. Ad hͦ diciꝰ ꝙ cū r̓rº ſit motꝰ a mu tabilitate ad īmutabilitate ſn̄ īſinuatōe īmu tabilitatꝭ p̄cedentꝭ ⁊ īmutabilitatꝭ ſequentis nō mōſtrabit̉ r̓rº Un̄ ſpūs īmutabiles non dicūt̉ reẜgere: nec corꝑa ſi ſꝑ fuiſſent morta lia reſurge̓ dicerēt̉. Un̄ Damꝰ. Reẜrecto eſt eiꝰ qd̓ cecidit īterata ſurrecto. Scd̓ꝫ hͦ gͦ ad ꝓbandū reſurrectionē xp̄i nō ſolū opor tuit manifeſtari gloriā quā hūit vel hebat ſed paſſionē que p̄ceſſerat gloriā: ⁊ etiā qͥa ille idē qui pͥus fuerat paſſus erat idē qͥ nūc eſt glorioſus: ⁊ ẜm hec ꝑtita ſunt argumēta apparitionū. Ꝙ.n. p̄buit ſe palpabilē in loco vulneꝝ argumentū fuit ꝙ paſſus fuerat: ꝙ aut intrauit ianuis clauſis: argumētum fuit eis: ꝙ erat corpꝰ glorioſū. nō qͥa hoc ꝑpende rent ſenſu exteriori ſꝫ ꝯferendo in rōne ſēſu pͥmo poterat hoc cognoſce̓. Si enī pͥꝰ n̄ erat ibi ⁊ poſtmodū erat cū fores eſſēt clauſe an̄ ⁊ pꝰ. potuerūt ītellige̓ ꝙ ītͣuerit ianuis clau ſis. Et ex hoc vlteriꝰ ꝙ erat ſpūs vel corpuſ ſubtile: ſꝫ nō erat ſpūs: hoc bene videbant ex palpatione ex quo potuerūt ītelligere ꝙ erat illud corpꝰ glorioſū. Ꝙ aūt p̄buit ſe viſibilē ſub eiſde liniamentis ⁊ forma ⁊ figura ſub quibꝰ erat ante reſurrectionē. hoc fuit argu mētū qd̓ idē qui pͥus fuit paſſus poſtea glo rioſus. Ad pͥmū gͦ qd̓ obr̄ ꝙ oē viſibile mutabile eſt. gͦ ſi apparuit: vt viſibilis appa ruit ut mutabilis dicimus ꝙ ſi dicatur ibi mutabile ꝓ mobili ẜm locū. ſic corpꝰ glorifi catū bene fuit mutabile. Agilitas.n. eſt dos ip̄ius corꝑis glorioſi. Si aut dicat̉ mutabile pro corruptibili tunc nonſequitur fuit viſi bile. ergo mutabile ideſt corruptibile. ſed ſequeret̉. gͦ corruptibile uel tāꝙͣ corruptibi le. Et hoc veꝝ eſt ſolū ꝙ corpꝰ xp̄i tāꝙͣ cor ruptibile. nō tanꝙͣ glorioſū videbat̉ ab illis Sil̓r aūt ad illud qd̓ obr̄ de palpatōe. Re ſpondemꝰ ꝙ ſūt quedā ſenſibilia ꝓpria. q̄dā coīa tactu. ergo in palpatōe corꝑis xp̄i n̄ fuit ꝯprehenſa drīa ſenſibilis ꝓpͥi: vt pote ꝙ eēt calidū uel frigidū: vel aliqͥd hiꝰ. Sꝫ ꝑceptum fuit ꝙ eſſet corpꝰ: ⁊ ꝙ talis figure ⁊ ⁊ talis for me. vn̄ nō ſequit̉ fuit palpatu. gͦ calidū uel frigidū vel hiꝰ. ſed ſolū ꝙ fuit corpus uel ſic figuratū ul̓ ſic fortu. Si gͦ obr̄ ꝙ ſi fuit ibi tactus fuit ibi īmutatio. dicimus ꝙ hec mu tatio nō fuit ex ꝑte eiꝰ ꝙ recipiebat̉: ſꝫ magi ex ꝑte recipientis. Sil̓r aūt ad illud quod 3º obr̄ dicimus ꝙ de illo different̉ ſentiūt ip̄i ſcī: qm̄ ẜm Augl. in liº de ci. d̓i. vltīo. c. 20 Qn q̄rit vtꝝ indiciā martirii remanebūt in ip̄is corꝑibus martiꝝ glorificatis. Reſpōdꝫ Augꝰ ⁊ forraſſe videbimꝰ Nō.n. deforitas ī eis ſꝫ dignitas erit. Et quedā ꝙͣuis in corꝑe nō corꝑis: ſed ꝟtutꝭ pulcritudo fulgebit: nec iō tn̄ ſi aliqua martiribꝰ āputata ⁊ ablata ſt̓ mēbra. ſine ip̄is mēbris erūt in reſurrectōne mortuoꝝ quibꝰ dem eſt. Capillꝰ capitis vr̄ i no ꝑibit. ſed ſi hͦ decebit in illo nouo ſeculo vt indicia glorioſoꝝ vulneꝝ in illa carne im mortali cernant̉ ubi mēbra p̄ciderent̉ ꝑcuſ ſa uel ſecta ſunt ibi cicatrices. Sꝫ tn̄ eiſdem mēbris redditis nō ꝑditis apparebūt. Scd̓ꝫ Dama. ⁊ Anſel. Sil̓r dd̓. ꝙ hiꝰ cicatrices re māſiſſent in carne xp̄i glorificata: diſpēſatō erat nō naͣ. Un̄ dic̄. Eoꝝ que pꝰ reſurrectio nē deo digniori modi ſūt diuerſi. Nā ⁊ hoc ꝟe nō ẜm naͣm: ſed ẜm diſpenſatōꝫ ad certi ficandū uel credi faciendū: qm̄ ip̄ꝫ ꝙ paſſū ē corpꝰ reẜrexit: vt cicatrices ciba atqꝫ potatō que pꝰ reſurrectione fuerunt. Alia ꝟe ⁊ ẜm naͣm vt tranſire d̓ loco ad locū infatigabilit̓ ⁊ ꝑ ianuas clauſas intrare. Alia ẜm fictiōeꝫ vt illud finxit ſe longius ire. Un̄ vult ꝙ ẜm tres drīas fuerūt aliqua in corꝑe glorifica to: que on̄ſa ſunt: quedā ẜm naͣm: quedā ẜm fictiōꝫ: quedā aut ẜm diſpenſationē. ⁊ hoc mo fuerūt in ip̄o cicatrices ẜm diſpenſatōꝫ nō ꝙ diſpenſatio tolleret ꝟitatē: ſed diſpen ſatione fiebat hoc: vt remanerent cicatrices vt noſtrāfidē ꝯfirmaret. Si ergo obicitur ꝙ a ꝯdictiōe uel a pͥma diſpoſitōe corporis xp̄i: nō erat ibi cicatrix. gͦ nec in glorificatōe debuit remanere: pōt dici ꝙ glorificatio re ſpicit creatione in corꝑe xp̄i: ⁊ etiā redēptōꝫ Et ſi gͦ nō ꝙͣtū eſt ex pͥmo reſpcū tn̄ qͣꝫtum eſt ex ſcd̓o debuerūt remanere cicatrices in glorificato. ⁊ etiā ad maximā ſpēi corꝑis de core. Un̄ Apo cl. 19º. dr̄. Et veſtitus erat ve ſte aſperſa ſanguine. Deinde queriturᵏ ſꝫ argumēta euacuarūt fidē qͣꝫtū ad meritum Ad qd̓ ſic Gregꝰ. Fides nō hꝫ meritū cui hu mana rō p̄bet exꝑimentū. gͦ ſi eis fecit xp̄us argumēta quibꝰ pn̄t ſua reẜrectōꝫ capere ec̄ ad ſenſū humanū vr̄ ꝙ in ip̄is nō hr̄et āpliꝰ fides reſurrectionis meritū. Itē Gregoª oꝑatio diuina que rōne ꝯprehendit̉ mirabi lis nō eſt. Si gͦ ad hec fuerūt argumēta vt facerent illa reſurrectōꝫ rōe ꝯprehendi: vr̄ ꝙ no fuit mirabilit̓. ſed nō eſt meritoriū crede niſi ꝙ eſt mirabile. vr̄ ꝙ nō fuit illd̓ merito rium credere. ℟º dicimꝰ ꝙ ſi accipiens ī nitat̉ argumētꝭ ⁊ rōibꝰ ⁊ n̄ ip̄i fidei: ibi ꝓcul dubio nō hꝫ fides meritu. Ex ea aūt ꝑte qua ip̄i fidei īnitunt̉ etiā ſi heat rōes: ⁊ argumē ta ad idē. nihiloīnus tn̄ meritū hꝫ fides ex ea ꝑte qua ip̄i īnitit̉. Un̄ Io. 4. Iā nō ꝓpter tuā loquelā credimꝰ. ſamaritani pͥmo audierunt q̄dam quibꝰ qͣi ītroduci a muliere potuerūt ſed poſtea audierūt ip̄m ih̓m taꝙͣ deſurſuꝫ ⁊ tūc demū crediderūt. Un tūc dixerunt: Iā nō ꝓpter tuā loquelā ⁊cͣ. Sil̓r diſcipuli ac ceperūt illa argumēta taꝙͣ ītroductiua: vt il luminati quodāmo hac illumīatōne īferiori faciliꝰ ſe ſubicerent illi illumīatōi que deſur ſū eſt: ẜm cꝰ receptionē eſt fides. Ad alid̓ dicimus ꝙ ſicut dic̄ Augꝰ. ī liº de videndo deo: Illud dr̄ ꝯprehendi ꝓprie cꝰ termī tota lit̓ circūſpiciūt̉. Oꝑatio gͦ reſurrectōis mi rabilis eſt: nec pōt total̓r ꝯprehendi: īmo ſo lū a ꝑte īferiori attīgi pōt: ſed ꝯprehendi nō ꝗa gloriā reſurrectōis ⁊ ꝟtute vide̓ nō poſ ſumus ad plenū in pn̄ti: tn̄ ⁊ a poſteriori poſ ſumus ea ītelligere: ẜm qd̓ dic̄ Gregꝭ. Ex ip̄a reꝝ ſpe ꝙ rōnales ſumus: poſſumus collige reſurrectōeꝫ: ⁊ ſil̓r Augꝰ ī liº de ꝙͣtitate aīe Si curſū naͣlem reꝝ videamus certius erit nobis reſurrectōꝫ futurā: qͣꝫ ſolem cras fore orituꝝ. He.n. p̄ſumptiones ſunt nō cauſe. Conſequenter que rit̉ de nūero ⁊ ſufficētia argum̄toꝝ. Ad qd̓ ſic. Patꝫ.n. ex his que dcā ſunt: ꝙ quedā on̄ dunt ip̄m eſſe corpꝰ vt viſio ⁊ certiꝰ palpatō Quedā aūt ꝙ eſſet corpꝰ motū a ſpū. ſicut māducatio: qd̓.n. nō eſt motū a ſpū: corpꝰ nō poſſet māducare. Ꝙ aūt eſſet vnio corporis ad ſpm̄ ſicut ad formā. hoc nō poterat on̄di ꝑ ſenſū: ſꝫ per rōeꝫ. Un̄ argumētū hꝰ potue rūt hr̄e: tu ex v̓bis q̄ eis dixerat an rẜrectōꝫ vt math̓. 16º. ⁊. 20. Qn̄ dicebat eis an paſſio nē ſe eſſe paſſuꝝ. dicebat poſtmodū ⁊ ſe eē reſurrectuꝝ. Eūtibus etiā in Emaus. Luce vltº. Apperuit ſcripturas: vt ip̄i ītelligerent de eiꝰ reſurrectōe. fuit gͦ argumētū ex parte cognitionis ꝟboꝝ ⁊ ſcripturaꝝ: vt ip̄i co gnoſcerent ⁊ ꝯferi ent. Ꝙ ſi aīatus fuerat ⁊ hn̄s ſpm̄ ſicut forma corꝑis: ⁊ nō ſicut moto rem tm̄. qn̄ dixit illis ꝟba ⁊ paſſus eſt: ita ec̄ nūc aīatus eſſet habēs ſpm̄ ſic formā corꝑis Ꝙ aūt eſſet illud corpꝰ glorioſū fuit argum tu ꝑ ītrationē ianuis clauſis factā. quauis enī nō poſſent videre oculis: potuerūt tamē ꝑpendere ex rōe ſubtilitatē: ⁊ glorificatione ip̄iꝰ. Sꝫ querit̉ hic cū ſint qͣtuor dotes qͣ rū claritas eſt pͥncipalis. Un̄ ẜm illā dotem aſſignat̉ drīa glorificatoꝝ. i. Corꝭ. 15º. Alia eſt claritas ⁊cͣ. qͣre ẜm apparitionē illiꝰ dotis q̄ eſt claritas nō fecit ip̄is diſcipulis argumtu reſurrectōis ſicut ẜm ſubtilitatē. ẜm hoc enī manifeſtauit ſe in tnͣſfiguratione. Math̓. i7 Sol̓o aūt hꝰ eſt ꝙ ip̄i nō poſſent vide̓ cla ritatē iſtā ſi ſe ẜm claritatē manifeſtarent ill̓ pꝰ reſurrectionē. Un̄ Augꝰ ad Horoſiū. Ca ro xp̄i glorificata reſurrexit. ſed noluit ī illa claritate diſcipulis ſuis apparere: qͥa nō poſ ſent oculis mortalibꝰ claritatē tale ꝯſpicere Ei.n. eū in tn̄ſfiguratōe diſcipuli videre nō potuerūt: qͣꝫto magis in reẜrectiōe: qd̓ ītelli gendū eſt ẜm ꝓpriā ꝟtutē: poſſent tn̄ ẜm ꝟ tutē diuina roborantē ip̄am ſenſitiuā. Aliaꝫ ꝟo reſurrectōꝫ hēs ſuꝑ in qōe de tnͣſfigura tione. Sil̓r āt ſi queret̉ qͣre nō manifeſtauit ſe ꝑ manifeſtationē aliaꝝ dotiū: ſicut īpaſſi bilitatꝭ ⁊ agilitatꝭ: dicūt ꝙ nō potuit eē. Im paſſibile.n. vniuerſalitate dicit. vl̓ aut n̄ po teſt ad plenū manifeſtare niſi ꝑꝑtes. Si gͦ oſtendiſſet ſe īpaſſibilē ab hoc: non ꝓpt̓ hoc oſtenderet ſe īpaſſibilē reſꝑcū alioꝝ qui nō erant ibi. Sil̓r aūt eſt de agilitate. Si enim oſtendiſſet ſe agilē reſpcū hꝰ loci nō ꝓpter hoc oſtendiſſet in alijs. Unde hͦ nō ſe pote rant ita cito ꝯprehendi niſi a rōe recta ꝑ gra tiā: ⁊ ita ꝑ ſola dotē ſubtilitatis uoluit illis facere argumētū ſue reẜrectionis. Sꝫ me lius od vr̄. ꝙ ad ſubtilitatē ſequebant̉ īpaſ ſibilitas ⁊ agilitas. Subtilitas.n. corꝑis glo rioſi ponit potentiā actiuā: cui nō poſſet obſi ſtere queuis reſiſtentia alteriꝰ corꝑis. ex quo ſequit̉ ꝙ īpaſſibile. Itē ſubtilitas ponit̉ ſb̓ tractione oīs grofficiei ⁊ grauedinis corpo reitatis ad qd̓ ſequit̉ diſpo agilitatꝭ. Onſequenterq ie de argumētꝭ apparitōis in ſpāli. Et querūt̉ qͣtuor. Primo de argumētoⁱ qͣꝫtuꝫ ad viſū. Scd̓o qͣꝫtū ad tactū. Tertio qͣꝫtuꝫ ad guſtum xp̄i. Circa primū autem querit̉ ſic. Math. vltl. dicit̉ ꝙ dn̄s apparuit in alia effigie. Aut gͦ apparuit in effigie cor poris glorificati viſui non glorificato: ⁊ tūc cum improportionalis ſit natura corporis glorificati viſui non glorificatō: ẜm prio rem auctoritatē Augl. ad Horoſiū ſupdictaꝫ nō potuit videri a viſu no glorificato. ſi in ſpe corꝑis nō glorificati. Aut gͦ illa ſpeciēs erat in illo corpore chriſti: ⁊ ſic oue ſpecies erāt in eodē.s. ſpes glorificata ⁊ nō glorifica ta. Aut erat illa ſpēs in aere circūfuſo: ⁊ ſic n̄ erat ibi ꝟitas. ſꝫ fantaſma. Prete̓a ſi viſus eutiū ī Emaus īmutatꝰ eſt cū motiuū viſus no glorificati ꝓprie ſit coloratū vr̄ ꝙ in cor pore xp̄i eſſet color. Qd̓ ſi ꝯcedit̉ ꝯtrariū eſt qm̄ naͣ coloris nō ſaluat̉ in naͣ corꝑis glorifi cati. Dr̄.n. color extremitas ꝑſpicui in corꝑe termīato. ſꝫ nō eſt hiꝰ naͣ in corꝑibꝰ glorifica tis. īmo total̓r ꝑuia credunt̉ eſſe. Item ſi corpꝰ ſtellaꝝ nō vr̄ ſb̓ colore ꝗ ſit ip̄aꝝ. īmo ſi vident̉ ſb̓ colore: ille ē color alienus. multo magis corꝑa glorificata que lucidiora ſunt ſtellis: nō habebūt colore in ſe. Pretēa. ſi corpꝰ glorificatu longe excedit nō glorifica tu. ⁊ paſſio ſil̓r excedit paſſionē: ⁊ ſil̓r rō vi dendi longe erit alia in his ⁊ in illis. Si ergo ro videndi corpꝰ nō glorificatū eſt color: ro videndi glorificatu nō erit color: ſꝫ lōge alid̓ gͦ nō viderūt ip̄m ſb̓ colore. neqꝫ alioº poſſet videre: niſi ſb̓ colore. ergo penitꝰ nō viderūt eū. Pretēa cū īproportionata ſunt corp glorificatū: ⁊ oculus no glorificatꝰ. aut ad hoc ꝙ ꝓportionarent̉ ad īuicē depoſuit ſua diſpoſitionē. Aut eleuauit viſum eoꝝ. Aut ip̄ꝫ corpꝰ hēbat: ꝙ qn̄ volebat poterat vi d̓ri ⁊ oſtendere ſe talē: ⁊ qn̄ uolebat talem. Si pͥmo mō hoc nō vr̄ qm̄ ꝯſtat ꝙ dos que eſt diſpō ꝑpetua eſt. ſed ꝙ amouet̉ aliqn̄ nō eſt ꝑpetuū. gͦ nōͣ depoſuit diſpōeꝫ ſuā. Si ſcd̓o mō aūt tm̄ ſb̓limauit viſū eoꝝ vt glorifica ret̉ aūt nōͣ. ſi remāſit nōͣ glorificatꝰ: ꝙͣtūcūqꝫ eleuaret̉ nōdū habuit ꝓportionē ad corpus glorificatū. nō gͦ viderūt ip̄m adhuc. Si di cat̉ ꝙ fuit glorificatꝰ: hoc nō vr̄ veꝝ. Con ſtat eniꝫ ꝙ is eſt ordo vt ab īcōpletione vie veniat̉ ad ꝑfecrionē patrie nūqͣꝫ e9º. Si ergo glorificatꝰ fuiſſꝫ eoꝝ viſus: nūqͣꝫ poſtmodū fuiſſent ſub drīa oppoſita. fuit aut illud. Cō ſtat gͦ nō fuit glorificatꝰ. Si dicat̉ 3º mō tūc obr̄ ſicut pͥus: qm̄ nihil poterat oſtende̓ niſi vellet decipere: niſi qd̓ erat in ſe. Erat gͦ vtrūqꝫ in ip̄o. gͦ corpꝰ illud ⁊ erat glorioſuꝫ ⁊ noͣ glorioſu. qd̓ eſt īconueniēs. Itē ſimil̓r pōt obici de illa ſpē ꝑegrina: in qͣ dn̄s appa ſuit. ſi.n. erat in ip̄o: cū hec nō eſſet glorioſa erat ibi due ſpēs. Si aūt nō erat in ip̄o. ergo tm̄ erat ludificatio. hoc aūt falſū eſt. Pre terea Luc̄. vltꝭ. Tenebant̉ oculi eoꝝ ne ip̄ꝫ a gnoſcerent. Querit̉ gͦ aut tenebant̉ reſpcū ſpēi glorioſe: aut reſpcū nō gl̓io ſe: nō reſpcū glorioſe. qͥa coſtat ꝙ ea videri nō poterant: Ad qͥd gͦ īpedirent̉ ab eo uel dicerent̉ īpedi ri. Si reſpcū nō glorio ſe qūo tenebant̉: cum illā caꝑe valerent. Circa ſol̓ōꝫ hꝰ qōis. no pͥmo opīoꝫ ꝓbabilē p̄poſitiui. dic̄.n. ꝙ corpꝰ glorificatu naͣl̓r pōt videri: ⁊ a corꝑe glorifi cato ⁊ nō glorificato: ſil̓r ⁊ palpari. ſed in hͦ eſt drīa: ꝙ corpꝰ nō glorificatu tangit̉ deti net̉ ⁊ vr̄ velit nolit. Sꝫ corpꝰ glorificatū qn̄ vult p̄bet ſe viſibile: qn̄ nō vult p̄bet ſe non viſibile. ſicut ſuꝑ illud Luc̄. i. Apparuit ange lus. dicit Ambro. de āgelis ꝙ in ptāte illoꝝ eſt apparere ⁊ videri qn̄ uolūt̉: ⁊ n videri qn̄ nō volūt. 2º noͣ. opioꝫ Altiſyōdorenſis q̄ eſt ꝙ corpꝰ glorificatū vr̄ a nō glorificato: ⁊ hoc ꝑ īmutatōꝫ facta a ꝑte videntꝭ: ⁊ aliquo mo ꝑ ꝟtutē glorificatōis. Un̄ dic̄ ꝙ in cor pore dn̄i nō fuit niſi vna forma.s. glorifica ta. Sꝫ inde qn̄ placebat ei mutabat viſū ītuē tiū: ac ſi eſſet nō glorīficata: ſicut cameleon auis que viuit ex aere nō hꝫ niſi vnū colorē ſed ex oppoſitione multoꝝ coloꝝ: ī alijs cor poribꝰ diuerſoꝝ coloꝝ vr̄ eſſe. Sil̓r ⁊ Copa tius. Un̄ idē color nō ſemꝑ eodē mō īmutat ſil̓r vnicū colorē hūit dn̄ſ: ſꝫ ſiue ꝑ miraculū ſiue ꝑ pom corꝑis glorificati nō eodē modo ſꝑ īmutat. Alaꝝ gͦ fuit corpꝰ dn̄i ꝑ naͣm: ſꝫ ꝑ potentiā oſtendebat̉ vt obſcuꝝ: ꝙͣtū ad effe ctū ſeu ẜm modū īmutandi ⁊ iſta nō ſunt ꝯtraria. ſicut nō ſunt ꝯtraria in cameleone ⁊ thopatio. Dicimꝰ gͦ ꝙ forma illa: ſeu ille modꝰ īmutandi in corꝑe dn̄i erat. nō ꝓpt̓ hͦ ꝯtraria erāt in eodē. Sꝫ opīonibꝰ iſtis obr̄ ꝑ rōes p̄dictas. Prete̓a dd̓. tenēdo mediū int̓ p̄dictas opīoes ꝙ in xp̄o tm̄ fuit ſpecies vna ⁊ glorioſa in ſe. verutn̄ qͥa receptu non eſt in recipiēte niſi ẜm modū recipiētis. Iō licet eēt glorioſa ip̄is tn̄ videbat̉ nō ut glo rioſa: nō a ꝑte oſtēdentꝭ: ſꝫ a ꝑte illoꝝ ꝗ pote rāt nō al̓r capere. Exēplū aūt eſt d̓ ſole cui ⁊ ſi ꝓpter luciditatē ſua īproportionabil̓ ſit vi ſui vr̄ tamē ꝗa ẜm deſcenſū ſolis ad ꝓporti onē ꝯtingit ip̄m uideri ab oculo. Deſcendit enī ſol in radio: ⁊ radius iteꝝ deſcendit ad nubē: uel alid̓ hiꝰ. ⁊ in illa uia dicimus nos uidere ſolē. etiā aliquoº ſub colore ꝙͣuis nul lū colorē hēat de ſe. īmo color iſte eſt eiꝰ ad qd̓ ip̄e ſol deſcēdendo ꝓportionatꝰ ē oculis nr̄ is. diciꝰ ergo ꝙ uidemꝰ ſolē: nō tamē uide mus eū in ſua luciditate: nec dicimꝰ eū hēre duas ſpēs. ſil̓r aūt dicimus ꝙ deſcendit naͣ iſta glorificata: que lucidior eſt ſole uſqꝫ ad tnſpentia media: in quibꝰ aliquoº uiſibil̓ fcā eſt: nō tamē ut glorioſa: nec iō tn̄ dicenda ē alia ſpēs. ſꝫ una eadē q̄ nō pōt a nobis ui d̓ri ꝓut eſt ꝓpt̓ debilitate noſtrā. Pret̓ hͦ auteꝫ dicimus ꝙ natura humana ꝙͣtūcunqꝫ glori ficet̉: cuꝫ nihil ꝑdat de ꝟitate humanitatis ſꝑ ſeruat naͣm elemētareꝫ: ex qͣ ueriſſime fuit ⁊ ē qͣꝫuis ſit occultata ꝓpt̓ dn̄iuꝫ naͣe celeſtiſ q̄ eſt lux. qͥa gͦ ibi eſt naͣ elemētaris: ⁊ ſic nō dominās. Folor aūt ſequit̉ naͣm elemētareꝫ ⁊ io nō euacuat̉ penitꝰ naͣ coloris a corpore glorificato. Un̄ erit ibi aliquid d̓ naͣ coloris ꝙuis ꝑ dniuꝫ ſit lux. Quia gͦ corꝑe glorifi cato pōt uti aīa: ẜm quālꝫ naͣꝫ ip̄iꝰ corꝑis. nō eſt incōueniēs ut oculis glorificatis oſten dat ſe ẜm naͣꝫ qua caꝑe poſſūt lucē nō glori ficatꝭ: aut qͥ naͣm lucis acciꝑe nō poſſunt o ſtendat ſe ẜm illud qd̓ hꝫ ꝓportōeꝫ cuꝫ illis ⁊ ita nō erit ſicut d̓ ſole qui uidet̉ ſb̓ colore alieno ſolū. ꝗa illud corpꝰ eſt nature elemē taris: ⁊ ſi occultate ⁊ ſb̓iacentis nature cele ſtis dominātꝭ: nec tamē erūt ibi due ſpecies īmo cuꝫ ſpes dicat ꝯpletionē: una āt fit cō pletio erit una ſpēs: tamē ibi ſunt pl̓es na ture ẜm quas oſtendit ſe unicuiqꝫ: ẜm illud qd̓ eſt in ip̄a ꝓportionabile videnti. Crediꝰ tn̄ ꝙ iſte color n̄ erit eiuſdērōis cū colore ꝗ nūc eſt īmo lōge alteriꝰ. His gͦ viſis faci le eſt rn̄dere ad obiecta No.n. ſequit̉ ſi nō vi debit̉ ſb̓ ſpe glorioſa. ergo nō erat gl̓ioſum qm̄ rō hꝰ ſpeciei nō erat ex ꝑte viſus: ſꝫ ex ꝑ te videntiū. ⁊ iō nō glorificatio plꝰ dꝫ argui ex ꝑte videntiū qͣꝫ in viſo. Ꝙ aūt q̄rit̉ vtꝝ ibi ſit color:iā pꝫ rn̄ſio ꝑ p̄dicta. nō.n. erit ibi ſicut in ꝯplemēto ſic̄ eſt hic. nec ſub eadem rōe. Ꝙ on̄dit de ſtellis: q̄ nō vident̉ ſub prio colore: iā viſū eſt. qd̓ nō eſt ſil̓e: cū ni hil ſit in eis de naͣ elemētari. Ꝙ on̄dit ſil̓r ꝙ ſi corpꝰ glorificatu excedit nōº glorifica tu. gͦ ⁊ rō videndi ibi rōeꝫ videndi hic. ergo ſi hͦ eſt rō videndi. color ibi nō erit pōt dici ꝙ nō ſequit̉. gͦ nō erit ibi color. ſed ſic̄ ſi eſt color. nō erit eiuſdē ōnis cꝰ ⁊ nūc. Sil̓r ꝙ querit̉ quid p̄dictoꝝ triū fuit in illa viſi oue dicimꝰ ꝙ qn̄ uoluit manifeſtauit hͦ qn̄ uoluit illud. Si enī angeli hͦ pn̄t face̓ de cor poribꝰ nō glorificatis. multomagis poteſt fi eri de corꝑe glorificato. Sed ſi obr̄ ꝙ ſil̓r ſe hꝫ nō glorificatū ad nō videri ⁊ glorifica tū ad videri: ſed nō potuit face aīa qͣꝫtūcūqꝫ potens vt nō glorificatu nō videret̉ neqꝫ po tuit facere vt glorioſū videret̉. Eed hec ob iectio nō recte arguit. īmo ſi tanta eſt īꝑfe ctio in corꝑe nō glorificato. ex hoc dꝫ argui magna ꝑfectio in corꝑe glorificato: ſꝫ maior eſt ꝑfectio ⁊ maior deſignatio potentie. Si corpꝰ glorificatu pōt ⁊ manifeſtari ſic̄ vult ⁊ occultari qͣꝫ ſi poſſet occultari tm̄: īmo hͦ vlti mū videret̉. q. īꝑfectionis eſſe ⁊ īpotentie. Et iō vtrūqꝫ pōt quis de īꝑfectione nō glo rificati ſit. ut nō poſſit occultari. Ad alid̓ qd̓ q̄rit̉ de iſta ſpe ꝑegrini dd̓. ꝙ ſicut dic̄ gl. ibi ꝓportionabat̉ viſus exterior īteriori. vn̄ Gregꝰ in omel̓. ſuꝑ illū locū Luc̄. vltꝭ. h̓ egit foris dn̄s in oculis corꝑis: qd̓ apud illos age bat̉ in oculis cordis: apud ſe met ip̄os intꝰ amabant ⁊ dubitabāt: ⁊ dn̄s pn̄s eis aderat ꝓpter hͦ ꝙ amabāt: ſꝫ aberat ꝓpter illud qd̓ dubitabant. ⁊ ibidē Gregꝰ. Lale ſe exhibuit tis exteriꝰ in corꝑe: qͣlis erat eis in mēte. hoc etiā poſſumꝰ nos uidere frequēt̓ ꝙ dubitaº interior aīe facit etiā exteriorē dubitationē Un̄ cū dr̄ de hoc hōie ꝙ alibi ſit: ſi aliqͦ cau uideret̉. h̓ rōne īterioris dubitatōis crede̓t̉ nō eſſc. ſic cū dr̄ tu ſolus ꝑegrinꝰ intelligit̉ ꝑegrinꝰ.i. exxͣneus ẜm qd̓ eis uidebat̉ ꝓpter dubitationē interiorē. Unde ẜm h̓ dic̄ Beda Nō ꝟitate fallēte ⁊cͣ. Ad aliud qd̓ que rit̉ rōe cꝰ tenebant̉ oculi: utꝝ reſpcū ſpeciei glorioſe: uel nō glorioſe. dicimꝰ ꝙ nō reſpcū hꝰ nec illiꝰ: ſꝫ tenebant̉ oculi eoꝝ: quō ad hͦ ne ex viſu eiꝰ quē intuebat̉ exteriꝰ: poſſent interiꝰ ꝑpende̓ eū eſſe ih̓m xp̄m. Si q̄ratur qͣre potiꝰ cognitꝰ eſt in hoſpicio ꝙͣ ī itinere Dicendū ꝙ hoc fuit ꝓpt̓ modū ſuū frāgen di pane ꝙͣ uiderūt in domo. Uel ẜm Grego. ad ſignificandū ꝙ meliꝰ cognoſcit̉ ꝟitas o pere ꝙ p̄dicatione. Unde glo. Luc̄ ultꝭ. queꝫ in expoſitōne ſcripture nō cognouerūt: ī fra ctione panis cognouerūt: qͥa nō auditores legis: ſꝫ factores iuſtificant̉. Et Ro. 3º. Ueri tas meliꝰ oꝑando ꝙ audiēdo ītell̓r. Un̄ a ma datis tuis in agendis.s. ītellexi. Itē ſi que rat̉ qͣre plus in fractione panis eū cognoue rūt ꝙ in alio actu: dicūt ꝙ hoc fuit ꝓpt̓ que dā ſpecialē modū frangendi ex ꝟtute manꝰ xp̄i. qͥa ſua fractio erat uelut cultelli īciſio. Equitur inqui re de argumēto qd̓ fuit ſumptū ex cicatricū oſtenſione ⁊ ex palpatōe. Lūc ultꝭ Palpate ⁊ videte: qͥa ſpūs carnē ⁊ oſſa non hꝫ. ⁊ pͥmo de eo qd̓ ex palpatione. Scd̓o de eo qd̓ ex cicatricū oſtenſione. Ad primuꝫ ſic̄ dc̄ꝫ ē priꝰ ꝙ in palpatione oſtendebat̉ cor poris figura uel forma q̄ ſunt ſenſibilia coīa ſed oſtendit̉ ꝙ ꝑcipiebat̉ in palpatōe ſenſibi le ꝓpriū hoc mō. Senſibile diuidit̉ in ſenſi bile ꝑ ſe ⁊ ſenſibile ꝑ accidens. Per accidēs at ſenſibile nūqͣꝫ ſentit̉ ſine ſēſu ꝑ ſe. Ite rū aūt ꝑ ſe diuidit̉ inſenſibile ꝑ ſe ⁊ pͥmo: ⁊ ſenſibile ꝑ ſe ⁊ nō pͥmo. Per ſe ⁊ pͥmo ſenſi bile eſt ꝓpriuꝫ. ꝑ ſe ⁊ nō pͥmo eſt coe. ex quo relinquit̉ ꝙ ꝙͣtucūqꝫ eſſet ſenſibile cōe: ī ali quo nūꝙͣ ꝯprehenderet̉ ſenſu ꝑticulari illud niſi in eodē ſb̓o eſſet ſēſibile ꝓpriū reſpectu ciuſdē ſenſus. quāuis.n. aer ſit ꝙtꝰ nūꝙͣ pōt uideri qͣꝫtitas aeris: ⁊ hoc qͥa nō eſt color in aere: quo uiſo vr̄ magnitudo uel quantitas uel figura ip̄iꝰ aeris. Ex quo iteꝝ relinquit̉ qd̓ nō ꝑcipit̉ ſēſibile cōe: nec a tactu neqꝫ ab alio ſenſu qͥn ꝑcipiat̉ aliqd̓ ꝓpriū. Si ergo ꝓpria ſenſibilia: ẜm ꝙ īmutat̉ tactꝰ nō glo rificatꝰ ſic̄ calidum ⁊ frigidū: duꝝ molle ⁊ hiꝰ. He aūt ſunt qͣlitates corpoꝝ nō glorifi catoꝝ. gͦ corpꝰ xp̄i in iſto tactu erat molle l̓ duꝝ: ⁊ ita ut uidet̉ corpꝰ nō glorificatū. gͦͦ ſi fuit glorificatū nō fuit palpabile ab illis. Itē Luc ultꝭ. Palpate ⁊ uidete quia ſpūs carnē ⁊ oſſa nō hꝫ ſicut videtīs me habere. ibi gl. igit̉ pꝰ reſurrectionē dn̄i ī corꝑe ſuo duo conria oſtendit.s. corpꝰ palpabile ⁊ eiꝰ dē naͣe vt informet ad fide: ⁊ incorruptibile alterius gr̄e gl̓ie. vt īuitet ad p̄miū. Si gͦ hͦ oſtendit: aut vere in ip̄o erant: aut nō. ſi non vr̄ fuiſſe deceptio.s. on̄ſio eiꝰ qd̓ nō eſt. Si ſic. gͦ fuerūt ꝟe conͣria in eodē. Itē palpa bile ⁊ incorruptibile ſunt conria. Ad palpa bile.n. ſequit̉ corruptio: vt dicit Gregꝰ in o mel̓. paſce. Oē qd̓ palpat̉ neceſſe eſt corrupi Et ita oē palpabile eſt paſſibile. Ergo v̓e fu erūt conria in eodē. Quare etiā ex alia ꝑte quo ſint conria incorruptibile ſeu glorifica tū ⁊ palpabile. hoc.n. nō vr̄ qm̄ Luc. ultꝭ. ſuꝑ dictū locū. dicit Beda de corꝑe cuiuſqꝫ re ſurgentis loquēs pꝰ reſurrectionē eſt corpꝰ noſtꝝ ſubtile: per effectu ſpūalis potentie ⁊ palpabile ꝑ ꝟitatē naͣe. ſꝫ qd̓ ē de ꝟitate naͣe nō tollet̉ in glorioſa reẜrectione. Ergo etiaꝫ quodlꝫ corpꝰ glorificatu erit palpabile. No gͦ vident̉ conria: nec in xp̄o nec in alio cor pꝰ glorificatū ⁊ palpabile: qͥd ē ergo qd̓ dic̄ Gregꝰ. Circa hāc qōeꝫ nō diuerſas opīo nes. Ad hec generalis ſol̓o eſt. ꝙ corꝑ glo rificatū n̄ ē palpabile naͣl̓r a manibꝰ nō glo rificatꝭ. ſicut nec viſibile ab oculis nō glorifi catis. Sꝫ palpabile eſt a manibꝰ glorificatis. Cōcedit̉ gͦ ꝙ palpatū fuit corpꝰ a manibus diſcipuloꝝ pꝰ reſurrectōꝫ ſꝫ miraculoſe ⁊ pal pabile ⁊ incorruptibile nō ſūt conͣria ſimpl̓i ſed ẜm rōem naͣlē ſunt conria. Ro.n. negoci ans circa corꝑa q̄ īuenit palpabilia ponit eē corruptibilia: qͥa nō ꝯſueuit palpare niſi cor pora corruptibilia: ꝗa gͦ conria ſunt ẜꝫ rōeꝫ naͣlem. Io ponit Gregꝰ illa eſſe conria. licet ſimpl̓r nō ſint conͣria. Et ſic pꝫ ſol̓o ad pͥmuꝫ obiectū. Ad alid̓ ſoluit̉ ꝑ hͦ ꝙ nō ualet hec argumentatio. Corpꝰ xp̄i palpabile eſt a ma nibꝰ dīſcipuloꝝ. gͦ corruptibile. Deberet enī addi ⁊ eſt palpabile ꝑ naͣm uel naͣl̓r: ⁊ hoc ē falſū: ſic̄ nō ualet hec argumētatio: hec ē vir go. gͦ nō peꝑit: ſed ſeꝗt̉ hec eſt ꝟgo. gͦ non peꝑit naͣl̓r Sꝫ conͣ hāc ſol̓oꝫ multipliciter obr̄ ꝙ corpꝰ xp̄i glorificatū. Aut ē natural̓r palpabile a manibꝰ nō glorificatis: aut non Si ſic hēo ꝓpoſitū. ſi n̄ ſꝫ an̄ paſſiōꝫ erat naͣl̓r palpabile a manibꝰ nō glorificatis. Ergo ua riata eſt naͣ gͦ corpꝰ xp̄i glorificatū non eſt ciuſdē naͣe cꝰ erat ante paſſionē. ⁊ Gregꝰ dī cit ꝙ eiuſdē nature. Itē ſi eiuſdē nature eſt cꝰ ⁊ ante. ſꝫ manēte cā manet effectꝰ. ergo cū ante paſſionē eēt palpabile ex natura quā hēbat a manibꝰ nō glorificatis: ⁊ mō ex ead̓ natura eſt palpabile a manibꝰ nō glorificatis Itē corpꝰ xp̄i glorificatū: aut pōt palpari a manibꝰ nō glorificatis: aut nō pōt. Si non pōt. Contͣ palpatū fuit a manibꝰ diſcipuloꝝ ergo poterat palpari. Si ꝟo pōt palpari a ma nibus nō glorificatis. ergo natural̓r palpari pōt a manibus nō glorificatis. Dr̄.n. ꝙ cecº natural̓r nō pōt videre: qͥa nō pōt uidere na tural̓r. Suſtinētes hac opīoeꝫ reſpondēt dicentes vel diſtinguētes triplice naturam Unā que dat̉ ad eſſe rei.s. naturales poten tie. Aliā que dat̉ ad bene eſſe. videlꝫ habitꝰ naturales ꝑ quos idonei ſumus ad oꝑa. Ter tia que dat̉ ad bene eſſe ꝙͣtum ad nūc.s. vt fiant oꝑa generationis ⁊ corruptionis. Un̄ dat̉ interi hōi groſſities: ẜm quā eſt palpa bilis: que remouebit̉ a reſurrectione. Dicūt gͦ ꝙ nō valet hec argumētatio. hoc corpus glorificatu natul̓r nō pōt palpari a nō glori ficato. ⁊ pͥus poterat palpari naturalit̓. ergo nō eſt eiuſdē nature cꝰ pͥus. Remanet enim palpabilitas natural̓. grōſficies gͦ q̄ remota eſt: eſt ꝓprietas tāgibilis: ſed eſt mediū quo in pn̄ti fit palpatio. ſicut mediū in viſu nō ē viſibilis ꝓprietas. ſed lux vel color. Lāgibiles enī ꝓprietates ſunt calidū ⁊ frigidū humi dū ſiccū aſꝑum leue molle duꝝ ponderoſuꝫ leue quoꝝ nullū eſt grofficies. Scd̓m aūt p̄poſitiuū ſic̄ dictū eſt pͥus diceret̉: ꝙ corpꝰ glorificatū: ẜm nutū uolūtatis eſt palpabile ⁊ impalpabile ꝑ natura: ⁊ hinc ꝯſonāt p̄di cte aucͣtes. Et ad illud qd̓ pͥmo obiciebat̉ dd̓. ꝙ īpalpabile ⁊ ineorruptibile nō ſunt cō tͣria: niſi ẜm naturalē rōꝫ. Naturalis enī rō n̄ ꝯſueuit īuenire palpabilia niſi corruptibilia Ad ſcd̓m obiectu pꝫ ſol̓o: qd̓ nō valet ẜm iſtā opīoꝫ. hoc eſt palpabile naturalit̓. gͦ cor ruptibile. Sꝫ ꝯtra vtrāqꝫ opīōꝫ ſic obicit̉ Dicit̉ ī euāgelio. Fulgebūt iuſti ſicut ſol. 13º Math̓ Si gͦ ſol ex neceſſitate eſt viſibilis na ture. Un̄ vr̄ ſi obiciat̉ viſui: eod̓ mō corpus glorificatū ex luce ſua uel colore ex neceſſi tate naturalit̓ viſibile dꝫ eſſe oculo nō glori ficato: ⁊ nō eſt in uolūtate ſua videri vel nō videri. īmo vr̄ velit nolit: dūmō obiectū ſit viſui. Itē nihil eſt palpabile ſine reſiſtētia hec ꝓpō eſt qͣi ꝑ ſe nō: ſꝫ corpus glorificatur nō reſiſtit corꝑi nō glorificato. Eſt.n. ſubtile ⁊ penetratiuū. Un̄ dn̄s ſine miraculo poſt reſurrectionē intrauit ad diſcipulos ianui clauſis. Si gͦ corꝑis glorificatī ad nō glori ficatū nō ſit reſiſtentia. Glorificatū nō ē pal pabile a nō glorificato. ſubtile.n̄. reſiſtit ſub tili: ⁊ glorioſū glorioſo. ſꝫ groſſu nō reſiſtit ſubtili Itē qn̄ corpꝰ glorificatū palpat̉ a n̄ glorificato: aut ſumit aliquā ꝓpͥetate quā pͥus nō hēbat: aut nullā. ſi nulla gͦ qͣ iōe mō eſt palpabile ⁊ pͥus. ergo ſi mō palpat̉ a cor pore nō glorificato: ⁊ pͥus palpabat̉. cū eq̄ ꝓ pinque eſſent. Si aliquā ꝓprietatē aſſum pſit nō niſi groſſitiē. ergo cū palpabat̉ ē groſ ſū. gº nō eſt ſubtile. gͦ nec glorificatū. So lutio ẜm vltimā opīoneꝫ que nobis magis plꝫ dd̓m eſt ꝙ ſicut lignū putridū ⁊ quidā ꝟmes duas hn̄t ꝓprietates.s. luciditateꝫ q̄ de nocte vr̄: ⁊ ꝓpriū colorē que de die vr̄. Sil̓r corpꝰ glorificatū duas hꝫ ꝓprietates. Eſt enī palpabile ꝑ ꝟitatē naͣe ⁊ ſubtile per effectū ſpūalis potentie. Un̄ cū utit̉ palpabi litate pōt palpari a corꝑe nō glorificato. cū ꝟo vtit̉ ſubtilitate nō pōt palpari a nō glo rificato. ſꝫ ꝙ luciditas ligni putridi vel ver mis aliqn̄ vr̄: aliqn̄ no: nō ē de nª ligni putri di: ſꝫ ab extrinſeco. ſed corpus glorificatū de naͣ ſue glorificationis hꝫ qd̓ vr̄ ſi vult: ⁊ ſi n̄ vult nō vr̄. ⁊ palpet̉ ſi vult: ⁊ ſi nō vult non palpet̉. Un̄ ꝙ hūit btūs Bartholomeꝰ a mi raculo nō glorificatꝰ.s. ꝙ videbat̉ qn̄ voluit ⁊ nō videbat̉ qn̄ nō uoluit. Hꝫ corpꝰ glorifi catū de natura ſue glorificationis. ẜm hoc gͦ facile eſt rn̄dete ad obiecta. Ad primo gͦ obiectū dicimꝰ ꝙ nō eſt ſil̓e de ſole: quia corpꝰ glorificatū dignioris potentie eſt qͣꝫ ſol. Eſt.n. corpꝰ ſpūale vt dicit Apl̓s. i. Cor. 15 Seminatur corpꝰ aīale ſurget corpꝰ ſpūale Un̄ in ptāte ſua hꝫ videri ⁊ nō videri. ſol āt nō hꝫ ptātem ſpūalem. Ad ſcd̓o ob iectuꝫ dicimꝰ ꝙ hec eſt falſa. corpꝰ glorificatū no reſiſtit corꝑi nō glorificato. īmo qn̄ vult reſi ſtit: ⁊ ſic p̄bet ſe palpabile. Abſcondit.n. qn̄ vult ſubtilitatē ſuā ꝑ quā eſt penetratiuum ⁊ vtit̉ palpabilitate naturali. ſic̄ dicit Augꝰ in li. de ciui. dei. Ꝙ dn̄s qn̄ apparuit diſci pulis ſuis ⁊ p̄buit ſe viſibilē eis. abſcōdit lu cē ſuā. Ad 3º obiectū dicimus ꝙ cū corpꝰ glorificatū palpat̉ a nō glorificato: nō aſſuīt aliquā noua ꝓprietatē. ſꝫ vtit̉ quādā ꝓprieta te qua pͥus nō vtebat̉: videlꝫ palpabilitate ꝓ priū enī eſt ſpūaliū apparere qn̄ uolūt. ſic̄ dr̄ de angelis ſupͣpͥmū Luc̄ Et pꝫ rn̄ſio ad oīa Alit̓ pōt dici ꝙ re uera in iſta paplatione fuit ſenſus tactꝰ: ⁊ nō ſolūmō reſpcū ſenſibilis cōīs: ſꝫ reſpcū ꝓprii. cū.n. nature īpoter tis in corꝑibꝰ ſit cedere: potentis ꝟo ſit reſi ſtere. Corpꝰ aūt glorificatū nobiliꝰ ⁊ poten tiꝰ ſit nō glorificato: multomagis pōt reſiſtē glorificatū nō glorificato ꝙͣ econt. qn̄ vul ille qui hꝫ corpꝰ glorificatu. fuit gͦ in palpa tione xp̄i. nō ſolū ſenſus qͣntitatꝭ uel figure īmo ec ibi fuit ſenſus reſiſtentie: ⁊ etiā ẜm magis ⁊ minus potuit ꝑcipi illa reſiſtentia Dic.n. palpate ⁊ videte: qͥa ſpūs carnē ⁊cͣ. Un̄ nō ſolū oportuit vt reſiſteret ꝙ palpat̉ īmo etiā oportuit vt differenti mō reſiſtendi co gnoſcerent carnē ⁊ oſſa vt ꝑcipiendo ꝙ hoc magis reſiſteret: illud minus ꝑciperet drīaꝫ ꝙ hec eſſet caro: illud āt os. fuit gͦ reſiſtētia ibi qͣi ꝓpriū ſenſibile. ſꝫ in hoc eſt drīa a reſi ſtentia corꝑis nō glorificati: qm̄ reſiſtentia in corꝑe nō glorificatorē ẜm diſpōꝫ materie ꝯdempſate. Reſiſtentia ꝟo in corꝑe glorifi cato nō eſt ẜm ꝯditionē materie. īmo magi ex ꝑte ꝟtutis qͣꝫ materie. ⁊ ꝑ hoc pꝫ reſpon ſio ad pͥmū. Ad ſcd̓m aūt notandū eſt ꝙ cū in corꝑe glorificato ſit natura duplex.s celeſtis ⁊ elemētaris Hꝫ aliā rōem palpandi rōe nature celeſtis. Et aliā rōe elemētaris. ꝗa gͦ receptū nō fit in recipiente niſi ẜm mod̓ recipientis. Intelligendū eſt ꝙ lꝫ rō palpan di a corꝑe glorificato potuit eſſe rōe natu re celeſtis. Rō tn̄ palpandi a nō glorificato fuit magis ẜm natura elemētareꝫ: qd̓ eēt re uera corruptibile: ſi in eo dominaret̉ natura elemētaris: ꝗa gͦ apprehendebat̉ ꝓpt̓ īpotē tiā accipientiū magis ẜm naturā elemētarē ꝙͣ ẜm celeſtem: vt corruptibile apprehende bat̉ ꝙͣuis nō eſſet corruptibile. Et ꝓpter hͦ bene dicit Gregꝰ ꝙ dn̄s oſtendit duo contͣ ria in corꝑe ſuo: nō ꝙ ſibi eſſent ꝯtraria in re. ſed qͥa modꝰ in quo oſtendit̉ erat ꝯtrariꝰ qualitati oſtenſe: tamē nō ex ꝑte oſtendent ſꝫ ex ꝑte eiꝰ cui oſtendebat̉. Ad alia aut q querūt̉ dicimus ꝙ duplex eſt palpatio. Eſt enī una que ſequit̉ natura corꝑis: ẜm ꝙ cor pus oē ſoliduꝫ eſſe dr̄ eo ꝙ corpꝰ eſt: ⁊ hoc bene ⁊ in corꝑibꝰ glorificatꝭ: nec ponit corru ptibile de ſe ⁊ de hac loquit̉ Beda. Eſt āt alia palpatio que addit roꝫ. q. materie: ul̓ ma terialitatꝭ ⁊ grofficiei: ſꝫ qd̓ diſtinguimꝰ ſu pcriora ab his inferioribꝰ ꝙ hec ſunt corꝑi materialia: illa āt nō. Et hoc mō dr̄ ꝙ ſola palpabilia ſunt groſſa: que ſūt denſauel cō denſabilia ẜm rōem ſue materie ⁊ hͦ mode bene pōit palpatio corruptibilitatē. Et ẜm hͨ loꝗt̉ Gregꝰ cū dicit ꝙ oē qd̓ palpatur ne ceſſe eſt corrumpi. Poſtea queritur a catricibꝰ que in carne xp̄i apparuerūt vtrum eas tanget Thoas. Dicūt enī quidā ꝙ non tetigit illas: ſꝫ ſufficit ei ꝙ dn̄s oſtendit ſibi illas ⁊ obtulit palpandas. Et ad hoc etiā in ducut ꝙ in penultio Io. nō dr̄. Quia tetigi ſti me Thoa credidiſti: ſꝫ ꝗa vidiſti me ⁊cͣ. Un vr̄ ꝙ viderit tm̄ ⁊ nō tetigerit. Sed ꝯtra Leo papa. Quis dubitet a mortuis re dijſſe ſaluatore cꝰ pntiam agouit oculꝰ: atī crauerit manꝰ: digitꝰ ꝑſcrutatꝰ eſt. ex quo vr̄ ꝙ tetigerit. ⁊ ſi hoc redit qō qͣre dr̄ qͥa vidi ſti: nō qͥa tetigiſti. Sol̓o dicimꝰ ꝙ Thoaſ ⁊ vidit ⁊ tetigit. ſed ad ſuā fidē ſuffecit et videre ꝙͣcito.n. vidit credidit. vn̄ de ip̄o dr̄ quia vidiſti ⁊cͣ. Quia in viſu fuit primum ⁊ ſufficiēs motiuū ad credendū. Quia aūt nos. poſſemus de eo dubitare qͥa crediderat ī vi ſu tm̄. iō tetigit vt nos crederemꝰ ſibi. ergo vidit ſolū cicatrices. nobis aut nō ſolū vidit ſed ⁊ tetigit ut nullatenꝰ dubiteꝰ. Un̄ Leo papa Tho. cū eſſet ſcūs ⁊ fidelis nō dubita uit: ſꝫ ut oēm ſuſpicione incredulitatis a no bis excluderet ſuffec̄ ad fidē ꝓpria vidiſſe qd̓ viderat: ſꝫ nobis oꝑatꝰ eſt vt tangeret ꝙͣ videbat. Itē querit̉ vtꝝ cicatrices quas xp̄s ſeruauit qn̄ oſtēdit eas diſcipulis ſuis manſerūt in ip̄o tm̄ ad tꝑs ul̓ manſure ſint ſꝑ ⁊ in ꝑpetuū. Dicit enī Hamꝰ: ꝙ tm̄ ẜm di ſpenſationē fuerūt in ip̄o: ſꝫ qd̓ eſt ẜm diſpe ſationē eſt tꝑale. Itē obr̄ ſil̓r. qd̓ ſꝑ eſt at teſtat̉ eī qd̓ ẜm naͣm ē. qd̓ enī naͣle eſt ſemꝑ oꝫ manere. Ergo qd̓ nō eſt naͣle nō ſꝑ mane bit. ſꝫ hiꝰ cicatrice? naͣles nō ſunt. nō ergo ſꝑ manebūr. Itē Luc ultꝭ. Ondit eis manꝰ ⁊ pedes. Glo. Bede. Cicatrices tūc ẜuauit ⁊ ī iudicio ſeruaturꝰ eſt. Prīo ad fidē reẜrecti onis aſtruendā. Deinde vt ꝓ nobis pr̄i ſup plicas qͣſe genꝰ mortis ꝓ hoīe ꝑtulerit ſēꝑ oſtendat. Tertio vt ſua morte redemptiq miſericordit̓ ſint adiuti. ꝓpoſitis eiuſd̓ mor tis inſinuauit indiciis. Poſtremo vt in iudi cio ꝙ iuſte danarent̉ īpiī. denunciet oſtēſa quā ab illis accepit cicatrice. Si gͦ oēs iſte cae: qͣre cicatrices ſeruet dn̄s tꝑales ſunt ⁊ nō extendit̉ effectꝰ ultra cām: vr̄ ꝙ nō in per petuū: ſꝫ tꝑalit̓ ſeruet ſolū dn̄s illas cicatri ces. Ez ꝯtra Beda in fine eiuſdē glo. nō ex impo creandi cicatrices ẜuauit: ſꝫ vt in ꝑ pet̓uū victorie ſue circūferat triūphū ℟º de hoc neutꝝ diffinimꝰ. ſꝫ tamē de hoc pic Augꝰ de ciui. dei. ꝙ ſi ad decentiā ſunt mar tyrii īdicia reānebūt ſꝑ ad decētia: ⁊ ad o ſtendenda ſigna victorie ſꝑ. Unde ⁊ ſi alie cae que determinant̉ in illa glo. Bede tem porales ſint. iſta tamē ſunt ꝑpetua.s. vltima Ꝙ gº dicit damᵉ ꝙ ẜm diſpenſatione fue rūt in ip̄o. dicimꝰ ꝙ ſi ad hec ita eſt diſpen ſatio. tn̄ iſta nō opponūt̉ ꝟitati naͣe ⁊ ꝑpetu itati. ſed dr̄ diſpenſatio reſpcū alioꝝ homī nū: in quibꝰ nō eſſet ita ꝯueniens ẜuari cica trices ſic̄ in ip̄o ad circūferendū ꝑpetuū vi ctorie triuphū ⁊ redemptionis titulū q̄ nos ꝑ iſta vulnera r̄deīt: qd̓ nullꝰ alioꝝ ſco̓ꝝ fec̄ Ad hoc qd̓ obr̄ ꝙ cicatrices iſte nō ſunt naͣles ⁊ ita nō debuerūt manere in gloria. dicere poſſumꝰ ſic̄ dcm̄ eſt ſuꝑͣ ꝙ glorifica tio in xp̄o nō ſolū reſpicit creationis rōem ſed etiā rōem redemptionis. ⁊ iō dicimꝰ ꝙ re nanebūt. uel remanere poterūt in gloria. Conſequenter que rit̉ de argumēto ſūpto ex ꝑte guſtus. quia ſuꝑ illud Luc̄ vlt. Cū māducaſſet dicit glo. Gregꝰ ad īſinuāda ꝟitate reſurrectionis nō ſolū tangi: ſꝫ etiā ꝯueſci uoluit. Sꝫ corpꝰ glo rificatu nullo cibo īdiget. manducatio.n. eſt ꝓpter cibi īdigentia. magis gͦ apparuit ex illo eiꝰ r̄rº nō eſſe glorioſa. Ad qd̓ diciꝰ ꝙ eſt manducatio ex indigentia deꝑditōis ⁊ hec nō ē ī corꝑibꝰ glorificatis. Et de hac ꝓcedit obiectio pͥus fcā. Eſt etiā maducatō ptatis: nō indigentie. ⁊ quia magis potētia ſunt corꝑa glorificata: ꝙ nō glorificata. Iō n̄ amiſerūt ptātem illā. ⁊ hac manducatione māducauit xp̄s pꝰ reſurrectionē. ⁊ hoc ē qd̓ dicit glo. ibidē ꝯſequēt̉ nō ꝙ ip̄e uel nos pꝰ reſurrectione cibo debeamus indigere ſed vt corpꝰ nō ſpm̄ eē manifeſtaret maducauit prāte nō neceſſitate. Alit̓.n. abſorbet aquam terra ſitiens. Alit̓ radiꝰ ſolis calens: illa īdi gentia iſte ptāte: Uoluit gͦ ꝯueſci ad inſinu andā vitate reſurrectionis. ꝙ.s. corpꝰ ſuum erat corpꝰ veꝝ ⁊ nō fantaſticū. Fantaſmata enī ⁊ ſi ſoleant aliqn̄ corꝑal̓r occulis appare nō tamē ſolēt comedere corꝑa fātaſtica ip̄e aut ꝯmedit. Querit̉ poſtea qͥd fiebat de cibo que aſſumpſit xp̄s poſtꝙͣ huit corpus glorificatu. Aut.n. ꝯuertebat̉ in eiꝰ natura aut deſinebat ſimpl̓r eſſe. Ꝙ aūt ꝯuerteretur Iuum. in eiꝰ naͣm vr̄ uelle. Augꝰ in liº. 6º. qōnum. future reſurrectōis corpꝰ īꝑfecte beatitudi nis eēt ſi cibos caꝑe n̄ potuiſſet. Ex quo vr̄ ꝙ cibos poſſit caꝑe uere corpus glorificatū Si gͦ ꝟa ciboꝝ capatio eſt in ꝯuerſione in naͣm ꝓpriā: vr̄ ꝙ ibi fuit ꝯuerſio in naturaꝫ illā. Itē Augꝰ in eodē dicit. ꝙ ſicut āgeli legunt̉ frequēt̓ māducaſſe: ita veꝝ fuit. ergo ſi angeli: multo minꝰ habebāt naturā corꝑis ꝙͣ xp̄s. manducauit gͦ ⁊ xp̄s vere. Item Augꝰ loquēs de iſtis māducationibꝰ dicit nō vt ſtatī in ſtomachū ⁊ inteſtina tnͣſeāt ſed cū viderent̉ digeſſiſſe in ſpūalem naͣm ꝯuertant̉. Conͣ. Cū ibi nulla ſit deꝑditio ſi adderet̉ ꝯuerteret̉. gͦ eſſet augmētū. Si gͦ nō eſt poſſibilis additio ad ꝑfectuꝫ. adhuc corpꝰ glorificatu nō eſſet ꝑfectū: cū ei eſſet poſſibilis additio fieri. Prete̓a ſi idem in ſb̓a eſt qd̓ nutrit ⁊ qd̓ auget. ⁊ nutrimētū eſt pͥus augmēto. vbi nō ē poſſibile nutrimē tū: nec augmētū. ſi gͦ ibi n̄ fuit poſſibile nu trimētū. gͦ neqꝫ augmentū. Sol̓o dicimꝰ ꝙ in ꝯmeſtione xp̄i: ⁊ etiā angeloꝝ ſic̄ vicit Augꝰ fuit ꝟitas. ſed hec ꝟitas ꝯmeſtionis ſolū ꝯſiſtit in maſticatōe cibi. ⁊ traiectione eiꝰ in ꝑtem interiorē: ⁊ nō in ꝯuerſione ī cor pꝰ vbi apponebat̉. tn̄ ꝟior eſt manducatio xp̄i ꝙ angeli. quia xp̄s hō hꝫ vī determinatā ad manducationē ꝑ naͣm ſue aīe. angelꝰ ꝟo nō. Un̄ nullo mō ſic dicit Aug. Licet mādu caret xp̄s ꝯuerteret̉ cibus in corpꝰ eius. Ad illā aucͣtem Augꝭ. que dic̄: ꝙ in ſpūalem naͣm ꝯuertat̉. dd̓. ꝙ nō eſt intelligendū in ſpūalē naͣm que ſit corꝑis glorificati: ſꝫ ītelli cit̉ ī ſpūalē naturā reſpcū materialitatꝭ quā hēbat pͥus cibus aſſūptus. Un̄ ꝙ admo d̓ ra dius ſolis agens in aquā que groſſe naͣe eſt ꝯuertit illā nō in naturā ſui ſꝫ in uaporē cuiꝰ ſe. ſt natura ſubtilis reſpcū nature aque. ita pōt intelligi ex ꝑte iſta. Oſt inquiſitiōꝫ de dn̄ica reſurrectiōe inqͥrendum eſt de aſcenſione dn̄i ẜm qd̓ in ſymbolo cō tinet̉. Aſcendit ad celos: ſedet ad dexterā pa tris. Querendū igit̉ pͥmo de aſcenſione eius ad celos. Deinde de ſeſſione ad dexterā dei patris. De aſcenſione aūt querūt̉ hec. Prīo an ſit. 2º quid ſit. 3º qūo ſit. 4º ẜm quid ſit 5º qn̄ ſit. 6º ad quid ſit. 7º ꝓpter quid ſit ut ꝓpter quē finē uel effectum. Ad primū ſCcoēs. ad qd̓lꝫ obr̄ ꝑ rationeſ corpꝰ glorificatū ſic. Oīs motꝰ eſt actꝰ īꝑfe ctꝰ. ſeu ꝓpter indigentiā. Sꝫ corꝑis glorifi cati nullus eſt actꝰ īꝑfcus: nec ulla indigētia ergo nec motꝰ. Ergo cū aſcenſio ſit motus corꝑis glorificati nō ē aſcenſio. ergo nec cor poris dn̄i pꝰ glorificationē pōt eſſe aſcenſio Minor pꝫ ꝙ corꝑis glorificati nulla ſit indi gentia: ꝗa hoc nō ꝯuenit beatitudini. Nam aīa nō diceret̉ btā uel glorificata: ſi aliquo ī digeret exͣ uel intra. gͦ nec ſil̓r corpꝰ: cū ſil̓is ſit rō beatitudīs corꝑis ⁊ aīe. Si gͦ corpus glorificatū indige̓t aliquo ſic̄ loco. nō eſſet ſūme bt̄m̄. nō igit̉ ꝯuenit moueri ei ad locū gͦ nec aſcenſio. Itē Augꝰ loquēs d̓ ſtatu beatitudinis aīaꝝ in corꝑibus glorificatꝭ. dic̄ Ibi erit qͥcquid uoles: non erit quicqͥd noles ergo aīa glorificata in ſuo corꝑe glorificato hēbit quicqͥd uolet. gͦ oē ſuū uolitū erit ei p̄ ſens. gͦ nō q̄ret aliquid exͣ ſe..s. cū uoluntas mouet q̄rit aliquid exͣ ſe. gͦ nō mouebit̉ cor pus aīa pꝰ glorificatōꝫ ip̄ius. Item Augꝰ aīa ſtabilita in deo: ſtabiliret ꝯſequēt̓ corpus ſuū. ſi gͦ aīa totalit̓ in deo ſtabiliet̉. gͦ corp glorificatū total̓r ſtabiliet̉ in ip̄a aīa. Ergo nulloº erit motus ip̄ius: cū total̓r in ip̄a aīa ſtabiliet̉. gͦ nulloº erit motus ip̄ius cū tota lit̓ ſtabilitū ſit. Itē corꝑa glorificata: nec mouēt̉ ꝑ natura: nec ꝑ volūtatē. gͦ nec mo uēt̉. ꝙ nō ꝑ naturā patꝫ. Motus.n. celi cā eſt oīuꝫ motuū naturaliū. ſed ceſſante cā ceſſat effectus: Si gͦ pꝰ glorificationē corpoꝝ ceſſa bit motus celi. gͦ ⁊ motus corꝑuꝫ naturalis ceſſabit. ſil̓r nec ꝑ uoluntatē: quia uoluntas mouet ꝓpter quid. Cū gͦ illud eſſet aliud a dn̄o: aliud a deo. ſequit̉ ꝙ diuerteret̉ inten tio uoluntatis in aliud ꝙ deū. qd̓ eſt ꝯtͣ aīe beatitudinē. gͦ nō mouebit̉ ꝑ natura nec ꝑ uoluntatē nec ꝑ violentiā ꝯſtat gͦ ⁊cͣ. Ite oē mouerī eſt īꝑfectionis. qͥa nullū mobile ī qͣꝫtū mouet̉ hꝫ ꝯformitatē cū pͥmo ꝑfecto.s cū deo: cui nulloº ꝯuenit moueri. gͦ oīs mo tus inqͣꝫtū hiꝰ deficit a beatitudine. Si ergo btītudo eſt ſtatus oīum bonoꝝ ꝯgregatiōe ꝑfectus. nō pōt ſil̓ ſtare motus ⁊ beatitudo Si gͦ corpus xp̄i fuit beatū poſt glorificati on Cōſtat ꝙ nulloᵇ potuit moueri. Item corporibus nr̄is glorificatꝭ corꝑa celeſtia im mutabunt̉ in meliꝰ. ⁊ etūt in qͥete ſicut dicit glo. ſuꝑ illud Roma. 8º. Oīs creatura īgemi ſcit ⁊cͣ. Quieſcēt nobis aſſūptis ⁊cͣ. gͦ melius eſt eis eſſe in qͥete ⁊ ꝑfectius qͣꝫ eſſe ī motu Si ero corꝑa glorificata habebunt quicꝙͣ ꝯfectionis erit ⁊ bonitatis in ip̄is. ꝯſtat ꝙ habebūt oīno qͥetem ⁊ nulloº motu. Sꝫ ꝯſi milis fuit rō de corꝑe xp̄i pꝰ glorificationeꝫ ſic̄ de alijs. gº ⁊cͣ. Ad oppoſitū cū natura corꝑis determinata ſit ad vnū locū tm̄. Si corpus glorificatū īmobilitaret̉ in illo loco oīo iā nō poſſꝫ aīa illā tn̄ſferre ab illo loco. d̓ ficeret igit̉ a ꝟtute ſuꝑ corpꝰ ſuū. gͦ ⁊ a be atitudine. poterit igit corpꝰ mouere. Itē cū locus maxīe ꝯueniens corꝑi glorificato ī quo p̄dnat̉ natura celeſtis.s. lucis ſit celum. Oē aūt corpꝰ eſt mobile ad locū ſibi ꝯueniēs ⁊ aīa btā ſuo corꝑi eliget locū magis ꝯueni ens. Si gͦ corpꝰ xp̄i ſit in terris ꝑ naͣm mo bilis ⁊ motoris mouebit̉ ad celū. gͦ aſcēdit ad celos. Itē ad hoc ſunt aucͣtes ad Rom. 10. Ne dixeris in corde tuo nēo aſcendet in celū. Glo. ne cogites ī corde tuo qͥs aſcēdet ī celū qͥa qͥ hoc cogitat negat xp̄m aſcendiſſe xp̄s gͦ aſcendit. gͦ aſcenſio eſt. Itē pſalm Ponis nubē aſcenſū tuū ⁊ loquit̉ de xp̄o gͦ xp̄s aſcendit. Itē Actꝭ. i. Uidentibꝰ illis eleuatꝰ eſt gͦ ⁊cͣ. Sol̓o corpꝰ oē p̄ter pͥmū celu.s. localē: ⁊ ꝑ naturā corꝑis deterīatum ⁊ coartatu ad vnū locū ſolū. hec aut deter minatio ad vnū locū ſolū nō eſt ꝑfectionis in eo: ſꝫ īꝑfectionis. qͥa dicit ꝯcluſionē ſb̓e ⁊ ꝟtutis ⁊ oꝑationis. Un̄ cā pͥma que ꝑfectiſ ſima ē ad nullū locū deterīat̉. ſil̓r ſb̓e ſpūales que ꝑfectiores ſunt corꝑalibꝰ: minꝰ determi nāt̉ ad locū ꝙͣ corꝑales. Ex quo pꝫ ꝙ īmora ri in loco ſolo eſt iꝑfectōnis ip̄i corꝑi. Si gͦͦ det̉ ei virtus qua poſſit moueri de loco ad locū: iſtud erit ꝑfectionis in ip̄o. hoc aūt eſt in illis que mouet̉ a principio qd̓ eſt intra ſe. Iudiciū gͦ v̓tutis eſt moueri a principio itra ſe. Un̄ in aīatis: qͥa ip̄a hn̄t cām motus in ſe ip̄is eſt moueri ꝑfectionis reſpcū īaīa toꝝ: ⁊ hec eſt diſtinctio motꝰ ꝑ ꝯꝑationem ad mouēs. Sil̓r ꝑ ꝯꝑatiōꝫ ad fine. diſtinguē dū eſt ꝙ eſt motꝰ ꝓpter ſupplemētū indige tie: ⁊ ē motꝰ ꝓpter explicationē ꝟtutis. mo tus pͥmus poīt īꝑfectionē īmobili. ſed ſcd̓s pōit ꝑfectionē: qͥa ſi defectꝰ ꝟtutꝭ eſt īmobi litati ī loco. ꝟtutꝭ ꝑfecte erit moueri d̓ loco ad locum. Aſcenſio ergo xp̄i nō fuit motus hn̄s pͥncipiū exͣ ſe: nec fuit ad ſupplemētum indigentie. ſed hūit pͥncipiū in ſe.s. ſuā bt̄aꝫ aīam: ⁊ naͣm ſui corꝑis glorificatā obedien tē aīe: ⁊ vtrāqꝫ obedientē deitati: ⁊ nō fuit motuſ in ip̄o ꝓpter ſupplemētū indigentie ſꝫ ꝓpter d̓clararōꝫ ꝟtutis. hoc aūt mō ē mo tus in corꝑibus glorificatꝭ. Rōnes aūt pͥme ꝓcedūt alioᵇ de motu. Ad pͥmū gͦ paret ſol̓o. tn̄ dicendū eſt ꝙ eſt beatitudo ſb̓alis ⁊ accidentalis. ſb̓alis beatitudo poſtqͣꝫ eſt: non recipit magis nec minus. Accidentalis autē aliquoᵈ recipit: ꝟbi gr̄a ſb̓a beatitudinis aīe eſt in gloriā ex cognitione ⁊ amore ⁊ frui tione di ꝑpetua: que poſtꝙͣ eſt nō auget̉ ne minuit̉. Accidens aut beatitudīs deterīat̉ reſpcū exterioris ſic̄ gaudiū illud qd̓ hꝫ de ſocietate ſua in qua eſt: ⁊ illud auget̉ ⁊ mi nuit̉: ſic dico de beatitudīe ſb̓ali corꝑis que eſt cū hꝫ corpus oē qd̓ neceſſariū eſt ſue ꝑfe ctioni. Accidendalis aut eſt quicꝗd eſt ꝯue niens ſue potentie vt locꝰ ꝯuenientiſſimua Un̄ Augꝰ diſtinguit ꝙ eſt abſoluta ꝑfecte ⁊ ꝯꝑata: pͥma habuit ſine aſcenſiōe. Scd̓am g. ꝯꝑata huit in aſcenſione.s. qͥa ꝑ aſcenſionē fuit in ſuo ꝯuenientiſſimo vbi. Ad aliuo do̓. ꝙ aīa glorificata hēbat quicqͥd uolet ⁊ͣ gͦ nō poterit mouere. Si enī iſte motꝰ eſſet ꝓpter ſu ꝓlemētuꝫ indigentie bn̄ ſequeretur ſꝫ de alio nō ſequit̉. Ad aliud dd̓. ꝙ cor pꝰ glorificatū ꝙͣtucūqꝫ moueat̉: ſꝑ ſtabiliet̉ in ſua btitudine total̓r ſb̓ali: quā hꝫ ab aīa: ⁊ ita ſꝑ ſtabiliet̉ in ſua ꝑfectiōe. nō tn̄ ſequit̉ ꝙ totalit̓ ſtabiliet̉ in loco ẜm īmobilitatiōꝫ ita ꝙ nō heat ꝟtute mouēdi ſe de vno loco ad aliū locū. Ad alid̓ dd̓. ꝙ n̄ mouēt̉ corꝑa ꝑ diuerſioue intentionis uolūtatꝭ a deo di uertendo ſe ꝑ intentionē ⁊ uoluntatē a deo ſed ꝑ intentionē in deuꝫ. ſic̄ vr̄ ſentire Aug ẜm philoſophos de āgelis. Cuꝫ.n. angeli mo uēt celos: nō pōt diuerti intentio eoꝝ a do ſed magis in faciendo hoc fert̉ in deum. qͥa mouēt celos ut ſuo creatori aſſimilent̉ ẜm o peratione: ita dd̓. eſt ꝙ aīa mouēdo corpus glorificatuꝫ ſi moueret nō diuertet intentoꝫ ſuā a deo: ſꝫ magis fert̉ ī deuꝫ ut ꝑ hͦ aſſimi let̉ d̓o. Ad alid̓ qd̓ obr̄ dd̓. ꝙ moueri ē ip fectionis: ꝙ alit̓ eſt in re que nulloº deteriat ad locuꝫ ⁊ que deterīat̉ ꝗa in pͥmoᵗ nullo mo ꝯuenit moueri localit̓. ſed qn̄ eſt determiaᵍ in loco. aut ponit̉ ibi qͥes: aut motus. Quies ibi eſt īꝑfectionis: ſꝫ motꝰ ibi eſt ꝑfectōis: ⁊ h rōe determinationis in loco: lꝫ gͦ moueri fi ſit ſimpl̓r ꝑfectōis tn̄ moueri reſpectu deter minationis in loco ꝑfectionis eſt. qͥa qn̄ res mouet̉ de loco ad locuꝫ minus eſt deter la ta ad locū: ⁊ maior eſt tc̄ ꝯformitas eiꝰ cuꝫ deo qui no determinat̉ in loco. cuꝫ igitur corpꝰ glorificatuꝫ ꝙͣtūcunqꝫ beatificatuꝫ ſit cū determinet̉ in loco. pꝫ ꝙ cū beatitudine eiꝰ pōt ſtare motꝰ ſine īꝑfectionē. Ad vlti mū pꝫ rn̄ſio: ꝗa moueri a principio qd̓ eſt in ſe ꝓpter declaratiōꝫ. ꝟtutꝭ eſt ꝑfectionis. Conſequenter quid ſit aſcenſio ⁊ cum ſit motus. Querit̉ vtruꝫ ſit motꝰ naͣlis uel violentꝰ. Ad qd̓ ſic. Omne uectu de loco ad locū eſt violent̓ motū ſed corpꝰ xp̄i in aſcenſione ad celos fuit uectuꝫ de loco ad locū. gͦ fuit violēt̓ motū. Maior pꝫ: qͥa qͣtuor ſunt ſpēs motꝰ violenti.ſ. tractꝰ pulſus: uectio: uertigio. Minor pꝫ. Leo papa in ẜmone de aſcēſione expōit illud uerbum vidētibꝰ illis eleuatꝰ ē dicēs. Cū audis eleua tū agnoſce militie celeſtis obſeꝗū: ī eo qͥ ele uat diuinā potentiā: in eo qui eleuat̉ hūanā agnoſce naͣm. gͦ fuit eleuatꝰ ⁊ ita uectus. Itē in pſal. Angelis ſuis deꝰ mādauit de te. Glo. Manibꝰ angeloꝝ ſublatꝰ eſt xp̄s in celū. gͦ latꝰ ꝑ aliū. Itē motꝰ naͣlis cuiuſſꝫ corꝑis eſt ad vbi ꝯueniens ſue naͣe. ſed corp humanū: ſiue ſit glorificatū: ſiue nō. hēt vbi ꝯueniens ſue naͣe cit̉ celū.ſ. in ꝑte mūdi ele mētari ⁊ nō in celo. Ergo nullo naͣl̓r moue tur ad celū: ſꝫ ad ꝑtem elemētarē citra celum Mīor pꝫ. Corpꝰ.n. hūanu. ſiue ſit glorificatu ſiue no. el̓atū eſt ſeu el̓are. Celū aut empyreū nō eſt el̓are. gͦ nō hꝫ ꝯuenientē naͣm cū celo empyreo. gͦ celū empyreū nō pōt eſſe locus eiꝰ naͣlis: cū ſit ꝓportio loci ad locatu. Si gͦ ad ip̄m moueat̉ corpꝰ humanu ſeu glorifica tū: ſeu nō mouet̉ violent̓. Ergo aſceſio do minici corꝑis in qͣ fuit hiꝰ motus: fuit violē ta. Itē locus debet̉ rei a ꝑte maͣe. vn̄ det̓ minat̉ locus rei. ẜm deterīatōꝫ ſue ꝙͣtitatis Quātitas aut eſt a ꝑte maͣe. ſed maͣ corporiſ hūani nō eſt celū empyreū: ſꝫ el̓atū. Ergo per natura erit in loco qd̓ eſt el̓atū uel ꝯplexio natu ex el̓is: ⁊ nō in celo empyreo. gͦ contra naturā ⁊ violent̓ mouet̉ ad celū empyreum Itē Gregꝰ dicit ſuꝑ illud ꝟbū hō quideꝫ ꝑegre ꝓficiſcēs ⁊cͣ. Carnis locꝰ ꝓprie terra ē que qͣi ad ꝑegrinādū ducit̉ duꝫ ꝑ redēpto re in celo collocat̉. Peregrinꝰ gͦ locꝰ hūane nature eſt celuꝫ empyieuꝫ. ꝓpriꝰ at t̓ra. gͦ ꝑ violentiā mouebat̉ corpꝰ xp̄i in aſcenſione ad celuꝫ. Ad oppoſituꝫ Yſa. 63. Quis ē iſte qui uenit de edon ⁊cͣ. Gradiens in multitu dine ꝟtutis ſue. hoc dixerūt angeli de xp̄o qn̄ aſcendit celos. ex qͦ pꝫ ꝙ mouebat̉ ꝟtute ꝓpria. gͦ nō ferebat̉. Itē Michee. 2º. Aſcē dit pandens īter an̄ eos. gͦ ꝓprīa ꝟtute aſee dit. Sol̓o dd̓. ꝙ ferri dr̄ dupl̓r: vnoº neceꝫ ſitate ſuſtentationis.ſ. cuꝫ virtꝰ corꝑis nō ē ſufficiens ad ſuſtinend̓ motū. Alioº dr̄ aliqͥd ferri obſeqͥo veneratōis ſic̄ rex fert̉ a ſuis mi litibus: ⁊ papa ab ep̄is ſuis. Cū gͦ dr̄ corpus xp̄i fuiſſe latuꝫ ꝑ angelos in aſcēſionē hͦ fuit ſoluꝫ obſeqͥo veneratōis: ⁊ nō ncc̄itate ſuſtē tationis. Et hͦ eſt qd̓ dic̄ Leo papa. Cum au dis eleuatu agnoſce militie celeſtis obſeqͥu ⁊ ſil̓r ſuꝑ illud pſal. In manibus portabunt te. Glo. portabunt te. i. angeli qͥ obſequebāt̉ regi. ⁊ ſic ad d̓moſtratione honoris regalis fuit iſtud. Et hoc ſenſu ītelligit̉ illud pſalm Currꝰ di decē milibuſ multiplex millia letan tiū ⁊cͣ. Et ꝑ hͦ ſoluit̉ ſcd̓a rō: qͥa ſi eſſet uectꝰ pͥmoᵇ bn̄ obicet. Ad aliud dd̓. ꝙ duplex ē ſtatꝰ corꝑis. Et ẜm hoc duplex vita.ſ. aīalis ⁊ ſpūalis: ſic̄ diſtinguit Apl̓us.i. ad Corl. 15º Ubi dic̄ pͥus eſt qd̓ aīale eſt. Deinde qd̓ ſpi rituale: ẜm ꝙ eſt vita aīalis ē natura corꝑis aīalis: ⁊ eſt ubi ꝯueniens vite aīali. ẜm auteꝫ ꝙ eſt vitā ſpiritual̓ ē naturā ſpūalis. Et eit locꝰ uel ubi ꝯueniens vite ſpūali. Ubi auteꝫ uel locꝰ ꝯueniens vite aīali eſt el̓atuꝫ uel cor pꝰ ex el̓is ꝯplexionatuꝫ. Ubi at ꝯueniēs vite ſpirituali ē celuꝫ epyreuꝫ: nec hꝫ corpꝰ ẜm vi tā illā tanta ꝯuenientia cuꝫ ullo corꝑe ꝙͣtuꝫ hꝫ cuꝫ celo epyreo. Corpꝰ.n. glorificatuꝫ coar tabit̉ vt ſit ꝯueniens ꝑ oīa aīe deuꝫ ꝯtēplati ſꝫ eſſe in celo epyreo plus eſt ꝯueniens dīne ꝯtemplatōi: qͣꝫ eſſe alicubi: ⁊ ꝓpter hͦ ꝯueni entior locꝰ empyreuꝫ celuꝫ ẜm vita ſpiritua lē eſt qͣꝫ el̓m: qͥa gͦ reẜget tc̄ corpꝰ ſpirituale ſ. qn̄ glorificabit̉.i. abſtracta corpuletia ⁊ mo le que īpedit motuꝫ aīe ⁊ obumbrat eiꝰ con templatōꝫ. ⁊ ꝓpter hoc celuꝫ empyreuꝫ ē vbi ꝯuenientiſſimuꝫ corꝑi glorificato ⁊ nō cor pus elemētare. Rō autē ꝓcedit ẜm primam viā. Ad aliud dd̓. ꝙ materia corꝑis hu mani nō ſoluꝫ eſt el̓m: īmo etiā qͥnta eſſētia vt nobis ſine p̄iudicio melioris ſnīe vr̄ ſcilꝫ naͣ lucꝭ celi ēpyrei qd̓ pꝫ. Corpꝰ.n. aīatuꝫ cōpo ſituꝫ ē ex cōtrariis. ſed īpoſſibile eſt ꝙ ꝯtͣria ꝯueniāt ⁊ faciat armonia niſi ꝑ natura ꝯci liantē. hoc āt nō pōt eſſe natura el̓aris: qͥa hꝫ ꝯtrarietatē. gͦ hec dꝫ eē natura illa q̄ ꝯciliat naturas elemētares ꝯtrarias: ⁊ q̄ hꝫ ꝓpor tionē ad oēs. hec autē ē natura lucis. Ad he gͦ ꝙ corꝑa ſint debitoº ⁊ in debita armoīa ꝯpoſita ad ſuſceptione aīe. neceſſe ē naturaꝫ lucis in ip̄is corꝑibꝰ eſſe. ſed corꝑa ita ſe hn̄t ad ſuas ꝑfectiones ꝙ reſpcū nobilioris ꝑfe ctionis nobilior eſt diſpo. Si gͦ ad ſuſcepti onē aīe vegetabilis ē diſpō ex ꝑte corꝑis cō cilians ꝑtes conrias corꝑis. ip̄a lux viſibil̓ qͣ eſt lux firmamti. cū aīa ſenſibilis ſit nobilior ꝑfectio. neceſſe eſt ꝙ lux nobilior diſponat ⁊ ꝯciliat corpꝰ ad ſuſceptiōꝫ ip̄ius. hec autē eſt lux criſtalina: que eſt lux celi criſtalini. ⁊ cū vlteriꝰ nobilior ſit ꝑfectio int̓ iſtas aīa rō nalis. ncc̄e eſt ꝙ lux nobilior diſpoat ad illaꝫ hec āt lux eſt celi empyrei. ncc̄e eſt gͦ ꝙ lux celi empyrei ꝑ influentiā īfuſā ſubintret cor pꝰ humanū ad ſuſceptionē aīe rōnal̓. Et iſtd̓ apparꝫ: qͥa hō alit̓ nō poſſꝫ appellari mīor mū dus niſi aliquid de celo ēpyreo īflueret cor pus humanū. hec aūt eſt influētia lucis ſue ſꝫ in vita ſpirituali: qn̄ erit corpꝰ glorificatu te natura lucis dn̄abit̉ in corꝑe ⁊ manifeſta bit̉. Nā aūt elemētaris latebit ⁊ occultabit̉ ſꝫ mō fit econrio ⁊ iō ꝯueniet locꝰ corꝑi glo rificato ẜm naturā lucis ⁊ nō ẜm elemētarē Hic aūt locꝰ erit celū empyreū: quia natura lucis eſt celi empyrei. ⁊ ita naturalis locus erit corꝑi glorificato. Ad aliud dicend̓ ꝙ eſt natura īformata in vita aīali que īdigꝫ alimento. ⁊ de hac dicit Gregꝰ: ꝙ ꝓprie lo cus carnis terra eſt. ſed hoc non eſt veꝝ de natura inſtituta in vita ſpirituali. ſic̄ erit naͣ corꝑis glorificati. īmo ꝓprie locꝰ erit celuꝫ empyreum. Poſtea queritur aca ſcēſio. Querit̉.n. vtꝝ aſcenſio ſit motꝰ deſcri ptꝰ ẜm ſpaciū. ⁊ vtꝝ aſcēſio ſit motꝰ ſucceſ ſiuꝰ in tꝑe. Ad qd̓ ſic Augꝰ. loquēs de cor poribꝰ glorificatꝭ dic̄. Ubicūqꝫ ſpūs uolue̓it illic erit corpꝰ. gͦ motꝰ corꝑis glorificati eſt ẜm motu uolūtatis mouetꝭ. ſed motꝰ uolun tatꝭ mouētis eſt ab vno in aliud: in pūcto ⁊ nō de ſcribendo ſpaciū. gͦ ⁊ motꝰ corꝑis glo rificati. Si gͦ ſil̓is rō motus fuit corꝑis dn̄i pꝰ reſurrectōꝫ dn̄i.ſ. in aſcēſione. Conſtat ꝙ aſcenſio non fuit motus deſcriptus per ſpa cium: nec ſucceſſiuus in tꝑe. Itē ẜm ph̓m tria ſunt que faciūt ad agilitatē motꝰ.ſ. vit tus mouētis figura ip̄ius mobilis: ⁊ ſpaciū ꝑ qd̓ eſt motꝰ. Quāto enī ſpaciū minꝰ reſiſtit corꝑi mobili. tato citiꝰ mouet̉. ſic̄ pꝫ ꝙ citiꝰ mouet̉ lapis ī aere qͣꝫ ī aqͣ ꝓpt̓ mīorē reſiſtē tia. Sil̓r ad hoc facit figura. qͥa diſponit ad motu. Un figurā circularē ſeqͥt̉ motꝰ circu laris: ⁊ rectā rectus ſil̓r ⁊ ꝟtus mouētis. qͥa tanta ꝟtus mouet in tāto tꝑe. ⁊ dupla ꝟtꝰ in minori tꝑe in duplo: ⁊ quāto maior ē vir tus tanto mouet in minori tꝑe. ergo īfinita virtus mouet in nullo tꝑe. Si gͦ in corꝑe xp̄i poſt reſurrectionē erat ꝟtus infinita ad mo uendū mouebat corpus eius in nō tꝑe. ergo motus eius in aſcenſione nō fuit ſuccceſſiuꝰ in tꝑe: nec ſpacio deſcriptꝰ. It ē poſito va cuo. Corpus motu per vacuū non deſcribit ſpaciū nec mouet̉ ſucceſſiue. ſiue in tꝑe. ſed in inſtāti: ꝗa vna rō quare nō mouet̉ corp in īſtanti eſt ꝓpter reſiſtentiā ꝑtiū ſpacui. ē corpus glorificatū ſe hꝫ ad corpus nō glori ficatū ꝑ qd̓ mouet̉ ſicut corpus motū ꝑ va cuū. gͦ nō mouet̉ in tēpore nec deſcribendo ſpaciū. Minor pꝫ qͥa in nullo ꝑtes corꝑis nō glorificati p̄n̄t redardare motum corꝑis glo rificati nec ꝓhibere. ſic̄ nec uacuū motū cor poris: qd̓ fieret ꝑ ip̄m: ⁊ hoc eſt ꝓpter ſubti litatē corꝑis glorificati ꝑ quā etiā mouetur ꝑ ip̄m: ⁊ ꝑ ꝑtes eius. gͦ ⁊cͣ. Itē Augꝭ. ī qdi bus de reſutrectione dicit ꝙ tales ſunt mo tus corpoꝝ glorificatoꝝ ſic̄ motus radii ſo lis. Un̄ ip̄e dicit ꝙ corpus glorificatū vt̄qꝫ īterualla pari celeritate ꝯtīgit: vt radius ſo lis qui nō citius ꝑuenit ad ꝓpinqͥora ſpacia oppoſita ꝙ ad remotiora. Si gͦ nō citius. gͦ nec deſcribit̉ mutatio eius ꝑ ſpaciū. gͦ nec motꝰ corꝑis dn̄i in aſcenſione. Rndet̉ ad illud ꝙ motus corꝑis glorificati eſt deſcri ptus ſpacio ⁊ in ſucceſſione. ſꝫ hoc nō eſt ex ꝑte reſiſtentie ſpacii. ſed ex ꝑte dimenſionis corꝑis glorificati moti quā hꝫ. lꝫ ſit glorifi catū. Nō pōt aūt ītelligi dimēſio ſine parte poſt parte. ⁊ ita ītelligit̉ diuiſio ꝑtiū: ⁊ iō n̄ pōt eſſe ſimul eius motus. Sed conͣ iſtud obr̄ ſic ⁊ querit̉. Poſito corꝑe glorificato in tāto ſpacio: pōt ne eſſe in minori ſpacio qͣꝫ ſit mo qͣꝫtū ad locū: patꝫ ꝙ ſic. qm̄ maioris ptāt eſt poſſe eſſe in maiori ⁊ minori loco ꝙ det̓ minari ad alteꝝ tm̄. Si gͦ quicꝗd eſt ptātis corꝑalis ꝯuenit corꝑi glorificato. ergo in eiꝰ ptāte eſt eē in maiori uel minori loco. Non igit̉ ẜm ſuā dimēſionē eſt deſcriptio motuꝫ ip̄ius in ſpacio. gͦ eius dimēſio nō impedit qͥn eius motus ſit totus ſimul. gͦ ⁊cͣ. Itē corpus glorificatū motū nō pōt ꝓhiberi ꝑ ꝑtes ſpatii: nec ⁊ vna ꝑs corꝑis gl̓ificati pōt ꝓhibere aliā eius partē: cū plus ꝯueniant in uicē eius partes: ꝙ cū ꝑtibus loci ⁊ e9º. ꝙͣ ꝑ tes loci cū ip̄is. Cū gͦ nec ẜm dimēſionem nec ẜm ſpaciū: nec per partes ꝓhibeat̉ quin totū ſil̓ moueat̉. pꝫ qd̓ nihil ꝓhibet motum ciꝰ qͥn poſſit eſſe totū ſimul ⁊ in īſtāti: ⁊ quin ip̄m corpꝰ totū ſil̓ poſſit ferri ad locū. Ad oppoſitū. O ē corpus d̓i ſimile eſt ⁊ habens partē poſt ꝑteꝫ. Si ergo mouet̉ ꝑti ſuccedit ꝑs. ergo ſucceſſiue. ſꝫ corpus glorificatū reti net naturā ⁊ rōeꝫ corꝑis. ergo ⁊cͣ. Ergo aſce ſio dn̄i fuit ſucceſſiua ⁊ ꝯmenſurata ſpacio. Item ſi aſcenſio dn̄i nō deſriberet ſpaciū gͦ motꝰ eēt ſubito ad celū. gͦ nō poſſet ꝑcipi nec deſcribi ꝑ viſum in motu ſuo. Si gͦ vi dentibꝰ apoſtolis eleuatꝰ eſt Actuū.i. Cōſtat ꝙ motꝰ eius deſcribebat ſpaciū ⁊ erat ī ſuc ceſſione. Solutio nondū ꝙ circa queſtōꝫ iſtā diuerſe ſunt opīones. Quidā enī ponūt abſolute: ꝙ corpꝰ glorificatu motū nō deſcri bitur ꝑ ſpaciū: ſicut nec uolūtas ſuo motu deſcribit ſpaciū. ⁊ dicūt ꝙ quādo ip̄a mo uet̉ a volito in uolitū: ip̄a nōᵉ mouet̉ ꝑ ſpa cium: ita etiā dicūt ꝙ nō mouet̉ corpꝰ glori ficatū ꝑ ſpaciū. ſed ip̄i deficiūt: qͥa cum uo luntas ſeu aīa mouet̉ a volito in uolitū: ip̄a no mouet̉ extra ſe ip̄am. Sꝫ cū mouet̉ cor pus de loco ad locū mouet̉ extra ſe ipſum. Unde nō eſt ſimile. Itē pꝫ ꝙ nō bene di cunt: qm̄ natura corꝑalis nūꝙͣ pōt ꝑtingere ad ſubtilitatē nature ſpūal̓. ergo nec oꝑato naͣe corꝑalis. Ad ſubtilitatē oꝑationis naͣe ſpūalis. Un̄ iꝫ glorificatū corpꝰ ſimplex ſit in gne corꝑeitatꝭ: nūꝙͣ tamē ꝑueīt ad ſimplicita tē anime. gͦ nunꝙͣ ſimplicitas motꝰ corporꝭ pōt eſſe tata qͣꝫta eſt ſimplicitas motꝰ anime Ip̄i tamē dicūt hoc ꝓpter p̄dictas aucͣtes. Alii dicūt ꝙ corpus glorificatū in ſuo mo tu deſcribit ſpaciū ⁊ mouet̉ in tꝑe. ſed illd̓ tꝑs eſt īꝑceptibile: ⁊ illa deſcriptio eſt īꝑce ptibilis ꝓpter ſubtilitatē corpoꝝ. Un̄ ſicut radius ſi eſſet corpꝰ moue̓t̉ īperceptibilit̓ in maiori uel mīnori ſpacio. ita dicūt de corꝑi bus glorificatis: tn̄ ſucceſſiue mouent̉ vt di cūt: quia in ip̄is eſt pars poſt partē ⁊ moue tur vna poſt aliā ſicut dictū eſt. Alii dn̄i medio mo. ꝙ ſicut ſe hꝫ res ad circūſcriptōꝫ in loco ita ſe hꝫ ad moueri in loco. Eſt ergo res que nullo mō circūſcribit̉ in loco: nec re plet locū: nec ꝯmetit̉ ſe loco. ſicut ip̄e deꝰ vbiqꝫ eſt incircūſcriptus. nec tam̄ ſicut ma que replet locū mole ſua: nec ꝯmēſurat ſe lo co: īmo eſt ſuꝑ oīa ⁊ extra oīa: nō excluſus ⁊ intus omnia nō īcluſus. Eſt alia res que cir cū ſcribit̉ loco ſed nō replet locū nec ꝯmeti tur ſe loco: ſicut angelꝰ circūſcribit̉ in loco vbi eſt ⁊ hꝫ ſuā circūſcriptionē tm̄ ſue vir tutis. Un̄ ibi eſt vbi oꝑatur: nō tamē ſua ſb̓a replet locuꝫ nec ꝯmetit̉ ſe loco: quia ſua cir cuſcriptio nō ꝯmetit̉ ſe circūſcriptioni loci Eſt alia res q̄ circūſcribit̉ in loco ⁊ ꝯme tit̉ ſe loco: ſed nō replet locuꝫ. Corpus enim pure lumīoſum nōᵉ habet naturā repletiuaꝫ loci ſicut radius ſolis: ẜm illos qui ponunt ip̄m corpus. Quia ſi ſit ſol in aere nō ꝓpter hoc eſt aer ſpiſſior: tamē circūſcriberet̉ in il lo loco: ⁊ ꝯmetiret̉ ei. Eſt alia res que circū ſcribit̉ ⁊ ꝯmetit̉ ſe loco: ⁊ replet locū ſicut corpꝰ elemētare nō glorificatuꝫ: ⁊ inde eſt ꝙ taliaⁱ duo corꝑa nō poſſunt eſſe in eodē loco ſenſibili: quia replent̉ locuꝫ. Dicūt gͦ ꝙ quā tum ad ꝯditione corꝑis glorificati pōt ſe de ſcribere ⁊ moueri ſucceſſiue. ſꝫ quantū ē de ptāte glorie pōt ſe nō ꝯmetiri ⁊ nō circum ſcribi ſenſibilit̓: quia quadā ptāte glorie eſt qͣi infinitū quo ad nos reſpectu poſſibilitatꝭ corꝑis nō glorioſi: ⁊ hoc eſt qd̓ vult dicere Augꝰ ꝙ vtraqꝫ interualla pari celeritare cō tingit ⁊cͣ. i. ſi uoluntas ſit aīe pōt illud corpꝰ ferre in perceptiōe per ſpaciū longū ⁊ breue Et hoc eſt de ptāte glorie nō corporis: quia corpus. Et ſic ꝓcedūt pͥme rōnes. Ad pri muꝫ inconriuꝫ dd̓ ꝙ ē ꝯſiderare partes cor poris glorificati ẜm ordinē quē habēt in cor pore. vel ẜm ordine quē habet ad locū. Prī mo mō eſt diſtantia ⁊ ſucceſſio partiū de ſcriptibil̓ in illo. Ita ꝙ pars ſit poſt partem. Sed ſcd̓o mō de ptāte glorie oēs partes v no mō ⁊ ſimul ꝙͣtum ad deſcriptionē ꝑcepti bilē poſſunt ſe habere ad vnuꝫ locum. Ad aliud dd̓. ⁊ ꝯcedenduꝫ eſt bene: ꝙ corpꝰ do mini in aſcenſiōe mouebat̉ d̓ſcribendo ſe ī ſpacio ⁊ ſucceſſiue. ſꝫ hoc fuit ex uoluntate ⁊ nō ex neceſſitate ſicut in alijs corꝑibus. Et per hͦ ſoluunt̉ obiecta Conſequenter que rit̉ ẜm quid ſit aſcenſio in xp̄o. Et queritur an̄ ẜm eandē naturā aſcendit xp̄s ⁊ deſcen dit. Ad qd̓ obr̄ ſic. 4º. ad eph̓. Ꝙ aſcendit ꝗd eſt niſi deſcendit pͥmuꝫ in īferiores ꝑtes terre: Glo. Cōſtat ꝙ ẜm humanitatē xp̄s de ſcendit ⁊ aſcendit ⁊cͣ. ſed ẜm deitate que v biqꝫ eſt nec aſcēdit loco: nec deſcēdit. ⁊ ita ẜm idē. s. ẜm humanitatē aſcendit ⁊ deſcen dit. Item Damaꝰ. Aſcendere ⁊ deſcende̓ ſunt ꝓprietates corꝑis circūſcripti. gͦ dīne nature nō ꝯuenit aſcendere. Itē ẜm diui naͣ naturā eſt vbiqꝫ: ſed hoc eſt con rationē deſcenſus: quia aſcenſus ⁊ deſcenſus ponit motū ab vno loco in aliū. Conͣ Io. 3º. Ne mo aſcendit in celū niſi qui deſcendit de ce lo. Glo. Aſcendit ẜm ꝙ ho. deſcendit ẜm ꝙ deꝰ. nō ergo ẜm idē. Itē Augꝰ in ſermōe de aſcenſione. de nr̄o fuit qd̓ apprehendit de ſuo ꝙ aſcēdit: ẜm ergo humanitatē pepē dit in cruce: ⁊ ẜm diuinitatē aſcēdit. So lutio dd̓. ꝙ deſcenſus dr̄ dupl̓r: ꝓprie.ſ. ⁊ ī ꝓprie. Impropͥe dr̄ deſcenſus de xp̄o ẜꝫ di uinitatē.ſ. ip̄a exinanitio deitatꝭ: qua exina niuit ſemet ip̄m formā ſerui accipiens. Phi 2º. Et hec eſt ip̄a apparitio in carne: quādo ſe vniuit ꝑuitati nr̄e: ⁊ hec deſcenſio nō po nit motū ſꝫ terminū vnionis. 4º. ad eph̓. De ſcendit in inferiores ꝑtes terre. Glo. Deſcē dit quidē diuinitas nō local̓r: ſꝫ ꝑ exīanitior Deſcenſus aūt ꝓprie eſt ꝓrietas ſb̓e diffini bilis in loco ẜm qd̓ dicit Damꝰ. ꝙ aſcendere ⁊ deſcendere ſunt ꝓprietates rei circūſcri ꝑte. Et hoc mō deſcendit ẜm humanitatem xp̄s ad inferos: ⁊ deſcendet ad iudiciū. Un̄ glo. ſuꝑ illud. 4º. eph̓. Ꝙ aſcendit quid ē ⁊cͣ. dū ẜm aīam ad inferos deſcendit: ẜm corpꝰ ⁊ aīam ad celos aſcendit. Itē aſcenſio ſil̓r dr̄ dupl̓r.s. ꝓprie ⁊ īproprie. Impropͥe dicit̉ aſcenſio de xp̄o: ita exaltatio humanitatꝭ xp̄i in reẜrectione. qͥa manifeſtata ē ptās ⁊ celſi tudo deitatis. Alio mō dr̄ aſcenſio ꝓpͥe s. motꝰ localis qui eſt ab inferiori loco ad ſu periorē locū. ſumēdo igit̉ aſcenſū ⁊ deſcen ſū ꝓprie ſic ẜm idē aſcendit ⁊ deſcendit: qͥa d̓ſcenſus eiꝰ ꝓprie fuit ad inferos ⁊ hic fuit ẜm aīam. aſcenſus ꝓprie ẜm aīam ⁊ corpus Unde ẜm hūanitatē fuit vtrūqꝫ. Ꝙ autē querit̉ ẜm quid ꝯueniat aſcenſio xp̄i dd̓. ꝙ hec p̄po ẜm: aliqn̄ notat ꝯditione naͣe. Ali quādo notat cām. Aliquādo vnitate proprie ꝑſone. Conditionē nature notat: cū dr̄ xp̄us ẜm ꝙ homo paſſibilis: ẜm ꝙ deus impaſſi bilis. Cauſā notat cū dr̄ xp̄s ẜm ꝙ deꝰ reẜ rexit: quia ꝟtus diuina fuit cā reẜrectionis Unitatē ꝑſone notat cū dr̄ xp̄us ẜm ꝙ hō creauit mūdū.i. xp̄s ẜm ꝙ eſt ꝑſona illa que habꝫ humanitate creauit mundū. Si gͦ ẜm inpn̄ti notet ꝯditione naͣe hoc mō xp̄s ẜꝫ humanitate aſcendit. Si notet cām ſic ei cō uenit aſcenſio ẜm diuinā naturā. quia ꝟtus diuina fuit cā ſue aſcenſionis. Et hoc vult dicere Augꝰ cū dicit de ſuo eſt ꝙ aſcendit loquēs cauſalit̓.i. ꝟtute ſue deitatis fuit hͨ ꝙ aſcendit. Si notet vnitatē perſone ſic eſt ꝙ deus aſcendit: ⁊ ẜm ꝙ homo ſil̓r aſcēdit quia ẜm ꝙ deꝰ eſt illa ꝑſona que eſt homo ⁊ hoc mō hō aſcendit. Et ſic pꝫ rn̄ſio ad p̄di cta argumēta. Et ſic ītelligit̉ illud Io. 3º. Ne mo aſcendit in celū: niſi qui deſcendit d̓ ce lo filius hoīs qui eſt in celo quantū ad vni tatē ꝑſone loquit̉. Deinde queritur it aſcēſio xp̄i. Ad qd̓ ſic phi. 2º. Icūs ē obed ens vſqꝫ ad mortē: ꝓpter qd̓ ⁊ deus exalta uit illū ⁊cͣ. Ex quo etiā ⁊ ẜm btm̄ Augl. vr̄ ꝙ xp̄s ꝑ paſſionē ſuā meruit exaltationē. non ſolū ꝙͣtum ad gloriā reẜrectionis ſed etiam ꝙͣtum ad locū exaltationis: ut.ſ. aſcenderet Ergo ſtatī poſt paſſione debuit aſcende̓. Luxta hoc querit̉ qͣre nō tertia die aſcen dit poſt reẜrectionē: ſicut t̓tia die reẜrexit pꝰ paſſionē. Cū per tres dies ꝓbari poſſit ꝟi tas reẜrectionis. ſicut per tres dies veritas paſſionis. Sol̓o dd̓. ẜm beatū Luc̄. qui di cit in actibus. i. Per dies. 40. apparens eis ⁊ loquēs de regno dei: ꝙ dilata fuit aſcenſio eius ꝑ. 40. dies poſt reẜrectionē. Et hoc diē Leo papa in ẜmone de aſcenſiōe Quadrage narius expletus eſt numerꝰ ſacratiſſimo or dine diſpoſitꝰ: vt dū a dn̄o hoc ſpacio mora corꝑalis extenderet̉ fides reẜrectionis do cumētꝭ neceſſariis mōſtaret̉. Dicendū gͦ ꝙ diſpenſatio fuit ꝙ natus fuit xp̄s: ⁊ ꝙ fu it mortuus: ⁊ ꝙ reẜrexit ⁊ ꝙ aſcendit: ⁊ ſic̄ ꝓpter diſpenſationē dilata fuit reſurrectio eiꝰ quouſqꝫ ꝓbaret̉ ꝟitas paſſionis eiꝰ. Ita ꝑ diſpēſationē neceſſariū fuit differre aſcē ſionē eiꝰ quouſqꝫ ꝟitas ſue reẜrectionis ꝓ baret̉. Et hoc eſt qd̓ dicit Leo papa. per oē tēpus qd̓ int̓ reẜrectione dn̄i ⁊ aſcenſioneꝫ eius exactu eſt hoc ꝓuidentia dei curauit. hoc decuit vt dn̄s ih̓s xp̄s ꝟe agnoſceretur reſuſcitatꝰ qui uere erat natꝰ paſſus ⁊ mor tuꝰ. Sꝫ querit̉ quare plus fuit dilata aſce ſio poſt reẜrectionē qͣꝫ ꝑ tres dies. dd̓. ꝙ diſ ficiliꝰ erat ꝓbare veritatē reſurrectionis ꝙ paſſionis: quia a tertia die uſqꝫ ad tertiam poterat ꝟe ꝓbari paſſio: ſꝫ ad veram reẜre ctionem ꝓbandā plures dies requirebant Et iō maiꝰ tꝑs requirebat̉ inter aſcenſione ⁊ reſurrectionē qͣꝫ int̓ paſſionē ⁊ refrectiōꝫ Itē alia rō eſt. qm̄ ꝯſolationes dīne ſemꝑ ſuꝑhabūdāt tribulationibꝰ. ſꝫ tꝑs illud paſti onis ante reſurrectionē fuit tꝑs tribulatori apl̓oꝝ. Tempꝰ autē qd̓ fuit int̓ reſurrectōꝫ ⁊ aſcenſione. fuit tꝑs ꝯſolationis eoꝝ. Ei gͦ diuina bonitas ſemꝑ dꝫ extendere ⁊ auge̓ tꝑs ꝯſolationis ſuꝑ tempꝰ tribulatiōis ſan ctoꝝ. Iō magis dilatū fuit tꝑs int̓ aſcenſio nē ⁊ reſurrectionē ꝙ int̓ paſſionē ⁊ reſurre ctionē. Sed tūc ſequit̉ ꝗo quare dilatum fuit ꝑ. 40. dies. ⁊ nō ꝑ plures: nec pauciores dd̓. ꝙ dies ꝯſolationis dīne ꝯꝑant̉ ad ho ra t̓bulationis: ſicut annus ad diē. Et ita cō ſuetū eſt in ſcriptura. ⁊ hoc eſt de miſcricor dia dei ad qua ꝑtinet ꝙ magis extendat̉ tē pus ꝯſolationis qͣꝫ tribulationis. Un̄ Yſa 61º. Ad annūciandū miſit me ⁊cͣ. vt p̄dicareꝫ annū placabilē dn̄o: ⁊ diē vltionis deo nr̄o Un̄ pro die reddit annū: ⁊ diē pro hora. Cū ergo. 40. fuerūt hore paſſionis ⁊ tribulatōis apoſtoloꝝ. Cōſtat ꝙ debuerint eſſe. 40. dieſ ꝯſolationis: ⁊ hoc eſt qd̓ dicit glo. Actuuꝫ i. Quadraginta horis mortuus fuerat: ꝓpt hoc. 40. diebus ſe viuere ꝯfirmat. ⁊ hͦ fuit vt ſtatꝰ deſolationis eſſet ſicut hora. ꝯſolati onis ſicut dies. Et ſic pꝫ ꝓpter quid. 40. die aſcendit. ⁊ ꝙ fuerūt. 40. hore ſue paſſionis ⁊ ita tribulationis apl̓oꝝ. illud pꝫ qͥa prima die fuit ibi ꝑ tres horas mortuus ꝑ vnū diē ⁊ ꝑ duas noctes fuit in ſepulchro: ⁊ hoc in quolꝫ ꝑ. 12. horas. ⁊ ita. 36. horis ⁊ addātur tres pͥme: ⁊ erūt. 39. ⁊ hora. 40. ſurrexit ſcilꝫ mane diluculo tertia die. ⁊ ita qͣdrageſima die aſcendit. Oſtea queritur de termīo aſcenſionis xp̄i ad celos qui notat̉ ꝑ hanc p̄poſitōꝫ ad. cum dr̄ aſcen dit ad celos. Et pͥmo querit̉ de terīo aſcen ſus reſpectu corporaliū. vtꝝ aſcendit ſuꝑ oē corporeū. Scd̓o reſpectu ſpūaliū. vtꝝ a ſcē. dit ſuꝑ omnes ſpiritus. Ad primū obicitur ſic. Pſal. Eleuata eſt magnificentia tua ſuꝑ oēs celos in aſcenſione.ſ. ergo ſuꝑ celū ēpy reū aſcendit.ſ. ip̄m vltimū corpoꝝ. ergo vltͣ oēs celos ⁊ ul̓tra oē corporeū. ſ ultra nō eſt niſi celū trinitatis. ergo aſcendit vſqꝫ ad celū trinitatis. Itē locus determinat̉ nō ſolū ẜm ꝯditionē naͣe uel ordinem vniuerſitatis īmo etiā ẜm meritū determinat̉ locꝰ. gͦ vbi eſt īproportio meriti ad meritū ẜm excellen tiā eſt īproportio loci ad locū: ſꝫ merituꝫ xp̄i qͣꝫtum ad excellentiā nō hꝫ ꝓportionē cum meritis alioꝝ. gͦ ẜm hoc dꝫ eī dare locꝰ oīo differens a locis oīum creaturaꝝ ⁊ angelo rū: ⁊ etiā excelſior locis eaꝝ. ergo locus in qͦ eſt ſua gloria debꝫ eſſe ſuꝑ locū angelorum qd̓ eſt celū empyreū: ſꝫ ultra nō eſt niſi celum trinitatis. ergo aſcēdit ſupͣ oē corporeum: ⁊ vſqꝫ ad celū trinitatꝭ. Itē Hebre. 7º. Excel ſior celis factus. Glo. ī. oī rōnali creatura. gͦͦ angelis eſt excelſior. ergo aſcendit ult̓ locuꝫ angeloꝝ ⁊ uſqꝫ ad celū trinitatis: quia non eſt alid̓ ultra. Itē pſal. A ſūmo celo egreſ ſio eius. Olo. i. ab equalitate patris ⁊ occur ſus eiꝰ. Slo. occurrit ip̄e homo plenitudīe di uinitatis uſqꝫ ad equalitatē pr̄is. Occurſus xp̄o ꝯuēit ẜm hōieꝫ: dū ad ſedē pr̄is aſcēdēs occurrit. Igit̉ vſqꝫ ad celū trinitatꝭ ⁊ ſuꝑ oēs celos aſcendit. Itē. 40. ad eph̓. Aſcendens in altu. Olo. dignitate ⁊ loco. ⁊ poſtea dicit tex. Suꝑ oēs celos. Ex quo pꝫ ꝙ ſuꝑ oēs ce los aſcendit nō ſolū dignitate ſed etiā loco ⁊ ita vſqꝫ ad celū trinitatis. Ad oppoſitū pſal. Dominꝰ in celo ſedes eiꝰ. gͦ terminus ſue aſcenſionis eſt celū. Si dicat̉ ꝙ hoc ītel ligit̉ de celo trinitatis: qd̓ eſt ſedes eiꝰ: ⁊ ſic eſt ſupͣ alios. Con. Celū trinitatis nō alid̓ eſt ꝙͣ celſitudo trinitatis. ſicut hēt̉ in. 2º. ſen tentꝭ. Sꝫ īpoſſibile eſt ꝙ creatura vllo modo ſb̓limet̉ vſqꝫ ad celſitudinē trinitatꝭ. quia ſic creatura in aliquo equaret̉ creatori quod ē īpoſſibile. Un̄ etiā xp̄s ẜm ꝙ hō ꝗa ē creatu ra nō pōt ei equari. gͦ nō pōt aſcendere uſqꝫ ad celſitudinē trinitatis qd̓ eſt celuꝫ trinita tis. Ꝙ gͦ dr̄ dn̄s ī celo intelligit̉ de celo ē pyreo. Ergo ibi eſt terminꝰ ſue aſcenſionis ⁊ ita nō eſt ſuꝑ oē corporeū. Sol̓o dd̓. ſicut hēt̉ Hebre. 2º. ubi introducit̉ aucͣtas pſalm Conſtituiſti eū ſuꝑ oꝑa manuū tuaꝝ: ⁊ oīa ſubieciſti ſub pedibꝰ eius. Glo. s. ptāte ⁊ do minio. vt adorent illū ⁊ vereant̉. ẜm hoc gͦͦ dd̓. ꝙ qn̄ dr̄ xp̄s ꝯſtitutꝰ ſuꝑ oēs. Hec p̄po ſitio ſuꝑ pōt dicere eminentia dignitatꝭ. ptātis: uel eminentiā loci. Si pͥmoº ſic aſcen dit ſuꝑ oīa: quia oīa ptāti ⁊ dn̄io eiꝰ ſubici unt̉. Unde etiā ab angelis honorat̉ hūani tas ſua btā. Et hoc dicit glo. Hebr. 2º. Cōſti tuiſti eū ſupͣ oꝑa manuū tuaꝝ. Glo. i. ſuper digniora oꝑa angelos ⁊ hōies. Et iteꝝ He bre. pͥmo. Sedꝫ ad dextera maieſtatꝭ ī excel ſis. Glo. dicēs ī excelẜ: nō ī loco ꝯcludit deū ſed oſtendit xp̄m oībus altiorē ⁊ oībus emi nentiorē. ⁊ hoc etiā ibi dicit tex. Si aūt li ſr̄ dicat ordinē loci. diſtinguendū qͥa ſunt loca lia: ⁊ ſunt nō localia. Ultimū ꝯtinēs.ſ. celuꝫ empyreū: locale nō eſt. Suꝑ igit̉ oīa localia eſt loco: ⁊ nō ſuꝑ nō localia eſt loco. ſuꝑ oīa ꝟo dignitate ⁊ ptāte. Ad rōes que oſten dut ꝙ ſuꝑͣ celū empyreū ſit loco. dd̓. ad pͥmā ꝙ ſi intelligat̉ illud ſuꝑ celos.ſ. ptāte ⁊ di gnitate: ſic bene dico. ꝙ eleuata eſt ſua ptās ſupͣ oē celū. Un̄ data eſt ei ptās in celo ⁊ in terra. ⁊ nomē ſuꝑ oē nomē ⁊cͣ. Si aūt iſtud intelligat̉ local̓r nō eſt veꝝ: qͥa ſuꝑ nō locale ponere ordinē loci. nihil eſt dictu neqꝫ poſſi bile. Quia gꝰ corpꝰ illud.ſ. celū empyreū ē nō locale: qͥa ultimū. Ideo dice̓ ꝙ ſit ſuꝑ ipſum loco xp̄s: hoc nihil eſt dictū. Ad alid̓ dd̓ ꝙ meritu xp̄i eſt meritu hominis: ⁊ etiam hoīs dei. Scd̓m ꝙ hō eſt: ẜm hoc meritū eiꝰ bene pōt eſſe ꝓportionale. ſed ẜm ꝙ homo deus no. ſed magis reſpicit meritū ꝙ homo eſt: ꝙ ꝙ homo deꝰ. quia dei nō eſt mereri: ⁊ ita ẜm hoc cū aſcenſio ꝯueniat ei ꝓprie ẜm ꝙ hō. ꝯuenient̓ t̓minat̉ ſua aſcenſio ad locū angeloꝝ. Itē ſi locus eſſet de ſb̓alibꝰ bea titudī bn̄ ꝓcederꝫ obiectio: ſꝫ ita nō eſt. īmo de accidentalibꝰ. eque.n. pōt beatificari xp̄ſ in loco corꝑali: ſicut in alio loco. Et iō nō ſe qͥt̉ ꝙ ſi meritū ſit īproportionale ꝙ locꝰ im proportionalis: quia illud nō tenet niſi in ill̓ que ſunt de ſb̓a beatitudinis ſic̄ ſunt viſio dilecto. ⁊ etiā dotes. corꝑis agilitas. claritaſ ſb̓tilitas. qui enī plus meruerit: ⁊ plus hēbit de beatitudine: ⁊ plus videbit: ⁊ plus ama bit̉ ⁊cͣ. Un̄ ih̓s xp̄s plus hēbit iſta ẜm ꝙ hō qꝫ creatura alia. ⁊ īproportionabilit̓ ſicut me ritū īproportionale. Ad aliud pꝫ ſol̓o ẜm diſtinctionē facta vt li excelſior dicat talem ordine uel talē ⁊cͣ. Ad aliud qd̓ obr̄ d̓ glo ꝙ occurſus eiꝰ uſqꝫ ad ſedē pr̄is ꝯuenit x ẜm hōīem: dd̓m ꝙ ẜm aliquādo dicit ꝯditi on naͣe. Aliqn̄ vnitatē ꝑſone. Si dicat ꝯdi tione nature: tūc hec diſtinguēda eſt. Xp̄o ẜꝫ homine ꝯuenit occurſus uſqꝫ ad ſedē pr̄is quia vſqꝫ pōt teneri excluſiue: vel incluſiue Si excluſiue tūc eſt ꝟa: quia ponit tūc ꝙ nō ꝑtigerit ad ſedem patris. tn̄ ꝑfecte occurrit. nihiloīnus circa ip̄m ⁊ tn̄ uſqꝫ ad ip̄m. ſicut ille dr̄ currere vſqꝫ ad ciuitatē qui ꝑuenit v ſqꝫ ad portā: ⁊ tn̄ nō intrat ſed manet extra ⁊ tūc vſqꝫ excluſiue tenet̉. Si aūt intret tuc tenet̉ incluſiue. Si aūt hic liuſqꝫ teneat̉ in cluſiue: ⁊ li ẜm dicat ꝯditione naͣe: ſic eſt fal ſa: quia ponit tūc ꝙ ꝑfecte attigerit ⁊ ꝑtici pet celſitudine pr̄is. ⁊ ponit equalitate ip̄i ad patrē ẜm humanā naͣm: quod nō eſt poſ ſibile. Si dicat ꝟitatē ꝑſone et tūc eſt ſenſus xp̄s ẜm ꝙ ip̄e eſt illa ꝑſona que eſt homo oc currit vſqꝫ ad ſedē patris. hoc bene veꝝ eſt ⁊ eſt equalis patri. Ad aliud dd̓m. qd̓ obi ꝙ loco ⁊ dignitate aſcendit ſuꝑ omēs celos Dicendū ꝙ ſuꝑ oēs locos locabiles aſcēdi loco ⁊ dignitate. ſuꝑ omēs aūt dignitate: ſꝫ non loco. Poſtea queritur de termino aſcenſionis reſpectu ſpirituū. vtruꝫ aſcendit ſuꝑ omēs ſpūs ſicut ſuꝑ angelos ⁊ aīas beatas. Ad qd̓ ſic. ſb̓iis ſpiritualibus debet̉ locus ſpiritualis ⁊ corꝑalibus corꝑal̓ Locus igit̉ angeloꝝ eſt ſpiritualis: ⁊ locus cuiuſlꝫ corꝑis corꝑalis. ⁊ ita locus corporis xp̄i. Sꝫ īpoſſibile eſt ꝙ aliqͥs locꝰ corꝑalis ſit tante dignitatis ꝙͣte ſpūalis. Ergo locꝰ cor poris xp̄i rī ē tante dignitatis ꝙͣte locus an r̄go nō eſt ſuꝑ eū: ſed citra. Nō ergo ſuꝑ ſpirituales ſb̓as beatas aſcendit. Iteꝫ angelica naͣ ſublimat̉ ad ꝯtemplationē diui nā. Ad hͦ āt nō pōt ſb̓limari naͣ corꝑea ec̄ in xp̄o. ꝗa hoc eſt contͣ naͣm corꝑis. ſed ẜm ſub limationē naͣe ſublimat̉ eiꝰ locꝰ. Ergo locus angeloꝝ ⁊ beataꝝ aīaꝝ ſublimior eſt qͣꝫ lo cus corporis xp̄i. nō igit̉ ſuꝑ angelos aſcen dit. Con. Corpꝰ xp̄i eſt dignius oī corꝑali creatura. Si ergo debet determinari locus ẜm dignitatē naͣe. oportuit ꝙ locus eiꝰ ſit in ſup̄mo loco corꝑali. Itē corpꝰ xp̄i ē vni tū deitati. Sꝫ vnio cū diuinitate eſt excellē tiſſima: qua nulla maior cogitari pōt in cre atura. ergo ẜm hoc excellit oēm creatura: gͦ ſi ẜm dignitate det̉ locus ſuꝑ angelos dabi tur locus eius. Sol̓o dd̓. ꝙ ſimplicit̓ xp̄s aſcendit ⁊ eſt ſupͣ oē corꝑale et ſpirituale: ſꝫ tn̄ different̉. quia ſupͣ oē locabile eſt loco. ſim plicit̓ aūt ſuꝑ oē qd̓ eſt creatū tā locale ꝙn locale eſt dignitate et ptāte: et ſic ſuꝑ ange los. Un̄ ad eph̓. i. Conſtituens ad dexteram ſua in celeſtibus ſuꝑ oēm principatū et po teſtatem ꝟtutē et dn̄atione ⁊cͣ. Ad pͥmꝰ rōem incontͣriū dd̓. ꝙ locꝰ ſpūalis āgeli dr̄ triplicit̓. vno mō ip̄m corpus in qd̓ operatur ẜm ꝙ dr̄ angelus eē vbi oꝑatur: ⁊ dr̄ iſte locus ſpūalis: quia ꝙ āgelus ſit vbi oꝑatur hoc intelligit̉ ⁊ non ꝑcipit̉ ſenſu. Alio mō pr̄ locꝰ ſpiritualis termīatio ſue ꝟtutis ⁊ eſſētie. Tertio mō dr̄ methaphorice ꝓut deª locus coīs angeloꝝ ⁊ aīaꝝ beataꝝ. Si loquamur de loco ſpirituali angeli. primoˡ ꝙ dr̄ ſpūale angeli rōne ꝯtenti: ꝗa intelligi bilit̓ eſt in eo: ſic ſuꝑior eſt locus xp̄i ẜm cor pus qͣꝫ locus ſpūalis angeli. qͥa angelus in ce lo ēpyreo eſt ⁊ ibi oꝑatur oꝑe: qd̓ eſt orna tus ſiue ornare: ⁊ ultra qͣꝫ angelus ornet eſt ip̄e xp̄s: ⁊ hic etiam locus ſpūalis nō eſt di gnior loco corꝑali xp̄i. Cū hic locus ſpūalis corꝑalis ſit ẜm veritatē. ⁊ dicat̉ ſpūalis rōne ꝯtenti qd̓ eſt ſpūalit̓ in illo: ⁊ iteꝝ ꝯtentum corꝑale qd̓ eſt xp̄s. digniꝰ eſt illo contento ſpirituali: rōe vnionis ad diuinitatē. Si loqͣ mur de loco ſpūali angeli ſcd̓o mō. Sic nul la eſt ꝯꝑatio neqꝫ ꝓportio: qͥa terminꝰ corꝑiſ ⁊ t̓minus ſb̓e ſpiritualis nō ſe habēt vniuo ce: ſed equiuoce. Si tertio mō adhuc ſuꝑius eſt corpus xp̄i: ꝙͣtū ad illū locū qͣꝫ angelus quia plus eſt ſaluari in deū ꝑ vnionē ⁊ vni tatem ꝑſone ꝙͣ ſolū ꝑ amore ⁊ ꝯtemplatōeꝫ quo ultio mō ſaluat̉ uel vnit̉ angelꝰ d̓o. cor pus aūt xp̄i pͥmo mō. Ad aliud qd̓ on̄dit ꝙ locus xp̄i ſit inferior angeloꝝ loco dd̓m ꝙ licet corporea naͣ in xp̄o nō ſublimet̉ ad ꝯtemplatione: tn̄ ſublimat̉ ad vnionē cū di uinitate. ⁊ hec ſublimatio ſuꝑior eſt qͣꝫ ſub limatio angeli. quia hec eſt in vnitate ꝑſone cū deo: illa nō ⁊ rōne hꝰ debet̉ ei ſocus ſub limior in celo empyreo. Onſequenter qt ꝓpter quid ſit aſcenſio.ſ. quis fuit fructꝰ aſcenſionis. Et pͥmo querit̉ qͥs fuit fructus aſcenſionis ꝙͣtum ad ip̄m. Scd̓o quis fuit fructus ꝙͣtum ad nos. Quantum ad primū querit̉. vtꝝ aliqua noua iocuditas ei accre uit ex ſua aſcenſione. Ad qd̓ ſic pſal. Dele ctationes in dextera tua uſqꝫ in finem. Glo. Delectatio ⁊ letitia erit mihi in ꝯſenſu tuo humanis obtuitibus ſubſtracto. ſed iſte cō ſenſus fuit in die aſcenſionis. ergo delectaº ⁊ letitia fuit ei in die aſcenſionis. accreuit eī igit̉ aliqd̓ nouū gaudiū. Ad oppofituꝫ Ip̄s ante aſcenſionē erat ꝑfecte beatꝰ. Eꝫ be atitudo eſt ſtatus oīum bonoꝝ ꝯgregatōe perfectus. Ergo cū eſſet in illo ſtatu nō erat̉ poſſibile: ꝙ accreſceret ei aliqd̓ nouū gaudiū ex aſcēſiōe. Sol̓o dd̓ ꝙ nouū gaudiū pōt dici qͦ ad nouā ſpeciē gaudii ⁊ qͦ ad numeꝝ gaudioꝝ. Aut pōt dici nouū gaudiū ſoluꝫ ꝗa ē nouꝰ moꝰ gaudendi ul̓ gaudii. Primoᶜ nō accreuit ei nouū gaudiū: qͥa de nullo gau uiſus eſt in aſcenſione: de quo pͥus nō gau deret. Un̄ ſicut mō gaudet de hoc ꝙ ſedet ad dexterā patris.i. loco ꝯpetentiori fruitioī potioꝝ bonoꝝ patris. Ita pͥus gaudebat de hͦ qd̓ ſciebat ſe ſeſſuꝝ ad dexterā patris. Sꝫ modus gaudii differt: vnde ei accreuit nouꝰ modus ſolū. vnde ſicut dicimus: ꝙ cū ſit de ſcenſus a theolica practice. ad practica exꝑ ētie nō fit deſcenſus a noto ad ignotū. ſed ad notū alio mō. ſic de nullo habuit delecta tionē pꝰ aſcenſionē: qͥn ante de illo hūit ⁊ qͣꝫ tum etiam ad numeꝝ gaudioꝝ. tn̄ nouꝰ mo dus ip̄i humanitati accreuit. Cu ꝑ exꝑientia ſciuit ⁊ vidit militiā angeloꝝ ſibi ſb̓iectam Onſequenter rie iuxta hoc de fructu aſcenſionis qͦ ad nos. Et pͥmo quō ad mortuos. Scd̓o quo ad viuos. Ad primū obicitur ⁊ querit̉ vtꝝ aſcenſio xp̄i ſit cā noſtre aſcen ſionis. Et vr̄ ꝙ ſic. qͥa ſua reſurrectio eſt ca noſtre reſurrectionis. gͦ ſil̓r ⁊cͣ. Itē Augꝰ in ſermone de aſcenſione. Mors xp̄i viuīfi cat nos: refurrectio erexit: aſcenſio uexit. gͦ ſua aſcenſio eſt cā noſtre ſubuectionis ſeu aſcenſionis. Conͣ. ꝑ paſſi on xp̄i amotum fuit oē impedimentū qd̓ erat ex ꝑte noſtra aſcendendi in celū. Sil̓r ex ꝑte ſanctoꝝ erat meritū vt aſcenderent ⁊ glorificarent̉ in cel Ergo de iuſticia deiip̄i aſcenderēt: ⁊ ſi xp̄s nō aſcendiſſet. ergo ſua aſcenſio nō eſt cauſa noſtre aſcenſionis. Iuxta hoc querit̉. vtꝝ aſcenſio xp̄i aperuit īanuā ꝑadi ſi. Ad qd̓ ſic Hebre. 4º. Habentes pontificē qui penetra uit celos. Glo. penetrauit.i. penitus intrauit vt nos ſequi poſſimus. Ergo aſcenſio xp̄ aperuit ianua celi. Contͣ. Math̓. 12º. Fcā eſt hora ſexta. Glo. Diuine pietatis ordo po ſcebat vt eodē tꝑis articulo qͦ Ade p̄uaricati obcluſerat. Latroni penitenti ianuā reſera ret ꝑadiſi. ſed hoc fuit in ſua paſſione. ergo paſſio xp̄i ianuā aperuit: nō gͦ aſcenſio. Itē Luc̄. 3º. Baptizato ih̓u ⁊ orāte ⁊cͣ. Glo dum aqua iordanis ſubiit nobis ianuam ce li pandit: ⁊ dum caro noxia aquis frigētibꝰ tingit̉. oppoſita noxiis quōdā ruphea ignea extinguit̉. ergo baptiſmus eiꝰ aperuit nobis ianua ꝑadiſi. Nō eſt igit̉ h̓ effectꝰ aſcenſiōis ꝓpter hoc querit̉ ſi aſcenſio aperuit ⁊ paſſio ⁊ baptiſmus qūo different̉. Sol̓o duplex eſt ordo. vnus eſt ordo iuſticie generalis. Et eſt ordo diſpenſationis ſpālis. Ordo iuſti tie generalis attendit̉ ante peccatū ⁊ pꝰ. Et ꝯſiderando iſtu ordinē. ẜm ip̄m debēt reddi bonis bona: ⁊ malis mala. ⁊ finalit̓ mal̓ ſup pliciū eternū. Sꝫ vlterius eſt ordo qui reſpi cit diſpenſationē ſpālem: que fuit etiā ī in carnatione ⁊ paſſione ⁊ reſurrectione ⁊ dn̄i aſcenſione. Quia hec oīa fuerunt ex diſpen ſatione diuina ꝓpter noſtrā redemptionem Primo mō ſi nō fuiſſet peccatū: ſufficeret pͥ mus ordo ad aꝑiendū ianuā celi. quia n̄ fiet niſi bonū: ⁊ redderet̉ bonū ꝓ bono. Et hoc mo nō dr̄ aſcenſio dn̄i cā noſtre aſcenſioniſ Sꝫ ꝙͣtū ad aliū ordine eſt ca: quia ex diſpen ſatione aſcenſio ⁊ reſurrectio ⁊ alia ſacram ta ordinant̉ ad noſtra redemptōeꝫ. Et ſi obr̄. Nōne iuſticia generalis ſufficeret ad noſtrā aſcenſione ſine alijs diſpenſationibꝰ ſpālibꝰ dd̓. ꝙ ſic ante peccatū: ſed nō pꝰ pec catū: īmo ſēꝑ pꝰ peccatū ẜm illā nobis redde ret̉ malū ⁊ nūqͣꝫ bonū: quia nō fuit bonum niſi ꝑ ꝯꝑationē uel aſpectu ad incarnationeꝫ Et habendo fidē de ip̄a ⁊ de alijs ſacramē tis ſicut dictū eſt ⁊ ꝓbatū ſuꝑius. Et ſi q rat̉ an alie ſint cauſe noſtre redemptionis ⁊ aperitionis ianue: dd̓. eſt ꝙ ſic. qm̄ eſt cauſa ẜm meritū ⁊ ẜm effectu. Scd̓m meritū cau ſa noſtre aſcenſionis ⁊ reſerationis ianue fuit ip̄a paſſio xp̄i. quia ꝑ ſua paſſionē nobis hoc meruit. Cauſa aut ẜm effectu dr̄ ꝑcepº beatitudinis. Determinat̉ aut beatitudo ꝙͣ tum ad gloria in ꝯtemplatione deitatis ⁊ ꝙ tum ad viſionē aſſumpte humanitatis: ⁊ ꝙ tum ad ſocietate ꝯfruentiū deo. Un̄ ẜm hͦ dꝫ determinari effectus iſtius cauſalitatis. Deſcenſus igit̉ ad inferos fuit effectꝰ glorie ꝙͣtum ad ꝯtemplatōꝫ deitatis. Un̄ tūc habi tantibus in regione vmbre mortis lux orta eſt eis. Sicut habet̉ Yſa. 5º. quia aūt huma nitas xp̄i nō erat glorificata ante reſurrectī onē. Dicimus ꝙ reſurrectio xp̄i fuit cā gl̓ie que eſt in ꝯtemplatione ⁊ fruitione ip̄iꝰ hu manitatis: ⁊ hec fuit gloria in lacte: ſic̄ pͥma in melle ẜm ꝓmiſſionē factā. Exo. 3º. Alcēſio aut cā fuit glorie que eſt in ſociētate ꝯfruē tiū. ⁊ in hoc eſt magna gloria ⁊ maxīe ī illo loco qui plus ꝑticipat oꝑatione dei ⁊ gͣtia vbi ꝯgregate ſunt beate aīe cū angelis ⁊ ſil̓ vident deū. Hanc enī gloriā adduxit aſcen ſio. ⁊ ſic pꝫ ꝙ aſcenſio eſt cā noſtre beatitu dinis ſiue aſcenſionis ⁊ alia ſed differenter Ad aliud qd̓ obr̄ de baptiſmo dd̓ ꝙ paſ ſio aperuit celū ẜm meritu. baptiſmus ſicut cā diſponens quia baptiſmus per gratiam quā ꝯfert diſponit aīam vt ſit digna illa be titudine: ip̄a aſcenſio vt cā introducēs ⁊ hoc eſt qd̓ dr̄ in illis auctoritatibꝰ pandens īter ante eos. Hich. 2º. Et penetrauit.i. penitus intrauit ⁊cͣ. 4º. ad Hebre. Poſtea queritur de fructu aſcenſionis quo ad viuētes ⁊ obicit̉ ſic. Si oīs actio xp̄i fuit ꝓpter noſtrā ſalutē Sꝫ pn̄tia dn̄i magis eſſet ad noſtrā ſaluteꝫ ꝙͣ eius abſentia. gͦ nō debuit aſcende̓. ſꝫ mo rari nobiſcū hic. Contͣ. Leo papa in ẜmo ne de aſcenſione. Dn̄s ih̓s dū humanā ꝯdi tionē ſideribus īportauit credentibꝰ celum pꝰ ſe patere monſtrauit. Si gͦ hoc erat neceſ ſariū nobis: pꝫ ꝙ neceſſariū fuit ip̄m aſcen dere. Itē aſcendit ſuꝑ oēs celos ut ad im pleret oīa. 4º ad Eph̓. Glo. Suis donis rōna li creature ⁊ etiā oī creature ꝓfecit ſua aſcē ſio ⁊ ꝯtulit dona. Ergo neceſſariū fuit no bis ip̄m aſcendere. Querit̉ igit̉ que ſint illa dona quibus oīa ad īpleuit in ſui aſcen ſione. Sol̓o dicenduꝫ. ꝙ duplex fuit fru ctus dn̄ice aſcenſionis quo ad viuos. Unuſ fuit ꝙͣtum ad certificationē ſpei beatitudīs alius fuit quātum ad ſuſceptionē ⁊ ꝑtici pationē ſpūalioreꝫ diuini amoris. Primum fructū aſſignat Leo papa dicēs. Aſcenſio xp̄i noſtra eſt ꝓuectio ⁊ quo p̄ceſſit gloria capitꝭ eo ſpes tendit ⁊ corꝑis. ⁊ ſic ex aſcenſiōe xp̄i certiorat̉ ſpes beatitudinis corꝑis.i. eccl̓ie ſiue ſpes noſtra. De ſcd̓o fructu habemus in Io. 16º. Niſi ego abiero ꝑaclitus n̄ ueniet ad vos. Et dicit glo. Augꝭ Nō ꝙ poſitus in terra nō poſſet dare. Sꝫ quia nō ſunt idonei acciꝑe. niſi cū ẜm carnē deſiſtant noſcere: ⁊ ſtatiꝫ pꝰ dicit. Si carnalit̓ heſeritis capaces ſpūs nō eritis. Patet gͦ ꝙ ip̄a pūtia corpo ralis erat agnatiuā anoris carnalis dn̄i in apoſtolis. ⁊ ille amor carnalis īpediebat: ⁊ dīminuebat amorē ſpiritualē dei. Et ideo dicit niſi ego abiero ⁊cͣ. Niſi pn̄tia mea cor poralis a uobis ſubtrahat̉: nō erit in uobis ꝑfectio diuini amoris: ⁊ hoc eſt quod dicit Augꝰ. ſuꝑ illud Io. Si cognoſceritis me ⁊cͣ. Ideo ſubtraho a nobis formā iſtā ſerui in qua pater maior me eſt. vt ab oculis carnis ſerui forma ſubtracta dn̄i: ſpiritualit̓ vidē poſſitis: ⁊ ſic fructꝰ aſcenſionis eiꝰ ē ꝑfectio diuini ⁊ ſpiritualis amoris ⁊ cognitiōis ſpi ritualis. Ad illud qd̓ obr̄ incontͣriū dd̓m ꝑ int̓emptionē: ꝙ pn̄tia corporalis ip̄ius ſal uatoris minꝰ eēt ad nrāꝫ ſalutē: ꝗa minꝰ eēt ad noſtrā ſpem ⁊ minus ad diuinū amoreꝫ Et iō neceſſariū fuit qͣꝫtū ad noſtra ſalutē uteaula ꝙ aſcenderꝫ. Ad aliud qd̓ querit̉ quid ſit dcū: ꝙ ad īpleuit oīa ſuis donis. dd̓. ꝙ illa īpletio oīum dr̄ qͣꝫtum ad hominē qui habꝫ coīonē cum omnibus ⁊ qui quodāmo eſt oīa ẜm qd̓ dr̄ Sap̄. i. Et hͦ ꝙ ꝯtinet oīa ſciē tiam hꝫ uocis: ibi appellat̉ ꝙ ꝯtinet omnia homo. Et ſil̓r Math. vltl. Predicate euange liū oī creature. appellat̉ hic oīs creatura ho. Impleuit gͦ oīa.i. hominē ſuis donis.ſ. gr̄a ſpūs ſancti in ſua aſcenſione. quia nō erant homines bene diſpoſiti ad amorē ſpiritualē niſi ip̄e auferret ſuam pn̄tiam corporalem ab eis. Onſequenter de aſcenſione xp̄i: ⁊ de termīo aſcē ſionis. Querendū eſt de ſeſſione xp̄i ad dex terā patris. De qͣ dr̄ in ſymbolo: ſedꝫ ad dex terā patris. Et circa hoc querūt̉ quatuor Primo an ꝯueniat alij qͣꝫ xp̄o ſedere ad dex terā patris. Scd̓o an xp̄o ẜm ꝙ homo con ueniat ſedere ad dext̓aꝫ patris. Tertio an ꝯueniat ſpūi ſancto. Quarto an ꝯueniat filio dei ẜm diuinā naturam. Ad primū arguitur ſic. i. ad eph̓. Cōſtituens illū ad dexterā Glo. i. eternā beatitudinē. Un̄ dicit ꝙ dextera d̓i eſt beatitudo eterna que ſcīs dat̉: ſic̄ ſiniſtra eius miſeria ꝑpetua que īpiis dat̉. Sꝫ oībꝰ ſanctis ꝯueīt quieſcere in beatitudine eter na. gͦ oībus ſcīs alijs a xp̄o ꝯuenit ſedē ad dexterā patris. Contra. Hic dextera ẜꝫ ꝙ or̄ de xp̄o nō exponit̉ niſi dupl̓r. Sic̄ patꝫ ad Roma. 8º. Ubi dr̄ qui eſt ad dextera dei..ſ patris. Glo. i. equalis patri: uel in potioribus bonis patris. ergo dextera patris uel eſte q̄ litas pr̄is: uel potioritas bonoꝝ patris. Hec aūt ſūt quibus nulla bona poſſunt cogitari meliora: ſed nulli creature alij ꝯuenit equali tas cū pr̄e: nec potiōitas bonoꝝ pr̄is. gͦ nll̓i alie creature a xp̄o ꝯuēit ſede ad dext̉aꝫ priſ Itē ad eph̓. i. Cōſtituens illū in celeſtibus Sed iſte ꝯſenſus ꝯuenit nature dīuine: uel creature vnite diuinitati. Sed nulla creatu ra talis eſt niſi xp̄s. ergo nō ꝯuēit alij ꝙ xp̄o iſte ꝯſenſus. Ad ꝓbandū minorē dicit Leo apa in ẜmone de aſcēſione: Humanitas xp̄i eſt eterni patris recepta ꝯſenſu. Et ponit ra tionē huiꝰ ſic. Cōueniens erat vt illiꝰ glorie ſociaret̉ in trono cuiꝰ ⁊ naͣ cōpulabat̉ ī filio Si gͦ ſola humana naͣ xp̄i copulat̉ diuinita ti ⁊ nō alia. ergo ⁊cͣ. Sol̓o dd̓. ꝙ ſede ad dexterā parris ſoli xp̄o ꝯuenit. ita ꝙ nō alij creature ab ip̄o ꝯuenit iſte ꝯſenſus. vnde ec̄ nec angelis ꝯuenit ⁊ hoc habet̉ pͥmo ad He bre. Cui aliquādo angeloꝝ dixit: ſede a dex teris meis qͣi̓ dicat nulli. Sꝫ nondū ꝙ dif ferūt eſſe ad dexterā patris: ⁊ ſedere ad dex terā patris. Eſſe.n. ad dexterā patris: ⁊ ſi poſ ſit ꝯuenire alijs a xp̄o: nō tamē ſedere ad eiꝰ dexterā quia ſedere īportat vnione uel equa litatē: ⁊ quandā coīonē beatitudīs cū patre qd̓ nulli alij a xp̄o ꝯuenit. Sed eſſe ad dex terā eſt eſſe in eterna beatitudine: quod bn̄ ꝯuenit multꝭ alijs a xp̄o. Et per hoc ſoluit̉ ratio incontrarium. Poſtea queritur an xp̄o ẜm ꝙ homo ꝯueniat ſedere ad dexteraꝫ patris. Ad qd̓ ſic: ẜm.n. pͥmā expoſitionem eius qd̓ dico ſedere ad dextera patris n̄ eſt dubium qͥn ei ꝯueniat: quia ip̄e collocatꝰ eſt in potioribꝰ bonis patris.ſ. ī amore d̓i in viſi on veritatis ⁊cͣ. Sed qͣꝫtum ad alia expoſitōꝫ qua exponit̉ ſedē ad equalitatē patris ma ior ē dubitatio. Ad qd̓ ſic Io. Samꝰ. Nō localē dexterā patris dicimus. dextera enim ⁊ ſiniſtra eoꝝ q̄ circūſcribūt̉ ſūt Dexteram patris dicimus honorē ⁊ gloria dei patris ſiue deitatis in qua d̓i filius ante ſecula vt deꝰ patri ꝯſubſtantialis ⁊ in vltimis incar natus corꝑaliter ſedet glorificata eiꝰ carne Si gͦ dei filius cū glorificata eius carne ſe det ad dexterā patris que dr̄ honor ⁊ gl̓ia dei patris. gͦ ẜm ꝙ homo ſedet in equalita te pr̄is. Itē pſal. A ſūmo celo egreſſio eiꝰ Glo. ab equalitate patris egreſſio eiꝰ: ⁊ occur ſus eius vſqꝫ ad ſūmū eius. Glo. i. in equali tate patris. Un̄ dicit ip̄a glo. Occurrit ipſe homo plenitudine diuinitatis uſqꝫ ad equa litate patris. Ad oppoſitū. Impoſſibile ē ꝙ creatura in aliquo equet̉ creatori. quia oīſ creatura finita. creator aut infinitꝰ. ergo im poſſibile eſt creatura ſedere in equalitatē pa tris. Sꝫ xp̄s inꝙͣtū homo eſt creatura. ergo nō ſedet in equalitate pr̄is. gͦ ei nō cōuenit ſedere ad dexterā patris ẜm vltimā expoſiti onē. Sol̓o. dd̓. ꝙ ꝯſeſſus in dextera pr̄is pōt intelligi uel ẜm rōem equalitatis vel ẜm rōem vnionis ad illū qui eſt equalis patri. Si ẜm rōem equalitatis. ſic xp̄o non ꝯuenit iſte ꝯſeſſus ẜm humanā naͣm: vt ẜm dicat ꝯditionē naͣe. Si aūt intelligat̉ hic ẜm rōꝫ vnionis ad illum qui eſt equalis patri. Sic iſte ꝯſeſſus ꝯuēit xp̄o ẜꝫ ꝙ hō ſiue hūanita ti: ⁊ dicit ibi ẜm vnitatē ꝑſone. ꝯuenit enim humanitati xp̄i vniri in vna ꝑſona filii dei qui eſt equalis patri. Et hoc mō dicit Damꝰ Adorat̉ vna ypoſtaſis cu carne ab oī creatu ra. Et ſic loquit̉ ⁊ intell̓it Leo Papa ꝯſeſſuꝫ iſtū in p̄dicta auctoritate. ⁊ ſic etiā loquit̉ de iſto cōſeſſu. Glo. ſuꝑ illud. Et occurſus eius ⁊cͣ. quia dicit glo. occurrit plenitudine diuinitatis ad equalitatē patris. Hec enim plenitudo eſt ꝑ vnionē ad diuinitatē. Unde ꝑ hoc ſigͣt ꝙ hoc ꝯuenit ei ẜm vnionē illam ad illum qui eſt equalis patri.ſ. filio dei ẜm diuinā naturam. Cōſequenter queri tur an ſpiritui ſancto ꝯueniat ſedere ad dex terā patris. Ad qd̓ ſic obr̄: ⁊ accipit̉ ſede̓ ẜm ſcd̓am expoſitionē que eſt ſedere ad eqͣli tatē patris in li. de regulis fidei dr̄ in patre vnitas. in filio equalitas. in ſpū ſancto vtri uſqꝫ ꝯnexio. ergo ſoli filio ꝯuenit ſedere ad equalitatē patris ⁊ nō ſpiritui ſancto: Itē dextera manu nos oꝑamur. Sꝫ filio ꝯuenit hoc qd̓ dico ꝑ ip̄m oīa fieri. Uū Io. i. Omīa ꝑ ip̄m facta ſunt. Et ad Ro. xº. Ex ip̄o ⁊ per ip̄m: ⁊ in ip̄o ſunt oīa. Ex ip̄o dr̄ ꝓpter pr̄eꝫ in ip̄o ꝓpter ſpm̄ ſcm̄ ꝑ ip̄m ꝓpter filiū. gͦͦ ip̄e eſt cui ꝯuenit ꝙ ꝑ ip̄m fint omīa: ⁊ non ſbūs ſanctꝰ. ergo dꝫ dici filius ad dexteram Quia ex ꝑte illa qua oꝑatur deus oīa ⁊ non ſpūs ſcūs. Ad oppoſitū. Sede̓ ad dexterā patris īportat diſtinctionē ꝑſonaꝝ ⁊ equa litatē ꝑſone ad ꝑſona in gloria: ⁊ honore. Sꝫ ſic ſe hꝫ ſpūs ſanctꝰ ad patrē. Ergo ei ꝯuenit ſedere ad dexterā patris. Sol̓o dd̓. ꝙ eſt loqui de equalitate ꝓprie uel ꝑ appropriati onē ẜꝫ qd̓ ſumit̉ ꝓpͥe n̄ dic̄ alid̓ eqͣlitas ī di uinis niſi diuina eſſentia: vt virtute que nō eſt maior in ꝑſonis in vna ꝙͣ in alia. Sꝫ vna eadem in qua coequat̉ ꝑſone hoc mō ē vna equalitas in diuinis ꝑſonis. ſic̄ vna eſſentia Un equalitas eſt ip̄a diuina eſſentia. Alio mō ſumit̉ equalitas in diuinis ẜm appropri atōꝫ vt dicat̉ eqͣlitas ꝯforitaſ in notōe ſiue habitudine: ⁊ hͦ mō appropriat̉ filio. Eqͣlitaſ enī ponit dualitatē. In ordine.n. pͥmo diui naꝝ ꝑſonaꝝ pater eſt prīcipiū. filiꝰ ītelligit̉ ꝓximꝰ ab illo. ⁊ ideo ī filio pͥma dualitas q̄ coequat̉ prīcipio patri in eſſentia ī ꝟtute ⁊ etiā in notōe: qͥa ſicut pater eſt ꝑſona a qua alia eſt ꝑ ſpiratōꝫ. Sic filius eſt ꝑſona a qua eſt alia ꝑſona ꝑ eandē ſpiratōem. et hoc mō ꝯꝑat̉. Equalitas pͥmo dic̄ ꝯformitatē ī eſſē tia diuina ⁊ ꝟtute ⁊ hoc cōuenit cuilꝫ ꝑſo ne. ⁊ hoc mō ſedere ad equalitatē patris con uenit ſpūi ſancto. ſed ſi ſedere ad equalitatē dr̄ ẜm appropͥationē ẜm ꝙ equalitas dr̄ ẜꝫ appropͥatōeꝫ que eſt cōformitas in notione ſic ſoli filio ⁊ nō ſpūi ſcō conueīt ſedere ad dexterā patri sͣ. Conſequenter que ritur qūo conuēit filio ẜm diuinā naͣm ſedē ad equalitatē patris ⁊ loquamur de equa litate ẜm notōeꝫ. Et vr̄ ꝙ nō conueīt hͦ mō Pat̓ eſt ꝑſona nō ab alio a quo alius. ⁊ ex hͦ attribuit̉ ei rō auctoritatꝭ ⁊ aucͣtas pͥmi pͥn cipii. ſed filius eſt ab alio lꝫ ab ip̄o alius. gͦ nō eſt plena cōformitas ī notōne filii ad pa trē. Cum ergo equalitas notōnal̓ īportet ple nam cōformitatē notōnalē. ergo nō conueīt filio ſedere ad equalitatē patris: que eſt ī no tōe: ⁊ ita nec ad dexterā hͦ mō. Itē Hyll. in li. de ſynodis ponit ꝟbū concilii nō exeqͣ mus uel cōꝑamus filiū patri: ſed ſubiectuꝫ ītelligimus: ⁊ loquit̉ de filio ẜm diuinam naͣm. ergo filio ẜm diuinā naͣm nō conueīt ſedere ad equalitatē patris. ergo nec ad dex terā: cum ẜm equalitate dicamus ſedere ad dexterā patris. Solo dd̓. abſolute ꝓprie ⁊ ꝑ appropͥatōꝫ ꝯuenit equalitas filio ⁊ ſede̓ ad dexterā patris. Ad aliud ꝟo qd̓ obicit dd̓. ꝙ eſt drīa inter equare ⁊ exequare. hec enī eſt ſimpl̓r neganda nō equamus filium pr̄i: hec aūt exponēda eſt mō exequamꝰ. Eqͣ re enī dicit ꝯformitatē in naͣ ⁊ virtute: ⁊ hͦ eſt int̓ patrē ⁊ filiū. ſed hec p̄poſitio ex dicit habitudine ad aliud vt ad principiū: ⁊ hec beatitudo ꝯuenit filio ⁊ nō patri rōe cuius dr̄ nō exequamꝰ filiū patri.i. nō exequamus in ex. hoc eſt in habitudine īportata ꝑ hanc p̄poſitionē ex. quia pat̓ nō eſt ex alio ſicut fi lius: quia pater eſt pͥncipiū ſine pͥncipio. Filiꝰ eſt pͥncipiū de pͥncipio. ſed ſubiectū intelligi mus: qͥa filio a patre. Unde rōe originis dr̄ illud uerbū ⁊ nō rōne virtutꝭ ⁊ eſſentie. Nō enī poſſumus dicere ꝙ filiꝰ ſit ens nō ex a lio ſicut pater. Et ꝓpter hoc nō exequamuſ Un̄ ſtatī accipit ꝯciliū illd̓ ꝟbū. Gen̄. 19. Plu it dn̄s a dn̄o. Et dic̄ nō enī pluit filius a ſe ip̄o: ſed a dn̄o auctore. Nquiſito de a ſcenſione ſaluatoris ad celos. Con ſequēter inquirendū eſt de aduētu eius ad iudiciū. Nam diſcipulis dictū eſt ab angel̓ Actꝭ. 2º. Uiri galilei qͥd ſtatis aſpicientes in celū. hic ih̓s qui aſſumptꝰ eſt a nobis in ce lū: ſic ueniet quēadmodū vidiſtis eū aſcen denteꝫ. ⁊ Math̓. 24º. Uidebitis filiū hōis uenientē in ꝟtute ml̓ta ⁊ maieſtate. i. Corl. 4 Itaqꝫ nolite ante tꝑs iudicare quoaduſqꝫ ve Culimeſlti niat dn̄s: qui illuminabit abſcōdita tenebra rū: ⁊ manifeſtabit ꝯſilia cordiū. Et qͣꝫtum ē ad pn̄tem intentionē querūt̉ hec. Primo de ſignis p̄cedentibꝰ aduentū ad iudicium Scd̓o d̓ loco ⁊ tꝑe iudicii. Tertio de ꝑ ſona uēturi iudicis. Quarto de apparitiōe iudicis. Quīto de aſiſtentibꝰ iudici. Quantum ad primū noͣ. ꝙ ẜm Math̓. 24º. A ſaluatore ponuntur ml̓ta genera ſignoꝝ p̄ambula aduentū iudi cis. Quedā remota vt de diuerſis generibꝰ tribulationū. Surget enī gens contͣ gentem ⁊ regnū ꝯtra regnū ⁊cͣ. Oportet eīꝫ hoc fieri ſed nūdū ſtatim finis. Quedā ꝟo ꝓpinquā vt aduentꝰ antixp̄i ⁊ ſuoꝝ. Unde ibi dicit̉ Cū ergo videritis abhominatōꝫ deſolutōis que dcā eſt a Daniele ꝓph̓a ſtante in loco ſancto. ⁊ ibi ſequīt̉. ſtatim aūt pᶻ tribulatio nē ⁊cͣ. Quedā uero ꝓxima vt īmutatio ſupe rioꝝ ſol obſcurabit̉ ⁊cͣ. ⁊ ſequit̉ videbūt fi liū hominis veniente. Quedā vero ꝯiuncta vbi dr̄ mittet angelos ſuos cū tuba ⁊cͣ. O miſſis igit̉ ſignis remotis ⁊ ꝓpinquis de qͦ bus tractabit̉ cū aget̉ de iudicio generali. In pn̄ti queremus de ſignis ꝓxīs ⁊ ꝯiuctꝭ. Ieritur igitur de illis tribus ſignis que ponūtur Math̓. 24º. Quoꝝ vnū eſt īmutatio corpo rū celeſtiū. Aliud cōmotio ꝟtutū celorum Tertiū apparitio ſigni redemptionis hōiuꝫ Unde ibi dr̄ ſol obſcurabit̉: ⁊ luna n̄ dabit lumē. ⁊ ſtelle cadent de celo. ecce pͥmū. Et ꝟ tutes celoꝝ mouebūt̉: ecce ſcd̓m. Et tūc ap parebit ſignū filii homīs ⁊cͣ. ecce t̓tiū. Quar tum ꝟo ſignū ponit̉ confragatio mundi in pſal. Ignis ante ip̄m p̄cedet ⁊ inflāmabit in circuitu inimicos eius. Quantuꝫ ad primū introducunt̉ aucͣtes Apocꝭ8º. Et quartꝰ an gelus tuba cecinit: ⁊ ꝑcuſſa eſt tertia pars ſolis ⁊ tertia pars lune: ⁊ tertia ꝑs ſtellaꝝ ita vt obſcuraret̉ tertia ꝑs eoꝝ. Yſa. 15º. Qm̄ ſtelle celi ⁊ ſplendor eaꝝ nōᵉ exꝑandent lu mē ſuū. obtenebratꝰ eſt ſol ī ortu ſuo ⁊ luna nō ſplendebit in lumīe ſuo. Apocꝭ. 5º. Et ſo fc̄s eſt niger tāqͣꝫ ſaccꝰ cilicinus ⁊ luna tota fcā eſt ſanguis: ⁊ ſtelle de celo ceciderūt ⁊cͣ Conͣ. Conſtat ꝙ corꝑa celeſtia īalterabilia ſunt. gͦ nō obſcurabunt̉. Item qūo ītelli git̉ hec obſcuratio aut ꝑ mutationē factam in ip̄is corꝑibus. aut ꝙͣtum ad apꝑitionē di cūt̉ tn̄ſmutari. Itē cum ꝯſtat ꝙ ẜm ſb̓am ⁊ fixione ſunt ꝑpetua ⁊ īmutabilia qūo di cunt̉ cade̓ de celo. ℟º qͥa obſcuratio pō ītelligi. uel īmutatio ſicut fuit in morte xp̄i Ita ī ꝯſūmatione mundi ⁊ exaltatōe xp̄i: uel abſconſio ꝙͣ admod̓ mīor lux ſub maīori. ita adueniente maxīa luminoſitate corpis xp̄i obſcurabunt̉ ꝑ abſconſionē. Sol luna ⁊ ſtel le celi. Unde Iero. Sydera ī die iudicii vide bunt̉ obſcurari non dīminutōne ſue lucis accnͣte. ſed claritate veri lumīs ſuꝑueniente de qua Yſa. 24º. Erubeſcet luna. ⁊ ꝯfundet̉ ſol cum regnauerit dn̄s exercituū. Ceteꝝ ꝑs cto iudicii dīe fiet qͥa idē ꝓph̓a dicit alibi 30. Et erit lux lune ſicut lux ſol̓: ⁊ lux ſol̓ erit ſeptempl̓r ſicut lux. 7. dieꝝ. Ad illud qd̓ q̄ rit̉ qūo dicunt̉ cadere ſtelle de celo dd̓. ꝙ hoc intelligit̉ duplicit̓. Primo ꝙͣtū ad mu tationē luminoſitatꝭ in obſcuritatē ſicut dic̄ Raba. ꝙ de ſtell̓ dictū eſt ⁊ ſtelle cadent de celo hoc in Math̓. 24º. ita ſcriptū eſt ⁊ ſtel le celi erūt decidentes. hoc eſt ſuo lumine pͥ uabunt̉ vt vicinū dn̄i indicerent aduentu. Scd̓o pōt intelligi quantū ad apparitiōꝫ ſicut vr̄ nunc uapor aſcendens inflamatus cadere ad modū ſtelle ut uenientē p̄cedent ſigna inflāmationis mūdi. pſal. Ignis an̄ ip̄ꝫ pͥ. ⁊cͣ. Eleuatis vaporibꝰ ⁊ inflamatis appa ret caſus ſtellarum. Circa ſecundum ſi gnū q̄rit̉ qͥd intelligant̉ ꝟtutes celoꝝ ⁊ cuꝫ dicatur in pſal. Bendicite dn̄o omēs ꝟtu tes eius: miniſtri eiꝰ qͥ facitis uoluntatē eiꝰ ⁊ ſequit̉ ꝑ expoſitionē. Benedicite dn̄o oēs angeli virtutes celi: angeli ītelligunt̉. Itē Beda ⁊ remigius. Quid miꝝ tremere hōieſ cuꝫ aſpectu iudicis tremāt angelice ptātes Unde Iob. 26º. Columne celi ꝯtremiſcunt ⁊ pauent ad nutu eiꝰ. Gregoꝰ. Quid ergo fa cient tabule qn̄ tremet colūne. Quid ꝟgula deſerti patit̉ quādo cedrus ꝑadiſi ꝯcutitur Conͣ. Cum angeli ſint beati. beatitudo ꝟo excludit oēm miſeriā ⁊ mutabilitatē: nulloº ꝟe poſſunt dici timore affici uel moueri. Itē quare nō dicūt̉ angeli hic ſicut ꝟtu tes. ℟º ad primū moueri dicunt̉ angeli affectu ex ꝯtemplatione maieſtatis xp̄i reſi lientes in ꝓpria ꝑuitatem. ⁊ hic affectus dr̄ reuerentie ſiue timoris. Alio mō quantū ad effectū exequēdo miniſteriū ꝯſūmatiōis mūdi: ⁊ innouationis ⁊ hūane reſurrectio nis. Ad aliud dd̓. ꝙ angeli dicunt̉ ante iudiciū. qͥa in miniſteriū miſſi ꝓpter eos qui hereditatē capiūt ſalutꝭ Hebreos pͥmo. ꝟtu tes uero in iudicio dicunt̉ ꝓpter excellētiā oꝑum motus in īnouatōe mūdi ⁊ reſurrecti one corporum. Circa tertiū ſignuꝫ querit̉ quid dicat̉ ſignū filii homīs. Nam ſignū illud pōt ītelligi mutipl̓r. Et ad hoc re ſpondet̉ ꝙ pōt dici aut ſignū crucis. Unde Griſoꝰ. Crux apparebit ſole lucentior exiſtēs ⁊ nō eſt neceſſitas excuſatōis cū viderīt cru cē: aut ſigna paſſionis in carne xp̄i. Un̄ Griſo Quidā putāt crucē xp̄i oſtendendā eſſe ī ce lo: verius aūt ip̄m xp̄m habentē ī corꝑe ſuo teſtimonia paſſionis.i. vulneꝝ lancee ⁊ cla uoꝝ ut īpleat̉ illd̓ Zach̓. 12º. Uidebūt ī quē tnſfixerūt. Apocl. i. Ecce venit cū nubibꝰ celī ⁊ videbit eū omīs oculus: ⁊ qui eū pupuge runt: aut ſignum crucis īpreſſum frontibus fidelium ꝙ figurat̉ in Eze. 9º. in thau. Suꝑ frontes viroꝝ gementiū ⁊ dolentiū. Apocꝭ. 7º. Nolite noce terre ⁊ mari neqꝫ arboribus quouſqꝫ ſignemus ſeruos dei noſtri ī frōti bus eoꝝ. Sed tūc querit̉ ſi apparebit cuꝫ cruce. vtꝝ hoc erit cū cruce facta glorioſa uel nōͣ: ⁊ vr̄ ꝙ erit glorioſa: qm̄ dicit Griſo. Omel̓. 76º. ſuꝑ Math̓. Ꝙ tūc crux multo ſo laribus radiis luculentior erit. Ergo appare bit in maiori lumīoſitate qͣꝫ habeat ſol ⁊ ra dii eius. Sed hoc nō pōt eſſe niſi glorificet̉ ꝗa per ſui glorificationē ita lumīoſa appare bit nō ꝑ ſuam naͣm. ergo apparebit cū cruce facta glorioſa. Sed hoc poſito querit̉: vtꝝ ip̄a crux in hac īmutatione uel lumīoſitate ꝑ manebit. ꝗa vr̄ ꝙ no: ꝗa ſi cut dic̄ Augꝰ Oīa que ꝓpter hōis neceſſitate creata ſunt deſi nent eſſe ⁊ ceſſabunt qm̄ ip̄a neceſſitas hōis ceſſabat. Sed vegetabilia ⁊ corꝑa mineralia ⁊ aīalia bruta: ⁊ hiꝰ terre naſcētia tm̄ ad ho minis neceſſitatē ordinata ſunt. Elementa aūt ⁊ hiꝰ. nō ſolum creata ſunt ꝓpter hōis neceſſitatē: īmo etiā ꝓpter vniuerſitatꝭ deco rem ⁊ iſta manebunt qͣꝫtum ad hoc: ꝙ ſunt ad decorē vniuerſitatis euacuabunt̉ autem qͣꝫtum ad hͦ ꝙ ſūt ad hōis neceſſitatē. Ergo cum crux ſit de numero vegetabiliū: ⁊ ita ꝓ pter homīs neceſſitatē creata nō ꝑmanebit īmo deſinit eſſe poſtꝙͣ apparuerūt ī hac cla ritate. ergo nō erit glorificata: cum oē glori ficatū ſit ꝑpetuum. ℟º dd̓. ꝙ nihil h̓ di temere diffiniri cum ſcī ponāt diuerſa. Nā ẜm quoſdā. Si corꝑa īmutabunt̉: vt elemēta que corruptibilia ſūt ⁊ corꝑa celeſtia. Ml̓to fortiꝰ vr̄ ꝙ illd̓ qd̓ fuit īſtrumentū noſtre redemptōis: ⁊ iſtd̓ fuit crux. Unde ꝑ hͦ dat̉ ītell̓i ꝙ ip̄a crux ī illa luce apparebit d̓ qͣ dic̄ Griſo. ꝙ luculētior erit ſolaribꝰ radiis. ⁊ ꝙ ec̄ ī illa remanebit: ſic̄ alia corꝑa ⁊ elementa que corruptibilia ſunt de ſui natura: cum iſt d̓ corpꝰ fuerīt noſtre redemptōis inſtrm Unde ꝑ hoc hꝫ quandā dignitatē: ex qͣ vr̄ habe̓ ꝯgruentia ad ꝑmanendū ſic̄ illa. poſſet dici tn̄ ꝙ ſic̄ xp̄s in tn̄ffiguratione oſtēdit quandā claritatē manēte adhuc corꝑe ſuo mortali. ita poſſet ibi oſtendere claritatē in cruce manēte tali corꝑe corruptibili. ⁊ ſic pꝰ tale̓ oſtenſione nō oporteret ꝙ remaneret. n tamē eſt diffinita ſnīa a ſanctis. ideo nec h̓ diffinire uolumus ſnīam. Circa quartum que ritur de ꝯfragratione que fiet ꝑ ignē. vtꝝ p̄cedar iudiciū aut ſequet̉. pſal. Ignis ante ip̄m p̄cedet. Et vltīo Yſa. ſuꝑ illud. In igne veniet. Glo. qui purgabit electos. i. Corl.3º. Uniuſcuiuſqꝫ quale ſit opus ignis ꝓbabit Item Mal̓. 3º. Ip̄e ſedebit ꝯflans: ⁊ poſt ſequit̉ ⁊ purgabit filios leui. ⁊ pꝰ acceda ad uos ⁊cͣ. Ex his oībꝰ arguit̉ ꝙ pͥus erit ꝯfra gratio qͣꝫ iudiciū. Contͣ. Arguit̉ ex ordine iudicii determinato ab Augꝭ. de ci. dei. 20 ca. ultīo. In illo iudicio has res dicimus eē ueturas. Heliā teſbitē fidem iudeoꝝ: anti xp̄ꝫ ꝑſecutuꝝ: xp̄m iudicatuꝝ: mortuoꝝ reſurre ctionē. bonoꝝ ⁊ maloꝝ direptionē. mūdi cō fragrationē. eius d̓niqꝫ renouationē. ⁊ poſt exiſtimo ea que a me ꝯmemorata ſunt ordi ne oīa eſſe uetura. Item vr̄ ꝙ hec omnia debeāt eſſe ſimul.ſ. ꝯfragratio: iudiciū: ⁊ cō demnatō: ⁊ hiꝰ. Eccl̓iaº. Qui viuit in eternū creauit omīa ſimul. ergo pari rōne oīa ſiml̓ recreabit. ℟º pōt dici ꝙ ille ignis diuer ſos habebit effectꝰ. Purgabit enī: ⁊ ẜm hoc p̄cedet iudiciū Nō enī accedent electi ad iu diciū niſi pͥus purgati. Item per ip̄ꝫ ignē fiet innouatio vniuerſi: ⁊ hoc poſt ꝯdemna tionē maloꝝ: ⁊ ẜm hoc ſequet̉. ⁊ ẜm hoc cō cordande ſunt auctoritates que vident̉ cō trarie. Ad hoc quod obr̄ ꝙ omīa reꝑabū tur ſimul dd̓. ꝙ nō eſt ſimile de oꝑe creatio nis ⁊ reꝑationis finalis. Nam creationis a ctus ſolum recipit cām creatricē. Reꝑatio ꝟo finalis ⁊ ꝯſūmatio reſpicit cām ⁊ creatu ram rōnalem rōne cuiꝰ diſpenſat̉ nō ſimul ſed ẜm exigentiā ip̄ius. Ideo pͥmus effectus eſt purgationis bonoꝝ. Secūdus erit iudi ciū bonoꝝ ⁊ maloꝝ. Tertio ſuccedet malo rū ꝯdemnatio: ⁊ beatificatio bonoꝝ. Poſſꝫ tamē dici ꝙ ſicut in oꝑe pͥme ꝯditionis tri plicat̉ actus ut ſit opꝰ creatiōis: opus diſtin ctionis: ⁊ opus ornatus. ita ī oꝑe vltime cō ſūmationis triplicat̉ actus: ut ſit actus uel opꝰ purgationis: ⁊ opus diſcretionis iudicii ⁊ opus retributionis: ⁊ tn̄ ſimul omēs pur gabunt̉ purgandi. ſimul om̄s iudicabūt̉. ſil̓ piniabūt: qͣꝫuis nō ſimul ſit purgatio iudiciū ⁊ retributio. Conſequenter que rit̉ de ſignis ꝯiunctis. de quibus teſaloni. Quoniam ip̄e dn̄s in iuſſu ⁊ in uoce archan geli ⁊ in tuba dei deſcēdet de celo ⁊cͣ. Quia nō vr̄ ibi neceſſitas iſtoꝝ. quia ſicut ſolo ꝟ bo creauit deꝰ omīa: ita ſolo verbo pōt oīa ſuſcitare. Ergo nō requirūt̉ iſta. Preterea que eſt drīa inter tubā ⁊ uocē: qm̄ ꝑ tubaꝫ vr̄ deſignari uox. Unde ſuꝑ illud. 24º. mat. Mittet angelos ſuos cū tuba. dicit Augꝰ Ꝙ tuba ē ptās ſuſcitandi mortuos. uox ma gna ut nullꝰ remāeat nō iuſtificatꝰ: ⁊ vt oēſ ſint ī iudicio. Et ſuꝑ illud pͥma teſſal̓. 4º. In iuſu ⁊cͣ. dicit glo. ꝙ tuba erit uox magna āgeloꝝ in qͦ gͦ differt a uoce. Sol̓o dd̓. ꝙ in ip̄o iudicio bene ſufficeret iuſſus d̓i ſic̄ ⁊ in creando: tn̄ ad notandū ꝯgruentiā ap ponunt̉ illa tria. Nā ſicut dictū eſt ip̄e ul̓ to ta trinitas iudicabit ptāte auctoritatꝭ. Filiuſ dei inꝙͣtū homo iudicabit ptāte excellentie Ip̄i aūt angeli licet nō iudicent. Habebunt tamē miniſteriū antecedens iudiciū. Ip̄i enī ꝯgregabūt electos a quatuor uētis terre. ſic̄ habet̉ Math̓. 24º. Ex ꝯueniētia gͦ notat̉ ꝙ ex ꝑte d̓i in illo iudicio eſt: ⁊ hoc noͣ ī iuſſu In uoce archangeli nō ꝙ eſt ex patte xp̄i. In tuba notat̉ ꝙ eſt ex parte āgeli.ſ. ptās mini ſterū xp̄i colata ad ꝯgregandū ad iudicium Unde Math̓. 24º. Habet̉ hic plane ꝙ mittꝫ angelos ſuos cum tuba ⁊ uoce magna ⁊ co gregabunt̉ ⁊cͣ. Unde tuba ad angelos refert̉ ⁊ ſi eſt uox poteſt dici uox angeloꝝ. Unde pſal. Ecce dabit uoci ſue uocē ꝟtutis. iſtud patet ibi ex glo. Solꝰ ergo iuſſus ſufficeret ad iudiciū. tamē ex ꝯgruentia notant̉ illa. qͥa ꝯgruebat ꝙ aliquid notar et̉ in illo iudicio ex ꝑte dei. aliquid ex ꝑte xp̄i homīs. aliquid ex ꝑte angeloꝝ ꝓpter ſuū miniſteriū qd̓ an tecedit iudicium. Poſt ea queritur de loco ⁊ tꝑe iudicii. Et pͥmo de. loco: quia vr̄ ꝙ locus eius debet eſſe in valle yoſephat ẜm qd̓ habet̉ Ioel. 3º. Congregabo ergo oēs gentes in ualle yoſephat ibiqꝫ diſceptabo cū illis: ⁊ loquit̉ de ꝯgregatione ad iudiciū ergo ⁊cͣ. Sꝫ conͣ. Oſal. In celo parauit ſedē ip̄i filio eſſe iudicē rōne dīne nature: ſꝫ quā habet ꝑilitatē ad patrē: ſic̄ dicit Griſoꝰ. Itē hͦ ꝙ eſt dare ꝯnotat tꝑale. Unde ẜm hoc ſē ſus eſt. dedit ei iudiciū face̓. hoc eſt ꝙ filius cām opponat exterius dicens. Eſuriui ⁊ n̄ dediſti mihi māducare ⁊cͣ. ⁊ ſnīam ꝓferat Itē venite ⁊cͣ. Unde rōne illius ꝯnotati dr̄ illud. Poteſtate dedit ei iudiciū facere. qm̄ filius homīs eſt. Unde hanc clauſulā qm̄ fi lius homīs eſt vult ip̄e legere ꝯiungendo ꝯſequēti dicens. ita igit̉ legendū eſt deꝰ pr̄ dedit ei iudiciū facere: ⁊ nō mireris ꝓpter hͦ ꝙ filius homīs eſt.i. nō eſt miranduꝫ. ſi ille qui eſt filius dei habet ptātem iudicandi a patre. licet acceperit humanaꝫ naturā. Alio lege ſic. qm̄ filius homīs eſt.i. dedit ei cām p̄ponere ⁊ ſnīam ꝓferre. Cōſequenter queri tur de apparitione iudicis in qua.ſ. forma ueniet ⁊ apparebit reprobis.ſ. vtꝝ apparebit eis ẜm vtraqꝫ forma diuinitat.ſ. ⁊ humani tatis ⁊ loqͥmur de apparitiōe ītelligibili: nō de ſenſibili ꝙ per forma dīnitatis vr̄. Habēt enim in preſenti mali aliquam cognitioneꝫ ip̄ius diuinitatꝭ ſeu iuſticie. aut ꝑ acquiſit oꝫ aut ꝑ fidem: ex qua cognitione augmentat̉ ⁊ aggrauat̉ ī ip̄is ꝯtemptꝰ: ẜm qd̓ dr̄ Luce 12. Seruus qui ſcit uoluntatē dn̄i ſui ⁊ non facit vapulabit multis. Augmēto igit̉ culpe in iudicio rn̄debit augmentū pene. gͦ malis ad augmentuꝫ ſue pene. Apparebit dn̄s in iudicio ẜm formā diuinitatꝭ. ẜm etiā qd̓ dr̄ de demonibus. Iacl. 2º. Demones credunt ⁊ ꝯtremiſcūt. Contͣ Yſoꝰ. in libº de ſūmo bono. In iudicio reprobi humanitatē xp̄i in qua iudicatus eſt videbūt vt doleant. Diui nitatē vero eiꝰ nō uidebūt ne gaudeāt. Qui bus enī demonſtrat̉: ad gaudiū demōſtrat ⁊ in hac ſnīa ꝯcordat Augꝰ ⁊ omēs ſancti ⁊ Hugo de ſancto victore. Item Math̓. 5º. Promittit̉ iſta viſio mundicie beatitudini Beati mundo corde qm̄ ip̄i deū videbūt. n̄ ergo mali īmundi. Poſteaᵇ querit̉ vtruꝫ eprobi videbūt humanitatē ẜm ꝙ glorifi ata eſt ⁊ glorioſa. Et vr̄ ꝙ nō: qͥa ad talem viſionē ſequit̉ delectatio ſicut dictū eſt de diuinitate. ergo ⁊cͣ. Item ſicut pꝰ reſurre ctione apparuit diſcipulis dubitantibus in ſpecie ꝑegrina Luce. 24. Ita poterit tūc ma lis apparere in forma nō glorificata. Iteꝫ Augꝰ dicit ꝙ oculus interior reficiet̉ in cō templatione diuinitatis exterioi in aſpectu humanitatis. Ergo ex aſpectu corꝑis glorio ſi ſequat̉ delectatio. Ad hoc tn̄dent qm̄ ex cellens diſtantia ip̄ius xp̄i ad peccatores pͥ uat delectationē que eſt in vnione delecta bilis cū delectabili. quia tn̄ peccatores erūt tc̄ īcorruptibiles: ip̄m xp̄m videbūt. ſꝫ nō ad delectationē: quia in aſpcū corꝑis glorifica ti: nō pōt delectari corpꝰ nō glorificatū. Item Luce. 16º. Inter nos ⁊ uos chaos magnū firmatū eſt. ibi habet̉ ex glo. ꝙ mali ante vltimā ſnīam cognoſcēt aliquid quod erit de gloria electoꝝ. ⁊ hoc cedet eis in pe nam ſicut ꝯtigit de diuite epulatione qͥ vi dit Lazaꝝ in ſinu Abrahe. ſic igit̉ abſqꝫ de lectatione poterūt videre humanitatē xp̄i in forma glorioſa. ad quā ordinati erant ex cre atione. ⁊ hoc cedet eis ī pena. Querit̉ etiā vtꝝ oſtendet reprobis cicatrices vulnerum Qd̓ ſic vr̄ Apocꝭ. i. Uidebit eū oīs oculus: ⁊ qui eū pupugerūt. Itē querit̉ vtꝝ appare bit vniformit̓ reprobis ⁊ electis ⁊ videt̉ ꝙ noͣ. Yſodo. Apparebit terribl̓ reprobis ⁊ blā dꝰ bonis. Itē Iere. 25º. A facie ire colūbe Glo. Sregꝰ in extremo iudicio. ⁊ incōmuta bilis in ſe ip̄o manet. ſed nequaqͣꝫ ſub ſpecie īmutabilis apparebit: quia tn̄quillus tuſtis ⁊ iniuſtis apparebit iratꝰ. ſed vnde erit hec difformitas. nunꝗd a ꝑte ip̄ius iudicis cum ſit vnꝰ ⁊ idem ⁊ in ſe īcōmutabilis. Si dica tur ꝙ hec difformitas erit ẜm merita ⁊ de merita electoꝝ ⁊ reproboꝝ. Conͣ. In hͦ no determinat̉ niſi cāe diuerſitas. nec ꝓpter hͦ mutabit̉ diſpō in iudice. Itē. 2º. Ioel. Te ribilis apparebit malis etiā bonis. Quid gͦ dicit Yſidorꝰ. ⁊ Gregꝰ. Ꝙ eis apparebit blan dus. ℟º ad pͥmū ẜm Hugo. de ſco victo. Cum boni ⁊ mali viſuri ſint iudicē viuoꝝ ⁊ mortuoꝝ ꝓcul dubio mali videre nō po terūt niſi ẜm formam qͣ eſt filius homīs: ſed cum claritate in qua iudicabit nō in hūanita te in qua iudicatus eſt. Nō enī in cruce xp̄ſ iteꝝ videndus eſt. Ceteꝝ illā dei formā in qͣ eqͣlis eſt pr̄i. ꝓculdubio impii n̄ videbūt. No eniꝫ ſunt mundi corde. Beati.n. qui ſunt mu di corde qm̄ ip̄i deū videbūt. Alioꝗn ſi fi lius dei iudex in forma in qua equalis ē pa tri etiā impiis cū iudicaturus eſt apparebit quid eſt qd̓ pro magno dilectori ſuo police tur dicens. Ego diligā eū ⁊ oſtendam me ip̄m illi. Eſt aūt alia viſio que non eſt facie ad facie. īmo eſt obſcura. quia eſt ꝯgnito ſpe cularis. Unde ſic̄ dr̄. ꝙ demones credunt ⁊ ꝯtremiſcūt. Unde habēt quādā cognitionē obſcuram de diuinitate per effectū diuine potentie. ⁊ etiā per illd̓ qd̓ datū fuit eis. ita mali habebūt hiꝰ ꝯgnitionē obſcurā ꝑ fide̓ ⁊ hec ē cognitio ſpecularis. ⁊ hec erit ip̄is ⁊ ad penam. Hac enī cognitione cognoſcent ip̄m deum vt beneficiū: ⁊ cognoſcent ip̄m per creaturas quas in beneficiū cōtulit ho mini ꝙ quia ingrati ſunt cedit illis iſta cō gnitio ad triſticiā: ⁊ ita ad penam. ⁊ iō iſtā habebunt ad maiorem ſui damnatione. Sed tūc obr̄. Nūquid pōt viſio dari ra tionali creature nō exiſtente gaudio cōcu piſcibilis: quoniā iſte ſunt diuerſe vires aīe ergo poteſt ab ip̄is videri dīnitas ſine gau dio. Uicendū ꝙ viſio que dr̄ eſſe merces fi dei: nō tm̄ eſt ẜm intellectū ſpeculatiuū. īmo etiā ẜm practicū. Et ideo viſio illa eſt cū affe ctione. ⁊ ideo nō poteſt eſſe in rōali ſin̄ gau dio cōcupiſcibilis. cum obiectū ſit afferens ſūma delectationē intellectui. ideo mali il lam nō habebūt. Electi autē videbūt ip̄am dīnitatē facie ad facie: ⁊ ip̄am humanitatē glorificatā. Ad ſecundū ꝙ obicit̉ vtrum mali videbūt humanitatē glorificatam xp̄i dicendū ꝙ ſic ẜm auctoritates ſanctoꝝ etiā iam dictas. Ꝙ ergo obr̄ ꝙ hec viſio hu manitatis glorificate nō pōt eē ſine gaudio ſic ut nec viſio diuinitatis. Dicendū ꝙ non eſt veꝝ. Senſus enī delectat̉ in mediate ſi bi cōuenienti. Unde ad habendū delectatōꝫ in viſu nō ſolum oportuit offerri lumino ſū viſui: ſed luminoſū ꝓportionale. Licet autē ſit ꝓportionale quātum ad viſionē ꝓpter oculi īmortalitate: nō tamē qͣꝫtuꝫ ad delecta tionē habendaꝫ in illo viſu. oportet enī eſſe ꝯiunctionē īmortalis glorificati cum īmor tali glorificato: quia delectatio eſt ꝓportio nalis conuenientis cum ꝓportionali cōue nienti. Ideo igit̉ viſio iſta cedet bonis ad gaudium ⁊ delectationē: quia ip̄i habebunt oculū diſpoſitū ad videndū ⁊ ad delectan dū. habebūt enī oculū incorruptibilē ⁊ glo rificatū. Malis aūt cedet ad penam. Et hoc erit ꝓpter indiſpoſitionē oculi: quia nō ha bebūt oculū diſpoſitum: vt eius viſionem ſuſtineant ſine pena: ſic̄ nec oculus noſter vi ſionē ſol̓ ſuſtinet ſine pena ꝓpt̓ ſuā indiſpoſitōꝫ. Ꝙ ergo obr̄ ꝙ in viſione humanita tis reficit̉ ſenſus exterior dicēdū. ꝙ ueꝝ ē de oculo bn̄ diſpoſito: ſed nō d̓ indiſponto cuiuſmodi ſunt oculi maloꝝ. Sed tūc ꝙ rit̉ nūquid pōt cedere viſio diuinitatis ad penam oculo indiſpoſito ſicut viſio humani tatis. Conſtat ꝙ ſic. ſicut enī mali videbunt ip̄aꝫ humanitatē ad ſui penā. ita ⁊ ip̄am di uiſitate. cum nihil ibi debeat deeſſe: quod eis cedat ad pena. ℟º dicendū ꝙ nō ſo lumo habebūt oculum ītellectus nō diſpō ſitū ad delectandū in ip̄a diuinitate. immo etiā indiſpotionē habebunt ad videndum ip̄m. Nō enī incorruptibilitas uel ꝑpetuitas ītelllectus eſt diſpōſitio ad videndū diuini tatem. ſicut ex ꝑte alia dictum eſt. Nam ſi ſic eſſet tūc aīa in preſenti videre poſſet diuini tatē facie ad faciem ꝙ cum nō habeant di ſpoſitionē ad eiꝰ uiſione. Hanifeſtum eſt ꝙ nō poterūt ip̄m uidere ad ſui penalitatem Preterea poſito ꝙ ip̄m poſſent videre. nō tamē poſſet eſſe eis hec uiſio in penam. īmo nō poſſet ſine magno gaudio eis eē. qm̄ iſta uiſio eſt ita ꝯiuncta ſume delectationi ꝙ ni hil ī ip̄a poteſt uideri ꝙ nō ſit ad ſūma de lectatione: cum ip̄a ſit finis omniū viſionuꝫ Et ideo uiſio iſta nō poteſt alicui cōuenire niſi ad ſummā delectationē ⁊ nullo modo ad penam. Ad illud ꝙ querit̉ vtꝝ mali ui debūt cicatrices nulnerū xp̄i dicēd̓ ꝙ ſic. ⁊ cedet eis ad magna penam quia ex hac uiſi on xp̄i: ꝑcipient ſe eſſe omīo ingratos. Ui debunt enim que ⁊ quata paſſus eſt dei fi lius ꝓ ip̄is. Uude uidebūt beneficiū eius ⁊ hoc cedet eis ad magnum dolorem ⁊ triſti ciam. Et hoc eſt quod dicit Io. Criſoꝰ ſuper Math̓ omel̓. 76. Iuſticiam maximā habens ſcꝫ crucem. ita adueniet in illud iudiciū xp̄s no vulnera ſolum: ſed ⁊ mortem exprobra biliſſimā oſtēdens. Cuius aūt gratia hoc ſi gnum apparet ut ⁊ ſuꝑhabundantiā multa opiliet iudeorum in uerecundiam: ⁊ preter hoc illoꝝ perfidoꝝ pro qͥbus paſſꝰ eſt. ⁊ acci pitur hoc ex illo uerbo Math̓. 24. Tunc ap parebit filii hominis ſignum. hoc eſt ſignu crucis. hec eſt illa mors exprobrabilliſſima de qua dicit̉. 2º. Sap̄. Morte turpiſſima cō demnemus eum. Ad illud ꝙ querit̉ vtꝝ uniformiter uel difformit̉ apparebit chriſti humanitas bonis ⁊ malis. dicendū ꝙ dif formiter: quoniā electis apparebit blandus. ⁊ reprobis terribilis. Unde lꝫ ſit vna forma apparens. tamē difformit̉ recipient. ⁊ hoc ē qd̓ dr̄ ſuꝑ illud Iere. 25º. A facie ire colum be. Glo. Gregꝰ dicit ꝙ eorum mentes eque vnum reſpicient. ſed nō equalit̓. Hodifica bunt̉ quia ⁊ iſtis eum benignum oſtendit an̄ actam iuſticiam illis terribilem cuſpam Unde quia diuerſimode diſpōſiti ſt̓ ad ip̄m videndū boni ⁊ mali ideo differēter illis ap parebit: ẜm differentias diſpoſitionū in ip̄iſ Et habet̉ exēplum huiuſmodi de diſcipulis euntibus in Emaus qͥbꝰ dominꝰ poſt reſur rectionē ſuam apparuit ſub ſpecie. ꝑegrini no ſub ſpecie corporis glorificati: qm̄ ſicut vult Gregoꝰ. Talis apparuit eis extra qualē ip̄m habebāt intra. Unde quia habebat ip̄ꝫ ut ꝑegrinum intus in mente. Ideo ⁊ ip̄is vt ꝑegrinus apparuit: ⁊ ſic ẜm diſpoſitionē reci pientium ip̄m ip̄is apparuit. Ita dicimus hͦ ꝙ ẜm diſpoſitiones recipientiū bonis ⁊ ma lis apparebit. Et hoc habet̉ ſuper illud Iob. 40. Di ſperge ſuperbos in furore tuo. vbi di cit Grego. Ip̄e quidē in iudicio ẜm ꝯſciētiaꝫ vniuſcuiuſqꝫ modificabit̉ iratꝰ uel placatus Ad illud quod obr̄. Ꝙ etiā terribil̓ appa rebit bonis ⁊ ita apparebit vniformiter bo nis ⁊ malis. notanda eſt intelligentia illius uerbi. dicendū enī ꝙ ip̄e iudex xp̄us dicitur terribilis duobus modis. Terribilis enim poteſt dici in acceſſu ad iudiciū. Uel terribi lis in remunerando. vtroqꝫ ergo modo erit terribilis ip̄is reprobis in iudicio: quoniaꝫ ⁊ in acceſſu eius ad iudicium: ⁊ in remune ratione īcutiet eis timorem dānationis eter ne. Primo autē modo.ſ. in acceſſu ad iudicī um erit terribilis ip̄is reprobis. ſed blandꝰ erit bonis facto iudicio ſiue in remunerati on. Et ꝓpter hoc nō dicit̉ ip̄e terribilis iu ſtis: ſed dīes eius in qua accedet ad iudiciuꝫ Ip̄e tamē erit blandus ⁊ benignus in remu nerādo: quia ſupra cōdignum remunerabit ip̄is. Dicit̉ autē terribilis ip̄is bonis in ac ceſſu eius ad iudiciū. ꝓpter hoc ꝙ incutiet eis timorem quendam reuerentie nō terrorē damnationis et malis. Unde Iob penultꝭ. dicit̉. Ꝙ timebūt angeli ⁊ territi purgabū tur. Unde dicit glo. ꝙ angeli uocantur pre dicatores ſeu nuncii qui nūciauerūt fidem domini per bona oꝑa: ⁊ iſte pauor erit ip̄is ad purgatione ſi quid ſit purgabile in ipſis Unde dicit īmenſo terrore ꝯcuſſi etiam ſu perne patrie nuncii cōtremiſcent. ⁊ quia in eis hoc pauore excoquitur ſi qua in eis po tuit eſſe leuium rubigo vitioꝝ: aperte ſub dit ⁊ territi purgabuntur: nō tamē erit ti mor in ip̄is de pena uel damnatione eter Conſequenterᵇ que ritur de aſſiſtentibus iudici. Et pͥmo queri tur. vtrum angeli iudicabunt. Ad quod ſic. ⁊ Teſſa.i. vbi loquit̉ de iudicio in reuelatiōe domini noſtri ih̓u xp̄i de celo cum angelis virtutis eius in flāma ignis damnatis dan tis vindictam his qui nō nouerūt deuꝫ ex quo videtur: ꝙ ip̄i angeli uenient cum xp̄o iudicaturi. Item Mathei. 19º. habetur. ꝙ ip̄i apoſtoli iudicabunt. Unde dicit vos qͥ ſecuti eſtis me in regeneratione: cū ſedē̓it filius homīs in ſede maieſtatis ſue ſedebi tis ⁊ uoꝫ ſuper ſedes duodecī: iudicantes duodecī tribus yſrael. Et in Pſal. Illic ſede rūt ſedes in iudicio ſedes ſuper domū Da uid. Glo. ideſt iuſti ⁊ poſt dicit. Hi ſedebūt cum xp̄o ſuper ſedes duodecī vt iudicent domum dauid.i. familiam xp̄i cui dederūt cibum in tempore. Iudicabunt autem illi ꝙ omnia reliq̄rūt xp̄m ſequēts. Ex his patꝫ ꝙ omnes iudicabunt in illo iudicio. Item ſuꝑ illud pſal. Nō reſurgunt impii ī iudicio ibi aſſignat glo. quatuor ordines dicens ꝙ alij erūt qui iudicabunt ⁊ nō iudicabuntur vt apoſtoli ⁊ alij ꝑfectiſſimi. Si ergo homi nes iudicabūt multo fortius angeli. ⁊ hoc tali rōne patet quoniā angeli vident̉ magis accedere ad rationem iudicis ꝙͣ ip̄i apoſto li. quoniā boniʰ angeli nihil habuerunt de iudicando. Sed apoſtoli boni aliquid habu erunt de iudicando ad minus originale pec carum ⁊ aliqua actualia aliquādo. ip̄i autē angeli boni. nō ergo angeli plus accedūt ad rationem iudicis qͣꝫ apoſtoli. Si ergo eſt di cere ꝙ apoſtoli iudicabunt. Multo magis eſt iſtud dicere de angelis. Item Math̓. 24º. habetur. Cum venerit filius homīs in maiſtate ſua ⁊ omnes angeli eius cuꝫ eo ⁊cͣ ⁊ loquit̉ ibi de iudicio ⁊ loquit̉ de angelia non de apoſtolis videtur ꝙ angeli erunt iudices ⁊ nō apoſtoli. ſed poſt erunt de iu dicandis de quibus ibi dicit. Statuet oueſ a dexteris ⁊cͣ. Reſpondeo dicimus ꝙ an geli iudices non erunt. tamenʰ habebumt multi plex miniſteriū. Habebunt enim mini ſterium congregandi ad iudiciū ⁊ ſuſcitan di mortuos. Et ideo dicit apoſtolus pͥma Teſſal. 4º. Ꝙ ip̄e dominus veniet in iuſſu ⁊ in uoce archangeli ⁊cͣ. venient ergo angeli ad illud officium ⁊ de iſto officio uel mini ſterio habetur Math̓. 13º. vbi dicit domi nus ꝙ meſſores ſunt angeli ſcilicet congre gantes ad iudicium ⁊ ſuſcitantes. Et iſtud erit ante ſeparationem. Unde ip̄i conuoca bunt ad iudicium ⁊ congregabunt. Item habebunt miniſterium ſeparandi ẜm quod habetur. 24º. Ꝙ angeli uenient cum eo qd̓ dicitur ratione huius miniſterii Unde ſeqͥ tur. Poſt ſeꝑabit eos ab inuicem: ſicut pa ſtor ſegregat oues ab edis. Et iſtd̓ fiet mi niſterio angelorum. Et Math̓. 13º. Mittet fi lius hominis angelos ſuos: ⁊ colligent̉ de regno eius omnia ſcandala: ⁊ eos qui faci unt iniquitatem ⁊ mittent in caminū ignis Similiter teſtificatio erit miniſterium eorum: quia teſtes erunt ſicut dicit Remi gius. Similiter poſt iudicium habebunt mi niſterium mittendi ad penas. Sicut habetur Mathei decimotertio. Ꝙ mittent eos in ca minum ignis. ſic igitur multipliciter habe bunt miniſterium circa iudicium antecedēs uel ſequens ipſum: ſed nec ip̄i iudicabunt. Unde nec ip̄i diſcutient: neqꝫ diffinient. ſed filius hominis chriſtus diſcutiet ⁊ diffiniet Unde non intelligitur ꝙ ip̄i angeli habeāt miniſterium iudicandi. Auctoritates gͦ que dicunt ꝙ ip̄i uenient ad iudicium non intendunt dicere ꝙ ip̄i debeant iudicare: ſꝫ dicunt hoc ꝓpter diuerſa miniſteria que ha bebunt circa iudicium. Ad aliud dicendū ꝙ non eſt ſimile de angelis ⁊ apoſtolis quo niam ip̄i apoſtoli annunciauerūt fidem Ihe ſu chriſti ip̄is gentibus ⁊ iudeis ⁊ ideo ue nient ad iudicium iudicantes ſicut teſtes. Eſt enim iudicium auctoritatis: ⁊ iſtud per tinet ad totam trinitatem: ⁊ eſt iudicium ex cellentie: ⁊ iſtud pertineet ad filium in hu mana natura. Apoſtoli autem ſicut aſſeſſo res ⁊ veritatis teſtes iudicabunt: quia an nunciauerunt fidem chriſti ⁊ fuerunt teſtes ip̄ius in hac vita: ⁊ ſicut hic teſtes eius fue runt. ita erunt teſtes ip̄ius in iudicio contra reprobos. Unde erunt iudices ſicut aſſeſſo res: non ꝙ proferant ſentētiam: uel ꝙ cauſā diſcutiant: ſꝫ aſſidebunt ibī vt teſtes ⁊ ſocīt ſicut dicetur. Item eſt iudicium compa rationis. hoc etiam modo ip̄i iudicabūt. qͥa comparatione ipſorum iudicabūt̉ alij ſicut infra patebit De hoc iudicio Mathei duo decimo dicitur vtri niniuite ſurgent in iu dicio cum generatione hac ⁊ condemnabūt eam ⁊⁊ cetera. Et poſt dicit regina auſtri ſur get in iudicio cum generatione iſta ⁊ con demnabit eam: quia uenit a finibus terre au dire ſapientiam ſalomonis. Ꝙ ergo obici tur ꝙ angeli magis accedunt ad rationem iudicis dicendum ꝙ non: quia non dicitur ꝙ ip̄i angeli annunciauerunt fidem chriſti ip̄is iudeis ⁊ gentibus ſicut apoſtoli. Ite apoſtoli ſecuti ſunt ipſum chriſtum: ⁊ ideo dicitur eis Mathei decimonono. Ꝙ iudi cabunt. ⁊ ideo magis accedunt apoſtoli vt ſint iudices qͣꝫ angeli iudices inquā com paratione uel aſſeſſorie. Poſtea queritur pe ipſis apoſtolis vtrum ipſi iudicabunt ꝙ ſic videtur Mathei decimonono. Sedebitiſ ⁊ vos iudicantes. Et Mathei duodecimo picitur ip̄i iudices veſtri erunt: de apoſtoliſ loquitur. Contra apoſtoli non habent cō ſimilem rationē iudicandi. quam hꝫ ipſa glo rioſa trinitas ⁊ chriſtus homo: ſed trinitaſ iudicat auctoritate. Chriſtus homo iudicat exterius poteſtate ſua exequendo: ẜm quam ergo rationem dicuntur apoſtoli iudicare Si dicatur ꝙ ſint iudices comꝑatatione hoc certe conuenit alijs qͣꝫ apoſtolis. Unde duodecimo Mathei habetur ꝙ viri niniui te conſurgent in indicio cum generatione iſta ⁊ cetera. ⁊ loquitur de iudicio compa rationis. Et ſimiliter de regina auſtri. ſicut ergo ip̄i dicuntur iudicare: ita ⁊ illi Que ro ergo que eſt ratio ſpecialis quare dictuꝫ eſt eis. Sedebitis ſuper ſedes duodecim. Preterea queritur de hoc ꝙ dicit ſedebi tis ſuper ſedes duodecim. ẜm hoc videtur ꝙ alij n̄ iudicabunt niſi duodecī apoſtoli. ſed hoc eſt falſum quoniam ip̄e Paulus iu dicabit ⁊ alij ſancti viri. quoniam Sapien̄. tertio dicitur. Iudicabunt ſancti nationes ⁊ dominabuntur populis. Preterea obici tur de hoc ꝙ dicitur iudicantes duodeciꝫ tribus iſrael quoniam ex hoc videtur ꝙ alij non iudicent̉. Contra quod Ioel̓. tertio habetur. Congregabo omnes gentes ī ualle yoſephat ⁊ diſceptabo cum eis: ⁊ loquitur de diſceptatione iudicii. Quare ergo ſpecia liter dicit iudicantes duodecim tribus yſra el querit̉ ergo ẜm quam rationem apoſtoli dicuntur iudicare ⁊ quare. Solutio di cendum ꝙ ẜm triplicem rationem dicuntur apoſtoli iudices. Iudicabunt enim compara tione. Item iudicabunt vt ſocii. Item iudi cabunt vt teſtes uel aſſeſſores. Comparatio ne ſicut dicitur de regina auſtri ⁊ viris ni niuitis. ideſt comparatione peccatorum iu dicabunt tribus yſrael. nam eiſdem legibus erāt educati iudei ⁊ iſti. quia ſicut dicit Cri ſoſtoꝰ. Ip̄is credentibus: alij credere nolue runt. Item ip̄i apoſtoli iudicabunt per aſſociationem: quia ſcilicet ſocii ſunt chriſti in hoc ꝙ ipſum imitati ſunt vt ſicut aſſocia ti erant chriſto imitatione paſſionis ⁊ tribu latione: ita erunt aſſociati in poteſtate: ⁊ ẜꝫ hoc dicitur ꝙ iudicabunt poteſtate. in glo. prima Corl. ſexto. An neſcitis quoniam ange los iudicabimus. Unde dicit Criſoſtomus Nomen troni aliqd̓ magnū ſignificat. mani feſtum eſt ꝙ conregnabunt ⁊ communica bunt ip̄i ſcilicet xp̄o. Si enim ſuſtinuerimus ⁊ conregnabimus. Item ip̄i dicuntur iu dices quia teſtes vel afſeſſores: quia per īmi tationem chriſti teſtificabuntur ipſum iudi cem. Unde dicit dominus ip̄e diſcipulis ſu is Actꝭ. primo. Uos eritis mihi teſtes in Ie ruſalem ⁊ in omni iudea ⁊ ſamaria ⁊ vſqꝫ ad vltimum terre. Unde ⁊ ſuper illud Ma thei duodecīo. Ipſi iudices ueſtri erunt. dic̄ glo. ip̄i teſtes mei iudicii iudicabunt duo decim tribus iſrael. Sed obicitur prima Corꝭ. ſexto. An neſcitis quoniam ſancti de hoc mundo. Glo. iudicabunt auctoritate ⁊ poteſtate. Contra hoc auteꝫ habetur Ma thei duodecimo. Ipſi iudices ueſtri erunt Glo. non poteſtate ſed comparatione. Ad hoc dicendum ꝙ ip̄i iudicabunt comparati on ſicut ⁊ dicit glo. prima Corꝭ. ſexto. San cti iudicabunt melioris facti comparatione quia exemplo illorum perfidia huius mun di damnabitur: ⁊ poſt ſequitur iudicabunt etiam auctoritate ⁊ poteſtate. Circa quod notandum ꝙ poteſtas iudiciaria eſt multipliciter. Eſt enim poteſtas auctoritatis: ⁊ hec eſt poteſtas trinitatis in iudicio. quia trinitas iudicabit auctoritate. Item eſt poteſtas excellentie: ⁊ hec eſt chriſti homi minis in illo iudicio. Item eſt poteſtas comparationis qua ſcilicet fit comparatio ad iudicandos. Auctoritas autem eſt ſenten tia digna imitatione. ip̄a igitur trinitas iu dicabit quia dabit poteſtateꝫ chriſto homi ni: vt iudicet ⁊ ſimiliter ip̄is apoſtolis: quia ip̄i ſentiēt idē ī iudicio qd̓ t̓nitas. Und̓ ip̄a trinitas ſentit ita eſſe iudicandmū ⁊ chr ſtus ⁊ ip̄i apoſtoli imitabuntur trinitatem Ad aliud ergo ꝙ queritur vtrum ſoli apo ſtoli iudicabunt: uel etiam alij viri ſancti. dī cendum ẜm qd̓ dicit Rabanus. Nemo pu tet tantum duodecim apoſtolos iudicatu ros: nec tantum duodecim tribus iudicand̓ tunc enim leuitica tribus non eſſet iudican da ⁊ Paulus nō iudicans cum dicat. Neſci tis quia angelos iudicabimꝰ tamen per quā dam preeminentiam dicitur illud de apo ſtolis d̓cimonono Mathei. Sedebitis. ⁊cͣ. Li cet etiam de alijs intelligatur. IImma ogice diſciplīe ī duobꝰ ꝯſiſtit ī fide ⁊ moribꝰ. Expedi tis īꝗſitiōibꝰ ꝑtinētibꝰ ad fidē vt de r̄dēptore cum adiutorio ih̓u xp̄i. Procedēdū ē ad īꝗſitiōes ꝑtinētes ad mo res. Ad īformatione aut morum cōcurrunt neceſſario p̄cepta ⁊ leges. gr̄a ⁊ virtutes. doa. fructus ⁊ btītudines. Leges ⁊ p̄cepta vt oſtēdētia debitu boni faciēdi: ⁊ mali ui tādi gr̄a. ⁊ ꝟtutes ⁊cͣ. vt p̄ſtātia facultate faciēdi ⁊ uitādi. Prīa igit̉ ꝑs īꝗſitionis moralis erit de legibꝰ ⁊ p̄ceptꝭ. Scd̓a de gr̄a ⁊ uirtutibꝰ Tertia de donis: fructi bus: ⁊ beatitudinibꝰ. Sꝫ ꝗa oēs leges ꝓut dic̄ Augꝰ. Et precepta ab eterna lege deri uata ſūt. Ideo ab ip̄a lege eternā īchoādū eſt q̄rendo. Primo an ſit lex eterna. 2ª an notio eiꝰ īp̄ſſa ſit mēti rationali. Tertio d ſit. Quarto de ītētione legis eterne ſcd̓m ꝙ ī deo. Quīto de eiꝰ īmutabilita te. Sexto de eiꝰ vnitate. Septimo de deriuationē legū tꝑaliū ab ipſa. Octauo d̓ ſb̓iectis legis eterne. Nono de effectu legis eterne. Yſidorus in 2 Ad primum ethimologiaꝝ Si ratiōe lex conſtat. lex erit oē qd̓ ratioe cōſtiterit. Si gͦ ꝓuidētia dei coſtat ratione Ergo ꝓuidētia dei eſt lex: ſꝫ n̄ niſi eterna. Cu gͦ ꝓuidētia diuīa ſit: cōſtat lege eternā eſſe. Minor patet. Nam ſicut dic̄ Boetius Prouidētia ē diuina ratio a ſūmo prīcipe cōſtituta qua cūcta diſponit. Ampliꝰ Au guſtinꝰ ī libro de li. arbitrio. videt̉ lex iſta que regēdis ciuitatibꝰ fert̉ multa ꝯceder̄. atqꝫ īpunita relīquere: que per diuina ꝓui dentia uīdicāt̉. ⁊ attendit ibi Augꝰ. iſtaꝫ ppoſitione aſſumere ꝙ nullum malū debꝫ eſſe īpunitū. Et ꝙ ſimiliter omē malū pu nit̉ ſecūdū aliā lege. Si gͦ eſt aliqd̓ maluꝫ qd̓ nō punit̉ ꝑ legē tēporalē ⁊ nō relīquit̉ īpunitu. gͦ puniet̉ ꝑ legē eternā. Ergo ipſa eſt. Item Augꝰ. ī li. i. de libero arbitrio pue leges ita ſibi vidēt̉ contrarie vt vna eaꝝ honorē dādi popl̓o tribuat poteſtatē. Alia nō vt nullo mō ī vna ciuitate ēe poſ ſint ſimul. Nūquid dicemꝰ aliquā illaruꝫ liuſta eē ⁊ ferri minime debuiſſe: qͣſi dicat n. o ⁊ ita vtraqꝫ eſt iuſta. Ex hͦ obicitur. Impoſſibile ē leges contrarias tēporales cōciliari ī ratiōe iuſticie: niſi ꝑ legem non habete contrariū conciliātē illas: quā lege eternā appellamꝰ. Itē ī ꝑtem oppoſitā arguit̉. Lex habꝫ ſtatū ī diſpone latoris: ⁊ ſic nō meret̉ nomē legis: ꝗa qͣꝫdiu eſt in diſpoſitiōe ad huc nō obligat. Itē habꝫ eſſe ī ꝓmulgatiōe ⁊ tūc meret̉ nomē legis ꝗa tunc ligat. Lex gͦ nō poteſt dici ex diſ poſitiōe ſꝫ ex ꝓmulgatione. Si gͦ ꝓmulga tio aliquorū faciēdorū uel vitādorū n̄ pōt eſſe eterna: quia promulgatio fit creature. Conſtat ꝙ nō pōt lex eſſe eterna. Itē ſi lex nō eſſet īpreſſa creature rationali non ligaret eā: cuiꝰ ſignū ē ꝙ non ligat creatu ras irrationales ꝗbꝰ nō ē īpreſſa: nō ē igit̉ lex ex īpreſſiōe niſi ad rationē: ſeu qd̓ īpri mit̉ rationi. ſꝫ hec īpreſſio ē tēporalis ⁊ no eterna. Ergo ītētio legis ē tēporalis ⁊ no eterna. Sol̓o dd̓ ſcd̓m ꝙ dic̄ Augꝰ. in li. de vera religionē. Geti noſtre cōceſſū eſt videre lege veritatꝭ īmutabilē. Mens enī nr̄a iudicat de veritatē īmutabili: ut iudi cat iſta ꝓpoſitionē. Iuſtū ē vt omnia ſint ordinatiſſīa. Cum gͦ ipſa ſcꝫ mes humana mutabilitate pati poſſit erroris. Apparet ſuꝑ mēte noſtra eē legē que veritas dicit̉. hec aūt ē lex eterna: qd̓ enī ē ſuꝑ mēte nrāꝫ eſt eternū. Ad pͥmū obiectū dd̓. ſicut dic Yſidorꝰ 2º. ethīologiaruꝫ lex vno mō dicit̉ a legendo. Alio a ligādo: ſcd̓m ꝙ dicitur a legēdo: extēſo noīe lectiōis nō ſolum ad lectione tēporale: ſed ad lectionē ſcd̓m ꝙ legit̉ in mēte: ſic lex ē in diſpone. Lex aut ꝓut ē ī ꝓmulgatiōe dicit̉ a ligādo. primo gmo ē eterna. 2º. aūt nō. Tamē pōt diſtin gui cū dicit̉ lex ligat: quia ligare pōt ſumi actiue ul̓ paſſiue. Si actiue ſic lex eterna in deo dicit̉ a ligādo: ſcd̓m ꝙ accipit̉ paſſīe: dicit̉ reſpectu creature. Sed adhuc diſtin guēdū de lege ligāte in deo: ſicut de dnīo in deo. Dominiū enī ē poteſtas cohercedi ſb̓ditos: ⁊ ſic dicit̉ ſecūdū habitu: Ul̓ pōt dici ſcd̓ꝫ actū. ⁊ ſic dominiū ē actꝰ coherce di ſb̓ditos: ⁊ vtrobiqꝫ conotat̉ reſpectꝰ ad creaturā. ſꝫ pͦ. mō ī habitu. 2º. in actu. Sic̄ gͦ dominiū ī habitu de deo dicit̉ ab eterno: dominiū ī actu ex tēpore. Ita lex ſi īportet habitū ligādi: ſic ab eterno ē ī diſpone ad ligādū: ⁊ hoc mo dicit̉ lex eterna. ſed ſi im portet actū ligādi no. ⁊ ꝑ hoc pꝫ reſponſio ad 2ᵐ. Ad tertium patet ſol̓o: na licet impreſſio ab eterno non ſit ī effectū cū eſt ī ratione. Unde lex ab eterno ē ī diſpone: ⁊ ad hoc ut aīe rationali īprimatur licet ab eterno nō īprimat̉ in effectu. Secundo queritur An notio legis diuine ſit īpreſſa cuilibet rōnali aīe ī creatione Ad quod ſic Augꝰ. in li. de vera r̄ligiōe ē lex ſcd̓m quā deꝰ iu dicat oīa. de qͣ nullꝰ iudicare pōt. ſꝫ hec eſt lex eterna. Ergo nullꝰ pōt iudicar̄ de lege eterna. Si gͦ iudicare ē noſcere pꝫ ꝙ eiꝰ no tio nulli īpreſſa ē. Itē Augꝰ. ī libro cōfe. 3ª. Ignorabā ⁊ nō nouerā iuſticiā uerā īte riorē ex iuſtiſſima lege dei oīpotentis. qua formarēt̉ r̄gionū mores Cū ip̄a vbiqꝫ eſſet h̓ aūt ē lex eternā. gͦ Augꝰ. ea ignorabat. gͦ no eſt nota cuilibet aīe. Ad oppoſitū de vera r̄ligiōe mēti nr̄e talē lege vide̓ cōceſ ſū ē. gͦ ip̄a ē nota aīe rationali: ⁊ eiꝰ notio ei īpreſſa. Itē Augꝰ. ī li de li. ar. eterne legis notio nobis īpreſſa ē. ea enī ē qͣ iuſtū eſt vt oīa ſint ordīatiſſīa. Querat̉ enim a quolibet vtꝝ īpreſſū ſit aīe ſue. ⁊ notū: ꝙ iuſtū ē vt oīa ſint ordinatiſſīa. dicet vtiqꝫ ꝙ ſic. Sol̓o ſcd̓ꝫ beatū Augꝰ in li. de vera religiōe eternā legem mūdis aīs fas eſt co gnoſce̓: iudicare nō ē fas. hͦ aūt ītereſt īter noſſe ⁊ iudicar̄. ꝙ ad cognoſcēdū ſatis eſt vt videamꝰ aliꝗd ita eē: vl̓ nō eſſe. Ad iu dicādū veo aliquid addimꝰ vt iudicemus ita poſſe eē vl̓ al̓r venire. cū dicimꝰ. ita de bebit eſſe vel debuit: vt in ſuis operibus artifices faciūt. Iudicare gͦ de lege eterna nullꝰ pōt. ꝗa iudicās ſēꝑ ē ſuꝑior iudicato Sꝫ vide̓ ſeu cognoſcere eā cuilibet anime ī preſſū ē: ⁊ ſic notio eiꝰ aīe īpreſſa ē: ſꝫ n̄ eiꝰ iudiciū: ⁊ ꝑ hoc ſoluit̉ pͦ obᵐ. Ad 2ᵐ. dd̓ ſcd̓m Sama. ī li. pͦ ꝙ cognitio exiſtēdi deū nobis naturaliter inẜta ē. ſꝫ tn̄ in tātū īua luit ꝑnicioſa hominū malicia: ⁊ deduxit in baratrū: vt dicerēt nō eſſe deū: ſicut in p̄s Dixit inſipiēs in corde ſuo deꝰ nō ē. Sicut gͦ habitus cognoſcēdi deū īpreſſus eſt aīe naͣliter: tn̄ aīa actu pōt deū ignorare. cum ip̄a euertit ſe ab habitu illo ad exteriōa ꝑ ſui maliciā: ſic lex eterna noͣ ē omī aīe ſcd̓ꝫ habitū tn̄ ꝑ maliciā nr̄aꝫ: qn̄qꝫ ab ip̄a auer timur ad exteriōa mala. ita ꝙ ipſā ignora nus ſcd̓m actu. ⁊ hͦ vult dice̓ Augꝰ. cū dic̄ Ignorabā. Nā quicūqꝫ cōuertit ſe ad illuꝫ habitū cognitiōis legis eterne ſemper eaꝫ cognoſceret: ⁊ ꝙ eā aliqn̄ ignoret. hͦ eſt ꝑ auerſionem ab illa Tertio queritur elex et̓na. Et aſſignāt̉ pl̓res eiꝰ diffiōes. Augꝰ. ī li. de li. ar. vnā aſſignat dicens: vt breuit̓ legis eterne nomē explicē: ea ē q̄ iuſtū ē vt oīa ſint ordinatiſſīa. Cōtͣ iſta diffīonem obicit̉. Nō ē iuſtū vt oīa ſit optīa etiā bo nitatē quā nata ſūt habe̓ Ergo nō ē iuſtuꝫ vt oīa ſint ordīatiſſīa. ⁊ ꝙ ſequat̉ pꝫ: quia ſil̓is ē rō boni ⁊ ordīati. Nā ſicut maluꝫ ⁊ īordinatū ex vna ꝑte cadūt. ita bonū ⁊ or dīatū ex vª ꝑte: optimū ⁊ ordīatiſſimū ex vna. Ꝙ aūt n̄ ſit iuſtū vt oīa ſint optīa pꝫ qm̄ ſi hͦ eſſet iuſtū oīa eſſēt optīa boītate etiā quā nata ſūt hr̄e: hͦ aūt ē fl̓m. gͦ nō eſt iuſtū vt oīa ſint ordinatiſſima. Itē alia diffītio legis eterne aſſignat̉ ab Augꝰ. in li. de ꝟa religiōe. Apparꝫ ſuꝑͣ mētē noſtraꝫ legē eſſe que veritas dicit̉: h̓ ē īcōmutabil̓ veritas: que ē lex omniū artiū: ⁊ lex oīpotē tis artificꝭ. Cōtͣ hac diffinitiōeꝫ obicit̉. Et pͦ cōtra hͦ ꝙ dicit̉ lex oīū artiū. Nā ſic̄ dic̄ Augꝰ. 8º. de ciuitate dei. Inueniūtur artes magice̓ ⁊ malicioſe: ſi gͦ lex eterna nullius mali eſt. lex gͦ nō ē lex malarū artiū. gͦ male d̓r ꝙ ſit lex oīm artiū. ymo deberꝫ addi ꝙ eſt lex bonarū artiū. Sil̓r obicit̉ cōtͣ hͦ ꝙ d̓r lex oīpotētꝭ artificis: quia h̓ eſt libertas dei vt nulli legi ſb̓iaceat nulliꝰ iudicio. vt dic̄ Anſel. ī li cur deus ho. gͦ male dicit̉ lex oīpotētꝭ artificꝭ. Tertia diffīo legis eter ne pōit̉ ab Augꝰ. ī li. i. de li. arª. Lex eterna ē ſūma ratio cui ſꝑ obtēꝑandū eſt ꝑ quam mali miſerā: bōi bonā vitā merēt̉: ꝑ quam illa que tēꝑalis ē recte fert̉ recteqꝫ mutat̉. Cōtra iſta diffīonē obicit̉ ⁊ pͦ cōtͣ iſtd̓ mē brū. cui ſꝑ obtēꝑādū ē. qm̄ lex iſta eterna ē idē qd̓ dei volūtas: ſūma enī rō ē volūtas dei. Sꝫ dicit augꝰ. ꝙ bonꝰ filiꝰ boa volūta te vult prēm viue: quē deꝰ vult mori. ꝙ p moriatur hͦ ē ſcd̓m legē eternā: ſeu ſecūdū dei volūtatē: gͦ bonꝰ filiꝰ bene poteſt velle ꝯtrariū legi eterne. gͦ nō ē ei ſēꝑ obtēꝑādū Cōtra illd̓ mēbrū. ꝑ quā mali miſerā. bōi bonā vitā merēt̉ obicit̉ ſic. qm̄ ī volūtate nr̄a cōſiſtit meritū ⁊ demeritū ī lege autē pͥmiū vel ſuppliciū. gͦ per illā nō meremur. vl̓ demeremur. Preterea querit̉ an iſte ra tiōes notificent legē eternā ſcd̓m equaleꝫ cōꝑationē ad rem: aut vna vl̓ior ſit alia. ⁊ quomō ei ꝯuēiūt. Sol̓o dd̓ ꝙ notio legis diuīe ꝯſiderari poteſt tripliciter: ſic̄ ⁊ lex eterna. Nā lex eterna pōt conſiderari ſcd̓ꝫ r̄ſpectū ad bona vel mala. vl̓ ſcd̓m ꝙ r̄ſpic̄ bona tm̄. ⁊ hͦ dupl̓r. quia poteſt ꝯſiderari ſcd̓m qd̓ reſpicit boͣ gnaͣliter vel boͣ ſpāl̓r Que ſut bo rational̓ creature tm̄. Quātuꝫ gͣ ad pͥmā rationē ꝯueīt ei h̓ ro. lex eterna ę qua iuſtū ē vt oīa ſint ordinatiſſima. Lex enī eterna ſcd̓m ꝙ ē ius ordinādi reſpicit hoͣ ⁊ mala: ꝗa deꝰ boͣ facit ⁊ ordinat. malū aūt nō facit. ſed ordinat. Un̄ ordīare ē actꝰ cōis ipſiꝰ legis reſpctu bonorū ⁊ malorū ⁊ ita h̓ ē notio ipſiꝰ ꝓut reſpicit boͣ ⁊ mala. Icd̓ꝫ aūt ꝙ r̄ſpicit boͣ gnaͣliter ſeu ſint bo rational̓ creature ſeu irrōnal̓ ꝯueīt ei iſta roͣ. Lex eterna ē lex oīū artiū. ⁊ lex oīpotēti artificis inquantū.n. eſt ars omnipotentis artificis r̄ſpicit cām diuinā: que ē ars ⁊ cā oīū bonoꝝ. Scd̓ꝫ aūt ꝙ r̄ſpicit boͣ rational̓ creature tm̄ cōuenit ei iſta diffinitō. Xex ē terna ē ſūma rō cui ſꝑ obtēꝑādū ē ⁊cͣ. Roal̓ enī creatura ordinādā ē ꝑ leges. Unde lex tꝑal̓ fert̉ ab hoīe ⁊ ſuꝑ hoīes. ⁊ ita cum ei cōueniat ferre leges tꝑales vt dicit̉ ī diffi nitiōe. Cōſtat ꝙ hͦ ē reſpectu rōnal̓ creatue̓ Sil̓r qd̓ dicit̉ cui ſꝑ obtēꝑandū ē conuenit ei reſpectu creature rōal̓: quia ſolū rationa li creature cōuenit ille actꝰ ꝗ ē: obtēperare Ad obᵐ cōtra prīaꝫ diffinitione dd̓ eſt: ſcd̓m Augꝰ. qui dic̄ in gen̄ ſuꝑ illd̓. Uidit deꝰ cūcta q̄ fecerat ⁊ erant ⁊cͣ. qd̓ de ſingul̓ ē dictū ꝙ erāt bo. de vniuerẜ aūt ꝙ erant valde bo. quia quodlibet in ſe ē bonū ſed ī vniuerſo ē valde bonū. Diſtīguēdum ergo ꝙ poſſumꝰ ītellige̓ ī ſīgulari ⁊ hͦ mō dicit̉ ꝙ oīa erāt boͣ: vl̓ ī vniuerſitate. ⁊ hͦ dupl̓r vl̓ ī r̄ſpiciēdo ordinē vt nūc: vl̓ r̄ſpiciēdo ordinē ſīpl̓r: ſcd̓m ꝙ cop̄hendit totā ſerie ordinis p̄ſentiū p̄teritoꝝ ⁊ futuroꝝ. quia res q̄ preſens eſt adhuc habet ordinem ad re p̄teritā. ⁊ ad aliā reꝫ futurā. Si gͦ dicat̉ ordo vniuerſi: ⁊ accipiat̉ pro ordīe vt nūc. ad hͦ nō ē dice̓ ꝙ oīa ſit valde boͣ ī vniuer ſo: qm̄ poſſunt eſſe meliora. ſꝫ ꝯprehēdendo tota ſeriem ordinis preſentium. p̄teritorū ⁊ futuroꝝ ſic oīa ſūt ualde boͣ in uniuerſo. ita ꝙ n̄ poſſūt ēe meliora. Sic̄ gͦ bonum eſt ꝙ oīa ſint optīa nō in ſingulari: ſꝫ ī ordine vniuerſi ꝓut dictū eſt. eodē mō dd̓ ꝙ iuſtū ē vt oīa ſint ordinatiſſima. Et hͦ mō intl̓r illa diffinitō. Uel pōt dici ꝙ oīa in genere ordinatiſſima ſūt in vniuerſo ſcd̓m qd̓ ha bet̉ ab Augͦ. 8º. ſuꝑ gen̄. dicentē. Uolūtas diuia ſb̓icit ſibi pͥmitꝰ oīa. Deīde creaturā corporalē ſpirituali. deīde irrationalē ratī on̄ali. terreſtrē celeſti. Poſſemꝰ tn̄ dicere ꝙ ī illa ratiōe ē fall̓a figure dictiōis. ꝙ ī illa diffinitiōe li oīa nō habꝫ actualē ſupponē. vn̄ nō ſuppoīt res ipſas ī actu. īmo ab eter nō poſſet dici iſtd̓: ſed cū dicit̉ poſt. n̄ iuſtū eſt vt oīa ſint optīa. li oīa habꝫ ibi ſuppōeꝫ actualē ⁊ ſuppoīt ibi ꝓ ipſis rebꝰ actualiter exiſtētibꝰ. ⁊ vt nūc. Ad oppoſitū primo cōt ſcd̓aꝫ diffinitiōeꝫ dd̓. ꝙ ſic ꝓprie non ē lex que mala ē: ſeu que ſonat malū: ita ꝓprie no ē ars que mala ē. ars enī virtus ⁊ lex ca dūt ſb̓ ratiōe boni. ſil̓r malū vitiū ⁊ īhere tia cadūt ſub vna ratiōe.ſ. mali. Propt̓ea hͦ dicēdū ꝙ artes magice īqͣꝫtū ē ibi ꝟitas ſūt a lege eterna. īquātū autē ē ibi falſitas ⁊ malicia nō: nec ſūt ꝓprie artes: ⁊ ſic lex eterna nō ē lex eaꝝ. Illuſio enī demonum prīcipiū ē artiū magicaꝝ: ⁊ quātū ad hͦ eſt ibi fl̓itas ⁊ malicia ⁊ īordinatio: ⁊ ſic ꝓpͥe nō ſūt artes Ad 2ᵐ. dd̓ ſcd̓m Augꝰ. in li. cōfe. ꝗ dic̄. Lex tua dn̄e. lex legū: ⁊ lex tua: tu ⁊ tu ipſa lex. Iſtud gͦ debet intelligi in trāſitiue ⁊ nō trāſitīe. lex oīpotetꝭ artificꝭ. Unde dicit Auguſtinus qͣꝫ ipſa eſt ſumma ꝟitas ⁊ conſtat ꝙ ſumma veritas eſt deus Ratio aūt ꝓcedit ac ſi illd̓ trāſitīe ⁊ ꝑ di uerſitatē diceretur. Diffinit̉ gͦ ibi lex eter na ꝑ cōꝑatione ad oīa bona geueraliter q̄ diriuat̉ ab arte prima eternaᵇ que ē cauſa. Sed quedā bona ſūt ab ipſa īmediate ſic̄ illa que ſūt ab oꝑatiōe dīna. Quedā autem mediate. ſic̄ illa que ſūt ab oꝑatiōe hūāna. Dicit̉ ergo lex eſſe oīū artiū vt intelligat̉ eſſe regula oꝑationū boaꝝ a rationali crea tura. Dicit̉ aut lex oīpotetis artificis ſcd̓m ꝙ e regula illoꝝ bonoꝝ que īmediate ſunt a creatore. Ad obiectu pͦ contͣ tertiā dif finitionē dd̓ ꝙ hec diffinitio conueīt legi eterne ꝑ cōꝑatione ad creatura rationale. ſcd̓m ꝙ ip̄a lex eſt prīcipiū ordinis rōnalis creature: ſicut dictum ē: ſꝫ rational̓ creat̉ a triplicē habet ordine ad deum: ad ſe ⁊ ad proximum. Inquātū lex eterna ē principiū ordinis rational̓ creature ad deū cui ordi nat̉ ꝑ ſubiectionē ⁊ obediētiā dr̄ cui obtē ꝑādum ē. Inquātuꝫ autē ipſa ē principium ordinis rational̓ creature: ad ſe dicit̉ per quā mali miſerā: boni ⁊cͣ. ꝗa hō ſibi meret̉ vel demeret̉ penā vel gloriā. Scd̓m ꝙ eſt prīcipium ordinis ipſiꝰ ad proximum dr̄ ꝑ quā illa que tꝑalis ē recte fert̉ ⁊c. ut gͦ on̄dit ꝙ ipſa ē principium ul̓e ordinis rationalis creat̉e tot ponunt̉ mēbra in diffinitiōe illa Ꝙ gͦ obicit̉ ꝙ non eſt ei obtēꝑandum dd̓ ꝙ rectitudo uoluntatꝭ nr̄e non ſꝑ attendit̉ in ꝯformātiōe eius ad diuinā volūtatē reſpe ctu voliti: ſed reſpectu volētis. Motus enī volūtatis cōꝑat̉ ad volētem ⁊ ad volituꝫ Cōformatio gͦ volūtatꝭ mee ad diuinam ſꝑ debet eſſe quātū ad volētē. ẜꝫ non ſemꝑ ad volitū. Un debeo me ſic conformare ei vt ego velī qd̓ deꝰ vult me velle: nō vt velle qd̓ vult ſꝑ. Un̄ ſuꝑ illud p̄ſ. Rectos decet collaudatio. dicit glo. cōuenit vt qd̓cunqꝫ vult deus te velle. velis ⁊ tu. non dicit vt vel̓ ꝗdcūqꝫ vult deꝰ. ⁊ ſic bonꝰ filiꝰ volēs patrē viuere: quē deꝰ vult mori conformat voluntatē ſua ⁊ obtēꝑat diuine. quia ipſe vult qd̓ deus vult ipſū velle.ſ. patrem vi uere. Et hͦ dicit Augꝰ in ench̓. vult ꝙ ipſe filius velit patrē viue̓ ex naturali pietate ꝙͣ vult mori ex ſuo iudicio. Ad 2ᵐ dicēdū ꝙ meritu appellat̉ vno mō actꝰ dignꝰ bea titudine vel miẜia hͦ eſt bonus vel malus. Alio modo dr̄ meritu ordo actꝰ ad p̄mium ſeu ſit beatitudo ſeu ſit pēa. actus gͦ ē a li. arº. ſꝫ ordo actus illiꝰ ad premiuꝫ eſt a lege eternā. Unde quātū ad primū modū verū ē qd̓ dr̄ ꝙ in volūtate noſtra cōſiſtit meri tu ⁊ demeritū. ſꝫ nō ſecūdo mō: ꝗa ordī are actu bonuꝫ vel malū ad beatitudinem vel ſuppliciū nō eſt li. arbi. Un̄ Augꝰ intendit ꝙ lex eterna ordinet bonū actu ad beatitu dine. malū aūt ad ſuppliciū dicēs hͦ lex et̓ naͣ incōmutabili ſtabilitate firmauit vt in volūtate meritū: in beatitudinē ⁊ miſeria premium. Et ſic patet ꝙ ordo ad premium eſt ex ipſa. Quarto queritur in tētione legis eterne ſcd̓m quā intētionem ſit in deo. an̄.ſ. approprietur ꝑſone vel eſſē tie. ⁊ ꝙ eſſētie ꝑ augꝰ. pꝫ. Apparet ſupͣ mē te noſtrā ēē legē que veritas dicit̉. nec am bigendū eſt illa eſſe īcōmutabilē natura: ⁊ ita eſt in deo ſcd̓m rationē eſſētie: ⁊ iſtud verū ē. illa enī naturaº īcōmūicabil̓ ē dīna eſſētia. Sed tūc ē queſtio vtꝝ alicui ꝑſone approprietur ⁊ oſtēdit̉ ꝙ ſecūdū ītētionē ptatis ⁊ ſic appropriat̉ ꝑſōe patris. Augꝰ ſuꝑ gen̄. Deꝰ naturas creat bonitate. volū tates ordinat ptāte: vt nec ſit natura que ab eo nō ſit: nec volūtas bona cui n̄ preſit nec mala qua bn̄ vti nō poſſit. Poteſtas gͦ in deo eſt principiū ordinis. ſi gͦ lex eterna eſt prīcipiū ordinis. gͦ eſt in deo ſcd̓m intē tionē ul̓ rationē ptātꝭ. gͦ appropriat̉ perſōe pr̄is. Cōſequēt̓ oſtēdit̉ ꝙ ſit ſcd̓ꝫ ītētiōeꝫ ueritatis. ⁊ ita aꝓpriat̉ filio. ꝗa lex eterna dicit̉ ueritas. Un̄ Augꝰ in li. de uera reli giōe Lex eterna ē īcōmutabilis ueritas. ⁊ uult oſtēde̓ ꝙ lex appropriet̉ filio ſic̄ iudi ciū filio ī illo libro: ⁊ dicit pater n̄ iudicat quēqͣꝫ. ſꝫ oē iudiciū dedit filio. ⁊ ſpiritualis homo a nemine iudicat̉.i. a nullo homine. ſꝫ a ſola ipſa lege. ſcd̓m quā iudicat oīa. et ideo ꝟiſſime dcm̄ ē. oportet nos oēs exhibe ri an̄ tribunal xp̄i. Si gͦ oē iudiciū datum ē filio. quoniā ꝟitatis ſeu ſapiētie eſt iudi care: ⁊ iudiciū ſcd̓ꝫ legem eſt ut dicit. ergo lex eſt ī deo ſcd̓ꝫ rationē ꝟitatꝭ appropriate filio. Cōſequēter oſtēdit̉ ꝙ ſcd̓m rōnem boītatis. ⁊ ſic appropͥatur ſpiritui ſancto. p̄s. Nō eſt qui ſe abſcodat a calore eiꝰ. glo .i. a ſpiritu ſancto: ꝗ ſpiritꝰ ſanctus eſt lex ⁊ teſtimoiū ⁊cͣ. ip̄i gͦ appropriat̉. ⁊ ita ē ẜm rationem bōitatis. Itē. 8º. ad ro. Lex ſp̄s uite. glo. i. ſp̄s.ſ. qui docet̉ quid agendū ſit uult gͦ ꝙ ſpiritus ſanctus eſt lex. ⁊ ita lex e terna habet eſſe ſcd̓ꝫ rationē bonitatis. ꝗa ſpiritui ſancto: attribuit̉ bonitas: ſecundū quā gͦ intētionē ſit ī deo qͣre ⁊ cui a ꝓpriat̉ ꝑſone. Sol̓o dd̓ ꝙ ad quālibet legem cō currunt tria.ſ. auctoritas. ꝟitas. ⁊ bonitas ⁊ hoc ſecūdū tria que cōcurrūt ad hͦ ꝙ ſit lex.ſ. principium legis: forma legis: ⁊ finis Ratiōe prīcipii debet̉ ei anctoritas: ꝗa nō pōt eſſe prīcipiū legis niſi habēs auctorita tē. Ratiōe ꝟo forme debet̉ ei ueritas. quia lex nūqͣꝫ fert̉ ſine recta ratiōe Item rōne finis debet̉ ei bonitas. quia lex nō eſt niſi ad bonū. Un̄ ſic̄ habet̉ ex alia ſciētia. Lex ē ſanctio ſancta iubens honeſtū ꝓhibēſqꝫ cōtrarium. Si gͦ reſpiciamus ī lege eterna auctoritatē dr̄ in deo ſcd̓m rationē uel ītē tionē ptātis. ⁊ ſic appropͥiatur ꝑſone pr̄is. Si aut reſpiciamꝰ ꝟitate ſcd̓m ratione for malē ſic appropͥāt̉ ſapiētie: ⁊ ita ꝑſōe filii. reſpiciēdo aūt bonitatē que debet̉ eī rōne finis. ſic appropͥatur ſpiritui ſācto: Ex hoc patet qual̓r iſti effectus deriuāt̉ a lege eter na.ſ. Imperare vetare ⁊cͣ. Nā iſti actus īpe rare ⁊ vetare ſūt ipſiꝰ legis rōne auctorita tis. iſti aut duo actꝰ cōſule̓ ⁊ permitte̓ ſunt ipſiꝰ ratione veritatꝭ. Iſti aut duo: punire: pͥmiū tribue̓ ſūt ipſiꝰ rōe bonitatꝭ: ⁊ ꝓpter hoc dictū ē a ſapiētibus ꝙ h̓ ē ꝟtus legis. ⁊ ſic oportet ꝙ ī lege īueniat̉ rō vl̓ ītentio potētie vt p̄cipiat uel ꝓhibeat. Itē ⁊ ratio vitatis ul̓ ſapientie vt poſſit ꝑmittere vel cōſulere: ⁊ rō bōitatis ut puniat malefacta n p̄miet benefacta. hͦ enī ꝑtinet ad bonita tem ⁊ ſic ſcd̓m diuerſas ratiōes cōp̄hēdit ex potētiā. ſapiētiam. ⁊ bonitatē. Et ſcd̓m hͦ diuerſos hꝫ actꝰ. pꝫ ēt ex hͦ ꝙ p̄dicti actus legis reſpiciunt vires aīe. Nam conſule̓ ⁊ ꝑmittere reſpiciūt rōnabilē. Sūt enī actus legis rōne ꝟitatis vel ſapiētie: ⁊ hͦ ꝑtinet ad vī rōnalē. Imꝑare aūt ⁊ vetare ꝑtinēt ad iraſcibilē. ſꝫ punire ⁊ premium tribuere ꝑtinent ad cōcupiſcibile. ⁊ ſic cuilibet ꝑſo ne appropͥat̉ lex ſcd̓m tamē diuerſas inten tiones ⁊ diuerſos actus. queritur: de immuta Quinto bilitate legis eterne. Utruꝫ ſit immutabilis vel mutabilis. Ad quod ſic: omnis lex precipiens cōtraria eſt variabilis ſiue mutabil̓. lex eterna eſt hui gͦ ē mutabilis. Maior pꝫ. quoniā ẜm p̄cepta variat̉ lex. Minor pꝫ ꝑ Augꝰ. in li cōfe. vbi dic̄. Dn̄s ſi mō īꝑas qd̓ aliqn̄ vetaſti: quis dubitat hͦ eſſe facienduꝫ. Ex quo ꝑpendit ꝙ deus precipit qd̓ ante vetuit: ſꝫ precepit ⁊ vetat ẜm legē eternam. Lex igit̉ eterna p̄cipit cōtraria. Scd̓a ro precepit deus ali quādo plures habere uxores: modo autem vetat. gͦ aliqn̄ p̄cepit qd̓ modo vetat̉. Un̄ Augꝰ. in li. cōfe. Aliqua licuerūt ī antiquo ſeculo iuſtis: que mō nō licēt. quia illis p̄ce pit dominꝰ iſtud. iſtis aliud ꝓ tēporalibus cauſis. gͦ lex p̄ceptionis diuine ē mutabilis. ſi gͦ virtus legis cōſiſtit in preceptꝭ: coſtat legē eternā eſſe mutabilē. Tertīa rō: naꝫ iſtud patet ex ꝓph̓ia cominatiōis ⁊ ꝓmiſ ſionis. Iere. 18. Repēte loquar aduerſus gē tem ⁊ aduerſus regnū. ſi penitētiā egerit gens illa ⁊cͣ. hec ē ꝓph̓ia cominationis. ſed ſnīa ꝓph̓ie cominatiōis eſt mutabil̓. quia pͦ dicit aduerſus gentē. poſt dicit ſi penīaꝫ egerit ⁊cͣ. agam ⁊ ego penitētiā. ſil̓r eſt de ꝓph̓ia ꝓmiſſiōis ſicut patet ibi ⁊ alibi. Si g ſententia dei qn̄ cominatur uel ꝓmittit ꝑ ꝓph̓as ꝓcedit a lege eterna. ⁊ h̓ ſentētia eſt mutabilis. gͦ ⁊ lex eterna eſt mutabilis. Quarta rō Oīs ſēt etiā q̄ fert̉ ſb̓ cōditiōe ⁊ nō abſolutē mutabilis eſt: ⁊ maxime illa que depēdet̉ cū hoc a li. arbitrio. ſꝫ ſētētia legis et̓ne fert̉ ſub cōditiōe ⁊ nō abſolutē ⁊ maxīe depēdꝫ a li. arº. gͦ ſnīa legis eterne ē mutabilis. gͦ lex eterna eſt mutabilis. Mi nor patet. qm̄ lex eterna nūqͣꝫ iudicabit uel dicet abſolutē iſte dānabit̉. ſꝫ ſꝑ ſub condi tione ac ſi fuerit malus finaliter. ſil̓r non dicet abſolute iſte ſaluabitur. Sed ſub hac cōditiōe ſi fuerit finaliter bonꝰ. Un̄ ſꝑ hoc dicet ſub cōditiōe malicie ul̓ bonitatꝭ final̓ Sed hec cōditio que eſt: ſi fuerit bonus ue malus: finaliter depēdet a li. ar ex qͦ maxīe ſequit̉ ꝙ ſit mutabil̓. Ad oppoſitū Augꝰ in 3º cōfe. Ignorabā iuſticiā verā interiore no ex cōſuetudinē iudicātē: ſꝫ ex iuſtiſſima lege dei oīpotentꝭ: qua formarent̉ regionuꝫ mores: cū ipſa vbiqꝫ ⁊ ſemꝑ non alibi alia. nō alias aliter: ⁊ oē tale ſimpliciter eſt īmu tabile. gͦ lex eterna ſimpliciter ē īmutabil̓. Scd̓a rō Augꝰ. in li. de vera religione. cū ẜm legē quadrature iudicet̉: ⁊ foꝝ qͣdra tū ⁊ lapis quādratꝰ ⁊ huiꝰ mōi. ℟urſꝰ ẜm tota equalitatꝭ legem iudicētur conuenire motꝰ pēdū currentis formice: ⁊ gradientis elephātis: quis dubitat ea.i. iſtaꝫ legem in teruallis locorū ⁊ tēporū: nec maiorem eſſe nec minorē: cū potentia ſuꝑat oīa. hec ē lex oīum artium cum ſit oīo īmutabilis. So lutio dd̓ ꝙ ſicut dr̄ volūtas dei dupliciter ſcꝫ volūtas q̄ ē eſſētia dei: ⁊ hec ē volūtas bn̄placiti ⁊ hec ē īmutabilis: ⁊ volūtas ſi gni ⁊ hec eſt mutabilis ſic loquēdo de lege diuina dupl̓r poſſumus dice̓: ꝙ vno mō ē mutabilis. Alio mō eſt īmutabilis ſcd̓m ꝙ dicit Gre. Deus nō mutat cōſiliū ſꝫ ſētētia ⁊ appellat̉ ibi cōſiliū rō diuina: ſcd̓m quā diiudicat ⁊ diſpōit oīa Sētētia āt appella latur ipſe tēporalis effectus qui ſequitur ⁊ iſte mutabilis eſt. Si gͦ loqͣmur de lege ẜm ratione cōſilii. ſic ipſa immutabil̓ ē Si ẜm rationeꝫ ſētētie: ſic mutabil̓. ꝗa ipſe tempo ralis effectus ſeques ex ipſa mutat̉ qͦtidie. ſꝫ ipſa rō ſecūduꝫ quā diiudicat ⁊ diſponit ⁊ deriuat̉ ab ip̄a. effectus manet īmutabil̓ ⁊ ſcd̓m primū modū dicet̉ lex eterna.ſ. ẜm ꝙ accipit̉ pro cōſilio uel rōne. ẜm ꝙ accipit̉ ꝓ ſētētia nō dr̄ eterna. ſed tēporal̓: tamen abſolutē lex dicit̉ ipſa ratio p̄cipiendi uetā di ⁊cͣ. Effectus aūt eius ſunt p̄ceptio ꝓhibi tio ⁊cͣ. Si gͦ ipſa ratio īmutabil̓: patet ꝙ lex eterna ſimpl̓r eſt īmutabilis Effectus autē eius mutabiles ſunt. Ad pͥmā rationem in cōtrariū dd̓ ꝙ hec ē falſa. Omnis lex p̄ cipiens cōtraria ē mutabilis. niſi addat̉ hͦ. ſcd̓m rationes cōtrarias. vt dicat̉ oīs lex p̄cipiēs cōtraria. ⁊ ſcd̓ꝫ rationes cōtrarias ⁊cͣ. Lex āt et̓na nūqͣꝫ p̄cipit ẜꝫ rōnes ꝯtͣrias īmo ſcd̓m rationē vnā ⁊ īmutabilē. Ad ſcd̓am dd̓ ꝙ ſoluit̉ ibi ꝑ hoc qd̓ dicitur in auctoritate illa ex tēꝑalibus cauſis. vnde ē ibi mutatio rōne alicuiꝰ tēporalis. qd̓ ſb̓ia cet legi eterne ⁊ eiꝰ p̄ceptꝭ. ⁊ hoc eſt quod dicit Augꝰ. in li. de vera religione. Ut ars rei medicine cum eadem maneat nec vllo pacto mutet̉. mutat tamē p̄cepta lāguētibꝰ quia mutabil̓ ē noſtra valitudo. Ita diuīa ꝓuidētia cū ſit oīo īcōmutabilis: mutabili tamē creature varie ſb̓uenit ꝓ diuerſitate morborum. alijs alia iubet aut vetat: vnde varietas eſt in effectu tēꝑali Ad tertiuꝫ ſi dicat̉ ſnīa legis eterme pena tꝑalis que debet̉ ex merito ſic ipſa mutat̉. ſi aūt dica tur ſnīa ip̄a ratio hec ē eterna ⁊ īmutabil̓. Et ꝙ obicit̉ ꝙ ipſa reſpicit li. arᵐ. dd̓ ꝙ actus iſtiꝰ ſnīe mutabil̓ eſt. vnde ꝙ iſte pu niat̉ hͦ eſt mutabile. ſꝫ rō ſnīe que dicit ꝙ ſi ꝑmaneat aliquis in malicia finaliter pu niet̉. īmutabilis ē: licet ipſa ſnīa ſeu actus ſnīe ſit mutabilis. Ratio aūt illiꝰ ſnīe a li. arº. nō depēdet. lꝫ eſſe bonū final̓r depēde at ab ipſo. Un̄ Augꝰ de li. arª. pōit exēplū de cōtrariis legibus. quarum vna tribuit populo ptāteꝫ dandi honorē. alia aufert: ⁊ dicit ꝙ rō harū īmutabilis eſt: ⁊ tracta ex eternitate. Unde ipſe dic̄ Si ppl̓s quodam tēpore ī iuſte honores dedit. quodā rurſus iuſte nō dedit. hec ē viciſſitudo tēporalis vt eſſet iuſta ex illa eternitate tracta eſt. hͦ eſt ex rōe eterna quā ſꝑ iuſtū eſt grauē po pulū honorē dare: leuē nō dare. ⁊ ſimiliter ro eterna īmutabil̓: que dic̄ ꝙ ſi ꝑmaneas in malo: finaliter punieris. dic̄ ēt ꝙ ſi ꝑma neas in bono finaliter p̄miaberis. h̓ aut ro īmutabilis eſt ⁊ abſoluta nō dependens a li. arº. ſic̄ ſnīa. Sed lex eterna dicit̉ ipſa rō ſētētie. Unde Augꝰ in li. de li arº. Lex illa que ſūma rō noīat̉ cui ſꝑ obtēꝑandum eſt ꝑ quā mali miſerā: boni bonā vitā merent̉ ꝑ quā deniqꝫ illa quā tꝑalē vocādā diximꝰ recte fertur recteqꝫ mutat̉: pōt ne cuipiam ītelligēti nō īcomutabil̓ eternaqꝫ videri quaſi dicat nō ex quo habeo lege eternam: que eſt ſūma rō eē īcōmutabile. lꝫ effectus eius ſint mutabiles. quia temporales ſunt. Sexto queritur tata le de vni gis eterne ⁊ querit̉ an ſit vna vel plures. Ad qd̓ ſic Augꝰ in li. lxxxiii. q. ubi loquitur de ratiōibꝰ quibus cōdite ſūt creature dic̄ ꝙ alia eſt ratio qua creatus eſt ho. alia quā creatus eſt equꝰ ⁊cͣ. Sꝫ ſicut ſe habēt iſte rō nes ad creaturas. Ita lex eternaᵇ ad alias leges.ſ. tēꝑales. ꝗa ip̄a ē rō legū tēporaliū. Un̄ Augꝰ. lex eterna ſūma rō nūcupatur Si gͦ alia ⁊ alia rō iſtius creature ⁊ illiꝰ et ſil̓r lex eterna cū ſit rō legū tēporaliū non eſt vna ſꝫ plures. Scd̓a rō Augꝰ. in li. de cathizizandis rudibꝰ. Nouit deꝰ ordinare deſerētes ſe animas. ⁊ ex earū iuſta miẜia. In feriores ꝑtes creature cōuenientiſſimis atqꝫ ꝯgruētiſſimis legibꝰ adiuuādē diſpē ſationes ordīare. oēs gͦ iuſtiſſimis dei legi bus dānati ſunt. ſꝫ leges ille nō ſunt aliud qͣꝫ lex et̓na. gͦ ſūt plures leges eterne. Ad oppᵐ. ſic̄ dic̄ Augꝰ. Lex eterna ē ars artiuꝫ ⁊ lex oīpotētis artificis. ⁊ etiā ſic̄ ip̄e dic̄ ī li. cōfe. Sicut ars medicīe vna ē: ⁊ tamē hꝫ drīaꝫ p̄ceptorū: ita lex eterna. quia ita ſe hꝫ lex eterna ad leges tēporales ſicut ars me dicīe ad ſua p̄cepta. Ex his gͦ auctoritatibꝰ videt̉ ꝙ lex eterna ſit vna: ⁊ ꝙ nō r̄cipiat pluralitate. Scd̓a rō n̄ ponimꝰ pluralitatē in diuinis propter diuerſitate reſpectuuꝫ. Nā ſi hͦ eēt cū hͦ nomē creator dcm̄ de deo habeat plures r̄ſpectus. Seq̄ret̉ ꝙ poſſent dici plures creatores: quia habꝫ reſpectum ad hac creaturā. ⁊ ad illā ⁊cͣ. Ergo ſimilit ratio diuerſitatꝭ reſpectu legis eterne ad tēporales leges non ponet pluralitatem in lege eterna. licet gͦ plures ſit leges tēpora les. n̄ ꝓpter hͦ plures eterne. Sol̓o dicim exēplarē cām diuinā eſſe vt arteꝫ. ꝓut dici mus ipſū oꝑari ad vnum fine. Ars enī finē vnū reſpicit. quia ars ē collecº prīcipiorum ad vnū fine tēdentiū: ⁊ iō n̄ pn̄t ī diuinis dici artes multe. Ratio aut dicit diuinam cauſā cōnotādo reſpectū ad creatura: ꝓui ipſa habet eē in ordinē. Ordo aūt ad fini eſt. ſꝫ ē ordo rerū dupl̓r.ſ. ordo rerū ad ſuuꝫ finē vltimū īcreatu: ⁊ ē ordo rerū ad ſe īui cē ſicut ordinātur corporalia ad locuꝫ. vel ſicut ordinat̉ res ad ſuā vtilitatē. ⁊ ſic or dināt̉ rōe ſue dignitatꝭ. Iſte ordo ad fines ꝑticulares habet̉ ex ordīe rerū ad īuicem. Scd̓m gͦ ꝙ rō reſpic ordinē iſtū creaturaꝝ inter ſe. ſeu ad finē creatu. dicimus ꝙ ſunt plures rationes rōe conotati Una tamen ſꝑ eſt rōe principal̓ ſignificati. Un̄ ī oībus his eſt vnitas rōe ſignificati principalis. ſct̄m ꝙ reſpicit ordinē rerū ad finē vltīm īcreatu ſic ē vna ſola rō. ⁊ hāc rationē ꝯn̄o rat ars. quia huius finis: vna ratio ſcd̓m ſͦ dd̓. ꝙ lex eterna pōt dici vt ars: ⁊ ut rō. Eſt enī lex eterna ars eterna boni ⁊ veri. atē lex eterna ẜm Augꝰ. ſūma rō nūcupat̉. Si dicimꝰ eaꝫ vt artē ſic ē vna. Si aūt dica mus eā vt rōnē ꝓut rō accipit̉ a fine ꝑticu lari ſic plures ſut rōe conotati. ſic̄ ſunt plu res fines ꝑticulares. ꝟbi gr̄a. Lex q̄dā tꝑal̓ ē populꝰ det honores. Cōtraria aūt lex aſſi at̄ ī alio tꝑe. Ratio vniꝰ legis ē leuitas n īordīatio populi. rō alteriꝰ legis ē graui tas ⁊ honeſtas ppl̓i. Et ſic due ſunt rōnes ꝑticulares iſtarū legū: ⁊ hͦ attēdēdo ponūt fines ꝑticulares ⁊ ordinē rerū ſecūdū illos Sed attēdendo arte vª ē rō illaꝝ. quia illa eadē rō que dicet iuſtu eſt vt ppl̓s grauis det honores dicet ꝙ iuſtū ē vt leuis ⁊ inor dīatꝰ n̄ det̓ hōres. Et ꝑ hͦ pꝫ ſol̓o. Ad rō nē qua obicit̉ ꝙ nō dicūt̉ plures creatores dd̓ ꝙ ī noībꝰ diuīs eſſētialibꝰ q̄ ſignificāt cōcrete nūqͣꝫ debet r̄cipi multitudo vl̓ plu ralitas. cuicūqꝫ ꝯnotēt̉ pl̓es r̄ſpectꝰ. Un n̄ debent dici plures dn̄i. nec plures creato res ſꝫ ſolū ī noībꝰ dictis ꝑ abſtractionē. ſicut ydea ⁊ rō ⁊ hiꝰ. ꝗa ſunt noīa formarū pōt aliqn̄ pluralitas dici rōne cōnotati. tamen diſtīguendū ꝙ attēdēdo prīcipale ſignifi catū ſꝑ eſt ī iſtis vnitas. Si autē attēdam conotatū aūt reſpectꝰ ille cōnotatus ēſt ẜm differētiā aūt ſcd̓m vnitatē ⁊ ī differētiā. ſi 2º mō ſic n̄ pōt dici pluralitas ī illo noīe. vnde non dicūt̉ ꝓprie plurā exēplaria vel artes. Si āt pͦ mō tūc ē vnitas ī illo nomīe rōe prīcipal̓ ſignificati ⁊ multitudo rōne conotati. Eptimo queritur d̓ d̓iuatiōe legū. a lege et̓na. Et circa hāc queſtionē plura querūt̉. Primū ē vtrū leges iniq̄ deriuēt̉ a lege eterna. Scd̓m ē vtꝝ lex fomit ſeu lex carnis deriuet̉ ab ip̄a Tertiū eſt vtꝝ leges huā deriuēt̉ ab ip̄a. Quarto vtꝝ lex naturalis deriuet̉ ab ip̄a Quinto an lex moyſi: ſꝫ illd̓ differt̉ īꝗrēdū cū tractabit̉ de lege moyſi. Queritur ergo leges in prīo an ique de ꝗbꝰ habet̉ in yſa. Ue qui condunt es īiquas: deriuēt̉ a lege eterna. Ad qd̓ ſic Uolūtas dei n̄ pōt ēe prīcipiū vl̓ cauſa male uolūtatꝭ. ꝗa deus nō ē auctor maloꝝ. nec lex eterna legū īiquarum. Ad oppꝰ Legis enē ē ꝑmitte̓ ſic̄ p̄cipe̓. Sꝫ leges iuſte ferūtur iuſſu legis eterne leges īiq̄ ferūtur eius ꝑmiſſiōe. gͦ ſic̄ leges iuſte ferūt̉ ab ip̄a ita leges iniq̄ deriuantur ⁊ ferūt̉ ab ipſa. Scd̓a rō Lex eterna ē qua oīa ſūt ordina tiſſīa vt dic̄ Augꝰ. gͦ ab ip̄a ordināt̉ leges īiq̄ ⁊ eq̄. ſꝫ oīa ordīata a lege et̓na deriuāt̉. ⁊ ferūt̉ ab ip̄a. Ergo leges inique deriuāt̉ ab ip̄a. Sol̓o dd̓ ꝙ lex īiqua īquātū īiqua eſt: nō ē a lege eterna. Un̄ mali īquātū ma li efficiēs cā ſi querit̉ nō īuenit̉: non enī hꝫ cām efficiētē. ſꝫ deficiētē ſic̄ ip̄e actꝰ malus ex defectū eſt ſic̄ dicit Augꝰ. Ad pͥmam ronē ī ꝯtrariū dd̓. ꝙ ē volūtas dei p̄cipiēs ⁊ ꝑmittēs. volūtas dei p̄cipiēs dr̄ uel pōit̉ ī aliꝗd. Sꝫ cū dr̄ volūtas dei ꝑmittes non poīt̉ in aliꝗd ip̄a. Lex aūt ꝑmittēs nō dr̄ in aliꝗd. ſꝫ hͦ mō cū.ſ. qd̓ dr̄ ī aliꝗd non ē ī rō cae vel origīs. ⁊ iō nō dicimꝰ eā eē prīciᵐ. vel origine legis īique: cū ſolū cōꝑet̉ ad eā ſicut ꝑmittēs. Ad ſcd̓m dd̓ ꝙ malū in eo qd̓ malū n̄ ē ordinatū Sꝫ dicēdo malū. dico naturā deficiētē a bono. cū dico naturā: di co rē bonā bōitate nat̉e. ſꝫ dicēdo ipſā mali ciā dico d̓fectū a debito ordīe: ⁊ iō malīa ē īordinatio. ⁊ iō malū īquātū malū hͦ ē rōe malicie nō ē ordīatū. Sꝫ qd̓ dicat̉ ordinatū hͦ ē rōe ſubſiſtētꝭ. ꝗa ip̄a ordinat̉ ad ſuppli ciū eternū ꝑ legē diuinā. ex quo noluit ordi nari ad gloriā. vl̓ pōt dici ꝙ hͦ argumentū no valet. eſt ordinatū a lege eterna. gͦ ē de riuatuꝫ ab ea. nō enī ē deriuatū ab ea niſi qͣtenꝰ ē ordinatū ſeu ī ordīe. Un̄ n̄ ipſū eſt a lege eterna ſꝫ eius ordo potius. Secundo queritur an lex fomitis ſeu lex carnis qd̓ idē eſt deri uet̉ a lege eterna. Ad qd̓ ſic romanoruꝫ. 8º. Lex ſp̄s vite in xp̄o ieſu liberauit me. Glo. due leges bone ſūt. lex ſp̄s que peccatū to lit. Lex moyſi que peccatū oſtendit. lex pec cati mala que reos facit. Si gͦ lex peccati fa cit reū ⁊ eſt mala: ⁊ nullū malū a lege et̓na gͦ lex peccati ſeu lex fomitꝭ qd̓ idē ē nō eſt a lege eterna. Scd̓a rō ro. 7º. Uideo legem in mēbris meis captiuātem me ī lege peccati. Glo. hec ē lex mala qua quiſqꝫ carnali ꝯſue tudīe īplicatꝰ aſtrigit̉ Tertia rō ro. 7º. Iā ego n̄ operor illud ẜ qd̓ habitat ī me pctm̄ Gol.i. lex carnis ad quā dyabolꝰ vt ad ſuā legem accedit. ſi gͦ lex carnis ē dyaboli. ut ſua. gͦ dyabolꝰ ē ca eiꝰ. gͦ deriuat̉ a lige dya bl̓i. ⁊ nō a lege dei eterna. Quarta ratio Augꝰ. i. de li. arbitrio. Nō ē ordinatiſſimū vt īpotētia potētioribꝰ īperaret. q. neceſſe arbitror eē. vt plꝰ poſſit mēs qͣꝫ cupiditas. Si gͦ ex lege carnis ē ꝙ īpotētior potētiori īperet.ſ. caro ſpiritui: iſtud ē cōtra rectum ordinē. ſed qd̓ ē ab eterna lege ē ordīatiſſi mū. gͦ lex carnis nō deriuat̉ ab eterna lege dei. Quīta rō Augꝰ. i. de li. arº. nullo mo rectꝰ ordo ē appellādꝰ: niſi meliora ſb̓iciūt̉ deterioribus. ſꝫ ꝑ lege carnis ſb̓icit̉ melius deteriori.ſ. ſp̄s carni: rō ſenſualitati. gͦ non ē recto ordīe. Si gͦ nihil ē ab eterna lege ni ſi ſit recto ordīe gͦ ⁊cͣ Sexta rō Augꝰ. i. d̓ li. ar. Cū mēs īrōnales aī motꝰ regit id do mīat̉ ī hoīe: cū dn̄atio ī lege debet̉ ea quā eterna eſſe coꝑimꝰ. Si gͦ qn̄ mens doninat̉ ſupͣ ſenſualitatē: id dn̄atur cui debet̉ domi niū ſcd̓m legē eternā. gͦ a contrario. quādo mes ſb̓dit̉ illi: dn̄at̉ illud cui non debetur dominiū ſcd̓m lege eterna: ſꝫ illud dnīum ē ſcd̓ꝫ lege carnis vt fomitis. Ergo ip̄a lex carnis nō deriuat̉ a lege eterna. īmo oīo ē ei repugnās. Ad oppᵐ. Ro. 8º. Scio ꝙ nō habitat ī me hͦ eſt in carne mea bonū. Glo. Manet corruptio ī corpore: robur tenes di uine ſnīe date ī adā. ⁊ poſt dic̄ Ber. h̓ eſt lex carnis. Lex igit̉ carnis tꝫ robur diuine ſnīe ⁊ ita legis eterne. Scd̓a rō Ro. 7ª. Ui deo lege in mēbris meis repugnantem legi mētis mee. Glo. fomes peccati recte dr̄ lex. ꝗa legittīe. factu eſt. vt ꝗ nō obediuit ſuo ſuꝑiori: ei non ſeruiat ſuū inferiꝰ.ſ. caro. ſꝫ a lege eterna ē oīs lex legittima. ſi gͦ lex fo mitis recte ⁊ legittime dr̄ lex. Cōſtat ipſuꝫ eſſe a lege eterna. Gr̄a huiꝰ querit̉ cum lex fomitis appellet̉ a apl̓o. lex peccati. lex me broꝝ oīm. cū plauū ſit ꝙ īquātū lex ē pecca ti ne a lege eterna. Querit̉ tn̄ ſcd̓m ꝙ ip̄a eſt lex mēbrorū an ſit a lege eterna. Sol̓o dd̓ ꝙ fomēs īportat quādā īordinationē ⁊ defectu in nobis ex peccato ade. que ſordi natio ⁊ defectus eſt ex eo: ꝙ nō obedit infe riꝰ ſuo ſuꝑiori: vt caro ſpiritui. fomes igit lnobis pena ē. ſꝫ ē pena duplex.ſ. feditatꝭ ⁊ paſſibilitatꝭ: īquatu fomēs ē pena feditatis ſic nō ē a deo. ꝗa actꝰ ſuꝰ eſt deformis. quia actꝰ fedatiōis nō pōt eſſe a deo vt a prīci ſꝫ a dyabolo. Scd̓m veo ꝙ ip̄a ē pena paſſi bilitatis ⁊ afflictiōis. eo.ſ. ꝙ affligit animā ſic ip̄a ē a deo. Afflictio enī illa dicit bonū. ⁊ ordinē ad diuinā iuſticiā. Afflictio enim iſta tēporal̓ ē ⁊ ad bonū: vt hō coactꝰ rede at̄ ⁊ cōuertat̉ ad deū. Ex hͦ enī ꝙ aīa vid ſe ita deiecta: ⁊ tāte vilitati ⁊ corruptioni ſb̓iectā: citius cōuertit̉ ad deū: ⁊ ſic fomēs īquātū ē pena paſſibilitatis: a deo ē ⁊ ordi nat ad deū. eſt nª. diuīa iuſtitia. Lex gͦ fōit vno mō pōt appellari lex paſſibilitatꝭ. Alio mo lex feditatꝭ. pͦ mō ē vt affligens. ⁊ hͦ mo appellat ea apl̓us legē mēbroꝝ. hͦ mō ip̄a ē et deriuat̉ ab eterna lege. ip̄a enī dicit̉ lex paſſibilitatꝭ.i. ſcd̓m ꝙ hō ꝑ eā habꝫ legē vt affligat̉ ex illa ⁊ cōuertat ad deū. hͦ enim mo reſpicit ordinē diuīe iuſtitie. Scd̓ꝫ aut ꝙ lex fomitꝭ dicit̉ lex feditatꝭ. ſic ip̄a appel lat̉ ab apl̓o lex peccati. ⁊ ſic lex iſta nō eſt a lege eterna. ſꝫ a dyabl̓o vel peccato. ꝗa lex iſta mala eſt. Un ſuꝑ illud ad rō. 7º. Scio ꝙ nōͣ hītat in me hͦ ē ī carne mea. Dicit glo. Ꝙ eiꝰ cōſortio aīa macl̓at̉ peccato. Dicit̉ āt mala hͦ mō qͣdruplici rōe. Prīo ꝗa fac̄ reū Secūdo ꝗa maculat animā. Tertio ꝗa ꝑ eā quiſqꝫ carnali cōſuetudīe īplicatꝰ aſtrigit̉ Quarto ꝗa ad eam accedit diaꝰ vt ad ſuā Naꝫ fomēs aut peccatū duos pͥmos actꝰ hꝫ .ſ. aīaꝫ maculare. ⁊ rea face. ⁊ remouet̉ iſti actus ꝑ baptiſmū. Sꝫ dr̄ maculare īquātuꝫ deformat aīaꝫ ſeu ymaginē dei. Rea ꝟo fa ciet aīaꝫ obligādo ipſaꝫ ad penā. h̓.n. duo facit peccatū feu fomes. ⁊ ita lex fomitꝭ. ſeu Tertio qul̓ peccati. vel dr̄ peccatū ſeu fomes macula. ꝗa fac̄ animā īdignā gloria. Dr̄ aūt reatus ꝗa facit eā digna pena. Alia aut duo facit poſt peccatū. Nā fomes poſt baptiſmū du plice̓ habet ī nobis effectu.ſ. difficultate ad bonuꝫ: ⁊ ꝓnitate ad malū. prīo dicit̉ mala quia īplicat homine ad cōcupiſcētiā carna le. Scd̓o dr̄ mala.ſ. rōe ꝓnitatꝭ ad malū. ꝗa ad ea diaꝰ ut ad ſuā accedit. Un̄ poſt hͦ dic lo. vt hom ſuggeſtiōibꝰ malis decipiat ne faciat hō que lex p̄cipit. Quātū āt ad pͥmū actu ate baptiſmū. ꝗ eſt maculare dr̄ ī glo. cuiꝰ cōſortio aīa maculat̉ Quātū ad ſcd̓ꝫ ꝙ ē reū face̓ dr̄ mala. Et ſic glo. illa ſupͣdicta loꝗt̉ cū dic̄ lex peccati mala: ꝗa reos facit. His qͣtuor modis lex fomitis ē lex peccati dicēs iordinatione ⁊ mala ſimplicit̓: ⁊ ſic nullo mō ē a lege eterna. ſed pͦ mō nō dicit īordinationē.ſ. ſcd̓m ꝙ ē lex paſſibilitatis ⁊ ſic ē ab ipſa. Quātū ad hͦ. Dic̄ enī glo. pre dicta ꝙ tenet robur diuīe ſētētie.ſ. in hoc ꝗa affligit ⁊ punit animā ꝓpter peccatum quātū ad hͦ ēt dicit̉ lex fomitis legitia. ꝗa legitīe factū eſt ut dicit glo. Alia vt qui no obediuit ſuo ſuꝑiori: ei n̄ ſeruiat ſuū īferiꝰ. Ad primā auctoritatē Augꝰ. dd̓ ꝙ ſic̄ vi demꝰ ꝙ tuſte ꝑ peccatū ſb̓iciebatur homo diabolo āte paſſionē xp̄i. Et tn̄ diaꝰ īiuſte tenebat eū. Ita hͦ iuſtū ē vt ſp̄s ſb̓iciat̉ car ni: ⁊ tn̄ caro iniuſte dn̄at̉ ſpiritui. ꝗa legiti mū eſt vt ꝗ n̄ obediuit ſuo ſuꝑiori: ei n̄ obe diat ſuū īferiꝰ. ⁊ loꝗmur quātū ad penam paſſibilitatꝭ de lege iſta. Ad ſcd̓am dd̓ ꝙ ē meliꝰ quātū ad eē nature ⁊ ē melius qͣtū ad eē ordīs. Rōnal̓ creatura melior ē nat̉ a qͣ aliqd̓ corporeū ſeu qͣꝫ caro. ſꝫ cū ip̄a efficit̉ peccatrix peior ē quātū ad eē ordīs qͣꝫ caro. ⁊ qͣꝫ aliqua creatura corporea. Si gͦ r̄ſpiciaꝰ naturā ſic ip̄a ſb̓icit̉ deteriori: cū ſubicitur carni. ſꝫ ſi reſpiciamꝰ ordinē ſic ſubicit̉ me liori. ꝗa ip̄a caro magis ẜuat ordinē ſuuꝫ qͣꝫ rō ul̓ aīa peccatrix. Ad t̓tiā dd̓. ꝙ ex lege et̓na ē ordo nature: ⁊ ē ordo iuſtitie. Ordi ne nature ꝯcedēdū: ꝙ ip̄a mēs ex lege eter na dn̄at̉ irrōnabilibꝰ aī motibꝰ: ſeu ipſi ſē ſualitati. ſꝫ poſtqͣꝫ ip̄a peccatrix efficit̉ ordīe iuſticie: motibꝰ illis ſb̓icit̉ ip̄a mēs ⁊ ip̄i ſē ſualitati ex lege eterna. ⁊ loqͣmur de illa ſb̓ iectiōe īquātū īducit paſſibilitatē ſeu affli ctionem ī aīa: ſeu ī rōe ⁊ nō īquātū penam feditatis ſicut dictum eſt. Tertio queritur gib de le hūanis an deriuent̉ a lege eterna. Ad qd̓ ſic Augꝰ ī. i. li. de li. arº. In tꝑali lege nil̓ ē iuſtū atqꝫ legittimum: qd̓ non ex eterna ho mines ſibi deriuauerīt: Si gͦ ī illis ē aliꝗd iuſtū ⁊ legitīm gͦ ⁊cͣ. 2ª rō ſi oēs bonitates deriuāt̉ a bonitate prīa: ⁊ oēs ꝟitates a ꝟi tate prīa. Ergo ſil̓r oēs leges: a prima lege eterna. Ad oppᵐ. iuxta Augꝰ. Lex hūana relinquit īpunita que iuſtū ē puniri. ẜ ſcd̓ꝫ gē diuinā nihil tl̓e dēt īpunitū r̄līqui. gͦ ⁊cͣ. Maior pꝫ ꝑ Augꝰ. i. de li. arº. Lex illa que regēdis ciuitatibꝰ fert̉ ml̓ta cōcedit atqꝫ ī punita r̄liꝗt̉: que ꝑ diuinā ꝓuidētiā iudicā tur. Scd̓a ro. Lex hūana iudicat liberos a pena. quos eterna iudicat reos ad penaꝫ. gͦ nō ē ab illa. Gaior pꝫ ꝑ Augꝰ qui ponit exēplū de illis ꝗ occidūt ne occidat̉. vel ne amittāt res tꝑales: quos lex hūana iudicat eē liberos a pena. Lex eterna reos. Un̄ dic̄ pͦ de li arº. Nō lex iuſta ē que dat ptātem ul̓ viatori vt latroneꝫ ne ab eo occidatur occi dat. vel cuipiā viro aut femine. ut violētū ſibi ſtuptore irruētē: aut illatū ſtuprum. ſi poſſit interimat. ⁊ pōīt rōnē huiꝰ poſt. quō enī apud eā.ſ. legē eternā ſunt iſti peccato liberi: qui ꝓ his rebꝰ quās cōtēni oꝫ hūana cede poluti ſūt. Tertia ro. Lex hūana cō cedit aliqua mala fieri vt ne occidaris occi das: ſꝫ occide̓ hominē illud nō pōt fieri ſine libidīe. gͦ cōcedit aliqͣ fieri ex libidīe: ⁊ que nō poſſūt fieri ſine libidīe hͦ eſt ſine īproba ⁊ īordinata volūtate. ſꝫ hͦ ꝓhibet lex et̓na gͦ ⁊cͣ. Et ꝙ hōicidiū n̄ pōt fieri ſine libidīe Augꝰ ꝓbat̉. Quo poſſū dicere iſtos carere libidīe. qui ꝓ his rebꝰ digladiāt̉ quas pn̄t īuiti amitte̓. aut ſi nō pn̄t ꝗd opꝰ ē pro his rebꝰ vſqꝫ ad hōīs neceꝫ ꝓgredi. hͦ dic̄ ꝓpt caſtitate quā nullus pōt amitte̓ īuitus. Cū caſtitas ſit virtus ipſiꝰ aīe vl̓ mētis. Sol̓o dd̓ ꝙ oīs lex hūana ⁊ oēs leges quantū ad id qd̓ hn̄t iuſtū ⁊ legitimū ī ſe tracte ſunt a lege eterna. ſic̄ oē id qd̓ bonū eſt ī creat̉ a tractū ē ex bōitate prīa. ⁊ qd̓ ueꝝ ex ꝟitate prīa. Ad primū qd̓ obicit̉ in cōtrariū. q illa dimittit īpunita que ꝑ diuina ⁊cͣ. Dicē dū ſcd̓m Augꝰ. ī prīo libro de li. arº. Uidet̉ mihi legē iſta que ppl̓o regēdo ſcribit̉ recte iſta ꝑmitte̓ ⁊ ꝑ diuinā ꝓuidētiā uindicari. Ea.n. vīdicāda ſibi h̓ aſſumūt que ſatꝭ ſūt cōciliāde paci hoībus imꝑitis. Et vult di cere ꝙ lex tꝑalis non habꝫ punire niſi mala que ſūt cōtraria ſuo fini: qui ē cōciliatio pa cis īter hoīes. Un̄ n̄ aſſumit ſibi vīdicāda mala cōtͣria paci hoīm ad deū. ſic̄ fornicati onem ⁊ hiꝰ. Sed lex eterna hͦ vin dicat. et ꝯpt̓ hͦ nō ſeꝗt̉ rō illa. Lex tꝑalis dimittit īpunitā que nō vīdicāt̉ ꝑ diuina niſi cū hͦ addat̉. ⁊ ip̄a poſita ē ad vīdicādum mala illa. Ad ẜam qua obicit̉ ꝙ iudicat liberos quos eterna reos. Dicēdū ꝙ ex hͦ n̄ ſeꝗtur ꝙ ſit cōtraria legi eterne. ſꝫ ꝙ ſit īperfecta reſpectu ipſiꝰ. ꝗa ſolꝰ de illis iudicat lex tē poralis: que ſūt ad ſuū finē vl̓ cōtͣ ipſū. Li beros gͦ iudicat quos nō īuenit cōtrios pa ci inter hoīes: que pax eſt finis ipſiꝰ. ſed lex eterna nō ſolū reſpicit pacē iſtā. ſꝫ ēt pacem hominū ad deum. Et ꝓpter hͦ iudicat reos quos tꝑalis liberos ſic fornicatores ⁊ hiꝰ. ⁊ punit eos. ⁊ ita īꝑfecta eſt reſpectu legis eterne ⁊ nō cōtraria. Un̄ Augꝰ in li. de li. arº dic̄. Laudo ⁊ ꝓbo iſtā.ſ. legē tꝑalē ꝙͣꝫuis īchoatā minuſqꝫ ꝑfectā videt̉ ml̓ta r̄liq̄re īpunita que ꝑ diuinā tamē ꝓuidētiā vīdi cat̉ ⁊ recte. Ad tertiā dd̓ ꝑ īterp̄tatione ꝙ lex tēporalis nūqͣꝫ dic̄ nec iubet ꝙ aliꝗc fiat ex libidīe. Un̄ dicit Augꝰ. ꝙ lex nō hꝫ culpa in hͦ. ⁊ oſtēdit quo: ꝗa ponat̉ ꝙ aliꝗs vim vi repellat. aut ille ē ordinatꝰ ad hoc ⁊ iuſte facit ⁊ ordīate: vt. cā ciuiū tuēdoꝝ ſicut miles vl̓ iudex: ꝗ ē miniſter legis aut nō: ſi ſic. obtēꝑādū ē illi legi ſine libidine que hoc p̄cipit. ſi nō ē ordinatꝰ ad hoc. nūqͣꝫ ei lex p̄cipit hͦ. ſꝫ relīquit in ſua ptāte. Et hͦ ē qd̓ ipſe dic̄ ī li. i. de li. arº. Pōt gͦ illi legi que tuēdorū ciuiū cā vim hoſtilē eadem vi repelli iubet ſine libidīe obtēꝑari. ⁊ de om nibus miniſtris qui iur̄ atqꝫ ordīe ptātibꝰ quibuſcūqꝫ ſubiecti ſunt illud dici pōt. ſed illi hoīes lege īculpata. quo īculpari queāt eē no video. Nō enī eos lex cogit occidere. ſꝫ relīquit ī ptāte liberū. itaqꝫ ē eſt neminē necare pro his rebus. quas īuiti poſſut ami ttere. ⁊ ſic lex nō ē culpabilis: licet cōcedat aliqua fieri que nō fiunt ſine libidine. īmo illi qui faciūt qd̓ nō p̄cepit lex ꝙ faciāt illa ſꝫ dimittit eorū arbitrio. an lex Quarto queritur nālis d̓riuet̉ vniuerſaliter a lege eterna. Ad qd̓ ſic. Deriuatio legū a lege eterna ē ꝑ rōneꝫ app̄hendētē lege eterna. Sꝫ ſoli rationali creature cōceſſu ē uide̓ legē eternā ⁊ ꝯſulē ſicut dicit Augꝰ in li de ꝟa religione. gͦ lex naturalis ſolū ꝓut ē ī creatura rōnali deri uat̉ a lege eterna. Cū gͦ ſit lex naturalis in creatura rōnali vl̓ irrōnali ſic̄ dic̄ yſidorꝰ 2º ethimologiaꝝ ꝙ lex naͣlis ē quā natura docuit oīa aīalia. gͦ n̄ deriuat̉ vniuerſalit̓ a lege eterna. Maior ꝓpoſitio pꝫ per Aug ī libro de li. arº. Nihil ē iuſtū at̄qꝫ legi timū niſi ꝙ hoīes ſibi ex et̓na lege deriuauerūt. ſꝫ hec deriuatio eſt ꝑ app̄henſionē. Scd̓a ro. Nō ē deriuatio a lege: niſi ſcd̓m actuꝫ ⁊ virtutē legis. ſꝫ actus ſeu virtꝰ legis vt di ctū eſt ⁊ vt habet̉ ī canone ſūt. Imꝑare. ve tare. ꝑmi tte. cōſulere. punire. p̄miū tribue̓. Sed oēs iſti actus ſolum reſpiciūt rōnalem creaturā: quia nō fit p̄ceptio nec ꝓhibitio ꝑ legē niſi rōnali creature ⁊cͣ: nec p̄mīatio: nec cōſultus. gͦ ſolū lex ꝓut eſt in creatura rōnali deriuat̉ ab eterna lege. Aliꝗs di ceret ad hͦ ꝙ iſti ſūt ꝓprii actꝰ legis. nec ẜꝫ eos fit deriuatio legis. īmo ē cōis actꝰ ipſiꝰ ſ. artare. ſcd̓m quē fit deriuatio ⁊ hͦ cōuēit legi eterne reſpectu rōnal̓ ⁊ irrōnal̓ crea ture. ꝗa artat īquātū determīat potētiaꝫ que ē īdetermīata ī rōnali creatura ⁊ irro nali. Et ſic ſcd̓ꝫ rōnē artatiōis ē deriuatio Un̄ augꝰ. ſuꝑ gen̄. Oīs natura vſitatiſſi mos curſꝰ hꝫ: ⁊ qͣſdā naturales leges ſuas. ſcd̓m quas ſpiritꝰ vite ꝗ creatꝰ hꝫ quoſdaꝫ actus ſuos det̓īatos. quos etiā mala volun tas nō pōt excede̓. Et ſil̓r de elemētis dicit ip̄e: ⁊ elemēta hiꝰ corporea habēt definitaꝫ vim ⁊ qͣlitates ꝓprias. quid vnumquodqꝫ valeat quid non valeat ex quo patet. ꝙ ar tatio illa reſpicit omnē creatura. Sꝫ cōtͣ hͦ obicit̉ quia creatura irrōnal̓ artatur ex neceſſitate rōnalis: n̄ cū ſit arbitrio libera. gͦ equiuocē ē artatio ī illis. ⁊ nō ẜm aliqua rōne cōmune. ex qͦ ſeꝗt̉ illud qd̓ priꝰ. Ad oppoᵐ Oīs boītas ē vniuerſaliter a bōita te eterna. gͦ oīs lex natural̓ cū ſit bona eſt vniuerſaliter a lege eterna g⁊c. Sol̓o di cēdū ꝙ oīs lex naturalis ē a lege eterna. tr̄ ſcd̓m ꝓpīquiꝰ ⁊ r̄motiꝰ: ſcd̓m ꝙ nͤ. ī ꝗbus ē ſe habet ſcd̓m ꝓpīquiꝰ ⁊ remotiꝰ ad deuꝫ. Eſt enī lex naturalis triplex. quedā que re ſpicit ordineꝫ rōnalis creature de qͣ habet̉ ad Ro2º. Cum gentes que lege nō habēt naturaliter ea que legis ſūt faciūt. ⁊ ēt dic̄ ibi glo. Lex nͤ. quā intelligit vnuſquiſqꝫ et ſibi ꝯſcius ē quid ſit bonū ⁊ quid malum. Itē ē lex natural̓ reſpiciēs ordinē creat̉e irrōnal̓ ſēſibil̓: de quā dic̄ Yſidorꝰ. Lex na turalis ē qua nat̉a docuit oīa animalia vt maſculus cū feīa. Itē ē lex naturalis reſpi ciens ordinē oīs alteriꝰ creature.ſ. irrōnal̓ ⁊ īſenſibil̓ de qua dic̄ Augꝰ. ī li. ſoliloꝗoꝝ. Deꝰ cuiꝰ legibꝰ rotāt̉ poli: ⁊ curſus ſuos ſi dera ꝑagūt. ſcd̓m has differētias vniuerſa let̉ ē lex naturalis a lege eterna. prīa tamē pinquiꝰ qͣꝫ ſcd̓a ⁊ tertia: ⁊ ſcd̓a qͣꝫ tertia. ſcd̓m ꝙ rōnalem creaturā coſtat eē ꝓpino orē deo qͣꝫ ſēſibilē. ⁊ ſēſibilē ꝙͣ īſenſibilē et irrōnalem. Ad primā rōnem in ꝯtrariū dd̓ ꝙ duplex ē nocio legis eterne ẜm Augꝰ Una ē lex eterna qua iuſtū ē vt oīa ſint or dinatiſſima. Alia eſt lex eterna que ē ſū ro cui obtēꝑādū eſt. qua mali miſerā. boni bona vitā ſequūt̉. Ex quibꝰ pꝫ ꝙ lex eterna dicit artem diuinam ⁊ ſapiētiā īquātum ordinat creaturam ⁊ motuꝫ creature. ⁊ ita ordo ſcd̓m legē ī oī creatura eſt ab ea ⁊ lex ſīl̓r. ſꝫ ordo duplex. Quedā.n. creat̉a ē dn̄a ſui actꝰ ſicut rōnalis. quedā nō ſic̄ irrōnal̓ creatura. ordinat gͦ lex eterna ordine neceſ ſario actū irrōnal̓ creature. actū āt rōnalis nō ordinat ordine neceſſario ſꝫ relīquit eū in arbitrio. Ꝙ gͦ obicit̉ ꝙ deriuatio a le ge eterna ē ſcd̓m apprehēſionē. dicendū ꝙ dicit̉ reſpectu legis tēporal̓. ⁊ n̄ reſpectu legis naturalis. Unde Augꝰ loquit̉ de lege teporali cū dicit nihil iuſtū atqꝫ legitimuꝫ c ⁊ rō huiꝰ eſt. quia lex naturalis ē ī nobis ſine noſtra cooꝑatione ſꝫ ex dei indicione ⁊ īpreſſione. Imprimit enī vim ordinis na turalem ipſe deꝰ in rōnali ⁊ ī irrationali creatura. ſꝫ in lege temporali nos cooꝑamur ad hoc ꝙ ſit in nobis. h̓ aūt cooꝑatio ē ꝑ rō nē app̄hēdētē. ⁊ iō de illa ītelligit̉. Ad 2ª dp̓ ꝙ ſicut caleface̓ dic̄ actu ꝑ ſe ⁊ prīcipa lē ignis indurare actū cōſequēte ⁊ nō prin cipalē. Ita artatio dicit effectū cōſequente lege. ſꝫ actꝰ principal̓ currēs in oēs ⁊ ſecūdū quē fit deriuatio ē ordinare. ꝗa lex eterna ē quā iuſtū ē vt oīa ſint ordīatiſſima. ⁊ iſte actus decurrit ⁊ ī p̄ceptiōe ⁊ ī ꝓhihitiōe: ⁊ ī alijs actibꝰ legis: ⁊ vlteriꝰ reſpectu cre ature irrōnalis ⁊ eiꝰ actꝰ quia ordo currit per omnē actū. Un̄ Augꝰ ſuꝑ gen̄. 8º. Uolū tas diuīa ſb̓icit ſibi primitꝰ oīa. Deīde cre turā corporalē ſpirituali. Deinde irrōnaleꝫ rōnali. terreſtre celeſti. Et ſic ordo d̓currit ꝑ oīa. Poſſet etiā dici ꝙ extēſo noīe p̄cepti ſicut nomīe obediētie currit illa deriuatio ſcd̓m rōnem p̄cepti. Extēdimꝰ enī nomen obediētie ad rōnalē ⁊ irrōnalē creaturaꝫ. ſcd̓m ꝙ dicimꝰ oīa obediūt deo. ⁊ h̓ ē natu ralis ſb̓iect. i0Undē p̄s. Mādauit ⁊ creata ſunt. p̄ceptū poſuit: ⁊ nō p̄teribit. Glo. Pre ceptū.i. legē ⁊ cōditionē. ⁊ ſil̓r Anſelmꝰ pͦ Cur deꝰ hō. Unaqueqꝫ creatura cū ſibi pre ceptū ordinē naturaliter: aut rōnabiliter ſeruat deo obedire dr̄. maxime rōnalis cui datum ē ītellige̓ ꝗd debeat. ⁊ ſic extēdēdo p̄ceptuꝫ poſſet dici ꝙ currit illa deriuatio ſcd̓m rationem p̄cepti. Onſequenter eſt q̄ſtio de ſb̓icctꝭ legis et̓ne. Circa qua plura īquirūt̉. Primū ē an volūtas diuina ſit ſb̓iecta legi eterne. Scd̓m ē an filiꝰ dei ſit ſb̓iectus legi et̓ne. Tertiū ē an irrōnabi lia ſit ſb̓iecta legi et̓ne. Quartū ē an̄ rōna bilia ſic̄ mali hoīes ſint ei ſb̓iecti. Quītū ē an boni ſit ei ſb̓iecti. Quantuꝫ ad primuꝫ obicit̉ ſic. Uolūtas dei cōſequit̉ ratiōeꝫ iu ſtitie. unde ē ad bona tātū ⁊ ordīata lꝫ ſua ſciētia ſit bonoꝝ ⁊ maloꝝ. ſꝫ quicꝗd ſequit̉ rationē iuſticie ē ſb̓ lege eterna: quia lex et na ſumma rō nūcupat̉: ⁊ ē ip̄a rō iuſtitie. gͦ volūtas dei ē ſb̓ lege eterna. gͦ ſb̓icit̉ ei 2 rō Anſelmi. i. li. Cur deꝰ hō. Licet ī illis que deū vel le ē cōueniēs ſeqͣtur ſi deꝰ vult hͦ ē iuſtū. tamē in eis que deū velle ē īcōueniēs no ſequat̉. vnde nō ſeꝗt̉ ſi deꝰ vult mētiri ꝙ iuſtū ſit metiri: īmo potius ꝙ ipſe nō ſit deꝰ: ſꝫ generaliter ſequit̉ ecōuerſo. ſi hͦ eſt iuſtū deꝰ vult hͦ. gͦ plus ſequit̉ volūtas dei iuſticiā qͣꝫ ecōuerſo. gͦ ē ſb̓iecta legi eterne. Ad oppᵐ Augꝰ ī li. de trinitate. Uolūtas dei ē prīa rō oīm ſanitatꝭ ⁊ egritudīs p̄mio rū ⁊ penarū. Sꝫ prīe rōnis nō ē rō. gͦ cū lex eterna ſit rō coſtat: ꝙ volūtatꝭ diuīe nō eſt lex eterna. gͦ n̄ ſb̓icit̉ ei volūtas dei. Scd̓a ro Augꝰ. ī li. lxxxiii. q. Qui q̄rit cāꝫ volūtatꝭ diuīe querit maius volūtate diuina: ſꝫ hoc ē īpoſſibile īuenire. gͦ ipſiꝰ nō eſt aliqua cā. nec ro. gͦ cū lex ſit rō eiꝰ qd̓ ē ei ſb̓iectū: non eſt lex. gͦ nō ſb̓icit̉ legi eterne. Tertia rō Anſelmi. Cur deꝰ hō Cū deꝰ liber ſit: nulli legi nulliuſqꝫ iudicio ſubiacet. vt nihil de cens: nihil rectum ſit niſi qd̓ vult. Sol̓o dd̓ ꝙ volūtas diuina nō ē ſb̓iecta legi. īmo ē ip̄a lex eterna. Un̄ dicit Augꝰ. Tatū dif fert ī rōne ītelligentie cū dr̄ lex. ⁊ cū dicit̉ volūtas reſpectu boni īquātū acceptat qd̓ bonū ē. eadē volūtas dr̄ lex īquātū ordinat qd̓ bonū eſt. Ad rōnē gͦ quā obicit̉ ꝙ volū tas dei ſb̓ſequat̉ rōnē. Dicēdū ꝙ ſcd̓m rōnē ītelligētie veꝝ ē ꝙ volūtas dei ē cuꝫ rōne Unde bn̄ ſeꝗtur deus vult hͦ. gͦ hoc habet ronēm. ſꝫ rō illa nihil aliud ē ſcd̓m rē qͣꝫ ip̄a volūtas. Ad ſcd̓ꝫ dd̓ ꝙ aliqn̄ detīat̉ reſpe ctu diminuētis. aliqn̄ reſpectu n̄ diminuē tis. Quādo gͦ volūtas dei determīat̉ reſpe tu diminuetꝭ. ſicut ē metiri nō ſequit̉ iuſti. ad ipſā. īmo ex hͦ ſeꝗt̉ ꝙ nō ſit diuīa volū tas. ſꝫ qn̄ det̓īat̉ reſpectu noͣ diminuētꝭ. ſic̄ ē plue̓. ⁊ hiꝰ actꝰ cū quibꝰ ſtat. tūc ad ipſam ſequitur iuſtitia. ꝑ hͦ ſoluit̉ pͥma rō. Secundo queritur In filius dei ſb̓iciat̉ legi eterne. Ad quod ſic. Ubicūqꝫ īuenit̉ rō ſb̓iectiōis ibi ē dicē ſb̓iectionē ſcd̓m lege aliquā. ꝗa oīs ſb̓iectō eſt ſcd̓m legē aliquā. ſi gͦ ī filio dei inuenit̉ rō ſb̓iectionis ad patre gͦ in eo eſt ſb̓iectio ſcd̓m legē aliquā. ſꝫ nō niſi ſcd̓m legeꝫ eter nā. gͦ ipſe ſcd̓m naturam diuinā ē ſb̓iectus legi eterne. Minor patet qm̄ Hyll̓. in libro de ſynodis ponit ꝟbū cōcilii dicēs. Nō exe qͣmus uel cōꝑamus filiū patri. ſꝫ ſubiectum ītelligimus ſcd̓m diuina naturā. Eſt ergo ſb̓iectus ſcd̓m ius legis eterne. Scd̓a ro habet̉ ī eodē. Si quis vnū deū dicēs. xp̄m aūt āte oīa ſecula filiū dei obſecutū patri ī creatiōe oīm. nō cōfitet̉ anathema ſit. et loꝗt̉ ſcd̓m diuinitatē de filio dei. ſꝫ verbuꝫ obſequii ē ꝟbū ſubiectiōis. hec aūt ſb̓iectio fit ẜuis legis et̓ne. gͦ ⁊cͣ. Ad oppᵐ. Augꝰ. ī li. de ꝟa religionē. Ut nos de īferioribus rebus iudicamꝰ. ſic de nobis ſola ꝟitas iu dicat. De ip̄a aūt nec pater: nec enī minꝰ ē ꝙͣ ip̄e. ⁊ iō que pater iudicat ꝑ ipſu iudicat ⁊ ſcd̓ꝫ hͦ dr̄ ꝙ pater oē iudiciū dedit filio. Si gͦ filiꝰ ē ip̄a ꝟitas. gͦ n̄ ē minor patre. nec de ip̄o pater iudicat. gͦ nō ſb̓icit̉ patri ergo nec legi eterna. Solutio. dd̓ ſcd̓m beatur Hyll̓. ſemꝑ ītelligētia dictorū ex cauſis eſt aſſumēda dicēdi. Un̄ iſte auctoritates de bēt expoī. n extēdi. nomē enī ſb̓iectiōis dr̄ multipl̓r. Aliqn̄ enī ſonat īdigniꝰ reſpectu eius cuiꝰ dr̄ ſb̓iectū. quo dicimꝰ materiam ſb̓iectā forme. ⁊ paſſiua actiuis: ⁊ īferiora ſuꝑioribꝰ. Aliqn̄ enī ſonat īdigniʰ quomō dicimꝰ ſb̓ſtātia ſb̓iectā accidēti. ſubſtantia enī ī eo ꝙ dr̄ ſb̓m dignior ē accidēte. ꝗa dr̄ ſb̓m ī eo ꝙ facit accidens ſubſiſtere. Aliqn̄ aūt ſonat iequale quo dicimꝰ nature ꝟtutē eē ſb̓iectā nature. ⁊ ꝟtꝰ nature ē equalis nꝰ cuiꝰ ē. Prīomo īportat ſb̓iectio habitudīeꝫ ſcd̓m īferioritatē ſicut habitudinē ſb̓iectī reſpectu eius qd̓ ē ſuꝑ illud. Scd̓o modo īportat habitudinē reſpectu eius qd̓ eſt in ſb̓iecto. Tertio mō īportat habitudineꝫ que attendit̉ in hͦ ꝙ dico eē ab alio. ſic ꝟtꝰ ē a natura ⁊ h̓ ē habitudo origīs. hͦ gͦ mō habitudo ſb̓iectiōis filii ad patrē. īportat habitudinē originis ⁊ n̄ īdignitatꝭ. ul̓ infe rioritatꝭ. ſꝫ eqͣlitatꝭ. Un̄ exponēd̓ ē qd̓ dicit̉ no exequamꝰ ⁊cͣ. i. nō dicimꝰ filiū equalē pa tri. ita ꝙ dicamꝰ filiū eē nō ex alio ſic̄ prēꝫ quia filius eſt a patre. Un̄ poſt illā auctori tatē habet̉. neqꝫ enī pluit ex ſe. ſꝫ a domino .ſ. auctoritate patris. Eodē mō intelligēdū ē illud qd̓ dr̄ filiū eē obſequutū patri ī crea tiōe. Nā ꝟbum ob ſequēdi n̄ notat ibi mīo ritatē vel diminutionē potētie in filio. ſed notat in patre pͥmā auctoritatē. vnde ſic̄ ī īperāte ē auctoritas prīa. ī exequete eſt au ctoritas ab illo. ſic filiꝰ habet auctoritatē a patre. ⁊ in patre ē prīa auctoritas creandi res. Et quātū ad hͦ ītelligit̉ illud ſicut et patet ī illo libro. Ex his gͦ nō ſequit̉ ꝙ filiꝰ ſcd̓m diuina naturā ſit ſb̓iectus legi et̓ne. ſꝫ magis ſequit̉ ꝙ ipſe ſit lex eterna. ꝗa lex dicit ius ⁊ ex aliqua prīa auctoritate. ipſi aūt filiꝰ eſt ius ipſū ⁊ rō que ē ex patre. Tertio queritur an irrōnabilia ſb̓iciāt̉ legi eterne. Ad qd̓ ſic Dam. Actus īuolutarii nec precio nec pena digni habēt̉. ſꝫ actꝰ irrōnabiliū ſunt ī volū tarii gͦ ⁊cͣ. Si gͦ legis eterne ē p̄miū tribue̓: ⁊ punire ſcd̓m meritū. Quia lex eterna eſt que mali miſera: boni bonā uita merentur. ⁊ nec irrōnabilia: nec actus eorū cadūt ſub lege eterna. gͦ nō ſubiciunt̉ ei. Ad oppoº Augꝰ. xix. de ci. dei. nullomo aliꝗd legibus ſūmi creatoris ordinatoriſqꝫ ſubtrahit̉. a q pax vniuerſitatꝭ adminiſtrat̉. Quicꝗd gͦ ē ī rerū vniuerſitate cadit ſub ordine legi eterne. gͦ ⁊ irrōnabilia. Sol̓o dd̓ ẜm beatu Anſel. ꝙ irrōnabilia ſubiciūt̉ legi eterne. ſꝫ ē ſubiectio legis eterne naturalis ⁊ ſine iu dicio. Et hͦ mō irrōnabilia ſubiciūtur legi eterne. Alia ē cū iudicio ⁊ hͦ mō rōnabilia ſubic̄iūt̉. Oīs aūt creatura ei ſubicit̉ pͥma ſubiectiōe. Un̄ Anſel. Cur deꝰ homo Una queqꝫ creatura cuꝫ ſibi p̄ceptū ordinē naͣl̓r aut rōnaliter ſeruat deo obedire dr̄. maxīe rōnalis cui datū ē ītellige̓ quid debeat. et ita quelibet creatura obedit ⁊ ſubicitur le gi eterne. Quartoᵐ queritur. tionabilibus. Et pͦ an̄ mali r̄probi ſubiciūt̉ legi eterne. Ad qd̓ ſic. Ro. 8º. Sapiētia car nis īimica ē deo. legi enī dei nō ē ſubiecta. Glo. Unꝰ hō ē eadē ꝗa natura a bono deo cōdita bona. que heri ſapiebat ſcd̓m carnē hodie ſcd̓m ſpiritū.ſ. que dū viciū habet. n̄ pōt ſb̓ici legidei ſic̄ claudicatio n̄ pōt ſb̓ici recte ābulatiōi. Si gͦ īpoſſibile ē ꝙ claudica tio ſubiciatur recte ābulatiōi. Ergo īpoſſti bile eſt ꝙ natura hn̄s viciū ſubiciatur legi eterne. ſꝫ hoīes r̄probi ſūt huiꝰ nͤ. g ⁊cͣ. 2 ro Auguſtini in li. de li. arº. Cum manifeſtu ſit alios hoīes eſſe amatores reꝝ eternaꝝ. alios reꝝ tēꝑaliū. ſic cū duas leges eē ꝯuēit vnā eternā: aliā tēporalē qͦs iſtoruꝫ iudicas eterne legi eē ſb̓dedos. Rn̄dꝫ beatos illos qꝫ eterna lege agē. Miſeris ꝟo tēporal̓ lex īpōit̉. Ergo miſeri reprobi ꝗ̄ ſūt amatores rerū tēꝑaliū ſb̓iciūt̉ legi tēporali. ſic̄ boni legi eterne. ꝗ ſunt amatores eternorū. Cum ita ſe habeant ad illa: ſicut iſti ad iſta. nō gͦ fficiūt̉ et̓ne. Ad oppᵐ Augꝰ ī li. de cathe rirandis rudibꝰ. Nouit deꝰ ordīare deſere tes ſe aīas. ⁊ ex eaꝝ iuſta miſeria ꝑtes infe riores creat̉e ſue ꝯueniētiſſimis ⁊ ꝯgruen tiſſimis legibꝰ admirāde diſpēſationis or nare. Ergo aīe r̄proboꝝ que ſūt deſerētes deum ordinantur ordinē diuino. Sꝫ ordo diuinus eſt lex eterna quā iuſtum eſt vt oīa ordīatiſſima ſit. ergo ſb̓iciunt̉ ordini legis diuine vel eterne. Sol̓o. dd̓ ſecūduꝫ Augꝰ. ī 3º. confe. ꝙ ſb̓ici legi eterne ē dupl̓r vel eiꝰ p̄ceptiōi vl̓ eiꝰ puniciōi. Mali ergo ſbiciūt̉ legi eterne quātū ad punitionē. ſed nō ſue p̄ceptiōi. Un̄ Augꝰ tertio cōfe. Dn̄e qui dimittit te qͦ it aūt qͦ fugit niſi a te pla cido ad te iratū. Nam ibi īuenit legē tuaꝫ ī pena ſua: ⁊ lex tua ꝟitas ē ⁊ ꝟitas tū. Ad primā rōnē ī cōtrariū dd̓ ſcd̓m Anſel. in pͦ Cur deꝰ hō vbi facit talē cōꝑationē Sic̄ ea que celi ābitu cōtinēt̉ nō eē ſb̓ celo: aut elō gari a celo nullatenꝰ pn̄t: nec fuge̓ celū. niſi a apꝓpiquāte. Itē ꝙͣuis hō vl̓ an̄gelꝰ diuīe volūtati ⁊ ordinatiōi ſb̓iace̓ velit. cū eam fuge̓ nō valet. ꝗa ſi vult fuge̓ te ſb̓ volun tate p̄cipiēte. fugit ſb̓ volūtate puniēte et hͦ ēt dicit Boetiꝰ. Ordo cūcta cōplectit̉: ut ſi ꝗs ab aſſignato ordīe receſſit ī aliū: ordi ne relabat̉. ipſa enī lex eterna ſic̄ circl̓s eſt ꝗ enī fugit vna ꝑtē appropīquat alteri. Et iuſiu ipme ita lꝫ mali ab ea r̄ceſſerīt quātū ad p̄ceptio nē ſūt tn̄ ſub ea quātū ad punicionē. Ad ſcd̓ꝫ ꝙ nō ſequit̉. Ꝙ ſi mali ſb̓iecti ſūt legi tēꝑali ꝙ ꝓpter hͦ nō ſit ſb̓iecti legi eterne. īmo qd̓ ſb̓m eſt legi tēꝑali: ē ſb̓ꝫ legi eterne ⁊ noͣ ecōuerſo. ꝗa cōplectit̉ eā: ⁊ circuit oēs leges. Un̄ Augꝰ. ī li. de li. arᵛ. Illd̓ īcōcuſſū teneas ꝙ aꝑtiſſīe iā nō demōſtrauit eos ꝙ tēꝑali legi ẜuiūt: n̄ eē poſſe ab et̓ni liberos. Quinto queritur iu ſti ſb̓iciant̉ legi eterne. Ad qd̓ ſic. i. Thi. i. Iuſto nō ē lex poſita. ſed iniuſtis ⁊ nō ſub ditis. Gloſa poſita.i. īpoſita vt ſupͣ. illum ſit ⁊ ei dn̄et̉ ī illa enī pociꝰ ē: ⁊ cū ip̄a qͣꝫ ſb̓ ip̄a. ꝗa amicꝰ iuſticie eſt. Ex quo pꝫ ꝙ iuſtus cū ſit amator iuſticie nō ē ſine lege eterna. ſꝫ cū ipſa. Ad oppoᵐ. Augꝰ. ī li. d̓e li arº. Iu ſtos ſb̓ eterna lege agere exiſtimo. Sol̓o dd̓ ꝙ iſtud qd̓ dico eē ſb̓ lege pōt dupl̓r ac cipi. vel ꝓut dicit neceſſitate coactiōis. vl̓ volūtatē obediēdi. ſic̄ dicimꝰ ꝙ aliter ē fi liꝰ ſb̓ patre: ⁊ ſeruus. ꝗa ẜuus ſub patre eſt neceſſitate timoris coactꝰ. filius aut volūta te obediēdi. Iuſti gͦ ſūt ſub lege volūtarie ⁊ nō neceſſitate coactionis. Un̄ p̄ſ. In lege domini volūtas eiꝰ. Glo. Aliud ē ī lege eē. aliud ſub lege. ꝗ ī lege ē ſcd̓m lege agit vo lūtarie obediēs legi. Qui aūt ſub lege ē ẜm le Ses agit̉ neceſſitatꝭ timore coactus. Et hͦ mo nō ē iuſtus ſub lege ſꝫ prīo mō vt dictū ē vnde pͦ ſenſu dr̄ ad Gal̓. Miſit deꝰ filiuꝫ ſuum factum ſub lege.ſ. volūtarie ⁊ nō ne ceſſitatis coactione. Sexto queritur qſbiciū an bea tur legi et̓ne. Ad qd̓ ſic Augꝰ. 2º. de ci. dei. In ea certe ciuitate ꝟa iuſtiª ē: de qua ſcri ptura dic̄. Glo. Dicta ſūt de te ciuitas dei ⁊ vocat̉ ciuitatē illā beatitudine. gͦ ī ea eſt vera iuſticia gͦ ⁊ ordo iuris: ⁊ ita lex. Ergo beati ſūt ſb̓ lege. Scd̓a rō p̄ſ. Cuſtodiā legē tuā ⁊cͣ ſēꝑ. Caſſiodorꝰ dicit ⁊ diſtīguit legē preſētem a lege que erit poſt. ſꝫ alia erit lex dnī qͣꝫ ſe ꝓmittit cuſtodire ppl̓s ſāctiſſimꝰ Scit enī ꝑ hac vmbrā legis ad miniſteriū legis eterne aſcendi. Nouit et ꝯſuetudinē ageloꝝ ⁊ ptātū. dominū ſine fine laudare. ſcit ſūme beatitudinis eſſe ſolēnitate dn̄m iugiter cōtueri. Scit deniqꝫ fideliū ibi eſſe leges quas ſe ꝓfeſſus eſt ſine fine ſeruare. Si gͦ ī eterna beatitudīe ſūt leges. gͦ beati ſunt ſb̓ lege. Ad oppᵐ Augꝰ in li. de li. arº. Lex eterna ē quā mali miſerā. boni bonam vitā merēt̉. ꝑ legē gͦē mereri. ſꝫ ī beatitudi ne nō eſt tēpus merēdi. gͦ nec ordinādi ſub lege. Sol̓o dd̓ ſcd̓ꝫ Augꝰ. de li ar. Lex et̓na ē cui ſꝑ obtēꝑandū ē. ⁊ ꝑ quā mali miſeraꝫ ⁊cͣ. Quātū gͦ ad hͦ ꝙ dr̄. Per quā mali mi ſera ⁊cͣ. nō manet lex ī patria. ꝗa ibi non eſt mereri. Sꝫ quātū ad hͦ ꝙ dr̄. cui ſꝑ ē obtēꝑā dū manet ip̄a lex ī patria. Et quātū ad hͦ ſūt boni ſub lege.ſ. cōformādo voluntateꝫ ſuā volūtati diuine. hͦ enī mō obtēꝑanduꝫ legi eterne. Et quātū ad hͦ loꝗt̉ Caſſidor. Nonaᵉ queſtio abꝰ effectibꝰ legis et̓ne reſpectu rōnal̓ creature Et prīo querit̉ de numero ipſoꝝ effectuum ī generali. Scd̓o querit̉ de ipſis effectibꝰ ī ſpeciali. ⁊ ſic iſta queſtio ꝑtit̉ ſic. quoniaꝫ pͦ querit de effectu p̄ceptiōis ⁊ ꝓhibitiōis. Scd̓o querit̉ de effectu ꝓmiſſiōis ⁊ cōſilii. Tertio de effectu punitionis ⁊ premiatio nis. ſed he queſtiones tractate ſunt pͦ libro queſtiōe de volūtate. Quātum ad primum obicit̉ ſic Yſidorus. Oīs lex aut punit aut vetat. aut p̄cipit. gͦ ī omni effectu legis eſt punire. vel vetare. vl̓ p̄cipe. Ergo nō ſunt niſi iſti tres effectꝰ legis eterne. Ad oppꝰ q̄cūqꝫ ſūt eadē ẜꝫ eſſētiā hn̄t eādē ꝟtute ⁊ eādē drīaꝫ effectuū. ſꝫ volūtas dei ⁊ lex et̓ na ſūt eadē ſcd̓m eſſētiā. Cū gͦ effectus vel ſigna volūtatis diuīe ſit quīqꝫ ⁊ non tria tatū.ſ. p̄ceptuꝫ. ꝓhibitio. cōſiliū. ⁊ ꝑmiſſio. īpletio ſeu oꝑatio. gͦ erūt quīqꝫ effectꝰ legis eterne. ⁊ nō tres tātū. Scd̓a rō quia ſicut dic̄ Yſidorꝰ ⁊ legis cōſultꝰ Uirtꝰ legis tē poral̓ cōſiſtit ī iſtis differetiis effectuū. qui ſūt p̄cipere. vetare. conſule̓. ꝑmitte̓. puni re p̄miare. Ergo cū lex tēporal̓ trahat̉ a lege eterna ſicut viſū ē patet. ꝙ iſti ſex effectus ſūt legis eterne ⁊ non tres tātū. Tertia ro lex eternāᵉ reſpicit actū rōnal̓ creature. Aut gͦ reſpicit actū qui factꝰ ē aut ꝗ facien dus eſt. ſi actū ꝗ factus ē. aut ille eſt bonus aut malꝰ. ſi bonus ſic retribuit. ſi malus ſi punit. gͦ ſunt duo effectus ipſiꝰ ex ꝑte actꝰ rōnal̓ creature facti. Si aūt reſpiciat actuꝫ fiendū. aut ille actꝰ ē abſolutꝰ aut cōꝑatus Ul̓ ſic Aut reſpicit ip̄m abſolutē aut cōꝑa tīe. ſi abſolute. aut ille eſt actꝰ bonꝰ aut ma lus. ſi bonꝰ ſic p̄cipit ſi malus ſic ꝓhibet. ſi cōꝑatiue. aut ille eſt bonꝰ aut malus. Si bo nus ſic reſpectu eius ē cōſiliū ꝗa conſilium eſt reſpectu melioris boni. ſi malꝰ ſic ē per miſſio que ē reſpectu mali. vl̓ ꝓpter hͦ ꝙ n̄ fiat peiꝰ. aut ꝓpter hͦ ꝙ fiat bonū melius. habet gͦ quātuor differētias effectuū ex ꝑte actus rōnalis creature fiēdi. ⁊ duos ex ꝑte facti. Et ſic ſūt ſex differētie effectuū legis eterne reſpectu rōnalis creature ⁊ nō pl̓es Sed adhuc uidet̉ ꝙ dēt eē ſeptimꝰ. quoniā oīs actus rōnalis creature ē ordīatꝰ a lege Si gͦ ē aliꝗs actꝰ ꝗ non eſt imꝑatus a lege eterna nec ꝓhibitꝰ nec ꝑmiſſus. nec cōſultꝰ ⁊c Ergo erit aliqͣ differentia effectꝰ legis et̄ ne preter p̄dictas reſpectu illiꝰ actꝰ ordinā di. Minor pꝫ ꝗa quidā ſunt actꝰ rōnalis creature indifferētes. qui nec ſūt īꝑati nec vetiti ⁊cͣ. ꝑ legē eterna eos aūt oportꝫ ordi naqe ꝑ ea gͦ ⁊cͣ. Et ſic deficit vn̄ꝰ ī p̄dicta aſſignatiōe. Sol̓o dd̓ ꝙ oīs actꝰ eterne legis reſpectu rōnal̓ creature cōprehēdūt̉ in iſtis ſex. ſic̄ patꝫ ꝑ rōnem que dicta eſt ī qua aſſignat̉ numerꝰ eoꝝ. Ad rōneꝫ pͥmā q̄ obicit̉ ꝙ nō ſūt niſi tres. ẜm Yſidoꝝ dd̓ ꝙ Vſidorꝰ loquit̉ de lege hūana: ⁊ nō de le ge diuīa. Lex aūt hūana reſpicit malū ꝑ ſe. vt ip̄m coherceat: bonū ꝟo ꝑ accidēs. lex ꝟo eterna ecōuerſo. ſcilicet bonū ꝑ ſe reſpicit malū ꝑ accidēs. Intell̓r gͦ illd̓ ꝟbū Yſidori de lege hūana que īpoſita ē ad hͦ vt maluꝫ coherceat. Un̄ dicit ip̄e Yſidorꝰ. facte ſunt leges vt eaꝝ mētu hūana coherceat̉ auda cia. tutaqꝫ ſit inter reprobos īnocentia ⁊ ī ipſis formidato ſupplitio r̄frenet̉ audacia nocēdi facultas. Ex qͦ patet ꝙ lex hūana re ſpicit ꝑ ſe malū vt ip̄m coherceat. ⁊ ſcd̓ꝫ hͦ ꝑ ſe hꝫ p̄dictos effectꝰ tres ꝑ accidēs. alios qui reſpiciūt bonū poſuit ꝟo ī illa aſſigna tione actꝰ ꝑ ſe. Nā cū lex tēporalis r̄ſpiciat malū aut reſpicit ipſū abſolute aut coꝑate. Si abſolutē hͦ dupl̓r. quia aut ul̓ faciēdū. ⁊ ſic ꝓhibet ip̄m. aut ut factu. ⁊ ſic punit pre ip̄o. Si ī cōꝑatione vt.ſ. nō fiat peiꝰ hͦ mo ꝑmittit ip̄m. Nam ꝑmittit illicita ne fiant grauiora ſic̄ dic̄ Yſidorꝰ. Ad aliā qͣſtioneꝫ que ē de volūtate eterna ⁊ lege dd̓. ꝙ pli res ſunt actus legis eterne ꝙ tres ſic̄ volū tatis. ſꝫ tamē differūt. lꝫ enī volūtas diuīa: ⁊ lex eterna ſit eadē ſcd̓m eſſētiā. differūt tamē ſcd̓m ronē ītelligētie. ꝗa volūtas re ſpicit actū. lex ꝟo ordinē actꝰ. ⁊ iō erit acci pere ſigna volūtatꝭ ẜꝫ differētiā actꝰ ⁊ effe ctus legis. ſcd̓m differētiā ordīs actꝰ. Act ꝟo dupl̓r r̄ſpicit̉ a volūtate. ꝗa volūtas re ſpicit actū. aut dū fit. aut dū faciēdꝰ eſt ſi dū fit aut ille actus ē honꝰ aūt malus. ſi bo nus ſic ſignuꝫ volūtatꝭ diuīe dicit̉ īpletio ſeu oꝑatio. ſi malus ſic ꝑmiſſio. Uū Augꝰ. ench̓. Oē qd̓ fit aut fit uolūtate dei ꝑmittē te aut oꝑante. ſi aūt reſpicit actū vt fiēdū aut r̄ſpic ip̄ꝫ vt abſolutē vitādū. aut ut ab ſolutē faciēdū. aut ī cōꝑatiōe vitādū vl̓ in cōꝑatiōe faciēdū. Prīomo ꝓhibet. ſcd̓o pre cipit. 3º. mō cōſulit. ꝗa cōſiliū nō ſolū ē r̄ſpe ctu melioris boni faciendi: īmo ēt reſpectu minoris mali vitandi. ſicut reſpectu culpe venialis. Un̄ eccleſiaſtici. 18. Poſt cōcupiſ cētias tuas nō eas. ſꝫ lex et̓na r̄ſpic̄ ordineꝫ actus. reſpicit enī actum vt factū. Ordo aūt actꝰ ē duplex.ſ. ordo r̄tributionis: ⁊ or do executiōis. Si reſpicꝭ ordinē r̄tributiōis ſic habet duos effectꝰ.ſ. punire ⁊ p̄miare. ſꝫ punire eſt reſpectu mali. premiare reſpectu poni. Si aūt reſpicit ordine actꝰ ī executiōe aūt ille ordo ē abſolutꝰ aut cōꝑatꝰ. Si cōꝑa tus. aut reſpectu boni. aut reſpectu mali. ſi r̄ſpectu boī ſic ē cōſiliū. ſi reſpectu mali eſt miſſio. Si abſolutꝰ ⁊ reſpectu boni ſic eſt p̄ceptū Si abſolutꝰ ⁊ reſpectu mali ſic ē ꝓ bibitio. Ad vltima rōne qua obicitur de actibꝰ īdifferētibꝰ rōnal̓ creature dd̓ ꝙ or do taliū actuū ē ꝑ effectū legis ꝗ ē ꝑmiſſio ſed ꝑmittere ē dupl̓r. ſicut habet̉ ī decretꝭ di. 3ª. officiū ſeculariū ſiue eccleſiaſticarum legū ē p̄cipere qd̓ neceſſe ē fieri. aut ꝓhibe̓ qd̓ malū ē fieri. ꝑmitte vel licita vt pͥmium tribue̓. uel quēdā illicita vt dare libellum repudii ne fiāt grauiora. ⁊ ſic eſt ꝑmiſſio li citoꝝ: ⁊ illicitoꝝ grauiora ne fiant. Prīo gͦ mō loquēdo de ꝑmiſſiōe ordināt̉ ꝑ ipſū actꝰ īdifferētes. ꝗa ſi ſic coartaret̉. li. ar. ꝙ oīa eī p̄ciperēt̉ vl̓ ꝓhiberēt̉ eſſet ei ꝑiculū priua ricationis. ⁊ iō factū ē ꝙ ꝗdā actꝰ ſūt eī in ꝑmiſſionē: ſicut ea que licita ſūt. ꝑ hͦ enī ꝙ talis ē ꝑmiſſio ordinat̉ ad ſalutē. ¶ Diuuante diui na gratia. Cōſequēter īquirendū e de legibꝰ deriuatꝭ a lege eterna ad ordinā dā rōnalē creaturā. Haꝝ aūtᵇ quēdā eſt rō nali creature īdita vt lex natural̓. Quedā ꝟo impoſita ſeu addita. vt lex Moyſi: lex euāgelii ⁊ hūana. prior gͦ inquiſitio erit de lege naturali. Cōſequēter ꝟo de legibus ad ditis: quātū ꝑtinet ad theologica īquiſitio ne. Te lege aut naturali īquiſitio eſt talis. Prio an ſit. Scd̓o quid ſit. Tertio quo ſit. Quarto quoꝝ ſit. cū querit̉ an̄ ſit. Prīo abſo lutē querit̉ an talis lex ſit que ſit ratiōnali creature indita. Scd̓o dato ꝙ ſit. an creata vel īcreata ſit. Ad primumᵗ ergo arguit̉ ſic. Ro. 2º. Cū enī gētes que legē nō habet naturaliter ea que legis ſūt faciunt. Slo. Et ſi nō habēt legē ſcriptā habēt na turaleꝫ tamē qua quiſqꝫ intelligit: ⁊ ſibi co ſcius eſt quid bonū ⁊ quid malū. Ex qͦ patꝫ ꝙ lex naͣlis ē Scd̓a rō ibidē ad Ro. dr̄. Opꝰ legis ſcriptū ī cordibꝰ ſuis. Glo. i. fir mitar īpreſſū rationi eoꝝ. dum illa oꝑa lau dāt que lex iubet. illa dānat quē lex ꝓhibꝫ. Ergo cū hͦ ſit naturale cuilibet homini. pꝫ ꝙ lex naturalis eſt. Tertia rō eccleſiaſtici 14º. addidit ill̓ diſciplinaꝫ ⁊ lege vite. Glo. naturalē quā dedit homini vt ſb̓iceret̉ ſuo creatori: ⁊ bonoꝝ opū ī ſe honorificētiā cu ſtodiret. gͦ lex naturalis eſt. Quarta ratio ē lex natural̓ ī irrōnali creatura īſenſibili quā dirigit̉ in finem Un̄ Iere. 31. Si defece riūt leges iſte.ſ. ſolis ⁊ lune ⁊ ſtellarū celi. Ex quo patet̉ ꝙ ſūt leges celi ⁊ terre. ſil̓r ē lex īnata irrōnali creature ſēſibili ſcd̓m ꝙ dic̄ Yſidorꝰ. dicit ꝙ lex natural̓ ē quā nat̉ a docuit oīa animātia. ꝑfectior āt ē creatura rational̓ oībus iſtis. Ergo neceſſe ē ponere ꝙ habeat legem naturaliter ſibi īdita: qua dirigatur ⁊ regulet̉ ī ſuū finem. Ergo lex natural̓ vniuerſaliter habet eē. Quīta ro rōnal̓ creature ē debitrix voluntarie facie di bonū ⁊ vitādi malū. Si gͦ nō pōt facere bonū ⁊ vitare malū voluntarie niſi priꝰ co gnouerit. gͦ naturalit̓ hēt notionē faciendi bonū ⁊ vitādi malū. hͦ aūt legē naturalem dicimus ꝑ quā hͦ cognoſcit. Sexta ro. Qm̄ ſicut aīa nata ē ad cognoſcēdū uerū: ita na ta ē ad oꝑandū bonū. Si gͦ prīcipia cogno ſcēdi ueꝝ ſūt īnata nͤ cuiuſlibꝫ diſcētis: ⁊ prīcipia faciēdi bonū. Cū gͦ ſit aīa debitriy faciēdi bonū ⁊ fugiēdi malū. gͦ hꝫ prīcipia īnata ꝑ que regulet̉ ī faciēdo bonū: ⁊ fugiē do malū: de quibꝰ ē lex que naturalis dicit̉. Septīa rō. Iere. 5. Qui habētes oculos no videtis. Gloſa dat ītellige̓ ꝙ abſqꝫ p̄cepto naturaliter debemꝰ ītellige que recta ſūt. ghabemꝰ legē naturaliter ad hͦ nobis īdi ta. Ad oppoᵐ. Tria ſūt prīcipia. deꝰ. vo lūtas ⁊ natura. Uolūtas ē ſuꝑ naturā. De autē ſupͣ vtrūqꝫ. gͦ volūtas ē ſupͣ naturalia ex cōditiōe ſua. gͦ ⁊ ſupͣ omnē legē nature. gͦ nulla ē lex nature: que p̄ſcit li. ar. ſeu uolū tati. gͦ librū arbitriū non hꝫ ea. ⁊ ſicut nec ipſū. ita nec alia. gͦ lex nat̉alis nō ē indita ⁊cͣ. ⁊ ita n̄ ē. Scd̓a rō Augꝰ ē. Lex eterna ē nobis naturaliter īpreſſa. gͦ ip̄a habet legeꝫ eternā ſibi īpreſſā quā iudicat oīa īteriora exteriꝰ aūt hꝫ lege ſcriptā quā iudicat exte riora. ſic̄ lege moyſi ⁊ euāgelicā. Ergo cum iſta duo ſufficiāt. vanū ē pone̓ aliam legē ſi bi īditā quā naturalē dicamꝰ. Maior patꝫ ꝑ Augꝰ. in li. de li. ar. i. ꝗ dic̄. Ut breuiter legis eterne que nobis īpreſſa ē notionem explice̓. hͦ ē qua iuſtū ē vt oīa ſit ordīatiſſi ma. Tertia ratio eccleſiaſtici. 15. Deus ab īitio conſtituit hominē: ⁊ reliquit illum in manu cōſilii ſui. adiecit mādata ⁊ p̄cepta ſua Suppoſito āt ꝙ nō adderēt̉ nihil eſſet ei peccatū qd̓ faceret. ſi gͦ liberior eēt rōna lis creatura. amoto pcc̄o qͣꝫ poſito. ꝗa poſſe peccare n̄ ē libertatꝭ: ⁊ ī ſūma ſua libertate creatuꝫ eſt li. arᵐ. gͦ nūqͣꝫ cōcreatū ē cū illo. nec ei īditū mandatū nec p̄ceptū: ⁊ ita nec lex: cū eius ſit p̄cipe̓. gͦ nec habet lege naͣlē. Quarta rō. li. arᵐ abſolutū ē ab oī neceſſita te. ſꝫ lex naͣlis ligat neceſſitate. gͦ abſolutuꝫ ē ab ea. Mīor pꝫ ꝑ Augꝰ. ſuꝑ gen̄. ad litt̓aꝫ Oīs nͤ uſitatiſſimꝰ curſꝰ hꝫ quaſdaꝫ naͣles leges ſuas ſcd̓m quas ſp̄s vite ꝗ creatꝰ eſt hꝫ quoſdā appetitꝰ det̓īatos: quos et mala volūtas nō pōt excede̓: ſꝫ lex que nō pōt ex cedi a volūtate eſt lex neceſſitatꝭ. Ergo lex natural̓ ē lex neceſſitatꝭ. Quīta rō Ex ꝑte ſēſꝰ n̄ ē forͣali qͣ īnata ad hͦ ſic̄ r̄gula: ut na tura ſēſibilis ꝑueniat ad ſuū finē. gͦ nec ex ꝑte nature ītellectual̓ cū ſit ꝑfectior ꝙͣ ſēſi bil̓. Sed tale ꝗd pōit̉ eē lex natural̓.ſ. ut ſit r̄gula natural̓: q̄ aīa cognoſcat ꝗd faciēdū ſit: ⁊ ꝗd no. gͦ non eſt in creatura rationali nec ſimiliter ī alijs gͦ no ē. Sol̓o dd̓ ꝙ lex naturalis eſt ſicut dicit apoſtolus. et ī crea tura rōnali. Na ſic̄ cognitīa hꝫ prīcipia ꝟi ſibi innata: ⁊ notione illoꝝ ſic̄ hic. Omne totū ē maiꝰ ſua ꝑte: ⁊ de qͦlibet affirmatio l̓ negatio: ita ⁊ motīa r̄gula hꝫ ſibi īnatam ꝑ quā regulat̉ ī bonū. hāc aut legē appellaꝰ naturale. Ad pͥmā rōnē ī cōtrariū quā obi cit̉ ꝙ li. arᵐ ē ſupͣ legeˡ naturalē dd̓ ꝙ ē lex naturalis īfra li. arᵐ ⁊ ſupͣ li. ar. ⁊ preter li. ar: ⁊ cū li. arº. ⁊ extra li. arᵐ. Infra li. ar eſt ſcd̓m ꝙ dicit Damꝰ. Ꝙ quedā vires ſūt que r̄cipiūt ⁊ obediūt li. arº. ſicut ē vis ge neratiua que liarº ſb̓icit̉. ꝗa ſi vult homo generat: ⁊ ſi nō vult nō. Un̄ ē ī ſua ptāte non generare. Lex gͦ naturalis que regulat motu nature obedietꝭ ſiue ſubiecte li. ar.ſ. huiꝰ virium. ip̄a ē īfra li. arᵐ. ſic̄ lex genera tionis. ⁊ hoc ſenſu dicit̉ eſſe voluntas ſupͣ naturā.ſ. ſubiectā. hͦ ē ſcd̓m illā ꝑte quā naͣ ei ſb̓icit̉. Et de hac lege naturali dr̄ ꝙ ipſa ē: quā natura docuit oīa animātia ſicut eſt lex generationis. Itē ē lex natural̓ p̄ter li. arᵐ. ſic̄ illa que r̄gulat motū viriū que n̄ obediūt neqꝫ ſb̓iciunt̉ li. ar. ſic̄ vult ꝑamꝰ. ſic̄ ē uis digeſtīa retētīa: ⁊ hiꝰ uires naͣles. hͦ mō lex natural̓ n̄ ſolū ſe extēdit ad naͣm īferiorē. ſꝫ ad omnē naturā habentē appeti tū determīatū. ſcd̓m hāc enī ē appetit det̉ mīatꝰ ī vnoquoqꝫ. ⁊ ſcd̓ꝫ hͦ ē natural̓ appe titꝰ felicitatꝭ. Et ī hͦ ſēſu dic̄ Augꝰ. ſupͣ gen̄ ꝙ ſūt leges ſcd̓ꝫ quas ſp̄s vite hꝫ appetitꝰ determīatos: quos et mala volūtas nō pōt excede̓. Itē ē lex natural̓ cū ip̄o li. ar. hoc mō lex naturalis ē quāʰ quiſqꝫ ītelligit ⁊ ſi bi cōſciꝰ ē quid bonū ⁊ ꝗd malū. Itē eſt lex naͣlis ſuꝑ li. ar. ⁊ ſic lex naturalis ē lex īcreata: que ē lex ſūme illiꝰ nͤ īcreate. ⁊ ſic loquit̉ glo. ſuꝑ illd̓. xi. ad Ro. Tu aūt cōtra natura inſertus es ī bonā oliuā. dicēs ꝯtra illā ſūmā naͣt̉e legē a noticia remotiua ſeu īpiorū ſeu īfirmoꝝ. tamē deus nullo modo facit. ꝗa cōtra ſe ip̄m nō facit. Et hͦ modo dicit Augꝰ ī li. de ꝟa r̄ligiōe. Cum mēs hūa naͣ mutabilitate pati poſſit erroris: apparꝫ ſuꝑ mentē noſtra eē legem que ꝟitas dicit̉ Itē ē lex naturalis extra li. arᵐ. ⁊ ſic dr̄ ī decretꝭ ꝙ lex natural̓ ē que ī lege ⁊ ī euan gelio cōtinet̉. ⁊ hͦ ē ꝗa ip̄a a lege naturali extrahit̉: ut p̄cepta moralia ⁊ iudicia ⁊ hu Si gͦ li. arᵐ vnomo hꝫ lege naturalem: que ſibi ꝯcreata eſt tanqͣꝫ regula: que tamē ſupͣ ipſuꝫ eſt inquātū ē regula ipſi. Ad ſcd̓ꝫ dd̓ ꝙ cuꝫ dr̄. Lex et̓na nobis naͣliter īpreſſa ē h̓ ē notio eius ſic̄ pꝫ ex ꝟbis Augꝰ. Notio aut illa legis eterne īpreſſa aīe nihil aliud ēqꝫ ipſa lex naturalis in aīa: que quidē eſt ſimilitudo ⁊ ymago ipſiꝰ diuīe legis: ⁊ di uine boītatꝭ ī aīa. Un̄ lex natural̓ eſt notio legis eterne īpreſſa aīe. ſic̄ ymago que eſt ī ſigillo īprimes eſt. Imago aūt que ē ī cera ⁊ ī preſſa: ⁊ ē ſil̓itudo ⁊ ymago illiꝰ que ē ī ſigillo. Ita ē hic quia lex eterna ē īprimes. lex naturalis ē īpreſſa aīe. Ad tertiā qua obicit̉ ꝙ li. arᵐ eſſet liberiꝰ ſi eſſet abſolutū a lege ⁊ a mādatꝭ. dd̓ ꝙ nō Lex enī natural no detrahit libertati eiꝰ. ſꝫ ē regula liberta tis ſue. Anſelmꝰ aūt dicit ꝙ libertas nō eſt dicēda ad id qd̓ nō expedit: nec qd̓ nō decꝫ Ponat̉ aūt ꝙ nō eſſet lex vel mādatu indi tū aīe adhuc īdecēs eſſet ꝙ aīa ſe ſb̓iceret vilibꝰ ⁊ īferioribꝰ. ſic̄ peccato ⁊ ſēſualitati Regulat̉ aūt ꝑ lege ſibi īdita: ꝙ ita nō ſb̓i citur: ⁊ iō lex gubernat ⁊ dirigit eiꝰ liber tateꝫ. Ad quartā dd̓ ꝙ eſt quidā appetit rōnalis creature det̓mīatꝰ. ſic̄ qui eſt ex ꝑ̄ti finis.ſ. appetitꝰ beatitudīs: ⁊ odiū miſerie Lex gͦ naturalis regulans iſtū appetitum ē lex neceſſitatꝭ ē etiā appetitꝰ ipſiꝰ det̓īatꝰ. ſ. ꝙ libeꝝ arbitriū pōt appete vl̓ nō appe tere. pōt moue̓ vel nō mouē. ⁊ hiꝰ appetitꝰ ⁊ actuū talium liᵐ. arᵐ. Regula eſt. Lex na turalis que nō ē lex neceſſitatꝭ: que ēt recte dicit̉ lex natural̓. eo ꝙ cū ip̄a natura nobis indita ē. Ad quīta rōne dd̓. ꝙ non ē ſil̓e de ſēſu ⁊ intellectu. quoniā finis ſēſibil̓ na ture: finis dico ītētiōis: nō det̓īat̉ ſup̄ ipſā qꝫ ī ſe. Un̄ ip̄a ē ſibi finis. ſꝫ rōnal̓ natura habet finē determinatū ſup̄ ſe ipſā quēad modū ſuū principiū. finē dico quē habet de ſua ītētionē. illū enī nō habet de ſe nec ī ſe ſicut ſenſibilis. Unde eccleſiaſtici. 17. Fecit deꝰ hominē ad ymaginē ſua: ⁊ iteꝝ conuer tit illū in ipſū. Uū qd̓ ē ei prīcipiū ē ei finis ⁊ ita ſupͣ ſe habꝫ finē: qd̓ enī ē ad ymaginē nūqͣꝫ termīat̉ ad ſe: ſꝫ ad illd̓ cuiꝰ ē ymago. Et iō neceſſe ē ꝙ habeat aliꝗd ſibi īpreſſū tāqͣꝫ regulā ꝑueniendi ad finē Illud auteꝫ appellamꝰ naturalē legē regulātem ipſum ī oꝑatione boni. Alexander de ales. Secundo queritur Utrum lex naturalis ſit creata vl̓ īcreata. Ad qd̓ ſic. Lex naturalis ē ſcd̓m quā anime rōnales de iſtis īferioribꝰ recte iudicāt. Sꝫ lex eterna ē hiꝰ. Ergo lex natural̓ ē lex eter na. gͦ īcreata. Maior patet ꝑ Augꝰ. in libro de ꝟa r̄ligione. Lex eterna ē prīa veritas: ⁊ lex omniū artiū: et lex oīpotētis artificꝭ. vt enī nos ⁊ oēs rōnales aīe ẜm ꝟitatē de infe rioribꝰ recte iudicemꝰ. ſic de nobis quādo eidē īheremꝰ ſola ꝟitas iudicat: ⁊ hac ꝟita tē appellat legē eternā. ⁊ ſic ꝑ eā recte iudi camꝰ de īferioribꝰ. Scd̓a rō Augꝰ. ī li. de ꝟa religiōe. Centi noſtre cōceſſū ē videre legē talē. ſꝫ hͦ nō viſiōe corporali. illd̓ planū eſt. ſimiliter nec ymagīaria. gͦ viſiōe ītelle ctuali. Sed dic̄ Augꝰ. ꝙ uiſiōe ītellectuali. uidentur res que videntur re non ſimili tudine: ſeu que non videntur ymagīe: ſꝫ re ipſa. gͦ nō eſt ſil̓itudo aliqͣ vel ymago legis eterne ī aīa. īmo lex eterna ē ī aīa. Sed lex naturalis: creata eſt ymago illiꝰ. gͦ ip̄a non ē ī aīa. gͦ ſi ē aliqua lex ī aīa. hͦ ē ſolū lex na tural̓ īcreata. Ad oppoᵐ lex natural̓ ob ſcurat̉ ⁊ obtenebrat̉ ꝑ peccatū: ſic̄ habetur in Glo. Ro. 2º ſed lex increata non. gͦ lex na turalis eſt īcreata. Scd̓a rō eccleſiaſtici 17. Addidit ei diſciplinā ⁊ legē vite here ditauit illor. Glo. Uel legē littere ad corre ctionē legis natural̓ ſcribi voluit Lex gͦ natural̓ ē corrigibil̓. ſꝫ lex īcreata no. qm̄ in lege eterna ſeu īcreata non cadit mutabili tas. gͦ lex natural̓ non ē īcreata: ſed creata Sol̓o dd̓ ꝙ lex natural̓ vnomo dicit̉ r̄gl̓a exēplaris prīa: ⁊ ſic ip̄a eſt prīa veritas. Et ſic lex naturalis idē eſt qd̓ lex eterna ⁊ īcre ata. Aliomo dr̄ lex naturalis 2ª: que ē exem plū īdita aīe ad cognoſcēdū ꝗd faciendū. ⁊ ꝗd no. ⁊ hͦ mō creata ē ⁊ cōcreata anime ⁊ de hac ꝓcedit queſtio. ⁊ ſic pꝫ ꝙ ipſa eſt creata. Ad primā rōnē ī contrariū dd̓. Ꝙ cū dr̄ ſcd̓m legē eternā recte iudicamꝰ de iſtis inferioribꝰ. hic notat̉ cā formal̓ exēpla ris. Cū aūt dr̄ ſcd̓m legē naturalē iudicamꝰ de īferioribꝰ. hic notat̉ cā formal̓ exēplata. ⁊ ita differēter dr̄ de iſtis illd̓. Ad ſcd̓am dd̓ ꝙ cū dr̄. ꝙ illud qd̓ videt̉ uiſiōe intelle ctuali. videt̉ re ip̄a. ⁊ nō ſimilitudīe. hͦ veꝝ ē de viſiōe ītellectuali: que ē 3ᵐ celū. Nam triplex ē viſio. Prīo vna corporal̓ que fit ꝑ ſenſū. Alia aūt ymaginatīa que fit ī ſōnis Tertia ītellectual̓. ⁊ ē hec triplex ſcd̓ꝫ tres celos. Nā ē viſio ītellectualis que fit ꝑ ſil̓i tudinē abſtractā a ſenſu. Et h̓ viſio ītelle ctualis corporalis dr̄ ſuo mo. Alia eſt viſio ī tellectualis que dr̄ ymaginaria que.ſ. fit ꝑ ſimilitudine abſtractā ab ymaginatiōe. z. eſt quā cognoſcit aīa rem: n̄ ꝑ ſimilitudinē abſtractā a ſēſu uel ymagīatiōe. ſꝫ qͣ cogno ſcit rē vt ē: ⁊ hͦ ē tertiū celū. Et de hac dr̄ Paulꝰ eē raptꝰ vſqꝫ ad tertiū celū: ⁊ h̓ fuit viſio ꝑ reuelationē. De hac aūt viſtōe ꝟa eſt illa auctoritas augꝰ. nō de alijs niſi di ſtīguatur duplex ſimilitudo.ſ. corporalis ⁊ ſpiritualis. que gͦ vident̉ viſione hac non vidēt̉ ſimilitudine corꝑali Sꝫ ſpirituali vi dēt̉ quēdā hac uiſiōe. naꝫ quedā videt aīa hac viſiōe: que nō videt nec ſimilitudine corporali nec ſpirituali. ſicut qn̄ uidet̉ ſe ⁊ ſuas affectiones: ⁊ actiones ⁊ ſuā iuſticiaꝫ. Quēdā āt videt hac viſiōe ꝑ ſimilitudinē ſpiritualē ſic̄ Angeluꝫ ⁊ ſic̄ cognoſcit iuſti tiā alteriꝰ. Et ꝓpter h̓ iſta ꝓpoſitō īdiffite dr̄. Ꝙ que videt̉ uiſiōe ītellectuali vident̉ re ⁊ nō ſimilitudīe: vt intelliget̉ de illis q̄ uidet aīa ꝑ ſe ⁊ ꝑ preſentiā ſeu ꝑ reuelatio nē. veꝝ ē tamē ſīpliciter ꝙ nō vidēt̉ ſimi litudīe corporali aliqua hac viſiōe. ſꝫ tamē quedam ſic ſimilitudīe ſpirituali ⁊ ſic lex eterna in anima videtur per viſionem intellectualem. Onſequenter ru ꝗd ſit lex naͣl̓. Et q̄rūt̉ tria. Prīo quid ſit ī genere an potenª. ul̓ paſſio. uel ha tus. Scd̓o ſuppoſito ꝙ ſit habitꝰ. an ſit ha hitꝰ cognitiū vl̓ motiuꝰ. Tertio ſupporto ꝙ motiuꝰ an ſit idē qd̓ cōſcīa ⁊ ſindereſis. Ad primum ſicut di cit ph̓s. Oē qd̓ ē ī aīa aut ē potētia. aut paſ ſio. aut habitꝰ. Sed lex natural̓ exiſtēs ī aīa n̄ ē potēª. qm̄ potētia ē īdetīata ⁊ ad oppo ſita. Itē n̄ ē paſſio: cū paſſio ut dic̄ Damꝰ ſit motꝰ ex alio ī aliud: lex no. gͦ ip̄a ē habitꝰ Scd̓a rō vt dic̄ ph̓s. Habitꝰ ē diſpoſitio difficile mobilis. ſꝫ lex naturalis ē in aīa vt diſpoſito difficile mobiliſ. gͦ ipſa eſt habitꝰ. Ad oppoᵐ. Augꝰ dic̄ ꝙ habitꝰ ē qͦ aliꝗd agit̉ cū opꝰ ē. ſꝫ lex natural̓ nō ē hiꝰ. gͦ ip̄a n̄ ē habitꝰ. Minor pꝫ. quoniaꝫ ī ꝑuulis nō ha bitat lex natural̓ ad agēdū: nec ꝑ eā poſſet agi in eis. Similiter nec ī dānatꝭ poteſt agi aliꝗd lege naturali ⁊ tn̄ ē ī eis. Cum aūt a ꝗbuſdā dicat̉: ꝙ lex natural̓ actꝰ ſit rōnis ⁊ habitꝰ volūtatꝭ. Querit̉ an illd̓ ſit veruꝫ ⁊ oſtendit̉ pͥmo ꝙ nō ſit actus rōnis. quia nullus actꝰ rōnis ē īnatus. īmo rō cū īnaſci tur ſopita ē qͣntū ad ſuū actum. Cū igitur lex naturalis ſit īnata ei cuiꝰ ē. patꝫ ꝙ non pōt eē actꝰ rōnis. Scd̓a rō ſic videmꝰ ꝙ nihil qd̓ ſit accidēs alicuiꝰ pōt eē ſb̓ſtātia alteriꝰ. ita eſt ī alijs generibus diſtīctio. ꝙ nihil qd̓ ſit qualitas alicuiꝰ: pōt eſſe actio alterius. Si gͦ lex naturalis ē habitꝰ volun tatꝭ: ⁊ ita qualitas. gͦnō eſt actus rōnis. Sꝫ dicat̉ ſcd̓m ph̓m ꝙ duplex ē actus.ſ. pͥmus vt ſcīa. ⁊ ſcd̓s vt cōſiderare. Primꝰ ē actꝰ ī habitu. ſcd̓s ī effectu. Ueꝝ ē gͦ ꝙ lex naͣlis n̄ ē actꝰ rōnis ī effectu. ſꝫ ē eiꝰ actꝰ ī habitu. Cōtͣ Primꝰ enī actꝰ idē e̓ qd̓ habitꝰ: ſicut patet de ſcīa. Eſſet igit̉ lex naturalis habi tus rōnis ſic̄ volūtatꝭ: ⁊ ita nō magis uniꝰ qꝫ alteriꝰ Scd̓a rō in li. arº ſūt tria ſcd̓m que ī ipſo ītelligit̉ ymago trinitatꝭ.ſ. facul tas. ratio. volūtas. ſcd̓m aūt facultatē ītel ligimꝰ ymaginē ſūme potētie. ſcd̓m rōnem ymaginē ſapiētie. ſcd̓m volūtatē ymaginē bonitatꝭ. Uirtꝰ aūt habitꝰ ē uolūtatꝭ. Ars āt cū ſit idem qd̓ ſcīa habitꝰ ē rōnis ſic̄ ſcīa licet differāt ī hͦ ꝙ ſcīa dr̄ abſolute. ars in cōꝑatione ad opꝰ. Lex aūt naturalis habitꝰ ē facultatꝭ. gͦ nō ipſiꝰ uolūtatꝭ. Ꝙ ſit habitꝰ facultatꝭ patet: quia lex dr̄ ꝗa ligat ⁊ artar Sed nō ꝓprie dr̄ artari rō ſeu iudiciū īmo iudicū eſſe de bono ⁊ malo. Sil̓r artatio nō ē ipſiꝰ volūtatꝭ. gͦ ſolū dr̄ artatio ī libro ar reſpectu facultatꝭ. Lex gͦ ꝑ ſe ē habitꝰ facul tatꝭ nō uolūtatꝭ nec rōnis. Sol̓ o Quidaꝫ poſuerūt ꝙ lex natural̓ actꝰ ſit rōnis ⁊ ha bitꝰ volūtatꝭ. Et cōfirmat opinionē ſuā ex hͦ qd̓ dr̄ in Glo. 2ª ad Ro. ꝙ lex naͣlis eſt ꝙ quiſqꝫ ītelligit ⁊ ſibi cōſcius ē ꝗd bonū ⁊ quid malū. Cū enī ītellige̓ ſit actꝰ rōnis ex hͦ ꝙ dr̄ quā quiſqꝫ ītelligit. dicūt ꝙ ip̄a eſt actus rōnis. Ex hͦ ꝟo ꝙ dr̄ ⁊ ſibi conſcius ē ꝗa cōſciū īportat habitū. dicūt ꝙ ē habitꝰ volūtatꝭ. Et ꝙ dr̄ actꝰ rōnis ītelligit̉ actꝰ .i. q̄dā oꝑato ſcd̓m ꝙ dicit Iohānes. Damꝰ Ꝙ oꝑatio ē vniuſcuiuſqꝫ ſb̓e īnatꝰ motus ſicut luce̓ ī ſole. luce enī ē actꝰ innatꝰ ſb̓e ſo lis. Illūinare aūt ex oꝑatiōe ī alio: ſic lex na turalis ē quoddā luce ī rōne. Eſt aūt ī vi lūtate ſic̄ quedā habilitas ad bene oꝑādū. ⁊ ītelligit̉ actꝰ ſic̄ luce̓: nō ſicut luminare ī ſole Dd̓ tn̄ ꝙ aduertendo illud qd̓ dr̄ in glo illa. Ro. 2º. hoc dr̄ de lege naͣli quātum ad effectū cōſequētē. ⁊ nō quātū ad effectū prīcipalē. ⁊ pͥᵐ.ſ. ꝙ lex natural̓ ē qua quiſqꝫ ītelligit ⁊cͣ. Et ꝓpter hͦ dicimꝰ ꝙ ꝑ ſe ⁊ prī cipaliter lex naturalis ē habitꝰ ipſius facul tatꝭ. ſi aūt alioꝝ hͦ ē ꝑ ꝯſequēs. Libertas.n. pͦ ⁊ ꝑ ſe nō dr̄ eē ī volūtate: nec in ratiōe ſꝫ ī facultate. ꝗa ip̄i debet̉ auctoritas ⁊ poſ ſibilitas. Et a ꝑte eī ē flexibilitas. Et ideo lex naturalis cū ſe teneat a ꝑte auctoritatꝭ ſeu poteſtatis. ⁊ ita a ꝑte flexibilitatis ſeu auctoritatꝭ dr̄ eſſe prīo ⁊ ꝑ ſe in facultate. tāqͣꝫ r̄gula facultatꝭ. Nā ſic̄ grauitas ſeu pō deroſitas ī grauibus regulat totuꝫ motum grauis. ⁊ dice̓t̉ eē lex ipſius motus. ita lex naturalis regulat motum rōnalis creature prīcipaliter ī eo qd̓ faciēdū ē. Et iō a parte eius cuius prīo ē libertas ⁊ īperiū ſe tenet ⁊ ē flexibilitas ad opus. Utꝝ aut debeat dici habitꝰ facultatꝭ. Dd̓ ꝙ duplex ē ītētio habitꝰ. vna ſcd̓m ꝙ dr̄ habitꝰ diſpō diffici le mobilis. ⁊ ſic ip̄a ē habitꝰ. Alia ē intētio habitꝰ ſcd̓m quā dr̄ denoīare habentē ſic̄ ſcīa ſcientē. Et ſcd̓m hāc viā nō ītelligimꝰ ipſā legē naͣlē poſſe dici habitū. ꝗa ẜm ipſā nō ē denoīatio habētꝭ. Ad pͥma rōnē̓. ſol ued̓ eo ꝙ videt̉ poſſe oſtende ꝙ ſit habit ſcd̓m quālibet ītētionē. Et dd̓ ꝙ illa ꝓpoſi tio ph̓i ītelligēda ē ſcd̓m illā viā qͣ fuerit res ī aīa. ⁊ ē motꝰ reꝝ ad aīaꝫ. Quia cū fiūt res ī aīa ꝑ abſtractionē. ē pone̓ aliꝗd ī quo fiunt. ⁊ ſic pōit̉ potentia. ⁊ iterum res illa īfert paſſionē ⁊ īmutationem ei ī quo fit. ⁊ ſic ē paſſio: Item habilitat ipſā potētiaꝫ: ⁊ ſic ē habitꝰ: hͦ aūt mō nō ē lex natural̓ ī aīa ſicut res ille. Et ideo nō habet hic locū illa ꝓpō. nec etiā quādo ē motꝰ īmo multa ſunt in anima ſicut etiam ſue actiones que non ſunt aliqd̓ predictorum. Hic conſequenter queritur vtrū lex natural̓ ſit habitꝰ cognī tiuus. uel motiuꝰ. Ad qd̓ ſic Ro. 3º Per legē fit cognitio peccati. Effectꝰ gͦ legis ꝑ ſe eſt cognitio. ⁊ dr̄ hͦ de lege ſcripta. gͦ cū ī intē tiōe legis ꝯueniat lex ſcripta: ⁊ lex natural̓ ipſa lex natural̓ ē habitꝰ cognitiuꝰ. cū eius effectꝰ ſit cognitio ſicut ⁊ ſcripte. Scd̓a rō glo. Ro. 2º. Lex natural̓ ē qua quiſqꝫ ītel ligit ⁊cͣ. gͦ eius effectus ē ītellige̓. gͦ ē habitꝰ cognitiuus. Tertia rō Ro. 2º. Opꝰ legis ſcriptū. Glo. i. firmiter īfixū rōni. ſꝫ habitꝰ īfixus rōni ē cognitiuus. gͦ ⁊cͣ. Ad oppoſitū Nullus habitꝰ cognitiuꝰ ligat arbitriū ad faciēdū vel nō faciendū. quia cognitio non ligat. ſꝫ lex dr̄ eo ꝙ liget ad faciendū vl̓ n̄. Ergo ip̄a eſt habitꝰ motiuꝰ uel oꝑatiuus. ⁊ no cognitiuus. Sol̓o dd̓ ꝙ cū li. arᵐ ſit fa cultas uolūtatꝭ ⁊ rōnis. Patet ꝙ ī intētiōe li. ar. cōcurrūt tria. Facultas. ratio. ⁊ uolun tas. ad que cōꝑatur lex natural̓. Et ẜm illas oꝑationes habꝫ triplicē actū. Primꝰ ē liga re quē habet ad facultatē ꝑ cōꝑationē. Et h̓ ē ꝗa facultas de ſe habet liberā īflexionē ⁊ iō cōꝑationē illiꝰ ē ligare. Scd̓s āt actꝰ eius ē oſtēdere quē habꝫ cōꝑatīōe ad rōnē. ⁊ hͦ ſcd̓m ītētionē quā lex dr̄ eo ꝙ in ea le gat̉ ſic̄ dicit Iſidorꝰ. 4ʰ ethimologiaꝝ. Lex a legēdo dicit̉. Tertiꝰ eius actꝰ ē īſtigare ſeu moue̓ ad bonū faciēdū: ⁊ malū vitādū. quē hꝫ cōꝑatione ad volūtatēᵐ ſcd̓m ꝙ dic̄ Yſidorꝰ 4º eth̓. Ius naturale cōmune oīuꝫ eſt. eo ꝙ vbiqꝫ ī inſtinctu nͤ nō aliqͣ cōſtitu tiōe habet̉. Dicit̉ gͦ lex natural̓ r̄ſpectu fa cultatis ſic̄ ligās ⁊ artās. Reſpectu auteꝫ ratiōis ſicut illuminās rōnē Reſpectu ꝟo volūtatꝭ ſicut ad bonū inſtigans ⁊ ſic ꝑtici pat naturā vtriuſqꝫ habitꝰ.ſ. ⁊ cognitiui ⁊ motiui ⁊ ẜꝫ diuerſos eiꝰ actꝰ ꝓcedūt rōnes. Poſt ea queritur ex naturalis ſit idē qd̓ cōſcīa ⁊ ſīdereſis. Et pͦ querit̉ de cōſcīa. Cōſcīa aūt diſtinguitur duobus modis. Unomō cōſcīa dr̄ opinio d̓ agēdis ⁊ vitādis. id ē opīo de eo qd̓ dēt ui tari vel fieri. ⁊ de hac. prima Coꝝ. 8º. Qui dam aūt cum cōſcīa ydoli uſqꝫ nunc. q. ydo laticū māducāt: ⁊ cōſcīa eoꝝ cū fit īfirma polluit̉. Alio mō dr̄ cōſcīa ſic̄ Baſiliꝰ dic̄. ſcd̓m ꝙ ē qd̓dā iudicatoriū naturale. Ro. 2º. Teſtimoniū reddente illis cōſciā eorū Querit̉ gͦ vtrū cōſcīa h̓ ſcd̓o mō dicta idē ſit qd̓ lex natural̓. Ad qd̓ ſic Damꝰ. Cōſcīa eſt lex intellectus noſtri oppoſita peccato ſꝫ lex natural̓ ē hiꝰ. gͦ idē ſūt. Scd̓a rō Ro. 2º. Glo. Naturalis lex ē qua quiſqꝫ ītelligit ⁊ ſibi conſcius eſt quid bonū ⁊ quid malū ſꝫ cōſcīa ē hiꝰ gͦ ⁊cͣ. Ad oppoſitū cōſciētie ē errare. legis naturalis nullomo ē errare. gͦ ipſa nō ē conſcīa. Scd̓a rō cōſcīa reſpicit ītellectuꝫ: ꝗa dicit ſcīaꝫ. lex ꝟo magis affe ctū gͦ nō ſūt idē. Tertia ratio. Cōſcīa nō ē eadē apd̓ oēs. lex natural̓ ē eadeꝫ apud oēs gͦ n̄ idē ſūt. Poſt hͦ querit̉ vtꝝ idē ſit qd̓ ſindereſis. Ad qd̓ ſic. ſidereẜ cōſiſtit circa dictamē oꝑandoꝝ in generali. dictat enim in ratione generali: ⁊ nō ī ratiōe propria: ea que facienda ſūt: ſꝫ tal̓ eſt lex naturalis. idē igit̉ ē effectus eſſētial̓ ipſarū. ergo ſūt idē. Scd̓a rō ſindereſis hꝫ inſtinctū quo ad bonū. ſil̓r ſicut dic̄ Yſidorꝰ ꝙ lex naͣlis ad bonū inſtigat. Ergo habēt eudē effectū eſſentialē. gͦ ⁊cͣ. Ad oppᵐ Iero. ſuꝑ ezech̓ ubi loꝗt̉ de ill̓ faciebꝰ. dic̄ ꝙ ꝑ tres facies īferiores ſignificāt̉ tres vires.ſ. Cōcupiſci bilis. iraſcibil̓. rōnal̓. Quarta aūt ē ſuꝑͣ quā greci ſindereſim vocant Sindereſis gͦ eſt potētia aīe. gͦ lex naturalis nō ē ī potentia anime ſed magis habitus potentie. gͦ ip̄a n̄ eſt ſindereſis. 2ª ratio Lex naturalis di rigit potentiam. ergo nō eſt potnētia ergo nec ſindereſis. Itē cū lex naturalis dicat̉ r̄gula ⁊ ꝯſcīa r̄gula. ⁊ ſīdereſis r̄gula. q̄rit̉ que ſit differētia. Sol̓o dd̓ ad pͥmū. Ꝙ lex natural̓ nō ē cōſcīa nec ſinderiſis lꝫ extēdē do cōueniāt ī hͦ qd̓ ē r̄gulare. differunt tn̄ qm̄ lex ꝓprie ē r̄gula facultatꝭ ⁊ prīo ⁊ ꝑ ſe. mediāte aūt cōſcīa ē regula rōnis: quoniaꝫ cōſcīa ex lege format̉. mediāte ꝟo ſindere ſi que ē ſintilla cōſcīe: ē regula ipſiꝰ uolun tatꝭ. Lex enī pͥmoº artādo facultatē dicta ī facilitate quid faciēdū ⁊ ꝗd nō: qm̄ ī faci litate eſt flexibilitas ad bonum vl̓ malum Lex autem dictat ei bonum faciendum: ⁊ in alū uitādū. poſt hͦ ſequit̉ iudiciū ī rōne. ⁊ ſic format̉ cōſcīa. vlterius facto iudicio ꝙ ſic debet eē. Deīde ſequit̉ ſīdereſis: que ē ſītilla cōſcīe que ſtimulat volūtatē ad bo num faciēdū. Et iō lex ꝑ ſe regulat faculta tem. Mediate aūt cōſcīa. hͦ ē ſcd̓m ꝙ ratio accipit iudiciū legis r̄gl̓at ronē. Legis.n. ro ē ī ip̄a ⁊ tūc format̉ cōſcīa. Mediate aūt ſcintilla cōſcīe.i. ſindereſi regulat volūta te: ⁊ ſic differūt ſpecialit̓ ī hͦ qd̓ ē r̄gulare. ꝗa cōſcīa ē ꝓprie regula in rōne. Sīdereſis ī volūtate īſtigādo ipſā ⁊ ſtimulādo ad bo nū. Ad illd̓ gͦ ꝙ obicit̉ ꝙ ꝯſcīa ē lex ītellc̄s noſtri ⁊cͣ. Hd̓ ē ꝙ ꝯſcīa dupl̓r accipit̉.ſ. ma terialiter uel formalit̓. Cōſcīa formaliter ē acceptō debite ſcīe legis: cū debito faciēdi vel uitādi. ⁊ hͦ mō cōſcīa nō ē lex ſꝫ format̉ a lege. quia ē ip̄m iudiciū rōnis ꝯcipientis lege. Si accipiat̉ materialiter ſic cōſcīa eſt ip̄m cōſcitū: mediāte qͦ aīa regulat̉: ⁊ diri git ī oꝑatiōe boni. Et hoc mō cōſcīa eſt lex ītellectus. Ad ſcd̓am rōnē dd̓. ꝙ glo illa loquit̉ quātū ad effectū legis: non enī vult dice̓ ꝙ lex ſit cōſcīa. ſꝫ ꝙ facit cōſciētia ſiue ē cā ꝯſcīe ex qua format̉. Cū enī rō legis ſit in regula facultatꝭ: que eſt lex. intelligit ibi debitū faciēdi bonū ⁊ vitādi malū. ⁊ tunc ſibi cōſcia ē. Ad 2ᵐ qd̓ obicit̉ de ſīdereſi dd̓ ꝙ lex ꝓprie dictat ut regula. ſindereſis ꝓprie dictat ut natura. ⁊ hͦ eſt ꝗa ſtimulat ad bonū tātū. Ad ſcd̓aꝫ rōnē dd̓ ꝙ ꝓpͥe lex mouet ẜm īſtīctū ſicut vult Yſidor Cōſcīa ꝟo mouet ſcd̓m iudiciū. Sindereſis autem ſcd̓ꝫ appetitu naͣlem veri boni. ul̓ ſic̄ dictu eſt ꝙ īſtinctꝰ legis refert̉ ad facultate. ꝯſcr entie ad rōne. Sīdereſis aūt ad volūtateꝫ Ex his colligit̉ ꝙ lex natural̓ ē indita r̄gu la facultatꝭ faciēdoꝝ. cū directiōe rationis. ⁊ inſtinctu volūtatis. Iiſo quod ſit lex naturalis ⁊ ꝗd ſit. Cōſequēter īquirenduꝫ eſt quo ſit Et pͦ querit̉ quomo ſit quātū ad eſſēt iā vtrū.ſ. ſit delebil̓ aut no. Secūdo quātū ad mādata. Utrū ſit mutabilis aut no. Quātū ad primū ſic obicit̉ Ro. 2º. cū ge tes ⁊cͣ. Glo. nō ꝙ ꝑ nature nomē vt dictū ē negata ſit gr̄a. ſꝫ potius ꝑ gratiā reꝑata naͣ quā gratiā iteriori hoīe īnouato. Lex iuſti ſcrbit̉ quā deleuerat culpa. ⁊ vocat h̓ natu rā: lege naturalē. ip̄a gͦ deleta ē ꝑ culpam. gͦ delebil̓. Scd̓a rō Malach̓. 2º. Cuſtodite ſp̄ꝫ veſtrū: ⁊ uxorē adoleſcētie tue noli deſpice Glo. Uxore.i. naturalē legē ī corde ſcriptā. que etiā īcredulos ꝯpellit dice̓ deꝰ iudicet deus videat: ⁊ ip̄i cuncta. inter me ⁊ te di iudicāda ꝑmitto. h̓ uxor reſiduū ē ſp̄s nr̄i ꝗa noſtro ſpiritui ſꝑ cōpulat̉: que ſi r̄cedit a nobis ſtatī offēdimꝰ deuꝫ. ip̄a gͦ recedit? ita delebil̓ ē ab aīā. 3ª rō ꝙ pōt ī id qd̓ ma iꝰ ē pōt ī id qd̓ minꝰ ē. Si gͦ culpa pōt delē lege gr̄e que plꝰ ē qͣꝫ lex nͤ. Ergo pōt delere lege nature. ⁊ ita delebilis ē. Ad oppoᵐ. Augꝰ. 2º. cōfe. Furtū domīe punit lex tua ⁊ lex ſcripta ī cordibus hominū: quā nec ulla quidē deleuit iniquitas. Quis enī fur equo aīo aliū patit̉ furē. ex quo patet ꝙ non eſt delebilis. quoniā ſi delebilis eſſet. hͦ eſſet ꝓpter īiquitatē aliquā. Sol̓o dd̓ ꝙ aliꝗd dr̄ deleri dupl̓r. vel quātū ad eſſētiam. vel quātū ad effectū. ſicut patet in eclipſi ſolis Lux enī ſolis ibi nō deficit quātū ad eſſen tiā ſꝫ quātū ad effectū. quē hꝫ ī nobis qui eſt luīare. Lucet aūt ſēꝑ in ſe: eodē mō eſt ī hac ꝑte. quia lex natural̓ que ē ſic̄ ſol ī aīa qͣntū ad eſſētiā nūqͣꝫ delet̉ ab ea: ſꝫ ſꝑ ibi lucꝫ ī ſe delet̉ tamē aliquādo quātū ad effectū.ſ. ꝗa n̄ ſꝑ ipſā anima illumīat. ſic̄ cū aīa auertit a deo: ⁊ obtenebrat̉ ꝑ peccatū. Un̄ tenebra peccati īterpoſita īter animā ⁊ deum ꝓhi bet iſtū effectū legis. Un̄ Ro. 2º. Cū gentes ⁊cͣ. Glo. Nō gͦ vſqꝫ adeo ī aīa hūana. ymage dei terrenoꝝ affectuum labe detrita eſt. ui nulla ī ea lineamenta remāſerīt. nō oīo de letū ē qd̓ ibi ꝑ ymaginē dei cōcreat̉ impreſ ſum ē. Un̄ ſēꝑ manet ſcriptura legis naͣlis ī aīa. Nā ꝑ ymaginē īpreſſa ē ip̄a lex: ⁊ ꝓpt̓ hoc ſi delet̉ quātū ad lectionē ꝓpter terre nū affectū. nō tamē quantū ad eſſentia. Et ad hͦ pōt haberi rō ex glo. p̄dicta. Malach̓. 2º. quia dicit ibi ꝙ lex natural̓ ſēꝑ ſpiritur noſtro cōpl̓at̉. gͦ n̄ ē delebilis ab eo. Et hoc intelligēdū ē quātū ad eſſētiā legis naͣlis. Ad prima gͦ rōnem que oſtendit ꝙ ſimpl̓i ſit delebil̓ dd̓. ꝙ ē ſcriptio legis quātuꝫ ad eſſētia. ⁊ ē ſcriptio legis quantū ad manife ſtatione. Ꝙ gͦ dicit̉: ꝙ lex iuſticie natural īſcribit̉ hͦ nō ē quātū ad eſſētiā. ſꝫ quantuꝫ ad manifeſtationem vt.ſ. luceat qd̓ obtene bratū erat ꝑ peccatū. Ad ſcd̓ꝫ dd̓. ꝙ lex na turalis dr̄ recede̓ quātū ad officium ul̓ effe ctū. nō tamē quātū ad eſſentiā. Sicut dicit̉ dn̄s receſſiſſe quādo n̄ hꝫ imperiū ī domo. ad tertiū dd̓ ꝙ non ſequit̉ ꝙ ſi gratia poteſt deleri qd̓ maius ē. ꝙ poſſit deleri id qd̓ minꝰ ē. ꝗa nō ſequit̉: gr̄a delet peccatu mortale qd̓ maiꝰ ē. gͦ delet peccatū veniale qp̓ minꝰ eſt. Sil̓r nō ſequitur Culpa delet legē gratie quē maior ē. gͦ ⁊ legem nature: que mīor ē. Culpa enī naturaliter oppoit̉ legi gratie ⁊ nō legi nͤ. ⁊ ideo ipſam delꝫ. ⁊ no iſtā niſi quātū ad effectū. ⁊ iterū licet lex gratie plus ſit quantū ad virtutē qͣꝫ lex nature. nō tamē quātū ad diuturnitate in ſt̓o. quia naͣliter eſt īdita aīe illa ro. ⁊ ita n̄ ē delebilis per culpā ſicut illa. Secundo queritur de mō eſſēdi legē naturalē quātū ad man datū. Et querit̉ Utꝝ ſit mutabil̓ quātū ad p̄cepta iuris natural̓. Ad qd̓ ſic ī decretis habetur diſtīctione. 6ª. Ꝙ naturale ius ab exordio rōnalis creature īcipiēs manet īmo bile. ꝑ hoc volens aſſignare differētiaꝫ eiꝰ ad legē ſcriptā. gͦ iꝰ naturale quātū ad ſua p̄cepta īmobile eſt. Scd̓a rō in eodē. di. 5ª. Naturale ius cepit ab exordio rōnalis crea ture. nā nec variat̉ tēpore. ſꝫ īmutabile ma net. Tertia rō. Lex poſita ab aliqͦ manēte uolūtate poſitoris: ⁊ illo cui īpoſita ē ſemꝑ dr̄ mane̓. gͦ cū maneat volūtas ponētꝭ legeꝫ naturalē ⁊ maneat rōnal̓ creatura cui īpo ſita ē ⁊ ipſa lex nat̉alis manet īmutabilis. Ad oppᵐ. Yſidorꝰ. 4º. et himol̓. Ius naͣle cōe eſt oī natiōi hͦ iure. cōis ē oīs poſſeſſior ⁊ oīm vna libertas. ſi gͦ ſāctio iſta mutata ē ita vt meo iure ſit aliquid ꝓpriū. patet ꝙ mutabil̓ ē lex nature quātū ad ſuas ſanctio nes ⁊ mādata. Scd̓a rō Iere. 3º. Sꝫ quo ſi cōtēnat mulier. Glo. Uidēs eā ſeruire libi dini ſue: ⁊ ī ſe mutatā legē nature per quā quōdā viro ſuo ſb̓iecta fuerat. ſi mutata ē lex nature gͦ eſt mutabilis. Tertia rō eccl̓. .17º. Addidit eis diſciplinā ⁊ legem vite. Glo. Legē litte̓ quātū ad correctionē legis naturalis ſcribi voluit. Lex gͦ naturalis cor rigibil̓ ē. gͦ ⁊ mutabil̓: ꝗa omne corrigibile mutabl̓e ē. Quarta rō tꝑe Lamech. ꝗ pͥmꝰ habuit plures uxores: fuit peccatū habere pl̓es uxores Un̄ dicit glo. ibi. ꝙ cōtra legē ⁊ naͣm adulteriū cōmiſit. Poſt ꝟo non fuit illd̓ peccatū. Un̄ Iacob plures habuit uxo res ſine peccato. Et dic̄ Augꝰ ꝙ peccatū n̄ erat qn̄ mos erat: ⁊ hͦ ſcd̓m ius naturale. gͦ p̄cepta iuris natural̓ mutata ſūt. Itē in decretis di. 8ª. Siffert ius naturale a cōſue tudīe. nā iure naͣli oīa ſūt coīa oībus. Iure ꝟo cōſuetudīs ⁊ cōſtitutios hͦ meū ē: illud ꝟo alteriꝰ. ſi pͥmū mutatu ē. g ⁊cͣ. Quīta ro ī decretꝭ di. i. Ius naturale ē qd̓ ī lege et in euāgelio cōtinet̉. Si gͦ ī lege cōtinet̉ ml̓ta iura mutabilia: ius naͣle ē mutabile. Sol̓o dd̓ ꝙ opinio quorūdā ē. Ꝙ ī lege naturali quedā ſūt ſic̄ p̄cepta ⁊ ꝓhibitiones. vt fac alijs que tibi uis fieri: ⁊ nō facias alijs qd̓ tibi nō vis fieri. Quedā aūt ſic̄ demoſtra tiōes: ut oīa eē coīa oībus. Et differt demō ſtratio legis naturalis a p̄ceptꝭ: ſic̄ cōſiliuꝫ a p̄ceptꝭ. Un̄ demoſtratō ibi accipitur loco conſilii. Dicūt gͦ ꝙ quātū ad p̄cepta ⁊ pro hibitiōes īmutabil̓ ē lex natural̓. ſꝫ quātum ad demonſtratiōes ē mutabilis. ꝗa demon ſtratioēs nō ſūt p̄cepta: nec ꝓhibitiōes le gis natural̓: ſꝫ ſolū demōſtratiōes ad quas aīa non tenet̉. ſic̄ nec ad cōſiliū niſi tēpore neceſſitatꝭ. Al̓r aūt ē dd̓. ſcd̓ꝫ beatū Augꝰ ī li. cōfeſſionū. Ꝙ ſic̄ videmꝰ ꝙ medicīa eſt ars īmutabilis tamen medicꝰ aliqn̄ mutāt p̄cepta lāguētibꝰ: ⁊ tamē rō p̄cepti artis ī ſe eſt īmutabilis: nec venit mutatio iſta ex ꝑte artis ſꝫ ex ꝑte alia.ſ. eius cuiꝰ miniſtrat̉ ex arte. ita lex nat̉alis īmutabilis ē quātuꝫ ad ronē ſuoꝝ p̄ceptoꝝ: ⁊ ſāctionū: nō tamē quātū ad obſeruātiā oīm ſanctionū ſic̄ me dicina. Ad pͥma gͦ r̄ōne que oſtēdit ꝙ ſit mutabilis ī ſe. dd̓ ꝙ iure naturali eſſet oīa coīa: ⁊ oīm una libertas. hͦ fuit āte peccatū Poſt peccatū quedā ſūt ꝗbuſdā ꝓpria. ⁊ h̓ duo ſūt ꝑ legē naturalē: ſicut enī ars medi cine dictat vinū eē ſanū: ⁊ eadē ars negat vinū egro. ita eadē lex natural̓ dic̄ ꝙ ſan nature oīa ſūt coīa: ⁊ ꝙ ita dēt eſſe. ⁊ tamē eādē dabit nature egre ꝓprietatē. nec mu tat̉ ꝓpter hͦ quātū ad ronē ſanctiōis. īmo eadē rō que dictat eē oīa coīa ī natura bn̄ īſtituta: dictat aliqua eē ꝓpͥa ī natura deſti tuta ꝑ peccatū. ⁊ ſic ſolū ē mutatio quantū ad obſeruatiā ſanctionū et effectuū. ⁊ non quātū ad ratiōes ip̄oꝝ. Ad ſcd̓aꝫ rōnē dd̓ ꝙ nō ītēdit dice̓ glo. illa legē mutari ſim pliciter. ſꝫ ſolū ī uxore illa quātū ad effectū: quē habet ī illa. ⁊ hͦ ꝓpter īterpoſitionem culpe īter animā ⁊ deū. ſic̄ ſol dr̄ mutari ī nobis vel qͦ ad nos: qn̄ nō habet effectū in nobis. Ad 3ᵐ dd̓. Ꝙ correctio quedā po nit viciū. quedā ꝟo ſupplemētū. non dicit̉ gͦ lex naturalis correcta ꝑ legē litte̓. quātū ad aliquod vicium: ꝗa hec correctio ponit mutabilitatē. ſꝫ ſolū quātū ad ſupplemētū: ⁊ hͦ nō ponit mutabilitatem. Lex enī naͣlis dictabat ī generali ſic̄ patet: Cū dicit non facias alij ⁊cͣ. Sub hac enī generalitate co p̄hendūt̉ multa ꝑticularia. vt non occidas nō falſū teſtimoniū dices ⁊cͣ. Lex aūt littere explicat iſta ꝑticularia. vnde ſcripta eſt ad correctionē ſupplemēti ⁊ non vicii. Ad quartā de bigamo dd̓. ꝙ ſi effectꝰ mutat̉: nō tamē rō legis. Lex enī natural̓ reſpicit illū cui fit: ⁊ ex hͦ uēit mutatio iſta: ꝗa coīa fiūt ꝓpͥa. Itē r̄ſpicit ip̄ꝫ deū cuiꝰ auctori tate fert̉. ⁊ ſcd̓m hͦ dictat ī mādato īferio ris ſꝑ ꝙ ip̄e ꝗ ſupͣ legē ē.ſ. deꝰ poſſit mutar̄ .ſ. legem. vnde nūqͣꝫ auctoritas ſuperioris excipit̉. Et ꝓpter hͦ nūqͣꝫ dictauit lex naͣlis ꝙ ſolū vna eſſet vniꝰ. quoniaꝫ exciperet̉ ab hͦ dictamīe ſuꝑioris auctoritas. Ꝙ at Iacob plures habuit. hͦ fuit auctoritate ⁊ volūta te dei. ⁊ ideo nō fuit cōtra dictamē legis. Ex dictꝭ patet ſol̓o. 5. rōis. Ad ſextā rōne reſpōdet Gracianꝰ ī decretꝭ dicēs. ꝙ ī lege quēdā ſūt moralia: quedā āt miſtica. Mora lia quātū ad ius naturale reducūt̉. ꝙ ergo dr̄ ꝙ ī lege mutatio eſt facta. hͦ ē veꝝ qͣntū ad cerimonialia. ⁊ non quatum ad moralia quātū ad litterā: nec quātū ad miſtica. hoc ē quātū ad ſēſum ſpiritualem. lege Queſitum eſt de nal ſi eſt: ⁊ quid ē: ⁊ quō ē. Cōſequēter īꝗrēduꝫ eſt de ipſa: quorum eſt primū de differenti aſſignatiōe eoꝝ: que ponit̉ eē legis naͣlis. Scd̓ꝫ ē an̄ habeat p̄cepta ordinātia rōna lem creaturā ad deū. Tertiū ē an aliquo mō ordinet rōnalem creatura ad irrōnalē. Quarto per que in lege naturali ordīat hō rōnalis ad proximū rōnalem. Quantū ad primū duo querūt̉ vt magis pateat qͦrū eſt lex naturalis. Primū ē de differenti aſ ſignatione eorū: que ponūt̉ eſſe iuris naͣlis a diuerſis. Scd̓m ē de cōꝑatione iuris naͣl ad poſitiuū. Quātū aūt ad primū ſic ꝓce ditur ſcd̓m Auguſtinū ⁊ Hugo. de ſancto vic. Aſſignāt̉ duo p̄cepta iuris naturalis vnū affirmatiuū ⁊ aliud negatiuū. Nega tiuū nō facias alij: qd̓ tibi n̄ vis fieri. Tob. ¶. Affirmatiuū. fac̄ alijs qd̓ tibi uis fieri. ⁊ ſumit̉ ſcd̓m hͦ qd̓ dicit̉ Math̓. 7º. Quecūqꝫ vultis vt faciat vobis hoīes. ⁊ vos facite illis. Habemꝰ gͦ ꝙ ius naturale ſcd̓m iſtos aſſignat̉ quātū ad duo p̄cepta. Ulteriꝰ ẜm Yſidoꝝ 4º ethimol̓. habet ꝙ ius naturale ē cōe omniū nationū. vt uiri ⁊ femine con iunctio. liberorum ſucceſſio ⁊ educatio cōis oīum poſſeſſio. ⁊ oīm una libertas. Acqͣſitō oīm que celo ⁊ terra mariqꝫ capiūt̉ depoſi te rei uel comēdate reſtitutio. violētie ꝑ uī repulſio. In hac aſſignatiōe plura ponunt̉ qͣꝫ ī aſſignatiōe Augꝰ. ⁊ Hugonis. ⁊ tamē nō pōt fieri reductio iſtorū ad illa. ꝗa Yſi dorꝰ aſſignat ea que debent eē iuris naͣlis ſcd̓m ꝙ ipſū ius naturale ordinat naturaꝫ vniuerſalē: que ē ſpēs: ⁊ natura ſingularē. qd̓ patet. quoniā ad ordinem nature vl̓is ꝑtinet hͦ ꝙ dicit maris ⁊ femine cōictio ⁊ libroꝝ educatio ⁊ ſucceſſio. Ad ordīatio ne aūt ſīgularis ꝑtinēt illa que ponuntur in illa aſſignatiōe. Sed p̄dicta duo p̄cepta ſolū ꝑtinet ad ordinē vnius nͤ ſingularis. ad aliā naturā ſingulare. ⁊ hͦ dupl̓r.ſ. ſcd̓ innocētiā ⁊ ſcd̓m bn̄ficētiā. gͦ vna iſtarum aſſignationū ē ſuꝑflua. vel alia diminuta Itē Tulliꝰ ī fine rethorice alit̓ aſſignat ius naturale dicēs. Ius nature ē qd̓ nō opi nio: ſꝫquedā īnata uis īſeruit. vt rligioneꝫ. pietate. gratiā. vindicatione. obſeruātiaꝫ. ꝟitatē. Si gͦ ius nature cōſiſtit ī his differē tiis: ꝑ differētias aūt h̓ aſſignatas: nō ſoluꝫ ē ordinatio creature rōnalis ad ꝓximum īmo et ad deū. quia religio ad deū ordinat ſicut patet ꝑ eius diffinitionē. Religio eſt que ſuperioris cuiuſdā nature quā diuinaꝫ vocāt curā cerimoniāqꝫ affert. Scd̓m autē p̄dictā aſſignationē Yſidori nō ē ordo ꝑ le ge ad deū. Ergo adhuc videt̉ aſſignatio Yſidori īſufficiēs. Propt̓ hͦ breuiter querit̉ de differentia iſtarū aſſignationū. Sol̓o dd̓ ꝙ lex natural̓ ē prīcipiū ad oē ius mora le. ẜm ꝙ vita hoīs debeat ordinari. Eſt aūt ius naturale triplex.ſ. natiuū. humanū. diuinū. Ius natiuū dr̄ coīter. quia eſt illud debitū qd̓ īnaſcitur. Et ē cōe nō ſolū rōne nature ſingularis ſꝫ etiaꝫ ratiōe ſalutꝭ ſp̄ei. ⁊ ſcd̓m hoc ius nature ſe extendit ad oīa animātia. ſicut dicit Yſidorus ꝙ lex nat̉e eſt qd̓ natura docuit oīa animātia. Ius aut humanū ſoluꝫ reſpicit ordinationē nature ſingularis. Unde hͦ mō appellat̉ ius huma nū ſcd̓m qd̓ dr̄ ius gentiū. quia ſic̄ habetur .ff. de iuſtitia ⁊ iure. Ius gētiū eſt qͦ gentes humane v̓tutur. ſꝫ hoc ſolū ꝑtinet ad rōna lem creaturā. Ius aūt diuinū dr̄ qͦ ordinat̉ rōnal̓ creatura ad gratiā: ⁊ ſcd̓ꝫ hͦ moralia egis Moyſi emanat a lege naturali. Scd̓ꝫ gͦ ꝙ lex naͣl̓ reſpicit ius nature. pͥmo modo eaſſignatio ipſiꝰ ab Yſidoro. Quia ius na turale pͥmo mō aut ordinat naturā ratione ſpeciei: aut rōne ſingularis. Si rōne ſpēi ẜꝫ hͦ ſumutur iſte ſāctiōes maris ⁊ femine co iūctio: liberoꝝ educatio ⁊ ſucceſſio. Si ordi nāt naturā rōne ſīgularis. ſic ſūt quedam ſanctiōes eius reſpectu nͤ īſtitute: r̄ſpectu ſtatꝰ nature lapſe. Quedā aūt reſpectu nͤ bn̄ īſtitute ſūt due.ſ. cois omniū poſſeſſio ⁊ omniū vna libertas ē. ſꝫ vna eſt reſpectu rerū.ſ. iſta cōis omniū poſſeſſio. Alia autem ē r̄ſpectu ꝑſonarū.ſ. omniū una libertas. Re ſpectu aut ſtatus nature lapſe: habet alias ſanctiōes. cū enī natura lapſa fuit: tūc ceci pit ī defectū ⁊ paſſionē ſeu paſſibilitatem .ſ. ꝙ poterat pati ꝑſona. Defectꝰ autem ille fuit defectꝰ r̄ſpectu rerū. Et ẜm hͦ ſūt due ſanctiones.ſ. acquiſitio. ⁊ reſtitutio. ſꝫ diffe rūt: qm̄ vna ē ī acꝗ̄rēdo ꝓpriū. h̓.ſ. acꝗſitō oīm: que celo terra mariqꝫ capiūt̉. que ꝗdē nulliꝰ ſūt dominii. vn̄ reſpectu taliū ē hec acꝗſitio. Alia aūt ē ī reſtituēdo alienū. vn̄ ē reſpectu eoꝝ que ſūt ꝓximi. ⁊ ſecūdū hoc ſumit̉ hec ſāctio depoſite rei ul̓ comēdate reſtitutō. Reſpectu aūt paſſibilitatꝭ ꝑſone ſumit̉ alia ſāctio: que eſt violētie ꝑ vi rpul ſio. Illd̓ enī ē ad remouēdū paſſionē illatā ī ꝑſona. Scd̓m aūt ꝙ lex naͣlis reſpicit ius humanū ſumit̉ aſſignatio Tulii. qͥa hͦ mo ſolū ꝑtinet ad ordinē nature ſīgularis. In hac aūt aſſignatiōe nihil dr̄ reſpectu nat̉e ſpeciei. Natura aūt ſingularis ꝑ ius hūanū dupliciter ordinat̉.ſ. ad deū ⁊ ad ꝓximuꝫ. Ad deū aūt ordinat̉ ꝑ religionē. ꝗa religio ē vt ipſe dicit: que ſuꝑioris cuiuſdā nature quā diuina uocat: cultū cerimoniāqꝫ affert. Si auet̄m ordinet̉ quātū ad ꝓximū. tripl̓r attendit̉ ille ordo. aut quātū ad vī rōnalē aūt iraſcibilē. aut cōcupiſcibilē. Si quatum ad rōnalē: hͦ mō ius naturale dictat ꝟitatē ⁊ hec ē veritas aſſertoria vel ꝑmiſſoria: ex qua naſcūtur pacta vl̓ ꝓmiſſa. Un̄ diffinit̉ hͦ veritas a Tullio. Ueritas ē ꝑ quā īmuta ta ea que ſūt: aut āte fuerūt. aut futura ſūt dicūt̉. Si aūt attēdit̉ ordo nature quātum ad iraſcibilē. ſic ordinat̉ ꝑ obſeruātiā ⁊ vī dicationē. Et h̓ obſeruātiā quēdā r̄uerētia ē: ſꝫ differētꝭ. quoniā ad vī iraſcibilē ꝑtinet reuerētia: cu.ſ. humiliat̉: ⁊ vindicatio.ſ. cū audet: ⁊ ſic debitū humilitatꝭ ē reuerentia. ſeu obſeruātia: qd̓ idē ē. Un̄ diffinit obſer uātiā dicēs. Obſeruātia ē per qua homines aliqua dignitate an̄cedētes cultū quodā ⁊ honore dignāt̉. Uīdicatio aut ſumit̉ ẜm ꝙ audet.ſ. īſurgēdo ad īiuriā. vn̄ diffinit ea dn̄s. Uīdicatio ē ꝑ quāuis ⁊ iniuria et oīo oē id qd̓ ibi obfutuꝝ ē defendēdo aut vlciſcēdo ꝓpulſat̉. Si aūt ordinet̉ natura quātū ad ꝯcupiſcibilē. ſic ordinat̉ ꝑ gratiā ⁊ pietatē. ſꝫ differēter. quoniā ip̄a ꝯcupiſci bil̓ ordinat̉ ꝑ naturā. vl̓ mouet̉ ad ꝓpi̓quū cognatiōe vel patria. Itē ordinatur ad bn̄ficiū. Prīo mō ordinat̉ ꝑ pietatē. Unde pietas ē ꝑ quā ſāguīe ꝯiūctis patriaqꝫ beni uolis officiū ⁊ diligēs tribuit̉ cultꝰ. Scd̓o aut mō ordinatur ꝑ gratiā. que gr̄a eſt quā dr̄ hō gratus. Un̄ dicit̉ ꝙ gratia ē in qua amicitiaꝝ ⁊ officiorū alteriꝰ memoria remu nerādi volūtas ꝯtinet̉: ẜm aūt ꝙ ordinat̉ lex natural̓ ad ius diuinū. ſic ordinatur ad gratiā. ⁊ ſic loquit̉ de lege naturali. Alit no diſtīguūt iuriſpiti. ſcd̓m ꝙ reſpicit ius humanu. ordinat aut nos ad gratia dupl̓r: vel ordinando nos ad deū uel ad ꝓximū. ſi ad deū ſic ſanctio ē eius ſb̓iectio creature rōnalis ſuo creatori. Unde eccleſiaſtici. 17º. Addidit illis diſciplinā ⁊cͣ. dicit glo. diſci plinā naturalē quāᵇ dedit hoī vt ſb̓iceret̉ ſuo creatori. Si aūt ordinet nos ad ꝓx mū. hͦ ē dupl̓r. aut ſcd̓m īnocētia: ⁊ ſic ſanc tio eius ē. n̄ facias alijs ⁊cͣ. Tobi. 4º. aut ẜm bn̄ficētiā ⁊ ſic ſumit̉ alia ſanctio. ſeu aliud mādatum.ſ. qd̓cūqꝫ vultis ut faciāt uobis hoīes ⁊cͣ Math̓. 7º. Et ſcd̓m hanc rationem determīāt̉ legalia Moyſi. ſcd̓m aliā leges poſitiue Ex his patet differētia aſſignatio num legis naturalis. Secundo queritur de cōꝑatiōe legis naͣlis ad ius poſitiuum. Et queritur vtrū aliꝗd ſit licitū ſcd̓m ius naturale. qd̓ nō ſit licitū ſcd̓m ius poſitiuū ⁊ eꝯuerſo. Ad qd̓ ſic Yſidorus appellat fas ius naturale. Ius aūt appropͥat iuri po ſitiuo. dic̄ gͦ ſic. trāſire ꝑ alienū agrū fas ē quia ē licitū. fas enī ē qd̓ ē licitū. ſꝫ n̄ eſt ius ſcd̓m ius poſitiuū. īmo vetitū ē ī iure poſi tiuo. gͦ ius poſitiuū facit illicitū. qd̓ eſt lici tum ſcd̓m ius nature. gͦ ſanctiōes eorū ſunt cōtrarie. Scd̓a ratio aliqua ſūt illicita ẜm ius naturale. ſicut que ſūt cōtͣria ſāctiōibꝰ legis naturalis. vt aliqua eē ꝓpria ⁊ n̄ coīa Iſtud tamē licitū ē ſcd̓m ius poſitiuū. Iteꝫ ſcd̓m ius naturale nō ē licitū aliquē dn̄ari alij: ⁊ aliquē eē ſeruū alteriꝰ. tamē ſcd̓ꝫ ius oſitiuū iſtud ē licitū.ſ. ſeruitꝰ ⁊ dominiū ius poſitiuū de illicito iure naturali fac̄ licitū. gͦ mutat ſanctiōes eius ⁊ ſupͣ ip̄m ē hͦ aūt falſū. gͦ nō pōt mutare ſanctiōes eiꝰ: nec de illicito face̓ licitū ⁊ ecōuerſo. ꝓpter hͦ q̄rit̉ que ſūt illa licita vel illicita in iure naturali que pōt mutare ius poſitiuū. Iti reꝑitur ius naͣle ⁊ mos: ⁊ honeſtas. querit̉ gͦ differētia hoꝝ. quia obicit̉. Ius naturale eſt regula oīs iuris cōſequētꝭ. gͦ oē qd̓ ē ius fieri habebit regulam in lege naturali. gͦ qd̓ fit ſcd̓m honeſtatē ⁊ ſcd̓m morē habet regulā ī lege naturali. Maior pꝫ. quoniā lex naturalis ē a prīa iuſtitia. ⁊ iō regula iuris ſequētꝭ. Sol̓o dd̓. Ꝙ lex natural̓ quedam ſanctit ⁊ dictat vt debita. Queda ut vti lia. quedā ut expediētia ī alijs. Que dictat vt debita. n̄ pōt ius poſitiuū de licito face̓ illicitū: uel ecōuerſo. ꝗa nō habet aliꝗd ī ill̓ Unde Hugo ī li. de ſacramētis dicit. Ꝙ in lege naturali tria ſūt. p̄ceptio. ꝓhibitio. et cōceſſio. Preceptū gͦ ⁊ ꝓhibitū ī lege naͣli. hͦ dicimꝰ debitu fieri uel nō fieri. que ergo ſic p̄cepta uel ꝓhibitaⁱ dictat vt debita in his nihil pōt mutare ius poſitiuū. faciendo de nō p̄cepto p̄ceptū. ⁊ de nō ꝓhibito ꝓhī bitū qui peccet. Un̄ ī his duobꝰ ītelligitur debitu qd̓ tibi nō uis fieri ⁊cͣ. ⁊ quecūqꝫ uul tis ⁊cͣ. In 3º aūt.ſ. ī cōceſſiōe ītelligit̉ vti le ⁊ expediēs. ſūt.n. quedā ī dictatiōe eius. ī rōne vtilis. ⁊ ꝙ cōfert ad finē ⁊ hͦ modo dictat ī natura bene īſtituta oīa eē coīa vl̓ libertatē ⁊cͣ. hec enī ī natura bn̄ īſtituta co ferrēt ad fine. Quedā āt dictat vt expedi etiā. ⁊ ſic dictat poſt peccatū aliqd̓ eē ꝓpͥū ꝗa alit̓ accideret īcomodū ꝓpt̓ ꝯcupiſcētiā hominū ī ſocietatē hūana. ſil̓r dictat ſerui tutē ⁊ ſubiectione. ꝗa aliter irruerēt hoīes niſi haberēt ꝗd coherceret eos. ⁊ tn̄ eadem ę regula vel rō: ſcd̓m quā dictat ī ratione vtilis ī natura bene inſtituta oīa eſſe coīa. ⁊ ſcd̓m quā dictat ī rōne expediētꝭ in naͣt̉ a lapſa aliqua eē ꝓpria. Un̄ Augꝰ ponit exᵐ de medico ꝗ ſcd̓m eandē rōne uel artē quā dictat vinū eſſe bonū ſano. dictat ip̄m eſſe malū egro. Ꝙ gͦ obicit̉ ꝙ tranſire ꝑ agrum alienum licitū eſt. ſcd̓m ius naturale ⁊cͣ. Dd̓ ꝙ hͦ noͣ ē de p̄cepto vl̓ ꝓhibitiōe iuris naͣl̓. īmo de cōceſſiōe ⁊ iō n̄ ꝓcedit. Sil̓r dd̓ ad alia. Ad vltimū de differētia illoꝝ triuꝫ dd̓. ꝙ ius ꝓprie reſpicit debitū. vnde iuſtu ꝓprie reſpicit debitū fieri vel nō fieri. Ho neſtū ꝟo nō reſpicit debitū. ſꝫ dignū. ul̓ de cēs fieri vel non fieri. Un̄ ꝓprie honeſtum reſpicit approbādū ſimpl̓r: Mos āt vlteriꝰ reſpicit approbādū ex ca. vl̓ ex circūſtātia ⁊ nō approbādū ſimpl̓r ſic̄ honeſtū. vnde ꝙ vna ſit vniꝰ iſtud honeſtū ē. ꝙ aūt vna diuidat carnē ſuā. iſtud īdeces ē ſimplicit̓. Ꝙ aut tꝑe Habrae plures eſſēt vniꝰ. Iſtd̓ nō fuit ſimpl̓r approbādū. ſꝫ ex cā ⁊ circun ſtātia. ꝗa diuīo ītuīitu hͦ faciebat. ⁊ ꝓpter multiplicationē ꝓlis. ⁊ ex hͦ accidit ꝙ mu tat̉ mos. honeſtū aūt ſꝑ manet. ꝗa quod eſt approbādū ſīpl̓r: nūqͣꝫ mutat̉. ſꝫ mos reſpic̄ approbādū ex cā ul̓ ex circūſtātia. Ex cauſa ſic aliqn̄ fuit habere plures. Cā fuit multi plicaˢ fideliū ad cultū dei. ꝗa tūc habunda bat ydolatria. Approbādū et fuit ex circun ſtātīa. qꝛ fuit hͦ ex diſpēſatiōe diuīa. vn̄ de Lamech arguit̉ ab Augꝰ. ꝙ habuit plures cōtra natura ⁊ cōtra mores. ꝗa nō fuit cā. ꝗa nec fuit h̓ cā multiplicationis ꝓlis. ſꝫ cā libidīs ⁊ ſic cōtra naturā. ꝗa naͣ intendit multiplicationē ſeu reſpicit. Sil̓r non fuit circūſtātia. ſeu diſpēſatio diuīa. ſimiliter fecit cōtra more. ꝗa tūc nō erat cōſuetudo habere plures. Mos āt reſpicit approbādū ex cōſuetudīe ob cām. ⁊ tunc nō fuit cauſa nec conſuetudo. Onſequenter ne de lege naͣli ſpālit̓ an habeat p̄cep ta ordīatīa ad deū. Et querūt̉ tria. Primū ē vtrū cōtineat mādatū ordinās ad deuꝫ Scd̓o vtrū habeat vnde ordinet̉ ꝑ fidē ad deum Tertio Utrū habeat vnde ordi net̉ ꝑ caritatem in deum. Quantum ad primū ſic eccleſiaſtici. 17. Addidit illis diſciplinaꝫ ⁊cͣ. Glo. Diſciplinā ⁊ legē naturalē quā de dit hoī vt ſubiceret̉ ſuo creatori. ⁊ bonorū oꝑum ī ſe honorificētiā cuſtodiret. gͦ ī lege naturali ē ꝙ hō ſb̓iciat̉ ſuo creatori. ⁊ ꝙ ad ip̄m ordinet̉ ꝑ obediētiā. Scd̓a rō Tulli ī fine rethorice̓ dic̄. ꝙ ius naturale ē qd̓ n̄ opīo genuit. ſꝫ quēdaꝫ īnatauis īſeruit. vt rligionē. pietatē ⁊cͣ. Et dic̄ ꝙ religio ē que ſuꝑioris cuiuſdā nature. quā diuina uocat cultū cerimoniāqꝫ afferūt Religio gͦ conſi ſtit ī cultū diuīe nature. ſi gͦ religio eſt ꝑs iuris natural̓. Ergo ius naturale ordīat ad deū ⁊ ad cultū eiꝰ. Ad opᵐ. Hugo de ſāc to vic. ī lege naͣli. tātū duo p̄cepta fuerunt .ſ. qd̓ tibi nō uis fieri alij nō facias. Thobi. 4. ⁊ quecūqꝫ vultis vt faciant vobis ⁊cͣ. Math̓ 7º ſꝫ ꝑ hec p̄cepta ordinat̉ ſolū rōna lis creatura ad ꝓximū: ⁊ non ad deū. gͦ aut īſufficiēter diuidit Hugo. aut lex nō ordi nat ad deū. Scd̓a ro. 2º. Ro. Cū gētes ⁊cͣ. Glo. Lex naturalis ē īiuriā nemini inferre. nec alienū p̄ripere a fraude ⁊ ꝑiurio abſti nere ⁊ hiꝰ. ⁊ vt breuiter dicatur nolle aliī facē qd̓ tibi nō vis fieri qd̓ euāgelice cōcor dat doctrine Math̓. 7º. ex quo patet ꝙ p̄ce pta legis naͣlis reducunt̉ ad iſtd̓. Quecūqꝫ vultꝭ vt faciāt vobis hoīes ⁊cͣ. Si gͦ illud or dīat ad ꝓximū: ⁊ n̄ ad deū pꝫ ꝙ non hꝫ lex naturalis p̄cepta ordinātia ad deū. Sol̓o dd̓ ſcd̓m qd̓ habet̉. 2º. Ro. Cum gētes ⁊cͣ. ibi dicit glo. Ꝙ ex hͦ ꝙ hō eſt ad ymaginem ⁊ ſimilitudinē dei. hꝫ legē qua ītelligit ⁊ ſibi cōſcius ē quid bonū ⁊ ꝗd malū. In eo enim ꝙ hͦ ē ad ymaginē. hꝫ cognitionē pͥme ꝟita tis que deꝰ ē. ꝗa ſcd̓m Augꝰ Ymago atten dit̉ ī potentia cognoſcēdi. Ex hͦ ꝟo ꝙ ē ad ſimilitudinē: ē ī potētiā ⁊ debito diligēdi ſūmā bonitatē. Quia ſimilitudo attēdit̉ in potētia diligēdi. vt dicit Augꝰ. ⁊ ꝓpter hͦ ī lege ē ꝙ ꝑ ip̄ꝫ ordinet̉ hō ad deū ⁊ ita ad ꝓximū. Ad pͥmā rōnē ī cōtrariū dd̓. ꝙ in illis mādatis ītelligit̉ ordo hoīs ad deum. Nā ſicut ī dilectiōe ⁊ mādatꝭ de dilectiōe ꝓximi ītelligit̉ dilectio ſui. qd̓ pꝫ cū dicit. Non furtum facias ⁊cͣ. Iſtud reducitur ad iſtud mādatū non facias alij ⁊cͣ. ⁊ iſtud ad iſtd̓. fac alij qd̓ tibi uis fieri.i. fac alij bonū qd̓ tibiuis fieri bonū. h̓ enī intelligit̉ dile ctio ſui. ſic ex parte iſta ē reſolue̓ mandata legis natural̓ ad dilectionē ſui. reſoluendo ip̄m ⁊ ī ip̄a ītelligit̉. hͦ aūt quecūqꝫ vultis reſoluit̉ ad dilectionē ſui. ſicut viſū ē. ⁊ ſic mādatū de dilectiōe ſui ē illud ī qͦ fūdant̉ mādata iuris natural̓. ſꝫ ī hͦ qd̓ ē diligere ſe put hō diligit ſe ordīate ⁊ ad finē bonum. ītelligit̉ dilectō dei ⁊ dilectio ꝓximi. Si.n. diligo me ⁊ meū eē: diligo ꝑ naturā prīciª mei eē ⁊ cōſeruatiōis eius hͦ aūt ē deus. et ſic ī hͦ naturaliter fūdat̉ dilectio dei. Itē vnūqd̓qꝫ ꝑ naturā diligit ſibi ſil̓e ī ſpecie: qꝛ natura appetit ſuū ſil̓e. ⁊ ſic ī hͦ ītelligit̉ dilectio ꝓximi. diligēdo enī me. diligo naͣli ter meā ſpeciē. ⁊ mihi ſimilē ī ſp̄e. Alio tn̄ mo dr̄ dilectio ſui fūdamētū ciuitatꝭ diabo li.ſ. ꝓut nō ē ordinata ad finē debitū. ſꝫ ſic nō loꝗmur hic de ipſa. ⁊ ſic p̄cepta nͤ ī qua tū nature ſūt fūdāt̉ ſupͣ illud dilige̓ ſe ⁊ ſic patet quo ordināt ad deū ⁊ ad ꝓximū. quia ī dilectione ſui ītelligit̉ dilectio ſui ⁊ ꝓxi mi. ⁊ ex hͦ ſequit̉. fac̄ alij qd̓ tibi vis fieri. Lex aut gratie eleuat natura ꝗa ponit̉ oīm fūdamēta dilectioni dei. Et ſic pꝫ reſpōſio Cōſequenter queri tur ſi ī lege naturali ē qd̓ ꝑ ip̄m ordinetur rōnalis creatura ꝑ fidē ad deū.ſ. vtruꝫ lex natural̓ dictet fidē uniꝰ dei. ⁊ r̄dēptoris ⁊ trinitatꝭ ⁊ hiꝰ. ad qd̓ ſic ī Deut̓. dr̄. Audi yſ rahel. deus tuus vnus ē. hͦ ē p̄ceptū de fide vniꝰ dei. ⁊ poſt ibi ſeꝗt̉ aliud mandatu de dilectiōe dei. cū dic̄. Diliges dn̄m deū tuū ex toto corde tuo ⁊cͣ. Si gͦ ſcd̓m mādatū qd̓ ē de dilectiōe dei ē ī lege naturali. ꝗa autē lex ⁊ rō natural̓ dictat cuilibet hoc ergo ⁊ fides de vno deo. ſil̓r ē ſibi ſcripta. Ergo ē de lege naturali. Sil̓r oſtendit̉ ꝙ fides r̄dēptoris ſiue redēptiōis noſtre ſit de lege naturali. Io. 4º. da mihi bibere. Glo. Petit a naͣ potū ratioīs ī. qua cōditor ⁊ redēptor īueſtigat̉. ſꝫ nō petit a natura niſi qd̓ debꝰ ⁊ pōt natura. Cū gͦ petat ꝙ īueſtiget condi torē ⁊ redemptore. gͦ nobis dictat fidem re dēptoris. Si dicat̉ ꝙ īplicite: ⁊ non ſpēal̓r. vl̓ explicite. ſi gͦ fides īplicita noſtre r̄dēp tiōis ē ī lege naͣli. qͥa lex natural̓ dictat ꝙ poſt lapſū hūana natura debeat r̄ꝑari. Si gͦ hec fides implicita habeat oīa credēda de noſtra redēptione. gͦ lex naͣlis nobis dictat oīa: que ad rdēptionē ꝑtinent. gͦ nobis dic tat noſtrū redēptorē ſeu illū ꝑ quē det fieri redēptio. Tertia rō eſt. quaſi cōfirmatio p̄cedētꝭ rōnis. qm̄ dicit Hugo. Oēs ꝗ futu ra redēptionē credider̄t ī quo fieret credi derūt. gͦ ī fide redēptiōis ē īplicitū. in quo fiat redēptio. ſꝫ lex naturalis dictat ꝙ redi mendū eſt genus humanum poſt lapſum Ergo dictat in quo fiat redemptio. Quar ta rō qua oſtendit̉ ꝙ fides īcarnatiōis: ſeu humanitatꝭ chriſti ſit ibi: ⁊ ita modꝰ redēp tiōs īplicite ſuppoſita hac ꝓpoſitiōe. ꝙ ro naturalis animaduertit ꝙ tota beatitudo rationalis creature ſit ī deo ⁊ nō in alio. ſꝫ beatitudo rationalis creature conſiſtit in cōtēplatiōe ⁊ delectatiōe bōitatis diuine. Creat̉ a aūt rōnal̓ duplicē hꝫ cōtēplationē. .ſ. ītellectiuā ⁊ ſēſitiuā. gͦ ad hoc ꝙ tota in deo beatificet̉: oportet ꝙ utrāqꝫ habeat de lectationē ī deo. ſꝫ delectationē nͤ contem plationē ſēſitiuā n̄ pōt hr̄e ī deo quātū ad diuinitatē. ſꝫ ſolū quātū ad ītellectiua. gͦ ad hͦ ꝙ totꝰ hō beatificet̉. oportet vt vniat̉ deꝰ alicui creature ſenſibili. Ita ꝙ ſit deus illa creatura ⁊ ecōuerſo. Si gͦ lex naͣl̓ vl̓ roͣ nal̓ ei dictat vtrāqꝫ delectationē ⁊ cōtem plationē ꝓpter ītegrā beatitudinē. ergo ex dictatiōe natural̓ rōnis ē fides diuinitatꝭ ⁊ hūanitatꝭ. vl̓ creature ſēſibilis ei vnite. vt beatificet̉ ſcd̓m ītellectū ⁊ ſēſū. Quī ta ro. duplex ē notio ī aīa: īnata ⁊ acꝗſita. Innata ē ex hͦ ꝙ aīa ē ad ymaginē ⁊ iīmita tionē pͥme ꝟitatꝭ. Acꝗſita ꝟo ē experimēto ⁊ ſēſu ⁊ diſciplīa. ex eo.ſ. ꝙ aīa noſcit hͦ mō ꝑ rerū ſimilitudīes. Ueritas aūt acꝗſita n̄ g vniuerſalior ē notio īnata qͣꝫ acꝗſita. Si gͦ notio acꝗſita que ē ꝑ ſēſū ⁊ diſciplinam duc̄ ad fidē īcarnatiōis ⁊ paſſiōis ⁊ reſur rectiōis aſcēſiōis ⁊ oīꝫ eoꝝ que credēda ſūt gͦ multo magis notio īnata duc̄ ad oīa iſta ſꝫ hͦ ē ſcd̓m lege naturalē. gͦ ſcd̓m lege naͣlē habemꝰ fid ē īcarnatiōis ⁊ redemptiōis ⁊ hiꝰ. Ꝙ aūt notio ꝑ ſēſū ⁊ diſciplina ducat ad p̄dictā fidē pꝫ. Naꝫ fides ē ex auditu. ⁊ ſic notio ꝑ ſenſū ducit ad fidē. Sꝫ dic̄ Augꝰ .22º. de ciuitate dei. c. 5º. Tria ſunt īcredibi lia que tamen facta ſūt. incredibile eſt xp̄m reſurrexiſſe ī carne ⁊ ī celū aſcēdiſſe cū car ne. Incredibile ē mundū re tā īcredibilem credidiſſe. ⁊ īcredibile eſt hoīes ignobiles īfimos pauciſſimos īꝑitos. rē tā īcredibilē tā efficaciter mūdo ⁊ ī illo ēt doctꝭ ꝑſuade̓. potiſſīe hoꝝ triū īcredibiliū. Primū volūt iſti cū quibꝰ agimꝰ crede̓. Scd̓m coguntur ⁊ cerne. ꝙ non īueniūt vn̄ ſit factū. ſi non credūt tertiū. gͦ ſi exꝑimēto habetur ꝙ mū dus credidit re tā īcredibilē. ⁊ ita tantum īcredibile factū ē credibile. Ergo cognitio ꝑ ſenſū ⁊ experiētiam ducit ī fidē paſſiōis ⁊ aſcētionis ⁊ hiꝰ. Ad oppoᵐ. Ro. pͥmo. Qd̓ notū ē dei manifeſtū ē illis. Glo. Multa ſūt que de deo ꝑ naturā ſciri nō poſſunt: ut de mīſterio īcarnatiōis ⁊ redēptiōis. gͦ lex naturalis nō dictat fidē iſtorū. Poſt hoc querit̉ vtrū fides trinitatꝭ ſit de dictatiōe legis natural̓. Ad qd̓ ſic Ro. i. Inuiſibilia dei ꝑ ea que facta ſut ⁊cͣ. Glo. Per īuiſibilia ītelligatur pater. ꝑ virtutem filiꝰ. ꝑ diuini tatē ſpiritꝰ ſanctꝰ. Sꝫ ph̓i naturalit̓ cogno uerūt ſēpiternā uirtute ⁊ deitatē. gͦ ꝑ naͣlē legē potuerūt ſil̓r cognoſce̓ patrē. filium ⁊ ſpiritū ſāctū. gͦ ⁊ habe̓ fide trinitatꝭ naͣlit̓. Si aūt dicat̉ ꝙ cognouerūt ꝑ appropͥata.ſ. potētiā. ſapiētia. ⁊ voluntate. nō ꝑ propria. hͦ ē ſcd̓m diſtīctionē ꝑſonaꝝ. tunc obicitur Augꝰ. dicit ꝙ magi cognouerūt duas ꝑſo nas Rhogato ⁊ Noyꝫ. hͦ ē patre ⁊ genitū. ī tertio ſigno defecerūt. ꝗa ī cognitiōe 3ᵉ. ꝑſone. ꝑ ꝓpͥetate nō ꝑuenerunt. Nūquid co gnouerūt duas ꝑſonas: ꝑ ꝓpͥa vel ſolum ꝑ appropͥata. Si ꝑ appropͥata ſolū. gͦ nō defe cerūt ī 3º ſigno. ꝗa et appropriatū ſpiritum ſanctu naturalit̓ cognouerūt.ſ. bonitatē. gͦ cū dicat ꝙ in 3º ſigno defecerūt. Conſtat ꝙ cognouerūt duas ꝑſonas ad minꝰ ꝑ ꝓpria. hͦ ē ſcd̓m diſtinctionē ꝑſonaꝝ. Ergo habue rūt cognitione de duabꝰ ꝑſonis.ſ. de patre ⁊ filio. Poſtea querit̉ incidēt̓ cū ſit fides de deo ꝙ ſit creator vnꝰ. ⁊ ꝙ fuit īcarnatꝰ. ⁊ ꝙ ſit trinꝰ ⁊ vnꝰ vtrū ſit eadē fides: qd̓ no uidet̉. quia rō natural̓ attīgit fidē hui. ꝙ deus ſit ⁊ ꝙ deus ſit vnꝰ. ſꝫ ad fidē īcar natiōis ⁊ redēptiōis n̄ attīgit natura. īmo ad illā eleuat gr̄a pͥma. gͦ ē a prīcipio nat̉e hͦ aūt ē a prīcipio gr̄e. gͦ ē alia fides ⁊ alia. Itē ſcd̓a fides ē eorū que excedūt naturā pͥma aūt no. Un̄ Ro. i. ꝙ notū ē dei. Gloſa. īnotū dei ē rō ſubſtātie vel nͤ. que omnem latet creaturā. Sil̓r ⁊ mīſteriū liberationis hūane. gͦ alia ē et alia pͥma fides et ſecūda. Itē naͣ ẜm potētiā et ſcd̓m actū attīgit ſeu ꝑuenit ad hͦ ꝙ deꝰ ſit et ꝙ ſit oīpotens et vnꝰ creator. Ꝙ aūt īcarnatꝰ ſit. attingit quātū ad potētiā et nō quātū ad actuꝫ. Ꝙ enī poſſit ſe unire et ꝙ poſſit incarnari dic tat natura nō ſcd̓m ꝙ ſit ſcd̓m actu. Ꝙ ꝟo ſit deus trinꝰ et vnus. ad illd̓ nō peruenit naͣ. nec quātū ad potētiā nec quātū ad actū quia nō dictat ꝙ ſit ſic. nec ꝙ poſſit. h̓ enī gradus ē eleuatiſſimꝰ. vn̄ hic eleuat̉ nat̉ a ſupͣ id qd̓ eſt de actu et potētia. pͥma ergo fides colligit̉ ex natura ſcd̓m actū et potē tiā. Scd̓a ex naͣ ẜm potētiā ſolum. tertia nec ſcd̓m actu nec ſcd̓m potētiā colligit̉ ex uatura. gͦ nō ē eadē fides pͥma cū ſecunda. nec tertia cū pͥma et ſecūda. et ita alia fide credit̉ deꝰ eē. et eē oīpotēs creator. ⁊ eē eſſe īcarnatus ⁊ trinus et vnus. Sol̓o. dd̓. ꝙ fides dr̄ duplicit̓. eſt enī fides que colligit̉ ex ratiōibꝰ ⁊ ē fides qua hō aſſētit ꝟitati. pter ſe ex gr̄a ⁊ nō ꝓpter rōneꝫ. ⁊ h̓ ſcd̓a fides nō ē nͤ ſeu ex natura. īmo prīciᵐ eiꝰ ē gr̄a. pͥma gͦ fides ē nͤ. Aſſentit enī naͣ bene ꝟitati ꝓpter rōnem vl̓ ꝓpter teſtimonium. Unde iſtud aſſentire ē in lege naturali. Et iſta fides ſic collecta ex rōnibus ul̓ teſtimo niis nō ē virtꝰ. Itē ītelligendū ꝙ ē fides īplicita ⁊ explicita. Et dicit Hugo ꝙ fides nūqͣꝫ minꝰ habere potuit qͣꝫ credere vnum deū: oīm dn̄m: rectorē vniuerſoꝝ: collatorē oīm bonorū: et eorū ꝗ ī malis ſūt. et eū q̄rūt ⁊ expectāt redemptorē. Un̄ dd̓ ꝙ ī ratione ꝑticulari nō pōt legi fides articulorum. in letee naͣli. ſꝫ ī rōne vniuerſali. Lex gͦ nat̉alis habet vnde poſſit dictare aīe oīa neceſſa ria ad ſalutē in vniuerſali ⁊ īplicite: faciē do crede̓ ⁊ aſſētire teſtimonio rōnis. Ad ſcd̓am gͦ rōnē quā obicit̉ ꝙ nō dictet fideꝫ redēptiōis dd̓. ꝙ īmo īplicite ſic̄ dictum eſt Et ꝙ obicit ꝙ multa ſūt que ꝑ naturaꝫ de deo ſciri nō pn̄t. dd̓ ꝙ facienda ē vis in hͦ ꝙ dic̄ miniſteriū īcarnatiōis. ⁊ liberatiōis. Ante enī detīationeꝫ factā Abrahe̓ erat fi des cōditoris ⁊ redēptoris. Un̄ Augꝰ dic̄. ꝙ nullꝰ potuit ſaluari ſine fide mediatoris nō tamē erat explicita. ſed poſt fuit magis explicita Abrahe. Cū dixit eī deꝰ. In ſemine tuo benedicēt̉ ⁊cͣ. ⁊ fuit hic explicitꝰ modꝰ ſꝫ nō plene ꝗa neſciebat̉ adhuc an ab hoīe puro qͥ eſſet de ſemine Abrahe fieret redē ptio. an̄ ab hoīe qui eēt deꝰ. ꝗ eēt de ſemīe Abrahe. Sed iſtd̓ poſtea fuit expreſſū.ſ. qn̄ aduenit lex. ⁊ legales hoſtie: que paſſioneꝫ chriſti determīabant ⁊ figurabāt. maxime fuit hͦ expreſſū tꝑe Yſa. qui dixit. Ecce ꝟgo cōcipiet ⁊ pariet ⁊cͣ. Quātū ad articulum deſcēſus ad īferos videt̉ īdet̓īata fuiſſe fi des tꝑe Io baptiſte: ꝗ legit̉ miſiſſe diſcipu los ad querēdū. Tu es qui vēturꝰ es ⁊cͣ. Ad miſteriū gͦ n̄ pōt lex naturalis ut dictet ꝙ ſic vel ſic debet fieri redēptio. qꝛ nō poteſt dictare modū redēptiōis: licet ꝑ rationem dictet redēptionē. ad modū gͦ redēptionis ⁊ nō ad redēptionem uniuerſalē pertinet illud qd̓ dr̄ miſteriū incarnationis ⁊cͣ. Ad aliud qd̓ querit̉ de fide trinitatꝭ reſpōſum e. i. li. queſtione 2ª. de cognitione dei. ī ꝑte negatiuā. tamen in ꝑtē affirmatiuā poteſt dici ſcd̓ꝫ Ric. de ſancto vic. Ꝙ ad oīa que neceſſe ē eē n̄ deſūt rōnes neceſſarie. Un̄ credēdū ꝙ habet aīa naͣles rōnes ad ꝯgno ſcēdū ſibi neceſſaria ad ſalutē: tn̄ ad vitaꝫ per gratiam magis cognoſcit. Ratio enim obtenebrata n̄ pōt illas ꝓduce̓. niſi adiuta ꝑ gratiā ⁊ ſic hꝫ fidē que aſſētit ꝟitati iſti. ꝙ ē deꝰ vnꝰ ⁊ trinus ꝑ rōnē aliquā ex lege naͣli. Ad illud gͦ qd̓ obicit̉ ibi dd̓. ꝙ ph̓i nō habuerūt cognitionē naturalē de trini tate ꝑ ꝓpria. habuerūt tn̄ vniuerſalē naͣlē: qua poſſēt ꝑuenire ad generātē genituꝫ. et ꝓcedētē nō tamē habuerunt ꝙ aſſentirent veritatiⁱ ꝓpter ſe ſine gr̄a. uel dd̓ ꝙ cogno uerunt ꝑ appropͥata. ⁊ dicūt̉ defeciſſe in 3 ſigno. nō quātū ad ſīplicē cognitionē boni tatis. ſꝫ quātū ad memorialeꝫ. ꝗa hāc nō ha buerūt. Ad vltīm dd̓ ꝙ alia ē ⁊ alia fides quā credit̉ ꝑ rōne naturalē deū eſſe vnuꝫ ⁊ quā credit̉ īcarnatū trinū ꝑ rōnē ⁊ teſti moniū. ⁊ fides qua credūt̉ aſſētiēdo ꝟitati ppter ſe. quia vna ē acꝗſita ꝑ rōne. alia eſt īfuſa ꝑ gratiā. Crede̓ tamē deū vnū īcarna tū trinū aſſētiēdo ꝟitati ꝓpter ſe. iſtud eſt de lege gratie. ⁊ ſic nō eſt alia ⁊ alia fides. qͣ iſta credūt̉ de deo: eo mō quo credere eſt aſſentire ꝟitati pͥme ꝓpter ſe. lꝫ enī articuli ꝗdā magis remoti ſit ab vniuerſali cogni tione. ꝗdā minꝰ: nō tamē ē alia ⁊ alia fides qua illis aſſentit̉ ꝓpter ipſā ꝟitate. Item lex naturalis nō venit ad fidē īcarnatiōis niſi in vniuerſali vt viſū ē. Licet ad hͦ deū eē vnū magis ī ſpeciali veniat. ꝗa nō ē ita remotū a rōne naturali. ſicut iſtud deū eſſe īcarnatū ⁊ eē trinū. Ex his pꝫ reſpōſio. Poſtea queritur ſi lex natura l̓dictet nobis. ꝙ diligamꝰ deum ſuꝑ oīa. Ad qd̓ ſic eccleſiaſtici. 18º. Addidit illis diſciplinā ⁊cͣ. Glo. Hec naturalis lex et litteralis īſinuat: vt deuꝫ toto corde. tota aīa. tota uirtute diligamꝰ. ⁊ mādata eiꝰ in dei proximi dilectiōe cuſtodiamꝰ. Ergo in lege naturali poſſumꝰ lege caritatē ⁊ deuꝫ eē diligēdū ſuꝑ oīa. qꝛ hͦ ē diligere toto cor de. Sed̓a ro. unuſquiſqꝫ ꝑ naturā ſuꝑ oīa diligit ſuū eē. ſꝫ diligēdo ſuum eſſe diligit prīcipiū ſui eē ꝑ naturā. ſꝫ dilectio q̄ diligit prīcipiū ſui eſſe equal̓ eſt illi: quā diligit ſe vel maior etiā. ſi gͦ prīcipiū optimū eē hūa ne creature eſt deus. gͦ diligit ipſum ſuper oīa ꝑ naturā cū nō differat hec dilectio ab illa qua diligit ſe. Tertia rō diligere eſt velle alij bonū. ſed ex lege naturali diligo deū. gͦ ex lege naturali volo ei ſuū bonum. Ergo cū ſuū bonū ſit ſūmū. volo ei ꝑ naͣm ſūmū honū: ſꝫ diligēdo me nō volo mihi ſū mū honū. quia meū bonū nō ē ſūmū. gͦ ꝑ naͣ turā maiꝰ bonū volo deo qͣꝫ mihi. gͦ ex lege naturali habeo ꝙ diliga̓ deū ſuꝑ me: et ſuꝑ omnia alia. Ad oppoᵐ. Impoſſibile eſt ꝙ ītelliges ītelligat aliquid plus ſe ꝑ natura ſꝫ dilectio nō extēdit ſe vltra ītelligentiā. quia nō diligit̉ bonū niſi cognitū. gͦ īpoſſi bile ē ꝙ alquid diligat aliud plꝰ ſe ꝑ naͣm. Ergo ex lege naturali non pōt creatura ro nalis deum dilige̓ ex caritate: hͦ ē ſupͣ ſe et ſupra oīā. Maior pꝫ qꝛ quedā res ītelligitur ꝑ ſuas ſimilitudīes ī aīa: quedā āt ꝑ ſeip̄as entes apud animā: ſicut res que ꝑ p̄ſentiaꝫ ſūt ī aīa. et hͦ mō aīa ſe ītelligit ⁊ ſuā iuſti tiā ⁊ ſuas affectiōes: quia ſibi preſēs eſt. et illa ſil̓r. Si gͦ h̓ cognitio maior ē qͣꝫ illa: que ē ꝑ ſil̓itudines cū nulla res ſit p̄ſentior aīe ſe ipſa. Impoſſibile eſt ꝙ plus cognoſcat aliquid aliud qͣꝫ ſe. nec etiā deum. cū nō ſit ei ita preſēs ſicut ip̄a ſibi. quia ītelligit ip̄ꝫ ꝑ ſil̓itudīes: ⁊ ꝑ ſpeculū ī enigmate. Se cūda rō ad hͦ ꝙ intellectꝰ intelligat deū ſic̄ ē. oportet ꝙ ſpoliet ſe ſua forma. ꝗa dato ꝙ vtatur ſe. iā adhuc uidet̉ deū ſimilitudine ⁊ ita nō ſicut ē. gͦ oportet ꝙ exeat extra ſe vel ſupͣ ſe. Ad hͦ ꝙ ip̄ꝫ ītelligat ſicut ē Sil̓r ad hͦ ꝙ ip̄m diligat affectus plꝰ ſe. oꝫ ꝙ extͣ ſe exeat. ſi gͦ nō pōt ꝑ natura exire extra ſe. nec lege̓ ſuꝑſe. gͦ nec ꝑ naturā deū ſupra ſe dilige. ⁊ ita nō ex caritate ꝑ naturā poteſt ip̄m dilige. Sol̓o dd̓ ꝙ dilige̓ deū et ſupͣ omnia ⁊ ſuꝑͣ ſe et ꝓpter ſe ē ī lege naturali tāqꝫ ī īſinuate ⁊ īſtigāte. ſꝫ nō taqͣ efficiēte vel ꝑducēte Lex enī natural̓ eo ꝙ lex oſten dit aīe ⁊ īſinuat: ꝙ debet deū ſic dilige̓ eo aūt ꝙ naturalis ſe habet ad animā vt inſti gans ad hͦ. Et iō dicit glo eccleſiaſtici. 17ª. Hec natural̓ lex īſinuat vt deū toto corde diligamꝰ. Un̄ dic̄ ꝙ ad hͦ īſinuat ⁊ īſtigat ſꝫ nō ꝑducit ad hͦ. ⁊ iō neceſſaria ē lex gr̄e. quē ad iſtud ꝑducat. veꝝ etiā ē ꝙ cum hoc poſt peccatū neceſſaria eſt lex Gnyſi. Ad pͥmā rōnē dd̓ ꝙ nō dic̄ glo. ꝙ nō faciat lex dilige̓. ſꝫ qd̓ īſinuat. vnde loquit̉ ſcd̓m inſi nuatione ⁊ nō ſcd̓ꝫ ꝑuentionē. Ad aliam qua obicit̉ ꝙ vnūqd̓qꝫ diligit ſuū eē et pri cipiū ſuū ꝑ naturā. Dd̓ ꝙ dilectio prīcipii ē dupl̓r. quia ē dilige prīcipiū eo ꝙ prīcipiū. Aut ē dilige̓ prīcipiū abſolute: nō eo qd̓ prī cipiū vt poſſim dilige̓ deū. qꝛ deus ī ſe vel eo qd̓ prīcipium. In lege gͦ naturali non ert diligere prīcipiū ī ſe ⁊ abſolute ſuper oīa. ſꝫ diligē ip̄m ī rōne qua ē prīcipiū. iſtud bene ē ibi. ſꝫ tūc eadē ē dilectio ſui ⁊ prīcipii. ꝗa prīcipiū īquātū prīcipiū nō diligit aīa niſi qꝛ reflectit ip̄m ī ſuū eē qd̓ diligit et n̄ ecō uerſo. Et ſic deū naturaliter nō pōt dilige̓ plus ſe. quia natura n̄ ſe extendit ſupra ſe Ad 3ᵐ dd̓. ꝙ nō valet h̓ ratio volo deo ſūmū bonū. mihi nō. gͦ plus diligo deum qͣꝫ me. Sꝫ bn̄ ſequit̉. gͦ maius bonuꝫ volo ei. qꝫ mihi. quia ē ibi uelle. ⁊ eſt ibi bonū. Pōt g iſtud aduerbiū magis determinare ipſum velle. vel ipſū qd̓ dico bonū. Si feratur ad bonū ſic nō ſequit̉ rō. ſi ad hͦ qd̓ ē uelle. ſic ſequit̉. quia ītētio dilectiōis venit ex parte volūtatꝭ. nō ex parte ſui boni. qd̓ ē volitum ꝑ natura aūt magis volo mihi meū bonum qd̓ minꝰ ē qͣꝫ deo ſuū bonū qd̓ ē maiꝰ. ſicut miles magis vult ſibi ſuam terrā ꝑuulaꝫ qͣꝫ regi ſuū regnū magnum. Ad rōnes ī con trariū dd̓. ꝙ nō ē ī ptāte noſtra tāqꝫ efficie te diligere deū ſuꝑ nos. ⁊ ſuꝑ oīa. ē tamē iſtud ī poteſtate noſtra tāqͣꝫ ꝓpͥando facie do qd̓ ī ſe ē. ſimiliter nō ē ī ptāte noſtra ꝙ ītellectꝰ et affectꝰ expoliet ſe effectiue tamē propriatiue. Onſequenter q̄rit̉ de his ꝑ quē ordīat lex naͣl̓ ad proximū. Et quātū ad pn̄s querit̉ de trib que ponūtur eē iuris naturalis ſcd̓m Yſido ruꝫ. Primo de matrimōio qd̓ ē cōiūctio ma ris et feīe. Scd̓o de cōi oīm poſſeſſione. Tertia de vna oīm libertate. Quātū ad primū querit̉ hec. Prīo vtrū matrimo niū ſit de lege naͣli. Scd̓o de legitimitate ꝑſonarū. Tertio vtrum de lege naͣli ſit ꝙ ꝟna vniꝰ. Quarto vtꝝ īſeꝑabilitas que eſt ī matrimonio ſit de lege naturali. Quantum ad primū ſic obr̄. Nihil qd̓ ſit ex īſtitutiōe: ē de lege naturali. matrimoniū eſt hiꝰ. gͦ ⁊cͣ. Maior pꝰ Yſidorꝰ dicit ꝙ ius naturale vbiqꝫ īſtīctu nature nec aliqͣ cōſtitutiōe habetur. Ninor pꝫ ꝑ Hugo. de ſacramētis qui dicit cōiugiū eſt ſociētas quā deꝰ ab īitio īter maſculuꝫ ⁊ feminā ꝯſtituit. quādo mulierē de latere uiri formataꝫ eidē ſociauit. Scd̓a ro que cūqꝫ ſunt de lege nͤ. ſūt eadē apud omnes. ſꝫ matrimoniū nō ē hiꝰ. gͦ nō ē de lege nali Minor patet. qꝛ matrīmoniū infidelium eſt piſſolubile vel ſeꝑabile. fideliū aūt no. ſed hͦ facit differētiā eſſentialē. cū forma matri monii ſit cōinctio. Cōiūctioni aut opponit̉ ſeꝑatio ⁊ ita nō ē idē eſſētialiter apud oēs. Ad oppᵐ. ff. de iuſtitia ⁊ iure. ex lege na turali deſcendit maris ⁊ feīe coinctio: quā nos matrimōiū appellamꝰ Sol̓o dd̓ ꝙ ma trimoniū pōt dupl̓r cōſiderari. īquātum ē res vel īquātū eſt ſignū. Cōſiderādo gͦ rem matrimonii que ē cōiunctio maris ⁊ femīe. ſic ē de lege naͣli. Inquātū ꝟo eſt ſignum: ē ab īſtitutiōe diuīa: ⁊ nō ex lege naturali. nec ē īcōueniens ꝙ ab alio ⁊ ab alio ſit ma trimoniū res ⁊ ſignum. Sic̄ circulus ab alio hoīe pōt habe̓ ꝙ ſit circulus: ⁊ ab alio ꝙ ſit ſignū. ſignū enī ordine dic̄. Cōiūctio enim maris et feīe naturalis ē. ſꝫ ꝙ illa cōiunctio ſignificet.ſ. īſeꝑabilitatē ul̓ cōiūctionē xp̄i ⁊ eccleſie et aīe ſancte ad deū. hͦ hꝫ a diuīa īſtitutiōe. Uel dd̓ ꝙ ī oī ſacͣmēto ſūt tria .ſ. ſimilitudo. ſignificatio. et ſanctificatio Similitudinē gͦ hꝫ matrimoniū ex pͥma con ditiōe. ſignificationē ex īformatiōe. ſancti ficationē ꝟo ex redēptiōe. ex qͦ enī creatus ē hō ⁊ feīa: fuit naturale ꝙ coniugerent̉. ſꝫ ꝙ ꝑ hͦ ſignificaret̉ cōiūctio aīe ad deū. vel Oltuupul xp̄i ad eccleſiā. vel hūanitatꝭ et diuinitatis ī xp̄o. Iſtud fuit ab īſtitutiōe diuīa. ꝙ autē ſit ſac̄tificatio hͦ ē gr̄a ī matrimoīo ſeu in cōiūctis ꝑ matrimoniū: hͦ ē ꝑ paſſionē xp̄i: que ſanctificat oīa ſacramēta: ⁊ ꝑ ip̄m hn̄t oīa ſacramēta virtute ad ſāctificandū ma trimoniū. gͦ quātū ad ſil̓itudinē dico ꝙ eſt ex lege naͣli ⁊ eiꝰ dictamī ē. nec hͦ mō eſt ex īſtitutiōe. quātū ꝟo ad ſignificatione non. quia ſic ē ex īſtitutiōe. nec quātū ad ſac̄tifi cationē. ꝑ hͦ pꝫ reſpōſio ad pͥmā rōne. Ad ſcd̓am dd̓ ꝙ matrimoniū quātū ad rem et ſimilitudinē ē idē apud oēs. qꝛ cōiūctio ma ris ⁊ feīe eadē ē apud oēs. ſꝫ nōº quātum ad ſignū uel ſignificationē. Alid̓ enī ſignifi cat apud fideles ⁊ īfideles. qꝛ apud fideles ſignificat īſeꝑabilē unionē: que ē dei ad hu manā naͣm: ⁊ xp̄i ad eccleſiā. Et ꝗa h̓ vnio ē īſeꝑabilis: ꝓpter hͦ matrimoniū fidelium ē ī ſeꝑabile. ſꝫ apud īfideles nō fignificat co pula īſeꝑabilē. qꝛ tūc nō ē ſeꝑabile. Secundo queritur de legitimitate ꝑſonarū vtrū ſit de dicta tiōe legis naturalis.ſ. ꝙ excipiatur a matri monio pater ⁊ mater ⁊ hiꝰ que excipiūtur. Ad qd̓ ſic gen̄ 2º. dixit Adā hͦ. Nūc os ex oſſibus meis. ⁊ caro de carne mea. ꝓpter hͦ rēlīquet̉ hō patrē ⁊ matrē. A pͥma gͦ condi tiōe excludit̉ a matrimoio pater ⁊ mater. ſꝫ illud qd̓ hꝫ eē a pͥma cōditiōe hꝫ eſſe per natura. Ergo ꝑ naturā excluditur pater et mater. cū lex ab origīe ponat̉ ī ꝑſonis. Ad oppoᵐ. Lex naturalis ē eadē apud oēs. ſi gͦ apud barbaros nō excludit̉ pater ⁊ mater. nec aliqua ꝑſona. gͦ ex lege naturali non eſt excluſio ſeu legitimitas ꝑſonarū. Scd̓a ro ī. ff. Uidetur īter cetera aīalia iſtiꝰ iuris ꝑitia cēſeri. ſꝫ cetera aīalia n̄ diſcernūt īter ꝑſonas quī maſculꝰ coeat cū matre. ergo de lege naturali nō ē ꝙ excipiat̉ pater ⁊ mat̓. Sil̓r querit̉ de lege naturali. vtrū ſit ꝙ ex cipiat̉ frater ⁊ ſoror. Ad qd̓ ſic. omne qd̓ ē cōtͣ legē naturalē: ſemꝑ ē ⁊ fuit culpabile. Sꝫ n̄ ſꝑ fuit culpabil̓ coitꝰ fratris cū ſorore. ſicut ī prīcipio. gͦ nō eſt ex lege naturali: ꝙ excipiat̉ frater et ſoror. Ad oppoᵐ Aug de adulterinis coiugiis. Adulterii malum vīcit fornicatione. vīcit̉ ab īceſtu. gͦ maius malū ē īceſtus qͣꝫ fornicatio vl̓ adulterium. ſi gͦ adulteriū ē cōtra legē naturalē. gͦ ml̓to magis īceſtꝰ. ſꝫ īceſtus ē cū eſt coitus ꝑſone cognate cum cognata vl̓ fratris cū ſorore. Quoniā ut ait Augꝰ. īceſtꝰ ē lubricū carnis cōtra votū vel cōſaguītatē: vl̓ affinitatem cōmiſſū. Ergo cōtra lege naturalē eſt cōitꝰ fratris cū ſorore. gͦ ẜm legē naturalē exclu dūt̉ frater ⁊ ſoror a matrimoīo. Sol̓o dd̓ ſicut dic̄ Hugo. duas ꝑſonas īſtitutio exce pit. ſ patre ⁊ matrē. Uenit poſtea īſtitutio ſcd̓a: que ꝑ lege facta eſt ⁊ excepit quāſdā ꝑſonas alias ſiue ad decore nature. ſeu ad pudicitie augmentū. ⁊ tunc cepit ex ꝓhibi tiōe eē ꝓhibitu: qd̓ ex natura fuerat ꝯceſſū ſcd̓m hͦ dd̓ ꝙ lex naturalis quoddā dictat. ꝗa debitū. quoddā ꝟo ꝗa decēs ⁊ honeſtū. Lex gͦ natural̓ a matrimoīo excepit fratre ⁊ ſororē. nō ꝗa debitu. ſꝫ ꝗa honeſtum ⁊ de cēs. maxīe ī naͣ multiplicata. Quia etiā lex licet hͦ in ſtatu nature nō mutiplicate cōce deret. nō tn̄ ī ſtatu nͤ multiplicate. excipit aūt patrē ⁊ matrē tāqͣꝫ debitū. ⁊ hͦ eſt quia ī generatiōe eſt duplex habitudo.ſ. habitu do prīcipii gnaͣtionis ad illud qd̓ ē de illo ⁊ hic ē ordo prioris ad poſterius. Item eſt ibi ordo ī late īter mare ⁊ feīaꝫ. ꝗ ſūt coītes generatiōis. Nā cū dico patrem ⁊ matrem dico coītes generatiōis. ſi gͦ coniūgerētur pater ⁊ filia in generatiōe: eēt comes gene ratiōis ꝗ erat prīcipiū gnaͣtiōis: ⁊ ita cōfū deret̉ ordo generatiōis. Si enī comes gnaͣ tiōis fieret prīcipiū gnaͣ̓tiōis ⁊ ecōuerſo. ⁊ ita cōfūderetur ordo generatiōis. ꝗa gͦ lex natural̓ dictat. ꝙ oīā ordinate fiāt. dictat ꝙ debet ſeruari iſte ordo. Ideo dictat natu ra ꝙ debet excipi pater ⁊ mater a gnaͣtiōe Et ita a matrimonio. ſꝫ ſi frater coeat cū ſo rore: nō eſt ita īmo comes generationis eſt cū comite nec cōfundit̉ ordo. Et iō nō exci pit illud lex natural̓: tāqͣꝫ debitum: ſꝫ ſolum ſic̄ decēs ⁊ honeſtū: et patrē ⁊ matrē tanqͣꝫ debitu. ꝗa vſus generatiōis dēt cōformari ipſi ordini. Ad pͥmā gͦ rōne qua obicitur de barbaris ꝗ nō excipiūt ꝑſonas aliquas: nec patre nec matrē dd̓. ꝙ nō ē hͦ apud eos ex natura ꝙ nō excipiāt: ſꝫ ex cōcupiſcentia libidinoſa. ⁊ ſil̓r ī aliis. Qd̓ aūt dr̄. hͦ nunc os de oſſibus meis ⁊ caro de carna mea. ꝑ hͦ ītelligit̉ virtus actiua ⁊ paſſiua que cōcur rūt ī generatiōe. In oſſe enī ē robur per qd̓ ſignificat̉ uirtꝰ actiua: ī carne que īfirmior ē virtꝰ paſſiua. Unde dat̉ intelligi: ꝙ a ge neratiōe fortiori cōtrahat̉ os ab īferiori.ſ. a muliere caro. Per hͦ aūt ꝙ ſequit̉ ⁊ adhe rebit vxori ſue: ⁊ erūt duo ī carne vna ītel ligit̉ duplex vnio ul̓ copl̓a que ē ī matrimo nio.ſ. vnio que ē ꝑ cōſenſū aīorū: que ītelli git̉ ꝑ hͦ ⁊ adherebit vxori ſue. ⁊ vnio que ē per cōpulā carnalē: que ītelligit̉ ꝑ hͦ. ꝙ dr̄ ⁊ erūt duo ī carne vna ī qua ē cōiuctio ad vna carnē ꝓducendam. Tertio queritur de di vtrū ctamīe legis natural̓ ſit ꝙ vna ſit vniꝰ. ꝙ ſic uidet̉ gen̄. 4º. dic̄ glo. de Lamech. Primꝰ cōtra natura ⁊ moreꝫ duas uxores accepit. Ergo habe̓ plures uxores ē cōtra naturam. Ergo de dictamīe nͤ ē ꝙ ſit vna vniꝰ. Se cūda rō Ro. 2º. Cū gentes ⁊cͣ dicit glo. Ley naturalis ē nolle alij face̓: qd̓ ſibi non vult fieri. Sꝫ conſtat ꝙ vir nollet ꝙ mulier diuī deret carnē ſuā cū pluribꝰ. gͦ uir tenetur ex lege nō diuide̓ ſuā. ergo non habere plures vxores. Ad oppoᵐ gen̄. xix. de Iacob ha betur ꝙ habuit pl̓es. dicit Augꝰ. ibi ꝙ non cōtra natura. nec cōtra legē. nec cōtͣ moreꝫ fecit. ⁊ cōſtat ꝙ habuit plures. gͦ ꝙ vna ſit tātū vniꝰ nō eſt de dictamīe nͤ. Secūda ro. natura dictat ꝙ multiplicāda eſt ſpēs. ſꝫ multiplicatio ſpēi melius fit ꝑ plures qͣꝫ per vnā. gnō erit de dictamīe nͤ ꝙ vna tantū ſit vnius. Iuxta hͦ querit̉ qͣre aliqn̄ non licuit ꝙ vna mulier haberet plures viros: ſicut vnꝰ vir plures mulieres. Sol̓o. dd̓. ꝙ triplex eſt dictamē nͤ ẜm ꝙ natura tribꝰ modis mouet̉: In naͣ.n. rationali aliquādo mouet̉ naͣ ut naͣ. aliqn̄ naͣ vt ro. alqn̄ rō vt ro. Et ſcd̓m hͦ diuerſificat̉ dictamen nͤ. ꝙ ſcd̓m ꝙ natura mouetur vt naturaᵉ: dictat maſculum cōiugi feīne ad multiplicationē ſpēi. ſcd̓m āt ꝙ natura mouet vt rō: dictat vt vnꝰ cū vna cōiugi det. vl̓ ſcd̓m ꝯgruer tiā ſtatꝰ ⁊ tēporis oportunitatē vnus cum plurihꝰ: eo diſpēſāte: ꝗ ē ſupͣ naturā. ꝗa naͣ vt rō cōfert ⁊ legit ꝙ nō eſt faciēdū alteri: qd̓ ſibi non vult fieri. vnde nat̉a vt ratio dictat vnū debe̓ cōiugi cū vna ſimpliciter vel cū pluribꝰ exigēte ſtatu: ⁊ tꝑe: eo diſpē ſāte ꝗ ē ſuꝑ naturā. ſcd̓m autē ꝙ rō moue vt ro. ulteriꝰ cōfert ⁊ dictat natura ꝙ un dēt cōiūgi cū vna īſeꝑabiliter cōiūcta. Et ſic pꝫ quo habe̓ plures ē cōtra dictamen nͤ: ⁊ quo no. quia ſcd̓m ꝙ natura mouet ut naͣ non ē cōtͣ dictamē nͤ habe̓ plures. nec ſcd̓m ꝙ nat̉ a mouet vt ro. eo mo quo dictum eſt. alio mō ſic. Ad pͥmā rōne de Iacob. qua obic ꝙ hͦ nō ſit de dictamīe nat̉e. dd̓ ꝙ io dr̄ Iacob nō feciſſe contra naturā. quia qd̓ fecit fecit cā ꝓlis. ⁊ ſic nō fecit cōtͣ naturā ſcd̓m ꝙ natura mouet vt natura. Contͣ ꝟo p̄ceptū iō dr̄ ꝙ non fecit. ꝗa ex diſpēſatiōe fecit ꝗa diſpēſatū fuit cū illo ab illo ꝗ ē ſupͣ naturā. Qd̓ aūt fit auctoritate ſuꝑioris no fit cōtra p̄ceptū. ꝗa ī p̄cepto ītelligit̉ exclu di auctoritas ſuꝑioris. Cōtra mores dr̄ no feciſſe. ꝗa nō fecit cōtra cōſuetudinē: que ī̄ eſſet approbāda. pluribꝰ enī rōnibus appre bādū erat qd̓ fecit: pͦ quia fecit ex diſpenſa tione. Secūdo ex ca honeſta: ꝗa.ſ. vt multi plicaret̉ ꝓles. ⁊ numerꝰ fideliū ad cultum dei. Tertio ꝗa moderate vtebat̉ pluribus. Quarto approbanda erat cōſuetudo ꝓpter ſacramētū. ꝗa oīa cōtīgebāt illis ī figuraꝫ. Uū ī pluribꝰ vxoribꝰ Abrahe: figurabatur differētiā ſeruiētiū deo. Alii.n. ſeruiūt pro mercēde ꝗ ſignificant̉ ꝑ filios Aghar. Alii pro hereditate iſti ſūt filii Sarre. Sil̓r in duabꝰ uxoribꝰ Iacob liberis. ſignificat̉ du plex uita. actiua ī Lia. contemplatīa in Ra chele. Et ī qualibet ſūt ꝗdā mercenarii. et quidā liberi pꝫ gͦ quare dr̄ Iacob n̄ feciſſe cōtra naturā nec ꝯtra mores. Et de hoc ēt dicit. Augꝰ ſuꝑ gen̄. Alia ſunt peccata cōtͣ nām. alia cōtra mores. alia contra p̄cepta. ſꝫ ſacob hͦ nō fecit cōtra naturā. ꝗa nō laſci uiēdi ẜꝫ gignēdi cā mulieribus vtebat̉. nec cōtra mores. quia ī illo tēpore ī illis terris factitabat̉. nec cōtra p̄ceptū. ꝗa nulla lege phibebat̉. Ad ſcd̓am dd̓. ꝙ natura dictat ꝙ ſpēs multiplicet̉ ſꝫ debito mō. Ius enim naͣle ī hoīe debet regulari rōne. Ratio aūt dictat ꝙ vna vniꝰ. Ad tertiā dd̓ ꝙ nūqͣꝫ diſpēſatū fuit cū muliere. Prima rō eſt. ꝗa vna nō pōt fecūdari a pluribus. ſꝫ vnus bn̄ poteſt fecūdare plures. Et iō nō eſſet vtile ad multiplicationē. Itē meliꝰ pōt ſeruari pax ſi vnꝰ dominet̉ pluribꝰ: qͣꝫ ſi plures do minarēt̉ vni. Itē vir ē caput mulieris. iō magis eſt diſenpſatum cum eo. alia ratio ē ſacramentum. quia ſcilicet vnus eſt ſponſꝰ xp̄i. licet plures ſint eccleſie. Quarto queritur de īſeꝑabilitate matrimonii. Tria.n. ſūt bona matrimonii.ſ. fides. proles. ⁊ ſacramentuꝫ. primū ⁊ ſcd̓m ē de dictamine nͤ. ſꝫ tertium n̄ videt̉ eſſe de dictamīe nͤ. ꝗa habet eē ex īſtitutiōe. Sacramētū.n. hꝫ eē ex īſtitutiōe. Scd̓a rō. nullus actus naͣlis eſt peccatū. ſed cōiūctio maris cū femina eſt natural̓. gͦ non eſt peccatū dūmō ſit ſoluta. ꝗa tūc nō ē cōtͣ lege naturalē. Tertia ro. actus comedēdi nō ē peccatū qn̄ fit pro ſalutē indiuidui. gͦ eadē rōne actꝰ generatīe nō erit peccatum dūmo ſit ad multiplicatiōeꝫ ſpēi ſeu ſalutē. 4ª ro. mulier pōt ſedare ad omne tempꝰ ſolū. gͦ multo fortius pōt ſedare ad aliquod tēpus ſolū. Ad oppoᵐ ſcd̓m lege nature debes alij face̓ qd̓ tibi vis fieri. ſꝫ nullus ro ne ordinatꝰ vult ꝙ affectꝰ vxoris ſeꝑetur a ſe. Ergo tenet̉ ſcd̓ꝫ illud p̄ceptū ad herēduꝫ vxori ſue īſeꝑabiliter ſcd̓m affectum. ſicut vult ſe diligit īſeꝑabiliter non ad tempus. Sol̓o dd̓ ꝙ ex lege naturali ē ordo ad deū ⁊ ad ꝓximū. Lex enī naturalis dictat: ꝙ ho norificet̉ deus ⁊ ſemꝑ: ſꝑ aūt nō pōt niſi in prole. vnde lex naturalis dictat̉ multiplica tionē ꝓlis ad cultū dei. ⁊ hͦ ſeruato ordine generationis vt prīcipiū generatiōis non fiat comes ī gnaͣtiōe: qd̓ eēt ſi pat̓ cōtͣheret cū filia. et ita excludit patrē ex debito. Poſt natura aūt multiplicatā excludit alias ꝑſo nas ꝓpter honeſtatē Scd̓ꝫ āt ꝙ ordinat ad ꝓximum dictat nō face̓ alij: qd̓ hō nō vult fieri ſibi. Et ꝑ hoc dictat ꝙ vna ſit vnius. ꝗa nullꝰ vult ꝙ vxor diuidat ſe pluribus. Itē dictat etiā face̓ alij qd̓ ſibi vult fieri. ⁊ inde venit ꝙ dictat īſeꝑabilitateꝫ. vult enī vir ꝙ affectꝰ vxoris īſeꝑabiliter adhe ret ſibi. ꝓpter qd̓ dēt idē vxori. Ad pͥma ronē qua oſtendit̉ ꝙ īſeꝑabilitas eſt ex īſti tutiōe. dd̓ ꝙ īſeꝑabilitas ſcd̓ꝫ ꝙ ē ex dicta mine legis naturalis n̄ ē ſignū niſi ī potēª. ꝗa ip̄a res hꝫ naturalit̓ ex ſil̓itudīe ordineꝫ ⁊ poſſibilitatē ad ſignificādū. ſꝫ ꝙ ſignifi cet actu. nō hꝫ niſi ex īſtitutiōe ex natura. gͦ rei habꝫ vt poſſit ſignificare īſeꝑabilem vnionē xp̄i: ⁊ eccleſie: ⁊ diuīe ⁊ hūane nͤ in xp̄o. ſed ꝙ ſignificet hͦ habet ex īſtitutiōe. Ad ſcd̓am dd̓ ꝙ eſt naͣ generis: ⁊ eſt naͣ ſpēi. ⁊ ſcd̓ꝫ hͦ ē lex nature general̓ ⁊ ſpecial̓ Ex pͥma lege venit ꝙ maſculꝰ cuꝫ femīa. ex alia que eſt ſpēi. vt hoīs vt̄ē hō et rational̓ venit ꝙ vnus cū vna. Cōtͣ pͥmū eſt peccatū ſodomiticū. cōtra ſcd̓m ē habe̓ plures ſiml̓ ſeu bigamīa. Ad tertiū dd̓ ꝙ comede̓ ad ſuſtētationē ſīgl̓is pōt eē peccatū. ſi nō ſer uat̉ modꝰ neqꝫ tēp: neqꝫ materia cōueīens Ita ex iſta parte ī actu generatīe requirit̉ debita materiā vt cū ſua. ſic̄ comedēs non debet comede̓ furtiuū. Ad quartā dd̓. ꝙ no pōt ſedare ad tēpus ordīate. ꝗa iſtud ē contra ius nature dictantis ꝙ faciendū eſt alteri qd̓ ſibi vult fieri. Hoc habitō queri tur ꝓpter illud qd̓ dicit̉ in diffinitiōe Yſi dori cois oīm poſſeſſio. Utꝝ de lege nat̉ ali ſint oīa coīa. Et videt̉ ꝙ no. quia vbicūqꝫ ē acꝗſitio ⁊ reſtitutio alienoꝝ ē ꝓpͥetariū. ſꝫ ſic̄ het̉ ī diffīoe Yſi. de lege naͣli ē acꝗſitio eorum que celo: ⁊ terra. mariqꝫ capiuntur: ⁊ reſtitutio depoſitoꝝ. Ergo de lege naͣli ius ꝓpͥetariū. gͦ nō dictat oīa eſſe coīa. 2 ro cotͣ legeꝫ naͣlem ē furtū qd̓ ē ꝯtractatio rei aliene īuito dn̄o. Ergo de lege naturali eſt habere ꝓpriū. Ad oppoᵐ Augꝰ ſuper Io. Iure hūano h̓ villa mea ē. h̓ ſeruꝰ meus ē. tolle iura Imꝑatoris. Quis audet dice̓ h̓ villa mea eſt. meꝰ ē iſte ſeruus. mea eſt iſta domꝰ. gͦ ꝙ aliꝗs poſſet dice̓ hͦ eſt meuꝫ. hoc ē de iure Imꝑatoris. gͦ habe ꝓpriū ē ſolū de iure poſitiuo. Scd̓a ratio appropͥare ſibi alienū eſt contͣ ius naturale. gͦ appropriare ſibi qd̓ ē cōe: e cōtra ius naturale. ergo eſt peccatū. Solutio dd̓. ꝙ lex natural̓ circa cōmunionē ⁊ ꝓpͥetatē dictat differēter. Di cta enī aliꝗd ꝗa debitū. ⁊ aliꝗd ꝗa bonuꝫ. aliꝗd ꝗa equū. ꝗa debitū dictat ꝙ in ſtatu neceſſitatꝭ ſint oīa coīa. In ſtatu enī iſto ſūt oīa coīcāda: ⁊ hͦ mō ī p̄cepto ē coīcato. ⁊ h̓ ē dictamē reſpectu rerū ad ſuſtētatione ꝑſo narū. ⁊ īde ſumit̉. oīa que vultis vt faciāt uobis hoīes ⁊cͣ. Reſpectu ꝟo ꝑſonarū quātū ad multiplicationeꝫ ꝓlis dictat ꝙ vxor ſit ꝓpria ⁊ ſcd̓m oē tempꝰ. Iuxta illd̓ enī prīci piū. Qd̓ tibi nō vis fieri alij nō feceris. alit̓ dictat circa cōmunionē ⁊ ꝓpͥetatē aliꝗd ꝗa bonū. ꝗa ī ſtatu nͤ bene inſtitute dictabat oīa eē coīa. In ſtatu vero nature corrupte dictabat ꝙ bonū ē eē aliqua ꝓpͥa Alioquin boni egeret ⁊ nō ſtaret ſociētas hūana. ꝗa mali raꝑent oīa. ⁊ ita ſcd̓m diuerſos ſtatus dictat bonū eſſe ꝙ oīa ſint coīa. ⁊ ꝙ aliqua ſint ꝓpria. Dictat ēt circa ꝓpͥetate ⁊ coīōeꝫ aliꝗd. quia equuꝫ. Et ſcd̓ꝫ dictame eꝗtatis. dictat ꝗdā eē iappropͥabilia ut aere. mare. littora. Dictat et ꝙ ea que ſūt appropͥabilia ſi ī nulliꝰ ſit bonis occupāti cōcedātur Qd̓ enī ſb̓ nulliꝰ dnīo ē occupāti ꝯcedit̉. Et hīc ē acꝗſito eoꝝ que celo. terra mariqꝫ capiūt̉ vt captio auiū ⁊ piſciū. ſic̄ dicūt leges hūa ne. Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ ꝗ appropriat ſibi cōe peccat dd̓. ꝙ cōe dupl̓r dr̄. vno mō dr̄ cōe qd̓ ī nulliꝰ boīs ē ⁊ tale ſi ē appropͥabl̓e occupāti cōcedit̉. vt ſūt aues piſces ⁊ lapi des precioſi in littore maris. Alio mō dicit cōe qd̓ ē alicuiꝰ vniuerſitatꝭ. vt platea aliqͣ vel campꝰ coītatꝭ. In talibꝰ nō lꝫ appropͥare ſibi. quia hic fieret iniuriaˡ coītati. In pͥmo an̄t nulli ſit īiuria. ⁊ per hͦ pꝫ ſolutio. Hoc habitō quia dr̄ ī pͥma diffinitiōe Yſidori. ꝙ lex natural̓ ē quā oīm ē vna libertas. Querit̉ de dnīo ⁊ ſeruitute. vtrū ſit de dictamīe legis naͣl̓ qd̓ nō videt̉ per illud Yſidori. 4º. ethimol̓. Ius naturale ē cōe oīm nationū. et ſb̓ditur cōis oīm poſſeſſio: ⁊ oīm vna libertas. gͦ fi ſcd̓m naturā libertas ē oīm. Ergo ſeruitus ⁊ dominiū erit cōtra naturam. gnō erit de lege nͤ. Scd̓a rō Augꝰ. xix. de ci. dei. rōnalē hoīe: factū ad ymaginē ſuaꝫ uoluit niſi irrō nabilibꝰ duari. nō homineꝫ hoī. ſꝫ hominem pecori. Ergo cōtra naturā eſt ꝙ hō dn̄etur hōi. Tertia rō Grego. omnes homīes naͣ equales genuit. ſꝫ ꝓ variis meritꝭ dei diſpē ſatio iuſta. ſꝫ occulta ꝓpoſuit. Ergo prelatio ⁊ ſb̓iectio hn̄t eē ex diſpēſatiōe. ſꝫ qd̓ ē ſolū ex diſpēſatiōe nō ē de naͣli lege. gͦ dominiū ⁊ ſeruitꝰ nō ſūt de lege naͣli. Quarta rō ī li. īſtitutionū. de iure naͣli gentiū ⁊ ciuili vſu exigēte ⁊ hūanis neceſſitatibꝰ gentes hūan quedā cōſtituerunt illis. bella enim exorta ſūt ⁊ captiuitates ſubſecute ⁊ ſerui tutes que ſūt iuri naturali cōtrarie. Ergo coſtat ꝙ ſeruitus non eſt de lege naturali Quīta ro. ī eodē iure naturali ab initio oēs hoīes de iure liberi naſcebātur ex hoc iure gētiū oēs pene cōtractꝰ introducti ſūt ut emptio. venditio. locatio. cōductio. ſocie tas. depoſitum. mutuū ⁊ alij īnumerabiles. Ad oppoᵐ Ro. 13º. Nō ſolū ꝓpter iram ſꝫ ꝓpter cōcupiſcētiā. ⁊ loquit̉ de ſb̓iectione exhibēda. gͦ ſb̓iectio hōis ad hominē eſt de iure naͣli quia cōſcīa dictat. Scd̓a ratio. Augꝰ. xix. de ci. dei. penal̓ ſeruitꝰ ea lege or dinat̉ que naͣleꝫ iubet ordinē ſeruari. ꝑtur bari uetat. Quia ſi cōtra ea legē non eēt fa ctū. nihil eſſet penali ſeruitute cohercendū. Ideo apoſtolus ſeruos monet eſſe ſb̓ditos dn̄is ſuis. Tertīa rō ī eodē. Iuſtum eſt ꝙ malis hoībꝰ ſit vtilis ſeruitus cū.ſ. īprobis aufert̉ īiuriarū licētia. ⁊ domiti melius ſe habebūt. ꝗa īdomiti deteriꝰ ſe habuerunt. Ex his manifeſte oſtēdit̉ ꝙ ſeruitꝰ iuſta ſit ⁊ de lege naͣli. Sol̓o dd̓ ꝙ ē loqui de naͣ ẜꝫ ſtatū ātē peccatū: et poſt peccatū. Ante pec catū nō fuit ſeruitꝰ ſcd̓m vt dic̄ Augꝰ. xix. de ci. dei. Nullus ī naͣ ī qua pͥus deus hoīeꝫ condidit ſeruus ē hoīs: aut peccati. ꝑ pecca tū aūt ītroducta ē ſeruitꝰ ſic̄ pena peccati. Et iō ſb̓icit̉ hō hōī: ꝗa fecit ſe ſeruū peccati Lex gͦ naturalis dictat cōmunē libertatem oīm ſcd̓m ſtatuꝫ nͤ īſtitute. ſꝫ ſcd̓m ſtatū n̄ corrupte. dictat ꝙ neceſſaria eſt ſeruitus et dominiū ad cohercēdū maluꝫ. ſic̄ dic̄ Aug ī libro de ci. dei. ꝙ ſicut deus hoī: ⁊ animus corpori. ita rō det domīari ⁊ imꝑare libidi ni. dictat enī rō iuſtu eē vt rōnabiliter vi uentes dominēt̉ his qui carnaliter viuunt Un̄ Iere. 4º. ſuꝑ illud qͦ ſi cōtemnat mulier amatorē ſuū. dic̄ glo. Uidēs eū ſeruire libi dini ſue: ⁊ ī ſe mutatā legē: ꝑ quā cuidā ui ro ſb̓iecta fuerat. Ad illud Gre. ꝙ dic̄ ꝙ diſpēſatio diuīa iſtud ordinauit dd̓ ꝙ diſ penſatio aliqn̄ dr̄ iuris relaxatio. vt ꝙ Ia cob haberꝫ plures vxores hͦ modo qd̓ eſt ex diſpenſatione. nō eſt ex lege. Alio modo dr̄ piſpēſatio iuris reſtitutō ſic̄ hīc. ubi ꝓpter pctm libertas aliꝗbꝰ ſb̓iecta ē. qd̓ iuſtu ē ⁊ ẜm dictamē rōis. Dictat enī lex naturalis. ꝙ ſb̓trahēda ē malis libertas: vt arceatur eorū malicia. Ad illud qd̓ obicit̉ de aucto ritate iuris que videt̉ dice̓ ſeruitutes eſſe cōtrarias legi naͣli. dd̓ ꝙ duplex ē ſeruitus una que ꝓcedit ex vi dn̄antꝭ qn̄ ꝗs uſurpat potētia ſibi dn̄ium: ⁊ talis ē cōtra legem. Et de hac loꝗtur ibi. Alia ē que procedit ex merito peccatꝭ ⁊ iſtā dictat lex naͣlis: ſicut dictū eſt auctoritatē Augꝰ de ci. dei. penal̓ ſcruitꝰ ea lege ordinat̉ ⁊cͣ. Ad illud qd̓ obr̄ de apoſtolo. ad oppoᵐ nō ſolū ꝓpter iram. ſꝫ ꝓpter cōſcīam. Notādū ꝙ duplex ē ſeruitꝰ vna ē neceſſitatꝭ que ſecuta ē peccatū. Alia ē reuerētie ⁊ honoris erga ſuꝑiores. Et de hac ītelligit apoſtolꝰ. cū dicit̉. Sꝫ ꝓpter cō ſciētiā. hͦ enī dictat cōſcīa ſꝑ ꝙ reuerentia maioribus exibēda ē. Un̄ Tullius ponit̉ de lege naͣli obſeruantiā: ꝑ quā ſicut idem dic̄ hoīes dignitate an̄cedētes cultū quodā ⁊ honore dignat̉ ⁊ ꝓpter hͦ pꝫ ſol̓o. Onſequenſ eſt adiuuāte dei gr̄a īquirere de lege Moyſi. Et pͥmo generalit̓. quantū ad legis cōditiōes. Scd̓o ī ſpeciali quātū ad legis p̄cepta ⁊ ſāctiōes. Circa cōditiōēs āt legis moſayce inꝗrēda ſūt hec. Prīo de latione legis. Scd̓o de ꝯtinētia legis. Tertio de īpletione ꝑ xp̄m. Quarto de onere obſer uātie legal̓ Quīto. de iuſtificatione legis. Quātū ad legis lationē īquirēda ſūt h̓. Prīo de vtilitate latiōis. Scd̓o de neceſ ſitate latiōis. 3. de tꝑe latiōis 4º de ꝑſo nis ꝗbus lata ē. 5. de latore legis. Quantū ad primum ſic ꝓceditur Rō quinto. Lex ſb̓ intrauit vt habudaret delictū. Glo. Nāle iuſticie inge niū niſi habeat qd̓ reſpiciat ⁊ veneret̉ non facile ꝑficit: ſꝫ egrotat̉. ⁊ ſuꝑuēiētibꝰ cedit peccatis ⁊ appellat illd̓ īgeniū idē: qd̓ legē nale: ſeu viuacitatē diſcernendi: que venit ex lege naͣli. Et vult dicē̓ ꝙ niſi hō habeat prīcipiū qͦ r̄ſpiciat ī ſūmū bonū et mercedē nō ꝑficit: ſꝫ egrotat. ſꝫ ꝑ legeꝫ Moyſi reſpic̄ hō deū tāqͣꝫ actorē: ⁊ venerat̉ tāqꝫ retribu torem quia ad hͦ eī data ē. Ergo lex Moyſi fuit danda hoī ⁊ ferenda Scd̓a rō pͥma Ahi. i. Scimꝰ ꝗa lex bona ē. ſi ꝗs ea legitime vtat̉.ſ. vt ꝑ eā cognoſcat morbuꝫ et querat medicū. Suppoſito gͦ ꝙ naͣ hūana egra ē. obicit̉ ſic. Oī egrotāti neceſſaria ſeu utilis eſt cognitio morbi ſui: et quiſitio medici. ſꝫ lex Moyſi hͦ facit. ꝗa facit cognoſce̓ morbu .ſ. peccatū et querere medicū.ſ. deū. vn̄ glo. ſuꝑ illud Ro. 5º. Lex ſb̓ intrauit ⁊cͣ. Ad hoc data ē lex vt hō deficiens ī p̄ceptꝭ ⁊ factus pͥuaricator. liberatorē ſaluatoreqꝫ reꝗreret g neceſſaria ſeu vtilis eſt lex Moyſi hūane nͤ: que egra eſt. lex igit̉ fuit ferenda. Ad oppᵐ: pͥª ad corrī. 15. Uirtꝰ peccati lex. Glo. Lex ꝓhibēdo auget peccati cupiditatē. ſed nihil ad qd̓ ſequit̉ augmētū peccati ē utile ſaluti. ſꝫ ad legē cōſeꝗt̉ augmentū peccati. gͦ nō fuit lex Moyſi vtilis ſaluti. gͦ nō fuit ferēda. Si dicat̉ ꝙ lex n̄ auget pccm̄ niſi ꝑ occaſionē ſolū. ⁊ nō ꝑ cauſā. Cōtͣ hͦ oppo nit̉. Magis expedit aīe ſaluti ꝙ tollat̉ ca ⁊ occaſio peccati. qͣꝫ ꝙ ſolum tollat̉ cā et occa ſio remaneat. cū gͦ lex ſit occaſio peccati et augmētū eiꝰ: ſalubre eſſet aīe ꝙ tolleret̉ lex neqꝫ daret̉: nō igit̉ ferenda erat. Tertia ro Ro. 7º. occaſiōe accepta: ꝑ mādatū pecca tū oꝑatū ē ī me oēm ꝯcupiſcētiā Glo. Dicta ē cōcupiſcētia ex ꝓhibitiōe legis. gͦ lex īfla mauit cōcupiſcētia. gͦ noxia fuit. ⁊ nō expe diēs ad ſalute. gͦ nō debuit dari. Quarta ro. Nulluꝫ bonū ordinate dat̉ qd̓ nocet illi cui dat̉. ſic̄ vinū licet ſit bonū. tn̄ nō datur ordinate febricitāti: ꝗa nocet illi. ſi gͦ lex no cuit illis ꝗbꝰ dabat̉. ſic̄ pꝫ ꝑ p̄dictas aucto ritates. Et ꝑ multas alias. pꝫ ꝙ nō ordīate dabat̉. ſꝫ nō erat dāda niſi ordīate. ergo no debuit dari. Ꝙ aūt lex noceret ill̓ cui daba tur: pꝫ ex auctoritate apl̓i Ro. 7º. Peccatuꝫ ꝑ mādatū: oꝑatū ē ī me mortē vt fiat ſupra modū peccās peccatū. Quīta ro. oe obte nebras aīam: plus nocet aīe qͣꝫ ꝓſit. ſed lex obtenebrat aīaꝫ. gͦ plus nocet aīe qͣꝫ proſit gͦ nō erat ferēda. Minor pꝫ ꝑ illud Math̓i 4. Populꝰ ꝗ ſedebat ī tenebris ⁊cͣ. Ibi dic̄ Criſoſ. tenebre erat maxīe ſcd̓m lege: que n̄ ad manifeſtādā dei iuſticiā data fuerat. ſꝫ ad puniēdā duriciā cordis eoꝝ. ſic̄ ait dn̄s. Propter duriciā cordis veſtri Moyſes iſta mādauit: ⁊ nō ad ſaluandos eos ſꝫ excecan dos. Sexta rō Augꝰ. cōtra fauſtū. lex īpro bos pͥuaricatiōis reatu ligat cū iubet ꝙ no poſſūt īplere. ſꝫ pͥuaricatiōis reatꝰ maxime nocet. gͦ cū lex liget. relīquit̉ ꝙ lex maxime nocet. plꝰ igit̉ nocet ſaluti aīe qͣꝫ proſit. gͦ n̄ erat ferēda. Septīa rō Augꝰ ī li. de naͣ ⁊ gr̄a. Natura qua hō ex adā naſcit̉ indiget medico. ſꝫ lex non facit ad medicinā ⁊ cura tione morbi. īmo ad ip̄m ſequit̉ morbus et īfirmitas: nocet gͦ ſaluti aīe. gͦ nō erat ferē da. Octaua rō. Gal̓. 3º. Lex ꝓpt̓ trāſgreſſo res poſita eſt. Glo. i. vt hō ſuꝑbe de ſuis vi ribus fidēs acciꝑet p̄cepta: ī quibꝰ deficiēs ⁊ factꝰ priuaricator: liberatorē ſaluatorēqꝫ requireret. Data ē gͦ lex vt ſuꝑborū ceruix: quos faceret tranſgredi humiliaret̉ vt me dicus optaret̉. De ītētiōe gͦ legis erat: ut hō poſt egritudinē medicū rꝗreret: ⁊ ꝙ ho priꝰ deficeret. ſꝫ coſtat ꝙ iſte nō eſt optimꝰ modus adducendi ad medicū: ꝗ ē.ſ. ꝑ egrī tudinē. gͦ ſi optimi ē optīa adducē. non eſt aūt adductio optimi. cū fit malū vt ueniat bonū. gͦ nō fuit latio legis bona. vt.ſ. factus hō pͥuaricator quereret bonū. Solutio dd̓ ꝙ neceſſitas fuit dandi legē Moyſi: et vti litas ꝓpter tres leges: quas diſtīguit apl̓s que ſut lex nature. lex concupiſcētie. ſeu lex fomitis: ⁊ lex euāgelii ſeu gr̄e. ⁊ ſcd̓ꝫ hͦ lex Moyſi decurrit ſcd̓m tres rationes diuine diſpēſatiōis. Dat̉ enī ī auditoriū legis nͤ. ⁊ ſcd̓m hͦ decurrit ſcd̓m miſericordia. datur etiā ī cohertionem legis pccī vl̓ foītꝭ. ⁊ ſcd̓ꝫ hͦ decurrit ſcd̓m rōneꝫ iuſticie. Item datur ī ſignū ⁊ ſignificatōnē legis gr̄e. ⁊ directi on ad ip̄am. ⁊ ſcd̓m hͦ decurrit ſcd̓m rōnē ſapiētie. De pͦ habet̉ ſuꝑ illd̓ Ro. 5º. Lex ſb̓ī trauit dic̄ glo. Data erat lex in adiutorium hūane nͤ. vt ꝗa ip̄i nͤ quodāmo īſerta ſūt iuſticie ſemīa. Adderet̉ lex cuiꝰ auctoritate ⁊ magiſterio īgeniū naͣle proficeret ad fru ctū iuſticie faciēduꝫ. Et h̓ ē prima vtilitas lationis legis. Scd̓a aut eiꝰ vtilitas eſt ad cohertionem legis pccī ul̓ fomit. Et de hac habet̉ Gall̓. 3º. Lex ꝓpter tranſgreſſores ⁊cͣ. Glo. Lex poſita ē ꝓpter trāſgreſſionē cohi bēdā.i. vt ſaltē timore ceſſaret hoīes tranſ gredi. vt qn̄qꝫ idē facerēt volūtate. data ē gͦ vt populū dei erudiret ſb̓ timore dei. vt dignꝰ fieret accipe ꝓmiſſionē que ē chriſtꝰ. Tertia vtilitas fuit ad figurādā legem gr̄e vl̓ euangelii: ⁊ directionē ad ip̄aꝫ. Un̄ p̄ſ. Lex dn̄i īmaculata ꝯuertens aīas. Glo. Cōuertēs aīas.i. ſua diſtrictiōe corrigēs ad chriſti gratiā mittēs. Et ſic pꝫ ꝙ ē ad coher ceda peccata ⁊ ad directionem ⁊ figurati onem legis gr̄e. ſcd̓m hͦ dr̄ Ro. 5º. Lex ſb̓ in trauit. Glo. Erāt ī illo populo tria genera hoīm.ſ. duri. īcipientes. et ꝑfecti. his oībus data ē lex. ſꝫ duris dat̉ ī flagellū. īcipiētibꝰ ī pedagogū: data ē iuſtis in ſignū.ſ. future gre ꝑ chriſtū. ⁊ Gall̓. 3º ꝓpter trāſgreſſores Glo. Data eſt lex ī ſignū futuroꝝ. vt futura figuris atteſtarēt̉. Et ſcd̓m hͦ tria erant in lege.ſ. moralia que erāt ad dilucidādā legē n. Et qͣntū ad hͦ erat ad īſtruēdū īcipiētes Itē habuit lex iudicialia ad cohercēdū legē cōcupiſcētie vel fomitꝭ. ⁊ quātū ad hoc erat duris ī flagellū. Itē habuit figuralia ſeu cerimonialia ad figurādā lege gratie ꝗa figure erāt figure futuroꝝ. Et qͣntū ad hͦ fuit iuſtis ī ſignū. ſcd̓ꝫ hͦ gͦ patet ītētio ⁊ vtilitas legis ferēde. Ad pͥmā rōnē gͦ ī co trariū dd̓. ꝙ illd̓ ītelligit̉ nō per cam. ſꝫ per occaſionē. Un̄ Ro. 4º. Lex ira oꝑat̉ ꝟlo. ad hͦ data ē lex. vt reos faceret delīquētes nō efficiēti cā. ſꝫ nō adiuuātē gr̄a. Un̄ ꝟbū illd̓ dr̄ ꝑ abnegatione. ꝗa videlicet lex nō dat gratiā. ſꝫ facit oſtēſionem peccati. ⁊ Ro. 7º Peccatū accepta occaſiōe ꝑ mādatū: oꝑatū ē ī me ⁊cͣ Ad ſcd̓aꝫ qua obr̄: ꝙ magis expe dit vt tollat̉ cā ⁊ occaſio ⁊cͣ dd̓ ꝙ quedā eſt occaſio nulliꝰ boni īductīa. ī pͥmis occaſiōi bꝰ peccati ꝟuꝫ ē ꝙ tollēda eſt occaſio. ⁊ expe dit eā nō dare. Occaſio aūt que ē alicuius boni īductīa: ſi ſit circa rē īdifferētē: adhu bene cōcedo ꝙ tollēda ē ⁊ vitāda. Si aute ſit circa re neceſſariā ad ſalutē: dico ꝙ non expedit ꝙ tollat̉. vnde ſi aliꝗs det̓ alij occ ſionē ſcādali ꝓpt̓ veritatē vite uel doctrīe ꝗa.ſ. p̄dicat ꝟitatē uite ⁊ iuſticie. nō ꝓpter hͦ det dimitte̓ ſuā p̄dicationē. ſꝫ ſi de aliquo īdifferēti daret alijs occaſionem peccati et ſcādali: expediret ꝙ dimitteret. Lex autem talis occaſio ē īductīa boni: qd̓ nullomō di mittendū ē.ſ. neceſſarii ad ſalutē vt patet. Dicimꝰ etiā ꝙ lex ſꝑ quantū ē de ſe factīa ē boni. Un̄ Ro. 7º. Lex ſancta ⁊ bona: ⁊ man datū ſanctū ⁊ iuſtu ⁊ bonū. ꝙ ergo bonum eſt mihi factū ē mors abſit ⁊ dicit glo. Le ē ad uitā ⁊ iubet. Glo. Bona ⁊ mala ꝓhibet ⁊ fecit peccatum cognoſce̓. vnde dr̄ ſancta i. ſane doces mādatū. Iuſtū.i. iuſtificas pec catorē: ⁊ bonū.i. vtile vitā acquirēs. ſꝫ ꝙ nō ſequat̉ bonū. ſꝫ peccatū ex lege. hͦ n̄ ē ex lege ſꝫ ex faciēte. vnde dic̄ eadē glo. poſt non eſt ex ip̄a lege mors: ſꝫ ex uicio hoīs. ꝗa nō lex ſꝫ fomēs ē efficiēs cā mortis. Ad tertia patet ſol̓o ꝑ p̄dicta: ⁊ maxīe ꝑ littera ſupͣ quā glo illa ponit̉. ⁊ hͦ ē qd̓ dic̄ glo. Ro. 7º. ſuꝑ illud itaqꝫ lex ſancta ⁊cͣ ſicut medicīa nō ē cauſa mortis. ſꝫ oſtendit venena mortificata. licꝫ his mali hoīes abutāt̉ ad mortē ſuā: ul̓ alio rū. ſic lex que uenena peccatoꝝ demoſtrat. ⁊ hoīeꝫ libertate ſua abutētē qͣſi frēo cohi bet: ⁊ cōpoſito greſſu incede̓ docet: nō ē cā efficiens pccī. ſꝫ potius uiciuꝫ hoīs.i. fomes. Ad quartā rōnē dd̓. ꝙ lex de ſe nulli no. cuit: ꝗa iuſtis non obeſt. īmo ē eis ī ſignum Sil̓r īſipiētibꝰ nō obeſt. ſꝫ ē eis ī pedagogū. Sil̓r mal̓ n̄ nocet. qd̓ pꝫ. Glo. ſuꝑ illud. i. ad Thi. pͦ Iuſto nō ē lex poſita que dic̄ iō data ē lex: vt ul̓ reū puniret. vel peccare volēteꝫ coherceret. ſic gͦ valet malis. quia cohercet eos ne peccēt: ⁊ reos punit. Et h̓ fuit ītētio legis circa malos. Un̄ patet ꝙ ordinate da tur. quia dat̉ ſcd̓m ordinē diuīe iuſticie. qꝛ ſꝑ dat̉ vel ut ꝑuerſꝰ puniat̉. vl̓ vt peccare volēs coherceat̉: ⁊ vtrūqꝫ ē bonū. Nam et ip̄a diuīa iuſticia punit malos ī ſuppliciis. Ad quītā rōeꝫ dd̓. ſic̄ dic̄ q̄dā glo. p̄dicta. data ē lex ad domādū ſuꝑbum: et ad flagel lādū durū: ⁊ ad īſtruēdū ī ſipiētē: ad mani feſtationē et teſtimoniuꝫ future gr̄e iuſtis. Loꝗt̉ gͦ Criſoꝰ de ip̄a lege ꝑ cōꝑationeꝫ ad duros Un̄ dicit ad puniēda duriciā cordis eorū ſicut ait dn̄s. ꝓpter duriciā cordis ve ſtri Moyſes iſta madauit. Data enim fuit duris ī flagellū. vt eos puniret infligendo penas. vt ſb̓trahēdo delectabilia et quātuꝫ ad hoc dedit lex libellū repudii: qd̓ ē ī lege ꝑ ꝓmiſſionē: vt ipſos duros.ſ. ⁊ peruerſos a malo ſb̓traheret. quia proni erat ad īter ficiēdū vxores. et vt eos flagellaret in hoc ꝙ non licebat eis rehabe̓ vxores poſtqͣꝫ eis dederat libellū repudii. ſil̓r glutōnibꝰ īfli gebat penā ꝓhibēdo delectabilia gule: ſic̄ hūc cibū uel illū. Iteꝫ ſuꝑbis etiaꝫ data fuit ad domādū ſuperbia eorū: ꝗ ex arrogantia ⁊ p̄ſūptiōe dicebāt nō deeſt qui impleat. ſꝫ dee ꝗ iubeat. et iſtis data ē multitudo ceri monialiū: que īpoſſihbile erat īplere. h̓ enim erat onꝰ qd̓ patres portare nō potuerūt. ⁊ ſic fuerūt ī lege qͣtuor.ſ. moralia ad īſtruen gū īſipiētes. ſacramētalia ad ſignificāduꝫ. iuſtis gratiā futurā. Iudicialia ad flagella du malos. cerimonialia ad domādū ſuꝑbos ⁊ p̄ſuptuoſos. ⁊ ſic habēt̉ qͣtuor. vt ſb̓ figu ralibꝰ accipiat̉ duo.ſ. cerimonialia ⁊ ſacra mētalia. Ad alias rōnes dd̓. ꝙ ſicut ē ordo diuīe ꝓuidentie. ita duplex ordo legis. Eſt aut ordo ꝓuidētie duplex.ſ. prīcipal̓ in quo ſtatuīt̉ creatura. Aliꝰ ē n̄ prīcipal̓: ꝗ poſitꝰ ē ad hͦ ut ſi hō ab aſſignato ordīe r̄ceſſerit ī aliū relabat̉. ut ſi r̄cedat hō ab ordine miſe ricordie. ſtatī ē ſb̓ ordine iuſticie. et hͦ dicit Boetiꝰ. ꝙ ordo cūcta cōplectit̉. vt ſi ꝗs ab aſſignato ſibi ordine r̄ceſſerit. ſtatī ī aliuꝫ ordinē r̄labat̉. ſic ī lege fuit ordo prīcipal̓: ꝗ fuit vt hō ordinaret̉ ad deū: ⁊ alius quo ordinabat hominem ad penā: qn̄ a predicto ordine recedebat. vn̄ vt reprimeret̉ fomes peccati ī hoīe. ⁊ reduceret̉ hō ad gratiā. et iſte fuit ordo miſericordie. ꝗa īſtruebat īſi piētes ⁊ cohercebat peccatores a ſuo malo: Ordo nō prīcipal̓ erat ordo iuſticie qͦ ordi nabat hominē ad flagella ⁊ egritudinē. ut ꝑ hͦ ip̄m ad priorē ordinē r̄uocaret. ſi ab ip̄o diuerteret̉. Un̄ ſi cōtīgeret aliquē peccare reuocabat eū ꝑ flagella. ⁊ iſte fuit optimus modus adducēdi hoīem ad ſalutē. vt.ſ. ma los flagellaret: ac ꝑ hoc reuocaret ⁊ uolen tes peccare a malo cohercet: et inſipientes īſtrueret. Lex gͦ ſīplicit̓ erat ī adiutoriū ad bonū īſtruēdo: ⁊ cohercēdo a malo: nō prin cipaliter ad hͦ vt hō deficeret et fierēt pre uaricator. ſꝫ vt morbo p̄uaricatiōe creſcēte medicꝰ queret̉. ſic̄ dic̄ glo. ſuꝑ illud Gall̓. 3 cōcluſit oīa ſb̓ peccato ⁊cͣ. Et ſic pꝫ reſpōſio ad iſtā q̄ſtionē. que magis infra declarabit̉ Secundo queritur an lex ſit neceſſaria ad ſalutē. Ad quod ſic Hugo de ſācto vic. ī libro ſētētiaꝝ dic̄. ꝙ ī lege naturali fuerunt tria.ſ. p̄ceptio. et iſta fuit de neceſſariis. prohibitio ⁊ iſta fuit de noxiis. ⁊ cōceſſio de īdifferētibus. ſꝫ nullum peccatū ita excecat homine. ꝗn̄ cognoſcat ꝑ naturale iudicatoriū legis naͣlis ꝗd facied̓ ⁊ ꝗd vitādū. Un̄ Augꝰ ī queſtionibꝰ. uete. ⁊ no. teſta. Quis neſciat ꝗd bone uite cōue niat aut ignorat. quia qd̓ ſibi fieri nō vult alij nō debeat fieri. Ergo ſine lege Moyſi poterat hō cognoſce̓: ꝗd ſibi neceſſariū eēt. ad ſalutē. nō igitur neceſſaria erat ſaluti. Scd̓a rō. In nobis ē ip̄a virtꝰ diiudicatīa eorū que ſūt neceſſaria ad ſalutē.ſ. Sīdereẜ Sil̓r ī nobis ē ip̄a uirtꝰ appetitiua ſalutis. gͦ ſine lege poterat homo uidere ſeu cogno ſcere ⁊ deſiderare: qd̓ ſibi erat neceſſariuꝫ ad ſalutē. Ergo lex n fuit ei neceſſaria. 3 rō Augꝰ. Ignorātia neminē ſic excuſat. vt hō ſēpiterno igne nō ardeat. ⁊ ītelligitur iſtud de ignoratia eoruꝫ: que ſūt neceſſaria ad ſalutē. ſꝫ ignorātia legis Moyſi hominē excuſat vt non ardeat eterno igne: ſicut pꝫ de beato Iob ⁊ alijs ſactis: ꝗ ignorauerūt legē tēpore legis: nec erāt de iudeis. gͦ ipſa lex Moyſi nō ē neceſſaria ad ſalutem. Ad oppᵐ. Ad ſalutē neceſſaria eſt cognitio cre dedoꝝ: ⁊ oꝑatio agēdoꝝ. ſꝫ lexMoyſi qͣntuꝫ ad figuralia facit cognitionē credendoruꝫ ⁊ ad ipſā ꝑtinet̉. Quātū ꝟo ad p̄cepta mo ralia ꝑtinet ad oꝑatione agēdoꝝ: et in eoꝝ cognitionē. gͦ eſt neceſſaria ad ſalutē. Sol̓o dd̓ ꝙ lex Moyſi īcludit legem naͣlē ꝑ expli catione ī moralibus. lege ꝟo gr̄e ꝑ ſignifica tiōeꝫ ī cerimoīalibꝰ. ⁊ iō det dici neceſſaria ſaluti quātū ad moralia: que ſūt legis naͣlis Util̓ ꝟo ſaluti qͣntū ad cerimonialia ⁊ figu ralia ante lationē: ⁊ his ꝗ nō erāt de gente iudeoꝝ neceſſaria. Quātū ꝟo poſt lationeꝫ his qui de gēte iudeoꝝ erāt quibus data ē lex. Et ex hoc patet reſpōſio ad obiecta. Tertio queritur de tꝑe latiōis legis. Et pͦ querit̉ vtrū āte pec catū debuit dari lex. Ad qd̓ ſic. Sūmꝰ medi cus dat medicinā nō ſolū curatiuā: ſꝫ etiam p̄ſeruatiua. Si gͦ ē medicīa ad pccm̄ debuit eaꝫ dare ſūmꝰ medicꝰ: qui ē deꝰ an̄ peccatū. vt p̄ſeruaret hoīem a peccato. Scd̓o q̄rit̉ an ſtatī debuit dari poſt peccatū. ad qd̓ ſic Quādiu ē morbꝰ: tēpus ē medicīe. ſicut dic̄ Hugo de ſācto vic. ī fētētiis. ẜꝫ ſtatim poſt pcc̄m̄ fuit morbꝰ. gͦ ſtatim debuit adhiberi medicia. ſꝫ lex eſt medicīa peccati. gͦ ſtatī de buit dari poſt peccatū. Ꝙ ſit medicīa patꝫ. quia ī vulneribus hoīs ſauciati īfunditur vinū ⁊ oleū: ſicut habet̉ de ſamaritano qui miſericordia motꝰ ſuꝑ eū īfundit vinum ⁊ oleū in vulneribꝰ ei: ⁊ ſanauit eū Luc̄. x. ⁊ appellat̉ ibi medicīa ꝑ vinū: medicina ꝑ le gem. Scd̓a rō. ꝑ lege ē cognitio peccati Ro. 4º ergo ſtatī debuit dari lex poſtqͣꝫ fuit peccatū factu. qm̄ hoī talis ē neceſſaria ſui peccati cognitio. ⁊ maxīe quia tūc fuit hoīs ro tenebrata. vn̄ īdiguit adiutorio ad ſuuꝫ peccatū cognoſcēdū. Tertio querit̉ vtꝝ ante diluuiū debuit dari lex. Ad qd̓ ſic Lex data fuit ad cohertionē malicie et peccati. ſic̄ habet̉ Gal̓. 4º. Lex ꝓpter trāſgreſſioneꝫ poſita ē dicit glo. cohibeda. ſꝫ āte diluuium fuit maxīa īclinatio et maximꝰ fluxꝰ ad pec catū. gͦ tunc fuit maxīe neceſſaria cohertio peccati. et ita tūc fuit maxime neceſſarium dediſſe legeꝫ. Minor pꝫ.ſ. ꝙ maximus eēt fluxus tunc ad peccatū. ꝑ gen̄. 6º. vbi dr̄. ꝙ oīs caro corrupat uia ſua: ⁊ tātū malū fece rāt ꝙ deꝰ faceret diluuiū ad puniēdū eos. Scd̓a rō Augꝰ. ī queſtionibꝰ ve. ⁊ no. te. dic̄ Data ē lex: ut que neſciebāt̉ auctoritatē haberēt: ī faciēdis ſupple ⁊ vitādis: et que latere ceperāt manifeſtarent̉. Lex gͦ Moyſi dat auctoritate faciēdoꝝ ⁊ uitādorū: ſꝫ illd̓ fuit ſꝑ neceſſariū ēt ab īitio ate peccatum. gͦ debuit dari lex ante diluuiū. Tertia ro Ante peccatū vixit hō ſb̓ aliqua lege ſicut habet̉ eccleſiaſtici. 17º. Addidit illis legem uite ⁊cͣ. Sed poſt peccatum fuit maxīa legis neceſſitas: ⁊ maior qͣꝫ ante: vt ſciret homo quo debe̓t viue. gͦ poſt pccm̄ ate diluuiū de buit dari lex Moyſi. que ad hͦ dat̉. 4. q̄ri tur an poſt diluuiū ātē tēpꝰ Abrahe debuit dari lex. Ad qd̓ ſic Iſidorꝰ. Date ſūt leges vt earuꝫ mētu hūāna coherceat̉ audacia. ſꝫ tūc fuit maxīa audacia ⁊ īordinata. ꝗa tūc voluerūt filii Noe edificare turrim: cuius cacumen ꝑtingeret vſqꝫ ad celū. ſic̄ habet̉ gen̄. xi. Ergo tunc maxime debuit dari lex. Quīto querit̉ an in tꝑe Abrahe debuit dari lex. ad qd̓ ſic. Tūc fuit maxīa ncc̄itas legis. gͦ tūc fuit maxīa cōueniētiā: vt daret̉ lex. gͦ tūc debuit dari. Maior enī pꝫ. Lex en dat̉ ad reuocādū ab ydolatria. ſꝫ tunc erat totus mūdus repletꝰ ydolatria. gͦ tunc fuit maxima neceſſitas legis. Minor pꝫ ꝑ qͣndā glo. ſuꝑ gen̄. que dic̄. ꝙ ꝑ ſex dies ſignatur ſex etates: et tertia die qͣ ſeꝑatur terra ab aꝗs ſignificat ſeꝑatione ſeu diuiſionē: que facta fuit tꝑe abrahe populi dei fidelis: ab ydolatris: quorum error vanꝰ ⁊ inſtabilis que ſeꝑatio facta ē ꝑ Abrahaꝫ. Itē videt̉ ꝙ tūc fuit maxīa cōueniētia dandi legē. quia tūc populꝰ qui erat ad colēduꝫ deū: erat diſ cretꝰ ⁊ diuiſꝰ ab alijs: ⁊ ī hͦ acceꝑāt ſignuꝫ ſeu pactū circūciſiōis: ⁊ illis dāda erat lex Itē iam erat Abrahe facta reuelatio de ꝓmiſſiōe illiꝰ ꝗ ſignificatꝰ erat ꝑ legem.ſ. de xp̄o. qn̄ ꝓmiſit dn̄s Abrahe. In ſemine tuo henedicēt̉ oēs gentes. gͦ maxīe tūc erat cōueniēs dari legem vt mitteret̉ ad xp̄m. Sol̓o dd̓ ꝙ n̄ debuit lex Moyſi dari ate peccatū: nec vlla vtilitas eēt. quia tunc nō erat neceſſaria figura ad ſignificādū cum eēt hō ſpirituali mēte p̄ditus: nec ꝓhibitō ad cohercēdū cōcupiſcētiā: que inordinata no erat. dico tamen ꝙ nūqͣꝫ vixit homo ſine aliqua lege. Un̄ ēt Adē fuit addita lex aliqͦ ſlex diſciplīe. qn̄ dixit ei de ligno ſcientie honi ⁊ mali nō comēdes. Un̄ augꝰ. ī qͣſtiōi hus nō ⁊ ve. teſ. pͥmū lex formata ī litteris. dari nō debuit. ꝗa in natura ip̄a īſerta quo dāmo eſt ip̄a creatoris noticia. Nā ꝗs neſci at ꝗd bone vite conueniat aut ignorat. ꝗa qd̓ ſibi fieri non vult alij nō debeat fieri Un̄ pͥus oportuit ut hō vteret̉ lege naͣli. ⁊ cum illa ei deficeret ſic̄ fecit. Ade. ⁊ lex ſil̓r diſciplīe: qn̄ peccauit adderet̉ ei lex gal̓. 3. ſuꝑ illud. quid igit̉ lex glo. Nota ꝙ non ait data ſꝫ ordinata: qͣſi ordinabiliter data ſcꝫ īter tēpus naturalis legis: de qua conuicti ſūt: ꝙ iuuare nō poterat: et tēpus gr̄e an̄qͣꝫ gratiā cōuīcēdi erāt de lege. Sil̓r nec poſt peccatū debuit ſtatī dari. īmo addita fuit lex legi nͤ ad ipſā ordinādā ſcd̓m diuerſas etates ſcd̓m ꝙ triplex ē īordinatō nͤ: ꝗa eſt inordinatio ipſiꝰ incōcupiſcibil̓. ip̄iꝰ iraſci bilis. ipſiꝰ rōnalis. Prīo enī ante diluuiū ui guit iordinatio concupiſcibilis maxime ⁊ ad hāc reſtrīgēdā ⁊ ordinādam fuit addi ta lex quedā: ī qua vixit hō ante diluuium. 3º gen̄. Sub te erit appetitꝰ tuus.ſ. ſb̓ rōne. hac āt lege rupta poſt diluuiū fuit magna inordinatio iraſcibilis.ſ. qn̄ filii Noe volue rūt edificare turrī vſqꝫ ad celos ꝓpter qd̓ data ē lex ad ordinādā iraſcibilē erga ꝓxi mū: que fuit. carnē cū ſāguine nō comedetꝭ. ⁊ rō fuit ad horrorē ſāguīs ⁊ deteſtatioem homicidii. vt horreret hō funde̓ ſāguinem hūanū. Poſtea ꝟo ſecuta ē īordinatio rōna bil̓ tꝑe Thrahe. quia oēs erāt ydolatri. cōtͣ hāc īordinationeꝫ data fuit Abrahe lex cir cūciſionis in ſignū reuocatiōis ipſiꝰ populi ad deū adorādum: ⁊ in ſignum fed̓is inter ppl̓ꝫ fidelē ⁊ deū. Gen̄. 17º. Ut ſit ſiguū īt̓ me ⁊ vos. Prīa īordinatio erat hoīs ad ſe. 2ª hoīs ad ꝓximū. 3ª hoīs ad deū. ꝗa propter ydola cultum dimittebāt diuinū. ſic gͦ fuit aliqͣ lex addita hoī ante diluuium: ⁊ poſt ī tꝑe Abrahe. ſꝫ lex Moyſi non debuit adhuc dari īmo cū ip̄a ſit ius hoīm uiuētiū ſb̓uno iure priꝰ neceſſe fuit ꝙ eſſet populꝰ vnitus qͣꝫ daret̉ lex. A tꝑe aūt circūciſiōis cepit eē populi vnitas ⁊ diſcretio. Un̄ dicit Hugo ꝙ ex tūc cepit vnitas populi dei: et vnitas cōuerſatiōīs fidelis que primū figurata ē ꝑ ſacramētū circūciſiōis. poſtea ſignificatur ꝑ ſacramētū baptiſmatꝭ. et iō āte n̄ debuit dari lex: īmo lex circūciſiōis fuit ſignū gr̄e future. ⁊ iō debuit precedē. Preterea prius oportuit ꝙ eſſet fūdamentū legis. qͣꝫ daret̉ lex. Erāt aut fūdamentū iſta qͣtuor.ſ. fides vnius dei. ⁊ fides incarnationis. ꝓbatio fi dei. ⁊ fidei firmitas. pͥus eniꝫ qͣꝫ daret̉ opor tuit eē atteſtationē fidei vniꝰ dei: ⁊ h̓ pre ceſſit ī ſigno circuciſiōis: que poſita eſt in ſignū federis: inter deū ⁊ ppl̓m. Atteſtatio aut fidei īcarnatiōis facta eſt: qn̄ facta eſt ꝓmiſſio Abrahe de xp̄o ī ſemine tuo ⁊cͣ. ſed quia non ſufficit teſtimonium in ore vnius īmo in ore duorum uel trium ſtat oē ꝟbum. iō priꝰ facta ē iſta ꝓmiſſio ēt Yſac ⁊ Iacob. ⁊ rpetita cuilibet ī ſemīe tuo ⁊cͣ: qͣꝫ darerur lex. Sed nec ſtatī debuit dari: īmo priꝰ opor tuit ꝙ eſſet fides ꝓbata. Probata aūt fuit ī egypto ꝑ aduerſitates: ut.ſ. nulla aduerſi tas poſſet eos auertere a fide: ꝗbus danda erat lex ducēs ī deū ēt īcarnatum oportuit ēt ꝙ eſſet firmata: ne poſſet populus ſeduci aliqͣ fallacia. firmata āt fuit ī multꝭ ſignis ⁊ mirabilibꝰ: que ei dn̄s fecit ⁊ oſtendit in exitu de egypto: ⁊ ꝑ deſertū. his aūt factis ⁊ īpletis debuit dari ip̄a lex Moyſi: que du cit ī xp̄m. hoc aūt fuit cōpletū ī qͣrta etate. Quarto querit ilr bus debuit dari lex ad qd̓ ſic. Actuū. x. Nō ē ꝑſo naꝝ acceptor deꝰ. Si gͦ iudei legūt̉ nō ſolū deo accepti: ſꝫ multi alij: ſicut multi gētiles vt pꝫ de ſancto Iob. Ergo ita debuit illis dari lex ſicut iudeis. Scd̓a ratio ſap̄. 6º Equal̓ ē ei cura de oībꝰ. Cura at̄ dei duplex ē.ſ. general̓: qua ꝑuidet oībus: ⁊ cura ſpālis que ē directo hoīs ꝑ legē ⁊ diſciplinā. ergo ſi equalis ē ei cura general̓ de oībus: eadē rōne dēt eē eī equal̓ cura ſpecial̓ de omnibꝰ hoībus: neqꝫ dēt eē drīa quo ad hoīes. Sic̄ nec ī pͥma cura: quo ad creaturas oēs. Ergo dēt dari lex equalit̓ oībus hoībus. Tertia rō Math̓ 5º. Solē ſuū facit oriri ſuꝑ bonos ⁊ malos. Magis aut ē deo cura aīarum qͣꝫ corporū. gͦ ſi lucē corporalem ſolis miniſtrat equal̓r oībꝰ. gͦ ⁊ lucē ſpiritualem dēt mīſtra re equal̓r oībus: que ē lux aīaꝝ. h̓ autē ē lex. Un̄ ꝓuerbioꝝ 6º. Gādatum lucerna eſt ⁊cͣ. Quarta rō Ro. 5º. Subītrauit. Glo. pōit du plicē rōneꝫ quare illis ſolis debuit dari: et nō alijs. vna ē ꝗa ille populus ſolus ſcilicet iudeoꝝ vnū deū colēs dignꝰ erat cui eloꝗa dei crederet̉. Alia rō ē ꝗa de illo ppl̓o erat filiꝰ dei naſciturꝰ. Cōtra pͥmā rōnē obr̄ Quia in gentilibus erāt aliqui nō colentes ydola. ſꝫ vnū deum ſic̄ in iudeis. vt beatus Iob ⁊ alij multi. gͦ ꝑ iſtam rōnē debuit dari illis lex. Cōtra ſcd̓am rōneꝫ ꝗa de patribꝰ Habrahe naſciturꝰ eēt dei filiꝰ: ſic̄ de Seth ⁊ alijs p̄deceſſoribꝰ: ꝑ hāc rōnē debuit dari illis lex. Quare gͦ huic populo data fuit et no alij. Itē dr̄ ī eccleſiaſtico. 17º. Ꝙ ī unā quāqꝫ gēte p̄poſuit deus rectorē ſ. angelū. ꝗa de ipſis h̓ ītelligit̉: ſicut gͦ angelus qui erat rector gētis ebrayce mīſtrauit eis lege ita videt̉ ꝙ angeli ꝗ erat rectores aliaruꝫ gētiū deberēt mīſtrare legeꝫ. aut videt̉ cul pa eē ipſis: eo ꝙ nō mīſtrauerūt. Item. ix. Daniel̓ habet̉. Ꝙ Michael archagelꝰ prin ceps ē gētis Hebreoꝝ. Uū danieli qui erat hebreus dr̄ ibi Michael prīceps vr̄. Sil̓r le git̉ ibi ꝙ alius erat angelꝰ: qui erat prīceps ꝑſarū. Alius gētis grecoꝝ ⁊cͣ. ſic̄ gͦ Hichael mīſtrauit legē hebreis: ſic debuerūt alij an geli face̓ alijs populis: vl̓ quare nō. Sol̓o dd̓. Sic̄ dictū ē de glo. Ro. 5º. ꝙ duplici de ca data ē iudeis lex. ⁊ nō alijs. vna eſt quia ille populꝰ ſolū vnū deū colens dignꝰ erat cui eloꝗa dei crederēt̉ ceteris ydola colen tibus. Un̄ ſolus ille populꝰ p̄parabat ſe ad ſuſceptionē legis. ⁊ ex hͦ erat dignitas ī eo Ad hͦ 2ᵐ qd̓ dr̄ Math̓. 7º. Nolite ſanctū dare canibꝰ: neqꝫ margaritꝭ ꝓice̓ an̄ porcos. Et ꝑ ſanctū ītelligit̉ ibi legis eloquiuꝫ. per margaritas ſcīe ꝓphetarū. Alia rō ē vt di ſcerneret̉ ille popl̓s de quo erat filiꝰ dei na ſciturꝰ. Un̄ Dugo in ſētētiis. Circūciſionis ſacrm̄ ſemī Abrahe ſcīficādo ⁊ ſignificādo ꝑit̓ datū ē Scīficādo: ut iuſtificaret̉. ſignifi cādo: vt a ceteris gētibꝰ diſcerneret̉: qͣten īgularis ⁊ diſcreta generatio maneret de qua xp̄s naſce̓t̉. qͣꝫuis gͦ eſſēt ī alijs populis aliqͣ ꝑſone deo acceptē: tamē nullꝰ populus p̄ter iſtū erat deo acceptꝰ. Lex aūt non dat̉ ꝑſone: ſꝫ ppl̓o cōgregato ⁊ vnito viuēti ſb̓ vna cōſuetudīe. vn̄ h̓ ē rō qͣre nec Abrahe nec Iſac nec Iacob. nec ēt tꝑe patriarchaꝝ data ē lex: īmo ſolū poſtqͣꝫ multiplicati ſūt ⁊ guraliter data ē illi ppl̓o lex nō alteri: qꝛ nō erat aliꝰ ꝗ deū coleret: vl̓ ſe p̄pararet. et ꝓpter hͦ patet ꝙ non fuit dominꝰ acceptor ꝑſonaꝝ ī datiōe legis. quia lex nō dēt dari ꝑſone: ſꝫ ppl̓o vnito. īmo viuēdi ⁊ p̄parāti ſe ad diuinā obeditionē. Ad ſcd̓am rōneꝫ dd̓. Ꝙ equal̓ fuit cura deo: dādo oībus lege quātū fuit ex ꝑte ipſiꝰ et eqͣliter illā dedit quātū erat de ſe. n̄ tn̄ ex ꝑte ſuſcipiētū fuit equalitas: ꝗa nō oēs fiebat digni p̄parādo ſe. ſꝫ ſolus ppl̓s iudaicꝰ. ſic̄ enī eſt de gratia ꝙ deꝰ nō vult neceſſitate dare gratiā ſuā nō volētibꝰ eā habe̓. Un̄ non vult hoīes de neceſſitate eſſe beatos: ita nō vult hōies de neceſſitate dirigi ī ſalutē: ſꝫ volūtarie. ⁊ ꝗa dat̉ lex ad directionē ī ſalutē. Ideo non de buit dari niſi uolētibꝰ dirigi. hi aut fuerūt ſoli ꝗ ſe p̄ꝑabant. Ex hoc pꝫ ꝙ nulli populo ꝯueniebat dari niſi iſti. ſic tamē dedit eis lege: vt alij de getibus poſſent ad eam tra ſire ſi vellēt. vnde ſic data fuit huic ppl̓o. ut ⁊ cuilibet alij: qui uellet eē ſb̓ lege. Et hͦ ē qd̓ dic̄ Augꝰ ī queſtiōibꝰ no. ⁊ ue. teſ. vn̄ꝫ lex naturalis euanuit oppreſſa ꝯſuetudine delīquendi. tūc oportuit manifeſtari ut ī iu deis oēs audirēt. Et ſic lex reſpiciebat oēs quātū ad hͦ: ꝙ oēs poterat audire ī iudeis ⁊ trāſire ad legē ſi vellent. Un̄ ī exo. xx. dr̄ Ꝙ āte lationeꝫ legis: querebat̉ a iudeis an vellēt ⁊ cōſētirēt viue ſb̓ lege. Ad tertiā dd̓. Ꝙ ſic̄ lux corporalis nō lucet oculo niſi diſpoſito. ita lux ſpiritual̓ que ē lex nō dat̉ niſi diſpoſito. Diſpoſitꝰ aut ē hō ad ip̄am. ꝑ volūtatē vt velit hō ſb̓ lege viue. Ad ronē aūt que ē cōtͣ pͥmā rōne. Glo. pꝫ ſol̓o ex dictis. Ad rōne que ē contͣ ſcd̓am. dd̓ ꝙ lex quātum ad figuralia erat duces ī xp̄m. Et ꝓpter hͦ anteqꝫ fieret reuelatio de xp̄o: non debuit dari. nō fuit autem facta Seth. nec Noe. nec alijs patribus Abrahe. ſꝫ fuit facta pͦ Habrahe: cuꝫ dixit dn̄s illi. ī ſemīe tuoꝝ Et deinde illd̓ idē dic̄ Yſac. poſt Iacob vt haberēt̉ tres teſtes de fide īcarnatiōis. ſed tūc ēt n̄ debuit dari. īmo poſtqͣꝫ ppl̓s eſſet multiplicatus ⁊ vnitꝰ: vt diſcretꝰ eēt ppl̓s cui dabat̉: ⁊ de hͦ erat xp̄s naſciturꝰ. Ad aliud quo oſtēdit ꝙ culpa fuit āgelorū ꝙ n̄ miniſtrauerūt lege his quibꝰ p̄erāt dicēdū ſcd̓m beatuꝫ Dyoᵐꝰ ī ierarchia angelica. ꝙ iſtud nō fuit culpa āgeloꝝ: īmo fuit culpa gētiū. quibꝰ domināt̉ angeli: ꝗ nō p̄paraue runt ſe ad ſuſceptionē legis. nec uolebāt ſe p̄parare. Un̄ noluerūt r̄cipe̓ illuminationē ꝑ legē: ⁊ quia nō dat̉ niſi volētibꝰ eā Ideo nō fuit eis lata: nec defuit h̓ ꝑ angelos. ꝗn bene mīſtraſſēt: ſi illi ſe p̄ꝑaſſent. Et ꝓpt̓ hͦ fuit culpa gētiū nō āgeloꝝ. Sumꝰ enī arbi trio liberi reciꝑe: qd̓ ꝑ āgelos miniſtratur. Et hͦ ē qd̓ dicit dyoꝰ. Si aūt ꝗs dicat. quo bebreoꝝ ppl̓s reductus ē ſolus ad diuinas illuminatiōes. Reſpōdēdū ꝙ non āgelorū rectas domīatiōes accuſari oꝫ: de aliorum gētiū errore: ſꝫ illos populos ꝓpͥis mōtibus ex recta reductiōe: ad dominiū decidentes amore ꝓprio: et ſuꝑbia: neqꝫ coactā habemꝰ vitā. neqꝫ ꝑ ꝓuidentie ptātem diuīa lumīa reuelātur Et ītēdit ꝑ hͦ dice̓ ꝙ illa que ſūt ꝑ poteſtatē ꝓuidētie: ſūt neceſſitatꝭ. Que āt ꝓpter ordinē non. Diuīa gͦ illūiatio facta ꝑ lege. quia non ē ꝑ poteſtate ꝓuidētie: ſed ꝑ ordine: nō ē neceſſitatꝭ ⁊ ideo nō fuit lata: nec miniſtrata niſi volētibus. hec gͦ eſt ſua rō: quare alijs gētibus nō miniſtrabant an geli lege. Sꝫ tūc poſſet queri quare iſtis ꝑ agelū ſuū Michaelē rectorē fuit mīſtrata nō ſimilit̓ alijs gētibus ꝑ ſuos angelos. Et reſpōdet̉: ꝙ alij populi habuerūt angelos: ⁊ etiā ſāctos hoīes rectores. ſicut fuit Mel chiſedech: tamē illi populi nō ſe p̄parauer̄t ad legē ſuſcipiēdā. Soli āt hebrei conuerſi ſūt ad deū ⁊ ſe p̄parauerūt: ⁊ ideo illis eſt miniſtrata. ⁊ hoc ē qd̓ dr̄ non ſimplex Mel chiſedech theoſopha amic̄ dei tantū. ẜ ⁊ ſa cerdotē dei vocat: ut habētibus prudētiaꝫ. a ꝑte ſignificēt: ꝙ nō ſolū ad ꝟe exiſtentem deū erat conuerſus: ſꝫ ēt alijs. ſic̄ Ierarchia ducatuꝫ p̄bebat. ⁊ ph̓oni apud egyptios: et babiloniorum principi ⁊ gentibus illis qui dei miniſtri ſtatuti ſunt: formatarū ab an gelis viſionū: manifeſtatiōes ſanctis uiris panieli ⁊ Ioſeph ex deo ꝑ angelos ſūt reue late. ipſa altiſſimi prouidētia oēs homines ſalutare ſuſcitamꝰ. manu ductionibꝰ diſtri buēte ſolo p̄t̓ oēs. yſrahel. ad ꝟi lumīs dōati on ⁊ cognitione ꝯuerſo. vn̄ theologia dic̄ deū poſſediſſe yſrahel. Conſequenſ eſt que rere de legis latore. Et pͦ cōtra manicheos Oſtendēdū ē ꝙ lex Moyſi ſit lata a bono ⁊ a ſolo deo. Scd̓o querit̉ vtrū ſit lata ab eo ꝑ mīſteriū angelorū cōtra Manicheos. gͦ ꝙ blaſphemat legē dicētes eā latā ore īpriſſīo a prīcipe tenebrarū. Arguit̉ ex teſtimoniis noui taſtamēti ꝙ recipiūt ſic̄ dicit ſaluator Gath̓. 15º. Quare uos trāſgredimī mādatū dei ꝓpter traditionem veſtram. Deus eniꝫ dic honora patrem tuū ⁊cͣ. Scd̓a rō Luce .18. Iuueni querenti: quid faciendo vitam eternam poſſidebo. Reſpōdit dn̄s. Māda ta noſti. nō occides non mechaberis ⁊cͣ. Lex ſgit̉ a bono deo lata eſt. Si vicat̉ ꝙ quātū ad cerīmonialia ſit a malo deo: nō quātum ad moralia. Cōtra. Math̓ 8º. Dixit dominꝰ leproſo. Uade ⁊ offer munꝰ: quod precepit Moyſes ī teſtimoniuꝫ illis. ſꝫ conſtat ꝙ illd̓ munꝰ erat cerimōiale. Ergo ex hͦ ꝙ p̄cepit offerri approbauit cerimoīalia: ſꝫ nullo mō approbaret: aut p̄ciperet fieri qd̓ traditum eſſet a diabolo. Ergo illa ſūt a deo. Item Iere 8º. Ecce dies veniūt dicit dominus. et cōſūmabo ſuꝑ domniſrahel: ⁊ ſuꝑ domum iuda nouū teſtamentū. nō ſcd̓m tāſtamētuꝫ qd̓ feci patribus eorū ⁊cͣ. Ergo idem ē lator legis ⁊ euāgelii noui ⁊ vete. teſ. Iteꝫ pͥ ad cor. ix. Adducit apoſtolꝰ illd̓. Nō alliga bis os bouis trituratis ⁊ dicit iſtud dictū eē ī lege̓. ⁊ īducit ad oſtēdēdū ꝙ licitū erat ei acciꝑe ſūptꝰ. Itē Iacobi. 4º. Unꝰ ē legis lator: qui pōt ꝑdere ⁊ viuificare: qd̓ ex his pꝫ lege eſſe datā a bono deo. Item Ro. 7º. Lex ſancta ⁊ mādatū ſāctū: ⁊ iuſtu ⁊ bonū Ergo ē a bono ⁊ ſācto. ergo a lege eterna. Itē volēti mihi face̓ bonū īuenio legem. quoniā bona eſt. ergo a bono eſt. g ⁊cͣ. Itē pꝰ ad Th̓. i. Bona ē lex ſi quis ea legittīe vta tur. Item. Gat hͦ. 5º. Non veni legem ſol uere: ſꝫ adimplere: ſed nihil impletur a deo niſi bonū. Itē deꝰ ex ore ſuo dixit eā legeꝫ dei. Math̓. 5. Dimittitis legem dei propter traditioues veſtras. Ad oppoſituꝫ ſunt blaſphemie īpioꝝ manicheoꝝ ſb̓ ſpe rōcinā tium. Augꝰ ī libro de li. arbi. Iubet eterna lex amore auertere a tēporalibus: ⁊ emenda tum ad eterna cōuertere. ſꝫ lex Moyſi ſi cō uertit animum ad tēporalia: ⁊ auertit ab et̓ nis. gͦē cōtrariā legi eterne. Ergo nō deri uat̉ ab ea. Minor pꝫ. Nā lex Moyſi ꝯuertit aīuꝫ ad ſua ꝓmiſſa Yſaie pͦ. Si voluerit et audieritꝭ me: boa terre ꝯmedetis vt terrā. lac: ⁊ mel. ⁊ huiuſmodi. Un̄ ad Ro. 3º. Non ꝑ lege hereditas Abrahe ⁊ ſemini eiꝰ quā ꝓmittit tēporalē hereditateꝫ. nō conuertit ganimū ad eterna: ſꝫ ad tēporalia. Scd̓a ro. I ſūma rōne nō egredit̉ p̄ceptū aliqd̓ ſine ratione. Cū gͦ ī lege Moyſi ſint multa p̄cepta.ſ. cerimonialia ſine rōne. gͦ nō ſunt a ſūma rōne: que eſt lex eterna. Sꝫ conſtat ꝙ ꝗdā ſūt ab aliqͦ prīcipio ⁊ vno. Ergo a ma lo prīciº ⁊ dicūt manich̓i. ꝙ āt ſit ibi multa ſine rōne pꝫ. quia qd̓ dr̄ ī deut̓. Iana ⁊ lino no ueſtieris. ſil̓r nō coques edū in lacte ma tris ⁊cͣ. iſta nullā hn̄t rōne. Tertia ratio. Omne opus rectū ſic̄ ī qͦ ē ītētio oꝑatoris ordinata ē ꝓpter finē honorabilem ul̓ utilē. ſꝫ oē opus diuīe legis ē rectū. gͦ eius finis ē honorabilis ⁊ vtilis. Si gͦ ponamus pri cepta cerimonialia eſſe ab eterno ⁊ bono. gͦ eorū eſſet finis honorabilis vel vtilis. Sed hͦ ē falſū quia ex hͦ Nō coques eduꝫ: et non arabis in boue ⁊ aſino: non acquirit̉ aliqua bona diſpoſitio in aīa: nec aliquod bonū in corpore ſcd̓m litterā: nec aliqua vtilitas. gͦ ⁊cͣ. Si dicat̉ ꝙ rō ē ī cerimonialibꝰ: ſicut in iſtis nō arabis ī boue ⁊ aſino. ⁊ n̄ ueſtieris in lana ⁊ lino ⁊ ī alijs ī quibꝰ ꝓhibēt̉ mixti ones: ꝗa lex Moyſi ꝓhibet omnē ꝯmixtionē uitāda ⁊ horredā: que ē ī peccato cōtͣ naͣm: ne hoīes qui tunc erāt proniⁱ ad malum de ſimilibꝰ ad ſimilia trāſirēt: vt ne crederēt ꝙ ſicut fit cōmixtio aliquoꝝ: fieret omniū. ſꝫ nihilominꝰ ſūt adhuc multa alia cerimo nialia: quorū nō ē ro. ſicut nō coques edū ⁊cͣ Et quare tot hyrci ad littera offerūt̉: ⁊ nō plures: ⁊ quare hͦ mō: et quare aries ⁊ non aliud: ⁊ ſic de alijs. Ergo adbuc idē qd̓ pri ſequit̉: ꝙ non deriuet̉ lex Moyſi ꝑ vl̓itatē ab eterna. Itē ad hebreos. 7º. Reprobatio fit p̄cedētis mādatīⁱ ꝓpter īfirmitatem ⁊ ī vtilitatē: et loquit̉ quātū ad cerimonialia: ſꝫ nihil īfirmū ⁊ inutile ē a lege eterna īmo ſcd̓m ꝙ cōferēs ē ⁊ vtile. g⁊c. Item Ro. 7º. Uirtus peccati lex. gͦ lex eſt effectiuū pec cati. ſed nullū tale ē a lege eterna: gͦ nec lex Moyſi. Sexta rō ad Ro. 7º. Lex ſb̓intrauit vt habūdaret delictū. gͦ lex eſt augumēta tm̄ peccati. et hͦ dicit glo: ſuꝑ illud Ro. 4. Sed ei qui ex fide ē Abrahe. Glo. Lex auget peccatum. ſ nullum tale eſt a lege eterna. gͦ ⁊c Item Ro. 7º. Paſſiones peccatorū que ꝑ legē erāt. gͦ lex Moyſi ē cā illarū paſſionuꝫ. gͦ ⁊cͣ. Dicūt aūt quidā ꝙ hec oīa ītelligūtur ꝑ occaſioneꝫ ⁊ nō ꝑ cauſā.ſ. ꝙ lex ſit augmē tatiuū peccati ⁊cͣ. Sed tūc obicit̉: qm̄ ſi hoc eēt ꝟum. gͦ idē eſſet poſita lege ⁊ remota. ſꝫ hͦ ē falſū. ꝗa lege adueniēte peccatū factuꝫ eſt p̄uaricatio. quia vbi nō ē lex neqꝫ p̄uari catio Ro. 4 Lex gͦ dic̄ cauſā peccati aliquā Ergo occaſio non pͥuat ibi oīo cālitatem. Itē Ro. 7º. Peccatū ē oꝑatū ī me ꝑ mādatū omnē cōcupiſcētiā: et dicit poſt vt fiat ſupͣ modū peccas peccatū ꝑ mandatū. ex qͦ het̉ ꝙ mādatū oꝑatur ad peccatū. ⁊ ꝙ ꝑ ipſum magis ītēditur fomēs. gͦ lex ē cauſa peccati aliquo mō ⁊ nō ſolū occaſio. gͦ ⁊cͣ. Item ſic ſe habet lex ad hominē poſt peccatū: ſicut vinū ad febricitātē. qm̄ ſicut vinum bonū ē ī ſe: tn̄ malū ē egro vel febricitāti. quia ē diſpoſitꝰ ad hoc vt īflāmetur a uino. ita lex in ſe ſancta ⁊ mādatu ſanctū: et bonum vt habet̉ 7º. ad ro. An̄ hō poſt peccatū diſpoſ tus eſt ad malū: adhoc.ſ. ꝙ fomes incedat̉ per lege. ſꝫ datio vini egrotāti nō poteſt eē ad bonū nec a bono medico: īmo culpabilis eſſet. gͦ ſimiliter datio legis Moyſi n̄ pōt eſſe ad bonū nec a bono prīcipio. gͦ ⁊cͣ. Itē Lex Moyſi p̄cipit legē talionis: vt oculum pro oculo. dente ꝓ dete. Lex eterna ſeu euā gelica ꝓhibet. ergo cū cōtrarie ſint nō ſunt ab eodē. ſꝫ h̓ ē a bono prīcipio. gͦ illa a malo. Itē lex Moyſi dicit odi īimicū. lex euā gelica iubet cōtrariū.ſ. diligite īimicos ve ſtros. gͦ ſi h̓ ē a bono: illa ē a malo principio. Itē Moyſes ꝯceſſit libellū r̄pudii ⁊iuſſit fieri ipſuꝫ. lex euāgelii ꝓhibꝫ ipſū. Ergo ⁊cͣ. Item lex data ab optīo deo dirigit ꝑ ſpm̄. ſꝫ obſeruātīa legis excludit ſpiritu. ſic̄ habet̉ gal̓. 5º. Si ſpiritu ducimī nō eſtis ſub lege g non eſt data ab optimo. Item a bono no eſt mīſtratio dānationis et mortis. ſꝫ dici 2ª. cor. 3º. ꝙ littera occidit. et iterū dr̄ ibi. ſi miniſtratio mortis fuit ī gloria ⁊cͣ. et appel lat legem miniſtrationē mortis. gͦ lex non ē a bono deo. Itē deꝰ bonꝰ nōᵉ ē auctor me dacii. ſꝫ actor legis eſt actor mendacii. ſicut habet̉ 3º regū. 22. vbi dicit. Quis decipiet Achab. et reſpondet vnꝰ. Ero ſpūs mēdax ī ore omniū ꝓphetarū eius. Et poſtea ſeꝗt̉ egredere ⁊ fac̄. gͦ iuſſit illi mētiri ⁊ deciꝑe. ſꝫ p̄cipere ē eſſe auctorē. Auctor igit̉ legis ē auctor medacii. gͦ nō ē deus bonus. Item auctor ue. teſ. nō fuit fidelis ⁊ equus ī ſuis mādatis. quia iuſſit rapinā filiis yſrael in egreſſu de egypto. p̄cepit etiaꝫ dolū.i. ꝙ ſi mularet mutuū cum nō intēderēt reddere Itē. Gal̓. 3º. Quecūqꝫ ſūt ſb̓ oꝑibus legis. ſb̓ maledicto ſūt: Sꝫ oꝑa maledicta nō ſūt ab optīo deo. gͦ ⁊cͣ. Itē Math̓. 5º. Audiſtis quia dictū ē antiquis. ex hͦ videt̉ diſtīgue ⁊ dice̓ ꝙ ab alio data fuerūt illa: ⁊ ab alio dant̉ iſta noua. Itē ab eodē mādāte n̄ ꝓce dūt mādata cōtraria. Sꝫ ꝯtraria ſūt dilige inimicū. qd̓ p̄cipit̉ a deo. ⁊ odire inimicum qd̓ p̄cipitur ab auctore legis. gͦ lex non ē a bono deo. Itē deꝰ nō ē ſibi diſſidēs et con trariꝰ 4º. exo. Auctor legis iurat ſe datuꝝ terrā ꝓmiſſionis. alibi iurat ſe nō daturuꝫ. gͦ diſſidet ſibi ip̄i. Ergo nō ē bonꝰ deꝰ. Itē auctor ueteris teſtamēti eſt auctor malorū. ſic̄ habet̉ Amos 3º. Si eſt malū ī ciuitate qd̓ nō faciat dominꝰ. Sol̓o. Dd̓ ꝙ lex Moyſi data ē a bono deo. Ad pͥmā rōnē ī cōtra riū dd̓ ſcd̓m Augꝰ contra aduerſariū legis phetarū. Unus eſt deus: vnus creator bo norū tēporalium ⁊ eternoꝝ. ita vnꝰ e deus auctor duorū teſtamētoꝝ.ſ. ve. ⁊ no. teſ. tn̄ ī vno allicit ꝓpt̓ eterna.ſ. ī nouo Et ī vet̓i pter tēporalia. Et ita cum nouū teſtmn̄ ſeu lex euāgelica ſit a lege eterna. Conſtat ꝙ ſī milit̓ ⁊ lex moyſaica que dicit̉ vetus teſtmn̄. ad id tn̄ qd̓ obicit. ꝙ lex moyſaica ꝯuertit animā ab eternis ⁊ cōuertit ad temporalia dd̓ ꝙ ē conuerti ad tēporalia ꝓpter tēpora lia: vt ibi fiat ſtatus. Et hͦ mō lex moyſaica nō cōuertit ad tēporalia. Item ē conuerti ad tēporalia: nō ꝓpter ſe ẜꝫ ꝓpter eterna: et hͦ mō lex Moyſi cōuertit ad tēporalia.ſ. vt ꝑ hͦ alliciat̉ hō ad eterna.ſ. ut ex dono mo ueat homine: ⁊ alliciat ad amorē dantis.ſ. dei. Un̄ ī deut̓. x. Poſſideas t̓rā quā iuraui tibi. Audi yſrael ꝗd petit vt timeas dn̄m ⁊ ambules ī viis eius: ⁊ diligas eum. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ in lege Moyſi duplex ē rō p̄cepti. ſ. lrāl̓ ⁊ ſpiritual̓ In oībꝰ moralibꝰ ⁊ iudici alibꝰ ē rō lrālis manifeſta. In cerimonialibꝰ āt ē hoī ſpirituali rō ſpiritual̓ māifeſta. Sꝫ litteral̓ rō pōt accipi ī eis dupl̓r: aut quātū ad generalitatē ip̄oꝝ: aut quātū ad ſingu laritatē: ſicut quātū ad circūſtātias. Primo mo pōt ī eis īueniri rō litteralis ſicut in p̄ cepto de ꝓhibitiōe comixtionū. ſic̄ dictū ē Sed ſcd̓o mō n̄ pōt īueniri. Un̄ quare aries ſacrificat̉ n̄ aliud. Quare ī tali numero: ⁊ n̄ maiori nec mīori: ⁊ tn̄ ī his circūſtātiis latꝫ ro litteral̓: licꝫ nota ſit aliqͣ ſpiritual̓ ī vna quaqꝫ circūſtātia: quelꝫ enī circūſtātia habꝫ ronē ſpiritualeꝫ notā hoī ſpirituali. Unde Math̓. 5º. Iota vnū. aūt apex vnꝰ nō trāſiet a lege quī oīa fiāt. Ex quo pꝫ ꝙ ī oībus cir cuſtatus ē rō ſpūal̓. tn̄ illd̓ īfra plenius det mīabit̉ queſtiōe de rōnē cerimonialiū p̄ce ptoꝝ. Ad tertiū dd̓. ꝙ quorūdā p̄ceptoꝝ vtilitas nobis nota ē: ſic̄ vtilitas iſtiᵐ. No occides. nō fornicaberis ⁊cͣ. Quorūdā auteꝫ vtilitas non ē nobis nota: ſic̄ vtilitas ꝓhi bitionis eſus ligni de nouo plantati: et illa quoruꝫ vtilitas ſcit̉. vocat Rabi moyſes iu deꝰ iudicia. Alia uocat cerimonialia gene rali noīe. habemꝰ tn̄ ꝙ oīa vocāt̉ precepta generali noīe: deut̓. 4º. Audi yſrael p̄cepta ⁊ iudicia que ego doceo te: vt facīes ea et viuas ⁊ ingrediēs terram poſſideas eam ecce eorū vtilitas. Et ſil̓r deut̓. xxxii. Cuſto dite ⁊ facite vniuerſa que nō īcaſſum ſunt precepta uobis. Ergo pꝫ ꝙ ex ipſis habem vtilitatē. ſꝫ h̓ uel occultā vl̓ manifeſta. Et ꝑ hͦ ſoluit̉ rō. Sed tamē vlteriꝰ pōt addi. ꝙ vtilitas p̄cepti pōt eē ul̓ ex p̄cepto: ul̓ ex p̄ci piēte.ſ. ex obediētia ipſiꝰ obtēperantis. In multis gͦ cerimoīalibus nō ē neceſſe dice̓ ꝙ ſit ibi vtilitas ex ꝑte p̄cepti: tamen ē ibi ex ꝑte precipiētis.ſ. vtilitas obediētie. Unde Augꝰ ſuꝑ gen̄. 8º. ubi loquit̉ de ꝓhibitione. qua deꝰ fecit Ade: ad ꝗd eēt vtilis. Dic̄ cāꝫ iuſſiōīs huiꝰ n̄ lōgiꝰ diſſeramꝰ. ſed hec ip̄a magna eſt hoīs vtilitas ꝙ deo ſeruit. In iu bendo deꝰ vtiliter fecit quicꝗd iubere vo luerit. Hēmus gͦ ī illis meritū ⁊ utilitatem obediētie. Ad 4ᵐ dd̓. ꝗa ꝙ dr̄ fit r̄probato prioris mādati: ꝓpter ſuā īfirmitatē. hͦ dr̄ quātū ad ſtatū euāgelii: reſpectu cuiꝰ erat īfirmitas illa in cerimōialibꝰ. Quia īnutile eſſet ea eē cū euāgelio. Lex enī quātum ad illa erat vmbra: ⁊ figura eorū que ī euāge lio īplētur. Et ſic̄ ſigura ē īutilis adueniēte figurato: ꝓpter qd̓ ē. ita illa adueniēte euā gelio. Et ꝓpter hͦ illd̓ dicit̉ r̄ſpcū euāgelii: no ſcd̓ꝫ ſe: vn̄ 7º ad hebreos Trāſlato ſacer dotio neceſſe ē vt legis trāſlatio fiat. Ad alias auctoritates dd̓. ꝙ ē loqui de peccato ſeu de paſſionibus peccatorum: aut quan tum ad ſui notionem aut quantum ad ſui augmentum. Prīo mō ītelligunt̉ ille aucto ritates cāliter. qꝛ lex ip̄a fuit cā cognoſcēdi peccatū. Un̄ Ro. 7º. Peccatū n̄ cognoui: niſi ꝑ legē. Glo. Per legē paſſiones peccatorum .i. interiores ꝯcupiſcētie fuerūt note. Si āt loquamur de peccato quātū ad augmētuꝫ. ſic oēs ille anctoritates ītelligūt̉ ab apl̓o ꝑ occaſionē nō ꝑ cām: ſicut dictū ē Un̄ Ro Occaſiōe accepta: pccm̄ ꝑ mādatū oꝑatū ē ī me ⁊cͣ. ⁊ ſic paſſiōēs peccatorū n̄ ſūt aucͣte ꝑ legē tāqͣꝫ ꝑ cāꝫ: ſꝫ per occaſionē. Ꝙ ergo querit̉ qui dic̄ eſſe ꝑ occaſionē pͥuat ne cam dd̓. ꝙ differt dice̓ aliꝗd eſſe ex cā ꝑ ſe: ⁊ ex cauſa per accidens: et ex caſu ⁊ occaſione Dicēdo enim cauſā ꝑ ſe: ⁊ ꝑ accidens. dico prīcipiū abſolutū: ſꝫ differt. Si enī dicam dōificator edificat: dico cām ꝑ ſe. dicēdo āt muſicꝰ edificat. dico cauſam ꝑ accidens. ſꝫ dicēdo caſum ꝑ occaſione dico principium cōꝑatū. Nā caſus ⁊ occaſio ſūt ex pluribus cauſis cōfluentibus: ⁊ p̄ter intētionem. ſed differēt̓: qꝛ caſꝰ ex cauſis cōfluētibꝰ ē n̄ cōtͣ riis. occaſio ex cōtrariis Si dicā iſte īuenit rheſaurū que alius repoſuit: dico ex caſu. qꝛ ibi ſunt plures cauſe.ſ. quia iſte repoſuit: et qꝛ ille fodit iō īuenit. ⁊ tamē qꝛ ille r̄poſuit ⁊ ꝙ iſte fodit erat p̄ter ītētionē īueniendi theſaurū. ſꝫ occaſio ē ex cauſis cōtrariis: et ꝯtīgētibus preter ītētionē. ut ſi dicā: aqua ſuꝑiecta igni magis facit ferue̓ ignē. Duc ſūt hic cauſe reſpectu feruoris.ſ. calor: qui ē cā ꝑ ſe feruoris. ⁊ aquā que ē frigida que ē cā cōtrārii: quia ē ad frigendū. ⁊ ita preter ītētionē ad hͦ ꝙ ſit maior feruor. tamē con fluētibus his cauſis. ꝗa calidū cōtrariū eſt frigido: ⁊ ecōuerſo adueniēte frigido cōpͥ mit̉ calor: nec euaporat ⁊ cōpreſſus: ita po ſtea magis feruet Aqͣ enī ꝑ ſe ad cōpͥmēdū calore. ꝙ gͦ ex illa cōpreſſione magis poſtea feruet: hoc erat preter intentione: et ita oc caſionaliter. Sil̓r dd̓. ꝙ lex erat ad bonuꝫ ꝑ ſe. ſic̄ ad cōprimēdū fomitē ⁊ cōcupiſcen tias prauas: ⁊ ad ꝓhibēdū illas. quia tn̄ ſꝑ nitimur īuetituꝫ: quia ꝑ fomitē proni ſumꝰ ad malū ex hͦ occaſionaliter: et preter īten tionē legis accidebat īcenſio fomitis. Ad octauā rōne ſolutū ē per h̓. Ad nonā dd̓ ꝙ nō ē ſil̓e: quia lex ſe habet ad egrotū per peccatū per ſe: vt medicīa. vinū aūt nō ſic ſe habet ad febricitāteꝫ: et ſic poſſet eſſe ꝙ medicīa īueniēs malā diſpoſitionē occide̓t tamē hͦ eēt ꝑ occaſionē ⁊ p̄ter ītentionē: cū nordinet̉ ad h̓ Sic ē ex ꝑte iſta. Lex enī erat ad bonū.ſ. ad cognitione ⁊ deteſtationem peccati. ꝙ aūt cognito peccato fomes īcen dat̉: huiꝰ prīcipiū ꝑ ſe erat corruptō carnis ſicut calor feruoris ignis: ⁊ non lex niſi per occaſionem. ſic̄ aqua iſtius feruoris non eſt prīcipiū: ⁊ ſic lege ſb̓ intrāte nō creſcit mor bus ſicut per cauſā: ſꝫ occaſionaliter. Ꝙ aūt illud vlteriꝰ ordinet̉ ad bonū.ſ. ꝙ homo ꝑ hͦ humiliet̉ cognoſcendo ſuā īfirmitateꝫ et utilitatē. Iſte ordo ad bonū fuit a lege eter na. licet eius prīcipiū ꝑ ſe eſſet malū. Ad decima rōeꝫ. quā obr̄ de taliōe. dd̓ ꝙ quēdā ſūt ī lege moſayca ſcd̓m p̄ceptionē. Quedā ſcd̓ꝫ cōceſſione. Que ſūt ī ea ſcd̓ꝫ p̄ceptionē: bona ſūt ſcd̓m rē: vel ſcd̓m ſignificātiam. Que aūt ſcd̓m cōceſſione. dd̓ ꝙ licꝫ eoꝝ iſta ſit cōceſſio: tn̄ id qd̓ cōcedit̉ nō ſꝑ licitū eſt Uū Augꝰ dicit ī libro de li. arº. ꝙ lex tꝑalis iuſte dat licētiā aliquorū: que eterna ꝓhibꝫ. Unde dicit ſic. Satis uideo contͣ hiꝰ accu ſationē legē eſſe munitā. Quia ī eo popalo quē regit minoribus malefact: ne maiora cō mitterent̉ licētiā dedit. ſcd̓m hͦ dd̓ de lege talionis. ſcd̓ꝫ ꝙ pōīt Augꝰ ibi dicēs. Multo minꝰ ē eū ꝗ aliene vite īſidiat̉: qͣꝫ eū ꝗ ſuā tuet̉ occidi. Un̄ pꝫ ꝙ lex taliōis nō ē cōtͣria legi eterne. quia nō facit hͦ ꝑ p̄ceptionē. ſꝫ ꝑ cōceſſionē. vt.ſ. maiꝰ malū vitet̉.ſ. ne vnus occidat aliū. Sꝫ ex hͦ ſeꝗt̉ ꝙ ipſa lex ſit īꝑ fecta: ſcd̓ꝫ ꝙ dic̄ apl̓us. ꝙ lex neminē ducit ad ꝑfectu. qui.ſ. ſequat̉ ſēſū litteralē. Sil̓r ē de libello repudii. Cā enī iſtius fuit proni tas hoīm ad interficiēdū vxores ſuas. cum diſplicebāt eis. Un̄ ad uitādū illd̓ maiꝰ ma lū cōceſſit lex iſtud. tn̄ ip̄a p̄cepit ⁊ īſtituit ꝙ nō licet repudiare quacūqꝫ ex cā: hoc.n. ē niſi eſſet cā expreſſa Un̄ h̓ inſtituit contͣ repudiū: ⁊ ſic cōceſſit ul̓ ꝑmiſit ip̄m: tamen magis p̄cepit cōtͣ ip̄m: qͣꝫ cū ip̄o.ſ. reſtrīgen do ip̄ꝫ. Sil̓r ꝙ dicit lex. Diliges amicū tuū. hͦ dicit ſcd̓m p̄ceptione. E aūt dic̄ odi īimi cū. hͦ dicit ſcd̓m cōceſſionē ul̓ ꝑmiſſionē qꝛ ꝓpter ꝓnitatē hoīꝫ ad malū. ꝑmit tebāt eos odire ne peius accideret. An̄ notādū. ꝙ eſt cōcede̓ ꝑ approbationē: ⁊ ſic lex nō cōceſſit iſta maxīe ī eo ꝙ n̄ erat iudex ordinatꝰ. Et ē cōcede̓ ꝑ nō cohͦtionē. ⁊ hͦ mō cōceſſit. qꝛ .ſ. nō coh̓cebat: nec cogebat ad cōtrarium: nec puniebat ex hͦ: ⁊ tn̄ nō p̄cipiebat odire īmo potiꝰ cōtrariū.ſ. dilige̓ īimicū precipie bat. Un̄ ī exo. p̄cipit ꝙ homo ſb̓leuet aſinū īimici ſui. gͦ multo magis ꝙ ſb̓leuet ꝑſonaꝫ cuiꝰ ē aſinꝰ: ⁊ ſic odiū habet̉ ex ꝑmiſſione: ⁊ nō p̄cepto. īmo magis eius cōtrariū. ⁊ io nō ē lex moyſi cōtͣria legi eterne. Ad aliud dd̓ ꝙ lex noua ⁊ uetꝰ dat̉ ſeu ē data ab uno deo. ſic̄ dic̄ Iac̄. 4º. Unꝰ eſt legis lator. ille enī ꝗ locutus fuerat ī ꝓph̓is nouiſſīe locu tꝰ ē ī noua lege: que ſicut dicit apl̓us gal̓. 3º. Ordinata ē ꝑ angelos ī maun mediatoris. Un̄ Ro. 3º. Quid gͦ āpliꝰ in iudeo reſpōdet multū ꝑ oēm modū. Primū ꝗdē ꝗa credita ſunt ill̓ eloquia dei. Ad illd̓ gͦ qd̓ pͥmo obi ꝙ lex excludit ſpiritum dd̓. ꝙ eē ſb̓ lege eſt dupl̓r.ſ. neceſſitatis timore: vel obedientie volūtate. ꝗ gͦͦ ducitur a ſpū n̄ ē ſb̓ lege pͦ mo .i. nō īplet ex timore. Sꝫ ſcd̓o mō ꝟum eſt. ꝙ aliꝗs ē ſb̓ lege ⁊ ducit̉ ſpū ſicut ⁊ dn̄s ſub lege factꝰ dicit̉ ab apl̓o. Ad aliud dd̓. ꝙ lex in ſe bona ē: tamē occaſio ē mortis. ſicut dicit apl̓us. pͥª. ad cor. 8º. ꝙ ſcientia inflat. qꝛ nō dicit vt oſtendat ꝙ mala eſt ſcīa. ſed illd̓ dicit: ꝙ ſcīa ſine caritate occaſio ē ſuꝑ bie. Sil̓r lex dicit̉ miniſtrato dānatiōis: nō vt oſtēdat̉ mala. ſꝫ ut oſtēdat̉ cuiꝰ ē occaſio illi ꝗ n̄ hꝫ grāꝫ. Et hͦ ē qd̓ dic̄ Augꝰ ꝯtͣ fau ſtū Sꝑ boa ē lex. ſic̄ ſol ſꝑ bonꝰ ē: ſiue dolēti bꝰ ocul̓ noceat: ſeu ſanos mulceat. Illd̓ ergo nō dicit̉ ꝑ efficiētē cām: ſꝫ ꝑ occaſionē. Ad aliud dd̓. ꝙ quedā attribuūt̉ deo ꝑ oꝑatio nē. quedā ꝑ ꝑmiſſionē ſic̄ 2ª. theſ. 2º. dicitur Gittet ill̓ oꝑatoreꝫ erroris: vt crederet mē datio. Et coſtat ꝙ illd̓ ītelligendū ē ſcd̓m pmiſſionē. Sil̓r illd̓ qd̓ dedit ſp̄m mēdacii. Sil̓r. ix. ad Ro. Quē vult īdurat: n̄ dr̄ illud ꝑ oꝑationē ſꝫ ꝑ ꝑmiſſioneꝫ. Ad quartū dd̓ ꝙ ī facto Yſraelitarū pluribꝰ rōnibꝰ poteſt ītelligi fuiſſe eꝗtas: pͥmo ꝗa ītelligit̉ fuiſſe donatio gratuita. Ibi enī dr̄. Dedit dn̄s po pulo ſuo gratiā corā egyptiis ⁊cͣ. Itē cta ſcīa excludit dolū: quia ſciebāt eos recede̓ ⁊ voluerūt dare. Alia rō eſt ius ⁊ poteſtas dn̄i ad diſpēſādū de rebꝰ ſic̄ vult vt trāſfe rat dominiū cū voluerit. Item ẜm legem taliōis: quia tenebāt̉ illis egyptii ꝓ labore n̄ fuit īiquitas: ſꝫ recōpēſatio laboris illoꝝ: ī qͦ ſeruierūt ill̓. Ad alid̓ dd̓ ꝙ ē maledem pene: ⁊ hͦ mō erāt ſub maledicto ꝓpt̓ obſer uātias grauātes: ⁊ eſt maledictū culpe. ⁊ hͦ mo nō erant ſb̓ maledicto: ꝗ erāt ſb̓ oꝑibus legis: īquātū erāt oꝑa legis. ſꝫ qͣntū ad illos qui de oꝑibꝰ p̄ſumebāt de ſe cōfidētes. ueꝝ ē quia erāt ſb̓ maledicto ꝓpter p̄ſūptiōeꝫ et ſuꝑbiā: quia ī oꝑibus ꝯfidebāt ⁊ hͦ nō ꝗa a lege. Ad aliud dd̓ ꝙ ꝑ illud ꝟ̓bū Matheī nō vult īnue̓ aliū eē auctorē illius legis. et noue. ſꝫ vult īnuere ꝙ lex Moyſi data eſt a deo mediate. noua ꝟo īmediate. Ad aliud dd̓ ꝙ quedā erāt in lege p̄cepta. vt illa que ꝑtinebant ad ſalutē ⁊ uita. Quedā ꝟo ꝑmi ſſa. ſicut que data erat ꝓpter duriciā eorū: vt erat de libello repudii. Similit̓ dd̓ ē de odio īimicoꝝ ꝙ nō erat p̄ceptū: ſꝫ ꝑmiſſum. Ad aliud dd̓. ꝙ nō ꝑmiſit illis terrā. niſi ſb̓ cōditiōe.ſ. ſi nō ſeruarēt mādata ipſius. Ꝙ aut nō ſeruauerūt mādata: non fuit ex ꝑte illiꝰ ſꝫ ex ꝑte ipſoꝝ. Ad aliud dd̓. ꝙ ē ma lū culpe: ⁊ malū pene. Mali pene deꝰ ē aucͣ tor oꝑando Aali culpe n̄. ſꝫ ꝑmittit illd̓. Si obiciat̉ de illo ꝟbo Io. x. Quot qͦt venerunt atē me fures ſūt ⁊ latrones. gͦ Moyſes fuit latro. Ad hͦ Auguſtinꝰ. Oēs ꝗ āte chriſtū venerūt fures fuerunt ⁊ latrones: ꝗa miſſi nō ſunt. Qui aūt miſſi ſūt nō āte ip̄m: ſꝫ cuꝫ ipſo venerunt. Suppoſito ta ab optīo deo. q̄ri ꝙ lex Moyſi ſit la tur vtrū ſit ab ipſo data ul̓ lata īmediate: vel ꝑ mīſteriū āgeloꝝ. Ad qd̓ ſic gal̓ 3º. Lex ꝓpter trāſgreſſiōēs poſita ē: donec ueniret ſemē: cui ꝓmiſerat. ordinata ꝑ angelos in manu mediatoris. Ex quo pꝫ ꝙ lex data ſit mīſterio āgelorū. Itē actuū. 7º. Accepiſtis legē ī diſpoſitiōe āgelorū: ⁊ nō cuſtodiſtis. Itē actuum 7º dr̄ de Moyſe: Hic eſt qui fuit ī eccleſia: ⁊ ī ſolitudīe cū angelo: ꝗ loq̄ bat̉ ei. ī mote ſynay. Recepit igit̉ legem a deo ꝑ angelum. Itē hebreoꝝ 2º. habetur. Si enī ꝗ ꝑ angelos dictꝰ ē ſermo factꝰ ē firmꝰ Glo. Sermo dei ꝗ ꝑ āgelos dictꝰ ē ad Moy ſē: ⁊ ad ceteros fratres factꝰ ē firmꝰ.i. uerꝰ vt lex ꝑ miracula ⁊cͣ. Ex qͦ vult dice̓ ꝙ lex data ſit Goyſi ꝑ angelos. Itē ſumitur ro a ꝑionyſio ī ierarchia angelica. ē h̓ oīm cā. ⁊ ſuꝑ oīa bonitatꝭ ꝓpͥuꝫ ad cōmunionē ſuā. ea que ſūt uocare: vt unicuiqꝫ eoꝝ ꝓpͥa pro portiōe diffinit̉. Sūma gͦ boītas duc̄ hoīeꝫ ad ſe: ⁊ ad cōmunionē ſuā: ſcd̓m ꝓportionē ipſiꝰ hoīs ꝓpriā. ſꝫ angelus eſt prior creat̉a: qꝫ hō: media īter deū ⁊ hominē. gͦ ducitur hō ī ſūmā bonitate mediāte āgelo. Si gͦ lex data ē ad iſtā ductione ⁊ directionē. Relī ꝗt̉ ꝙ ſit data hoī ꝑ āgelos. Itē Xyoⁿ ī eod̓ ſuꝑ celeſtiū ſb̓arum ornatus ſuꝑ ea: que tm̄ ſūt ⁊ irrōnabiliter uiuētia: ⁊ ea que ſecūdū nos fiūt irrōnabilia ī ierarchia traditionis participatiōe facte ſunt. Si gͦ ierarchia ꝑti cipatō ē. ſicut dicit beatꝰ Syoꝰ. vt ſcd̓e ſb̓e ordinēt̉ ꝑ pͥmas: que ſūt āgeli. Lex data eſt ad iſtā reductionē. Relīquit̉ ꝙ data fuit ꝑ āgelos. Recepit igit̉ Moyſes legē per āge los. Itē Dyoꝰ. ibidē: Propterea vltra oīa cognoīatiōe āgelica: digni facti ſūt: eo ꝙ pͦ ī ſe ipſis educ̄ diuinā illuminationē: ⁊ per ſe ī nos deferūt. que ſuꝑ nos ſūt manifeſta tiones. ꝑ eos igit̉ facte ſūt legis manifeſta tiōes ī nobis Itē Dyoꝰ ibidē. Uideo qꝛ ⁊ diuinū xp̄i humanitatꝭ miniſterium angeli docuerūt. ſicut diuiniſſimꝰ Gabriel. Xacha riā miſteria docuit Mariāqꝫ quō ī ip̄a for diuīe formatiōis miſteriū. Sed dic̄ beatꝰ Bernardꝰ. Qd̓ alicui de ſanctꝭ fuit ꝯceſſū. virgini glorioſe non fuit negatū. Ergo qd̓ fuit ei negatū: nō fuit alijs cōceſſum ꝗ erat īferiores qͣꝫ ip̄a. Si gͦ docebat̉ ꝟgo ꝑ angelū miſteriū diuīe incarnatiōis. ꝙ.ſ. deꝰ de ip̄a naſce̓t̉ ⁊ n̄ ꝑ deū īmediate. gͦ ⁊ moyſi ꝗ fuit ml̓tū īferior qͣꝫ ipſa data ⁊ nūciata fuit lex ꝑ āgelos: et nō a deo īmediatē. Itē Dyo in eodē i3. c. Ignis caliditas magis ſe ip̄m diſtribuit ad magis ſuſceptiua et ad ſil̓itu dinem ſua veniētia. Ad cōtrarias ꝟo ſb̓as aut nullū: aut obſcurū ſue oꝑatiōis ueſtigiū manifeſtat. ex his que nō ſunt cognata per familiariter ad ipſm ſe habentia accedit. Iux hāc igit̉ natural̓ ordinationis rōneꝫ. ſuꝑnatural̓ oīs boni ornatꝰ ⁊ ordinatio co grue dilucidatiōis claritate pͥmo apparētē copioſiſſimis effuſionibꝰ ī excellentiſſimis ſb̓is manifeſtat. et per eas que pn̄t eſſentie diuinū ꝑticipāt radiū. ſic̄ gͦ ignis pͦ oꝑatur ī eo qd̓ ē ſibi cōforme: et ꝑ illud accedit ad illud qd̓ nō ē ſibi cognatū. ſic claritas ſūmi boni copioſiſſīa effuſiōe: et pͦ manifeſtat ſe ſuꝑ excellentiſſīs ſb̓iis.ſ. angeli. ⁊ ꝑ eas alie magis remote diuinuꝫ diuine lucꝭ ꝑticipāt radiū. Rational̓ gͦ creaturaᵇ que ē hō diuīe claritatꝭ illumīationē ꝑ angelos ꝑticipat. Si gͦ lex data ē ei: ad eius illuminationē. gͦͦ hꝫ lege a deo ꝑ mīſteriū āgeloꝝ. Ad oppᵐ mes nulla interpoſita naͣ: a pͥma ꝟitate for mat̉. ſic̄ dicit Augꝰ. Sꝫ ipſa format̉ ꝑ māda ta legis a deo. qꝛ ꝑ hoc cognoſcit ⁊ diligit deū. Ergo nulla int̓poſita natura habꝫ hoc a deo: nō gͦ ꝑ angelos. Itē numeri. xii. Ha bet̉ qd̓ dic̄ dn̄s de Moyſe. ore ad os loquar ei et palā n̄ ꝑ enigmata ⁊ figurās: ⁊ in fine deūt̓. hēt̉. Nō ſurrexit vltra ꝓph̓a ī yſrael ſicut Moyſes. que dominus noſſet facie ad faciē. In oībꝰ ſignis atqꝫ portentꝭ q̄ miſit ꝑ eū. ⁊ exo. 33º habet̉. Ꝙ loq̄bat̉ dn̄s cuꝫ Moy ſe facie ad faciē. ſicut homo loqui ſolet ad amicū ſuū. īmediate ergo ꝑcepit legē ab eo Item īter ymaginē ⁊ illud cuiꝰ ē ymago nihil ē mediū: quia ymago eſt ſimilitudo ex preſſa. Sed ſcd̓m ymaginē venit diuīa illu mīato ī aīa rōnali: que ē ymago dei. gͦ nullo medio illuminat̉ aīa a deo. ſi gͦ illuminatur ꝑ legē dataꝫ a deo. Conſtat ꝙ ipſā habe̓ de buit īmediate a deo: ⁊ nō mediāte aliquo. Itē ꝑ totā legē legit̉. ꝙ locutꝰ ſit dn̄s ad Moyſē: non ꝑ angelū: ſꝫ ꝑ ſe: ⁊ maxīe qn̄ de dit ei lege. nō legitur locutus fuiſſe ad deū ꝑ angelū: ſed ꝑ ſe. Sol̓o dd̓ ꝙ lex data eſt a deo ꝑ angelos.i. ꝑ mīſteriū āgelorū. ſicut pꝫ ꝑ plures auctoritates. Un̄ Dyoꝰ. ī ierarchia āgelica docet theologia legē ꝑ angelos ad nos ꝑuenire: tāqꝫ legali ordīe illud legalit̓ ponēte. ⁊ hͦ ē ꝑs pͥma: et ſecūda ī diuinū re duci ⁊ nō ſolū ī ſuppoſitis ⁊ ſb̓iectis aīs. ſꝫ ī eque potētibꝰ ipſa lex diſſerit̉ hͦ eſt ꝑ vna quāqꝫ īerarchiā pͥmas ⁊ medias ⁊ vltimas eſſe ordinatiōes ⁊ virtutes: ſic ꝑ angelicaꝫ naturā: rōnalis huāna debuit accipe legeꝫ: ⁊ ad deū reduci. Et hͦ ē qd̓ dic̄ ibidē paulo ſupͣ: ſiꝗdē vt theologia ait. āte legē ⁊ poſt legē. patres noſtros angeli ad diuinū redu cebant: et ad rectā ꝟitatis viā ex errore: et vitā īmūda reducentes aut occultas viſio nes aut diuinas ante p̄dicatiōes ꝓph̓ie re uelātes. Ad pͥmā rōne ī cōtrariū dd̓ ꝙ ex hͦ n̄ ſequit̉: ꝙ aliꝗd ſit mediū ī formatione mētis a deo: tāqͣꝫ īformās. ſꝫ ſolū tāqꝫ admi niculās: ⁊ ſic ad formationē mētis ꝑ legem requirit̉ angelicū miniſteriū: nō tāqͣꝫ infor mas: ſꝫ ſolū tanqͣꝫ adminiculās. ⁊ hͦ dicimus iuxta illud apl̓i pͥma ad corrīteos 3º. Neqꝫ ꝙ plantat neqꝫ qui rigat ē aliꝗd. ſꝫ qui īcreme tū dat deꝰ. quia ſic̄ agricola non ē ibi aliꝗc quo fiat īcremētū: ſic neqꝫ angelꝰ quo fiat formatio vt īformans: ſic̄ tamē ſe hꝫ doctor ad diſcipulū. Ita angelꝰ ad illā īformatiōeꝫ Ad ſcd̓m dd̓: ꝙ nō ꝑ hoc negat̉ quin per angelū data ſit lex. ſꝫ ꝑ hoc vult oſtendere ꝙ excellentior reuelatio ſibi facta eſt. Nam triplex ē viſio.ſ. ītellectual̓. ymaginaria. et corporalis. Uiſio aūt ītellectual̓ triplex eſt. Quedā ē que fit ꝑ ſpēm: ſeu ꝑ ſimilitudinē corporalē a ſēſibus acceptaꝫ. ⁊ h̓ ē dei uiſio ꝑ enigmata. Alia enī dicit̉ viſio ītellectua lis: que fit ꝑ ſimilitudinē ymaginariam. et tal̓ uiſio dr̄ eē ꝑ figuras: que rep̄ſentāt̉ intͣ vt ī ymaginatīa. aliqn̄ aut eſt viſio intelle ctualis: que ſolū fit ꝑ ſpēm ītelligibilē. et h̓ no ē: nec per enigmata nec ꝑ figuras. ⁊ hec viſio appellat̉ tertiū celū: de quā dr̄ Paulꝰ fuiſſe raptꝰ vſqꝫ ad tertiū celū. Prīa viſio ſeu reuelatio facta fuit Moyſi ī rubo. Scd̓a viſio facta fuit Panieli: ꝗa fiebāt eī reuela tiones. non ꝑ ſil̓itudines repreſentātes ſen ſui: ſed reuelatio ſeu viſio tertia facta fuit Moyſi ī latiōe legis: cui mīſtrabāt̉ ſpecies ītelligibiles per agelos: ⁊ iō dicitur ꝙ nec ꝑ enigmata nec ꝑ figuras locutꝰ ē ei d̓n̄s. nō tamē ꝑ hoc negat̉ mīſteriū angelicuꝫ in mīſtrādo ei ſpēs intelligibiles. Ad tertiū dd̓. Ꝙ ſicut videmꝰ ī uiſu duplex eē mediu ꝗa quoddā ē ibi mediū ſic̄ lux. Itē dicimus ſpeculū rep̄ſentās ymaginē ſeu ſil̓itudines rerū eē mediū ad vidēdū: et iſtud appellat̉ mediū qd̓ ē ſil̓itudo: quia repreſentat ſil̓itu dīes: ꝑ quās ꝯgnoſcit̉ res ꝑ viſū. Sic diciꝰ ꝙ deꝰ ſe habꝫ ad aīaꝫ vt mediū ītelligēdi qd̓ ē ſic̄ lux. Angelꝰ aūt ſic̄ ſpeculū mīſtrās ei ymaginē. Unde ītellectꝰ ꝑ lucē ꝯgnoſcat ⁊ accipiat aliquid. Int̓ aīam igit̉ que ē dei ymago ⁊ deū nihil ē mediū ꝑ modū lucis. Eſt tamē aliꝗd mediū ꝑ moduꝫ ſil̓itudinis uel ſpeculi. ⁊ he ſunt murenule auree: ſicut dicit Augꝰ. Diſpenſatiue ſimilitudīes que mīſtrāt̉ ꝑ āgelos. Un̄ cant̓.i. Dicunt ſponſe munerulas aureas faciemꝰ tibi ꝟniculatas argēto. vl̓ al̓r pōt dici īterimēdo illd̓ ⁊ di cedo ꝙ ī lege dn̄s fuerit locutꝰ cū Moyſe ⁊ dederit ei legē ꝑ āgelicū miniſteriū. Unde exo. 33º. habetur. Qd̓ dixit dn̄s ad Moyſen Ecce ego mittā angelū meū ꝗ p̄cedet te: et cuſtodiet ī viā: ⁊ introducet ad locum quē p̄paui: obſerua eum ⁊ audi vocē eiꝰ. Ex quo pꝫ ꝙ ꝑ mīſteriū habet̉ expreſſe ī lege a dn̄o Moyſi eē legē datā. ⁊ ī 3º. exodi habetur. ꝙ apparuit Moyſi ī flamma ignis de medio rubi ⁊cͣ. Et vbi habet̉ ibi dn̄s ī littera ſep tuagīta īterp̄tum habet̉ āgelꝰ. vnde dicūt apparuit ei āgelꝰ. Et beatꝰ Gregoriꝰ cōcor das hūic lr̄e dic̄ ibidē ī glo. āgelꝰ ꝗ Moyſi apparuiſſe deſcribit̉: modo āgelꝰ: mō dn̄s memorat̉. Angelꝰ ꝗa exteriꝰ loquēdo ſeruit. doꝰ ꝗa īterius preſidens efficaciā loquendi tribuit. Cum enī loques ab īteriore regit̉: ⁊ ꝑ obſeꝗū āgelꝰ: ⁊ ꝑ īſpirationeꝫ dn̄s memo ratur. Uult gͦ Gregoriꝰ. ꝙ ꝑ obſequiū āgeli exteriꝰ ꝑ diuina īſpirationem īterius data ſit lex Moyſi. Sꝫ adhuc poſſet obici cōtͣ hͦ ꝑ auctoritatē Augꝰ: ī ſoli loꝗiis dicētꝭ. Ꝙ ſic̄ ī ſole tria aduertimꝰ: qd̓ ē qd̓ fulget̉ qd̓ illu minat. ſic ī deo tria aduerte debemꝰ. qd̓ eſt qd̓ intelligit: qd̓ cetera intellige̓ facit. Si gͦ deꝰ facit cetera ītellige̓. gͦ ip̄e ē qͦ intellectꝰ ītelligit. igit̉ ē īmediatꝰ apud ītellectū. ſic̄ lux apud viſū. Nihil gͦ ē mediū īter ipſū ⁊ aīaꝫ. Ergo ſi ab eo data ē lex: que quidē eſt ad illuminādū animā. Un̄ ꝓuer. 6º. Mada tū lucerna ⁊ lex. Lux gͦ ē data aīe īmediate nō fuit gͦ data Moyſi ꝑ āgelicū mīſterium. Id hͦ dd̓. ꝙ ī illumīatiōe: ſiue īformatiōe mētis a deo ꝑ legē nihil ē mediū tāqͣꝫ infor mas ſeu illuminas. ſꝫ ſolū ſic̄ adminiculans ⁊ hͦ mō angelus ē ibi mediū.ſ. cōferendo ⁊ adiuuādo ad illuminationē: ⁊ hͦ dupliciter .ſ. auferēdo īpedimētum. ſic̄ ille qui aperit feneſtrā vt illuminet̉ domꝰ. ⁊ dr̄ tal̓ illumi nare domū: qꝛ.ſ. remouet īpediēs illūinatio ne: et et cōferēdo ad ſuſcipiēdū illuīationē. qꝛ excitat ⁊ mouet ad ſuſcipiēdū: ⁊ p̄ſētat ſil̓itudinē ad vidēdū: ſic̄ ſpeculū preſentat ocl̓o rei ymagine nihilomīꝰ tn̄ deꝰ erit īme diate ſe habes ad illuinatione mētis: ſicut lux ad oculum. Poſt quaꝫ inquiſitu eſt de latīōe legis Moyſi. Reſtat nūc inꝗre̓ de cōtinētia legis moſayce. Et circa hͦ pl̓es ſūt dubitatiōēs. Prīo quātū ad genera con tētorū. Scd̓o quātū ad qualitatē cōtētoruꝫ. Quātū ad primū q̄rit̉ pͦ. Utrū oīa que ſūt in lege contineant̉ in vno genere. Scd̓o an ī duplici genere tātū. Tertio an ī tri plici genere tātu. ita ꝙ nō addat̉ quartū. Quarto de teſtimoniis ī lege ſb̓ qͦ genere cōtineāt̉. Quīto de iuſtificationibꝰ ſub quo genere cōtineāt̉. Sexto de ꝑmiſſis ⁊ cōſultis et cominationibus ſb̓ quo. Quantum ad primū querit̉. Utꝝ oīa que ſūt ī lege poſſūt r̄duci ad vnū genꝰ moraliū. Ita ꝙ oīa dicāt̉ mora lia. Ad qd̓ ſic. Oīs actꝰ virtutis ſcd̓m ſe eſt moral̓. Sꝫ oīs actꝰ preceptoꝝ legis: ſeu mora liū: ſeu cerimonialiū: ſeu iudicialiū eſt actꝰ virtutꝭ. Ergo oīs actus oīs p̄cepti legis eſt moral̓. Oīa gͦ p̄cepta legis quecūqͣꝫ ſint illa: ſūt moralia. Minor ꝓbat̉ pͥmo ī iudicialibꝰ qꝛ punire maleficū ē actꝰ uirtutis iuſticie. ſꝫ iſte ē actꝰ ⁊ ītētio p̄cepti iudicial̓ ergo actꝰ p̄cepti iudicialis eſt mobilis. Iudicialia gͦ ſūt ī genere moraliū. Sil̓r illd̓ pꝫ de cerimo nialibꝰ. quia oē qd̓ ē neceſſariū ad ſalutem ē ī genere moraliū. ſꝫ talia erat aliqͣ cerimo nialia legis.ſ. ſacramētalia: quātū ad ſtatū. gͦ cerimonialia erāt moralia. Minor patꝫ ꝑ Augꝰ cōtra 5auſtū. qui dic̄ ꝙ eſſēt p̄uarica tores niſi faceret. Item oīs actus latrie eſt moralis. ſꝫ actꝰ ſacrificioꝝ erāt latrie quia ill̓ colebat̉ deꝰ. ⁊ honorabat̉ ut deus. gͦ erāt actꝰ morales. igit̉ cerimonialia aliqͣ.ſ. ſacra mētalia erāt moralia. Sil̓r iſtud pꝫ de oībꝰ cerimonialibꝰ: ſic̄ de iſto. Nō arabis ī boue ⁊ aſino. nō coques edū in lacte matris. non veſtieris lana ⁊ lino ⁊cͣ: quoꝝ nō erat ratio manifeſta. quia ſic̄ dicūt iudei: expoſitores legis ad littera. oīa p̄cepta quoꝝ nō eſt ro manifeſta dabāt̉ iudeis vt reuocarent̉ ab ydolatria. gͦ erat ītētio taliuꝫ cerimonialiū eſſe longe ab ydolatria. ſꝫ longe eſſe ab ydo latria: iſtud eſt morale vt ſcilicet hō deum colat ⁊ nō aliū: oīa igit̉ cerimonialia erant moralia. Itē leuit̓. 17º. Hō quilibꝫ de domo yſrael. ſi occiderit boue aut ouē: ſeu caprā ī caſtris vel exͣ caſtra: ⁊ nō obtulerit oblatio ne dn̄o: ad hoſtiū tabernaculi. ſāguinis re erit quaſi ſanguine fuderit: ſic ꝑibit de me dio populi ſui. Ideo offerre debent̉ ſacdoti filii yſrael hoſtias ſuas: et nequaquā vltra īmolabūt hoſtias ſuas demonibꝰ. gͦ erāt ad cultū ⁊ honorē dei. Ite cerimonialia legis quātū ad lrām reuocabāt ab ydolatria: ꝗa ip̄is colebat̉ ⁊ honorabat̉ deus vt deꝰ. itꝭ quātū ad ſpiritualē ſēſū ducebāt ī chriſtū. ſꝫ hͦ ē morale.ſ. colere deū ⁊ duce̓ ī chriſtū: gͦ cerimonialia erāt ī genere moraliū: et ſic ī uno genere. Ad oppoᵐ deūt̓ 4º. oſtēdit vobis pactū ſuū qd̓ p̄cepit vt facetꝭ ⁊ decē ꝟba que ſcripſit ī duabꝰ tabul̓ lapideis. mi hiqꝫ mandauit ī illo tēpore vt docere vos cerimonias ⁊ iudiciā que facere deberetis. Triplex gͦ ē genꝰ p̄cepti ī lege.ſ. morale: qd̓ pertinet ad decalogū: qd̓ ſignificat̉ ibi ꝑ. x. ꝟba: ⁊ cerimoniale atqꝫ iudiciale: nō ſunt gͦ oīa q̄ ꝯtinet̉ ī lege ī gn̓e moraliū. 2ª ro. ī le ge ſūt p̄cepta: qͦrū rō deſcribit̉ ī lege naͣli. ſic̄ ē p̄ceptū decalogi. In lege ēt ſūt p̄cepta qͦrū rō ne d̓ſcripta ī lege nͤ ſic̄ p̄cepta diſci plīe: ⁊ h̓ ſūt cerimoīalia. gͦ ī lege ſūt p̄cepta nͤ ⁊ p̄cepta diſciplīe: ſiue p̄cepta moralia ⁊ cerimonialia ex oppoſito diſtīcta. gͦ non ſūt oīa ī gne moraliū. Scd̓o q̄rit̉ vtꝝ que ſūt ī lege cōtineāt̉ ī duplici genere tātum. Ad qd̓ ſic Augꝰ contra 5auſtū. ſūt p̄cepta vite agēde: ⁊ ſut p̄cepta uite ſignificāde. Sꝫ p̄ce pta vite agēde dicūt̉ moralia. que.ſ. docent quid agēdū. p̄cepta ꝟo ſignificāde vite di cūt̉ cerimonialia: que ſūt ī ſignū: ⁊ nō diſtī guit plura gn̄a p̄ceptoꝝ. Sunt igit̉ p̄cepta legis oīa ī duplici genere tātū. Itē pſal̓. Aiudiciis tuis non declinaui. Glo. i. ab his que cōſtituiſti regulā uiuēdi. Sūt gͦ iudicia recte viuēdi: ſꝫ moralia ſūt hiꝰ. gͦ idem ſunt moralia legis ⁊ iudicialia. oīa igit̉ ī duplici genere cōtinēt̉. Itē quidā expoſitor legis hebreꝰ dic̄. ꝙ oē p̄ceptū cuiꝰ vtilitas nota ē dr̄ p̄iudiciuꝫ. quorū vero vtilitas ignota ē: dicūt̉ cerimonie. ſꝫ tale eſt oē p̄ceptū ꝙ eius vtilitas nata ē vel ignota. gͦ oē p̄ceptū vel ē cerimoniale vl̓ iudiciale: ſūt gͦ oīa ſolū in duplici gn̓e tātū. Itē deūt̓ 5º. Audi yſrael cerimonias atqꝫ iudicia. reducit gͦ ibi oīaꝫ que cōtinet lex ad duo genera.ſ. ad cerimo nias ⁊ iudicia. Itē leuitici. 18º. facietis iu dicia mea: ⁊ p̄cepta mea ſeruabitꝭ. Ergo to tū qd̓ ē ī lege cōtinet̉ ſb̓ iudiciis vl̓ p̄ceptꝭ. oīa igit̉ ī duplici genere cōtinēt̉. Itē deut̓ 4. Scitis ꝙ docuerī vos p̄cepta atqꝫ iudi cia. cop̄hendit gͦ oīa que cōtinēt̉ ī lege ſub p̄ceptis ⁊ iudiciis. et ita ſb̓ duplici genere Ad oppᵐ deūt̓. 6º. Hec ſūt p̄cepta cerimo nie atqꝫ iudicia: ⁊ conſtat ꝙ nō poneret in tali numero: niſi h̓ adīuicē diſtīguerēt̉. Si gͦ iudicia ſūt puniēdoꝝ cerimōie credēdoꝝ Conſtat ꝙ p̄cepta ſolū erūt faciēdorum. Eſt igit̉ triplex genus eoꝝ: que cōtinēt̉ ī lege: nō ſolū gͦ ī duplici genere ꝯtinetur. Item deut̓. 4 Que ē alia gens ſic īclita: que hēat cerimonias atqꝫ iudicia: ⁊ vniuerſā legem Cōprehēdūt̉ ergo ea que ī lege ſūt ſub tri plici differētia: nō ſoluꝫ ſb̓ duplici. Tertio querit̉ an̄ oīa que cōtinet lex ſolū cop̄hēdū tur ī triplici genere. ita ꝙ nō ſūt plura gn̓a mādatorū ī lege qͣꝫ tria. Ad qd̓ ſic deūt 8º. Caue ne obliuiſcaris domīi dei tui: ⁊ negli gas mādata eiꝰ atqꝫ iudicia: ⁊ cerimonias. gͦ totū qd̓ ē ī lege cōp̄hendit ſb̓ hoc triplici genere. Itē leui. 26. Hec ſūt p̄cepta atqꝫ iudiciā: ⁊ leges quas dedit dn̄s inter ſe et filios yſrael. Ex qͦ pꝫ ꝙ tota lex continetur ī triplici genere ſolū. Ad oppoᵐ oſtēdit̉. ꝙ oꝫ addere quartū genus deutro xi. Ama dominū deū tuū: et obſerua p̄cepta eius: ce rimonias iudicia: atqꝫ mādata oī tempore. ꝑ p̄cepta tāgit unū genꝰ. ꝑ cerimōias aliud ꝑ iudicia aliud. gͦ ꝑ mādata tāgit ſimiliter quartū genꝰ. Itē ī lege erāt cerimōialia: nō ſacramētalia: ⁊ ī lege erāt ſacramētalia Itē in lege erāt moralia ⁊ iudicialia exo .21. Hec ſūt iudicia que ꝓpones eis. cerimo nialia ſacramētalia erat: que cōferebāt ſic̄ circūciſio Cerimonialia nō ſacramētalia: ut non coques edū ī lacte matris ⁊cͣ. hiꝰ gͦ ceri monialia erāt ſb̓ duplici differētia: ⁊ erant alia duo genera. Ergo erāt quatuor genera ad que reducebāt̉ ea que cōtinebāt̉ in lege Poſſet aūt dici: ꝙ mādata nō faciūt gen differēs a preceptꝭ. ſꝫ oſtēdit̉ ꝙ ymo qꝛ dicit̉ Iero. ꝙ ī p̄ceptis ē iuſticia. ī mādatꝭ caritas: ſeu amor gͦ ī alio ⁊ alio genere ſūt mādata ⁊ p̄cepta. faciūt gͦ differen gn̄a. Si dica tur ꝙ hoc nō ſeꝗtur qꝛ mandata ſtant pro p̄ceptis dignioribꝰ ꝑtinētibꝰ ad amorē. ſic̄ ſūt. diliges dominū deū tuū ⁊cͣ. Et diliges primū tuū ⁊cͣ. Fōtra p̄ceptū ē eiꝰ ꝗ iubet ali quid ꝑ ſe: mādatū eius ꝗ iubet alꝗd ꝑ aliū. ſꝫ multo digniꝰ ē p̄cipere ꝑ ſe qͣꝫ ꝑ aliu. ergo digniꝰ ē p̄ceptū qͣꝫ mādatu. igit̉ genꝰ drn̄s. Pret ea aliqn̄ īuenimꝰ legē cōdiuidētē cōtͣ alia: aliqn̄ mādata: aliqn̄ oīa ſibi īuicē ꝯdi uidētia qd̓ nō eēt: niſi facerēt differētiā ſeu diuerſū genꝰ. ⁊ querit̉ et rō hoꝝ. Quarto querit̉ de teſtimoniis: quō ſe hn̄t ad p̄dicta genera. vtrū cōtineāt̉ ī illis uel cōtineant illa. deut̓. 6º. Cuſtodi p̄cepta teſtimōia atqꝫ cerimonias. Querit̉ gͦ vtrū teſtimōīa ſint idē genꝰ cū ill̓ an̄ differes. Ad qd̓ ſic Iero. dicit. ꝙ ī p̄ceptꝭ ē iuſticia. ī mādatꝭ caritas ī teſtimoniis fides. Igit̉ in teſtimoris cōti nēt̉ credēda ⁊ n̄ ī alijs. Zeſtimoīa gͦ faciūt genꝰ differens. ⁊ ſūt aliqͣ p̄ter illa. Si dicat̉ ꝙ ſūt reducibilia. Querit̉ ad que Nā ī pͥſ. Iuꝑ illud teſtimoniū dn̄i fidele dic̄ glo. ꝗa qd̓ oībus fidelibꝰ ꝓmittit īplebr̄. igit̉ teſti monia ſūt ꝓmiſſiōēs. Sꝫ ꝓmiſſiōes nō ſūt ī genere alioꝝ: ſꝫ faciūt genꝰ differes ab illis gͦ ⁊ teſtimoīa non ſūt. gͦ reducibilia ad ali qd̓ illoꝝ. Itē p̄ſ. Lex tua ꝟitas. Glo. Uera ꝑ oīa. quia ꝑ eā ē cognitio peccati. ⁊ ꝑhibet teſtimonia iuſticie dei. Teſtimōia igit̉ ſunt cōminatiōes. ſꝫ ꝯminatiōēs cōtinēt̉ ſb̓ teſti moīis. ꝗa qd̓ ē ad ꝑhibē d̓ teſtimoiū ꝯtinēt̉ ſb̓ teſtīonio. Sꝫ ꝯmīatiōēs ſūt ad ꝑhibē d̓ te ſtīoniū iuſtiᵉ dei. gͦ ꝯtinēt̉ ſb̓ teſtimolis. Sꝫ ꝯmīatiōes dr̄nt ab alijs: nec ī aliqͦ gne eoꝝ cōtinēt̉: nec ad aliqd̓ reducūt̉: gͦ ſil̓r nec te ſtimonia. ſed faciūt genꝰ differens ab illis oībꝰ. Ad oppoᵐ. p̄ſ. Teſtimoniū poſuit in Iacob. Glo. Aeſtimōiū dr̄ vetꝰ lex. qꝛ nouū teſtamētū habꝫ teſtimoniū a lege ⁊ ꝓph̓is. Unde ⁊ tabernaculū teſtimonii dicebatur illud ꝙ tot miſtica figurabat teſtimonium. g dr̄ vetꝰ teſtamētū īquātū ꝓbat. et teſtat̉ lex īquātū iubet: idē gͦ ſignificat̉ ꝑ teſtimo niū. ſꝫ alia et alia rōne. Ita idē intelligit̉ ꝑ Iacob ⁊ yſrael ⁊ ppl̓us iudaicus. Ex his pꝫ ꝙ teſtimoniū dr̄ lex: eo ꝙ figurat. gͦ teſtimo nia ſūt ipſa figuralia: nec faciūt aliud genꝰ ab illis. Itē ibidē dr̄ ꝙ lex bene vtētibꝰ teſtimoniū eſt: quo fugiant peccata ⁊ male utētibꝰ quo conīcāt̉ puniēdi ⁊ peccatores. ſicut xp̄s credentibꝰ ē lapis in caput āgeli prīa. Pe. 2º. Nō credētibꝰ ē lapis offēſionia Yaye. 8º. Ex quo pꝫ ꝙ teſtimonia ſūt ip̄a iudicialia. Quia iudicialia erāt ad fugiēd̓ peccata. cop̄hedūt gͦ ī ſeip̄a teſtimōia. Itē Augꝰ cōtra Fauſtū. Scriptura illa tūc erat p̄ceptū nūc teſtimoniū: ⁊ loꝗt̉ de legalibus Ergo teſtimōia ſunt cerimoīalia. Itē p̄ſ. Teſtimonia mea h̓ q̄ docebo eos. Glo. Teſti monia: p̄cepta vite. gͦ teſtimōia ſūt ip̄a mo ralia: quia moralia ſūt p̄cepxa uite. Quīto querit̉ de iuſtificatiōibꝰ legis. an cōtineāt oīa p̄dicta uel ad aliqd̓ eorum reducāt̉. Ad qd̓ ſic p̄ſ. In eternū non obliuiſcar iuſtifica tiones tuas. Glo. i. lege. gͦ iuſtificatiōes oīa ſicut lex cop̄hendūt. Itē p̄ſ. Legē pone mihi dn̄e viā iuſtificationū tuaꝝ. Glo. Lex eūdi ſit mihi viā iuſtificationū tuarū. Reputat gͦ iuſtificatiōes ⁊ legē idē. gͦ cōtinet oīa ſic lex. Ad oppoᵐ videt̉ ꝙ iuſtificatiōes r̄du cat̉ ad genus moraliū. Pſal. vt cuſtodiant iuſtificatiōes eiꝰ. Glo. Iuſtificatiōes ſūt ubi ē euidēs ⁊ abſoluta p̄ceptio. vt diliges deū ⁊ ꝓximū. Ergo iuſtificatiōes ſūt ip̄a mora lia: ſeu ī genere moraliū. ⁊ ſic pꝫ ꝙ r̄ducūt̉ ad moralia. Sꝫ cōtͣ videt̉ ꝙ reducuntur ad iudicialia. Pſal. Utinā dirigāt̉ uie mee Olo. Iuſtificatiōes preſto populo fuerūt: vt famulꝰ ſex anis ſeruiret. et pater reuerēter haberet̉: ⁊ filiꝰ diſciplīaret. ſꝫ illd̓ ē iudicia liū. gͦ iuſtificatiōes ſunt ī genere iudicialiū. Sꝫ ꝯtͣ uidet̉ ꝙ iuſtificatiōes ſūt cerimoīa lia Pſal. Doce me iuſtificatiōes tuas. Glo. i. ẜm ſpūalē ītellectū figuratīas obſeruātias fac auerte iuſtificatiōes. gͦ ſūt cerimoīalia. Sed cōtra oīa iſta. Pſal. Iuſtificationes tuas doce me. Glo. Quibꝰ tu iuſtificatione facis nō ho. Iuſtificatiōes gͦ ſūt oꝑa dei: et nō ſūt oꝑa hoīs: que hōi p̄cipiāt̉ īplere. gͦ n̄ reducūt̉: ad aliqͣ p̄dictoꝝ. Sexto q̄ritur. Cū ī lege ſit quedā cōſulta: ſeu cōſilia. ꝑmiſ ſiōes. vt repudiū ⁊ comīationes: an faciāt dr̄a gn̓a a p̄dictꝭ. an ſb̓ aliꝗbꝰ eoꝝ cop̄hedū tur. Cōſilia enī ſunt vt leges votoꝝ ⁊cͣ. Hi āt actꝰ ſūt differētes a p̄dictꝭ. Ergo faciūt gn̓a differentia ab ill̓. Sol̓o dd̓. ꝙ lex dr̄ multipliciter. Dr̄ enī lex generaliſſīe. dicit̉ lex gn̓aliter. dr̄ ſpecialiter. dr̄ ꝑticulariter Generaliſſīe. dr̄ lex: ſcriptura ſeu doctri na totiꝰ veteris teſ. ſeu ſit doctrīa oꝑādoꝝ ad quā ꝑtinēt libri Moyſi. ſeu ſit doctrina credēdorū: ad quā ꝑtinet ꝓphetie ī quibus cōtinēt̉ reuelatiōes edēdorū: ſiue doctrina oīm: ad quā ꝑtinet doctrīa pſalmoꝝ. Et hͦ mō accipit̉ lex. Io. x. Nonne ī lege veſtra dictuꝫ eſt. Ego dixi dii eſtis. Conſtat enī ꝙ iſtd̓ dr̄ ī p̄ſ. vult gͦ dice̓. ꝙ doctrīa pſalmoꝝ cōtinet̉ ī lege. Sic gͦ lex ꝯtinꝫ libros Moyſi ⁊ oīs proph̓as et pͥſ. Scd̓o mō dr̄ lex gene ralit̓: ⁊ ſic ſolū ſumit̉ pro doctrīa oꝑandoꝝ Et ſic diuidit̉ cōtra pͥſ. ⁊ ꝓph̓as. ⁊ ad hāc coartat̉ lex. Luc̄ ultīo. Hec ſūt ꝟba q̄ locutꝰ ſum vobis: cum adhuc eſſē vobiſcuꝫ. qm̄ oꝫ īpleri oīa que ſcripta ſunt in lege Moyſi et ph̓is ⁊ p̄ſ. de me. Ecce hic cōdidit legem cōtͣ ꝓph̓as ⁊ pͥſ. ſic lex cōtinet doctrinam p̄ceptorū ad quā ꝑtinent libri Moyſi: ⁊ do ctrinā exēploꝝ: ad quā ꝑtinēt libri hyſtoria les. ⁊ doctrina amonicionū ad quaꝫ ꝑtinet libri Salomonis. Tertio mō dr̄ lex ſpēālit̓. ⁊ ſic ſumit̉ pro doctrīa preceptoꝝ: ⁊ eoꝝ q̄ ꝑtinēt ad obſeruātiā: ⁊ ſic ſolum continent libros Moyſi. Et hͦ mō ſumit̉ lex Ro. 5º. Lex ſb̓intrauit vt habūdaret delictū. Quarto mō dr̄ ꝑticularit̓ lex et ſic aliqͣndo ſumit̉ ꝓ p̄ceptis decalogi. ẜm qd̓ habet̉ Ro. 13º. Qui diligit ꝓximuꝫ legē īpleuit: ⁊ Mathei. 22º. In his duobꝰ mādatꝭ tota lex pedet. Aliqn̄ ſumit̉ pro p̄ceptꝭ cerimōialibꝰ ⁊ ſic ſumitur ad hebre. x. vmbrā hn̄s. lex futuroꝝ. et pͥma ad Ahi. i. Iuſto nō ē lex poſita. Aliqn̄ ſumit̉ lex pro p̄ceptꝭ iudicialibꝰ. ⁊ ſic ſumitur. Ro. 4. Lex ira oꝑat̉. Glo. i. pena. Ad hͦ enī data ē vt reos faceret tꝑali pena. oculū ꝓ oculo. denteꝫ pro dente ⁊cͣ: et et pōt dici ꝙ ſumit̉ alqn̄ lex ſingularit̓. exo. xii. Hec ē lex Phaſe Accipiēdo gͦ ꝯtinētiā legis generaliſſīe. ſic cōtinet doctrinā oꝑandoꝝ ⁊ credēdorū: et doctrinam orationū. Generalit̓ ſic cōtinet doctrinaꝫ oꝑandorū. Sꝫ ſpecialit̓ ſic cōtineꝫ doctrina p̄ceptoꝝ. Sꝫ adhuc diſtīguēdū ꝙ lex ſic ſpecialiter ſūptaᵉ: quedā cōtinet o ſūt ipſiꝰ. Quedā que ſūt ad legē: cōtinent̉ gͦ quēdā ī lege que ſūt ad lege. ⁊ ſic continet lex amonitiōes. arguitiōes. connationes: et ꝓmiſſiōes. h̓ enī ad legē dicūt̉ eē. qꝛ mouēr ad obſeruātiā legis. ſi aūt cohartat̉ lex ad id qd̓ ē legis Diſtīguēdū ē: quia quēdā ſūt ipſiꝰ legis ꝑ ſe: ⁊ h̓ ſūt in triplici differētia Hec enī ſūt moralia legis et iudicialia et ce rimonialia. Quedā aut cōtinet lex. qꝛ ſunt ipſius legis ꝑ accidēs. ⁊ hͦ mō cōtinet con ſulta ⁊ ꝑmiſſa. Nā cōſultū r̄ſpic̄ maiꝰ bonū vt fiat. vnde reſpicit meliꝰ fieri. Permiſſū aut ne deteriꝰ fiat: ⁊ vt vitet̉ maius malū. Lex aut prīcipaliter reſpicit p̄ceptū ⁊ ꝓhi bitionē. Sꝫ qꝛ circa iſta cōtīgit fieri melius ⁊ deteriꝰ. habet lex cōſulta ad meliꝰ ut fiat ⁊ ꝑmiſſa ne peiꝰ fiat. ſic gͦ prīcipalit̓ ꝯtinet illa tria genera p̄ceptoꝝ.ſ. moralia. cerimo nialia. iudicialia. Nā ſic dic̄ Augꝰ. ē p̄ceptū vite ſignificāde: ⁊ iſta ſūt cerimonialia. ⁊ ē p̄ceptū vite agende: ⁊ iſtud ē duplex. qꝛ du plex ē rō agēdi.ſ. honeſtū qd̓ ſua dignitate trahit ad ſe et allicit: et talia ſunt moralia. Alia rō agendi ē expediēs: vt.ſ. r̄moueatur īpediēs obſeruātiā legis et talia ſūt iudici alia. Ad rōnes gͦ ꝗbus oſtēdit̉ ꝙ oīa ꝯtī nēt̉ ſb̓ genere moraliū. Dd̓ ꝙ bonū triplicit̓ ē.ſ. bonū ſcd̓m ſe: bonū ī genere: bonum ex circūſtātia. Bonū ex circūſtātia dr̄ qd̓libet īdifferēs. dūmō īformet̉ aliqua bona circū ſtātia vt loꝗ de ſe ē indifferes. tn̄ loqui ꝓpi̓ deū bonū ē rōne circūſtātie addite: Bonuꝫ aut ī genere dupl̓r ē.ſ. quia aut eſt ī genere honeſti aut expediētꝭ. bonū gͦ ī genere qd̓ ē honeſtū prīcipaliter reſpicit morale. bonuꝫ expediēs iudiciale. bonū ꝟo ex circūſtantia: cerimoniale. Sil̓r morale triplicit̓ pōt dici. Si gͦ extendat̉ morale ſcd̓m ꝙ extendit bonū. ut dicat̉ morale ex circūſtatia ſic̄ boª ſic cerimōialia put dici moralia: ⁊ eoꝝ inſti tutio: r̄uocatio ab ydolatria ad cultū dei. Sūt enī ī ſignū gratie. Si aūt dicat̉ morale in gene̓ boni expediētꝭ. hͦ mō iudicialia pn̄t dici moralia: ꝓprie tamē morale reſpic̄ boª ī rōne honeſti. Ad ſcd̓m qn̄ querit̉. an oīa que ſūt legis ī duplici gene cōtineāt̉.ſ. ceri monialiū ⁊ iudicialiū. Dd̓ ꝙ iudiciū ſumit̉ ex rōne diſcernēdi. Eſt aūt diſcretio multi plex. Eſt diſcretio boni ⁊ mali: ⁊ ē diſcretō veri ⁊ falſi. et ē diſcretio que ē ī r̄tributiōe pene ⁊ premii. Uno gͦ mō dicūt̉ iudicialia i diſcretiōe veri ⁊ falſi. ⁊ hͦ mō ſumit̉ iudi ciū ī glo. Suꝑ illud p̄ſ. Iudica iudiciū: meū Glo. i. diſcretōeꝫ fidei mee. ſic gͦ dr̄ iudiciū qͦ diſcerniꝰ ꝟitatē credēdorū ab errore. 2. mō iudicium dr̄ ī electione boni ⁊ mali ſeu diſcretiōe. ⁊ ſic ſumit̉ iudiciū ī pͦſ. Iudicia eius ī cōſpectu meo. Glo. i. p̄mia iuſtoruꝫ: pe nas īꝑiorū: flagella corrigendorū: tētatiōes ꝓbādorū ſemꝑ attēdo ⁊ ꝑſeuerāti cōtēpla tiōe cōſidero. coīſſime gͦ iudiciū acceptum ſe extendit ad credēda ⁊ oꝑanda. ⁊ ſic cōp̄ hēdit ⁊ moralia ⁊ alia. Sꝫ coīter dr̄ ꝓut eſt ī diſcretiōe que ē ī electiōe boni ⁊ mali. et ſic ſe extendit ad oꝑanda. ⁊ hͦ mō ꝯp̄hēdit ī ſe moralia. ſꝫ ꝓprie ⁊ ſpeāliter dr̄ iudiciū ī diſcretiōe q̄ ē ī retributionē pene ⁊ p̄mi ⁊ ſic nō continet moralia: ⁊ ſic diuiduntur cōt̓ moralia cerimonialia. Ad tertiū q̄ſitū Itrū oīa que ſūt ī lege cōtinētur ī triplici gene. vel oꝫ adde̓ quartu genꝰ.ſ. mandata. ꝓd̓. ꝙ pꝫ ſol̓o ex manifeſtatiōe quo moralia ⁊ iudicialia: ſcd̓m cōtinētiā ſe hn̄t ad alia. Et ꝙ obr̄ ꝙ oꝫ adde̓ quartū genꝰ.ſ. mādata Dd̓. ꝙ ītētio mādati duplex ē. dr̄ enī māda tū coīter. ⁊ ſic cōp̄hendit oē qd̓ iubet̉. al̓r p̄e dr̄ ſtricte ſcd̓ꝫ ītētionē noīs. vt dicat̉ iadaᵐ qd̓ ꝑ aliū iubet̉ ⁊ qd̓ n̄ ex ncc̄itate: ſꝫ gͦ hāc ītētionē: qd̓ ꝑ aliū iubet̉ ſtrīgit̉ man datū ad iudicialia ⁊ cerimonialia: que non iuſſit dn̄s ꝑ ſe: ſed ꝑ Moyſē: ꝑ quē data ſūt Dn̄s enī ꝑ ſe ꝓmulgauit moralia. Sꝫ ꝑ Mor ſē cerimonialia ⁊ iudicialia. ſcd̓m ꝟo hanc ītētionē nō ex neceſſitate ꝑtinet mādatum ad ea que ꝑtinēt ad amore et eis appropͥat̉ ⁊ ſic vno mō diuidit̉ contͣ p̄ceptū: ſcd̓m.ſ. ꝙ p̄ceptū ē ex timore ⁊ īportat neceſſitate. Ad ea gͦ quē obiciūt̉ dd̓. ꝙ ſic̄ ī gne ueri ē verū. pͦ notū ⁊ ſcd̓o notū: ſic ī rōne boni oꝑ andi ē pͦ notū ſic̄ dilectio: ſeu mādatum de dilectione: ⁊ ē ibi qd̓ ē ſcd̓o notū: ſic̄ decalo gus qd̓ refert̉ ⁊ dependet a dilectiōe. et in hͦ gne pͦ notū: reſpic mādatū. ⁊ ꝑ hͦ pꝫ r̄ ſpō ſio qꝛ n̄ pōit̉ alid̓ genus ꝑͤ mādaᵐ. diliges dn̄m deū tuū: et ꝓximū. Scd̓o ꝟo notū r̄ſpiē p̄ceptū: et ꝑ hͦ pꝫ reſpōſio. Quia nō ponitur ad genꝰ ꝑ mādatū ⁊ ꝑ p̄ceptū. Sꝫ ponitur alia dr̄a ī gene̓ moris.ſ. pͦ notū: ſcd̓o notuꝫ. Ad aliud dd̓ ꝙ cerimoniale dr̄ coīter: et hͦ mō idē ē. ⁊ tm̄ cop̄hēdit quātū figurale: ſiue ſit ſacramētale: ſeu nō ſacramētale. Eſt enī figurale credēdi: ⁊ illd̓ ē ſacramētale: et ē figurale faciēdi: ⁊ illud ē cerimoniale: ſtricte ſumēdo cerimōiale. ⁊ ſic ſtricte acce ptū diuidit̉ cōtͣ ſacramētale. nā ī ſacramen talibꝰ ꝓpͥe figurat̉ vita cū remedio morbi. In cerimoīalibꝰ ꝟo figurat̉ vita cū ipſa ſanitate vl̓ virtutē. Ad illud qd̓ q̄rit̉ 4º. de teſtimoniis quō ſe hn̄t ad alia. Dd̓. ꝙ te ſtimoniū dr̄ quicꝗd fit ī atteſtationē. dr̄ at teſtimoniū ſic̄ atteſtatio dr̄. Nā dr̄ teſtimo niū ꝟitatꝭ: ſeu ſapiētie: ⁊ iſtd̓ ē in credendis Et hͦ mō ſumit Iero. teſtimōia. cū dic̄. in te ſtimoniis fides. Eſt iterū teſtimoiᵐ diuīe iuſticie: ⁊ ſic dicūt̉ teſtimōia cōminatiōes. Itē ē teſtimoniū diuīe miſericordie: ⁊ ſic dicūtur teſtimonia promiſſiones. Item eſt teſtimoniū maieſtatis. et ſic dicuntur teſti monia eſſe precepta Unde in preceptis ē te ſtimoniū maieſtatis. ſꝫ hͦ tripliciter. qꝛ dr̄ eē teſtimoniū vt ſignū. ⁊ ſic cerimoīalia dicū tur teſtimoīa. Itē dr̄ eē teſtimonium: vt ſignū ꝑ modū rei: ⁊ hͦ dupl̓r: quia quedam ē res que fac̄ teſtimoniū reſpectu ſui ipſius vt lux. Et hͦ mō p̄cepta moralia dicūt̉ teſti moīa: qꝛ ī ſeipſis hn̄t teſtimonia: ꝙ faciēda ſūt vl̓ dimittēda. Quēdā aut ē res que fac̄ teſtimoniū reſpectu alteriꝰ: ⁊ ſic iudicialia dicūt̉ teſtimoīa. quia ex pena illa quā infli gebāt: erat ſignū pene future malorū. vt.ſ. ꝑ illa ſciret̉ ꝙ deꝰ puniat malos: ⁊ ita ꝟitas iſta atteſtat̉ alteri ꝟitati. Ad illud qd̓ 5 querit̉ de iuſtificatiōibꝰ dd̓. ꝙ iuſtificatōꝫ vnomo dr̄ actꝰ dei: ⁊ hͦ mō nō ē effectus le gis ſꝫ diuine gratie. Alio mō dr̄ iuſtificato actus hoīs. Et hͦ tripl̓r. quia aut cōſiderat̉ iuſtificatio ſcd̓m eē iuſticie: h̓ ē ꝑ cōꝑatiōeꝫ ad illud ī quo ē iuſticia: ⁊ ſic iuſtificatio dr̄ illud ī quo ē iuſticia. ⁊ ſic moralia dicuntur iuſtificatiōes. qꝛ ꝑ illa ē cōſeruatio iuſticie Aut iuſtificatio dr̄ executo iuſticie. Et ſic iudicialia dicūt̉ iuſtificatiōes. Aut dr̄ iuſti ficatio vt ſignū iuſticie. ⁊ ſic cerimonialia dicūt̉ iuſtificatiōes. quia ſūt ſigna iuſticie ſeu gr̄e future āte xp̄i īcarnatione. Et ex his pꝫ reſponſio ad oīa obiecta. Onſequenter ru de ꝯtinēª legis Moyſi qͣntū ad qͣli tatē contētoꝝ ꝓpt̓ illd̓ ꝟbū apl̓i. Ro. 7º. Lex ꝗdē ſc̄a ⁊ māda ſāctū: ⁊ iuſtū ⁊ bonū. Cur qd̓ querit̉ ſic. Prīo. vtrū oē qd̓ cōtinet̉ ī lege ſit ſcm̄. Scd̓a. vtrū oē qd̓ cōtinet̉ in lege ſit bonū. Tertia. vtrū oē qd̓ cōtinet̉ in lege ſit iuſtum. Quantuꝫ ad primū ſic ꝓcedit̉ Augꝰ cōtͣ 5auſtū dic̄. ꝙ illicitū ē ꝙ lege illa ꝓhibet̉: qua natural̓ ordo ſeruat̉ ſꝫ repudiū ꝓhibet̉ lege qua naͣl̓ ordo ſeruat̉ gͦ repudiū ē illicitū. Sꝫ oē ſcm̄ ē licitū. nō gͦ oē qd̓ ī lege cōtinet̉: ſcm̄ ē. Minor patet.ſ. ꝙ repudiū ꝓhibet̉ illa lege: quā naͣlis ordo ſeruat̉: hͦ ē lege naͣli. qm̄ de lege naͣli ē ma trimoniū īdiuiduā vite cōſuetudinē. contͣ quā ē repudiū. gͦ ꝓhibet̉ lege naͣli. Si dicat̉ ꝙ repudiū erat ſolū in lege ſicut ꝑmiſſū ne .ſ. peiꝰ fie̓t ⁊ iō licitū. Cōtͣ nō debent fie̓i mala vt veniāt bona. gͦ nec ſil̓r mala debēt ꝑmitti ne ueniāt peiora. gͦ nullo mō ē licitū repudiū. vt.ſ. vitet̉ deteriꝰ malū. gͦ nec ſcm̄ nō gͦ oē mādatū legis ſanctū. Iteꝫ omne qd̓ ē ꝯtrariū legi caritatꝭ ē illicitū. Sꝫ habe̓ odio īimicū: ē cōtrariuꝫ legi caritatꝭ: ergo ē illicitum. Si ergo odio habere inimicum iſtud cōtinet̉ in lege: ſic̄ pꝫ ſcd̓m ꝟbū ſalua toris ī euāgelio. gͦ aliqd̓ mādatū illicitū co tinet̉ ī lege. ⁊ ita nō ſcm̄. Minor pꝫ.ſ. ꝙ ſit ꝯtrariū legi caritatꝭ. Un̄ ēt ī lege̓ euāgelii: que eſt lex caritatꝭ p̄cipit̉. Diligite īimicos veſtros ⁊cͣ. Itē 2ª. cor. 3º. Ꝙ ſi miniſtratio mortis litt̓is deformata fuit in gloria. Glo. Cuia lex ſcd̓m litterā multa īhoneſta preci piebat: ſꝫ oē ſanctu honeſtū. Ergo multa mā data cōtinebat lex nō ſancta. Item Augꝰ Peccatū ē dictū uel factū vl̓ cōcupitū cōt legē dei. Sꝫ tale ē expetitō talionis. qꝛ mihi vīdicā ⁊cͣ. Ro. xii. Nō vīdicātes vos. ergo expetitio talionis ē peccatū. gͦͦ non ſancta. ſꝫ lex cōtinet expetitione taliōis ſic pꝫ oculuꝫ pro oculo ⁊cͣ. ergo continet aliqͣ non ſancta. Ad oppoᵐ Ro. 7º. Lex quidē ſācta. ⁊ ī p̄ſ. Lex dn̄i īmaculata ⁊cͣ. Oīa igit̉ que ꝯtinet lex ſācta ſūt ⁊ īmaculata. qꝛ al̓r ip̄a n poſſꝫ dici ſācta. Sol̓o ad hͦ ītelligēd̓ iuxͣ apl̓m. ꝙ lex cōtinet mādata ſancta iuſta ⁊ bona. Cum enī ſit triplex genꝰ mandati in lege.ſ. cerimoniale. morale. ⁊ iudiciale. ⁊ triplex qͣ litas reſpōdēs ſīgularit̓ illis tribꝰ ut dicat̉ mādaᵐ ſcm̄ qͣntū ad cerimōialia. iuſtū qͥᵐ ad iudicialia. bonū quātū ad moralia. Un̄ ꝑ hͦ vult ip̄e apl̓us notare. q. ꝓprias diſpo ſitiōes mādatoꝝ: ſcd̓m ſua gn̓a. Ratio tn̄ boni currit ꝑ ſīgula. ꝓprie tn̄ dicit̉ ſanctuꝫ reſpectu cerimoīaliū. Ad hͦ enī fuerūt ceri monialia vt ꝑati eēt ad cultū diuinū: ⁊ hͦ reſpicit ſāctu. Iudicialia ꝟo erāt ad puniē dū malos: ⁊ hͦ reſpicit iuſtū Moralia vero cōferebāt bonitatē: ſcd̓m ramos caritatis. ꝗ ſunt dilectio dei ⁊ ꝓximi. Et iō ꝓprie dr̄ bonū reſpectu moraliū. Un̄ manifeſte contī nent moralia ī ſe ipſis bonitatē. Ad illd̓ qd̓ obr̄ de libello rpudii dd̓. ꝙ ī lege quēdā ſūt vt iuſſa: quedā vt ꝑmiſſa: quedā vt co ſulta. Repudiū gͦ cōtinebat̉ ī lege vt per miſſū ⁊ nō vt iuſſū. Un̄ lex ip̄a nō fuit ꝓpt̓ repudiū ſꝫ ꝓpter libellū. quia precepit dari libellū: ſꝫ nō p̄cepit repudiū. ſꝫ ſolum ꝑmiſit. Nā ibi erāt tria. vnū qd̓ erat ī p̄cepto.ſ. ip̄e libellus. aliud qd̓ erat ī ꝑmiſſione.ſ. r̄pudiū ne.ſ. peius fieret. Tertiū erat ibi ī pena.ſ. ꝙ repudiatā. poſtea nō haberēt. xxii. deut̓. Et ſic p̄ceptū legis nō fuit repudiū. ſꝫ libellus p̄cepit enī libellū ꝯtͣ diuorciū. vt.ſ. mora di ſciplīe appone̓t̉. quantū ad diuorciū: ne ſcꝫ ſeꝑarēt̉ ſed retraherēt̉ ꝑ ſcribētes libelluꝫ. ab hͦ malo deſiderio: ut ꝑ illos diſciplīaret̉ ⁊ h̓ fuit ītētio legis. qͣre p̄cepit prius ſcribi libellū qͣꝫ repn̄diarēt: que nō poterāt ſcribē niſi magiſtri et doctores. et ex hͦ aperte fui: iuſticia. quia ītēdebāt ꝙ recurreret ad ma giſtros ⁊ doctores. vt illa facerēt ne r̄pudia rēt. Et iō p̄cepit ꝙ ſi appeterēt diuorcium. ꝙ nō repudiarēt niſi pͥus facto libello. ⁊ ut ī illa mora ip̄i ab illa mala voluntate ceſſa rēt. ⁊ ſic pꝫ ꝓpter quid fuit formatio libelli ante repudiū. Et hͦ ē qd̓ dicit Augꝰ. contra Fauſtū: illud de vxorē n̄ dimittēda qd̓ dn̄s p̄cepit: cū āti ꝗs dc̄m ſit. Quicūqꝫ dimiſerit vxorē ſuā det ei libellū repudii. Si diligēt̉ ītueamur: uidebimꝰ n̄ eē ꝯtrariū. utiqꝫ nole bat vxorē dimitti a viro ꝗ hāc interpoſuit morā. vt ī diſſidiū animꝰ p̄ceps et libelli cō ſcriptione refractꝰ abſiſteret. Sꝫ quid mali eſſet vxorem dimitte̓ cogitaret. Preſertim qꝛ vt ꝑhibēt apud hebreos ſcribe̓ litteras hebreas nulli fas erat niſi ſolū ſcribis. Et dicit ī eodē libellū vir bonus prudēſqꝫ nō ſcriberꝫ niſi ī aīo nimis aduerſo atqꝫ ꝑuer ſo cōſiliū cōcordie nō valeret. ſic gͦ patet ꝙ ꝑmiſit ſolū repudiū ne fieret peiꝰ: ⁊ nō p̄ce pit: ⁊ ſic̄ lex eterna nō accuſat̉ nec dicitur īiuſta: quia ꝑmittit mala fieri vt eliciat de illis bonū ⁊ ne fiāt peiora: tn̄ mala nō facit ſicut ⁊ lex Moyſi nō erat īiuſta. qꝛ ꝑmitte bat mala fieri vt uitarēt̉ peiora.ſ. hoīcidiū nec iō pōt dici ꝙ faciat mala: vt veniant bona. qꝛ nō faciebat hͦ. ſꝫ ſolū ꝑmittebat. Lꝫ enī non pn̄t fieri mala vt veniāt bona. vel uitent̉ peiora: tamē poſſūt ꝑmitti. Ad illd̓ qd̓ obicit̉ de odio īimicoꝝ. Dd̓. ꝙ de ītētio ne legis nō fuit ꝙ habe̓t̉ odio īimicꝰ: ſupple quātū ad ſuā ꝑſonā. īmo magis ītendebat ꝙ diligeret̉ ⁊ p̄cipiebat. Un̄ ī exo. 23. preci pit lex. Si videris aſinū odietis te iacere ſb̓ onere nō ꝑtranſibis: ſꝫ cū eo ſb̓leuabis. Ecce ſi lex iſta p̄cepit de re īimici tui. quanto ma gis p̄cipit de īimico tuo: vt ei ſuccurras in neceſſitate. ꝓpter hͦ dd̓. ꝙ ī eo ꝗ ē inimicus duo ſūt.ſ. nā ⁊ vicium. Natura ergo īimici tui nō debes habe̓ odio: ſꝫ pocius diligere. ſꝫ uitiū in illo debes odire. vnde lex non ꝑmi ſit odiū īimici quo ad naturam. ſed quo ad vicium. vt.ſ. non odires illū: ſꝫ viciū in illo. tn̄ ꝓpter prauū intellectū iudeoꝝ corrigit. dn̄s hͦ mādatū ī euāgelio ⁊ non qꝛ lex ī hoc male ītēderet. Et hͦ ē qd̓ dicit Augꝰ cōtra Cauſtū unuſꝗſqͣꝫ īiquꝰ hō. īquātū īiquꝰ odio habēdus ē. Inquātū aūt hō ē: diligēdus eſt. Iudito igit̉ ⁊ nō ītellecto ꝙ antiquis dcm erat. Odietis īimicū veſtruꝫ. ferebat̉ hoīes ī hoīs odiū: cū deberēt nō odiſſe niſi viciū: Hos corrigit dn̄s dicēdo. Diligite īimicos veſtros p̄cipiēdo. Igit̉ ut diligamꝰ īimicos cogit nos ītellige quo: Nā poſſemꝰ vnū eū demqꝫ hoīeꝫ odiſſe ꝓpter culpā. ⁊ diligere opt̓ naturā. Ad alid̓ ꝙ oſtēdit ꝙ lex ml̓ta īhoneſta p̄cipiebat dd̓. ꝙ ī honeſtū dicitur tripl̓r.ſ. negatīe pͥuatīe. cōtͣrie. Lex gͦ nihil p̄cipiebat īhoneſtū pͥuatīe: nec cōtͣrie: ſꝫ bn̄ ꝯcipiebat aliqd̓ īhoneſtū negatīe. qꝛ p̄cipie bat aliqͣ que de ſe n̄ erāt honeſta: ſꝫ ex circū ſtātia erāt honeſta. qꝛ ſemꝑ ex aliqua cauſa fiebāt iuſta ⁊ bona. Aut enī ſemꝑ ad lrām erat cā boneſta: aut ſignificatio honeſtatis Ad 5ᵐ ſoluit Augꝰ cōtra Fauſtū dicens. Illud qd̓ dc̄m ē antiꝗs. dentem pro dente. oculū pro oculo. quo cōtrariū hꝫ: qd̓ ait dn̄s Ego aūt dico vobis non reſiſtē malo. Sꝫ ſi quis te ꝑcuſſerit ī maxillā ⁊cͣ. Quis enī tan dē facile cōtētus ē: tatū repēdere vindicte qͣꝫtū accepit īiurie. Huic igit̉ īmoderate: ac per hͦ īiuſte vlcioni lex iuſtū moduꝫ figens legē penā talionis īſtituit. hͦ ē vt qualecūqꝫ quiſqꝫ ītulit īiuriā: tale ſuppliciū pēdat. Et poſt dic̄ cū peccet. ꝗ ꝑ īmoderationē īiurie vult vīdicari: Nō peccat̉ āt ꝗ modū adhi bēs iuſte uindicari uult: Remotior ē a pcc̄o iniuſte vīdicte: qui nō vult oīo vindicari. peccat enī qui exigit ultra debitū. nō pccāt aūt qui exigit debitū iſtud. Tamē qꝛ dubi tabile videt̉. r̄lī quimꝰ īfra diſputationi. Circa ſecundum ſic ꝓcedit̉. Etq̄rit̉ vtrū oē mandatū legis ſit bonū. Ad qd̓ ſic. xx. Eze. Dedi eis p̄cepta n̄ bona: ⁊ iuſtificationes nō bonas ī quibꝰ nō viuēt. Itē oē qd̓ nō ē cōferens ſeu qd̓ eſt cares vtilitate: caret rōne boni. ſꝫ mādata cerimonialia erāt hiꝰ ꝙ carebant vtilitateꝫ nec cōferebant aliquid. Un̄ hebreorum 6º. Reprobatio fit pͥoris mandati ꝓpter ſuam iutilitatē ⁊ loquit̉ de cerimōialibus. Ergo cerimonialia ſūt nō bona. Itē oē qd̓ non cōfert aliquā cōmoditatē. eſt nō bonū. Sed talia ſūt aliqua cerimonialia. vt nō coques edū ī lacte matris. lana ⁊ lino nō indueris. nō arabis ī boue ⁊ aſino. Ergo iſta māda ta ſūt n̄ bona. nō gͦ bonū ē oē mādatū legis. Ad oppoᵐ pͥª. Thi pͦ. Bona ē lex ſi ꝗs ea legitime vtat̉: ſꝫ nō dice̓t̉ bona niſi ea que continet eſſēt bona. Itē deut̓. z1. Nō ī caſū p̄cepta ſūt vobis ⁊ loquit̉ de uniuerſis que ſcripta ſūt ī lege. gͦ oīa habent vtilitatē. gͦ oīa ſūt bona. Sol̓o dd̓. ꝙ oē mandatū qd̓ cōtinet̉ ī lege ē bonū. ſꝫ diſtīguēdū eſt. quia ē bonū ſimpl̓r: ⁊ iſtud ē bonū ex gene: ⁊ ita de ſe. Et ē bonū qd̓ dr̄ cōgruū: ⁊ iſtud eſt bonū ex circūſtātia. qn̄ gͦ dr̄ dedi eis prece pta nō bona. ꝟum ē: ꝙ ꝓut dr̄ nō bona de ſe ſiue ex gene aliqua erat non bona: tn̄ ex cir cūſtātia oīa erāt bona. vn̄ oīa p̄cepta cerī moniarū dicūt̉ bona de cōgruo: hͦ ē ex cir cūſtātia.ſ. quātū ad ronē īſtitutiōis. qꝛ ſēꝑ ex aliqua bona cā īſtituebāt̉: ⁊ hͦ mō loquit̉ apl̓us ꝙ bona ē lex: ſi quis ea legittīe vtat̉: nō tn̄ erāt oīa cerimoīalia bona de ſe ſiue ex gne. Et hͦ mō ītelligit̉ illud ꝟbū Eze. et hͦ ē qd̓ dic̄ Augꝰ cōtra Fauſtū. Ppl̓us enim ille qui i corde ſuo lapideo multa precepta magis cōgrua qͣꝫ bona acceꝑat quibꝰ tamē figurarēt̉ ⁊ ꝓph̓arent̉ futura. Ad ſcd̓m dd̓. ꝙ loquit̉ ibi apl̓us nō ſimpl̓r ſꝫ quātum ad ſtatū noue legis: ſiue euāgelii: qꝛ illa pre cepta erāt ī ſignificatione noue gratie ſiue legis euāgelii: que cū venerit ſūt illa repro bāda nō ſimpl̓r: ſꝫ r̄ſpcū iſtoꝝ. qꝛ figurabāt iſta que iā cōtigerāt. Nota tn̄ ꝙ ī ill̓ prece ptis duo attendenda ſūt.ſ. ſignificatio: et obſeruātia. Uult gͦ ꝙ adueniēte lege euan gelii illa eſſēt reprobāda ſupple quatum ad obſeruātiā ⁊ nullius utilitatꝭ: nec deberent ampliꝰ obſeruari: nō tamē quātū ad ſignifi cationē vult ꝙ ſint r̄probāda. ſed quātum ad hoc ſunt vtilia. ſed quantum ad obſer uātiam eſt īutilitas eorum reſpectu ſtatus euāgelii. Et hͦ ē qd̓ dic̄ Augꝰ cōtra Fauſtū Ceſſationē ſabbatoꝝ quidē ſuꝑuacuā duciꝰ ad obſeruādū. ex quo ſpes reuelata eſt nr̄e quietis eterne. nō tn̄ ad legēdū ⁊ ītelligēd̓ ſacrificia veteris teſtamēti: figure nr̄e fue rūt: ⁊ oīa talia multꝭ ⁊ variis modis vnum ſacrificiū cuiꝰ nūc memoriam celebramꝰ ſig nauerunt. vnde iſto reuelato et ſuo tēpore ablato illa de agēdi celebritate ſb̓lata ſunt Sꝫ ī ſignificādi auctoritate māſerūt. Ad tertiū dd̓. ꝙ oīa cerimonialia erant ꝓpter aliquā vtilitatē. vn̄ illoꝝ cerimonialiū no erat rō māifeſta. erat etiā vtilitas pͥmo.ſ. reuocatō ab ydolatria. ip̄i enī miſeri iudei lvenerationē ydoloꝝ h̓ebāt quoſdā ritꝰ: qͦs dn̄s ꝑ cerimoīalia p̄cepta damnauit. ſic̄ mixturas faciebāt ī venerationē elemētoꝝ q̄ miſcēt̉: que quid̓ elemēta ip̄i adorabāt. co tra qd̓ datū ē eis mādatū de mixturis ne fa ceret eas nō ueſtieris lana ⁊ lino ⁊cͣ. Et ſil̓r pͥmos fructꝰ arboꝝ dabāt ydolis tāqͣꝫ diis nͤ. ⁊cͣ. cōtͣ que oīa vt ab ip̄is reuocarent̉ ad cultū dei. data ſūt eis p̄cepta cerimonialia Un̄ leuit̓. 17º. Neqͣqꝫ apliꝰ offerrēt hoſtias ſuas demōiis. Alia fuit vtilitas ipſoꝝ ceri monialiū que erāt ī ſignū future gr̄e qͦ ad ꝑfectos. Et ſic ſoluēdum ē ad illam rōnem per īteremptionem. Tertio queritur an oē mādatū iuſtū ſit: an cōtineat aliqd̓ non iuſtū. Ad qd̓ ſic Augꝰ cōtͣ 5auſtū. Beſtial naͣ nō peccat: qꝛ nihil facit cōtͣ lege eternā Sꝫ īiuſtū ē vt nō peccās puniat̉ pro pcc̄o. gͦ īiuſtū ē ꝙ aīalia que nō peccauerūt puniat pro pcc̄o hoīꝫ. Sꝫ tales erat leges ſacrificio rū ꝙ quidē aīalia nō peccatia puniebatur pro peccato hoīm ⁊ īterficiebāt. Crgo erāt liuſte. Et hͦ ēt eſt illud qd̓ dcm̄ fuit ab aliꝗ bus. Quid merue̓ boues: aīal̓ ſine fraude doliſqꝫ. Itē de iuſticia ē vt ꝗ peccat punia tur. Ergo cū ſolꝰ hō peccet ⁊ non aīalia de iuſticia ē ꝙ ſolꝰ hō puniat̉: ⁊ nō aīalia: ⁊ ſic leges ſacrificioꝝ erāt īiuſte. Itē iſtd̓ oſtē dit̉ de iudicialibꝰ. qꝛ iuſticia ē vt ꝓmēſſu ra culpe: ſit mēſura pene Un̄ deut̓. 25º. Pro menſura peccati erit ⁊ plagaꝝ modus. vbi igit̉ maior culpa: dꝫ ſequi maior pena. Sed ī lege nō ē īflictio penarū ſcd̓m quātitateꝫ culparū. Ergo ⁊ leges iudicialiū que penas īferūt ſūt īiuſte. Minor pꝫ qꝛ exo. 22. habet̉ Pro vno boue furato quiqꝫ boues reſtituāt̉ ⁊ ꝓ uno oue qͣtuor Pro furata ꝟo pecuīa ſi īueniat̉ fur: duplū reddet ita dic̄ lex. plus gͦ punit̉ fur bouis ⁊ ouis. qͣꝫ fur pecunie. ⁊ tn̄ ē maior culpa in furto pecuīe qͣꝫ in furto bo uis uel ouis. qꝛ maioris poſſet eē vtilitatis pecuīa poſſeſſori ſuo qͣꝫ bos uel ouis. gͦ non infligitur pena ſcd̓m quātitatē culpe. non ē igit̉ equitas ī pena. Itē iſtud pꝫ in lege talionis. qꝛ de iuſticia ē vt nō ſoluꝫ puniat̉ ſꝫ etiā ꝙ fiat reſtituto leſo. Sꝫ ī lege taliōis nō fiebat reſtitutō leſo. Un̄ non reddebat̉ ei oculꝰ. ſꝫ ſolū puniebat̉ peccās. Un̄ oculū ꝓ oculo ⁊cͣ. In lege ꝟo furti ſuit facta r̄ſtitu et tn̄ maioris erat vtilitatꝭ oculꝰ: qͣꝫ aliqͣ res tēporal̓. ſi gͦ lex non det̓īauit aliquā reſtitu tionē ibi. relīquit̉ ꝙ fuit īiuſta: non gͦ iuſta ſūt oīa que cōtinēt̉ ī lege. ⁊ maxīe quātum ad lege talionis. Itē de iuſticia ē vt ma iori bono reddat̉ maiꝰ p̄miū. Un̄ nō ē equū iudicium vt equale p̄miū reddat̉ maiori et minori bono. ſꝫ lex facit hͦ. gͦ lex nō eſt iuſta. Nō gͦ oē qd̓ ē ī lege ē iuſtum. Minor pꝫ. qm̄ 22º. deut̓. dr̄. Si ābulaueris ꝑ uiā ⁊ īueneris nidū ⁊ matrē pull̓: deſuꝑ īcubātē n̄ tenebis eā cū filiis: ſꝫ abire patieris. Et poſt ſb̓ditur ꝑmiſſio. vt.ſ. bene ſit tibi ⁊ logo viuas tē pore: ſꝫ idē p̄miū ꝓmittit̉ honorāti patrem ⁊ matrē. xx. exo. qd̓ tū queſtiōe in īfinitum maius ē bonū. gͦ mādatū iſtud nō ē iuſtum: nō ſūt gͦ iuſta oīa que cōtinēt̉ ī lege. Sol̓o dd̓ ꝙ oīa cōtēta ī lege ſunt iuſta ſicut dcm̄ ē: nec ē aliqd̓ īiuſtum contētū ī lege. Et ꝙ obr̄ de aīalibꝰ dd̓. ꝙ nō puniūt̉ pro peccato ſꝫ patiūt̉ pro homine. et hͦ ꝓpter vtilitateꝫ hoīs. ⁊ multiplex cā ē quare patiūt̉ Nā eſſe aīal̓ ⁊ ſuū viue et ſuū mori ē pro hoīe. Un̄ ſic̄ pro vtilitatē hoīs ⁊ ſuſtētatiōe quo ad corpus cōueniēs ē ꝙ interficiant̉ animalia Ita qͣꝫtū ad ſpiritualē vtilitatē q̄ ipſiꝰ aīe ē illud cōueniēs ē. h̓ aūt utilitas fuit ut per mortē aīaliū que nihil cōmiſerāt. oſtēderet̉ ꝙ peccas dignus erat mortē eterna: Unde oſtendit ei dn̄s ꝑ mortem aīaliū: quantus erat reatꝰ pcc̄i ī deū. Et ꝑ hͦ peccas ſignifi caret ſe dignū mortē eterna. Alia vtilitas fuit vt īprimeret̉ in eis diſtrictio et rigor iuſticie diuīe: ⁊ oſtendet̉ eis. Nam maxim erat rigor iuſticie. et videbat̉ ꝙ dn̄s vole bat aīalia nō pccātia punire ut in hoc lege rent diſcretionē diuīe iuſtitie ⁊ rigorem quātum ad ipſos qui peccabūt. Tertia vt litas fuit reuocatio ab ydolatria: quia ipſi faciebāt ſibi ydola ſb̓ figuris animaliū: et illa colebāt ⁊ adorabāt. ⁊ ꝓpter hͦ vt reuo carēt̉ a cultū ydolorum ad cultū dei. Prece pit eis dūs īmolare aīalia: ⁊ talia qͣlia ipſi no erāt cōſueti adorare vt eſſet alter ritus et ſeꝑarentur a priſtino. Quarta vtilitas erat īmolatiōis aīaliū ꝓpter ſignificātiam hoſtie: quā obtulit ſaluator pro peccatꝭ oīm Un̄ dicit quedā glo. ſuꝑ leuit̓. in principio. ꝙ oēs legales hoſtie: xp̄i hoſtiā figurabant Ad 2ᵐ dd̓ ꝙ multꝭ de cauſis īfert̉ maior pena. Aliqn̄ enī maioritas pene infert̉ ꝓpt̓ maioritateꝫ dāni: ſicut pꝫ ꝙ lex plus punit illū qui furat̉ bouē qͣꝫ qui furat̉ ouē. quia ꝓ vno boue debēt quīqꝫ reſtitui: pro vna oue quatuor. ⁊ hͦ qꝛ magis dānificat̉ hō ī amiſ ſione bouis qͣꝫ ouis. quia vtilior ē bos. Sil̓r aliqn̄ infert lex maiorē penaꝫ rōne maioris īclinatiōis: et ſic maiore infert penā furātī bouē ⁊ ouē qͣꝫ furanti pecuniā. qꝛ ip̄a īcuſto dia recludit̉. Et iō quia faciliꝰ cōmittitur furtū ouis uel bouis qͣꝫ pecuīe: maior ē incli natio ad furādū bonē uel ouē qͣꝫ pecuniam. Et ideo plus punit vt ab hac inclinatione retrahat ⁊ coherceat. Itē īfert aliquādo maiore penā rōne maioris facilitatꝭ ⁊ cōſue tudinis: ⁊ iō plus punit lex furē qͣꝫ raptorē. punit enī furē ī duplo. ſꝫ raptorem ī quīto ſolū. Unde nō oportet ꝙ reddat niſi quītā ꝑtē eius qd̓ rapuit: ⁊ illd̓ qd̓ rapuit. Fur āt reddet ad minꝰ duplaꝫ ꝑte: ſuꝑ illud qd̓ ra puit. Unde leui. 6º. Aīa que peccauerit ⁊ cō tento dn̄o negauerit depoſitū ꝓximo ſuo: vel vi aliꝗd extorſerit reddet oīa que per fraudē voluit obtine ītegrā. Et quītā īſuꝑ ꝑte addet dn̄o cui dānū intulerat. Ratio aūt huiꝰ ē maior cōſuetudo ⁊ facilitas. Ma ior enī coh̓tio magis ē ncc̄aria vbi ē maior cōſuetudo. maior ē aūt cōſuetudo ⁊ ꝓnitas ad furadū qͣꝫ ad rapiēdū. qꝛ fur locuꝫ habet furādi ī ciuitate ⁊ extra. vnde ī omni loco furat̉: raptor no. īmo ſolū extͣ portā ciuitatꝭ Et iō maior ē coh̓tio ꝑ penā ad declinādū a furto qͣꝫ a rapina. Et h̓ ē ītētio legis. hͦ āt iuſtum ē ſimpl̓r. Ad 4ᵐ dd̓. ꝙ pena legis aliqn̄ eſt ſcd̓m equītatē. aliqn̄ ẜm diſtrictio nē. In pena taliōis ē equītas: ⁊ n̄ diſtrictō qꝛ n̄ punit̉ peccās ī āpliꝰ qͣꝫ cōmiſit. Unde oculū pro oculo. dētem̄ ꝑ dēte ⁊cͣ. ⁊ ratio eſt In illis enī peccatis que fiūt mouēte ꝯcupi ſcētia: punit lex ſcd̓m diſtrictionē. In illis aūt que fiūt mouēte ira: punit ſcd̓m eꝗtatē. ⁊ hͦ ē ꝗa motꝰ ꝯcupiſcētie ꝓnior ē ⁊ prior qͣꝫ motꝰ ire. Un̄ Damaſ. Ira ē audax. vindex cōcupiſcētie leſe. Propt̓ qd̓ pꝫ ꝙ motꝰ concu piſcētie p̄cedit motū ire: ⁊ ꝓnior ē. vn̄ tota corruptio ⁊ totus fluxus malicie ē ex parte cōcupiſcētie. Et ꝓpter hͦ peccata que ſunt mouēte ꝯcupiſcētia: punit ẜm diſtrictionē: ⁊ determīat ī illis r̄ſtitutionē ſic̄ pꝫ ī furto. y nō ſic ē de ira. Et ꝓpter hͦ lex taliōis. que punit peccata talia que fiūt mouēte ira. pu nit ſcd̓m eꝗtatē. nō ſcd̓m diſtrictionē. Un̄ nō determīat reſtitutionē aliquā ẜꝫ ſolū pe na īfert eqͣlē peccāti. Ad 5ᵐ dd̓. ꝙ p̄miū maiꝰ aliqn̄ attēdit̉ rōne maīoris boni. aliqn̄ rōe maioris mali vitādi. Ratio gͦ p̄cepti de dimiſſione matris ſuꝑ pullos īcubatis. fuit vitatio maximi mali videlicꝫ ydolatrie co ſuetudo. Quia ip̄i iudei ydolatrie faciebāt cōiecturatiōes ſuas ⁊ auguria ī catu taliuꝫ aniū ſiue garritū. Et ſil̓r ī aliꝗbus mēbris ſic̄ ī extis. vt gͦ dimitte̓t̉ cōſuetudo iſta: et intenti eſſēt ad cultū dei ꝓmittebat̉ equale p̄miū pietatis: que erat in dimiſſiōe matris īcubātis ſuꝑ pullos; ⁊ pietatis que erat in honorādo patrē. Et rō fuit maximū maluꝫ vitādū ſic dictū ē. Aliter dd̓.ſ. ꝙ r̄tri bu tiōes ꝓmiſſe nō ſꝑ fiebant ſcd̓m equitatem correſpōdētē meritis obſeruātie mādatoꝝ. ſꝫ qn̄qꝫ ſcd̓ꝫ beneplacitū ꝓmittētꝭ. ꝯſide̓ata cōgruitate aliqua tm̄ ꝓmittebat̉ minꝰ me rēti quātū magis ſiue idē. vn̄ ſic̄ cōplacuit diuine volūtati ꝓmitte̓ lōgenitate liberis ꝓpter ſuſtētationē eoꝝ īeſſe a quibꝰ hēbāt eſſe. Sil̓r cōplacuit diuine volūtati ꝓmit tē lōgeuitate ꝑmittētibus matrē pullorum viue vt ad h̓ pullificaret ſiue pullos multi plicaret ad ſuſtētatione vite ꝓximoꝝ. Pre terea multa erāt motiua ad honorā d̓ paren tes.ſ. natura. ſiue īclinato nͤ. debitū: affecto pietatꝭ ⁊ hiꝰ qͦrū nullū erat motīm ad ꝑmit tēdū matrē pulloꝝ viue̓. ꝓpte̓a qd̓ ꝯuēīebꝫ vt maioris fieret promiſſio: ex iſta ꝑte qͣꝫ ex illa. maioris dico habito reſpectu ad aliud mandatum. Onſequenteꝫ de lege Moyſi quātū ad īpletioneꝫ xp̄m ꝓpter illd̓ ꝟbn̄ qd̓ dicit̉ Mathei 5º. Nō veni ſolue̓ legē ⁊cͣ. Prīo an xp̄s legem īpleuit ⁊ quō īpleuit. Scd̓o querit̉ an īple uit oīa. Quātū ad pͥmū ſic obicit̉. Omnis agēs cōtrā ea que legis ſūt: ē ſoluēs legem: xp̄s ē agens cōtra ea que legis ſūt. Ergo eſt ſoluens legē. Minor pꝫ Mathei 8º. Habet ꝙ extendes manū: tetigit leproſū. ſꝫ hͦ erat ꝓhibitum ī lege. gͦ fecit cōtra legē. ⁊ ita ſol uit eā. Sed nullus talis ē implens legem: g xp̄s nō īpleuit legē. Si ad pͥmā ꝓpoſitionē dicat̉ ꝙ ꝟa ē de his ꝗ ſūt ſb̓iectī legi. ſꝫ xp̄s nō erat ſb̓iectus legi. Tūc obr̄. Xp̄s an̄ bap tiſmū īuenit̉ lege īpleuiſſe ⁊ feciſſe ea que erāt legis. ſꝫ poſt baptiſmū non fecit ea que erant legis generaliter īmo aliqͣ ſic: aliqua n̄ ſcd̓ꝫ ꝙ ei placebat. Ergo poſt baptiſmū faciebat aliqua cōtra legē. gͦ ipſā ſoluebat. Sꝫ tn̄ tūc n̄ erat legi ſb̓iectꝰ. gͦ n̄ oꝫ ad hͦ ꝙ aliꝗs ſoluat legē: ꝙ ſit legi ſb̓iectus. Item Mathei 8º. Uade ⁊ oſtēde te ſacerdotibus Glo. Mittit ad ſacerdotes ne legē ſolue vi detur. Uult gͦ dice̓ glo. ꝙ niſi miſiſſet ad ſa cerdotes ꝙ ſoluiſſet lege. Sꝫ mitti ad ſacer dotes hͦ erat figurale. Et ſoluiſſet legē niſi hͦ feciſſet. gͦ ſil̓r ſoluit legē ī tāgendo lepro ſum. Quia ꝓhibitū erat ī lege ⁊ figurale. ſꝫ nullꝰ tal̓ īplet legē. gͦ xp̄s n̄ īpleuit legē. It dn̄s legis faciēs cōtra legē dr̄ ſoluere legē: al̓r tamē qͣꝫ ſb̓ditus legi faciens cōtra eam. quia pͥmus dr̄ ſolue̓ i rep̄hēſibil̓r. aliꝰ auteꝫ reprehēſibil̓r. Sed xp̄s qui ē dn̄s legis inue nit̉ feciſſe contͣ lege. gͦ ſoluit legē lꝫ tamen irrep̄hēſibiliter. Sed nullꝰ ſoluēs legē ſiue r̄prehēſibil̓r ſiue irrep̄hēſibil̓r implet legē. īmo ē cōtrariꝰ legi. gͦ xp̄s nō īpleuit legem. Itē dr̄ ī lege. Reddes dn̄o tuo iuramen ta tua. hͦ ē p̄ceptum morale iudiciale. ſꝫ xp̄s p̄cepit cōtrariū huiꝰ. Mathei 5º. cum dixit. Ego aut dico vobis nō iurare oīo. gͦ ſoluit legē quātū ad moralia: ⁊ nō īpleuit. Item 7º ad hebreos. Trāſlato ſacerdotio neceſſe ē vt legis trāſlatio fiat: Sꝫ trāſlatū ē ſacer dotiū ꝑ xp̄m. gͦ legis trāſlatio fit ꝑ xp̄m. ſed vbi ē legis tranſlatio: eſt legis mutatio: ⁊ vbi eſt legis mutatio nō eſt legis impletio. Ergo per chriſtum non ē impleta lex. Itē 2ª cor. 3º. Si qd̓ euacuatur ꝑ gloriā ē. Multo magis qd̓ manet ī gloriā ē: ⁊ appellat illud qd̓ euacuat̉ lege Moyſi. illd̓ qd̓ manet legē euāgelii. Ex hͦ ſic obr̄. Nihil qd̓ euacuat̉ et nō manet īquātū hiꝰ īpletū ē. Sed lex Moy ſi ꝑ xp̄m ⁊ gloriā eiꝰ euacuat̉ ⁊ non manet ſicut habet̉ ibi. Ergo ꝑ xp̄m nō īplet̉. Itē Ro. 13. Qui diligit ꝓximuꝫ. Lege īpleuit ⁊cͣ. ſi qd̓ ē aliud mādatū in hͦ ꝟbo īſtaurat̉ glo .i. cōtinet̉ ⁊ īplet̉. Ex quo obr̄ ſic. Nihil qd̓ īpletū ē indiget īpletionē. ſꝫ mādata legis hn̄t mādatū de dilectiōe ꝓximi ī quo īplēt̓ gͦ nō īdigēt īpletiōe illa. gͦ nō īplentur per xp̄m. Itē p̄ª ad Thi. pͦ. Finis precepti cari tas Glo. Impletio ⁊ cōſūmatio legis ē cari tas. ⁊ h̓ gemīa ē ſcilicet dei ⁊ proximi: totā enī magnitudinē ⁊ amplitudinē diuinorū eloꝗorum ſecura poſſidet caritas: quā deuꝫ ꝓximūqꝫ diligimꝰ: que radix ē oīm bonorū. Si g ꝑ mādatū de caritate īplet̉ lex: non gͦ ꝑ xp̄m īpletur lex. Ad oppoᵐ oīs qui ad dit rei: qd̓ ei dee: ⁊ figure exhibet qd̓ figu rat implet rē ⁊ ipſuꝫ ſignū: ſiue figura. Sꝫ in lege erāt p̄cepta vite agēde: ſcꝫ moralia ⁊ p̄cepta vite ſignificande.ſ. figuralia ſic̄ dicit Augꝰ cōtra fauſtū ⁊ mādatꝭ uite agē de addidit qd̓ deerat ſic̄ pꝫ Mat. 5º. māda tis vite ſignificāde.ſ. figuralibus exhibuit qd̓ figurabant. Un̄ ſuꝑ illd̓ Mat. 5º. Nolite putare ꝙ veni ſolue̓ legē. Glo. Adīplet xp̄s deū p̄miſſis ad īchoationē uite agende ſuꝑ addidit plura ad ꝑfectiōeꝫ moraliū p̄cepto rū ⁊ q̄ figuris tegebāt̉ ⁊ futura figurabāt ī ſe ꝑfic̄ ⁊ ī eccleſia: ſīe qͥ figure uacue eſſēt: ⁊ ſine effectu: generalit̓ gͦ xp̄s legē īpleuit. Sol̓o dd̓ ꝙ xp̄s hō īpleuit legem: ſic̄ ip̄e met teſtatur ex ore ſuo. Mathei 5º. Cū dicit Nō veni legē ſoluere ſꝫ adimpere: different̉ tamen ea adīpleuit. Quia ſic ī lege ſūt tria .ſ. iudicialia. moralia. figuralia. ſic fuit mo dus īplēdi generalit̓ legeꝫ a xp̄o. Figuralia enī īplenit ſed hͦ tripliciter.ſ. ꝑ termīatiōeꝫ ꝑ exhibitionē. ꝑ manifeſtationem ſcd̓m tria que ſūt cōſiderāda ī figuralibꝰ.ſ. obſeruāª. ſignificātia. figura. Impleuit gͦ figuralia ꝑ termīationē quātū ad obſeruatīā ſcd̓m qd̓ dic̄ Augꝰ cōtra fauſtū: de p̄ceptꝭ ⁊ ſacramē tis uet̓. teſ. Sepe hac multa iā diximꝰ vt in telligeret̉ aliud ibi fuiſſe: qd̓ ꝑ gratiā noui teſtamēti faciēdo donaret̉ īplēdū. aliud qd̓ ꝑ veritatē patefactā remouēdo demonſtra ret̉ īpletū. tē īpleuit figuralia per mani feſtationē: quātū ad ſignificātiā: ſcd̓m qd̓ dicit Augꝰ cōtra fauſtū. Aliud erat quo hͦ oportebat ꝑ figuratas ꝓph̓ias pronuciari. ⁊ aliud ē quo hͦ iā oportet ꝑ manifeſtam ꝟi tatē redditāqꝫ adīpleri. Itē īpleuit figu ralia ꝑ exhibitiōeꝫ: qͦ ad figurā.ſ. exhibēdo illud qd̓ figurabāt. Et hͦ ē qd̓ dicit Aug cōtra Fauſtū. Implet̉ lex uel cū fiunt q̄ ibi p̄cepta ſūt. vl̓ cū ibi exhibēt̉ q̄ ibi ꝓhibita ſunt. Item aliꝰ ē modꝰ īplēdi qͦ impleuit ip̄a moralia: ⁊ iſte ē ꝑ ꝑfecta boni oꝑationē. Sed ad ꝑfectā boni oꝑationē tria reꝗrunt̉ .ſ. boni cognitio. boni executio. ⁊ poſt caſuꝫ releuato. Et ſic īpleuit moralia quātum ad ꝑfectā boni cognitionē: qͣꝫᵐ ad executionē: ⁊ quātū ad releuationē poſt caſū. Quātum aūt ad ꝑfectā boni cognitione triplicit̓ īple uit. qꝛ ad hͦ ꝙ ſit ꝑfecta boni cognitio. oꝫ ꝙ ſit mali cognitio ꝑfecte: ⁊ ꝙ ſit boni cogni tio ꝑfecte. Itē oꝫ ꝙ ſit melioris cognitio ⁊ ſcd̓m hͦ ē ꝑfectio moralium in euangelio Implet enī ea quātū ad ꝑfectā mali cogni tionē. Cum dic̄ dictū ē ātiquis. Nō occides. ⁊ ego dico vobis nō iraſceris: ⁊ ſic de alijs prohibitionibus mali: quas addit prohibi rionibus legis. Sil̓r ⁊ quātum ad ꝑfectam boni cognitionē. cū dic̄. Diligite īimicos ue ſtros. Itē īplet ea quātū ad cognitionem melioris. Sic̄ cū ip̄e addit cōſilio. vt ſi vis ꝑfectus eſſe vade ⁊ vēde oīa que habes et da pauperibꝰ. Et ſic gͦ īꝑleuit ea quantū ad cognitionē: ⁊ hūc modū īplēdi tagit Aug cot fauſtū. qꝛ nō ītelligebāt iudei homīci diū niſi ꝑemptionē corporis hūāni: ꝑ quaꝫ vita pͥuaret̉. Aperuit dn̄s oēm īiquū motū ad nocēd̓ fratri ī homicidii gene̓ deputati. Un̄ ⁊ Io. dicit. Qui odit fratē ſuū hoīcida ē. Et qm̄ putabāt tātumo corporalē cū feīa illicita cōmixtionē vocari: Mechiā demon ſtrauit mgr̄ et talē cōcupiſcētiā nihil aliud eē. fuit gͦ iſte modꝰ īplēdi in hoc ꝙ dominꝰ manifeſtauit quid bonū ⁊ ꝗd malū ⁊ quid meliꝰ ſuꝑ Mat. 5º. Glo. Cri. Mādatū xp̄i noͣ ē cōtrariū legi. Sꝫ latīo ī ſe cōtinēs legem: qui nō iraſcit̉ nō occidit. ſed nō econuerſo Licētia iraſcēdi cā ē hoīcidii. tolle irā ⁊ n̄ fit hoīcidiū. Scd̓s modꝰ implendi moralia fuit ī dādo gratiā ad ꝑfecta boni executio nē. qd̓ nō dat̉ ꝑ legē. Et hͦ tāgit Augꝰ contͣ Fauſtū. Lex p̄uaricatiōis reatu ſuperbos de uīxit augēdo pccm̄: cū iubet qd̓ adīmple̓ no poſſunt. ipſiꝰ legis īplet̉ iuſticia ꝑ gratiam ſpūs ī eis: qui diſcūt a xp̄o mites eē atqꝫ hu miles corde. Tertiꝰ modꝰ īplēdi moralia fuit ī releuādo poſt caſū: qd̓ nō faciebat lex Et hūc modū ponit Augꝰ cōtͣ Fauſtū dicēs. Cuia ſb̓ gratia poſitis: in hac mortali uita difficile ē oīo īplere qd̓ ī lege ſcriptū ē. Nō cōcupiſces illic ꝑ carnis ſue ſacrificiū: ſacer dos effectꝰ īpetrat vobis īdulgētiā. etiā h̓ adīplēs lege. ut ꝙ ꝑ noſtrā īfirmitate min poſſumꝰ: ꝑ illiꝰ ꝑfectionē recupe̓t̉: cuiꝰ capitꝭ mēbra effecti ſumꝰ. vnde vult ꝙ nobis ip̄e impetret īdulgētiā poſt caſū vt releuemur poſtqͣꝫ trāſgreſſi ſumꝰ: qd̓ non poterat lex face̓. īmo danabat tales. vlteriꝰ ip̄e īpleuit ludicialia vt.ſ. faceret declinare a malo: n̄ tamē ꝑfecte hͦ faciebāt. qꝛ triplex ē malum .ſ. malū ſcd̓m ſe: ⁊ hͦ ē mālū qͦ ad oēs. ⁊ tale fuit repudium ſiue illicita ſeꝑatio maris et ſemīe contra ordinē matrimonii. Eſt etiam malū ex cōcoītātiā: ⁊ hͦ ē malū qͦ ad plures ⁊ frequēter: ⁊ tale fuit talio. Licꝫ enī poſſit aliqn̄ accipi iuſte aliqͣ vīdicta: vel talio eſt tamē malū ī pluribꝰ ⁊ frequēter: ꝗa uix pōt fieri ſine libidine vīdicte. Eſt ēt malum ex occaſiōe ⁊ hͦ ē malū raro ⁊ ī paucioribꝰ tale fuit iurare. Iurare enī lꝫ ī ſe bonū ſit: ⁊ non ſimpl̓r malū: tamē aliqn̄ p̄bebat occaſione mali.ſ. ꝑiurii: ſcꝫ cū fiebat: frequēter tamen erat ad declinādū malū. Unde hebreoꝝ 7º. Oīs cōtrouerſie finis eſt iuramētū: ſꝫ n̄ ꝑfcē declinabat iſta iudicialia a malo. facta aūt ē ꝑfecta declinatio ꝑ xp̄m. Un̄ ꝯtͣ iudiciale de iuramēto dic̄. Nō iurabis oīo. Cōtͣ repi diū dixit. Quicūqꝫ dimiſerit vxorē ſine cā facit eā mechari. Contra talione dixit. dico vobis nō reſiſtere malo: ⁊ hͦ fecit ut ꝑfecte nos faceret declinare a malo. Et hoc eſt qd̓ dic̄ Augꝰ ꝯtͣ fauſtū. Quia ꝑiurare graue peccatū ē. Iurare āt ſic̄ uerū iurare nullum peccatū ē. ſꝫ lōgiꝰ remotꝰ ē a fl̓m iurando: ꝗ nec iurare cōſueuit: qͣꝫ qui verū iurare. nam iurare ꝓcliue ē ad ꝑiuriū. Maluit dn̄s nos no iurātes recede̓ a vero: qͣꝫ verū iurantes ꝓpinqͣre ꝑiurio. Sil̓r dicit de talionē. ſic̄ ī iurādo etiā: qui ꝟum iurat ꝓpīquat ꝑiurio. vnde ēt lōge abeſt qui oīo n̄ iurat: ⁊ qͣꝫuis nō peccet ꝗ ꝟum iuret. Remotior tamen a peccato ē ꝗ nō iurat. vn̄ admonitio n̄ iurā di cōſeruatio ē a peccato ꝑiurii. Ita cū pec cet: ꝗ ꝑ īmoderationē īiuſte vult vīdicari. Nō peccet āt ꝗ moderatiōe adhibita iuſte vīdicari vult: remotior tn̄ ē a pcc̄o iniuſte vīdicte ꝗ n̄ vult oīo vīdicari. Et ſic cū lex iſtud cōcederet̉ ꝓpter declinationē a malo. Xp̄s īplet ꝑ ꝑfecta declinationeꝫ. cū iubet oīo nō iurare nec reſiſte̓ malo. Sil̓r de repu dio dic̄ Augꝰ illud de uxore nō dimittēda: qd̓ dn̄s p̄cipit Mat. 5º. Cū ātiquis dictū ſit Quicūqꝫ dimiſerit vxorē ſuā det ei libelluꝫ repudii: ſi diligēter ītueamur: videbimus nō eē cōtrariū. vtiqꝫ nolebat vxorē dimitti a viro ꝗ hāc īterpoſuit morā: vt ī diſcidiū animꝰ p̄ceps ⁊ libelli cōſcriptiōe refractus abſiſteret: ⁊ ꝗd mali eſſet uxorē dimitte̓ co gitarꝫ p̄ſertī ut ꝑhibent apd̓ hebreos ſcri be̓ lr̄as hebreas nulli fas erat: niſi ſolū ſcri bis. cū et excellētiorē ꝓfite̓ntur ſapiētiam. ⁊ ſi eorū eſſēt eꝗtate: ac pietate p̄diti: ⁊ nō tm̄ ꝓfitne̓t̉: īmo ēt ſectarēt̉. Ad hos igit̉ quos oꝫ prudētes eē legis īterp̄tes ⁊ iuſtos diſcidii diſſuaſores. Lex mitte̓ voluit eum quē iuſſit libellū repudii dare. ſi dimiſiſſet vxorem. hͦ aūt īpleuit ſaluator cū iuſſit uxo re oīo nō dimitte̓. Ad rōes gͦ ī cōtͣriū. et pͥmo ad pͥmū. Dd̓ ꝙ ſol̓o figuraliū eſt dupl̓r uel quātum ad figurā: vel quātū ad ꝟitatē figure. Quantū gͦ ad figura aliqua ſoluit fec̄ cōtrariū figure: ſꝫ nō quātū ad īterioreꝫ figure ꝟitatē. Et hͦ ē qd̓ dicit gl̓o. ſuꝑ illud Mat. 5º. Nolite putare qꝛ veni legē ſolue̓: ſꝫ adīple̓. Xp̄s lege īpleuit qꝛ exteriores legis figuras ſoluēs impleuit ꝟitatem īterioreꝫ: ⁊ ſic pꝫ quō ſoluit ⁊ īpleuit figuralia. quia īpleuit quo ad ꝟitate īteriorē exhibēdo eā. Ad illud qd̓ obicit de iurare qd̓ ē ⁊ mo rale ⁊ iudiciale. ꝙ dn̄s fecit contrariū dd̓. ſicut dictū ē redde̓ iuramētū ī lege: erat ad declinationē mali. Sꝫ illud qd̓ dn̄s addidit fuit ad maiore declinatiōeꝫ.ſ. oīo nō iurare Qui enī nō iurat lōge ē a ꝑiurio qͣꝫ ſi ēt ꝟū iuret. Et ꝓpt̉ hͦ maluit dominꝰ nos n̄ iurā tes recede̓ a ꝟo: qꝫ ꝟum iurātes appropīqͣre ꝑiurio. Et ſic eadē fuit ītētio xp̄i ⁊ legis. cū dicit reddes dn̄o iuramēta tua.ſ. longe fie̓i a ꝑiurio. Ad illud qd̓ obicit tranſlato ſa cerdotio ⁊cͣ. Dd̓ ꝙ ꝑ ſacerdotiuꝫ xp̄i non eſt mutatio moraliuꝫ. ſꝫ cōpletio. Sꝫ de figurali bus loquēdū ē dupl̓r: uel quātū ad obſerua tiā ul̓ qᵐ ad aucͣtē ſignificādi qᵐ ad obſer uātiā ē mutatio eoꝝ trāſlato ſacdotio. ſꝫ r quātū ad auctoritatē ſignificandi: īmo ad hūc habēt ea vt poſſit adhuc homo legere in ip̄is: ſꝫ qd̓ pͥus ſignificabat vt futurum. mo ſignificat vt p̄teritum: et ſic remanent ſignificātia n̄ mutata. Et hͦ ē qd̓ dic̄ Augꝰ cōtra fauſtū ceſſatione ſabbatoꝝ ſuꝑ uacua ducimꝰ ad obſeruādū: ex quo ſpēs reuelata ē nr̄e quietꝭ et̓ne: nō tn̄ ad legēdū ⁊ ītelligē dū ſacrificia vet̓. teſ. figure noſtre fuerunt et oīa talia multis et variis modis vnū ſa crificiū cuiꝰ nūc memoriā celebramꝰ ſigna uerūt. vnde iſto reuelato ⁊ ſuo tꝑe oblato illa de agēdi celebritate ſb̓lata ſunt. ſed in ſignādi auctoritate manſerūt. Ad 7ᵐ ſol̓o. qm̄ euacuāt̉ quātū ad obſeruātiā: ſꝫ no quātū ad auctoritate ſignificādi. Ad octa uā ⁊ nonam ronē dd̓. ꝙ al̓r erat p̄ceptū de dilectione dei ⁊ ꝓximi in lege: ⁊ in euāge lio. quia ſcd̓m formā legis p̄ceptū caritatis erat cū ꝓmiſſione boni tēporalis incitātis ad amore xp̄i: ⁊ ꝓximi ⁊ ꝓmouētis. Et ideo erat ibi mandatu de dilectione imꝑfecta.ſ. fracta ꝑ bonū tēporale. Et iō īdigebat ad hūc īpleri ſꝫ illd̓ qd̓ additū ē a xp̄o īpleuit h̓ Un̄ ī euāgelio ī p̄cepto de dilectione dei. n̄ allicit̉ hō ad caritatē ꝑ bona tēporalia. ſec allicit̓ ſolū eternis. vnde precepto iſti addi dit dominꝰ ī euāgelio totis viribꝰ Lud. xº. Tūc enī totis viribus diligit̉ deus. quādo ē plena abdicatio boni tēporalis. ⁊ remanꝫ ſola ſpēs boni eterni. Et hec ē ꝑfecta dileo tio. ⁊ ſic ſolū bonis eternis trahitur homo ad amorē dei ī euāgelio. ⁊ ideo ē ibi p̄ceptū de dilectiōe ꝑfecta. Et ī hac ē ꝑfecta īſtar ratio alioꝝ nō ſcd̓m qd̓ datū ē. ſꝫ ſcd̓ꝫ forma legis. Et ſic ꝑ xp̄m ē īpletū mādatū de cari tate qd̓ datū erat ſcd̓m formā legis. hoc eſt qd̓ dic̄ Augꝰ cōtra fauſtū. tēporaliū rerum ꝓmiſſiones teſtamēto veteri contineri. Et lo teſtamētū vetus appellari nemo veſtrū ambiget ꝙ eterne vite ꝓmiſſio regnū celo rū ad nouū teſtamētū ꝑtinet. Ad ſcd̓ꝫ qd̓ queritur de mō īplēdi. Dd̓ ꝙ oēs iſti modi poſſūt ibi aſſignari. Quēdā enī ꝑ executio ne īpleuit ſꝫ n̄ oīa: īmo ſolū expediētia. Que dā ꝑ additionē ut moralia ꝑ exhibitionem: quātū ad figuralia: quātū ad ꝟitate īterio re exhibēdo eā ꝑ termīationē. quātū ad ob ſeruātīa eorū ꝑ declarationē. quātū ad oīa. Rones ī cōtrariū quarū nō pꝫ ſol̓o ſoluētur īferius maxīe quātū ad iſtud qd̓ obicit de circūciſiōe ⁊ de non cōcupiſcere. qd̓ ēt ꝓhi bet̉ ī lege ſicut ī euāgelio chriſti. Conſequenter que rit̉ quoꝝ ē īpletio facta ꝑ xp̄m: an generalit̓ oīm uel no. Ad qd̓ ſic Mathei 5º. Nō veni ſolue̓ lege ⁊cͣ. Glo. Significātia ꝑ īpletioneꝫ cōſumet̉ ex quo pꝫ ꝙ cōſumata ſunt ibi oīa que legis ſūt. ⁊ ſil̓r Mat. 7º. In fine cū cōſu maſſet gheſus ſermones hos. Glo. Nihil īꝑ fectiōis hꝫ h̓ ſermo. Ergo ī ſermōe de mon te cōſūmauit Iheſꝰ oīa: que erāt ī lege. Ad oppoᵐ. Nō fec̄ ibi mētionē de cerimōialibꝰ gͦ no īpleuit illa. gͦ nō oīa ibi cōſūmāt̉. Itē cerimoīalia trāſeunt quātū ad obſeruātiā. gͦ ibi nō īplēt̉. Sil̓r de iudicialibꝰ cōſtat ꝙ nō īpleuit ibi oīa: qꝛ de multꝭ iudicialibꝰ nō fit ibi mētio. ſꝫ ſolū de tribꝰ.ſ. de talione ⁊ repudio: ⁊ de iuramēto pro ut ē iudiciale pro vt.ſ. ē ad terminād̓ cauſas ⁊ cōtrouer ſias. Sil̓r de moralibꝰ pꝫ ꝙ nō īplentur ibi vniuerſaliter a dn̄o. quia p̄cepta pͥme table nō ponūt̉ ibi. ſed illa erat p̄cipua p̄cepta: qꝛ ordinabāt ad deū. Precepta 2ᵉ ad ꝓximuꝫ gͦ dimiſit precipua ad īplēdū. Sil̓r illud videt̉ de p̄ceptis ſcd̓e tabule: qꝛ ibi nūqua fit mētio de iſto mādato. Honora patre: qd̓ ē ſcd̓e tabule. gͦ non īplēt̉ ibi. nō gͦ vl̓iter plēt̉ ibi moralia. Itē quātū ad mādatuꝫ de cōcupiſcētia iſtud pꝫ. quia ī lege dr̄. No cōcupiſces nec plus addit euangeliū. gͦ no īplet̉ ibi. Si dicat̉ ꝙ ī lege loquit̉ ſolū de cōcupiſcētia ꝓgreſſīa ī actu exteriorē. Euā reliū aūt cū hͦ ꝓhibet cōcupiſcētiā īteriorē cōtra Ro. 7. Cōcupiſcētiā neſciebā: niſi lex diceret nō cōcupiſces. ſꝫ falſum videtur qd̓ dic̄ apl̓us. Niſi lex ꝓhiberet concupīam īteriore: qꝛ loquit̉ de īteriori. Itē in lege ꝓhibet̉ cōcupīa mulieris ⁊ rerū. In ſermōe at dn̄i ſolū cōcupīa mulieris. Itē ſuꝑ illd̓ concupīam neſciebā niſi lex diceret ⁊cͣ. Glo. Bona ē lex que dū h̓ ꝓhibet oīa mala phī bet. gͦ ī lege ꝓhibitiōis cōcupiſcētie. omīa mala ꝓhibēt̉. Ergo nihil addidit euāgeliū Itē ibi dic̄ glo. Ꝙ ex ꝯcupīa oīa mala ueni ūt. gͦ ꝓhibēdo ꝯcupīaꝫ ꝓhibꝫ lex cāꝫ oīꝫ malo rū. gͦ ꝓhibēt̉ ⁊ abſcīdūt̉ in lege oīa mala ī ſua cauſa. gͦ lex ē ī ſua plēitudīe. Nō gͦ īplēt̉ moralia ꝑ euāgeliū xp̄i: maxīe quantū ad hͦ mādatū n̄ cōcupiſces. Xp̄s gͦ nō īpleuit oīa Sol̓o dd̓ ſcd̓m ꝙ dicit Augꝰ cot Fauſtū Lex ꝑ Moyſē data ē. Gr̄a ⁊ ꝟitas ꝑ Iheſuꝫ xp̄m facta ē ⁊ ſūptū ē Io. i. Scd̓m hoc gͦ dd̓. Ꝙ lex īplet̉ dupl̓r a xp̄o. ꝑ modū gr̄e: ⁊ per modū ꝟitatis. Unde dic̄ de p̄ceptꝭ et ſacra mētis vet̓. teſ. Sepe̓. ac multa iā diximꝰ vt ītellige̓t̉ aliꝗd ibi fuiſſe qd̓ ꝑ gratiaꝫ noui teſta. faciēdo donaret̉ implēdū. aliud qd̓ ꝑ ꝟitatē patefacta remouēdo demōſtraretur impletū. Per modū aūt gr̄e dupl̓r. vno mo eo ꝙ datur gratia executiōis. Alio mō eo ꝙ dat̉ gr̄a releuatiōis poſt caſū. h̓ enī duplex gr̄a neceſſaria eſt operanti ad hͦ ꝙ exequat̉ opus ſuū: ⁊ maxīe 2ª eo ꝙ cōtīgit cade̓ ꝓpt̓ īfirmitatē. Xp̄s ꝟo īplet legē. quia precipit ⁊ dat gratiā exequēdi ſiue īplēdi. Lex autē ſolū p̄cipit. ſꝫ nō dat̉ gratiā ad īplēdū. Un̄ Iugꝰ ꝯtͣ fauſtū. Lex ſuꝑbos p̄uaricatiōis reatū deuīxit augēdo pcc̄m̄. cū iubet qd̓ ad implē nō poſſūt: ipſiꝰ legis īplet̉ iuſticia ꝑ gratiā ſpūs ī eis: qui diſcūt a xp̄o mites eē: atqꝫ humiles corde. Alio mō īpleuit cōfe redo gratiā releuātē: Et ſic dic̄ ibi Augꝰ. qꝛ ſub gratia poſitis in hac mortali vita diffi cile ē oī mō implere qd̓ ī lege ſcriptum eſt. No cōcupiſces illic ꝑ carnis ſue ſacrificium ſacerdos effectꝰ nobis īpetret indulgētiā. hͦ adīplēs. legē: ut qd̓ ꝑ noſtrā infirmitateꝫ minus poſſumꝰ. ꝑ illiꝰ ꝑfectionē recuꝑetur. Per modū aūt ꝟitatꝭ ē īpletio multipliciter vt repetamꝰ breuit̓ p̄dicta. qꝛ valde vtilis ē materia.ſ. quatum ad figuralia moralia ⁊ iudicialia. Quātū ad figuralia ē triplex modꝰ. ꝗ dictus ē.ſ. ꝑ termīationē quātū ad obſeruantiā: ⁊ ex hͦ dr̄ īpletio ꝙ ceſſat iſta: et ſuccedit alia: melior obſeruātia. īplentur ēt ꝑ manifeſtatione: quo ad ſignificatiua. ꝑ exhibitionē quo ad figurā. Sil̓r impleto moraliū tripl̓r. vt viſu ē pleniꝰ: maxīe quo ad cognitionem triplicē. quia īꝑfecta boni oꝑatiōe. oꝫ ꝙ cōcurrat ꝑfecta noticia mali. hͦ nō dedit lex. īmo qn̄ dixit. Nō occides ſo lum de actu exteriori dedit noti ciā. Sꝫ xp̄s dd̓ᵉ Nō iraſceris: addidit noticiā mali actꝰ īterioris. Sil̓r dat̉ in euāgelio ꝑfecta no ticia boni. Cū dr̄. Diligite īimicos veſtros: ⁊ nō in lege. Ulteriꝰ ī lege ē cōſūmatio.ſ. ꝑ fecta noticia melioris ꝙ ē cōſilio Mat. xix. Si vis ꝑfectus eē vade ⁊ vēde oīa ⁊cͣ. S militer vt dictū ē quātū ad moralia: q̄ erāt ī declinatiōe mali: e triplex īpletio. Ꝙ ergo querit̉. vtrū oīa īplent̉ ꝑ xp̄m. dd̓ ſic̄ dicit glo. ſuꝑ illud Mat. 5º. Non veni legē ſolue ⁊cͣ. Xp̄s ē legis ⁊ ꝓphetaꝝ virtꝰ: ꝑ quaꝫ oīa īplent̉. Ergo oīa īplēt̉ ꝑ xp̄m. Et ī ſermone generali de montē. Ad illud gͦ qd̓ obr̄ in cōtrariū dd̓. ꝙ ſūt moralia pͥme tabule ⁊ 2 Moralia pͥme tabl̓e ordināt animā ad deū. Moralia aūt 2ᵉ tabule ad proximū. ſcd̓m hͦ gͦ dd̓. ꝙ oīa cerimonialia dependebāt a mā datis pͥme tabule. qꝛ oīa erat data ad diui nū cultum: ⁊ vt hō reuocaret̉ ab ydolatria ſicut dictū ē: ⁊ ideo ordinabāt ad deum. et reducebāt̉ ad moralia pͥme tabule. et ideo īplent̉ cerimonialia ī illis ſicut ī cā. Iudi cialia ꝟo qꝛ erāt ad cōſeruādam pacem ad pximū: depēdebāt a moralibus ſcd̓e tabule que erāt ad ꝓximū: ⁊ io implēt̉ in illis. Et ita nō oportuit fieri mētionē cerimonialiū: ⁊ iudicialiū ꝑ illū moduꝫ: quo dabantur ꝑ legem ī īpletiōe legis Mat. 5º. quia īpletio illorum fuit in cā. ⁊ ſic patet vbi illa īpleta ſūt. Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ nō fit mentio de mādatis pͥme tabule dd̓. ꝙ aīa habet in ſe ptē quā ordinat̉ ad ſuꝑiora: ſicut ad deum: ⁊ quā ordinat̉ ad inferiora ſic̄ ad ꝓximum Et ſcd̓m hūc duplicē ordinem duplex ta bula ē. Et dicūtur mādata pͥme tabule: que ꝑtinent ad ordinē aīe ad deū. Mandata 2º tabule que ꝑtinēt ad ordinē aīe ad ꝓximū: ⁊ ſcd̓m hͦ hꝫ aīa duplicē īpletionē. ⁊ ē īple tio iſtoꝝ mandatorū. In illa gͦ ꝑte attēdite ne iuſticiā veſtrā faciatis corā hominibꝰ ⁊ ē īpletio omniū: que ꝑtinēt ad ordinem aīe ad deū. Et ſic ē ibi īpletio moraliū pͥᵉ tabl̓e Et qd̓ obr̄ ꝙ nō fit ibi mētio de illis ſcd̓m ꝙ cōuerſio aīe ī deū ē dupl̓r.ſ. ſicut in ſuum prīcipiū: ⁊ ſic̄ ī ſuū finē. ⁊ hͦ ſcd̓a ē cōuerſio ꝑfecta. Intentio gͦ legis quātū ad mādata pͥme tabule: erat vt cōuerteret̉ aīa in deuꝫ: tā qͣꝫ ī ſuū prīcipiū. Un̄ ītēdebat lex. vt per exhibitū bn̄ficiuꝫ recogitaret aīa creatorē ſuū ⁊ adoraret. Sed vlterius ꝑ legē xp̄i eſt cōuerſio aīe ad deū: tāqͣꝫ ī ſuū fine Et h̓ eſt cōuerſio ꝑfecta: h̓ eſt qͣ non reuertit̉ in ip̄m vt ī prīcipiū ꝓpter beneficiū acceptū. īmo tota ītentio fert̉ in ip̄m ſic̄ ī finem. Et ſic mādata pͥme tabule īplent̉ ꝑ euāgeliū. quia ꝑ ip̄m fit ꝑfecta aīe ī deū cōuerſie: ꝑ illa āt no. Quare aūt nō fit ibi mētio de ip̄is. patꝫ qꝛ mādatis pͥme tabule ꝑ euāgeliuꝫ non fit aliqua additio formalit̓. Que qui d̓ ſit ſicut forme ad materiā. ſꝫ ē additio ſic̄ finis. hͦ eſt ex ꝑte ordinis ad finē. ſꝫ nō fit illis additio ſic̄ ad materiā. vnde illis nihil addit̉. finis enī extra ē: ⁊ nō intͣ. ⁊ ꝓpter hͦ nō ē neceſſe fieri mētionē de ip̄is ꝓpter iſtā additionē. Sed mādatis ſcd̓e tabule de quibus fit ibi mētio ē additio ſicut forme ad materiam. qn̄.ſ. ei qd̓ ē nō occide̓ addit nō iraſci. Affe ctus enī eſt ſicut forma ad actū. Et ideo o de ill̓ fieri mētiōeꝫ ad ſui cōpletionē: nō āt de iſtis. Ad aliud dd̓. ꝙ mādata ſecūde tabule ibi īplent̉. Per illa enī ē ordo ad ꝓxi mū ſꝫ hͦ dupl̓r.ſ. ſcd̓m beneficentiā. cū dicit̉ Honora patrem. Et ſcd̓m īnocētiā cū dicit̉ Nō occides. Scd̓ꝫ āt beneficētiā erat ordo īꝑfectꝰ in lege. quia erat ſolū ī ꝑte.ſ. ad ꝓx mū. quia nō p̄cipiebat honorē niſi patri. ſꝫ ꝑ euāgeliū ē ordo iſte ꝑfectus. qꝛ p̄cipit br̄ ficētia non ſolū patri ſꝫ ēt fratri ⁊ amico et etiā īimico. unde dic̄ lex euāgelii. Qui petit a te da ſibi. Et ēt dic̄ orate pro ꝑſequētibus vos. Sil̓r ordo ſcd̓m īnocētiā ad ꝓximuꝫ ꝑ lege erat īꝑfectꝰ. Quia ibi erat ſolū ꝓhibi tus actꝰ nocēdi ī ꝟbo: in oꝑe: in voluntate. In oꝑe cū dic̄ Nō occides. qꝛ ꝟo vlterius eſt actꝰ nocēdi ī affectu. ꝓhibet xp̄s illū. cū dic Nō iraſceris ⁊cͣ. ⁊ ſic īplet quantū ad hͦ qd̓ erat diminutū. Itē lex ꝓhihet actū nocē di ī ꝟbo cū dic̄. Non falſū teſtimoniū dices. qͣᵐ ad hͦ xp̄s īplet. cū dic̄. Sit ſermo veſter ē ē. n̄ no. Sil̓r ī expetitōe vīdicte que eſt in taliōe addit nō reſiſte̓ malo. Sil̓r lex ꝓhibꝫ actū nocēdi ī voluntate cū dic̄. Nō concupi ſces rē ꝓximi tui. Xp̄s aūt implet vlteriꝰ cū docet hoīeꝫ errogare ſua: nō enī cōcupiſcit aliena ꝗ errogat ſua. Ad aliud qd̓ obr̄ ꝙ bona ē lex. que dū ꝯcupiſcētiā ꝓhibet ⁊cͣ dd̓ ꝙ ꝟū ē quodāmō ī cā. ſꝫ notādū ꝙ alid̓ ē de virtutē legis: ⁊ forma legis. Attēdēdo enī virtutē legis. Lex ꝓhibet cōcupīam. n̄ ſolū exteriorē ſꝫ interiore. qꝛ puniēdo exteriorem reprobabat interiorē. Sed attēdēdo forma lagis: ſcd̓m ꝙ punit pena tēporali dicendū ꝙ nō. Nō enī punit ꝯcupiſcētiā interiorem. Et ratio huiꝰ ē. Quia lex Moyſi nūqͣꝫ punit niſi ſub teſtimonio ⁊ maxīe pluriū. Un̄ 35º. numeri dr̄ Homicida ſb̓ teſtibꝰ puniet̉ ad vniꝰ teſtimoniū nullꝰ cōdēnabitur: nullus āt pōt ferre teſtimoniū de cōcupīa īteriori Et iō ſcd̓m formā legis qua punit n̄ ꝓhibe bat eam. ſꝫ ſolū exteriorē ꝓgreſſiuam. ꝓhibe bat enī manū nō animū. qꝛ puniebat manū nō animū. Si gͦ cōſideret̉ illud qd̓ cadebat ī forma legis nō ꝓhibet̉ interior motus: ſꝫ ſolū exterius progrediens Onſequenter re eſt de obſeruātia legis quātum ad onus. ⁊ hͦ ē quere̓ quid magis oneret an lex an euāgeliū. Et pͥmo ex parte oneris 2 ex ꝑte ferētis. Quātū ad pͥmū duo q̄rūt̉ Primo an obſeruātia legis magis onere quātū ad facultatē p̄ceptoꝝ. Scd̓o an ma gis oneret quātū ad numeꝝ p̄ceptoꝝ. Quā tū ad primū querit̉. an obſeruātia legis ma gis oneret quātū ad difficultatē p̄ceptoruꝫ: qꝫ obſeruātia euāgelii: uel ecōuerſo. Ad qd̓ ſic. Oīs obſeruātiā que ē difficilior ad exequēdū magis onerat. Sꝫ obſeruātia p̄ce ptorū euāgelii difficilior ē ad īplendum: qꝫ obſeruātia p̄ceptorū legis. Ergo onꝰ euāge lii maius ē ⁊ grauiꝰ quātū ad difficultateꝫ p̄ceptorū qͣꝫ onꝰ legis. Minor patꝫ Io Criſo Suꝑ illud Mat. 5º. Qui ſoluerit vnū de mā datꝭ iſtis mīmis. dic̄ mādata Moyſi ī actu quidē facilia ſūt. ⁊ iō ī r̄mune̓atiōe modica ſūt. In trāſgreſſiōe vero magna. Mādata āt xp̄i ī actu quidē difficilia ſūt. ⁊ iō ī r̄mu neratione magna. In tranſgreſſione vero parua ſunt. Sunt gͦ difficiliora mandata xp̄i ſiue euāgelii qͣꝫ mādata legis. Itē pͥ Io. 3. In hͦ cognouimᵐ caritate dei qm̄ ille anima ſuā pro nobis poſuit: ⁊ nos debemꝰ pro fratribꝰ animā pone̓. hͦ āt difficillimū ē I ad hͦ n̄ tenemur ex lege: ſꝫ ex euāgelio. gͦ magis onerat euāgeliū qᵐ ad difficultatē p̄ceptoꝝ qͣꝫ lex. Itē quātū ad animā peni tentem iſtud pꝫ qꝛ ī lege aīe penitēti deter mīat̉ vnū qd̓ ē cōe cū aīa penitente tēpore gratie.ſ. ſacrificiū deo ſpūs cōtribulatꝰ ⁊cͣ. vltra hͦ pro ſatiſfactiōe determīat̉ in lege ſatiſfactio ī carne aliena.ſ. ī carne aīalis ꝙ eam ſacrificet dn̄o: ſicut pꝫ per totū leuit̓. ſꝫ ī euāgelio determīat̉ ſatiſfactio in carne ꝓpria. vt ꝓpͥā carnē mortificet ⁊ ſacrificet dn̄o ⁊ non alienā. ſꝫ hͦ ē grauiꝰ ⁊ difficilius qꝫ mortificare carnē alienā. Ergo difficilior ē obſeruantia legis euangelii: qͣꝫ legis: ⁊ ita onus grauiꝰ. Ꝙ aūt p̄cipiat̉ ita ẜm en āgeliū pꝫ R0 6º. Sicut exhibuiſtis mēbra veſtra ſeruire īmūdicie et īiquitati ad īiquitatē. Ita nūc exhibite mēbra ueſtra ſeruire iuſti ī ſāctificatione et Ro. 12º. Obſecro vos fra tres vt exhibeatis corpora veſtra hoſtiam viuēte ⁊cͣ. Itē talis ē cōꝑatio exiſtētiū tꝑe legis ad exiſtētes tꝑe gratie uel euangelii. qual̓ ē comꝑatio ꝑuuloꝝ ad adultos. gal̓. 3º. Cū eſſemꝰ paruuli ſb̓ elemēt mūdi eramus Viluuluſiti ſeruiētes ⁊cͣ. Sꝫ ꝑuulis nō ſūt onera grauia īponēda: īmo adultis. gͦ ſūma ſapīa que oīa cū diſcretiōe facit: nō īpoſuit grauiꝰ onus. īmo leuiꝰ exiſtentibus ſb̓ lege qͣꝫ exiſtentibꝰ ſb̓ euāgelio. Ergo difficiliꝰ ē onus euāgelii qͣꝫ legis Ad oppᵐ Mat. xi. Iugū men ſuaue eſt Et onꝰ meū leue. Et loquit̉ de onere euā gelii ꝑ cōꝑationē ad legē. Ergo vult dice ſaluator ī euāgelio. ꝙ leuiꝰ ſit onꝰ euāgelii ⁊ ſuauiꝰ qͣꝫ onꝰ legis. Itē eodē. c. dic̄. venite ad me oēs qui laboratis.ſ. ꝑ lege. quia ibi lo quit̉ ꝑ cōꝑationē euāgelii ad legē. Item act̉. 15 dic̄ beatꝰ Petrꝰ. Quid tēptatꝭ īpone̓ iugū ſuꝑ ceruicem diſcipuloꝝ: qd̓ neqͣꝫ nos neqꝫ patres noſtri portare potuimus. Ergo ita difficile ē onꝰ legis: ꝙ nullꝰ pōt portare nec potuit. gͦ difficiliꝰ ē qͣꝫ onus euangelii. Sol̓o dd̓ ꝙ duobꝰ modis ē difficultas one ris aūt quātū ad actū: aut quātū ad affectū Quatū ad actū duobꝰ moīs ē difficultas oneris. qꝛ uel reſpectu multitudīs p̄ceptoꝝ vel reſpectu ꝑfectiōis p̄ceptoꝝ. Prīo modo ſimpl̓r difficilior et oneroſior ē obſeruātia legis ꝙͣ euāgelii. Unde quātū ad hͦ qd̓ dic̄ beatꝰ Petrꝰ act̉. 15º. Ꝙ hͦ iugū neqꝫ nos neꝫ patres nr̄i portare potuimꝰ. Scd̓o modo maior eſt difficultas ⁊ oneroſitas ī actu in enagelio qͣꝫ in lege: ſcd̓m qd̓ habet̉ Mat. 7º. Arta ē via que duc̄ ad vītā. hͦ ē ſcd̓m euan geliū. ⁊ dicit arta reſpectu legis. qꝛ magis hꝫ de difficultate ī ꝑfectiōe mādatoꝝ qꝫ lex Sic̄ pꝫ de iſtis. Relinquere oīa ꝓpter xp̄m. mortificare carne: que n̄ p̄cipiūt̉ ẜm legeꝫ. iſta ꝑfectiora ſūt qͣꝫ alꝗd qd̓ ſit ī lege. Si aūt loquamur de difficultate quātū ad affe ctū dicimꝰ. ꝙ duplex ē affectꝰ.ſ. timentis et amātꝭ. Pſal̓. Teſtimoniū ſuſcitauit ī Iacob. Glo. Iniciuꝫ ē vet̓. teſ. quia ibi ē timor: ꝗ eſt īiciū ſapīe. fiuis ꝟo ē nouū teſtamētū. qꝛ h̓ ē xp̄s. qui ē finis ad iuſticiā oī credenti. qui dat ſp̄m quo caritas diffūditur ī cordibus noſtris. ⁊ phil̓. Scd̓m iuſticiā que ī lege ē Glo. Que timore nō amore ſeruire facit. Se cūdū hͦ ergo dd̓. Ꝙ ī lege ē affectꝰ timentis In euāgelio aūt ē affectꝰ amātis. ⁊ hͦ patet de rōe ⁊ forma vtriuſqꝫ legis. qꝛ diſpoſitio generataⁱ ex comp̄hēſione veteris legis eſt generatiua timoris. Illa ꝟo que generat̉ ex cop̄hēſione noue legis: generatiua amoris. Affectꝰ aūt timoris hꝫ difficultatē ī oꝑādis nō aūt affectꝰ amātꝭ. īmo nihil grauat ipſū: ꝓpter hͦ loquēdo de difficultate oneris qͣꝫ ad affectū. maior ē difficultas ⁊ onus in ob ſeruātia legis qͣꝫ euāgelii. Sed ſī querit̉ quid ſimpl̓r magis oneret. Hd̓ ꝙ duplex eſt onus.ſ. onerās. ⁊ onus adminiculās: ſiue ad iuuās portātē. Priᵐ onꝰ ē obſeruātia legis. 2ᵐ ē obſeruātia euāgelii. qꝛ eſt onꝰ leuans portātē. ⁊ hͦ ꝑ gratīā quā ꝯferūt ſacramēta euāgelii: ⁊ mādata q̄ dāt̉ vt fiāt ex amore ⁊ ſic habēt vnde adiuuēt portātē: qd̓ tamē nō ē ī moralibus legis. qꝛ ex timore īplent̉: neqꝫ cōferūt gratiā adiuuātem īquātū hiꝰ. Et ponit beatꝰ Bernardꝰ ī quadā epl̓a ſua loquēs de hͦ exᵐ de quadriga dicens. Qua driga amoto iumento ſarcinā que ab ipſo moueri nō poterat auget quidē: ſꝫ portabi liorē fac̄. onꝰ oneri addit̉ ⁊ minꝰ onerat. ſic̄ ⁊ oneri grauiſſimo legis accedens qͣdriga euangelii auxit ꝑfectionē: difficultatē dimi nuit. volens ꝑ hͦ dice̓ ꝙ ſic̄ eſt de quadriga addita iumēto cū quā meliꝰ ⁊ maiꝰ onꝰ por tat̉ ⁊ tn̄ onꝰ addit̉ oneri: ſic ē de euāgelio qꝛ licet maius ſit onus addito euāgelio. qꝛ onus addit̉ oneri. tamē ſimpl̓r minꝰ onerat vnde augmētū ꝑfectionis qd̓ ē ī euāgelio. facit ad diminutionem oneris. ⁊ ſic pꝫ ſol̓o ad illud qd̓ querebat̉ de onere quātum ad difficultatē p̄ceptorū. Licet enī difficiliora ſimpl̓r ſint p̄cepta euangelii. et maiꝰ onus euāgelii ī ſe ꝙͣ legis ſimpl̓r. tn̄ minꝰ onerat. Conſequenter que rit̉ an plus oneret euāgeliū ꝙͣ lex quātū ad multiplicitatē p̄ceptoꝝ. Ad qd̓ ſic actuū 15º. Dic̄ Petrꝰ de one̓ legis: ꝙ hͦ ē onꝰ: qd̓ neqꝫ nos neqꝫ patres noſtri portare potuimꝰ. Et vult dicē̓ hͦ vt uidet̉ ꝓpt̓ multiplicitatem p̄ceptorū. gͦ grauior ē obſeruātia legis ꝙ ad multitudinē p̄ceptoꝝ ꝙͣ euāgelii. Itē Augꝰ ī libro de ꝟa religiōe dic̄. ꝙ multe ce rimoīe ⁊ obſeruātie īpoſite ſunt iudeis ꝓpt̓ eorū diſſolutionē: ut ꝑ eas. diſſolutiōes eoꝝ opprimāt̉ ⁊ nō poſſit uacare malis. ſi ſemꝑ ītēti ſit ad bouū: ſꝫ ita nō ē ī euangelio. gra uior gͦ ē obſeruātia legis qͣꝫ euāgelii quātū ad multitudinē p̄ceptoꝝ. Ad oppᵐ Mat. 5º. Non ueni ſolue̓ legē ſꝫ adīple̓. Glo. Adim plet xp̄s dum p̄miſſis ad īchoationē addit plura ad ꝑfectionē. gͦ plura ſūt mādata xp̄i: qͣꝫ legis. gͦ plus onerat euāgeliū quātum ad multitudinē p̄ceptoꝝ. Sol̓o dd̓ ꝙ quātū ad ſacramentalia ⁊ cerimonialia legis ma ior ē numerꝰ p̄ceptoꝝ ī lege. nec iſta hn̄t ēt in ſe rōnē iuuādi portātē. ſic̄ hn̄t ea que ſūt ī euāgelio: ſꝫ grauādi ⁊ onerādi. Sꝫ quātuꝫ ad moralia dico: ꝙ maior ē numerꝰ ī euange lio quantū ad p̄cepta. Et quātū ad hoc dic̄ glo Mat. 5º. Ꝙ ſuꝑaddit pl̓ra ad p̄ceptionē xf nō tn̄ ꝓpter hͦ ſequit̉ ꝙ magis oneret euā geliū ꝙ lex: licet ſit maiꝰ onus quo ad mora lia quia preſtat adiutoriū portati. Ꝙ gͦ obr̄ ꝙ ſit maior multitudo p̄ceptoꝝ in lege Dd̓ ꝙ illa auctoritas actuū loquit̉ quātum ad cerimonialia Quātū aūt ad moralia: ⁊ ſi ſit maior multitudo p̄ceptoꝝ in enāgelio non tamē tātū onerat: īmo ſubleuat. Eſt enī on̄ꝰ ad cōprimēdū ſicut illud qd̓ fert̉ ꝑ timoreꝫ: ⁊ tale ē onꝰ legis ad leuādū: ſicut qd̓ fertur ⁊ ſuſtinet̉ ex amore: ſic̄ uidemus de pennis auiū ꝙ addut onꝰ: ⁊ tamē leuāt aue in ſuo volatū: ſic ē onus euāgelii. ⁊ hͦ exēplū ponit beatꝰ Ber. Occurrit mihi de pēnis auium ꝙ vtrūqꝫ coaptē quodā ſīgulari mō corpu lētiorē reddūt ſb̓am ⁊ agiliorē. mirū opus n. Unde ergo ceſſit materia. īde ſb̓a leui gat̉ ⁊ quātū creſcit ī maſſa: tātū decreſſit ī podere. Sic gͦ ē de p̄ceptis additis ꝑ euā geliū: quia lꝫ maior ſit numerꝰ: tn̄ alleuiant. Unde quātū creſcit ī obſeruātiis moralibꝰ tātū decreſcit ī pōdere. Conſequenter que de ouere legis ex parte ferētis. Quis ſcilicꝫ magis onerat̉: an ferēs legē an euangeliuꝫ. Et oſtēdit̉ ꝙ n̄ magis onerat̉ vnꝰ qͣꝫ ali. īmo ꝙ ſe habent vt excedentia et exceſſa Quia dicunt augꝰ. ⁊ Origēs ꝙ ī nouo teſ. ſūt ꝑtinētes ad vetus ⁊ econuerſo. quia in vet̓ lege. Quicūqꝫ ſeruaba ut legē ex amore erāt ꝑtinētes ad nouū. qui aūt in noua lege ſeruat euangeliū: quādo nō ex amore. ſed ex coactiōe ⁊ timore: ſūt ꝑtinētes ad vetꝰ. Ex hͦ obr̄ qn̄ debilior ē ſuſtinēs: plus oneratur a ꝑuo onere qͣꝫ fortis a magno. Sil̓r quādo facit hō illud qd̓ facit ex timore ⁊ actione: magis onerat̉ qͣꝫ qui fac ex amore. Ergo cu ī lege ſint quidā fortes quidā debiles ⁊ ſil̓r ī euāgelio. Sil̓r cū vtrobiqꝫ ſint ſuſtinen tes pondꝰ ex amore ⁊ timore. Ergo ſūt ꝗdā in lege quos nō grauat pōdus legis. ⁊ ꝗdā quos grauat. Sil̓r quidā ſūt ī euāgelio qͦ grauat pōdus euāgelii. Quidā quos no. gͦ nō magis grauat̉ ferens legē: qͣꝫ ferēs euan geliū: nec ecōuerſo. ī̄mo ſe habet ut excedēᵍ ⁊ exceſſa. quia vtrobiqꝫ quidā grauāt̉ ꝗdaꝫ no. Itē ī lege erāt quēdā cerimonie que ꝑtinent ad cultū diuinū: ſicut ſacramētalia Quedā ad abſtinētiā ciborū ⁊cͣ. de pͥmis ce rimonialibus fuit opīo quorūdā iudeorū. ꝙ hec erāt ꝑfectiora ꝙ mādatū de dilectione ꝓpter hͦ Mat. xi. Querunt iudei a domino Magiſter qd̓ ē mādatū magnū ī lege. Alij aūt dicebāt ꝙ mādata de dilectiōe erāt ma iora ⁊ ꝑfectiora illis. Ratio aūt pͥmoꝝ fuit: qꝛ qui ſeruit ī effectu: plus exhibet qͣꝫ ꝗ ſolū ſeruit ī affectu. Ergo maior ē obſeruātia et difficilior illoꝝ cerimonialiū qͣꝫ mandati de dilectiōe. Sꝫ dominꝰ illud determīat ibid̓. Sꝫ ponat̉ ꝙ aliquis exhibeat obſeruātiā illoꝝ cerimōialiū. ſꝫ nō ex amore: ſꝫ ex timore ⁊ coactꝰ. Cōſtat ꝙ illi eſt graue ⁊ oneroſum Alii aūt ꝗ exhibet ex amore n̄ eſſet oneroſa illa obſeruātia nec difficilis. Ergo ſil̓r in le ge ⁊ euāgelio illis ꝗ obſeruāt ea ex timore: difficile ⁊ oneroſū: iſtis aūt qui obſeruāt ex amore nō ē oneroſum. Ergo ſe habēt feres euāgeliū et lege vt excedētia ⁊ exceſſa. ꝗ ferēti euāgeliū ex timore grauiꝰ onꝰ īpoīt̉ ꝙͣ ferēti legē ex amore ⁊ ecōuerſo. Itē dic̄ apl̓us. Iuſto nō ē lex poſita pͥª ad Thi. pͦ. Et hͦ dr̄ quia ſpontanee īplet ⁊ ex amore qͥ ſūt legis nō ex timore. Sꝫ ꝓpter hͦ iniuſtis eſt poſita lex: quia ex neceſſitate implēt legem: q ex coactiōe. pͥmis non erat difficile onus legis. Secūdis erat difficile. Sil̓r ī euāgelio ta ē ꝙ quidā īplēt euāgeliuꝫ ex caritate et amore: ⁊ illis nō ē onus euangelii difficile. quidā ex neceſſitate ⁊ timore ſeu coactione q illis eſt difficile. Ergo ſe hn̄t lex ⁊ euāge liū vt excedētia: ⁊ exceſſa quātū ad ferentē qnus vtriuſqꝫ. Itē duplex ē hō interior et exterior. ſꝫ quantū ad hominē exteriorē gra nior ē obſeruāª legis. qͣꝫᵐ ad hoīeꝫ īteriorē. grauior ē obſerua euāgelii. gͦ unū n̄ excedit alterū quātū ad ferētes. ſꝫ ſe hn̄t vt excedē tia ⁊ exceſſa. Minor pꝫ. qm̄ vita hominis exterioris ſuſtētat̉ ꝑ cibos. videmus autem ī lege eē plura cerimonialia de ſb̓tractione ciboꝝ ⁊ abſtinētia ab illis. ī euāgelio auteꝫ nihil tale ſb̓tractū ē: nec aliqua abſtinētia īpoſita a cibo. Ergo quātū ad exteriorē ho minē grauior ē lex qͣꝫ euāgeliū. Sil̓r quātuꝫ ad hoīeꝫ īteriorē grauior ē obſeruātia euā gelii. qꝛ euāgeliū cohibet volūtatē ſeu aīaꝫ lex aūt nō: ſꝫ manum. Ergo euāgelium plus cohibet hoīeꝫ īteriorē qͣꝫ lex. qꝛ lex nō aufert volūtatē mali prīcipal̓r: ſꝫ facultatē. Euan geliū ecōuerſo. qꝛ oīo aufert uolūtatē. Ergo grauiꝰ ē euāgeliū qͣꝫᵐ ad iſtū: grauior eſt lex quātū ad illū. Nō gͦ plus ē ſimpl̓r de onere ī lege qͣꝫ ī euāgelio: nec ecōuerſo qͦ ad feren tes. īmo ſe hn̄t vt excedētia ⁊ exceſſa. So lutio ad hͦ dd̓ ē. Ꝙ ſimpl̓r magis oneratur ferēs legē: ⁊ ſtās ſb̓ lege. qͣꝫ ferens euāgeliū oībus etiā paribꝰ ī ip̄is. Un̄ ⁊ ſi pares habe rent caritates. magis tn̄ oneraretur adhuc ferēs legē. qꝛ onꝰ euāgelii de ſe p̄ſtat diſpō ſitionē ad portandū. qꝛ totū qd̓ ē ī euāgelio ē ad modū pene ⁊ flāme. qꝛ toᵐ ē īflāmatm̄ amoris ⁊ calefactm̄ amoris: ⁊ io de ſe ſuble uat portātē. ſic nō ē de one̓ legis. qꝛ nō dat gratiā nec tātā diſpoſitiōeꝫ ad ſui portātē īmo ip̄m ē onus ꝯprimēs portātē ⁊ n̄ leuās Et hͦ ē qd̓ dicit beatꝰ Bernardꝰ. Libet ad mirari qͣꝫ leue ſit onus ꝟitatꝭ. Nā ꝟe leue eſt qd̓ portatē nō grauat ſꝫ leuat. ꝗd leuius one̓ qd̓ n̄ ſolū nō onerat. ſꝫ portat illū cui portan dū īpōit̉. Hoc onꝰ vterū potuit grauidare virginē grauare nō potuit hͦ onus quibus ſe prebuit ſuſtentandū. ſenis Symeōis bra chia ſuſtētabat. Ip̄a enī ꝟgo ſpe ⁊ amore cō cepit illū. Et iō vterū ſuū grauidauit ⁊ nō grauauit. Sil̓r Symeon ip̄m amoris bra chio ſuſtētabat: ⁊ iō ip̄ꝫ nō onerabat. Ad illd̓ qd̓ pͦ obr̄ dd̓. Ꝙ licet ī lege eſſēt aliquī ꝑtinentes ad nouū teſtamētū ſic̄ dictuꝫ eſt tamē erāt magis onerati ꝙͣ ferētes euāgeᵐ vt pꝫ ex rationibꝰ tactis. Et hͦ et pꝫ ex ꝟbo Augꝰ cōtra fauſtū. Alia ſūt īſtituta ꝟtute: magna vtilitate meliora: actu faciliora: nu mero pauciora: ⁊ ſic nō ſe hn̄t vt excedētia ⁊ exceſſa quātū ad ferentes. īmo de ſe ſīpl̓r plus onerat ferentē onus legis: qͣꝫ onꝰ euan gelii. Et ꝑ hͦ ſoluūt̉ rationes. Onſequenter rie de fructu obſeruāᵉ legis. Circa qd̓ plura querūt̉. Prīo generalit̓ an lex iuſtifī cet. Scd̓o quo moralia iuſtificēt. Tertio quō iudicialia iuſtificent. Quarto quō ceri monialia iuſtificēt. Quīto quō ſac̓mētl̓ia iuſtificēt. Circa pͥᵐ ſic arguo. xix Mat. Si vis ad vitā īgredi. Glo. Bede. Iuſticia le gis ſuo tꝑe cuſtodita nō ſolū cōferebat boa tēporalia: ſꝫ eterna. Sꝫ iuſticia cōferens boa eterna: ē ꝑ quā ē iuſtificatio ꝟa. Ergo lex iu ſtificabat vere. Itē Eze. xx. Dedi eis p̄cepta mea ⁊ iudicia mea oſtēdi eis: que faciēs ho viuet ī eis. ſꝫ vita ꝟa nō ē niſi ꝑ gratiā. gͦ ꝑ p̄cepta legis ⁊ iudicia ē iuſtificatio ꝑ gr̄aꝫ Itē in canone miſſe dr̄. Placeat tibi dn̄e hͦ ſacrificiū ſic̄ tibi placuit ſacrificiū Abel: ſꝫ hͦ petit̉ ad iuſtificationē: vt ꝑ ſacrificiū iuſtificemur. Ergo ſacrificiū Abel iuſtifica bat. Cōtra ad Ro. 3º. Ex oꝑibus legis nō iuſtificabit̉ oīs caro cū illo. Glo. Oꝑa legis dicūt̉ que cū lege inſtituta ⁊ termīata ſūt vt erāt cerimōialia: ⁊ figuratīa: que nūquā valuerūt cōſcīam mūdare: ēt ſi cū caritate ⁊ deuotiōe fierēt. Itē querit̉ ibidē ī glo Nōquid Moyſes ⁊ Dauid ⁊ alij bōi. ī lege nō fuerūt iuſtificati ex lege. Et ē ibi reſpon ſio: ꝙ fuerunt quidā: iuſti. ſꝫ non ex oꝑibus legis. īmo ſicut nos fide ſaluamur. modo ꝑ ſpē xp̄i: ſic ⁊ illi ſaluabāt̉. Et quare non ex oꝑibus legis. qꝛ lex nō uenit peccata tolle̓: ſꝫ oſtendere ⁊ punire. Itē ibidē ī glo. Lex n̄ iuſtificat apud deū: ſꝫ fides. De lege autem loquimur ſcd̓m cerimonialia: nō ſcd̓m mora lia que utiqꝫ iuſtificāt ⁊ ī euāgelio ꝯſūmāt̉ Cōtra. iuſtificari ē de nō iuſto iuſtū fieri Sꝫ hͦ ex nollo alio ſit: qͣꝫ ex gr̄a dei. Gr̄a aūt dei nō ē ex p̄cedētibꝰ meritꝭ: ſiue aliquibus oꝑibꝰ Ro. x. Si gr̄a: iā nō ex oꝑibꝰ. Alioquī gr̄a iā nō eſſet gra. Ergo nec quātū ad mo ralia: nec quātū ad cerimonialia iuſtificat lex. Itē. x. ad Ro. Iuſticiā que ex lege eſt. Glo. Qui oꝑibꝰ legis iuſtificat̉: temporalem habꝫ mercedē nō aūt apud deū. Itē Augꝰ de ſpū: ⁊ lr̄a exponens illud apl̓i ad Ro. 3. Iuſtificati gratis ꝑ gratiā ipſiꝰ. ibi arguit Augꝰ. Nō itaqꝫ iuſtificati ꝑ legē: non iuſtifi cati ꝑ ꝓpriā volūtatē. Sꝫ iuſtificati gratis ꝑ gratīā ipſiꝰ. Itē apl̓us ī eodē. Nūc autem ſine lege iuſticia dei manifeſta ē teſtificata a lege̓ ⁊ ꝓph̓is. Iuſticia āt dei: ē ꝑ fidē Ihū xp̄i. Ex qͦ relīquit̉ ꝙ lex nō iuſtificat. Ad hͦ ē cōis reſponſio ꝙ opꝰ dr̄ aliqn̄ qd̓ ē oꝑatū. aliqn̄ ip̄a oꝑatio. Dicūt gͦ ꝙ oꝑata nō iuſtifi cabant: ſꝫ ip̄a oꝑatio iuſtificabat. dūmo fie̓t ex obediētia caritatꝭ. Et ita intelligitur illa glo. Ro. 3º. Ꝙ n̄ iuſtificabant etſi cū carita te ⁊ deuotiōe fierēt. Iteꝫ diſtīguūt iuſti ficari: quo ad plenā iuſticiā: vel nō plenā. qͦ ad plenā iuſticiā nō iuſtificabant: quia non euolarēt ad gloriā ꝑ illa impediente reatu original̓. Sꝫ tamē quo ad non plenā iuſticiā iuſtificabāt. quia obſeruata ī caritate facie bat dignū vita eterna n̄ ſtatī: ſꝫ de futuro: ſoluto reatu original̓ ꝑ xp̄m. Et hoc modo ītelligūt auctoritate Bede ꝙ iuſticia legis cōferebat eterna. Un̄ glo. ad Ro. 3º. Super illud iuſtificās eū qui ex fide ē Ihū xp̄i. oīa erāt ei dimiſſa ꝑ fidē et penitentia. ſꝫ oīmo de remiſſionis effectu cōſecuti nō fuerant. Eſt enī duplex remiſſiōis effectꝰ.ſ. caręre pena: ⁊ frui gloria. Alterū habuerūt an̄ xp̄i mortē. qꝛ pena actualē nō ſenciebāt. Alterū ꝟo no. quia dn̄m nō videbāt. ſꝫ ꝑ xp̄i morteꝫ data ē eis gloria domīce viſiōis. Ad illud ꝟo Eze. reſpōdēt. Quia p̄cepta ⁊ iudicia le gis aūt ſūt ītellecta ⁊ obſeruata carnaliter aut ſpiritual̓r. Si ſpiritual̓r vita ſpiritual̓ ē ī illis que ē ī gratia. Si carnalit̓ tūc non ē vita ſpiritual̓ ī illis: ſꝫ tꝑal̓. Et iō non dicit ſimpl̓r viuet: ſed viuet ī illis. Unde gal̓. z. ſuꝑ illud. Sꝫ qui fecerit ea viuet. Glo. Non apud deū habebit īde p̄miū: habebit tamē mercedē ne mortē moriat̉. Ad illud vero canonis dicūt. ꝙ ītelligendū ē de oꝑatione Abel ⁊ de oꝑatiōe ſacerdotꝭ noue legis in quātū ē de deuotione caritatꝭ. ⁊ fit cōꝑatio qͦ ad genꝰ placeat. fiat acceptum ſic̄ placuit no tamē ꝙ plus placeat. Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ de moralibus iam patebit. Sꝫ adhuc obicit̉. Nā dr̄ ſi data eſſet lex que poſſet vi uificare eſſet ex lege iuſticia. Sed concluſit ſcriptura oīa ſb̓ peccato: vt ꝓmiſſio ex fide hū xp̄i daret̉ credētibꝰ. ex hͦ relīquit̉ ꝙ n̄ ē ex lege iuſtificatio. Itē Augꝰ de ſpiritu ⁊ lr̄a aſſumēs illud Ro. 3º. Nūc āt ſine lege manifeſta ē iuſticia dei. nō dic̄ iuſticia hoīs ſꝫ iuſticia dei: nō qua deus iuſtus ē: ſed qua īdnit hoīeꝫ. cū iuſtificat impiū. Lex iubēdo ⁊ minādo ⁊ neminē iuſtificādo īdicat ī do nō dei iuſtificari hominē ꝑ adiutoriū ſpūa Itē Augꝰ de ſpū ⁊ lr̄a. quid ē aliud iuſti ficari qͣꝫ iuſtū fieri ab illo ꝗ iuſtificat īpiuꝫ. vt ex impio fiat iuſtus. Si gͦ de impio face̓ pium ſoliꝰ dei ē: nō erit ex lege vel ex legis obſeruātia. Itē ſi diſtīguat̉ ꝙ ē iuſtifica tio quā deꝰ facit īfundēdo gratiā: qua fiat de impio pius. Pſal̓. Iuſtificationes tuas doce me: quibus tu iuſtos facis nō hō. ⁊ eſt iuſtificatio quā hō facit exercitio ꝟtutuꝫ et obſeruatiōe p̄ceptorū. Pſal̓. Ut cuſtodiant iuſtificatiōes eiꝰ et legē eiꝰ reꝗͥrāt. Prīo mo lex nec legis obſeruātia iuſtificat: ſꝫ ⁊ mo. Obicit̉. Si iuſtifica ē iuſtiᵉ ſeu gr̄e īfuſio: quā rōne lex nō iuſtificat: eadē nec euāgeª iuſtificabit. Nā ſic̄ dicit Augꝰ iuxta apl̓m. ad Rō. Iniuſtꝰ ꝑ gratiaꝫ iuſtificat̉ gratis. .i. nullis ſuis p̄cedētibus meritis. Alioqui gratia nō ē gr̄a: Cū gͦ ex oꝑibus euāgelii nō ſit iuſtificatio qua fit de impio pius. Ergo no debet dici iuſtificare. ſicut nec lex. Itē ſi iuſtificatio dr̄ obſeruatio p̄ceptorū iuſtiᵉ: ſeu exercitiū virtutū. Contͣ ad Ro. 2º dicit̉ Nō auditores legis iuſtificabūt̉. ſed facto res. cōſtans ē ꝙ de iuſtificatiōe que ē īfuſio iuſticie ſeu gratie non pōt ītelligi. vt dicit Augꝰ de ſpū ⁊ lr̄a. quia iuſtificationeꝫ oꝑ nō p̄cedūt. Un̄ ſic intelligēdū ē. factores le gis iuſtificabūt̉ ut ſciamꝰ nō aliter eos eſſe factores legis niſi iuſtificēt̉ nō vt iuſtifica tio factoribus accedat: ſed ut iuſtificatio factores p̄cedat. ſic gͦ dictū ē iuſtificabūtur ac ſi diceret iuſti habebūt̉: vel iuſti deputa būt̉. ſic̄ de quodā dictū ē. ille uolens ſe iuſti ficare.i. ꝙ iuſtus habe̓t̉ vel deputaret̉ gͦ iu ſtificatio que ex lege ē nō ē aliud ꝙͣ iuſticie deputatio. Aut gͦ ſcd̓m falſā opinionem. et tunc nulla erit. aut ſcd̓m ꝟitate. ⁊ tūc nulla alia iuſtificatio erit ī euangelio qͣꝫ in lege. Itē ſi diceret̉ ꝙ lex nō dr̄ iuſtificare ſic̄ euāgeliū ꝓpter hͦ qd̓ dic̄ Augꝰ de ſpū ⁊ lr̄a Exponēs illud apl̓i priuſqͣꝫ ueniret fides ſb̓ lege cuſtodiebamur ꝯcluſi in eandē fideꝫ: q̄ poſtea reuelata ē. Lex data ē vt gr̄a q̄reret̉ Gr̄a data ē vt lex impleret̉. vitio prudētie carnis non īplebat̉ lex ꝙ viciū ꝑ legē erat demōſtrādū ꝑ gratiā ſanādum. Quia ergo lex viciū demoſtrat: nō ſanat. iō nō iuſtifi cat. Sꝫ ſil̓i rōe euāgelii p̄cepta uiciū demon ſtrāt: nō ſanāt tamē ꝓhibetur iraſci ⁊ uide̓ mulierē ad cōcupiſcendū eā. Sol̓o iuſtifi catio dr̄ quatuor modis. Primo mō dicitur iuſtificatio gr̄e iuſtū faciētis īfuſio. ⁊ hͦ mō dr̄ Ro. 3. Iuſtificati gratis ꝑ gratiaꝫ ipſiꝰ. Scd̓o mō dr̄ iuſtificatio iuſticie ſeu p̄cep torū debita executio. Iob. 27. Iuſtificatiōeꝫ meā quā cepi nō deſerā. Et his duobꝰ moīs negat apl̓us ſīplicit̓ ex lege ſcd̓m ſe eē iuſtī ficationeꝫ. vn̄ Augꝰ de ſpū ⁊ lr̄a. Sine ſpū gratie doctrina legis ē lr̄a occidēs. qꝛ reos potiꝰ p̄uaricatiōis tenet qͣꝫ inſtificet īpios Et itē idē ī eodē Gratia dat̉: nō qꝛ legem īplemꝰ: ſꝫ vt legē implere poſſimꝰ. Tertio iuſtificatio dicit̉ ſignificatio iuſticie. Pſal̓. In eternū nō obliuiſcar iuſtificatiōes tuas ⁊cͣ. Alo. i. legē. Et hͦ mō lex iuſtificat: gratiā qua ꝑ xp̄m iuſtificamur demonſtrat. Unde Augꝰ de ſpū ⁊ lr̄a. Nūc aūt ſine lege iuſtiª dei manifeſta ⁊ teſtata a legē. Roꝫ. Iuſtiª dei nō ſine lege manifeſtat quo enī ꝑ legeꝫ teſtificata ſi ſine lege manifeſtata. ſꝫ iuſti. dei ſine lege ē: quā deꝰ ꝑ ſp̄m gratie credē ti cōfert ſine adiutorio legis. Quarto mo iuſtificatio dr̄ ductio ad iuſticiā. Pſal̓. Uiā iuſtificationū tuarū. Glo. Lex eudi ſit mihi via iuſtificationū. Augꝰ de ſpū ⁊ lr̄a expo nēs illud apl̓i. Bona ē lex ſi quis ea legittīe vtat̉. dicit īiuſtꝰ vt iuſtꝰ fiat legittīe lege vti det: quo tāqͣꝫ pedagogo ducat̉ ad xp̄m. Lex gͦ iuſtificat ſignificādo iuſticiā quantū ad ītellectu: ducēdo ad iuſticiā quātum ad affectū. n̄ aūt iuſtificat faciēdo iuſtā ꝑſonā: que īiuſta ē uel eliciēdo opus iuſtū qd̓ gr̄e ē hͦ ē nō facit ex ſe iuſtum hominē vel iuſtū opus hoīs. Et per hͦ patꝫ reſpōſio ad tria pͦ obiecta. Ad alia ꝟo que obiciūt̉ ꝙ obſer uatia euangelii n̄ dēt dici potiꝰ iuſtificare qꝫ lex. dd̓ ꝙ euāgeliū habet p̄cepta ⁊ ſacr̄a. In ſacramētis hꝫ ſignificationem gratie ⁊ calitatem. qꝛ ſacr̄a noue legis efficiunt qd̓ figurat Sacra ueteris legis ſolū hn̄t ſigni ficātiā. ⁊ iō euāgeliū iuſtificare dr̄: non lex. qꝛ hꝫ obſeruātiā qua hō iuſtꝰ fiat de īiuſto. Itē ī p̄ceptis habet dī ſponēdo: quāuis n̄ cando: ordinare aīaꝫ ad executionem iuſti oꝑis: ⁊ hͦ illuminādo rōnalē ītellectū. ⁊ or dinando affectum moderando iraſcibilem. alliciēdo concupiſcibilē. ī quibꝰ oībus defic̄ lex: Lex gͦͦ euāgelica illumīat ītellectu ad co gnitione gratie. Un̄ Augꝰ exponens illud 2ª ad cor. 3º. Adhuc velamen ī electiōe uet̓. teſ. manet. Dic̄ donec trāſeat̉ ad xp̄m: ⁊ au ferat̉ velamē.i. trāſeat̉ ad gratiā. Et ītelli gat̉ ab ip̄o nobis eē iuſtificationē: quā faci amꝰ qd̓ iubet. Et iteꝝ Augꝰ ī eodē de ſpū ⁊ lr̄a. Hec gr̄ā in vet̓. teſtō velata latitabat: que ī xp̄i euāgelio reuelata eſt diſpēſatione tꝑm ordīatiſſīa. ſic̄ nouit deꝰ cūcta diſpone̓ Itē ordinat affectū. Un̄ Augꝰ de ſpiritu ⁊ lr̄a exponens illud. 2ª ad cor. 3º. Epl̓a eſtis xp̄i miniſtrata a nobis ſcripta nō at̄mento ſed ſpū dei viui. Ecce quēadmodū oſtēdit illud qd̓ ē legis extra hoīeꝫ ſcribit̉ vt eum extrīſecus ſacrificet: hͦ ī ip̄o hoīe nō enī īte riꝰ viuificet ⁊ ī eod̓: Cū adē viuificās ſpūs hͦ ip̄m fac̄ ītus diligi: qd̓ foris lex faciebat timeri Differētia legis ⁊ euāgelii ut dic̄ id̓ Augꝰ cōtra adamātiū: timor ⁊ amor. Itē moderat̉ iraſcibilē vt nō cōfidat in ꝟtute ſua: ſed in dei gr̄a. Nā ſic̄ dic̄ Augꝰ de ſpū ⁊ lr̄a. lege oꝑm fac̄ qd̓ iubeo. lege fidei da qd̓ iubes. Itē idē ī eodē. Qd̓ oꝑū lex māda do imꝑat: hoc fidei lux credendo impetit. Illa dic̄. Nō ꝯcupiſces: iſta dic̄ cū ſcire ꝙ n̄ poſſum eē cōtines niſi deꝰ det ⁊ hͦ ip̄ꝫ erat ſapīa ſcire cuiꝰ eēt hͦ donū adii dn̄m ⁊ dep̄ catꝰ ſū 7º ſapīe. Itē ī eodē. ꝑ legē factoꝝ. dic̄ deꝰ. nō ꝯcupiſces. ꝑ legē fidei ſine me nihil poteſtis face. Itē alliciendo ꝯcupiſcibilē ꝑ ꝓmiſſionē: ordinat iuſticiā lex noua non vetꝰ. Un̄ Augꝰ de ſpū ⁊ lr̄a aſſumēs illud Iere. 32º. Poſt dies illos dabo leges meas in viſceribꝰ eorū: ⁊ ī cordibus eorū ſcribā eas: non docebit vnuſquiſqꝫ fratrē ſuū ⁊cͣ qꝛ co gnoſceret a maiore vſqꝫ ad minorē. ſuꝑ qd̓ Augꝰ. Sic̄ lex ſcripta in tabul̓ lapideis mer ceſqꝫ eius terra illa ꝓmiſſiōis qͣꝫ carnal̓ doꝰ yſrael ab egypto liberata accepit ꝑtinꝫ ad teſtamētū uetꝰ. ita lex fid̓i ſcripta ī cordibꝰ merceſqꝫ eius ſpēs cōtēplatiōis: qͣꝫ ſpiritual̓ domꝰ yſrael ab hͦ mūdo liberata percipiet ꝑtinet ad teſtamētū nouū. Ex his igit̉ patꝫ quare lex nō dr̄ iuſtificare ſed euāgelium. Conſequenter que rit̉ ī ſpeciali de moralibꝰ legis vtrū iuſtifi cent. ⁊ cū iuſtificatio dicat̉ duobus modis vnomo ē īfuſio iuſtiº. vt de n̄ iuſto hō fiat iuſtus. ſcd̓m qd̓ dr̄ ad Ro. 3º. ex oꝑibꝰ legis nō iuſtificabit̉ oīs caro. Et ī hͦ ſēſu planū ē ꝙ moralia legis nō iuſtificant. Alio modo dr̄ iuſtificatio obſeruātiā iuſticie ſicut dr̄ ī pſal̓o. Ut cuſtodiā iuſtificatiōes eius. Et ī hͦ ſenſu ē queſtio. vtrum moralia iuſtificēt hͦ ē dice̓ vtrū cōferāt ad obſeruātiā iuſtiᵉ. Ex qua meritū vite eterne acquirit̉. Ad qd̓ Mat xix. Si vis ad vitam īgredi ſerua mādata: ⁊ exponit de moralibus. nō homici diū faciēs. nō adulterabis ⁊cͣ. Ergo ſcd̓m hͦ moralia iuſtificant. ꝓut dr̄ iuſticiā ī exerciº virtutū. Cōtra 2ª cor. 3º. Lr̄a occidit. ſpūs āt viuificat. Et dic̄ Augꝰ in libro de ſpū et lr̄a: ꝙ nō aliā vult apl̓us ītelligi lr̄am qͣꝫ de calogū ī illis duabus tabulis ſcriptuꝫ. Si gͦ decalogꝰ ē lr̄a occidēs. gͦ nō iuſtificat. Itē ſi dicat̉ ꝙ illud apl̓i ītelligat̉ de figuralibꝰ p̄ceptis. lr̄a occidit. Improbat iſtud Augͦ ꝑ illud ad Ro. 7º. Cōcupiſcētiā neſciebā eē peccatū: niſi lex diceret. Non cōcupiſces et poſt ait. Occaſione accepta peccatū ꝑ man datū ſeduxit me: ⁊ ꝑ illd̓ occidit. Ecce ꝙ h̓ lr̄a occidit: nā nihil figurate dr̄: cū dr̄. Non concupiſces: ſꝫ ſcd̓m lr̄am ſolū. Et conſtat ꝙ iſtud ē īter mādata decalogi: maxīe ꝑtinēs ad mores. Nō ꝯcupiſces. Ergo de moralibꝰ ītelligit̉ lr̄a occidit: nō gͦ iuſtificat. Item ſi dicat̉ quēadmod̓ dic̄ Augꝰ de ſpū et̄ lr̄a. Ꝙ lr̄a decalogiⁱ ꝓhibēs peccatū non iuſtificat hoīem. ſꝫ potiᵇ occidit augēdo cōcupiſcētiā: ⁊ liquitatē p̄uaricatiōe cumulādo. niſi libe ret gr̄a que ē ī xp̄m cuꝫ diffundit̉ caritas in cordibus noſtris. Ex quo uidet̉ dici illa rōe decalogus occidit: quia ſine gr̄a occaſio eſt mortis peccati. Obicit̉ gͦ. p̄cepta euangelca moralia ſil̓i rōne dicēt̉ occide̓. quia poſſunt fieri ſine gratia eo mō quo p̄cepta legis: uel hoī nō habēti gratiā ſūt occaſio mortis ſic̄ ⁊ illa. Itē querit̉ de iudicialibꝰ quo ſe hn̄t ad iuſtificatiōeꝫ. Nā pͦ eccleſiaſtici dicit̉. Si ꝗs ſīe timore ē nō poterit iuſtificari. Ergo cū iudicialia ſint ad hͦ: ut cohercerēt hoīes ꝑ timorē a malo: neceſſaria erant ad iuſtifi cationē. Itē Augꝰ de ſpū ⁊ lr̄a exponens illd̓ apl̓i pͥª ad Thi p. Bona eſt lex ſi quis ea legittīe vtat̉. Quis legittīe vtit̉ lege niſi iuſtus at ei non ē lex poſita: ſꝫ iniuſto. an ⁊ iniuſtꝰ vt iuſtificet̉.i. vt iuſtus fiat legitīe lege vti debet. quo tāꝙͣ pedagogo ꝑducat̉ ad gratiā ⁊ hͦ ꝯcedit Augꝰ. Si gͦ iudicialia ad h̓ ſunt vt īiuſtus cōpellat̉ ad iuſticiā ob ſeruādam. Ergo ſūt velut pedagogus quo perducat̉ ad gratiā. neceſſarīa igitur erāt iuſtificationi: quā hō fit de iniuſto iuſtus. Contͣ Augꝰ de ſpū ⁊ lr̄a exponēs illud 2 cor. 3º. Si miniſtratio dānatiōis ī gloria eſt. multomagis habūdat mīſteriū iuſtiᵉ ī gl̓a Miniſtratione dānatiōis dicit lege: maxīe quātum ad iudicialia: que īferebat mortem īiuſtis. Mīſtratiōem ꝟo iuſtiᵉ dic̄ nouū teſ. cū ꝑ donū ſpūs oꝑamur iuſticiā. Ex hͦ ergo relīquit̉. ꝙ cum iudicialia ſint miniſtratio mortis: ꝙ nō iuſtificāt eo mō qͦ dicit̉ iuſtiꝰ ī exercitio ꝟtutū. Itē Augꝰ in eod̓ ī vet̓i teſtō. Lex extrīſecꝰ poſita ē: qua īiuſti terre ret̉. In nouo n̄ ītrīſecꝰ data ē: quā iuſtifica rēt̉. Si gͦ ī iudicialibꝰ legis maxīe terror ē legis: terret non iuſtificāt. Itē querit̉ de cerimonialibꝰ quō ſe habeāt ad iuſtificatio nē: ſcd̓ꝫ ꝙ iuſtificatio dr̄ in exercitio ꝟtutū Ad qd̓ ſic Qd̓ magis ē meritoriū magis iu ſtificat. Sꝫ qd̓ magis ē ex obediētia magis ē meritoriū. Magis aut ex obediētia ē cum p̄cipit̉ aliꝗd fieri ⁊ fit: ⁊ nullā habet rōnē quare debebat fieri: niſi ſolaꝫ īꝑātis volun tatem: qͣꝫ cū p̄cipit̉ aliꝗd ⁊ fit ⁊ habet in ſe rōnem quare debebat fieri. Cum gͦ p̄cepta cerimoīalia ſint hiꝰ: maxīe iuſtificabūt: ꝗa magis ex obediētia: ⁊ magis meritoria. Nō īdueris enī veſte lino lanaqꝫ contexta. Non arabis ī boue ⁊ aſino. nullā habent de ſe ra tionē: quare debebant fieri. Itē ſil̓i modo obr̄ de ſacramētalibus. Quia dic̄ Hugo de ſancto victore. Sacr̄a veteris legis habent eūdem effectū quē ſacr̄a noue legis. Si ergo ſacramēta noue legis iuſtificāt ⁊ ſacramen talia veteris legis iuſtificabunt: ēt iuſtifica tiōe qua de īiuſto fit hō iuſtus. Cōtͣ Au ſuꝑ illud. ix. ad hebreos. Munera ⁊ hoſtie q offerūt̉ ⁊cͣ. Oꝑa legis que ī lege īſtituta ſūt ⁊ termīata nūqͣꝫ valebāt cōſcīam mūdare. licet cum caritate fierēt. gͦ nō iuſtificabant Itē Augꝰ de ſpū ⁊ lr̄a. Circūciſio ⁊ ſabba tu: ⁊ alie dierū obſeruatiōes: ⁊ quarūdam eſcarū cerimoīe: et multiplex ſacrificiorum ſacrorumqꝫ ritus uetuſtati carnali iugoqꝫ ſeruili cōgruebat. gͦ nō iuſtificabāt. Iti querit̉ generaliter quō ſe habeāt ad iuſtifi cationē moralia legis. cerimonialia: ⁊ iudi cial̓ia. Sol̓o dd̓ Sicut dictū ē ꝙ cū iuſtifi catio dicat̉ duobus modis Uno mō īfuſio iuſticie: qua de īiuſto fit iuſtus. Alio modo obſeruātia iuſticie: ex qua ē meritum vite eterne. Moralia vero legis ordinant ad iuſtificationem: que eſt ī obſeruātia iuſticie ⁊ hͦ ꝑ cognitione eius: qd̓ faciendū ē ⁊ vi tādū eſt: nō tamē ſimpl̓r e. qꝛ ⁊ ſi oſtendant qd̓ faciēdū ē nō oſtēdūt gratiā: ſine quā ad iuuāte nō pōt recte fieri qd̓ faciēdū ē: et in hͦ deficit a moralibus euangelii. Unde dic̄ Augꝰ de ſpū ⁊ lr̄a. quia lex mādatū bonum habet ī lr̄a demōſtrante: nō ī ſpū adiuuāte. Nā ſicut idē dic̄. In lege dicit dn̄s. ac qd̓ iubeo. In euangelio aūt dr̄. Da qd̓ iubes. Iu diciaª ꝟo ordīāt ad iuſtificationē: q̄ ē īfuſio iuſticie. quēadmodū timor ſeruilis ordinat ad īfuſionē gratie ⁊ caritatis: nō tn̄ ſīpl̓r. quia adueniēte caritate expellit̉. Sꝫ ip̄a ca ritas ad quā ordinat euāgeliū manet. Et hͦ ē qd̓ dicit Augꝰ de lr̄a ⁊ ſpū. illud euacuat̉ hͦ manet. qm̄ terrens pedagogus aufert̉ cū timori ſucceſſerit caritas: vbi enī ſpūs vo mini ibi libertas. Cerimonialia ꝟo ordinat ad iuſtificationē: que ē ī obſeruātia ⁊ hͦ per ſignificatione: ſiue ꝑ figurationē. quia illa cerimonialia que nō ſūt ſacramētalia figue erāt faciēdoꝝ vt abſtinētia a carne ſuilla. Significabat continentiā ab oī inmūditia ⁊ hiꝰ. Un̄ dicti Augꝰ: ꝙ ſb̓ figura adumbra te ſignificatiōis data ſūt. Sacramētalia ꝟo ordināt ad iuſtificationē que ē īfuſio iuſtiᵉ: ⁊ hͦ ꝑ p̄figurationē gratie xp̄i ex qua ē vo bis iuſtificatio: Un̄ quo ad hoc. dicit Angꝰ Gratia ī ueteri teſto velata latitabat. que in xp̄i euāgelio reuelata ē. Iteꝫ Augꝰ de iuſtificatiōe ad quā ordinat cerimonialia ī eodē velamē poſitum ē ī electione veteris teſtī: donec ad xp̄m tranſeat̉ et auferatur velamē.i. trāſeat̉ ad gratiā: ⁊ ītelligat̉ no bis ab ip̄o eē iuſtificationē quā faciamꝰ qd̓ iubet. Ex his gͦ manifeſtū ē quo ſe habeant ad iuſtificationē legis. Legalia: ſeu ī iudici alibus: ſeu ī moralibus: ſiue ī ſacramētalibꝰ Ad illd̓ gͦ qd̓ pͥmo querit̉ de moralibus. ⁊ qd̓ dicit̉ ꝙ occidūt. Hd̓ ſicut ſupͣ queſtione de latiōe legis. ꝙ illud dr̄ nō per cam. ſed ꝑ occaſionē: nec rōne p̄cepti. ſꝫ illius cui dat̉ p̄ceptū. Un̄ Augꝰ de ſpū ⁊ lr̄a apparet lr̄e uetuſtatē potiꝰ reos face̓ cognitiōe pcc̄i: q̄ liberare a peccato. Un̄ alibi ſcriptū ē. Qui apponit ſciētiā apponit ⁊ dolorem. non ꝗa lex ip̄a mala ē: ſed quia mandatum bonum habet ī lr̄a demoſtrāte: nō in ſpū adiuuāte Qd̓ mādatū ſi ſit timore pene n̄ amore iuſti cie ſeruil̓r fit nō liberaliter. ⁊ iō nec fit nō enī ē fructꝰ bonus qui de caritate n̄ ſurgit. Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ de p̄cepto euangelico dd̓. ꝙ non ē ſil̓e. Nā ſic dat̉ ad ſciendū ꝗd faciēdū ē. vt ſignificet̉ gr̄a petenda ad exe quēdū quid faciēdū eſt. Un̄ poſt p̄cepta da ta. 5. 6º. ⁊ 7º. Mat. dr̄ Petite. pulſate. q̄rite Ad illud ꝟo qd̓ querit̉ de iudicialibus iā patet reſpōſio. Na ſicut timor ſeruilis quo timet̉ pena: ſe habet ad iuſtificationem. ſic iudicialia que prīcipal̓r ſunt ad arcendum timorē. Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ de cerimonia libus dd̓. Ꝙ quātū ad illos qui ex obediētia īplebāt iuſtificabant. ꝓut dr̄ iuſtificatio in exercitio virtutis. ſꝫ nō rōne oꝑati: qd̓ de ſe eſt inutile: ſꝫ rōne volūtatis oꝑantis ex obe diētia. ⁊ ita ip̄a obediētia iuſtificabat: non ip̄m oꝑatū. Ꝙ tamen obicit. ꝙ magis iuſtifi cant: quia magis ex obedientia fiunt qͣꝫ mo ralia. quia nō ē ro quare fiāt niſi volūtate operantis. Dd̓ ꝙ ex obediētia magis fit me ritorie: qd̓ fit ex obediētia cū amore maiori. ex amore aūt magis habēt fieri moralia: ꝗa in ſe habēt īcētiuū amoris.ſ. rationem boni. qd̓ nō habēt cerimonialia. pꝫ gͦ ꝙ ex obediē tia n̄ aſtruit iuſtificationē: niſi ſit cū amore obediētia. Ad illud qd̓ obicit de ſacramē talibus dd̓. ꝙ eūdē effectū ītelligūt̉ habere ſacramēta noue legis ⁊ ueteris quatum ad ſignificatione gr̄e. ſꝫ nō quātū ad cālitateꝫ gratie. quia ſacra veteris legis ſignificant gr̄am n̄ cauſāt. Sacr̄a nouē legis ſignificāt ⁊ cauſāt. ſic̄ patebit cū de ſacramētis aget̉ Ad obiecta in contrarium patet reſpon ſio ex predictis. peditaⁱ inquiſi tiōe de lege Moyſi quantū ad eius cōditiones. Cōſequēter cum adiutorio xp̄i īquiſitio verſabit̉ circa legis p̄cepta: ⁊ ſan ciones: ſicut autē declaratū ē ſupͣ queſtione de cōtinētia legis. ſcd̓m beatū Augꝰ cōtra Fauſtū. Prima diſtīctio mādatorum ē talis. quia eſt p̄ceptū vite agende: ⁊ p̄ceptū vite ſignificāde. Preceptū vite ſignificande ē p̄ceptū cerimōiale ⁊ ſacramētale. Preceptū ꝟo vite agende duplex eſt. Quia aut eſt de honeſto: aut de expediēti. De honeſto ⁊ īmu tabilitatꝭ bono ē p̄ceptū morale. De expedi enti ⁊ bono ẜm ſtatū concupiſcētie frenāde iudiciale. Triꝑtita igit̉ erit inquiſitio de p̄ceptꝭ legis Moyſi. Prīa de moralibꝰ. de iudicialibus. Tertia de. cerimonialibꝰ. Circa moralia p̄cepta erit īꝗſitio duplex In generali de radice ſiue origīe p̄ceptoꝝ. In ſpēāli de diſtīctiōe ⁊ numero p̄ceptoꝝ Quantū ad originē ſiue radice. querit̉. pͥ an radix vel origo moraliū p̄ceptorū ſit na vel diſciplina. uel gratia. 2º. An ſit in co gnitiōe ul̓ affectiōe. Tertio ſi ī affectiōe: An ſit ī affectiōe timoris vel amoris. 4. An ſit eadē radix moraliū p̄ceptorū que eſt virtutū. Ad primū obicitur ſic. Oē qd̓ ē īſcriptū naͣl̓r ī corde hoīs radi cat̉ in lege naͣli. Sꝫ p̄cepta moralia legis ſūt hiꝰ. Ergo radicant̉ īmediate ī lege nat̉ali. Minor pꝫ Ro. 2º. Cum gentes ⁊cͣ. Oſtendūt opꝰ legis ſcriptū ī cordibꝰ ſuis. Sꝫ opꝰ legis ē p̄ceptū legis. gͦ p̄cepta legis moralia naͣl̓r ſcripta ſūt ī corde hoīs. Itē ſuꝑ illud idē opus legis ſcriptū ⁊cͣ. Glo. i. firmiter īpreſſuꝫ ratiōi eoꝝ: dū illa oꝑa laudāt que lex iubet: illa dānant que lex ꝓhibet. gͦ habēt naͣliter ſcripta p̄cepta legis moralia: ſiue affirmati ua ſiue negatiua ī cordibus ſuis: ⁊ ita radi cātur īmediate in lege naͣli. Itē p̄ſ. Suſci tauit teſtimoniū in Iacob. Glo. i. legē ī Adā quaſi mortuam ⁊ ſepultā ī populo iudeorū īformādo ſcriptis qd̓ mētibus abolitū erat excecatis. Sꝫ lex mortua ⁊ cōſopita in Adā fuit lex naturalis. Si gͦ lex Moyſi data non facit niſi dictare eā: ⁊ reſcribe ī corde hoīs Ergo precepta legis moralia ſūt ī lege naͣli. Si dicat̉ ꝙ hͦ pōt eſſe verū de moralibꝰ q andoꝝ. ſꝫ nō de moralibꝰ credendoꝝ. Ad hͦ enī n̄ attīgit natura de ſe. Cōtͣ Ro. 2º. Cū gentes que legē nō habēt ea que legis ſunt faciūt ⁊cͣ. Glo. Scilicꝫ crede̓ ī deū et in xp̄m Et quāuis hiꝰ nō habeāt legē ſcriptam ip̄i ſibi ſūt lex. gͦ ſine lege ſcripta: naͣliter habꝫ hō dictamē ⁊ cognitione credendoꝝ: ſicut ⁊ oꝑandorū: cū crede̓ in xp̄m iſtud maxime ad credenda ꝑtineat. Ad oppᵐ. Nihil ad ditū aīe ꝑ diſciplinā uel acꝗſitionē eſt naͣl̓r īſcriptū ī corde hoīs. Sꝫ moralia legis ſunt hiꝰ. Ergo nō ſūt natural̓r ſcripta in corde. gͦ non radicāt̉ ī lege naͣli īmediate. Minor pꝫ eccleſiaſtici i7º. Addidit illis diſciplinā et legē vite ⁊cͣ. Alo. i. legem lr̄e quā ad correcti onē legis naͣlis ſcribi voluit. Lex autē lr̄e. h̓ eſt lex Moyſi. gͦ lex Moyſi eſt addita ad cor rectionē legis naturalis: maxīe qͣntū ad mo ralia. gͦ moralia legis Goyſi radicāt̉ īmedi ate in aliquo habitu diſcipline vel gratie addito. ⁊ nō ī ipſa natura: ſiue ī lege nat̉e. Itē Ro. 5º. Peccatū nō īputabat̉ cū lex n̄ eſſet. Ergo habenti legē aliꝗd addebat̉ qd̓ prius nō habebat. exquo eī īputābat̉ pcc̄m: qd̓ nō prius. gͦ nō radicāt̉ īmediate in lege naturali īmo ī aliquo habitu addito anime Itē. Ro. 4º. Ubi nō ē lex. nec p̄uaricatio. Glo. Nota ꝙ n̄ ait: Ubi nō ē lex nō ē īiꝗtas ſꝫ ait: Nō ē p̄uaricatio. oīs enī legē p̄teriens ē īiquus. ſꝫ nō oīs īiquus lege p̄terit: ꝗ legeꝫ n̄ acceperūt īiqui dici poſſūt: p̄uaricatores dici nō poſſūt. Et quo pꝫ ꝙ p̄uaricator non ē: niſi qui facit cōtͣ lege ſcriptā uel additā. Sꝫ p̄uaricator dr̄ ꝗ facit cōtra legē Moyſi. vt dicit. gͦ lex Moyſi ſe habet ꝑ additiōem ipſi legi nͤ. Itē ī aīa: eo ꝙ ymago ē ſūmi ueri: ⁊ ſūmi boni īdita ē naturalit̓ ⁊ īpreſſa forma ueri ⁊ forma boni. forma aut ueri ſic ē ei īdita. ꝙ pōt iudicare de oī uero gnaͣl̓r ⁊ ꝙ nata ē Ad hͦ ꝙ iudicet̉ de ꝟo ī ſpeciali oꝫ ꝙ adueniat ei ⁊ addat̉ forma ueri in ꝑti culari: ſicut habitꝰ aliꝗs ſcīe. vt ſcīa geome trice ꝑ quā iudicet de quātitate continua. ⁊ vt ſciā ariſmetrice ꝑ quaꝫ iudicet de ꝟo ꝑticulari ſicut de quātitate diſcreta: que ē numerꝰ: ⁊ ſic de alijs. Ergo ſil̓r ex ꝑte boni no ē ei indita niſi forma boni in uniuerſali ⁊ ad hoc ꝙ iudicet de ꝑticulari bono. oꝫ ꝙ hoc ſit ꝑ formā vel habitum ꝑticularē boni ſibi additū. Si gͦ ꝑ legē naturalē ē cognitio boni ī vl̓i. ꝑ lege aūt Moyſi ⁊ ꝑ eiꝰ moralia ē ꝯgnitio boni ī ꝑticulari. gͦ lex Moyſi ſe hꝫ ꝑ additionē ad legē nͤ. Sol̓o. dd̓. ꝙ morale tripl̓r ē.ſ. ſcd̓m legē triplicē. Eſt enī morale ſcd̓m legē nͤ. ē morale ſcd̓m legē humanam que ē lex rationis: ⁊ ē morale ſcd̓m legeꝫ di uinā. Morale ſcd̓m legē nͤ ē qd̓ inditu eſt ip̄i aīe rationali: a ſua creationē. Morale ẜ humanā ē ſcd̓m dictamē ratiōis īditū aīe quia h̓ ē lex ratiōis Ut dic̄ Yſidorꝰ. Loquēs de lege hūana. Ꝙ lex erit quicꝗd ratiōe cō ſtiterit. Morale aūt ſcd̓m legē diuinā pōit ultra hͦ dictamē alicuiꝰ gratie: ⁊ etiā diuīe ſcd̓ꝫ hͦ gͦ lex Moyſi que ē diuīa: n̄ dicit ſolū morale ſcd̓m natura: nec morale ſcd̓m legeꝫ humanā. uel dictamē rōnis: īmo vltra dicit morale diuinū ꝓpter hͦ. Ergo cuꝫ querit̉ an moralia legis Moyſi radicāt̉ in lege nat̉e. dd̓ ꝙ non īmediate. Cum enī ſit bonum in genere. bonū ex circūſtātia. bonū gratuitu. In lege nature eſt dictamen boni ī genere. Un̄ dictat qd̓ bonū faciēdū eſt. Sꝫ in lege hūana ē dictamē ex circūſtātia. In lege aūt Moyſi ē dictamē boni gratuiti: ⁊ general̓r in lege diuīa: ſiue ſit lex Moyſi ſiue ſit lex euāgelii. ꝗa h̓ ⁊ illa confirmatur ex mediis ſupͣ naturā. Quia vtraqꝫ ſignis ⁊ miracul ſuꝑ naturā confirmat̉. vt pꝫ in exo. de lege Moyſi. ⁊ Mat. 8º. de lege euangelii. Unde Mat. vltīo ſermonē cōfirmāteꝫ ſequētibus ſignis. Notandū gͦ ꝙ morale legis naͣlis dicit quid faciēdū. quoniaꝫ bonū morale le gis humane dictat quo ſit faciendū: ⁊ ecce additio aliqua. et morale legis diuine di ctat cuiꝰ ītuitu ē faciēdū. ſꝫ hͦ dupl̓r. qm̄ mo rale legis Moyſi dictat cuiꝰ reuerētia faci endū ſit bonū. qm̄ reuerētia dei. Morale āt legis euangelii cuiꝰ amore ſit faciēdū: ⁊ ſic lex naturalis ⁊ humana: nō dictāt illud qd̓ dictat lex Moyſi. ⁊ ſic ꝑ additionē ſe habꝫ ad illas. Un̄ Ro. 5º. Lex ſb̓ intrauit vt habu daret delictū. Glo. Data erat lex ī adiutoriū humane nature. ut quia ipſi nͤ quodāmodo inſerta ſūt iuſticie ſemina. adde̓t̉ lex cuius auctoritate ⁊ magiſterio īgentum naturale ꝑficeret ad fructū obediētie faciēdū. ſicut enī natiuitas interit niſi nutrimenta hēat quibus fota adoleſcat. Ita ⁊ naturale iuſtiᵉ ingeniuꝫ niſi habeat aliqd̓ qd̓ reſpiciat. et veneret̉ nō facile ꝓficit ſꝫ egrotat. ⁊ ſuꝑue niētibus cedit peccatis. Lex gͦ data ē nō vt ſolū habeat hō dictamē quid faciēd̓ ⁊ quo. Sed vt vlterius cuiꝰ ītuitu ⁊ reuerētia ſit faciēdū. Un̄ quādo p̄cipit̉ aliꝗd ī moralibꝰ dicit prius ego dn̄s. quaſi dicat: reſpice in me. vt ītuitu mei ⁊ reuerētia facias. ꝗa ego dominꝰ. Ad rationes gͦ que oſtendunt̉ ꝙ īmediate radicētur ī lege naturali ſoluē d̓. Et pͥmo ad pͥmā ē dd̓. ꝙ ſcribi dupl̓r eſt uel ī ſuo vniuerſali: vel ī ratiōe ꝓpria. Deſcrip tio gͦ moraliū legis ē ī lege nature ſicut in ratione uniuerſali ⁊ nō ī ratiōe ꝓpria. In ratiōe āt ꝓpria deſcribūt̉ ī lege Moyſi. Un̄ ſicut cōcluſiones deſcribunt̉ in pͥmis prīci piis ī rōe vniuerſali ſolū: ⁊ non in rōe ꝓpͥa Sic iſta ī lege naturali: et ꝓpter hͦ addunt quātū ad rationē ꝓpriā quā dicūt̉ moralia legis. Et ꝑ hoc patet reſponſio ad 2ᵐ ⁊ 3ª Ad illud qd̓ obr̄ de credendis dd̓. Ꝙ ſic̄ cognitio oꝑandorū neceſſarioꝝ ad ſalutem ē ī lege nature ī ul̓i rationē: ⁊ n̄ ī ꝑticulari: ſic cognitio credendorū ꝑ īſinuationē ī vl̓ī ē in lege nature: ſꝫ non ī ratione ꝓpria. Un̄ ſicut pōt lege naturali venire rō naͣlis ad cognoſcendū ꝙ creator vnꝰ ē. ⁊ ꝙ ip̄e remu nerator ē. ſic etiā ꝙ reꝑator ē nature hūane lapſe ꝑ pcc̄m. ⁊ ſic ip̄a īſinuat de fide reꝑa toris hūane nͤ. ſic ultra īſinuat modū reꝑa toris tamē ī uniuerſali. Un̄ glo illa nō uult dice̓ ꝙ inſinuet xp̄m vel ꝟbū carnē factum tāqͣꝫ reꝑatorem Niſi quia ſb̓ ratione uniuer ſali ⁊ non propria. Conſequenter que ritur an radix moraliumˡ preceptorum ſit ī cognitione an in affectione. Ad qd̓ ſic. Oē qd̓ generat cognitionē ī aīa: eſt ī parte aīe cognitiua. Sꝫ moralia legis generāt cogni tionē in ꝑte aīe cognitiua: quoniaꝫ faciunt cognitionē de faciēdis vel vitādis. gͦ ſūt ī ꝑte aīe cognitīa. ⁊ ſic radicāt̉ ī aīa ſecūdū diſpoſitionē cognitionis. Minor pꝫ Ro. 3. Per lege cognitio peccati. Glo. ꝑ lege ꝯgni ta ſunt peccata: que ignorabāt̉ eē peccata: ⁊ quēdā grauiora ꝑ legē cognita ſūt: qͣꝫ āte putarēt̉. ⁊ coīter oīa nō īpune futura apd̓ deū: per legē cognita ſūt. Ergo lex facit co gnitione de uitādis ⁊ ꝑ cōtrariū de facien dis. Itē. Ro. 7º. Peccatū nō cognoui niſi ꝑ legē glo. Oſtēdit lege nō eē peccatū: ſꝫ in diceꝫ peccati nō vt peccatuꝫ inſereret̉ vel extirparet̉: ſꝫ tātū vt demonſtraret̉. Ad oppoſitū. Lex non ſolū diſponit aīam vt co gnoſcat quid ſit faciēdū: ſꝫ vt etiā afficiat̉ circa faciēd̓. Et hͦ maxīe ꝑ moralia. Un̄ gal̓ 3º. Lex ꝓpter tranſgreſſiones poſita ē. Glo. Ut ſaltē timore ceſſarent hoīes trāſgredi. Ergo lex diſponebat animam. vt nō ſolum ī ea eēt ꝯgnitio de faciēdo. īmo et affectio tīoris circa ip̄ꝫ bonū faciēd̓ ⁊ malū uitādū. Itē 2ª cor. 3º. Lr̄a occidit. ſpiritꝰ viuificat Glo. Cū adē viuificās ſpūs h̓ ip̄ꝫ ītꝰ ſcriptū facit diligi qd̓ foris ſcriptum lex faciebat tī meri. Ergo lex radicatur in parte aīe ſcd̓m diſpoſitioneꝫ affectionis que ē timor: ⁊ non ſcd̓m cognitionē tātū. Itē duplex ē ꝯgni tio de re. Eſt enī cognitio de re quia eſt. et eſt cognitio de re quia boa ē: ul̓ honeſta uel debita. Prīa ē ſolū diſcretiua. ſcd̓a electīa. Prima nō generat affectionē. Scd̓a autem ꝓprie reſpicit affectioneꝫ et generat. ꝗa ip̄a ē de re cū ſua vtil̓itate uel actu. quo cogni to ſtatim aīa afficit̉ circa rem uel ꝑ timorē uel ꝑ amorem. Sꝫ cognitio que eſt ꝑ legeꝫ et per eius moralia nō ſolum ē deſcriptīa: ſiue de re quia ē. īmo etiā ē ⁊ electia: ⁊ de re cuꝫ ſuo actu. Unde Auguſtinus in queſtiōibꝰ no. ⁊ vet̓. teſta. Lex a lectione dicta ē vt de multꝭ ꝗd eligas ſcias. Sol̓o dd̓. Ꝙ ī p̄cep tis moralibꝰ legis ē diſcretō boī qd̓ faciēd̓ ē ⁊ ē ēt ibi executio faciēdi. Un̄ ē ibi regula dictas facied̓. Eſt ēt ibi faciēd̓ debitu exe cutiōis. Et ẜꝫ hͦ habemꝰ duas ethimologias huiꝰ noīs lex. Lex enī dicit̉ a legēdo. quia in ip̄a eſt dictamē faciendi. Dicitur etiā lex a ligādo quia ī ip̄a ē debituꝫ ad executionem ſic ſup̄ dictū ē. Reſpiciendo gͦ dictamē dd̓. ꝙ radicāt̉ moralia legis ī aīa: ſcd̓m diſpoſi tionē cognitionis: ⁊ cū dn̄plex ſit cognitio .ſ. diſcretiua ⁊ electiua. Dictamē illud non ſolū attenditur ſcd̓m purā diſcretionē faci endorū: ſꝫ etiā ſcd̓ꝫ electionē faciēdorū. Un̄ dictat ꝗd eligēdū ſit ad faciēdū. ſicut patꝫ ꝑ auctoritate Augꝰ ſupradictā. Quātū aut ad debitū executionis faciēdoꝝ radicātur moralia legis ī aīa ſcd̓m diſpoſitionē affec tionis. quia executio ſiue opꝰ reſpic̄ affectio nem Aliter et pōt dici ad iſtā queſtioneꝫ. ꝙ in lege ē tria conſiderare q̄ ſūt. electio. le ctio ligatio. Et correſpōdēt iſta tria tribꝰ: que ſunt ī libro arbitrio.ſ. facultas volūtas ratio. Ex parte facultatis ē ī li. arº. Libertas ⁊ flexibilitas. Et ideo ex iſta ꝑte ē artatio ſiue ligatio ꝑ legē. Un̄ ligat ip̄aꝫ facultatē: quia ex illa parte debet eē artatio ex qua eſt libertas ⁊ flexibilitas. Scd̓m ꝙ dr̄ a lectiōe reſpicit rationē cuiꝰ ē lege̓. Secūdum vero electionē reſpicit volūtate. quia voluntas eligit: ⁊ ſic lex reſpicit totū librū arbitrium Per hͦ pꝫ ꝙ nō ſolū radicat̉ in cognitiōe: ſꝫ ēt ī affectiōe. Ad pͥmā ratione ī ꝯtrariū dd̓. ꝙ moralia generat cognitionem in aīa. quia īſtruūt quid faciēdū ē. ⁊ etiā cum hoc generāt affectionē. Et qd̓ obicit̉ ī 2ª ratiōe ꝙ ꝑ legē fit tātū demōſtratio. dd̓: ꝙ ꝑ hͦ qd̓ e tatu: non excludit̉ affectio ſꝫ gratia. vnde vult dicere glo. ꝙ in lege ſit cognitio boni faciendi ⁊ mali vitandi ſine adiutorio gr̄e ad exequendū ex amore. Onſequēter que rit̉ an̄ radix moraliū preceptorū ſit in affectione timoris vel amoris. Ad qd̓ ſic phi 3º. Iuſtiª q̄ ē ex lege. Glo. Que timore no amore ſeruire fac̄. gͦ lex de ſe mouet affe ctionē ſcd̓m diſpoſitiōeꝫ timoris: ⁊ nō amo ris. Et ſic moralia legis radicāt̉ ī affectione timoris ⁊ non amoris. Item Augꝰ contra adamātiū. Breuis legis ⁊ euāgelii differē timor ⁊ amor. Ergo radicātur lex ⁊ eiꝰ ma data in timore ⁊ non in amore. Ad oppo in oml̓. ſuꝑ illud Io 15º. Hoc ē p̄ceptuꝫ meuꝫ vt diligatis īuicē dicit. Gre. Quicꝗd p̄cipi tur in ſola caritate ſolidat̉. gͦ oēs actus pre cepti moralis radicāt̉ in aīa ẜm affectioneꝫ amoris ſeu caritatis ⁊ n̄ timoris. Itē ibidē dicit Gre. Ꝙ p̄cepta dnīca ml̓ta ſūt ⁊ vnū Multa ꝑ diuerſitate oꝑis. vnum in radice caritatis. Ergo ip̄a caritas ē radix omnium p̄ceptorū. Moralia gͦ radicātur in aīa ſcd̓m diſpoſitionē affectionis amoris ſeu caritatꝭ. Itē Mat. 22º. Diliges dn̄m deū ⁊cͣ. In his duobus mādatis tota lex pendet. Ergo oīa p̄cepta legis radicāt̉ in dilectiōe ſiue in ca ritatē. Sol̓o dd̓. ꝙ duobus modis eſt po nere radicem in p̄ceptis moralibus legis.ſ. quo ad īchoationē: et quo ad cōſūmationē Ponēdo radicē eorū quo ad īchoationē ẜm hͦ radix eorū ī aīa ē ſcd̓ꝫ affectionē timoris: ſicut habetur eccleſiaſtici pͦ. Iniciū ſapiētie ē timor domini. Et poſt dr̄ radix ſapientie timere deū. Timor dn̄ī expellit peccatū. Si aūt ponat̉ radicatio eorū quo ad cōſūmatio nē: tūc reſpicit executione: ⁊ ſic ē radicato eoꝝ in aīa ſcd̓m diſpoſitionē amoris qui eſt caritas. Un̄ Augꝰ cōtra Fauſtu exponens illud v̓bū Eze. Auferā a vobis cor lapideū: ⁊ dabo vobis cor carneū dicit. Auferaꝫ eis cor lapideū: ⁊ dabo eis carneū. quia ī cōꝑ tione lapidis qui ſine ſenſu eſt: caro ſentit ꝑ lapidis inſenſualitateꝫ ſignatum eſt cor non intelligens: ⁊ ꝑ carnis ſenſualitate ſi gnatū ē cor ītelligēs: tantū noli eē ſb̓ lege. vt illā timore īpleas: ſꝫ ſub gr̄a vt ſit pleni tudo legis caritas. quātū gͦ ad īpletione ē ꝯſūmatiōeꝫ ē radicatio moraliū penes amo rem. Et ꝑ hoc pꝫ ꝟificatio rationū. Conſequenter que rit̉. vtrū ſit eadē radix virtutū ⁊ p̄ceptoꝝ moraliū ⁊ iuxta hͦ. Scd̓o q̄ret̉ de ordīe hoꝝ adīuicē. Quātū ad primū obr̄ ſic Augꝰ. in li. de ei. dei. diffinit virtutē dicēs. Uirtus ē ordo amoris. Et ſil̓r ī eccleſiaſticis dogma tibus diffinit oēs virtutes ꝑ amorem. ⁊ ſu mit ibi amore generaliter cōueniētem cuili bet vi aīe reſpectu ſui obiecti. Sic̄ bonū di general̓r. Radix ergo omniū virtutum eſt amor rectus qui eſt caritatꝭ. Sꝫ iſte ē radix oīum p̄ceptorū. quia quicꝗd p̄cipit̉ in ſola caritate radicat̉ vt dicit Gre. Ergo eadē ē radix oīum virtutū et p̄ceptorū moralium. tē p̄cepta moralia nō ſūt niſi de actibꝰ virtutū ſic ꝓhibitiones: de cōtrariis actuū virtutū. ſꝫ actꝰ virtutū radicant̉ in ip̄is ha bitibꝰ virtutū. gͦ ⁊ p̄ceptaⁱ radicatur ī ip̄is hitibꝰ. et hiꝰ habitꝰ ſūt virtutes ſeu h̓itus virtutū. Si eodē gͦ radicāt̉ virtutes ⁊ pre cepta. Itē vna ē radix oīm vitiorum que opponūtur virtutibus ſeu actibꝰ virtutū: ⁊ p̄ceptis. gͦ ſil̓r vna radix virtutum ⁊ pre ceptorū. quia aliter ex oppoſita ꝑte n̄ poſſet ſtare eadē radix. Minor pꝫ qm̄ libido ꝯcu piſcētie ē radix omniū maloꝝ ⁊ uicioꝝ. Ro. 7º Cōcupīam neſciebā eē peccatū niſi lex di ceret. Nō cōcupiſces. Glo. hoc elegit apl̓us. qd̓ ē generale peccatorū.ſ. cōcupīam. vnde oīa mala venerūt. boa ē gͦ lex q̄ dū h̓ ꝓhibꝫ oīa mala ꝓhibet. Itē oīs actus debitus ī quātū hiꝰ ē actꝰ iuſticie. ſꝫ oē p̄ceptū morale ē de actu debito. Ergo oīs actus precepti ī quātū hiꝰ ē opus iuſticie. gͦ oīa p̄cepta exeūt a radice iuſticie. Sꝫ eadē ē radix virtutis ⁊ iuſticie. quia iuſticiā ē uirtutis. gͦ eadem eſt radix virtutū et p̄ceptorū. Itē oīs actus debitꝰ ex īperio ē actꝰ obedientie. Sꝫ oē p̄ce ptū ē actꝰ debitꝰ ex īperio. p̄cepta gͦ nō ſūt aliud ꝙͣ ſit virtꝰ. gͦ ⁊cͣ. Ad oppoᵐ. Nō eſt eadē differētia p̄ceptorū moraliū. q̄ eſt diffe rētia uirtutū nec ẜꝫ eā ē. ꝗa p̄cepta moralia diſtīguūt̉ ī decalogū. Hec at diſtīctio ⁊ h̓ ordo nō ꝓcedit ſcd̓m ordinē ⁊ diſtīctioneꝫ virtutū. Prīcipiū gͦ diſtīctionis ⁊ ordinis: ē differēs vtrobiqꝫ: ⁊ ſic nō ē radix eadem. Itē virtutes ⁊ p̄cepta directīa ſunt. ſed directio facta ꝑ virtutes ſoluit̉ ⁊ amittit̉ quādo fit cōtrariū virtuti. Directio autem p̄ceptoꝝ nō ſoluit̉ nec corrūpit̉. licet fiant cōtraria. Sirectio enī ꝑ virtutes refert̉ ad volūtatē ſiue actū volūtatīs. Directio autē ꝑ p̄cepta reſpicit rationē. ſeu actū rationis. Ergo hͦ ſeꝑabile: ⁊ iſtud īſeꝑabile. nō eſt gͦ eadem radix iſtoꝝ. Itē actꝰ p̄ceptorū ſēꝑ reſpicit tētioneꝫ virtute aūt poſita vel am mota: nō magis vel minus manet h̓ tentio. imo p̄cedit virtutes. Eſt gͦ alia radix p̄cep torū ⁊ virtutū. Itē aliꝗd fit ꝗa debituꝫ. aliquid ꝟo quia volūtariū. Actꝰ virtutis ī quatū hiꝰ volūtariꝰ ē: quia virtꝰ ē habitus volutarius. Uolūtas aut reſpicit bonum in ratione boni Uirtus autem radicatur in rationē boni: quia bonū. p̄ceptū aūt ē actus debitꝰ: quia p̄ceptū ſb̓ debito ē: ⁊ ita reſpic̄ bonū ī quātū hiꝰ. gͦ p̄cepta radicāt̉ in rōne boni quia debitū. gͦ nō ē eadē radix. Si di cat̉ ꝙ virtꝰ reſpicit debitū actꝰ. ſic̄ p̄ceptū ut iuſticia. vnde debitū actus mouet ꝟtutē iuſticie: ⁊ ſic illud n̄ fac̄ differētiā radicis. Contra aliud ē debitū actus. Aliud exe cutio debiti actꝰ. debitū actꝰ ſꝑ ē ex lege. et hͦ ſemꝑ ponit p̄ceptū. virtus aūt de ſe non ponit debitu actꝰ: ſꝫ executiōeꝫ: ſiue ad habi litatē ad executionē debiti actꝰ. Sic̄ gͦ diciꝰ ex alio ⁊ alio debitū actꝰ: ⁊ executionē debi ti actꝰ. ita ex alia ⁊ alia radice̓ dicemꝰ ꝓce dere p̄cepta: ⁊ virtutē iuſticie. Itē vide bit̉ alicui cum liᵐ arᵐ ſit facultas rōnis ⁊ volūtatis. ex illa parte qua ē facultas volū tatꝭ: ponit̉ ordo virtutis. quia ꝟtꝰ ē habitus volūtarius. Un̄ ordo ille ē ordo volūtatꝭ. ſꝫ ex illa parte quā ē facultas rōnis: ex qͣ vēit iudiciū ponit̉ ordo ſcd̓m legē ⁊ p̄cepta. ꝗa lex dr̄ eo ꝙ facit lēge quid faciendū ſit qd̓ ꝓprie ꝑtinet ad rationē. Eſt gͦ pone̓ radicē p̄ceptoꝝ in aīa: ſeu in libro arº. ex illa parte qua ē facultas rōis: ⁊ radicē virtutū ex illa parte qua ē facultas volūtatis. vt dicatur lex ⁊ p̄cepta directīa rationis: virtus auteꝫ volūtatis. gͦ alia ⁊ alia radix. Itē volun tas ē libera ⁊ abſoluta. ſꝫ rō nō ita. īmo bn̄ alicui neceſſitati ſb̓dita. Si gͦ lex indic̄ quā dā neceſſitatē. gͦ nō pōt eē directiuū ex ꝑte volūtatꝭ: in qua ē oīo libertas. Eſt gͦ ſolū di rectīa rōnis. Sꝫ virtus ē directīa volūtatꝭ vt dictū ē quia ē habitꝰ volūtarius nō īpo nēs neceſſitatem. gͦ nō ē eadē radix horum Sol̓o dd̓. ꝙ nō ē eadē radix virtutum et p̄ceptoꝝ. Rādicatio enī virtutū ſꝑ ē ſcd̓m formā boni vt boni. Radicatio āt p̄ceptoꝝ ſcd̓m formā boni vt debiti ⁊ īde differens ē ordo iſtoꝝ: ⁊ differēs radicatio. Ad qd̓ notādū ē ꝙ ē appetitꝰ vel volūtas oīo abſo luta quātū ad neceſſitatē debiti: ⁊ quantū ad neceſſitatē actꝰ ⁊ hec ē diuīa voluntas. Un̄ nulli debet ſicut dicit Anſel. nec eſt ei neceſſitas ad actū. Itē eſt appetitꝰ coar tatꝰ neceſſitate debiti ⁊ actꝰ: ⁊ iſte appeti tus ē irrōnalis qui ē in creaturis irronabi libus: ſicut in igne ⁊ elemētis alijs. quia in qualibet creatura ē quoddā debitū. qd̓ dēt de ſui natura: quia a deo creata. ſil̓r in ip̄a ē neceſſitas ad actū: quia nō ē dn̄a ſui actꝰ. ſed neceſſitate facit. Itē ē appetitus vel volūtas coartata neceſſitate debiti. ſed nō neceſſitate actus. ⁊ hec ē volūtas creature rationalis. Abſoluta enim eſt a neceſſitate actꝰ: quia ī ſua libertate ē face̓ vel nō face̓. ſꝫ no abſoluit̉ a neceſſitate debiti. īmo tenet̉ ex debito: eo ꝙ ē ſt̓dita deo ad ꝯformandā volūtatē ſua volūtati diuīe. In pͥª volūta te bene ponit̉ virtꝰ: ſꝫ nō lex. Un̄ voluntas diuīa nulli legi ē ſb̓dita. plena autē ē omni theſauro uirtutū. In appetitu ꝟo irrōnali ē lex ſꝫ nō virtꝰ: cū totū ibi ſit debitū. In vo lūtate aūt vel appetitu rōnali lex ē ⁊ virtꝰ Ita ꝙ ex parte illa que ē abſoluta hꝫ regulā directiua ſui ne erret. ⁊ hec ē virtꝰ. Ex illa ꝟo parte qua ē ſb̓ neceſſitate debiti: ſb̓ lege eſt que ipſū dirigit īſtruēdo ⁊ dictādo: ꝗd dēt ſeu ad quid tenet̉. Scd̓m h̓ ponit̉ iu ſticia general̓r triplex.ſ. iuſticia volūtaria oīo ⁊ n debita. ⁊ h̓ ē ī uolūtate diuīa. Poit̉ etiā iuſticia debita: ⁊ nō volūtaria: ⁊ h̓ eſt ī appetitu irrōnali. Et ē iuſtiª debita ⁊ uo luntaria. et hec eſt in appetitu ſeu volun tate rationali. ⁊ ex illa parte qua erit iuſtiᵍ vebita erit lex. Ex illa vero parte qua ē iu ſticia uolūtaria ē ꝟtus: ⁊ loquor de iuſticia generali ad legē: ⁊ virtutes. et ſic patet ꝙ nō ex eadē parte erit ſume̓ radicem ꝟtutu ⁊ moraliū legis. Ad pͥmā gͦrationē in co trariū dd̓. ꝙ licet eiuſdē boni ſit virtus et p̄ceptū: alia tamē ē forma cōſiderationis et inde diuerſitas radicis. Ilia enī eſt forma boni vt boni: ⁊ boni vt debiti. ex illa parte quā eſt forma ſeu ratio boni vt honi ſumit̉ radicatio ꝟtutꝭ. Ex illa āt qua boni vt debi ti. ſumit̉ radicato p̄ceptoꝝ legis: ⁊ ſic̄ rectꝰ amor qui ē boni vt boni: ⁊ boni vt debiti. ſb̓ alia ē ⁊ alia ratiōe: ⁊ forma boni: ſic alia ⁊ alia radix. Ad ſcd̓aꝫ rōnē ſolutū ē ꝑ hͦ. Ad tertiā rōnē dd̓. ꝙ differēter ē directō actꝰ ꝑ virtutes ⁊ p̄cepta. quia directo actꝰ ex debito: ē ip̄orū p̄ceptorū. Lirectio āt actꝰ ex rectitudīe volūtaria: e ꝑ virtutes: ⁊ ſic ſb̓ alia ⁊ alia rōne ſūt directīa illoꝝ actuū p̄cepta ⁊ virtutes. Ad quartā rōneꝫ dd̓ ꝙ nō ſequit̉ videmꝰ enī ꝙ idē opponit̉ gr̄e ⁊ nature.ſ. peccatū: ſpoliādo.ſ. gratuita. et naͣlia vulnerando: ⁊ tamē alia ē rectitudo huiꝰ ⁊ illiꝰ. unū enī malū ſufficit ad deſtruē dū plura bona coordinata: nō tamē illorum ē vna ꝑfectio nec pōt eē ſeu rectitudo. Ad 5ᵐ. dd̓. ꝙ actꝰ debitꝰ aliter ē p̄ceptoꝝ ⁊ ꝟtu tis iuſticie. Iuſticia enī ī qua virtꝰ ē non re ſpicit niſi executionem debiti actus. prece ptum vero facit debitum actus. vnde hoc qd̓ ē ſcd̓m eſſētiā. Lex ī aīa nō ē niſi debitū actꝰ faciendi. Executio gͦ debiti actꝰ eſt a iu ſticia ī quātū uirtus ē. debitū ꝟo actꝰ a lege Et ſic̄ ab alio ⁊ alio eſt ꝙ ſit debitū: ⁊ ꝙ ſit executio debiti actus vt viſū eſt: ſic ab alia radice̓ p̄cepta ⁊ iuſticia ꝟtus. Ad 6ᵐ qd̓ obr̄ de obediētia ſil̓r dd̓. ꝙ obedīa vnomo ē lex: ſiue ipſiꝰ legis. Alio mō ē virtꝰ. debiꝰ enī obedientie ē lex. ip̄a vero habilitas ad bonū exēquēdū ꝑ obediētiā virtus eſt. Un̄ ſcd̓m ꝙ ē legis reſpicit debitū: ⁊ ſic ab ead̓ radice. Scd̓m aūt ꝙ ꝟtus reſpic̄ executioneꝫ debiti. ⁊ iō ab alia radice. Sed obr̄ penes volūtatē ē īperiū ad oēs actꝰ. Penes vero rōne ē cōſiliū ad oēs actꝰ. Sꝫ lex ē prīcipiuꝫ directiuū ī actū ꝑ īperium. Ergo directio le gis radicat̉ ex illa parte qua ⁊ īperiū. n̄ ex quā cōſiliū. Lex igit̉ ē ex parte volūtatꝭ: ⁊ n̄ rōnis. gͦ ex eadē parte radicāt̉ lex ⁊ virtus. Ad iſtd̓ dd̓ ſic̄ ſolutū ē: ꝙ lex reſpicit vo lūtatē ⁊ nō ſolū rōneꝫ: ⁊ ſil̓r virtus. tamen aliter ⁊ al̓r. quia lex eā reſpic̄ quātū ad hoc ꝙ tenet̉ vel coartat̉ ad debitum actꝰ. ꝟtus ꝟo īquātū a debito ē abſoluta: que ad hͦ eſt. vt dirigat animā ī actū exequēdū. Ad cuiꝰ executionē nō coartat̉ ſi nō vult. Sil̓r ad alias rōnes que oſtēdūt ꝙ lex reſpic̄ rōnem virtꝰ aūt volūtatē. Licꝫ cōcludāt ꝟuꝫ. dico tamē ꝙ penes hͦ n̄ ē diſtīctio radicis ī iſtis īmo quia lex pͦ ⁊ ꝑ ſe reſpic̄ facultatē. deīde ꝟo rōnē ⁊ volūtatē. ex illa parte quā ē tētio debiti radicat̉. ꝟtꝰ aut nō vt dictū eſt. Iuxta hoc ſecundo querit̉ de ordine p̄ceptoꝝ et virtutum qd̓ hoꝝ ē pͥus. Nā cōmunes actꝰ ſūt virtutū ⁊ p̄ceptoꝝ: aut gͦ quia ſūt ꝟtutū: ſūt p̄cēptorū uel ecōuerſo. Sed conſtat ꝙ quia ſūt ꝟtuti ſūt p̄ceptorū. Cōſtat enī ꝙ moralia ſeu act moraliū nō ſūt ī p̄cepto: niſi quia bōa. gͦ ꝗa ꝟtuoſa: quia ꝟtus reſpic̄ bonū ſb̓ rōne boni Illi aūt actꝰ boni ſūt: ⁊ ꝗa bōi ſūt ī p̄cepto. gͦ ꝟtus naͣl̓r prius qͣꝫ p̄ceptū. Ad oppoª an̄ ꝟtutes ē debitū actꝰ et tentio ad ip̄ꝫ. ſed debitū actꝰ ⁊ tentio ad ip̄m ſūt ꝑ p̄cepta. gͦ an̄ virtutes naͣl̓r ſūt p̄cepta. Sol̓o dd̓. ꝙ lex ſeu p̄cepta legis naͣl̓r ſūt priora ꝟtutibꝰ ⁊ hoc pꝫ ſic. Bonū enī ſūmū mouet vt prīci piū ⁊ vt finis. In quātū enī bonū ē prīciᵐ: ſeu cōditio prīcipii: ē diffuſiuū ſui ipſius. ⁊ ex hac parte venit debitum ī creatura.ſ. ꝙ ip̄a tenet̉ ad bonū: ꝗa enī creatura a bono. idē dēt bonū vt cōformet̉ ſuo principio ſic̄ dictū ē. Et ex hac parte venit lex. tāqꝫ dire ctiua creature: ⁊ dictās ei bonū debitū. Ex illa at parte quia bonū mouet vt finis: ⁊ ꝙ creatura ē ad ipſū vt ad finē ꝓuenit virtꝰ tāꝙͣ directīa ipſius aīe. quia virtꝰ dirigit ī finē. Quia gͦ prior ē cōꝑatio aīe ad bonum in rōne quā ē ipſiꝰ prīcipiū: q̄ꝫ vt finis naͣl̓r Ideo prior ē ordo p̄ceptorū ſeu ſcd̓ꝫ p̄cepta in aīa: qͣꝫ ordo ſcd̓m virtutes. Ad rōnem in cōtrariū dd̓. ꝙ in quātū ſūt bona debita ſūt ipſorū p̄ceptorū. In quātū ꝟo bona volū taria: ſūt ipſarū ꝟtutū. Sꝫ prior ē natural̓r coditio boni debiti: ꝙͣ boni volūtarii. quia prius accipit creatura natural̓r. vnde ip̄a ē debitrix deo tāqͣꝫ principio: qͣꝫ moueat̉ volū tarie ī ip̄m vt in fine. Iſo de radice moraliū decalogi. Conſequent̓ īꝗrē dū ē de diſtīctiōe p̄ceptoꝝ decalogi. Et cir ca hͦ plura incidūt dubitabilia. Primū ē an̄ diſtīctio mādatorū decalogi fuerit ī naͣ bene īſtituta. ꝙ fuerīt ibi illa decē ꝟba. 2 ē ſcd̓m quā rōne accipit̉ diſtīctio decalogi. .ſ. que ſit rōe numeri. Tertiū ē de ſufficiē tia numeri: an plura debēt eē vel pauciora. Quātū de differētia aſſignationis numeri Quantū ad primum Ergo querit̉ an diſtīctio mādatorū decalo gi fuit ī naͣ bene īſtituta vel ſolū ſit ſecūd̓ naturā corrupta. Ad qd̓ ſic. Ad quodcunqꝫ faciendū vel vitādū in bonis ⁊ malis ſcd̓m ſe tenet̉ hō peccator etiā tenebat̉ an̄ p̄ccm̄: quia in natura bene inſtituta erat ī maiori debito boni faciendi ⁊ mali vitandi: qͣꝫ in natura corrupta. Si gͦ oīa p̄cepta decalogi ſūt vel ad bonū faciendū qd̓ ē bonum de ſe vel ad malū vitandum: qd̓ eſt malū de ſe. gͦ ante peccatū tenebat̉ hōº ad oīa facienda: que in decalogo p̄cipiūt̉: ⁊ ad oīa vitanda que ibi ꝓhibetur. Ergo ī natura bn̄ inſtitu ta erat diſtīctio decalogi que ⁊ mō. Iteꝫ hō ī ſtatu īnocētie ſue nͤ bene īſtitute. tene batur maxīe vitare quodlibet malū. Itē lp̄e erat ſpūali mēte preditꝰ vt dicūt ſācti. vnde tūc habebat maiore cognitionem de bono faciendo ⁊ malo vitādo. qͣꝫ in ſtatun corrupte. Si gͦ maior erat cognitio ⁊ eadeꝫ tentio maior: eo ꝙ plus cognoſcebat. Prece ptio aūt naͣliter nihil aliud dicit niſi ꝯgni tionē boni faciēdi ⁊ mali vitādi: ⁊ tētiōer ad illa. Ergo magis erat diſtīctio decalogi in natura bene īſtituta qͣꝫ corrupta. Cōt ante peccatū nō tenebat̉ hō refrenare con cupiſcētiā: quia n̄ erat. ſꝫ poſtꝙͣ naͣ corrupta ē tenet̉: quia tūc regnauit cōcupiſcētia. vn̄ gen̄. 4º. Sub te erit appetitꝰ tuus. gͦ n̄ erat tūc iſtud p̄ceptū. Nō cōcupiſces. Aut ſi eēt aliquo mō aliter tn̄ qͣꝫ mo. gͦ nō fuit h̓ diſtī ctio mandatorū ſcd̓m naturā bn̄ inſtituta. Itē ſcd̓ꝫ ſtatū illū oīa erāt coīa: nec erat aliqͣ īclinato ad appropͥationē. Ergo vana eēt tūc ⁊ caſſa ꝓhibitio furti. quia furtum ē cōtractatio rei aliene ſiue alij appropͥate. Itē virtutes ī via ſūt ad dirigēdos actꝰ in quibus conſiſtit ꝑfectio vite actiue. quia ꝟo ī patria ceſſabūt illi actus: ideo ceſſabūt ꝟtutes in quātū regule ad illos actus. Sꝫ in ſtatu ante peccatū non erat hiꝰ actus mali quorū ē ꝓhibitio in decalogo: nec īclinatio nes ad malum. gͦ ſil̓r nec regule ſeu p̄cepta ad illos actus ⁊ inclinationes cauendas. gͦ nō erat iſta p̄cepta decalogi ſcd̓m ſtatū n ante peccatū. Nō cōcupiſces. Nō occides ⁊ Nō gͦ tūc erat diſtīctio mādatoꝝ decalogi Iuxta. hec querit̉: que ſūt ⁊ que potuerūt regere vel cōſeruare vitam hoīs ate p̄ccm̄. Itē ſicut hō poſt peccatū eſt ī debito quo ad deū ſic etiā ē ī debito quo ad ꝓximū. Et ſcd̓m hͦ diſtīguūt̉ due tabule. Sil̓r āte pec catū erat in hoc duplici debito. Queritur gͦ an̄ eſſent plura tūc mandata ꝑticularia qͦ ad deū ꝙ mō: an plura quo ad proximū: an pauciora ꝙ mō ordinatiā ad proximū ſcd̓m debitū. an plura vtrobiqꝫ: an pauciora. pl̓ra enī vt videt̉ ex dictis vidētur mō eē ordi nantia ad proximū ꝙͣ tunc. Si dicatur ꝙ diſtīctio mādatorū nō ē ſcd̓m naturā ante peccatū: ſꝫ ſcd̓m naturā corruptā. Iſtud non videtur eē verū.ſ. ꝙ ſit ſcd̓m naturā corru ptā. Quoniaꝫ natura corrupta prona eſt in malū. Un̄ gen̄. 8º. Proni ſūt ſenſus hoīs: et cogitatio in malū ab adoleſcentia ſua. Si gͦ diſtīctio p̄ceptorū decalogi reſpicit natura corrupta. gͦ dēt eē diſtīctio ip̄oꝝ ꝑ diſtīctio oēꝫ ipſoꝝ uicioꝝ. ſꝫ n̄ ē ita: ꝗa ſi acciperet̉ di ſtinctio viciorū ſic̄ accipit̉ pͥª Io. 2º.ſ. ꝑ illa tria. Oē qd̓ eſt in mūdo ⁊cͣ. gͦ decalogus nō haberet niſi tria mādata. ⁊ ſi acciperetur ſcd̓m capitalia vicia: illa nō ſūt niſi ſeptem vt dic̄ Gre. Ergo n̄ eſſēt niſi ſeptē mādata in decalogo quorū vtrūqꝫ ē falſū. Ergo nō ē ipſorū diſtīctio ſcd̓m naturā corruptam. Sol̓o dd̓ ſcd̓m ꝙ habetur eccl̓. 7º. Deꝰ cre auit hominē de terra ⁊cͣ. Addidit illis diſci plinā ⁊ legē vite. Iuſticiam ſuaꝫ: ⁊ iudicia ſua oſtēdit ill̓ ⁊ magnalia honoris eiꝰ uidit oculus eorū ⁊ honore vocis audierūt aures illorum ⁊ dixit illis. Attēdite ab oī iniquo ⁊ mandauit vnicuiqꝫ de ꝓximo. Nota igit̉ tria ꝑ que oſtēdūt̉ et deſignāt̉ tria p̄cepta ordinatia ad deū: que ſūt ī pͥma tabula. In hoc ꝙ dicit. Magnalia honoris eius vidit oculus eoꝝ. tāgit̉ ⁊ oſtēditur magnificētia maieſtatis. ad qd̓ ē pͥmū p̄ceptū: qd̓ ē de ado ratiōe ⁊ magnificentia diuie maieſtatꝭ. exo. .xx. Nō habebis deos alienos ⁊cͣ. In hͦ at̄ ꝙ dicit. Et honore vocis audierūt aures illoꝝ Oſtendit̉ honorificētia ipſiꝰ ꝟitatis ſeu ſa piētie filii. vox enī dei ē ip̄a ſapīa dei: ⁊ ſic iſtud ꝑtinet ad noticiā ⁊ reuerētiā ſapiētie ⁊ ꝟitatis. ad qd̓ datū ē ſcd̓m mādatū ordi nās ad deū ſ non aſſumes nomē dei tui in vanū. In hͦ aūt ꝙ dr̄ attendite ab oī īiquo oſtendit̉ deteſtatio malicie ⁊ iniꝗtatis. vt ip̄i eſſent fixi ī amore bonitatꝭ ⁊ reuerētia. Ad qd̓ eſt tertiū mādatum pͥme tabule. De ſanctificatiōe ſabbati. quia mandatū illud ſpūal̓r datum ē ad honorē diuīe honitatis vt hō vacet deo ⁊ quieſcat in ip̄o. ⁊ ſic de dit deus hēi poſt creationē an̄ peccatū tria mandata ſibi īdita ex cōditione ordinātia ad deū. vnū aūt dedit ad pximū.ſ. mādatū de dilectiōe ꝓximi. qd̓ ītelligit̉ ꝑ hͦ ꝙ dicit̉ Uni cuiqꝫ mādauit de ꝓximo ſuo. Scd̓m hͦ gͦ dd̓. ꝙ lex quātū ad p̄cepta ordinātia in deū ī pͥmo ſtatu. ⁊ ī iſto nō mutāt̉ quātum ad prima rōnem mādatorū vel p̄ceptorum. īmo illa tria erāt que mō ſūt: ſꝫ mutat̉ quan tū ad ordinē ad ꝓximū. Quia mō ſūt pl̓ra mādata ordinātia ad ꝓximū: tūc aūt vnuꝫ ſolū. ⁊ ratio huiꝰ ē: qm̄ ex ꝑte dei nō ē facta mutato īmo cū ip̄e ſit bonū īmutabile. ſi ali quid debet̉ eī ante peccatū eadē rōe ⁊ poſt nec debet mutari: ſicut nec ip̄e illud debitū ⁊ iō nō ē mutatio quo ad ordinatia ad deū in rōne pͥma debiti: ſꝫ cū ꝓximꝰ ſit mutatus ꝑ peccatū: quia factꝰ eſt ꝓnus ad malū. ideo mutata ſūt mādata ad ꝓximum. ita ꝙ tunc erat vnū ſolum: mō ſunt plura: ⁊ hoc eſt ꝙ ꝓximus ante peccatū nō erat īdigēs. vnde nō īdigebat pat̓ filio nec ecōuerſo: nec etiā erat ꝓnis ad malū: erat etiā ſcd̓m quendaꝫ modū īmortal̓. erāt etiā oīa coīa. Unde nō mādauit ꝙ vnꝰ ſuccurreret alij. ut filius pa tri nec ꝙ ſeruaret ſe ab occiſiōe. ſꝫ ſolum ꝙ eſſet dilectio ad ꝓximū. Mō āt ꝓpter iſtas ꝓnitates ad malum ⁊ corruptiōes ꝑ pcc̄m̄. mādātur plura ordinātia ad ꝓximū ſcilicꝫ ꝓhibitio furti: quia mō ē appropͥatio ⁊ non ante peccatū: ⁊ ꝓhibitio occiſionis: quia mo ē mortalis; ⁊ mō ē īordinatio volūtatis et inclinatio ad malū ꝑ peccatū. Qd̓ aūt non erat ⁊ iō plura mādabatur ad ꝓximū. Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ dēt eē eadē diſtīctio quo ad ꝓximū. quia ad quecūqꝫ tenet̉ hō poſt pccm̄ ⁊ ante ī bonis dico faciēdis: ⁊ malis vitan dis. Ad̓. ꝙ decalogus vt dictū ē ſupͣ ē ſcd̓m legē nature: ⁊ de dictamīe ipſiꝰ nͤ: ſꝫ ꝗddaꝫ dictat̉ ibi abſolutē. quiddā aūt ſb̓ ꝯditiōe. Natura enī boni dictat abſolutē ꝙ vnꝰ nō noceat alteri: ⁊ ꝓpter hͦ dicit vnicuiqꝫ man dauit de ꝓximo ſuo. ſꝫ nō hͦ mō vel illo erat mandare. Sil̓r naͣ dictat abſolutē oīa eſſe coīa. Aliqua ꝟo eē p̄pria iſtud dictat ſb̓ con dit iōe.ſ. ſtatus nature corrupte. Un̄ dictat ꝙ natura corrupta ſit appropriatio. ⁊ ſuper hͦ dictamē fūdant̉ iſta p̄cepta. Nō furtum faciēs. ⁊ alia que ſūt ad ſeruāda ordīatiōeꝫ circa hͦ. quia gͦ variat̉ dictamē nͤ ī natura bene īſtituta ⁊ ī naͣ corrupta: iō uariatur ⁊ p̄ceptū. ꝟa ē gͦ illa ꝓpoſitio ad quecūqꝫ ⁊cͣ. ſb̓ conditiōe.ſ. ſtatus nͤ corrupte. ꝑ hͦ idē patꝫ Iupiluūr liū ſol̓o ad ſcd̓am rōne ad idē. Ad illud qd̓ poſt querit̉ an ſint plura vel pauciora qͦ ad deum ⁊ ꝓximum dicēdū. ꝙ ex parte ꝓximi plurificatur decalogus et mutatur et hoc propter ꝓnitatē nature ad malum poſt pec catū. ⁊ ꝓpter miſeriaꝫ ⁊ īdigētiā noſtra. ex parte dei nō ſūt plura nec pauciora. Cū ip̄e ſit īmutabil̓: ⁊ debitū ordinatiōis hōis ad ip̄ꝫ īmutabile. Ad illd̓ qd̓ obr̄ ꝙ diſtīctō mādatoꝝ dēt eē ſcd̓m diſtīctionē vicioruꝫ dd̓ ꝙ non. īmo aliaʳ ⁊ alia rōe multiplicant̉ p̄cepta ⁊ uiciā. Peccatū enim accipit multi plicatione ex cauſis quibus ē auerſio a deo: ⁊ cōuerſio ad bonū cōmutabile. ⁊ ſecundū hͦ ē illa diſtīctio triū radicū peccati. pͥª. Io. 2. Per quas aīa auertīt̉ a deo ⁊ conuertit ad bonum cōmutabile. ⁊ ſcd̓m hͦ triplex eſt boᵐ ꝯmutabile: ⁊ illa diſtīctio. aīa enī auer ſa a deo ⁊ ꝯuerſa ad bonū cōmutabile aut cōuertit̉ ad bonū cōmutabile exterius. ⁊ hͦ ē bonū tꝑale: ⁊ iuxta hͦ ſumit̉ cōcupiſcētia oculorū: aut cōuertitur ad bonū cōmutabl̓e īferius. qd̓ ē delectatio carnis. et iuxta hoc ſumit̉ cōcupiſcētia carnis. aut cōuertit̉ ad bonū cōmutabile interius. qd̓ ē amor ꝓprie excellentie ⁊ elatiōis: ⁊ ab hͦ ſumit̉ 3ª radix que ē ſuꝑbia vite. Sil̓r diſtinctio capitaliū viciorū ſumit̉ penes auerſione aīe a deo: ⁊ cōuerſionē ad bonū ꝯmutabile: ⁊ hͦ uel per īordinationē factā in vi vegetabili. ⁊ ẜm hͦ ſumūtur duo uicia capitalia.ſ. gula ⁊ lux uria: ſꝫ differēter. quia gula ſumit̉ ſecundū īordinatione vis nutritiue. Luxuria ꝟo ẜm inrodīationē generatīe: ſcd̓m aut īordina tionē facta ī ſenſitia. Per huiꝰ auerſione ⁊ cōuerſionē ſumūt̉ alia duo.ſ. Ira ⁊ auariꝰ. ſcd̓m aūt īordinationem facta in rationali ſumūt̉ tria alia.ſ. Superbia īuidia accidia. quoꝝ diſtinctio alibi patebit. diſtinctio āt p̄ceptorum decalogi nō decurrit penes has uias. īmo penes rōeꝫ boni ut debiti: ut vide bit̉: ⁊ ideo nō ē diſtīctio p̄ceptorū ẜm diſtī ctionē viciorū ſeu radicaliū ſeu capitaliuꝫ. Ooſtea queri tur ſecūdū quā rōnē accipit̉ diſtin ctio p̄ceptorū decalogi. Et circa hoc plura incidūt dubitabilia. Utrū accipiat̉ ẜm fidē an ſecūdū caritatē. an ſcd̓m timore. an ſcd̓ꝫ beneficētiā ⁊ īnocētiā. an ſcd̓ꝫ affirmatiōeꝫ ⁊ negatione. an ſecūdū iuſticia. Queritur ergo utrū accipiat̉ ſcd̓m fidē diſtinctio decalogi. Ad qd̓ ſic. pͥª ad Thi. pͥº. finis p̄cepti ē caritas de corde puro: ⁊ cōſcīa bona: ⁊ fide n̄ ficta. Ergo cōſūmatio caritatꝭ ī p̄ceptis ē ex fide gͦ ex fide ē rō diſtīctionis ī p̄ceptꝭ decalogi. Itē ex hoc ꝙ hō credit ꝙ deus eſt trinitas: det honore patri ⁊ filio ⁊ ſpiritui ſancto. ſꝫ ꝑ hͦ diſtīguūt̉ p̄cepta pͥme tabule. qm̄ pͥmū ꝑ ordinationē ad patre cui vnitas. ſcd̓m ꝑ ordinationē ad filiū. 3ᵐ ordinat ad ſpirituꝫ ſactu: ⁊ hͦ ſcd̓m honorificētia ⁊ reuerētiaꝫ. Iteꝫ ex hͦ ꝙ credo ꝙ creauit homine ad ſimilitudinē ⁊ ymaginē ſuā. debeo proximo meo honorē ⁊ tenor illi in eis que p̄cipiunt̉ in ſecūda tabula: que ordināt ad proximum Ergo ex fide ſeu penes fidē ſumit̉ rō diſtī ctiōis decalogi. maxime ī pͥma tabula. ꝗa fi des diſtinguit īter ꝑſonas. Sil̓r ēt ex fide ſumit̉ rō debēdi: que obligat in p̄ceptis ad xximū. Ex hͦ enī ꝙ ꝓximꝰ eſt ad ymaginem debeo ip̄m honorare. debeo ēt ei beneface̓ ⁊ nō nocere. Ad oppoᵐ Tulliꝰ dic̄ ī retho rica. ꝙ religio ē que ſuꝑioris cuiuſda nat̉e. quā diuina uocat cultū cerimoniāqꝫ affert. Ex religiōe gͦ ē diſtinctio ī p̄ceptis de cultu diuīo. Sꝫ religio ē de iure naͣli: ſic̄ pꝫ ibidē. Ergo ex iure naͣli ē diſtīctio ī p̄ceptis deca logi: que ſūt ad cultū dei: nō gͦ ex fide. Itē ſi penes fidē ſumet̉ hec diſtīctio. gͦ tria pre cepta pͥme tabule: quibꝰ p̄cipit̉ honor exhi bedus trinitati: eſſent vnū p̄ceptū. hͦ auteꝫ falſū. Ergo cū ſit tria penes fidē n̄ accipit̉ horū diſtīctio. Maior pꝫ. qm̄ fides dictat ꝙ idē honor attribuēdus ſit patri filio ⁊ ſpui ſācto. Et ideo dr̄ Io. 5º. Qui nō honorificat filiū: nō honorificat patrem. gͦ ē honor coīs dictatus ꝑ fidē toti trinitati. gͦ nō ē horum diſtīcto ꝑ fidē. cū idē honor ip̄is ꝑſonis per fidē p̄cipiat̉. Diſtīctꝰ aūt ē honor ⁊ appropͥ atus ī illis tribus p̄ceptꝭ. Scd̓o querit̉ an ſcd̓ꝫ caritate deat accipi diſtīcto mādatoꝝ decalogi. Ad qd̓ ſic dic̄ Augꝰ. et Yſidorus. Ꝙ ī dilectiōe dei ⁊ ꝓximi pendet tota lex. Un̄ ſuꝑ exo. xx. dicit glo. Yſidori. ꝑat dn̄s Qoyſi legē īnocētie nr̄e: ⁊ agnitiōis ſue. q̄ ī decē ꝟbis cōſiſtit ſcripta ī tabul̓ lapideis digīto dei. tria ꝑtinent ad ꝯgnitione ⁊ di lectiōeꝫ trinitatꝭ. ſeptē ad dilectiōeꝫ ꝓximi quibus hūana ſociētas n̄ ledit̉. gͦ diſtīguūt̉ due tabule decalogi. ſcd̓m ꝙ duplex diſtin guit̉ dilectio dei.ſ. ⁊ ꝓximi. Et vult etiā ꝙ pͥma tabula diſtinguat̉ ſcd̓m amorē: ⁊ reue rentiā trinitatis. Ergo penes caritatē ſuīt h̓ diſtīctio. Ad oppᵐ obr̄ ſic. Si penes cari tate vel dilectione ſumit̉ h̓ diſtinctio. Cuꝫ no ſit niſi duplex dilectio ⁊ duplex mādaᵐ de dilectiōe. gͦ nō eſſent niſi duo mandata decalogi. Item Augꝰ in 8º libro de trin tate. Qui ꝓximū diligit cōſequēs ē vt deū p̄cipue diligat. ⁊ hͦ dicit ꝗa ꝓximꝰ ē ymago dei. Un̄ rō diligēdi ꝓximū ꝓuenit ex deo. eadē gͦē rō diligēdi deū ⁊ ꝓximū. gͦ māda tū de dilectiōe dei ⁊ mādatū de dilectione ꝓximi vnū mādatū ſūt. Si gͦ penes iſta eēt diſtīctio decalogi. gͦ totꝰ decalogꝰ eēt vnuꝫ mandatū. Item cū vna ſit dilectio dei et pximi. gͦ vnū mādatū. Tertio querit̉ an ſcd̓m timorē debeat accipi diſtīcto mādato rū. Ad qd̓ ſic. Ro. 8º. nō accepiſtis ſpiritum ſeruitutis iterū in timore. ſꝫ accepiſtis ſpm̄ adoptiōis filiorū. volēs ꝑ hoc diſtīgue īter lege̓ ⁊ euāgeliū. penes timorē ⁊ amorē. quia in lege erat timor. In euāgelio amor. timor gͦ mouebat ī lege. gͦ ſcd̓m motꝰ qui ſunt ex timore accipit̉ diſtīctio mādatoꝝ decalogi Ad oppᵐ ſic. Timor nō cohibet niſi manū ⁊ nō animū ſeu volūtatē. gͦ ēt h̓ decalogus no ꝓhibet niſi manū ⁊ non volūtatē. Ergo ſcd̓m hͦ illud p̄ceptū. Nō cōcupiſces nō eēt p̄ceptū decalogi. Preterea timor n̄ mouer niſi ad declinationē a malo. gͦ in decalogo nō eſſēt p̄cepta faciēdi bonū. Quarto q̄rit̉. vtrū ſcd̓m beneficentiā ⁊ īnocentiā ſumat̉ diſtīctio p̄ceptorū decalogi. Ad qd̓ ſic. hͦ p̄ceptū. Honora patrē ē p̄ceptū beneficētie. Alia aūt ad īnocētiā ꝑtinent: maxīe de illis que erāt ad ꝓximū. gͦ penes beneficētiam ⁊ īnocētiā ſumit̉ diſtīctio hoꝝ. Ad oppoª eadē ē virtꝰ oppoſitoꝝ vniꝰ ſic̄ faciendi al terius ſic̄ vitādi. gͦ ⁊ eadē lex. Ergo illo pre cepto quo ꝓhihet̉ Mechia p̄cipit̉ caſtimoīa ⁊ illo quo p̄cipit̉ honor ⁊ beneficētia patris ꝓhibet̉ ibi ⁊ honoratio ⁊ maleficētia erga ip̄ꝫ. Eodē gͦ mādato p̄cipit̉ beneficentia et īnocētia. nō ē gͦ penes h̓ diſtīctio. Quīto querit̉ vtrū ſcd̓m affirmationē ⁊ negatiōeꝫ hͦ ē iuſſione ⁊ ꝓhibitionē ſumat̉ h̓ diſtīcto. Ad qd̓ ſic. Cuilibet affirmatiōi oppoit̉ ſua negatio et ecōuerſo. gͦ cuilibet p̄cepto affir matīo erit prohibitio oppoſita ⁊ ecōuerſo. Si gͦ h̓ facit diſtīctionē erūt. xx mādata in decalogo. ⁊ nō ſolū. x. qd̓ ē falſū. 6º. q̄rit̉ vtrū accipiat̉ hec diſtīctio penes iuſticiam Ad qd̓ ſic. Iuſticia mouet ad debitū. vnde debitū ē de ītētiōe iuſticie. Precepta auteꝫ penes debitum diſtīguūtur. ſi gͦ ex iuſticia venit: ex iuſticia venit diſtīctio mādatorū. Cōtͣ. Si ītentio iuſticie reꝑta ī p̄ceptis.ſ. quia facit debitū facit diſtīctione p̄ceptoꝝ Ergo ſil̓r cū ītētio prudētie reꝑiat̉ ī mādatꝭ .ſ. electio. ⁊ ſit in ītētiōe p̄ceptorū decalogi Ergo penes prudētiā ſumet̉ diſtīctio deca logi: ⁊ ſi n̄. gͦ nec ſecūdū iuſticiā. Minor pꝫ .ſ. ꝙ electio ſit de ītētiōe legis. Qm̄ Augꝰ ī queſtionibꝰ no. ⁊ vet̓. teſ. dicit. Lex a lectiōe dicta ē vt de multis quid eligas ſcias. Itē h̓ iuſticia aut dicet̉ iuſticia general̓ aūt ſpe cialis. Si iuſticia generalis Sed eius actus ē declinare a malo ⁊ facere bonū. gͦ ſic eſſet diſtīctio decalogi. ꝙ q̄dā mādata facerent ſolum declinare a malo. Quedam ſolū ordi naret ad bonū. qd̓ fl̓m ē. imo vtrūqꝫ faciūt precepta decalogi. gͦ non ſcd̓m iuſticiā gene ralē ſumitur diſtīctio. Ideo nec ſcd̓m iuſti ciā ſpecialem. quoniam iuſticia ſpecialis ſeu ꝑticl̓aris ſolū ordīat ad ꝓximū. gͦ nec ſcd̓m ea accipit̉ diſtīctio decalogi. Sol̓o dd̓. ꝙ ſcd̓m forma boni vt debiti penes aīam ẜm .ſ. ꝙ ip̄a ē debitrix boni venit lex: ⁊ p̄cepta moralia. quia lex nihil aliud dic̄ niſi debitū boni actus. ſcd̓m ꝟo forma boni vt boni pe nes animā ē radix ꝟtutū. Un̄ ex virtute eſt actꝰ bonꝰ. Ex lege aūt fit debitꝰ: ⁊ ſic ſcd̓m ītētionē boni vt debiti ē acciꝑe diſtīctionē p̄ceptorū moraliuꝫ. Nota igit̉ ꝙ ē debitū deo: ⁊ ē debitū ymagini dei que ē ꝓximus Eo enī ꝙ ē ad ymaginē debemꝰ ei bn̄ficētiā et innocentiam. Debitum vero deo reſpici unt mandata ordinantia ad deum Debitū ꝟo ymagini reſpiciūt mandata ordinantia ad proximum. Secundum ergo multiplica tiōem debiti ad deum. eſt multiplicatio pre ceptorum ordinantium ad deū. Hec autem ītentio debiti tripl̓r ē. Creatura enī eo ꝙ ē effectꝰ dēt ſe deo. quia effectꝰ dēt ſe totū ſue cauſe. Cauſa aūt que deꝰ ē in triplici habitu dine cauſe ſe habet. Eſt enī vt prīcipiū ſeu vt cā efficiens. Itē ſe habet vt cā formal̓ exēplaris. Itē ſe habet vt cā finalis. Effi ciens cauſa. ē ipſe deus ſeu prīcipiū ratione potentie. Cā formalis ſeu exēplaris ratione veritatis. Cauſa vero final̓ ī rōne bonitatꝭ ſic gͦ ē debitū quo det ſe creatura deo ſicut prīcipio vel cauſe efficiēti. ⁊ debitū quo dēi ſe ei. ſicut cae formali vel exēplari et debitū quo debet ſe deo īquātū ē ca final̓. ⁊ ſcd̓m triplex debitū ſūt tria mādata pͥme tabule ordinātia ad deū. Primū oſtēdit debitū deo ſicut prīcipio ⁊ ce efficiēti. ꝗa illud mā datū ē de latrīa: vel adoratione diuīe maie ſtatis ⁊ vnitatis ⁊ cognitione eiuſdē: ⁊ hͦ ē illud mandatum. Nō habebis deos alienos Penes ꝟo debitū quo dēt ſe hō deo ſicut ꝟitati vel cauſe exēplari. ſumit̉ ſcd̓m māda tū.ſ. n̄ aſſumes nomē dei tui ī uanū. Nomē illud dicit̉ ip̄a ꝟitas quā nō debemus affir mare aliquo mō ī teſtimoniū noſtre locutio nis ſine cā. In tertio p̄cepto oſtendit̉ de bitū deo: ſicut cauſe finali. qd̓ debitū ē ꝙͣ ad appetitu ⁊ ītētionē bonitatꝭ ⁊ hͦ ē p̄cep tum de ſabbato. ꝙ ꝓpter hͦ ē vt aīa cōuer tatur ad ipſā bonitateꝫ ⁊ ī ip̄a quieſcat. ſic igit̉ quia ē triplex rō debēdi quo ad deum. Ideo tria ſūt mādata ordinatīa ad deum. Eſt ⁊ alia ratio diſtinguēdi iſta mādata or dinātia in deū. quia cōuerſio aīe ī deum eſt triplex.ſ. corde. ore. opere. In primo ergo mandato oſtendit̉ honor ⁊ reuerētīa ſcd̓m actū cordis. Cū dr̄ nō habebis deos alienos xcͣ. In ſecundo: ſcd̓m actū oris. In 3º oſtēdit̉ bonor ⁊ reuerētia in actu exterioris operis cū determīat̉ quies ī ſabbato. vt vacet aīa deo. h̓ enī ē ītētio ſabbati. Itē ſcd̓m appro priationē ſumit̉ alia diſtīctio. quia ꝑ primū mandatū oſtendit̉ vnitas ī deo: que appro priatur patri. Per ſcd̓m oſtendit̉ ꝟitas que priat̉ filio. Per 3ᵐ bonitas: que appro priat̉ ſpiritui ſancto. Quia 3ᵐ p̄ceptū ē de ꝗete ſabbati. quies āt ipſiꝰ aīe ē in ip̄a ſūma bonitate Itē alia diſtīctio ſumit̉ reſpiciē do diuinā latriā ⁊ hec diſtīctio. q. ſcd̓m alle gtoriā ſumit̉ ab Hugōe de ſancto vic. libro de ſacramētis. Deus enī ē reuerēdus tripl̓r. Eſt ęnim reuerēdꝰ in ſua naͣ. Eſt ēt reueren dus in hūana naͣ. Et ē reuerēdus in ꝓpria cōſcīa. Primū mādatū qd̓ eſt de adoratione reſpicit ꝙ reuerēdus ſit deus ī propria naͣ. Scd̓m mādatū reſpicit ꝙ ſit reuerēdus in hūana naͣ aſſumpta. unde ſēſus ē ſcd̓m glo. Nō aſſumes nomē dei tui ī uanū.i. n̄ credas p̄m purū hoīem. Itē reuerēdus ē ī ꝓpͥa cōſcīa: ⁊ ad hͦ ē 3ᵐ mādatū de ſabbato. et hͦ ē qd̓ dicit Hugo. Audi yſrael. h̓ nota obedi ētiā. deus tuus hic nota gratiā. deus vnꝰ ē. hic doctrinā. quaſi dicat. obediētiā exhibe. gram ītellige. ꝟitatē agnoſce. ip̄ꝫ adorabis hͦ ꝑtinet ad fidē: ⁊ ei ſoli ſeruies. hͦ pertinꝫ ad oꝑationē. Et ſb̓dit: Deū adorare ē totam mēte ad deuotionē ei ſb̓ſterne̓: ⁊ ip̄ꝫ prīciꝰ ⁊ finē oīs boni credere. et ſic vult ꝙ primū oſtēdit deuꝫ reuerēdū in naͣ ꝓpria. ſcd̓m in hūana naͣ. Un̄ dicit. Nō aſſumes nomē dei tui ī vanū. ī vanū ut dicit Hugo. aſſumere nomē dei: ē filiū dei uiſibileꝫ per hūanitatē factū creaturā eſtimare. In vanū quoqꝫ no mē dei aſſumūt qui filiū dei ad ſe miſſuꝫ: ⁊ pro ſua ſalutē īcarnatuꝫ cōtēnūt. quid eſt g dicē. Nō aſſumes nomē dei tui ī vanū.i. ſic̄ veneraris: ⁊ adoras ꝓpter hͦ ꝙ ab eo factꝰ es. ſic adora. ⁊ venerare propt̓ hͦ ꝙ ab eo re demptꝰ es: ī quo admouemur vt ītelligam eū nō ſolū adorādū in ſua diuinitate. ſed in humanitate qua nos redemit. Tertiū pre ceptū ē illud. Obſerua ſabbatū. Sabbatum hoīs qd̓ ei exteriꝰ ſeruādū p̄cipitur ſacramē tu ē iterioris. vbi mēs ſancta ꝑ bonā ꝯſcīaꝫ a ſeruitute peccati quieſcens ī gaudio ſp̄s ſancti iocūdatur Scd̓m aūt rōnē debiti ad proximū ſumit̉ diſtīctio mādatorū ord nātiū ad ꝓximū. Nota igit̉ ꝙ ī naͣ hoīs ſeu proximi qui factus eſt ad dei ymaginem eſt duplex rō debiti: ſcd̓m duo ī ꝗbus ē expreſ ſio diuini eē ī hoīe. quia ſicut ī diuino eē ē natura ⁊ ordo nͤ. nª ē ipſa diuina eſſētia or do nͤ ē ſcd̓ꝫ ꝙ vna ꝑſona oritur ab alia. ſic ī hoīe ē natura ⁊ ordo nature: ſcd̓ꝫ quē vnꝰ hō oritur ab alio: ſꝫ in angelis nō ē ita. Naꝫ vnus ex alio nō orit̉ ⁊ ſic in hoīe diuinū eē exprimit̉ ⁊ quātū ad eē eſſētiale uel naͣle ⁊ quantū ad eē ꝑſonale. Eſt igit̉ debitū ad proximum duplex. vnū ratione originis uel prīcipii. ⁊ quātū ad hͦ debitor ē filius patri quia ſcilicet ab ipſo orit̉ ⁊ penes hͦ debituꝫ ſumit̉ primū mādatū ordinas ad proximum qd̓ ē Honora patrē. Ex hͦ.n. ꝙ filiꝰ a patre ē dēt patri: ⁊ non pater filio. ⁊ hͦ dicit multi plicit̓ Hugo de ſancto vic. ī li. de ſacramētꝭ. Primū p̄ceptū ſcd̓e tabule ad patrē ꝑtinet homineꝫ ſicut pͥmum prime: ad patrem dn̄i vtrobiqꝫ paternitas preponitur. vtrobiqꝫ principii dignitas honorat̉. Eſt aliud debi tū ratione nature ad proximuꝫ: vt ⁊ penes iſtius multiplicatione ſumūt̉ alia mandata Debitū aūt iſtud ē dupl̓r. quia debitū uel ē ex parte debentis: vel ex parte eius cui dēt Ex parte debitoris reſpicit̉ actus triplex.ſ. actꝰ īterior ꝗ ē actꝰ cordis: ⁊ actꝰ exterior.ſ. actus oꝑis exterioris ⁊ actus medius: ⁊ hic eſt actus oris.ſ. loqui: quia loqui conſiſtit ex interiori intentione ⁊ exteriori ꝓlatione. Loqui enī ē cū ītentione ꝓferre. propter hͦ ē debitū triplex ex parte debentis. quia eſt debituꝫ ex parte actꝰ cordis: ⁊ ex parte iſtiꝰ debiti ſumūtur duo mādata.ſ. Non cōcupi ſces vxorē ꝓximi tui: ⁊ non deſiderabis do mū eius. Eſt etiā debitū ex parte oris qd̓ ē loꝗ̄ ⁊ penes illud ſumit̉ vnū mandatū.ſ. nō falſu teſtimoniū dices. Eſt ēt debituꝫ ex parte actꝰ exterioris: ⁊ penes illud ſumū tur alia.ſ. non occides: nō furtū facies. non mechaberis ⁊ diſtinguunt̉ iſta penes naͣm cui debemꝰ. debitū enī ex parte nͤ cui debe mus ſic ꝓcedit. quia circa naturā eſt eſſe et bene eſſe. Ad eē ē cōiūctio aīe cū corpore cōtra hͦ ē mors ⁊ occiſio. ⁊ quātū ad hͦ dēt homo ꝓximo cōſeruationē eē: ⁊ penes iſtud debitu ſumit̉ hoc mādanū. Nō occides qd̓ .ſ. ꝓhibet mortē vel occiſione ſeu deſtructi on nature ī ꝓximo. ⁊ ſic ī illo precepto eſt expreſſio debiti quantū ad eē nature. vt ſal uetur in proximo. Scd̓m aūt ꝙ debitū r̄ſpi bene eē nature ī ꝓximo ſunt alia duo. Naꝫ bene eſſe duo reſpicit.ſ. multiplicatiōem et ſuſtētationē. Cultiplicato nͨ ē ꝑ ordinataꝫ ⁊ debitā coniūctionem uiri ⁊ mulieris. Su ſtētatio ꝟo ē ꝑuictū. Penes gͦ debitū quātū ad bn̄ eē qd̓ reſpicit multiplicationeꝫ nat̉e ꝑ debitā ⁊ ordinatā cōiunctionē uiri ⁊ mu lieris: ſumit̉ illud p̄ceptū. Non mechaberis quia hͦ p̄ceptū ꝓhibet īordinationē que eſt cōtͣ hiꝰ multiplicationē. Penes aūt debituꝫ quātū ad bene eē quo ad ſuſtentationem n̄ ſumit̉ illud p̄ceptū. Nō furaberis. qd̓ ꝓhibet cōtractione rei aliene. Nā ip̄a aīa miſera ꝑ peccatū cecidit in duplicē miſeriā mortis.ſ. ⁊ defectꝰ ſeu īdigētie. ꝗa cecidit ī miſeriaꝫ mortis. ex hoc habet ꝙ nō pōt ſaluari in ſe ip̄a. ſed requirit in alio ſaluari ꝑ cōiūctionē viri ⁊ mulieris. quia ꝟo cecidit in defectuꝫ ⁊ īdigētiā Ex hac parte venit appropͥatio tēporaliū: quibus ip̄a indiget ad ſuſtētatio ne ſui: alioquī ip̄a deficeret: ⁊ īordinationē cōtra hiꝰ apprepͥationē ꝓhibet ī hͦ mādato Nō furtū faciēs. Quia gͦ ī genere n̄ ē acci pere debitū niſi aut ad deū: aut ad ꝓximū: ⁊ ad deū tribus modis ad ꝓximū. aut rōne originis aut rōne nͤ. ⁊ hͦ aūt quātū ad eſſe: aūt quātū ad bn̄ eē. Ex ꝑte debitoris uel cui dēt Iō tot ſūt p̄cepta ī uniuerſo: ⁊ ſe habēt iſte diſtīctiones ex parte debitoris: ⁊ ex ꝑte eius cui dēt: ita ꝙ vna īcludit aliā: ⁊ eſt ſic̄ cauſa alterius. Et iō vna accipit̉ ꝑ ſb̓diuiſi onē vnius mēbri alteriꝰ. Quia ꝟo natura poſt lapſū ī duplicē cecidit miſeriā.ſ. corru ptionis ⁊ vite. Ideo hꝫ ꝓnitatē in nobis ut ſaluet ſe in alio. ⁊ ad hͦ ē motꝰ cōcupiſcētie nec ſumꝰ dn̄i iſtius motꝰ. ⁊ ꝗa cecidit in mi ſeriā vite oportuit ꝙ haberet domuꝫ ⁊ ter ras ⁊ alia temporalia per que ſuſtētaretur Et quia ī has duas miſerias cecidit homo. iō mirabilis ē īclinatio ipſiꝰ cōcupiſcētie ut ſe ſaluet ī alio. Et ad habēda tēꝑalia ꝑ que ſuſtētet̉. ⁊ ideo geminat̉ mandatu cōtͣ appe titū uis generatiue: ꝑ quā ſaluet ſe in alio ⁊ cōtra appetitū tēporaliū. Ita ꝙ ꝓhibetur volūtas ⁊ actꝰ ī vtroqꝫ.ſ. Non concupiſces vxorem ꝓximi tui. h̓ volūtas Nō mechabe ris hic actus generatiue Nō deſiderabis domum ⁊cͣ. hic ꝓhibet̉ volūtas vel appetitꝰ tēporaliū in uolūtate ſolū. Nō furtū faciēs. hic ꝓhibetur actus illius ꝓnitatis.ſ. rapaci tas vt dicit glo. in exo. xx. Ad illud gͦ qd̓ querit̉ an̄ penes fidē accipit̉ diſtīctio man datorū dd̓. ꝙ nec penes fidē: nec penes alia accipit̉: ſꝫ ſolū penes rōne debiti. vt uiſum ē nec ſecūdū aliquā differētiā vel rōnē ꝟtutꝭ accipit̉. quia ex alia rōne ē ītētio: ⁊ differē ꝟtutū et p̄ceptoruꝫ. Ad rōnes ꝟo quibus oſtēdit̉ ꝙ penes fidē accipiat̉ h̓ diſtinctio dd̓. ꝙ ī p̄ceptis duo attendenda ſūt.ſ. diſtī ctio ⁊ executio. Diſtīcto cōſequit̉ differētiā debiti actꝰ deo vel ꝓximo. ⁊ ideo penes rō nē debiti accipit̉. Ad executione aūt ipſorū requirit̉ fides. prudētia. timor ⁊ caritas. In ſticia. ſed differēter. quia fides et prudētia mouēt ad executionē ipſorū ex ꝑte cognitīe practice: differēter tamē. quia fides mouet ad īpletionē p̄ceptorū rōne finis.ſ. oſtendē do finē. Prudētia ꝟo que ē ꝟtus politica re ſpic̄ ducētia ad illū finē.ſ. circūſtatiā actuū Ex ꝑte āt effectiue mouēt alia ſꝫ differēt̓qm̄ timor mouꝫ īchoatiōe Sap̄. pͦ. Iniciū ſapie e timor dn̄i. Iuſtiª ꝟo mouet ſic̄ ī ꝓgreſſu uel executiōe. Caritas ꝟo mouꝫ ī ꝯſūmatiōe. ꝗꝛ iſta tria attēdūt̉ ī impletiōe mandatorū.ſ. īchoatio. progreſſus. uel executo. ꝯſūmatio. ⁊ ſic ex iſtis nō pendēt mādata qͣꝫᵐ ad diſtī ctionē: ſꝫ quātū ad īpletionē: uel īchoatiōeꝫ. ꝑgreſſū ⁊ cōſūmationē. ⁊ ſic virtꝰ nō effic̄ diſtinctionē mandatoꝝ ſed īpletione. Ꝙ gͦ obr̄. ꝙ ex fide ē diſtīctio ꝑſonarū: ⁊ hono ris trinitatis dd̓. Ꝙ cum h̓ ē rō debiti que hiꝰ diſtīctionē facit ⁊ nō fides niſi ex conſe quēti. Un̄ rō honoris vt debiti r̄ſpectu ma ieſtatꝭ ī patrē. ꝟitatis ī filio. bonitatꝭ in ſpū ſācto: facit hiꝰ diſtīctionē ꝑ ſe. Ad illd̓ qd̓ obr̄ de caritate dd̓ ꝙ caritas mouet ad pre cepta quātū ad cōſūmationeꝫ nō quātū ac diſtīctionē. Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ nō ſit niſi vnū p̄ceptū caritatis. ꝗa vna dilectio ē rō alterius dd̓ ꝙ ꝟtus reſpicit forma boni vt boni. Et quia forma boni eadē ē ī dilectiōe dei ⁊ ꝓximi. Ideo vna ē virtus caritas que reſpicit dilectionē dei ⁊ ꝓximi: non tamen unū p̄ceptū: quia p̄ceptū reſpic̄ rōeꝫ debiti. debitū aūt vnū nō ē: ſꝫ duplex: quia alio eſt amor debitꝰ deo: ⁊ ꝓxīo debitꝰ. ⁊ lꝫ vna ſit ro alterius. tamē ex alia rōne dēt hō amorē deo ⁊ ꝓximo. quia deo dēt amorē ſic cauſe pxīo ꝟo ſic̄ effectui fco ad ymagineꝫ. Quia gͦ debitū duplex. iō p̄ceptū duplex. Ad illd̓ qd̓ obr̄ de timore dd̓. ꝙ timor nō mouet ad p̄cepta niſi quātū ad impletionē: ⁊ hͦ quātū in īchoatione. Ad illud qd̓ querit̉ an pe nes beneficētiā ⁊ īnocētiā ſumat̉ dd̓. ꝙͣ nō Iouātū hiꝰ. ſꝫ ī quātū bn̄ficētia ⁊ īnocentia cadūt ſb̓ debito vel cōtrario. Ad qd̓ obr̄ ꝙ illo qͦ p̄cipit̉ honor ⁊ beneficētia patris phibet̉ īhonorato et ībeneficētia erga ip̄ꝫ hd̓. ꝙ hoc ꝟum eſt: ſꝫ ex hͦ nō ſequit̉ ꝙ nō di ſtīguūt̉ p̄cepta ſcd̓ꝫ īnocētiā ⁊ beneficētiā Cuia p̄cepta beneficētie et īnocētie n̄ dāt̉ reſpectu eiuſdē. Preceptū eniꝫ de īnocētia q̄ ē ī ꝓhibitiōe furti nō ē reſpectu eiꝰ p̄ciſe reſꝑcū cuius ē p̄ceptū de bn̄ficētia honoris parētū. Ad illd̓ qd̓ querit̉ an penes iuſti ciā ſumit̉ hec diſtīctio dd̓. ꝙ iuſticia ⁊ ē lex ⁊ ē virtus: nec ē eadē rō ipſiꝰ ſcd̓m ꝙ ē lex ⁊ ſcd̓m ꝙ virtus. Iuſticia enim ſcd̓m ꝙ lex dicit debitū actꝰ. Iuſticia aūt ſcd̓m ꝙ uirtꝰ dicit executionē debiti actꝰ: ⁊ ſic debitū n̄ cōſequit̉ iuſticiā ꝟtutē: ſꝫ ſcd̓m ꝙ ē lex et iō nō penes iuſticia ꝟtutē ſumit̉ diſtīctio pre ceptoꝝ. ⁊ ꝓpt̓ hͦ n̄ valꝫ vlteriꝰ oppoſitio ꝙ penes prudentiā debet accipi: quia fundat̉ ſuꝑ hͦ ꝙ diſtīctio horū accipiat̉ penes iuſti cia ⁊ ꝟtutē. Et ſic patet ſolutio. Conſequenter queri tur de ſufficiētia numeri decalogi. An.ſ. in pluribus vel paucioribus debeat poni. Ad qd̓ ſic pͥª Io. 2º. Omne qd̓ ē ī mūdo aut ē co cupiſcētia carnis. aut cōcupiſcētiā oculorū. aūt ſuꝑbia vite. Sic̄ gͦ ꝯtīgit peccare dua bus pͥmis cōcupiſcētiis: ita ⁊ 3ª. ſicut ergo ī p̄ceptꝭ decalogi ꝓhibet cōcupiſcētiā carnis Cu dr̄: Nō cōcupiſces vxore ꝓximi tui et cōcupiſcētia oculorū cū dr̄. Nō deſiderabis domū ꝓximi tui. Et ſicut penes iſta ſumun tur duo mādata: ſic penes tertiā.ſ. ſuꝑbiam vite dēt accipi aliqd̓ mādatū ī qͦ ꝓhibe̓tur cōcupiſcētia honoris vel excellētie que ē ſu perbia vite: ⁊ ſic deberent eē plura ꝙ ſint. Si dicat̉ ꝙ dēt ꝓhiberi cōcupīa ſequēs īfectionē original̓ culpe. vn̄ rōne īfectiōis ē ꝙ ꝓhibet̉ cōcupīa. tūc obr̄. infectio non ē ſicut dicūt niſi in parte vegetabili: ẜm quā traſfundit̉ peccatū originale. vn̄ ſolum eſt īfectio ſcd̓m concupiſce iā generatīe. hec gͦ ſola ſequit̉ illā īfectionē ⁊ nō cōcupīam do mꝰ uel poſſeſſionis alicuiꝰ. ip̄a gͦ ſola debet ꝓhiberi qd̓ ē falſū. gͦ nō ualꝫ illa rō. Itē ſic̄ ex ꝑte ipſiꝰ vis cōcupiſcibil̓ ē peccare ſcd̓m actu ⁊ affectū: ita ex ꝑte iraſcibil̓: actus aūt iraſcibilis ē occide̓ ⁊ iſte ꝓhibet̉. Affecꝰ aūt ē ira. gͦ ī decalogo dēt ira ꝓhiberi. ſi gͦ non ꝓhibet̉. gͦ ē īſufficiētia ī decalogo. Itē cir ca occiſionē ē factū ⁊ ītentio facti. factū āt bene pōt fieri.ſ. qd̓ ſit intentione iuſticie. ſicut ē ī iudice. male aūt fit ab eo ꝗ occidit ītētione vīdicte: ſic̄ ē homicida: ⁊ ſic actus occiſionis bene pōt fieri ⁊ male. ⁊ circa ip̄ cōtīgit peccare. circa ꝟo intētionē ſemꝑ eſt peccatū. Un̄ occiſio ītētionis ſiue affectꝰ ſꝑ ē peccatū. quia cū dico ītētionem occidendi pono ꝙ intentio ſolū terminet̉ ad occide̓. hͦ aūt ſolum ē ī illo qui occidit ex libidine. ſi gͦ actꝰ pōt eſſe bonꝰ ⁊ malꝰ: ītentio ꝟo ſemꝑ ē mala. gͦ magis dēt ꝓhiberi affectꝰ ul̓ ītētio occiſiōīs ꝙ actꝰ: ⁊ ſi nō ꝓhibet̉. gͦ ē ī ſufficiē tia p̄ceptorū. Itē lex facit differētiā inter uolūtariū homīcidā: ⁊ ī volūtariū. ꝗa voli taº cōcedit remediū.ſ. ciuitates refugii. ſic̄ pꝫ Numeri 25º. Et tamē vtrobiqꝫ erat actꝰ occidēdi. gͦ magis eſtimat̉ ſcd̓ꝫ lege affectꝰ occidēdi qͣꝫ actꝰ. gͦ magis dēt ꝓhiberi volū tas qͣꝫ actꝰ. aut inſufficiētia ⁊cͣ. Itē ſic̄ circa Mechiā ꝯtīgit peccare actu et affectu: ⁊ ſic et qd̓libꝫ mādatū. gͦ circa qd̓libet mandatū dēt eſſe ꝓhitito de actu ⁊ de affectū ſic̄ cir ca hͦ. Itē ſi cōtīgit peccare ꝑ īordīatiōeꝫ ad deū ⁊ ꝑ īordinationē ad ꝓximū. ita ēt ꝑ īordinatione ad ſeip̄m. ſicut qn̄ aliꝗs pcc̄at ꝑ moleſtiā carnis: ille deturpat ſeip̄m. ſꝫ de calogus tm̄ duas ꝓhibet pͥmas īordīatiōes no gē ſufficiēs cū tertia dēt ꝓhiberi. Itē detrahere ꝓximo graue peccatū ē. ⁊ tn̄ non uidet̉ in aliquo mādato: ꝗa detrahere nō occide̓. nō ē mētiri. Un̄ nō ꝓhibetur ī iſtis. gͦ det̉ eē aliqd̓ mādaᵐ de ꝓhibitiōe hiꝰ. vel erit īſufficiētiā ī decalogo. Itē quidā act ē malus de ſe vel ſcd̓m ſe: quidā ſolū malus ex radice: que ē ītētio. ſic̄ ē ieiuniū ypocrita rū: quoquomō ſit actꝰ malꝰ: ſemꝑ ē radix pe ior actu. hec aūc radix ē affectꝰ ſiue ītentio. Ergo dēt ꝓhiberi circa quēlibet actū. Ad oppoᵐ oſtendit̉ ꝙ debent eſſe pauciora. In actu enī cōtinet̉ volūtas. actus enī non eſt bonus vel malus: niſi ꝗa volūtariꝰ. Un̄ dic̄ Damꝰ. Ꝙ actus īuolūtarii nō ſunt digni re muneratione: nec ſupplicio. vn̄ nec lauda biles nec vituꝑabiles. ſi gͦ p̄ceptū ⁊ ꝓhibi tio nō ſūt de actu: niſi ꝗa volūtariꝰ: ꝓhibē do actu ꝓhibet volūtariū. gͦ ſuꝑfluit ꝓhibi tio volūtatꝭ ſiue affectiōis ī decalogo. ⁊ ſic Nō cōcupiſces nō dēt eē mādatū decalogi Itē volūtas actꝰ cā eſt. ꝗa actus ex volū tate ꝓcedit: ſꝫ ꝓhīta cā ꝓhibetur effectus. gͦ prohibita volūtate ꝓhibet̉ actꝰ. gͦ ſuꝑfluūt mādata que ſūt de prohibitiōe actuū. Itē mach̓. 5º. Si uideris muliereꝫ ad cōcupiſcen dū eā iā mechatꝰ es ī corde tuo. Nūꝗd ſil̓r qui uidet̉ equū ad cōcupiſcēdū eū: furatus ē eū. conſtat enī ꝙ no. gͦ uidemꝰ ꝙ quedā con cupiſcētia facit actu. quedā no. ſic̄ velle me chari facit mechiā. ꝓhibita gͦ concupiſcētia mechādi. Cū dr̄ Nō cōcupiſces vxorē ⁊cͣ. Su ꝑfluit ꝓhibito de actu mechādi ⁊ ita n̄ me chaberis. h̓ n̄ dēt eē mādatū decalogi. Iteꝫ Ro. 7º. Cōcupiſcētiā neſciebā eē peccatū ni ſi lex diceret. Nō cōcupiſces. Glo. Bona eſt ē lex que dū cōcupīam ꝓhibet: oīa mala pro hibet. gͦ ꝓhibita cōcupīa generali ꝓhibent̉ oīa mala. dd̓ˢ gͦ Nō cōcupiſces: ꝓhibēt̉ oēs mali actꝰ. ⁊ ita ſuperfluūt oīa mādata alia. Sol̓o. Ad euidētiā maiorē huiꝰ q̄ſtiōis. ītel ligēdū ē ꝙ lex decalogi triplicem hꝫ comꝑa tioneꝫ.ſ. ad triplicem lege.ſ. ad lege nature. ad legē grē: ⁊ ad legē fomitꝭ. Ad legē nat̉e cōꝑat̉ ſicut habes Ro. 7º. Cū gētes que legē non habēt naͣliter ea que legis ſunt faciunt ip̄i ſibi ſūt lex: quia oſtēdūt opus legis ſcrī ptū ī cordibus ſuis. Et comꝑatio ad legem nature que ē ſcripta ī corde hoīs Ꝙ ſimil̓r coꝑet̉ ad lege gr̄e habet̉ per glo. ſuꝑ illud p̄s. Lex domini īmaculata cōuertēs animas Glo. Sua diſtīctiōe corrigēs ⁊ ad xp̄i grām mittens. Ecce ꝙ habet cōꝑationē ad legem gratie. Aliter enī ad gratiā n̄ mitteret. Ad legē fomitꝭ repͥmedā coꝑat̉ ẜm ꝙ habetur 2º cor. 3º. Lr̄a occidit ſpūs auteꝫ viuificat. Glo. Nō dr̄ lr̄a occidēs: eo ꝙ lex mala ſit. ſꝫ quia ꝑhibēs peccatū non iuſtificat hominē: ⁊ ſic ꝓhibēdo peccatū cōꝑatur ad legē fomitis. ⁊ Ro. 5º. Niſi habūdauit delictum. Glo. Fre natꝰ ē cōcupiſcētie fluuiꝰ Sed nota dr̄iaꝫ harū cōꝑationū. quia cōꝑat̉ ad legē nature manifeſtādā. vt.ſ. q̄ erat occulta ꝑ tenebras peccati manifeſtaret̉. Un̄ Augꝰ ī q̄ſtionibꝰ vet̓. ⁊ no. teſ. ꝑata ē lex vt que ſciebant̉ au ctoritatē haberēt. et que latere ceperāt ma mifeſtarēt̉. Ad lege aūt gr̄e cōꝑat̉ teſtifi cādo. quia ē ī ſignū gratie. Ad legē autem fomitis vel peccati cōꝑatur cohercendo. et iuxta iſtas tres cōꝑationes ſumut̉ tria que attēdūt̉ in decalogo.ſ. numerꝰ. ordo. modꝰ. Scd̓m pͥmā cōꝑationē ſumit̉ numerꝰ. ſcd̓m ſcd̓am ordo. ſcd̓m etiā tertiā modꝰ tͣdendi. numerꝰ gͦ decalogi eſt ex lege nͤ reſpiciente ſtatū nͤ corrupte. Et ſcd̓ꝫ hoc duplex ē dicta mē legis natural̓ vt dictū ē. Dictat enī du plex debitū ad deū.ſ. ⁊ ad ꝓxīmū qui ē yma go dei. Vlctamē nͤ debiti ad dn̄i neceſſariū ē triplici rōne. quia comꝑatur creatura ad deū tāqͣꝫ ad ſuū prīcipiū ſeu cām efficienteꝫ. formale ⁊ finalē. Et iō cuꝫ quilibet effectua debeat ſe ſue cāe ē debitu creature ad deuꝫ rōe cauſe efficiētis: ſcd̓m rōnē cauſe formal̓ exēplaris. tertiū rōe finalis. Primū eſt rōne vnitatꝭ prīcipii. Scd̓m rōne ꝟitatis. Tertiū rōne bonitatis. ⁊ ſcd̓m hͦ triplex dictamer nature accipit̉ triplex mādatū ordinās ad deū. Primū qd̓ ē de cultū ⁊ adoratiōe re ſpicit vnitate prīcipii. quia debituꝫ cultus vel honoris reſpicit ipſam vnitatē ſeu prī cipiū. Scd̓m de reuerētia ꝟitatis quia debi tum reuerētie reſpicit ꝟitatē. Debitū auteꝫ vacationis uel ſanctificatiōis reſpic̄ bōita tē. ⁊ penes illud ſumit̉ tertiū mādatum de ſabbato vt dictū ē prius. Dictat ēt natura debitū ad ipſā ymaginē dei que eſt ꝓximus ymago aūt nō habet debitum niſi ab exem plari. Aut gͦ ī ymagine que eſt ꝓximus erit debitū rōne vnitatis ſeu prīcipii. vel rōne bōitatis. vel ꝟitatis: cuiꝰ ē ymago. quia hō ymago ē trinitatis. Et iuxta iſta debita ſu mūt̉ mādata ordinātia ad ꝓximū. Debituꝫ rōne prīcipii ē debitū honoris. ⁊ penes illd̓ ſumit̉ pͥmū mādatū ordinans ad ꝓximuꝫ.ſ. Honora patrē ⁊cͣ. Pater enī ē prīcipiū filii: ⁊ iō pater ē iſtud debitū honoris principii. Penes ꝟo debitū qd̓ debet̉ ꝓximo ration ꝟitatis ſumitur ratio illiꝰ mādati: nō falſū teſtimoniū dicēs. Reuerēda enī ē ꝟitas qͣꝫº ad ꝓximū: cū ſit ymago ꝟitatis que ē filius Penes ꝟo debitu ſanctificationis ⁊ amoris bonitatis ſumūt̉ alia tria mādata.ſ. nō occi des ⁊cͣ. Debitū enī rōne bonitatis obligat n̄ ſolū ad ſanctificādū ⁊ ad amādū bōitatem in exēplari: īmo ēt in ymagine ⁊ illud debi tum bonitatis quantū ad pximū triplex eſt quia ē bonū qd̓ reſpic̄ ꝑſona: et bonū qd̓ re ſpicit ſpēm: ⁊ bonū qd̓ reſpicit ſuſtētationē Boᵐ qd̓ reſpic̄ ꝑſona. ē vita ꝓximi: ⁊ penes debitu illius boni ſumit̉ illud mādatū. Nō occides. Bonū qd̓ reſpic̄ ſpeciē ē bonū mul tiplicationis ſpei. Et ad h̓ cōcurrit ordīata cōiūctio viri ⁊ mulieris. ⁊ rōne debiti ordi nis illius boni qd̓ eſt in ꝓpagatione ſpeciei ſumit̉ hͦ mādᵐ. Nō mechaberis. Bonū ꝟo ſuſtētatiōis: qd̓ venit ex defectu nature re ſpicit appropͥationē. Un̄ ratio huiꝰ ē appro priatio rerū neceſſariarū ad ſuſtētādū naꝫ: A penes debitū illiꝰ boni ſeruandi ſumitur hͦ mādatū. Nō furtum facies. Un̄ ſic̄ debi tn̄ deo eſt ratio prīcipii. ꝟitatis bōitatis ſic triplex iſtud debitū ymagini. Et circa h̓ ſu mutur iſta mādata. quia vero naͣ corrupta facta eſt ꝓnaͣ ad malu. Sunt aūt quedā ma la que vident̉ licita rōne alicuiꝰ neceſſitatꝭ Quedam ſecūdum ſe ſunt mala ⁊ prona ad vtraqꝫ. Ideo lex reſpiciēs naturā corruptaꝫ nō ſolū manifeſtauit mala ſcd̓ꝫ ſe: ſꝫ ēt mala occulta. que vidēt̉ licita. Que ꝗdē ſūt decī pientia ſb̓ ſpē neceſſitatis: ⁊ ideo expreſſit de illis ⁊ ꝓhibuit ea. Hec aūt ſūt Cōcupīa vroris aliene: ⁊ cōcupiſcētia poſſeſſiōis ali ene. Mirabil̓r.n. fit cōcupīa prona ad iſtas cōcupiſcētias: ꝓpter duplice miſeriā ī quā cecidit ꝑ peccatū.ſ. ꝓpter miſeriā ⁊ ꝓpter corruptionē ſiue morteꝫ: quia enī cecidit in corruptionē valde appetit ſaluari. in alio ꝑ generatiōeꝫ: quia ꝟo cecidit in defectū uite ⁊ languoris. Iō appetit valde vt ſuſtentet ſe: ⁊ ideo fit duplex ꝓhibitio voluntatis.ſ. circa appetitū multiplicationis ſpeī qui eſt appetitus generatīe: et circa appetituꝫ re aliene ꝓpter ſuſtētationē. Ictus aūt iſtarū cōcupiſcētiarū ꝓhibētur tāꝙͣ mala ſecūdū ſe: ⁊ māifeſta ī duobus p̄ceptis. ⁊ ſic ex lege nature reſpiciēte natura corruptā ē ſufficie tia numeri in decalogo. Ad rōnes gͦ dd̓. ꝙ tot ſufficiūt ſecūdū nature dictamē: nec ē aliqd̓ genus debiti qd̓ nō cōtineatur hic. Sꝫ qd̓ obic̄ ꝙ hic det ꝓhiberi cōcupiſcētia honoris uel excellētie ſeu ſuꝑbia uite. Dd̓ ꝙ in oī actu ꝓhibet̉ vel p̄cipitur ſua volūtas de illis tamen cōcupiſcētiis erat neceſſaria ꝓhibitio expreſſa: que poterat deciꝑe ſb̓ ſpē neceſſitatꝭ. hec aūt erat due.ſ. cōcupīa carīs ⁊ cōcupīa oculoꝝ: ſꝫ nō ita ē de ſuꝑbia vite: ⁊ iō nō fuit neceſſe ꝙ expreſſe prohibetur. Ad illd̓ qd̓ obr̄ de ira dd̓: ſic̄ dicit Damꝰ Ira ē audax vīdex leſe cōcupīe: ⁊ ſic ira eſt motus ſequēs cōcupīam. Quia ſi ꝓhiberet̉ hō a cōcupīa ſtatim iraſcit̉. ⁊ iō in cōcupīa ꝓhibet̉ ira. quia rō iraſcēdi ē a cōcupīa. ꝗa gh̓ ꝓhibet̉ cōcupīa. Iō ⁊ ira ī hͦ ꝓhibetur ⁊ īſinuat̉. Ratio ꝟo ꝓhibitiōis expreſſe cō cupīe ē occultatio mali ſb̓ ſpē neceſſitatis. AId alid̓ de occiſiōe dd̓. ꝙ ī ipſo actu occi dēdi ꝓhibet̉ ip̄a ītētio vel volūtas. Unde cū dr̄. Nō occides: nō ſolū ꝓhibet̉ īiuſte oc cide̓: ſꝫ etiā volūtas iuſte occidēdi que ſꝑ eſt mala. Un̄ ꝓprie nō pōt dici ꝙ iudex habet ītētionē occidēdi. īmo ītētionem cōſeruādi iuſticiā ⁊ cōſeruādi rē publica. Ad illud qd̓ obr̄. quare n̄ ꝓhibet̉ īordinatio hoīs ad ſe ip̄m. Dd̓. ꝙ in ordine hoīs ad deum: ⁊ ad ꝓximū ītelligit̉ ad ſe ip̄m. Un̄ mādatū ordi nās ad ſe hoīeꝫ: colligit̉ ex his que ordināt hoīeꝫ ad deū ⁊ ad ꝓximū. Un̄ ille ꝗ polluit ſe ip̄m facit cōtra mādatū ſanctificationis ſcd̓ꝫ ordinē ad deū. ⁊ cōtra illd̓ n̄ mechari qd̓ ē ad ꝓximū. ꝗa ī oꝑe carnis nō dēt aliꝗs vti nō ſua. vnde ſi al̓r fac̄ preuaricator eſt p̄cepti. Nō mechaberis. Sil̓r ille ꝗ mētit̉ cōtra ſe facit cōtra debitū ꝟitatis ad deuꝫ: ⁊ ad ꝓximū. Et ſic ī iſtis ītelligit̉ ordo ad ſe. Un̄ ſicut nō ē alqd̓ mādatū de dilectiōe ſui. quia ī dilectiōe dei ⁊ ꝓximi ītelligit̉ di lectio ſui: ſic nō dēt eē hic. Ad aliud dd̓. ꝙ ꝓhibitio de detractatiōe habet̉ ī ꝓhibi tione furti. Preceptū enī illud. Non furtuꝫ faciēs ē de adiūctis ad eē ꝑſone. ⁊ ab hͦ hēt ronē illud p̄ceptū. quia ſic̄ dr̄ ꝓuerbioꝝ 22 Meliꝰ ē nomē bonū qͣꝫ diuicie multe. Fama aūt ē de adiūctis ad eē ꝑſone. Ideo ꝓhibitō in famīe uel detractionis ad illud p̄ceptum reducit̉. Ad illd̓ qd̓ obr̄ de malo ex radi ce quare n̄ ꝓhibet̉ ibi. Dd̓. ꝙ ꝓhibitio mali ex radice. ſicut ē ieiuniū ypocritarū quantū ad rōnem p̄cepti reducit̉ ad p̄ceptuꝫ de ſab bato. qd̓ quidē ē ad hͦ vt aīa cōuertatur ad bonū ſuꝑius.i. deū: ⁊ non ad īferiora ꝓpter ſe. Et iō ꝑ illud qd̓ habet̉ quātū ad rōnem p̄cepti habet̉ ꝓhibitio huiꝰ. forma autē ſeu expreſſio p̄cepti euāgelio reſeruat̉: ⁊ hͦ ꝗa malū illud ē ſolū malū interiꝰ ſcd̓m aūt for mā legis nō dēt eē expreſſio talis mali. ſꝫ ei expreſſio euāgelio reſeruat̉ p̄ter qͣꝫ de dua bus cōcupiſcētiis que dicte ſūt: et hͦ ꝓpter dictā cauſā Et per iſta patet ſolutio ad oīa argumenta. querit̉ de Conſequenter digterentia aſſignatiōis numeri decalogi. quia a diuer ſis diuerſimode aſſignat̉. Ad qd̓ ſic leni tici. 26º. Decem mulieres ī vno clibano co quēt panes. Eficiꝰ dicit ī glo. x. mādatorum lr̄am cuſtodiri ⁊ impleri. Dignū ē ex qͦ obi ſic. ſi illud dignū ē hoc ēt dictat naͣ: ſꝫ māda tū de ſabbo nō det īpleri ſcd̓m litterā. gͦ n̄ ē de decē mādatis decalogi. ⁊ hͦ ē etiaꝫ qd̓ ſubdit ī glo. nec mādatū ſabbati cōtrariuꝫ ē quāuis enī. x. mādatꝭ inſertū ſit nō tamen ex illis ē. quo gͦ ſūt decē mandata. Et dic̄ Si āt ſpeciale mādatū ponimꝰ. Ego ſū dn̄s deꝰ tuꝰ ꝗ eduxi te de terra egypti. ⁊cͣ ꝑfem̄. x. mādatoꝝ nuerū īuēiemꝰ. hͦ gͦ ē unū mādatū ſcd̓m Eficiū: ⁊ nō mādatū de obſeruatione ſabbati. Iteꝫ Iero. ſuper Oſee. x. Propter duas īiquitates. he due īiꝗtates contͣ duo decalogi p̄cepta: in quibus dr̄. Ego ſuꝫ dn̄s deus tuus: ⁊ nō erunt alij tibi dii p̄ter me. Ergo iſta ſunt duo mādata decalogi. Ad oppoᵐ Augꝰ ſuꝑ exo. querit̉ Quomdo decē p̄cepta legis ſūt diuidēda. vtrū ſint qͣtuor vſqꝫ ad p̄ceptū de ſabbō: que ad deū ꝑtinēt ſex aūt reliquā: quorū primū ē Honora prēm tuū ⁊ matre: que ad hominē ꝑtinent̉. an po tius illa tria ſūt: ⁊ iſta ſeptē. Qui enī dicūt illa quatuor eſſe: ſeꝑant qd̓ dictū ē. Nō erūt tibi dii alij preter me. vt aliud p̄ceptum ſit. Nō facies tibi ydolū ⁊cͣ. ubi figmenta colen da ꝓhibēt̉ ⁊cͣ. Et reſpondet mihi āt ꝯueniē tius. videt̉ accipi illa tria ⁊ iſta ſeptē. ꝗa ⁊ trinitate uidētur illa que ad deum ꝑtinent inſinuare. ⁊ qd̓ dictū ē. Nō erūt tibi alij dii p̄ter me. hͦ ip̄m ꝑfectius explicat̉ cū ꝓhibēt̉ figmēta colenda. Augꝰ gͦ ponit primum eſſe mādatū. Nō habebis deos alienos. ⁊ iſtud no faciēs tibi ſculptile. neqꝫ adorabis vllaꝫ ſimilitudine. ponit totū vnū eſſe mandatu Ergo n̄ ſūt duo mādata ſicut poſuit Iero. Hec illd̓ ego ſū ⁊cͣ. ē pͥmū mādatū ſic̄ poſuit Eficiꝰ. ſed ꝯtrariū huiꝰ dicit Origenes. xx. exo. in glo. Primū mādatū Nō erūt tibi dii alieni p̄ter me. Et ſequit̉. nō facies tibi ydo lū neqꝫ vllā ſil̓itudīeꝫ ⁊cͣ. h̓ oīa ſil̓ putāt ꝗdā vnū eē mādatū. ꝙ ſi ita cōputet̉ nō comple bit̉ numerꝰ decē mādatoꝝ. Eſt gͦ pͥmum mādatū. Nō erūt tibi dii alieni preter me. Scd̓m. Nō facies tibi ydolū: nec vllā ſimili tuginē ⁊cͣ. Ergo ſcd̓ꝫ ip̄m erūt uel ſūt qͣtuor mādata in pͥma tabula: ⁊ ſex in alla ſcd̓ꝫ ꝟo Augꝰ ſolū tria. que trinitate vidēt̉ inſinua re. Itē Augꝰ videt̉ eē contrarius ſibi ip̄i. Quia ī q̄ſtionibꝰ vet̓. ⁊ no. teſ. dicit ī duabꝰ tabul̓. x. ꝟ̓ba ſcripta dicūt̉ que. x. ſenſus ſūt. deinde dic̄. Nō ſint tibi dii alieni p̄ter me Primū ꝟbū hͦ ē. ⁊ ſb̓iec̄. Nō facies tibi ullaꝫ ſimilitudine ī celo ſurſū: ⁊ in terra deorſū. neqꝫ in aqua que ē ſb̓ terra. Deinde adiecit 3º. Nō aſſumes nomē dei tui ī vanū. hͦ ē. nō ī mēdacio nomē dei tui aſſumas vt peieres ꝑ illud. deīde quarto loco dic̄: ſabbatū dn̄i dei tui ſeruabis ⁊ non faciēs in illo vllum opus ſeruile. hec qͣtuor ꝟba ad deuꝫ proprie ꝑtinēt: ⁊ ī pͥma tabula ꝯtinēt̉. ſcd̓m hͦ ergo cōtrariat̉ ſibi quātū ad mādata pͥᵉ tabule. quia dixit ī auctoritate pͥma: ꝙ tantū ſunt tria. Sil̓r dicit illa eē vnū mādatū. Non ha bebis deos alienos. ⁊ n̄ facies tibi ſculptile ⁊cͣ. h̓ aūt dicit illa eſſe duo. Sil̓r quātū ad mādata ſcd̓e tabule videt̉ ſibi cōtrariꝰ. ꝗa ī auctoritate p̄cedenti poſuit duo mandata eē. Nō cōcupiſces vxorē ꝓximi tui. Et non deſiderabis domū illius. Contrariū dicit in queſtiōibꝰ no. ⁊ vet̓. teſ. In hac auctoritate quia dicit cōſequēter reliqua h̓ ſūt. Primi ꝟ̓bū ē honora patrē ⁊ matrē. Scd̓ꝫ. Nō occi des. Tertiū. Nō fornicaberis. Quartū. Nn̄ furaberis. Quītū. Nō falſū teſtimoiū dices Sextū. Nō cōcupiſces quicqͣꝫ ꝓximi tui. gͦ cō trariat̉ ſibi quātū ad numerū ⁊ quātuꝫ ad diſtīctiōeꝫ mādatorū ſecūde tabule. Itēꝫ ẜm Origenē. Qui pōit qͣtuor mādata ī pͥma tabula ſūt unū mādatū. Nō cōcupiſces vxo rem. Et nō deſiderabis domū. ſcd̓m autem Augꝰ in glo. ſuꝑ exo. xx. ſūt duo. Alioquī nō eſſēt ſepteꝫ ī ſcd̓a. Un̄ dic̄ decreuiſſe uidet̉ cōcupīaꝫ vxoris aliene a cōcupīa rei aliene quādo vtrūqꝫ ſic cepit. Nō cōcupiſces vxo rem ꝓximi tui Nō cōcupiſces domū ꝓximi tui. ⁊ huic adiūxit cetera. Nō āt cū dixiſſet Nō cōcupiſces vxorē ꝓximi tui. huic anexit alia dices. neqꝫ domū eius neqꝫ agrum eius ⁊cͣ. ſꝫ oīa apparet h̓ eē cōiucta. q. vno p̄cepto ꝯtēta ⁊ diſc̄ta: ab illo qͦ uxor noīata ē. Que rit̉ gͦ quis verius dixit. vtruꝫ Origenes an Augꝰ. Ad qd̓ ſic. p̄cepta nō diſtinguūt̉ niſi aut ſecūdum materia. aut ſcd̓m formā. Pe nes quid gͦ aſſignauit Augꝰ differētiā ⁊ pe nes quicqͣꝫ Origenes. Si dicat̉ ꝙ Origenes facit differētiā ſcd̓ꝫ materiā. qd̓ patet quia ponit duo eē p̄cepta. Nō habebis deos alie nos. Et non faciēs tibi ſculptile. ⁊ h̓ non eſt differētia niſi ſcd̓m materiā: h̓.n. ꝓhibetur duplex ydolatria. vna quā adoratur creat̉a vt dn̄s. Sicut quidā adorāt ſolē ⁊ lunaꝫ ⁊cͣ. Alia que nō habet creaturā vt deū ſꝫ habet figmētū ⁊ ymaginē dei. ⁊ iſtā adorat. ⁊ hec n̄ ē differētia niſi penes materiā. ſꝫ ſi ſic. cū gͦ hͦ qd̓ dico. Nō cōcupiſces vxore ꝓximi tui ⁊ hͦ qd̓ ē. Nō deſiderabis domum illius ⁊cͣ. differant ſcd̓m materiaꝫ. Ergo debent eſſe duo mādata ſcd̓m Origenē. Ergo male po ſuit illa eē vnū mādatū. Sil̓r ſi dicat̉ ꝙ Augꝰ diuidit p̄cepta penes formā. Et hoc pꝫ ꝑ hoc qd̓ ponit iſta eē vnū mādatū. Non habebis deos alienos. ⁊ non facies tibi ſcul ptile ⁊cͣ. ꝓpter ꝙ eadē ē rō formal̓ vtrobiqꝫ. cū gͦ eadē ſit rō formalis in iſtis. Nō cōcu piſces vxorē. Et nō deſiderabis domū. Er go ſcd̓m ipſū Augꝰ debet eē vnū mandatū g male ponit illa eē duo vt viſū eſt. Iteꝫ videt̉ ꝙ Origenes dicit ꝟum: ponēdo duo eſſe mādata. Non habebis deos alienos. Et n̄ facies ſculptile. Et Augꝰ falſū dd̓ᵇ ꝯtͣriū quia duplex ē ydolatria. vna que het crea turā vt deū. alia que habet figmentum vel ymaginē dei quā adorat. Si gͦ ratio differes e qua creatura vt deus adorat̉: ⁊ quā figu rat̉ deus: ⁊ nō ſolū ſcd̓m materiā differens. īmo etiā penes formā. gͦ iſta ſūt duo manda ta formal̓r: cū ī pͥmo ꝓhibeatur pͥª ydolatria in ſcd̓o ſcd̓a. Sol̓o dd̓. ꝙ multipl̓r contī git aſſignare diſtīctione ⁊ nūerū decalogi. vno mō reſpiciēdo diſtīctione in ſcriptiōe. hͦ ē ſicut ſcripta fuerunt in tabul̓ lapideis. Ilio mō pōt eē diſtīctio reſpiciēdo formam p̄cepti. Tertio mō quantū ad ronē p̄cepti. ⁊ hͦ dupl̓r. vel quātū ad rōnem materialē: vel quātū ad formalē. Illi gͦ ꝗ r̄ſpiciēbāt diſtīctionē. pͥmo mō dixerūt. ꝙ quīqꝫ erāt ī vna tabula. quīqꝫ in alia. Et ꝓbat iſtud per illud qd̓ dicit apl̓us Ro. 13º. Ubi ānumerāt̉ ſolū quīqꝫ: que ſūt vniꝰ tabule. Cū dic̄. Qui diligit ꝓximū legē īpleuit. Nā nō adultera bis. Nō occides Nō furaberis. Nō fl̓ꝫ teſtīo niū dicēs Nō cōcupiſces ⁊cͣ. Et ſic reſpexit Ioſephus diſtīctionē mādatorū decalogi. dic̄ ꝗn̄qꝫ erāt ī una tabl̓a. qn̄qꝫ ī alia. ⁊ficiꝰ āt reſpexit diſtīctionē mādatorū ẜm formā p̄ceptorū. vnde quia vidit ꝙ ſabbatū habꝫ ſignificātiā ⁊ figurale ē. ⁊ cū determīatiōe tēporis. ⁊ vidit alia p̄cepta decalogi ſtare ⁊ ꝑpetua eē. ⁊ ſeruanda ſcd̓m oē tempꝰ. Io dixit ꝙ p̄ceptū de ſabbato non erat de illis ſolū reſpiciēs formā mādati p̄dicta. Sed di ſtiguit tria p̄cepta ī pͥma tabula ordinātia ad deū: ⁊ remouet ſabbatū. ſic ſcd̓ꝫ triplicē actū latrīe. quia colimꝰ deū corde: ⁊ ſcd̓m hͦ ſumit̉ pͥmū mādatū.ſ. h̓. Ego ſū dominꝰ deꝰ tuꝰ ⁊cͣ. Nō habebis deos alienos. Itē coli mus deū ꝑ reuerētia in oꝑe. Et ſcd̓ꝫ hͦ ſuīt̉ illud ſcd̓m mādatū. Nō facies tibi ſculptile Itē colimꝰ deū ī ore: ⁊ ſic ſumit̉ 3ᵐ mādatū qd̓ eſt n̄ aſſumas nomē dei tui ī hanū. Or genes aūt reſpic̄ rōeꝫ materialē p̄ceptorum Sꝫ e materia triplex.ſ. maͣ nat̉ e. ⁊ materia artis: ⁊ maͣ rationis. ſcd̓m maͣm nͤ ⁊ artis diſtinxit pͥmū. Nō habebis deos alienos. A ſcd̓o qd̓ ē Nō facies tibi ſculptile. ⁊ hͦ ē qd̓ dicit Ego ſū dominꝰ deus tuꝰ: nō ē p̄ceptū ſꝫ ratio p̄cepti quare deꝰ dēt adorari. Diffe rūt enī p̄dicta duo illo mo: quia duplex eſt ydolatria. vna qua adorat̉ creatura ut de ⁊ hͦ ꝓhibet̉ ī pͦ mādato. Non habebis deos alienos. Alia qua adorat̉ figmentū ſicut eſt in ſculptili. ⁊ hͦ ꝓhibet̉ ī illo. Nō facies tibi ⁊cͣ. Un̄ ydolatria ē ī maͣ nͤ: ⁊ hͦ ꝓhibet̉ in pͦ ydolatria ī materia artis. ſic̄ ī figmēto vel ymagine ꝓhibet̉ in ſcd̓o. Scd̓ꝫ ꝟo materiā rōnis reſpicit et diſtīguit in ſecūda tabula ſicut dicimꝰ ꝙ genꝰ ē materia ſpēi. ⁊ quia ē eadē maͣ ratiōis ī duobꝰ p̄ceptis de cōcupi ſcētiis. quia.ſ. vtrobiqꝫ vnū genꝰ. Iō dixit illa eē vnū mādatū. Et ſcd̓m aſſignationeꝫ Origenis qͣtuor ſūt mādata ī pͥma tabula. vnū ē de reuerētia ꝟitatis eſſētie. hͦ.ſ. Non habebis deos alienos. Scd̓m ē de reuerē tia maieſtatis. que appropͥat̉ patri.ſ. hͦ. Nō facies ⁊cͣ. Tertiū ē de reuerētia ꝟitatꝭ: que appropͥat̉ filio.ſ. hͦ. Nō aſſumes ⁊cͣ. Quartuꝫ qd̓ ē de ſanctificatiōe ſabbati: ē de reuerēᵍ ⁊ ſanctificatione bonitatis que appropͥat ſpiritui ſancto. ⁊ ſic ſecūdū ip̄m pꝫ diſtīccō Augꝰ aūt reſpexit rōeꝫ formalē p̄ceptoꝝ ⁊ quia ſcd̓m triplex debitū ſe habet creat̉ a ad deū. Ideo ī pͥma tabula tria ſūt mādata ſcd̓m ip̄m: ⁊ dicit vnum mādatum eē. Non habebis deos alienos. Et n̄ facies tibi ſcul ptile. formaliter enī nō differūt. vnde dixit in glo. ſuꝑ illud. xx. exo. vbi dictū ē. Nō erūt tibi diī alieni p̄ter me. pꝫ huiꝰ rei diligēteꝫ executione eē in his que ſb̓iecta ſūt. Quo enī ꝑtinet. Nō faciēs tibi ydolū nec vllam ſimilitudinē ⁊cͣ. vbi ad id qd̓ dictū eſt. Nō erunt tibi dii alieni p̄ter me. Sil̓r p̄cepta ſcd̓e tabule cōſiderat ſcd̓m rōne formaleꝫ: Nō cōcupiſcē aūt vxorem. Et nō cōcupiſce̓ poſſeſſionē: nō ſolū differūt materialiter. ẜ etiā formaliter. quia ad vī aliā ꝑtinet con cupia carnis. que ē cōcupia vxoris ⁊ concu pīa oculorū: que ē cōcupīa poſſeſſiōis aliene Prima enī ꝑtinet ad vī generatiua. Scd̓a ad vim ſenſitiuā: ⁊ ideo pōit duo mādata de illis cūcupiſcētiis. ⁊ ꝓpter hͦ patet ſol̓o cuiuſdā ratiōis: que oſtendit ꝙ ſecundum Augꝰ n̄ den̄t h̓ poni duo eē mādata. ⁊ ꝑ hͦ etiā habet̉ ītellectꝰ rationū ⁊ cōtͣrietatum apparētiū. Sꝫ qd̓ obr̄ ꝙ Augꝰ ꝯtͣriat̉ ſibi ꝑ hͦ qd̓ dicit in libro de queſtionibꝰ veteris et no. teſ. dd̓. ꝙ Augꝰ aliquādo loquit̉ ſcd̓ꝫ opinioneꝫ propriā. ⁊ ſic loquit̉ in glo. ſuper exo. xx. vbi dic̄ ꝙ tria pͥme tabule. trinitatē videtur īſinuare. Aliquādo ꝟo loquit̉ ſcd̓ꝫ opiniōēꝫ alienā. ⁊ ſic loquit̉ ī qͣſtionibꝰ vet̓. ⁊ noui teſ. vnde multociens loquit̉ ſecūdū opiniones aliorū narrando qd̓ alij dixerūt. Hoc habito que s diſtīctione decalogi quantū ad ordinē. Ad qd̓ ſic obr̄ querēdo cum ſint quedā p̄cepta ex parte cordis. q̄daꝫ ꝟo ex ꝑte oꝑis. vt dcm e. querit̉ que ſint priora naͣl̓r. Si dicat̉ ea q̄ cordis naͣl̓r priora ſūt. Ergo īcōueniens eſt ordo ī ſecūda tabula. quia ibi ordināt̉ ultīo. mādata ex ꝑte cordis.ſ. que ſūt de ꝯcupiſcē tiis. Prīo autē oꝑis mādata ſi dicat̉ ꝙ pͥora ſūt naͣl̓r ea que oꝑis ſūt. Ergo īcōueniēs eſt ordo ī pͥma tabula. quia pͥmo ponūt̉ mādata ex parte cordis ⁊ oris. Ultimo mandata ex parte operis. ex quo videtur ꝙ nullus ſit or do in decalogo. Item vl̓iora ſūt precepta negatīa qͣꝫ affirmatiua. quia negatiua obli gant ſꝑ ⁊ ad ſemꝑ. Affirmatīa ꝟo ſemꝑ. ſꝫ n̄ ad ſemꝑ. Ergo pͥus debent poni ꝓhibitiōes que negatiue ſūt qͣꝫ p̄cepta affirmatīa. ergo male ordinat̉ in ſecunda tabula preceptum de honore patris. an̄ alia que negatiua ſunt Itē exo. xx. Sic ordīat mādata de ꝯcupiſcē tiis ꝙ pͥus odrinat̉ ꝓhibito cōcupiſcētie do mus: vel poſſeſſiōis ꝓximi. deīde prohibitio concupīe vxoris ꝓximi. In deutrinomīo ꝟo facit ecōuerſo. Ergo hic uel ibi male ordīa Itē cōcupīe q̄ ſūt de rebus eiuſdē nature debēt ſimul ordinari. Que aūt ſunt rerū di uerſe nº. debēt īuice̓ diſtingui ⁊ n̄ comiſce ri. gͦ ꝓhibitio cōcupiſcētie poſſeſſionū debꝫ ſimul ordinari. gͦ male īterponit exo. xx. con cupiſcētiā vxoris que ē rei alterius nature. inter cōcupīam domꝰ ⁊ cōcupīam agri: ẜui ancille. bouis ⁊ azini. cū domꝰ bos ⁊ azinus ⁊cͣ. ad poſſeſſionē ꝑtineāt. vxor āt n̄. Iuxta hͦ querit̉ utrū ordo p̄ceptoꝝ qui eſt in pͥma tabula: ſit ratio ordinis p̄ceptorū in ſecūda ⁊ oſtendit̉ ꝙ ſic. quoniam p̄cepta pͥᵉ tabule ꝑtinent ad deū vel ordināt. Precepta autē ſcd̓e ordinat ad ymagine dei que ē ꝓximus ſed nō eſt ordo in ymagine: niſi ſic̄ educitur ab exemplari. gͦ eſt ordo in p̄ceptis ſecunde tabule que ordināt ymaginē dei ſcd̓m ordi nē ſeu rōnem ordinis: qui ē ī prima tabula. Item rō diligēdi ꝓximū ē a dilectiōe dei Non enī diligit̉ ꝓximus niſi ꝗa ymago dei Ergo debita ꝑtinentia ad dilectionem de ⁊ ꝓximi que ſūt ſecūde tabule debent ordi nari: ⁊ ſcd̓m debita ꝑtinentia ad dilectiōeꝫ dei que ſūt pͥme tabule. Ordo igit̉ qui eſt ī pͥma tabula ē rō ordinis: qui ē ī ſcd̓a. Sol̓o dd̓. ꝙ ordo decalogi ſuītur ꝑͤ cōꝑatione ad lege gr̄e ad quā manifeſtādā ordīat̉ decalo gus: ⁊ ideo ſcd̓m hac cogationē dr̄ teſtimo niū. vnde ſcd̓m ꝙ magis manifeſtat ⁊ teſti ficat̉ illā: ordinātur eius mādata. Lex gr̄e ē lex fidei de qͣ habet̉ Ro. 3º. Ubi gͦ ē gloria tio tua; excluſa ē. ꝑ quā legē. factorū?. no. ſed per lege fidei. Lex aūt fidei reſpicit fidē trinitatis in deo ⁊ fidē aſſūpte hūanitatis a deo. Ordo in prima tabula ē ſcd̓m ordinē fidei triū in ſe: ſic pater enī ē principiū filii ⁊ vterqꝫ ē prīcipiū ſpūs ſancti. ꝗ ab utroqꝫ ꝓcedit. pater gͦ ē prīcipiū ad alias perſonas Primū gͦ mādatū qd̓ ē de adoratiōe: eſt de honore patris ratione principii. Scd̓ꝫ ꝟo eſt de honore qui dēt exhiberi ip̄i ſapīe ve ꝟeritatiˢ que appropͥatur filio. Tertiuꝫ re ſpicit cōformatione ad ſp̄m ſanctum. vnde reſpic̄ honore ſāctificationis ſp̄s ſcī. qd̓ ſig nificat̉ per ſabbati ſāctificatiōen. In ſcd̓a ꝟo tabula ē ordo ſcd̓m ordinē trinitatis. co ꝑādo ad ymaginē: quia debitū ē ad ꝓximū rōe huiꝰ ꝙ ē ymago trinitatis. ⁊ cum hͦ eſt ille ordo cū fide hūanitatꝭ aſſūpte. Ratio gͦ paterni honoris ymaginata que ē ratione prīcipii: ē rō ad primū p̄ceptū ſecūde tabl̓e. qd̓ ē de honore patris. Penes aūt rationeꝫ filial̓ honoris: qui ē honor ꝟitatis ⁊ cuꝫ fide hūanitatis aſſūpte. ſumūtur alia qͣtuor p̄ci pta. Ratio ꝟo ymaginata honoris ſpiritꝰ ſancti: ⁊ ſanctificationis eiuſdeꝫ ē ratio ad duo vltīa mādata que ſūt de cōcupiſcētiiꝫ De pͥmo illud planū ē quia pater habet ī ſe rōnem prīcipii: ⁊ ideo honorandꝰ a filio. Ideo rō paterni honoris ymaginata q̄ erat in pͥmo. ē rō ad illud mādatū ꝗ honor erat rōe prīcipii. Ideo pͥmo ordinat̉ iſtud p̄cepª Ratio aut filialis honoris eſt ratio ad alia qͣtuor hͦ mo. quia filiꝰ dei deus ⁊ hō. ꝗa ꝟo filius dei deus eſt. ꝟitas ē. Et impēdit̉ ei ho nor rōne ꝟitatis. Et iuxta hͦ ſumit̉ debituꝫ ꝟitatis ad ꝓximū. qui ē ymago filii dei qui ꝟitas eſt. et penes illud debitū ſumit̉ iſtud mādatū. Non falſū teſtimoniū dices. Roe aūt huiꝰ ꝙ filius dei hō ē quo aſſūpta hūa nitāte ⁊ rōne fidei illiꝰ ſumūtur tria. rōne enī hūanitatis aſſumpte efficitur proximꝰ ꝯformis ipſi filio dei ī naͣ aſſumpta. ⁊ rōne buiꝰ cōformitatꝭ teneor ei et debeo ſeruare ipſā naturā. ⁊ ea que faciunt ad multiplica tionē iſtius ſpēi vel nature. ſic̄ eſt ordinata viri cōiūctio cū muliere que ē ī matrimoio: ⁊ cōſeruare etiā ipſa adiucta ꝓximo ad ſui ſuſtētationē. ⁊ ſic ſecundū triplex debitum ſe hꝫ hō ad ꝓximū rōe hūanitatis aſſumpte a xp̄o. Penes primū debitū ſumit̉ illud mā datū. Non occides. Penes ſcd̓m ſumit̉ illd̓ Nō mechaberis. ꝗa mechia ē cōtra ordīatā cōiūctionē viri ⁊ mulieris. Penes vero 3 debitū. ſūitur illd̓ mādatū. Nō furtū facies quia furtū ē ꝯtractatio rei aliene. Ratio āt honoris ⁊ ſanctificationis ſp̄s ſancti eſt ro ad duo vltima mādata de cōcupīa. quia cō cupīe iſte maxime uexant anima ⁊ auferūt quiētē. Et ideo ro ꝓhibitionis iſtarū concu piſcētiarū ē a rōe mādati de ſabbo. ꝗa mā datū illud ē de quiete aīe in ſpū ſancto. Nō ordinātur gͦ p̄cepta ſcd̓m has differentias: affirmatm̄ ⁊ negatm̄. ſed ſcd̓m ꝙ ducūt ad gratiā. Et quia humanitas pͥus duc̄ ī gr̄aꝫ et māifeſtatiōeꝫ gr̄e qͣꝫ diuinitas. Quia per humanitate venimus ī cognitionē diuitat ⁊ iō illa tria p̄cepta ī quibꝰ ē rō debitiʳ a ra tione debiti filial̓ honoris rōne humanitatꝭ aſſumpte p̄cedūt iſtud. Non falſuꝫ teſtimo niū dicēs. Sil̓r et illorū triū īuicem ꝑ iaꝫ dicta planus eſt ordo. Ad illud qd̓ obicit̉ de cōtrarietate ordinis ī deut̓. ⁊ exo. dd̓. ꝙ cōcupīa rerū ſeu epulētiarū aliquādo mouꝫ ad cōcupiſcētiā mulieris. aliquādo ē ecōuer ſo. alquādo ꝟo mixte ſūt iſte cōcupīe. Cum gͦ lex nihil relīquat qd̓ pertineat ad ſalutem. vt ſignificet ꝙ opulentia aliquādo mouet ad voluptatē uel concupīam carnis. Prius pōit ī exo. Gādaᵐ de ꝓhibi tiōe ꝯcupīe reꝝ ſic̄ domꝰ. Deīde cōcupīa mulierū. quia ergo deūt̉ ē reſolutoriꝰ legis. iō ibi facit ecōuerſo ⁊ ut et oſtēdat ꝙ aliqn̄ voluptas mouet ad rerū cōcupīaꝫ. Sil̓r etiā vt ſignificet: ꝙ ſūt aliqn̄ mixte iſte cōcupīe īterponit in medio cōcupīe rerū. In exo. Mādatū de ꝓhibitiōe concupīe mulieris. Et per dicta ſoluuntur omnia obiecta. Poſt hec queritur de diſtinctionē decalogi quātū ad modum tradendi. Querit̉ gͦ pͥmo. vnde hͦ ꝙ quēdaꝫ ſūt p̄cepta affirmatiua. quedam negatiua. Quare non oīa negatīa uel oīa affirmatīa. Itē pͥmo p̄cepto pͥme tabule. tria addūt̉ .ſ. ro. cominatio. ꝓmiſſio. Ratio cū dic̄. Qui eduxi te. Cōminatio. ꝑ hͦ qd̓ dicit Uiſitans iniquitatē patrū in filiis. Promiſſio. ꝑ hͦ qd̓ dicit. Faciens miſericordiā in millia his qui diligūt me. ⁊cͣ. Sꝫ nō īuenit̉ ꝙ h̓ tria addāt̉ alijs. Querit̉ gͦ vn̄ hͦ. Item ſcd̓o p̄cepto addit̉ coīnatio. quare n̄ ſil̓r ro. uel p̄miſſio dicit̉ enī nō habebit inſontē qui aſſūpſerit nomē eius fruſtra. Iteꝫ 3º addit̉ ſola rō. dr̄ enim ſex diebus oꝑatus ē deus in alijs nō. vnde hͦ. Itē ī pͥmo p̄cepto ſcd̓e tabule po nitur ꝑmiſſio. cū p̄cipit̉ de honore patris. vt ſis longeuus ſuper terrā: querit̉ g. vn̄ hͦ Itē quēdā p̄cepta dicūt̉ īdicatiue. quēdā imꝑatīe. Precepta affirmarīa dicūt̉ īꝑatīe. Uude ī3º mādato pͥme tabl̓e dic̄. Memēto ⁊cͣ ⁊ ſil̓r ī pͥmo 2ᵉ. Honora patrē ⁊cͣ. Negatīa aūt dicūt̉ īdicatīe. querit̉ vn̄ hͨ. Item in aliquibus ē ꝓhibitio actus: ⁊ affectꝰ: ſeu vo lūtatis. ī aliquibꝰ no. dico ſcd̓m formam. et modū tradēdi p̄cepta. q̄rit̉ gͦ vn̄ hͦ. Sol̓ o dd̓ ꝙ decalogus hꝫ cōꝑatione ad lege fomi tis cohercēda ⁊ reprimedam. ⁊ penes iſtam cōꝑationē accipit̉ modus tradendi p̄cepta decalogi. ſicut dictū ē. A lege enī fomitꝭ ꝓnt tas ē ad quā cobercedā dat̉ lex. Hec autem pnitas triplex ē ex fomite. vna ē ex defectu nature. alia ē ex corruptiōe nͤ. 3ª ex conſuetu dine. h̓ enī triplex ꝓnitas ad malū eſt ex fo mite. quia feruor cōcupīe fomitꝭ cōtingit. ul ex ꝓnitate īflicta. ſicut ē illa que ē ex defcū nature. vel ex ꝓnitate cōtracta q̄.ſ. ē ex cor ruptione nͨ uel acquiſita. que.ſ. e ex cōſuetu dine. Prima ꝓnitas. reſpicit neceſſaria. vn̄ ab illa ꝓnitate ē appetitꝰ īordinatꝰ neceſſa rii ad multiplictiōem nͤ: ⁊ ad ſuſtētatiōeꝫ Hec aūt ꝓnitas facit modū differētē ſcd̓m affectū ⁊ actū. vn̄ ſcd̓m hāc ē differens phī bitio affectꝰ: ⁊ actus. ⁊ hͦ eſt quia naͣ ꝓpter defectū ſuū ⁊ miſeriā vite habꝫ ꝯpulſioneꝫ ad ſupplēdū ſuū defectū ⁊ qͦ ad multiplica tione ⁊ ſuſtentationē. ⁊ ꝗa mirabil̓r ē appe titus ⁊ inclinationͤ ad iſta. ⁊ ideo ꝓnitas iſta facit. ꝙ in quibuſdā ꝓhibet̉ affectus ⁊ actus. Pronitas aūt contracta ex corrup tiōe nͤ reſpicit preter neceſſariū ul̓ ſuꝑfluu Un̄ ab iſta ꝓnitate ē appetitꝰ inordinatꝰ p̄t neceſſarii ul̓ ſuꝑflui. et ex hͦ eſt natura ꝓna ad cōmittendū malū. ⁊ omittendū bonum. Et ideo ꝓnitas iſta facit differentē moduꝫ ī p̄ceptis. ſcd̓m iſtas differētias. affirmatm̄ negatm̄. indicatiuū. imꝑatiuum. Ex illa ꝑte qua ē ꝑnitas ad omittēdū eſt affirmatm̄. Ex illa ꝑte qua ē ꝓnitas ad cōmittendū maluꝫ venit negatm̄. Prohibitio enī ē cōtͣ comiſ ſionē. ⁊ hͦ pꝫ ī mādatis ordinātibus ad dn̄ ⁊ ad ꝓximū. vbi enī ē ꝓnitas ad cōmittēd̓ malū cōtra deū ꝑ ꝯtēptū occurrit lex nega tīe. vbi ꝟo ē ꝓnitas ad omittēdū bonū qd̓ ordinat ad deū occurrit lex affirmatīe. Sil̓r ē in mādatis ordinatibus ad ꝓximū. vbi ē 5 omiſſio ē affirmatm̄. cōtra cōmiſſionē nega negatm̄. Et quia cōmiſſio videt̉ dānabilis ſed non omiſſio populo dure ceruicis. ſicut erat iudei. Ideo ī mādatꝭ que ſūt cōtͣ bonuꝫ omittēdū ponit īꝑatm̄. ut oſtendat ꝙ dāna bile ē omittē bonuꝫ: ⁊ ꝙ ex debito tenemur ad nō omittēdum. Tertia ꝟo ꝓnitas eſt ex cōſuetudine uel cōuictu. Et ex hac ꝓnitate ę additio cominationis rōnis. ꝓmiſſionis. ad mādata. Hec aūt ꝓnitas qͣdruplex erat ī iudeis. Erāt eniꝫ ex cōſuetudine proni ad errorē ⁊ ydolatriā. ſcd̓m qd̓ habet̉ Oee 2º. Argētū multiplicaui eis ⁊ aurū q̄ fecerunt Baal. Itē ꝓni erat ad cōtemptū dei ſcd̓ꝫ qd̓ habet̉ Yſa. i. filios enutriui ⁊ exaltaui. ip̄i aūt ſpreuerunt me. Itē erant proni ad obliuionē dei. ſcd̓m qd̓ habet̉ deut̓. 32º. Obli tus ē domini creatoris ſui. Item erat ꝓni ad auariciā. Mat. 15º habet̉. ꝙ ip̄i trāſgreſſi ſūt mādatū dei de honore patris ⁊ matris per auariciā ſuā. quia fecerat traditionē ne filii ſuccurrerēt parētibus. nec eos honori fi carent muneribꝰ: nec ſuſtētarēt: ad qd̓ indu cebat eos auariª. vn̄ dic̄ ibi. Munꝰ qd̓cūqꝫ eſt ex me ⁊cͣ. Ad iſta gͦ qͣtuor ꝓni erant ex cōſuetudine: uel cōuictu. in illo mādato qd̓ eſt cōtra errorē. Addidit tria.ſ. rōnem ad mouēdū ītellectū. cominationē. ⁊ ꝓmiſſiōeꝫ ad mouēdū affectu: ſꝫ differenter. ꝗa mouet̉ affectus amore uel timore. Cōminatio gͦ eſt ad mouēdū affectu timore. ꝓmiſſio ē ad mo uēdū affectū amore. Et quia pͥmū mādatum pͥme tabule erat cōtra errore. iō addidit ei illa tria. Scd̓m ꝟo mādatū.ſ. Nō aſſumes ē cōtra cōtēptū. Cōtēptꝰ aut dei ꝑ cominatio nē cohercetur. Ideo illi mādato addit̉ com minatio. Tertiū ꝟo mādatū ē cōtra dei ob liuionē. Cōtra ꝟo obliuionē dēt hō excitari ratiōe. ⁊ iō illi mādato addit̉ ratio hac de ca dic̄. Memeto. q. dicat. habeas ī memoria hec: ne tradas obliuioni ⁊cͣ. Et h̓ ꝑtinēt ad deū. Pronitas āt ad auariciā erat reſpectu ꝓximi ſeu cōtra ꝓximum. ⁊ ideo mādatum cōtra auariciā ē de ſcd̓a tabula.ſ. pͥmū. Ho nora ⁊cͣ. Cōtra ꝟo auariciā tollēda nihil pl̓ꝰ ualet qͣꝫ ꝓmiſſio. ⁊ ideo illi mādato. Honora patrem addit̉ promiſſio ⁊cͣ. Per hec patet ſolutio omnium obiectorum. O ſt quam ē de deca inquiſituꝫ logo in generali. Reſtat nūc īquire re in ſpeciali de quolibet p̄cepto decalogi. vt aūt planior ſit inquiſitio. Querēdum ē pͦ de adoratione dei. Scd̓o de adoratione xp̄i Tertio de adoratiōe creature. Circa ado rōneꝫ dei querūt̉ plura. Primo quid dicat̉ adoratio dei. 2º que ſit rō diuīe adoratiōis Tertio de vnitate ⁊ drīa diuīe adoratiōis. Itē cū querit̉ quid dicat̉ diuīa adoratio. Querūt̉ tria Prīo an dicat̉ adoratio de la tria ⁊ ydolatria. Scd̓o. an dicatur vniuoce adoratio. q̄ ē latrie ⁊ dulie. Tertio an dicat̉ adoratio actu īteriorem vel exterionem. Quantum ad primū oſtenditur ꝙ adoratio dicat̉ vniuoce̓ de la tria ⁊ ydolatria. Ad qd̓ ſic. appetitus beati tudinis cū ē ſcd̓m ꝟitatē directꝰ. ⁊ cum per errorē ē īdirectꝰ. nō dicit̉ equiuoce ſꝫ vniuo ce. Nec ip̄a beatitudo cū appetit̉ ſecunduꝫ ꝟitatē ⁊ ſecūd̓ errorē. Ergo ſil̓r cultus deo exhibēdus cū exhibetur ſcd̓m ꝟitatē ab aīa fideli: ⁊ cū exhibet̉ ꝑ errorem ab ydolatria: non erit cultus equoce dictꝰ: ſꝫ vniuoce. igit̉ adoratio vniuocē dr̄ de latria ⁊ ydolatria. Maior pꝫ. quia cū appetit̉ beatitudo ſcd̓m ꝟitatem ita ꝙ appetitꝰ directꝰ eſt vbi ē bea titudo: ⁊ cū appetit̉ ꝑ appetitū īdirectum ꝑ errorem vbi beatitudo nō ē: ſic̄ appetunt eam errantes. qui querūt beatitudinem in diuiciis tēporalibus. deliciis ⁊ honoribus. eadē ē rō vtrobiqꝫ.ſ. rō ſūmi boni. q̄ mouet vtrūqꝫ appetitū. vterqꝫ enī ſūmū bonū con ſiderat. ⁊ ſummū bonū mouet vtrūqꝫ. gͦ ſil̓r cū ſit eadē rō cultus et adorationis ī fideli. ⁊ ī ydolatria.ſ. rō diuini numinis. Item ponat̉ ꝙ aliꝗs ītēdat emē̓ argentū et emat ſtagnū. alter ītēdat emere argentū ⁊ emat argētū nō ē equiuoca ītētio in vtroqꝫ. licet vnus fallat̉ alter nō. Materia enim non diuerſificat intētionē ſed finis. ⁊ ita cū id̓ ſit finis iſtorū. qui ītendūt emere argentuꝫ pꝫ ꝙ vnica. eſt eorum intentio. Ergo ſimilit̓ in latria ⁊ ydolatria. Cum ī vtraqꝫ ītendat adorare aīa numē dei: ſiue diuinū. licet vn adoret numē diuinū. alt̓ n̄. ꝗ fallit̉. nec illd̓ qd̓ adoret diuinuꝫ eſt. Item omnis cultus deo debitus eſt latria. ſed cultus ydolatrie eſt cultus deo debitus. ergo ydolatria eſt latria. gͦ adoratio vniuoca. Maior plana eſt Hinor etiā pꝫº. quia nihil aliud ē ydolatria niſi cultꝰ deo debitꝰ: datꝰ ydolo. Ad oppª ſic. Hoc nomē deꝰ dr̄ nuncupatīe ⁊ eſſentia Ir. Eſſētial̓r dr̄ de ꝟo deo: ſꝫ nūcupatīe dr̄ eē ſolū de ydolo. Si gͦ nō dicat̉ vniuoce ſic et ſic: ſꝫ equiuoce. gͦ ſil̓r diuinū dictū de ydolo n̄ de ꝟo deo n̄ ē vniuocū: ſꝫ eꝗuocū: ſꝫ diuinū ꝯſideatū utrobiqꝫ ē rō adoratiōis. gͦ rō ado ratiōis lat̄e ⁊ ydolat̉e eꝗuoca ē. ⁊ ita equo ce dr̄ adoraº de lat̉a ⁊ ydolatria. Itē Ro. ī. Qui mutauerūt ꝟitate dei in mēdatiū glo. Ueritas dei ē gloria dei. veritatē dei tene ē vnū deū colere. ꝟitarē ī mēdatiū cōuertē ē creature ſeruire pro creatore. ꝟa enim r̄li gio in vniꝰ coſtat ꝟi dei ſeruitio. ipſa nāqꝫ Iiſſlūi id Iulli ꝟitas vnꝰ ē deꝰ. ip̄e enī vna natura ē naͣl̓r. vna ē ꝟa diuinitas. ⁊ ita nō poſſūt duo ꝟi dii ꝟaciter dici. ſicut ip̄a vna ꝟitas nō pot naͣl̓r diuidi. vnū itaqꝫ deum colere veroqꝫ deo ſeruire nō ē vtiqꝫ ꝟitatē dei ī mēdaciū commutare. Si gͦ ydolatria creature ſeruit pro creatore. ꝯmutat ꝟitatē in mendaciū. la tria ꝟo ꝟitatē tenet. nō gͦ ſe habet vniuoce aderatio r̄ſpectu latrie. ⁊ ydolatrie. Sol̓o dd̓ ꝙ nō dr̄ vniuoce: nec ꝑ ānalogiā. Ado ratio de latrīa ⁊ ydolatria: ſꝫ equiuoce. ꝗa rō ip̄a mouēs in vtraqꝫ adoratione: eꝗuoca eſt.ſ. numē diuinū ſcd̓m ꝟitatē: ⁊ ſecundum extimatiōeꝫ. vnus enī adorat numē diuinū ſcd̓m ꝟitatē. alter numē diuinū ſcd̓m extīa tionē. h̓ aūt n̄ vniuocāt̉. ⁊ iō rō adoratiōis vtrobiqꝫ ē equiuoca. Ad pͥmam rationeꝫ in cōtͣriū.ſ. ꝙ appetitus beatitudinis cum appetit̉ ſcd̓ꝫ ꝟitatē. ⁊ cū appetit̉ ẜm errorē: nō ē equiuocꝰ. Dd̓ ꝙ appetitꝰ beatitudinis ē duplex. quia pōt eē appetitꝰ volūtatꝭ naͣlis ⁊ tūc ē ſb̓ rōe cōmuni ip̄ius beatitudīs. ẜm ꝙ dicimꝰ ꝙ beatitudo ē ſtatꝰ oīm bonorum cōgregatiōe ꝑfectus. Et ſic nō equiuocatur appetitꝰ. ⁊ ſcd̓m iſtū nūqͣꝫ accidit error. eſt aliꝰ appetitꝰ qui ſequit̉ electionē. Qui ꝗdeꝫ ē a ratione: ⁊ iſte reſpicit rōneꝫ ꝓpriā. circa iſtu accidit error ⁊ rectitudo. iſte eniꝫ appe titus eſt ī aliquid determīatū. ⁊ cum ponit beatitudinem vbi eſt: ⁊ appetitꝰ tūc rectꝰ eſt. cū ꝟo ponit eam vbi nō ē.ſ. in diuiciis ul̓ ī deliciis. tūc errat. ⁊ iſte appetitꝰ ē eꝗuocꝰ. ꝗa ratio ꝓpria qua appetit̉ bonū vbi eſt: et vbi nō ē. ro equiuoca ē. Sic dico ex parte iſta ꝙ appetitꝰ naͣlis ē in reuerentia ⁊ ado rationē diuinā. ille appetitꝰ accipit dininū generali ratiōe. nō ponēdo h̓ vel ibi. et iſte appetitꝰ vniuocꝰ ē. ⁊ nō ē ydolatrie motꝰ ſed volūtatꝭ naͣlis: ſꝫ appetitꝰ electiōis ꝗ mo uet̉ ī reuerētiā ⁊ adorationē diuinā in rōe ꝓpria iſte errat. ponēdo diuinū ubi non eſt. ꝗa ponit diuinū extra ſuā ꝓpriā rōnē ⁊ ꝓpi̓ hͦ acceptio diuini eꝗuoca ē. Ad ẜm dd̓. ꝙ ſi adoraº dic̄ motū ẜm īclinationē nͤ: ſeu ap petitū nͤ dico ꝙ vniuocꝰ ē ſꝑ motꝰ ⁊ id̓. īmo iſte ſꝑ ē rectꝰ: nec circa ip̄ꝫ accidit error: ſꝫ ſi dic̄ motū adoratiōis ī re determīata. tūc ē motꝰ ille ſcd̓m appetituꝫ rōis electiuū. ⁊ iſte motꝰ nō ē vniuocꝰ: nec idē ē. ꝗa reſpic̄ rōnē ppriam que differēs eſt. cū pōit̉ diuinū vel ſumū vbi ē ⁊ vbi nō ē. Alia en ī ē rō diuini in deo vbi ē: ⁊ in creatura vbi nō ē. ꝗa ibi ponit̉ extra ꝓpriā rōnē. Ad aliud dd̓. ꝙ ī illo argumēto ē fallatia accidētis. fit eniꝫ ibi diſtributio pro ſīgularibꝰ: ſꝫ nō ſumit ꝓ eiſdē numero: ſꝫ pro ſil̓ibus. vnde ydolatria dr̄ cultꝰ deo debitꝰ: quia ibi fit geuuflexio ⁊cͣ. que ſūt ſil̓ia his. que ſūt ī cultū diuino la trie. ⁊ ſic dr̄ ydolatria cultus deo debitꝰ ꝑ ſimilitudinē. quia.ſ. ē ſil̓is cultui ꝗ deo exhi bet̉. ⁊ ſic nō pro eodē cultū aſſumit. ſꝫ ꝓ ſil̓r Nā nō pōt eē idē numero. ſic̄ patet ex glo. Ro. pͦ ſuꝑ illud. Qui cōmutauerūt ī mēdaª ꝟitatē dei. non poſſūt dici ꝟaciter duo veri dii. ſicut ip̄a vna ꝟitas nō pōt naͣl̓r diuidi. vnde illa adoratio quā adorat̉ deꝰ nūqͣꝫ dr̄ vniuoce de aliqͣ alia re. ⁊ maxime de ydolo. niſi ꝟitas in mendaciū cōmutatur quando adoratur vt deus. Secundo queritur Utruꝫ adoratio vniuoce dicat̉ de latria et dulia. Ad qd̓ ſic. latria dr̄ cultus ſoli deo trino ⁊ vni debitus. Dulia ꝟo dr̄ cultus vl̓ reuerētia debita rōnabil̓r creature: ſuꝑiorē ordinē tenēti. ſicut ē p̄latus ⁊ dominꝰ ⁊ ma giſter ⁊ hiꝰ. ſꝫ eadē ē adoratio qua adoratur deus: ⁊ creatura ſuꝑiorem ordinem tenens vt p̄latus ⁊ hiꝰ. gͦ adoratio vniuoce dr̄ de latria ⁊ dulia: Minor pꝫ ꝑ ſil̓e. videmꝰ eniꝫ ꝙ eadē ē dilectio vel amor qͦ diligit̉ deus ⁊ ꝓximus. iſtud patet quia dicēdo diligit deus diligitur proximus. idē eſt obiectū et idē finis. Diligere enim ꝓximum ē velle ei bonū ſūmū. gͦ ſil̓r adoratio ē ea d̓. quia adora tur deus ī ꝓximo ī quātū ē ymago eius et ſi militudo. vnde adoramus p̄latos ꝓpter cō formitate ad deū in poteſtate. doctores ꝓpt̓ cōformitatē in ſcīa uel ſapīa. uiros ſanctos ꝓpter cōformitatē ad deū in bonitatē. De pͥmo habet̉ exo. 22º. Diis n̄ detrahes ⁊ d̓c̄m ē a dn̄o ad Moyſem. exo. 7º. Poſui te deum Ph̓onis. De ſcd̓o ī Io. x.. Si illos deos dixit ad quos dei ſermo factꝰ ē. De 3º habetur in pſal̓. Ego dixi dii eſtis. gͦ adoratur ꝓximus ratione cōformitatis ⁊ ꝑticipatiōis alicuiꝰ diuini. Ergo ſicut ead̓ ē dilectio: ⁊ vniuoca ita eadem adoratio dei ⁊ ꝓximi. gͦ vniuoce dr̄ adoratio de deo ⁊ de ꝓximo. Ad oppo adoratio debita deo ſingularis eſt: ⁊ ei ſoli debita: ⁊ hec dr̄ latria. gͦ ſicut nō eſt dicere de his que ſingulariter de deo ſūt. vl̓ dicū tur ꝙ per analogiā cōueniant creature. nec etiā multomagis ꝑ vniuocationē non erit ſil̓r dicere ꝙ adoratio dicat̉ vniuoce. nec ēt analogice de latria: que ad deū ꝑtinet. ⁊ de dulia: que ꝑtinet ad ꝓximū. Sol̓o. ſuꝑ illud Mat. 4º. dominū deū tuū odorabis ⁊ illi ſo li ẜuies. dic̄ glo. grece latreoſis. latīe ẜuitꝰ Seruitus āt illa que cōis ē deo ⁊ homini ⁊ cuicunqꝫ. grece dulia dr̄. illa ꝟo qͥ ſoli deo debet̉ latria ⁊ ſumit glo. illā. duliā extenſo noīe dulie. ſcd̓m.ſ. ꝙ accipitur pro ſeruitute Dulia ꝟo in ꝓpria rōne ē reuerētia facta ſu ꝑiori creature ſcd̓m ꝙ dicit glo. ſuper illud pſal̓. Adorate ſcabellū pedū eius: qm̄ ſāctū ē. ⁊ dicit. nō illa dico adoratione que latria ē q̄ ſoli c̄atori debet̉: ſꝫ illa q̄ dulia dignior eſt. dulia enī adoratio ē: que etiam creature exhibet̉: que duas hab ſpeciēsz. vnā: q̄ oībꝰ indifferēter. alterā que ſoli humanitati xp̄i exhihet̉. propͥe gͦ ſupto vocabulo latria eſt ſeruitus que ſoli deo debet̉. Dulia vero dr̄ ſeruitꝰ ⁊ reuerētia. q̄ rōne alicuius doni ⁊ dignitatis excellentis debet̉ rōnali crea ture. ꝓpter qd̓. etiā debet̉ eī adoratio. Dd̓ gͦ ꝙ nec vniuoce̓ nec equiuoce dr̄ adoratio la trie ⁊ dulie ꝓpͥe ſūpte: ſꝫ ānalogice̓ hͦ ē per priꝰ ⁊ poſterius. vn̄ ꝓpter hͦ dicit glo. illa. ꝙ latereoſis: ſiue dulia extēſo noīe eſt cōis ſeruitus exhibita cuicūqꝫ. nͣ dicit vniuoca uel eadē ſꝫ cōis.ſ. ꝑ ānalogiā. hͦ ē ꝑ prius et poſteriꝰ. h̓ aūt ē ratio. adoratio ē veneratīo vel reuerētia exhibita rōe dignitatis ſuꝑi oris et excellentis. ⁊ hoc ꝑ prius et poſteriꝰ cōuenit dulie ⁊ latrie. Sūma enī excellēꝰ dignitatis eſt in deo. ⁊ rōne illius debetur adoratio latrie ipſi deo. excellentia autē dī gnitatis que ē ī creatura rōnali nō ē ſūma īmo ab illa diuīa. ⁊ ſb̓ illa: ⁊ ad illam. ⁊ rōe iſtius dignitatꝭ debetur creature adoratio dulie. ex hͦ enī ē. ꝙ ſicut ſūmū ē in creatore dēt ei creature ſūme. ⁊ rōe iſtius ſummi in creatore. debet ad rōnem latrie. Ratiōe ꝟo dignitatis date a deo creature debetur ei dulia: nō dignitatis que ſūma ſit: ſꝫ que ſub illa ē ratiōe cuiꝰ adorat̉ deus. Ad rōnem ī cōtrariū dd̓. ꝙ deus ē alpha ⁊ o: prīcipiū ⁊ finis. ſicut habet̉ apocꝭ. p. Adoratio gͦ r̄ſpi cit deū ī quātū ē prīcipiū ſuꝑiꝰ ⁊ excellens. Unde adoratio ē motꝰ ī prīcipiū. Amor ꝟo ē motꝰ ī ip̄m ſicut ī finē. Ratio āt finis non mutat̉ cū dicit̉ ꝙ diligit̉ deus ⁊ ꝙ diligit̉ ꝓximus.ſ. dilige ſūmū bonū ip̄i proxīo. Si militer nec debitu mutat̉. īmo eadeꝫ ratiōe debeo dilectionē deo ⁊ ꝓximo. quia ī ſe ip̄o ⁊ in ſua ymagine debeo diligere ſummum bonū: ſꝫ cū adoratio ſit motꝰ in principiū ua riatur ratio principii. quā adoratur deus ⁊ ꝓximus: ⁊ ſil̓r ratio debiti. quia deus eſt prīcipiū ad eē ⁊ ꝯſeruationē eē ipſiꝰ creat̉ e Rational̓ ꝟo creatura ē prīcipiū rōne doni excellētis ad bene eē alteriꝰ. Sic̄ ſb̓diti rōe cuiꝰ pōt ip̄m ducere ī ſuꝑiora. Sicut p̄latus ꝑ poteſtatē doctor rōne ſapīe ꝑ cognitionē ſanctus vir ꝑ exēplū poſſūt alios ducere in ſuꝑiora. Ratio gͦ debiti ſil̓r ē differēs. quia ratio debiti quo debeo deo: ē rō qua debeo ipſi principio adeē ⁊ ad cōſeruationē adeē. ⁊ ad oīa reliqua. Ratio debiti qͥ debeo reue rētiā ꝓximo: ē rō qua debeo prīcipio ad bn̄ eē. dignitas enī diuini eē ꝑ potētiam ⁊ per ꝑticipationē ꝯuenit p̄latis. Dignitas ſapīe doctoribꝰ. dignitas ꝟo bonitatꝭ ſanctis rōe quarū dignitatū ſūt prīcipiū ad bene eſſe aliorū. ⁊ ratione quarū debet̉ eis honor et reuerētia. ⁊ ſic n̄ ē vniuoca ratio debiti nec etiā eꝗuoca ſꝫ analogica.ſ. ꝑ pͥus et poſteriꝰ variata. et ideo det variari ipſa adoratio: et radix ad vtrūqꝫ. Tertio queritur adora Utrū tio dicat actū exteriorē uel īteriorē. Ad qd̓ ſic exo. xx. Non adorabis ea neqꝫ coles. Glo Aliud eſt colere. aliud eſt adorare. Pōt ꝗs īuitꝰ adorare ul̓ adulando regibꝰ ydolatris uel tormētis uictus: cū ſciat ꝗa ydoluꝫ nihil eſt. colere ꝟo ē toto his affectu et ſtudio mā cipari: vtrūqꝫ gͦ reſecas. vt nec affcu colas nec ſpē adoras. Ex his pꝫ qͣꝫ adoratio con ſiſtit in actu exteriori uel affectu. colere ꝟo in affectu vel actu interiori. gͦ adoratio eſt actꝰ exrerior. colere ꝟo interior. Itē apocꝭ Ceciderūt in facies ſuas ⁊ adorauerūt. gͦ adoratio ē ī ſigno exteriori. gͦ dic̄ actū exte teriorem. Ad oppoᵐ. Io 4º. Uenit hora ⁊ nūc ē quādo ueri adoratores adorabūt prē ī ſpiritu ⁊ ꝟitate. ⁊ dic̄ glo. Non ī templo. Nō ī mote hoc: ſꝫ interius ī ītimo cordis tē plo. Ergo adorare ſeu adoratio dicit actum interiorem. Itē p̄s. Adorate dn̄m ī atrio ſancto eiꝰ.i. ī dilatato ⁊ ſanctificato corde. quia ex caritate ē oīs ſanctitas. gͦ adoratio dicit actū cordis. gͦ dicit actu īteriore. Itē Rabanꝰ ſuꝑ gen̄. Adorare ē ad deū qui ſolꝰ ē adorādus tota mentis ītentiōe tendere. gͦ adoratio ē actus mētis. Querit̉ gͦ quomodo differūt. colere. ẜuire. ⁊ adorare. Sol̓o dd̓. ꝙ iſta diſtīguūt̉ hͦ mo. quia adorare ꝓprie reſpicit ītētione. colere affectu. ſeruitꝰ corpꝰ ꝗa ſeruire ē ex illa ꝑte: ex qua ē ſeruil̓ actꝰ. hͦ aūt ex parte corporis. venerari aut deum ſcd̓m affectū pōt eē dupl̓r. vel īterius ⁊ ſic colere dicit affectu īterius vel exterius. et ſic colere dic̄ affectū in affectu ſeu in ſigno. Sil̓r adoratio reſpicit ītētionē ſicut dic̄ p̄dicta auctoritas Rabani. ſuꝑ gen̄. Adora re ē ad deū qui ſolꝰ ē adorandus tota mētis intītiōe tende̓: ⁊ ſic adoratio reſpicit inten tionē. ſꝫ hͦ pōt eē dupl̓r. uel ſcd̓m ꝙ ē īterius ī corde adoratio in ſpū ⁊ ꝟitate ⁊ ſic dicūt auctores ꝙ adoratio eſt īterius. uel ſcd̓m ꝙ adoratio ē exterius ī ſigno ⁊ ſignificatiōe ītentiōis ⁊ ſic ē exterior actus. qn̄.ſ. rōnalis creatura totā ſe donat deo vt ſuo prīcipio ⁊ cauſe. Seruire aūt reſpicit opꝰ exteriꝰ uel corpus. tn̄ ſeruitꝰ aliqn̄ appellat̉ macipatio rationalis creature ſeu colendo. ſeu adoran do in affectu ⁊ ītētione. ⁊ ſic ī ītentione et affectu: ⁊ ſic dicit actū īteriorē. ſcd̓m aūt ꝙ ē expreſſus motꝰ venerationis ī corpore. ſic ē ī actu exteriori. ⁊ ꝑ hoc pꝫ ītētio rationuꝫ ad vtrāqꝫ partem Poſt ea queritur ſe cūdū quā rōem deo debetur adoratio. an.ſ. rōe poteſtatis uel ꝟitatꝭ. uel bonitatꝭ. Ad qd̓ Iic. querit̉ an circūſcripta bonitate ⁊ ꝟitate debet̉ deo adoratio: rōne poteſtatꝭ. Et oſten dit̉ ꝙ n̄. quia poteſtas degenerat ī abuſum. niſi ſecū habeat bonitatē cōiūctā. ſꝫ tali nō debet̉ reuerētia: nec adorato. gͦ circūſcripta bōitate n̄ debet̉ poteſtati adoratio. Itē n̄ ē ſimpl̓r reuerēda ptās. niſi ſecū habeat ꝟi tatē. quia tūc p̄ceps ē ⁊ īdirecta ī ſuas oꝑa tiones. gͦ nō pōt adorari poteſtas ſine iſtis. gͦ debetur deo adoratio n̄ rōe poteſtatꝭ ſolū ſꝫ et iā rōne iſtorū triū. bonitas. ꝟitas ptās. Sil̓r querit̉ vtrū ſola bonitas: ſit cā ado ratiōis. ⁊ videtur. Eicūſcripta enī ptāte et ꝟitate debetur bonitati reuerētia de ſe. nō ecōuerſo. gͦ pͥmo ⁊ ꝑ ſe debet̉ reuerētia bōi tati. Ergo ipſa bonitas ſola pͥmo ⁊ ꝑ ſe ē cā adoratiōis ⁊ veneratiōis diuīe. Itē Aug .x. de ciuitate dei. Cū mandat̉ de diligendo ꝓxīo. quid aliud mandat̉ niſi vt ei qͣᵐ pōt comēdet diligēdū deū. hec ꝟa religio. h̓ ꝟa piētas ē. h̓ tātumo debita ſeruitꝰ. ex qͦ obr̄ ſi tātū ꝟa ⁊ debita ē ſeruitꝰ. quā mandat̉ dili gendus eſt deꝰ: ſꝫ hiꝰ rō ē bonitas. gͦ ip̄a bor tas ē rō ⁊ cā adoratiōis dei. Ad oppoſitū oſtēdit̉ pͥmo ꝙ ſolū rōe poteſtatꝭ ſic circun ſcriptꝭ alijs ⁊ remanēte poteſtate deo debe tur adoratio. quia latria ē ſeruitus. gͦ adora tio latrie ē ī intētiōe ſeruitutis: ſꝫ ſeruitꝰ ſꝑ dr̄ reſpectu dn̄ii. dominiū auteꝫ dr̄ ratione poteſtatꝭ. Unde. Boetiꝰ ī libro de trinitate dicit. ꝙ dominiū ī deo nihil aliud ē qͣꝫ ptās cohercēdi ſb̓ditos. gͦ rōe ptātis pͦ ⁊ ꝑ ſe deo debet̉ adoratio. Circūſcriptis gͦ alijs. ip̄a po teſtas ad huc ē rō adoratiōis. Itē ī deo ē poteſtas. ꝟitas ⁊ bonitas. ſicut autē fides eſt ipſius veritatis ſic amor eſt ipſius boni tatis. gͦ ſimiliter honor vel adoratio erit ip̄ius poteſtatis. Itē adoratio debet̉ rōe dignitatꝭ excellentꝭ. vn̄ nūqͣꝫ ſuꝑiora adorā īeriora: ſꝫ econuerſo ⁊ hͦ ē quia ſuꝑiora hn̄t dignitatē excellētē reſpcū īferioris ⁊ n̄ ecō uerſo: ſꝫ bōitas de ſuo ītellectu ⁊ rōe n̄ dat ītellige̓ aliquā excellētiā dignitatis. ſimilit̓ nec ꝟitas. ſed ſola poteſtas que ſꝑ ītelligit̉ reſpectu alicuiꝰ ſb̓iecti. Ergo adoratio ꝓpͥe ⁊ ꝑ ſe debet̉ deo rōe ptātis. ⁊ ita circūſcri ptis alijs: adhuc poteſtas ē rō adorationis. Sil̓r obr̄ cōtra pͥmū.ſ. ꝗa rōne ſoliꝰ boni tatis nō debet̉ deo adoratio. Et ꝑ hoc patet qd̓ dicit pſal̓. Oīs terra adoret te ⁊cͣ. Gloſa fide: ſꝫ fides nō adoret niſi cōceptiōe ꝟitatꝭ. gͦ n̄ ratiōe bonitatꝭ ſolū debet̉ deo adoratio īmo etiā rōne ꝟitatis. Sil̓r querit̉ vtruꝫ ratiōe maieſtatis ī his tribus cōprehenſe q̄ ſūt ptās. ꝟitas bonitas. debet̉ deo adoratio Ad qd̓ pſal̓. Adorate dn̄m latrio ſācto eius. Glo. de his atriis venit̉ ī atriū ubi ma ieſtas adorat̉. Ex hͦ obicit̉ cū ītelligit̉ bōi tas: niſi ītelligat̉ excellētia nō debet̉ adora tio ei: nec ſil̓r ꝟitati: nec ſil̓r ptāti. ⁊ ſimilit̓ niſi ītelligat̉ excellētia ī ſūmo non debetur adoratio. que vni ſoli debet̉. que dr̄ adoraº latrie. Si gͦͦ ē ī maieſtate ītelligit̉ excellētia ī ſūmo. quia dr̄ maieſtas a maiori ⁊ ſummo ſtatu. Ergo ip̄a maieſtas ī illis tribꝰ cōp̄he ſa eſt rō adoratiōis deo debite. Item deo debet̉ adoratio: gratiarū actio: ⁊ laus: ⁊ hͦ totum ex debito cauſali. bonitas enī de ſua ratione diffuſiua ē ſui ⁊ diffundit dona ſua in creaturis. Creatura aut ex hͦ ꝙ accipit a deo efficit̉ debitrix. ⁊ hͦ ē debitū gratitudi nis. h̓ aut ē gratiarū actio. gͦ gratiarū acto debet̉ deo rōe bonitatꝭ. Itē creatura rōnal̓ accipit noticiaꝫ a deo. a ꝟitate aut emanat oīs noticiaᵉ. quia ꝟitas ē ſui ip̄iꝰ declaratīa vt dicit Hilariꝰ. Ex hac aūt noticiā debet ip̄a creatura rōnal̓ laudare et magnificare diuinā noticia: uel ꝟitatē ſeu ſapīam. Ergo tenet̉ ad laudē diuina rōe ipſiꝰ ꝟitatis. cuꝫ g reſpiciat maieſtas maiore ſtatu. Adorato aut dignitatis ſuꝑioris. gͦ adoratio ē r̄ſpcū uel rōne diuine maieſtatis. Sol̓o dd̓. ꝙ la tria uel ſeruitus vno mō dr̄ uel accipit̉ pro illis que exhibēt̉ in cultū: ſicut ſunt thurifi catiōes oblatiōes: genuflexiōēs ⁊ hiꝰ. Alio mo ꝓ illis ꝑ que ē exhibitio. ⁊ hiꝰ ſūt ꝟtutes ſicut fides que ꝓteſtatur ꝟum. vn̄ ⁊ ꝑ hͦ ex hibet adoratore. Caritas aut diligit vt op timū. Tertio modo dr̄ adoratio motꝰ qui e ipſius virtutis: quā dicūt latriā a deo exhi bēdū ſeruiciū debitū. ſic gͦ adoratio iſtius virtutis.ſ. latrīe ꝑ imꝑiū. aliarū ꝟo virtutū ꝑ executione: uel exhibitionē: que ſūt. fides ſpēs ⁊cͣ. illorū aūt actuū qui ſūt thurificato ⁊ hiꝰ. material̓r. ipſiꝰ ꝟo caritatis ꝑ īforma tiōeꝫ. quia caritas īformat oēs alias ꝟtutes ⁊ oīa oꝑa. Dd̓ gͦ ſīpl̓r ꝙ adora ē rōe maie ſtatꝭ. ꝗa maieſtas dr̄ reſpectu maioris ⁊ ſuꝑ ioris ſtatus qd̓ ſꝑ reſpicit adoratio: ⁊ ſic̄ ro maieſtatis plꝰ ſe tꝫ ex ꝑte ptātis qͣꝫ ꝟitatis. vel bonitatis. ſic magis rōe ptātis debetur deo adoratio. ꝙ ꝟitatis vel boītatis. cū rō maieſtatis debeat̉ ſeruitus illa. Ad illd̓ qd̓ obr̄ ꝙ circūſcripta bonitate poteſtas de generat ⁊cͣ. dd̓ ꝙ ptās cui debet̉ adoratio: eſt poteſtas ī ſūmo. Poteſtas aūt que dege nerat defic̄ a poteſtate ī ſūmo: ⁊ ꝓpter hoc de hac poteſtate nō ꝓcedit bn̄ rō. Un̄ ptās que cop̄hēdit in ſe rōeꝫ adoratiōis: nō ē de generans aliquo mo. ⁊ iō hꝫ in ſe rationem adorationis. Et h̓ poteſtas diuīa eſt. Id illud qd̓ obr̄ ꝙ fide adoramꝰ dd̓. ꝙ quelibet ꝟtus ī actu ſuo hꝫ moue̓ alias ⁊ excitare. et hͦ ē ꝓpter conexionē ipſarū adīuicē. vnde fides excitat alias ad reuerētiā ipſiꝰ ꝟitatꝭ. Caritas ꝟo alias mouet ⁊ excitat ad amoreꝫ bonitatis. vnde fides alqn̄ adorat. cū.ſ. per ītuitu in ipſam ꝟitateꝫ exhibet̉ deo cultus ſil̓r ⁊ caritas: tamē caritas magis mouꝫ ad adoratione. quia mouet ſic̄ īformans ⁊ hͦ eſt quia mouet ad bonū. bonū enī eſt obiectum caritatis. vnde ſicut rō boni īformat ⁊ me uet ꝑ īformatione omnē appetitū: ꝗa nō ap petit̉ ꝟuꝫ niſi quia bonū. ſil̓r arduū et glori oſum appetit̉ quia bonū. ſic caritas mouer ad exhibitione adorationis ꝑ īformationeꝫ tamē quelibet habet ſuā ꝓpriā rōeꝫ. ipſa ꝟo latria mouet: ſicut īperas que reſpicit ip̄aꝫ maieſtate ꝓprie quia reſpicit maiorē ſtatū: ⁊ ꝑ hͦ pꝫ notificatio eorū que obiciūtur. querenduꝫ Conſequenter et de vn tate ⁊ differētia adorationis. Prīo gͦ q̄ritur de ꝟitatē. Scd̓o queritur de differentia Quātū ad primū querit̉ Utrū ſit vna ado ratio triū ꝑſonarū trinitatis. quā.ſ. adorat̉ pater ⁊ filiꝰ ⁊ ſpūs ſanctus an alia an alia. Ad qd̓ ſic obr̄. Adoratio ē triū ꝑſonarū. ſꝫ ſcd̓m trinitatē ꝑſonarū diſtīgunt̉ tria pre cepta ordinātia ad deū. Primū ꝑtinꝫ ad pa tre. ſcd̓m ad filiū. tertiū ad ſpiritū ſanctuꝫ ſicut ſuꝑius dictū ē. Cum gͦ illa tria p̄cepta ꝑtineāt ad honorem ⁊ reuerētiā trinitatis. Sicut uult Augꝰ. ⁊ ſūt tria. gͦ tres adoratio nes. Itē aliꝰ ē honor: ⁊ alia rō debiti ī qͦlibꝫ p̄cepto ad d̓m ordināte gͦ alia ⁊ alia adora Itē ī patre ē dignitas qua ē pr̄. q̄ ſoli patri cōuenit. In filio ē dignitas qua ē filius. que ſoli filio cōuenit. ⁊ ſil̓r ē in ſpū ſancto. Tri plex gͦ ē dignitas ꝑſonal̓. ſꝫ adoratio debet̉ trinitati uel deo rōe dignitatis excellentis gͦ triplex debet̉ adoratio trinitati nō vna vt in vna adoret̉ pater rōe dignitatis qua eſt pater. In alia filius rōe dignitatis qua eſt filius. In 3ª ſpiritꝰ ſanctꝰ rōe dignitatis qua ē ſpiritus ſanctus. Ad oppᵐ adorare reſpicit illud qd̓ ē cōe tribꝰ ꝑſonis. gͦ non eſt alia ⁊ alia adoratio triū ꝑſonarū. Maior pꝫ ꝗa adoratio reſpic̄ maieſtatē q̄ ead̓ ē ⁊ cōis tribus ꝑſonis. ⁊ nō alia ⁊ alia. gͦ nec erit dif ferens adoratio cū rōe iſtius debeat̉. Itē amor ⁊ adoratio debet̉ trinitati. ſꝫ amor de bet̉ rōne bonitatis. ⁊ quia vna ē bonitas in tribus ꝑſonis. ⁊ non alia ⁊ alia. Ideo vno amore amamꝰ bonitatē ī illis. Adoratio aut debet̉ trinitati rōe maieſtatis. cū gͦ ſil̓r ead̓ ſit maieſtas ī tribus ꝑſonis. que ē rō adora tionis. gͦ vnū ē debitu adoratiōis. ⁊ ita una adoratione adoratur tres ꝑſone. Si dicat̉ ꝙ patri debet̉ adoratio rōne generationis que actiue ē ī patre: quia pater ē generans. In filio aūt eſt generatio paſſiue. quia filiꝰ or̄ genitꝰ. et ratiōe huiꝰ debet̉ ei adoratio. ⁊io nō ē eadē adoratio. ſicut nec eadē gene ro uel eodē mō. Cōtͣ pater pōt generare filiū. ⁊ filiꝰ pōt generari a patre. aut gͦ ēad̓ potētia aut alia. Si ead̓. Sꝫ adoratio ſequit̉ potētiā. ꝗa rōne potētie debet̉ deo adorato Si gͦ eadē ē poteſtas eſſētialis generatiōis actiue ⁊ paſſiue. Licet differant ſcd̓m rōne intelligēdi: vel modū. gͦ ⁊ eadē adoratio de bita patri ⁊ filio: ⁊ pari rōne ſpiritui ſācto qui procedit ab his. Si dicat̉ ꝙ ſit alia et alia huiꝰ potētia. gͦ poneret̉ in deo iā diuer ſitas potētiarū. qd̓ ē īcouenies. quia ex hoc ſequeret̉ diuerſitas eſſētiarū. Itē quicꝗd cōuenit deo ſcd̓m cālitatē reſpectu creat e: cōuenit toti trinitati. ⁊ ſic̄ īdiuiſa ſūt oꝑa trinitatis. ſicut īdiuiſa cālitas: ſic ⁊ vnum ⁊ īdiuiſū ē illud qd̓ debet̉ rōne cālitatꝭ. Si gͦ creatura eo ꝙ crectura dēt dn̄m adorare uenerari ⁊ amare bonitatē diuina. gͦ ex ꝑte calitatis eſt debitū adorationis. gͦ adoratio cōuenit deo rōe ſcd̓ꝫ cālitatē reſpectu crea ture. Si gͦ hec cālitas eadē. gͦ ⁊ vna ⁊ eadē adoratio. It ē Hylariꝰ in libro de trinitate honor geniti ē ī honore gignētꝭ ⁊ ecōuerſo. quia demꝰ ꝙ non ſit filiꝰ in trinitate iā nō e generās. gͦ relatā ſūt generās genitum. et ꝓcedens pari rōne. Sic gͦ circuicēdūt ſe re latīa ⁊ vnū ī alio ītelligit̉. nec vnū ab alio ꝑ intellectū pōt ſeꝑari. gͦ ſil̓r nō erit ſeꝑare honorē ſequētē ad ꝓprietatē quā pater vt pater. ⁊ ad ꝓprietatem qua filius vt filius adorat̉. īmo vnus ī alio ītelligit̉. gͦ vna eſt ſemꝑ adoratio. ſiue cōprehendat intellectus eſſentiā: ſeu ꝑſonā. ⁊ maxīe ſcd̓m ꝙ vna eſt ab alia. quia ſic ſe habet ſcd̓m relationem. Sol̓o dd̓. ꝙ ſīpl̓r vna ē adoratio triū ꝑſo narū ī trinitate. qua adorat̉ pater. filius. et ſpiritus ſanctꝰ. ſicut vna eſt maieſtas. Un̄ gen̄ 18º. habet̉. ꝙ Abrahā tres uidit ⁊ vnuꝫ adorauit. Un̄ lꝫ ſit diſcretio ⁊ numerꝰ triuꝫ ꝑſonarū. ē tamē vnaͣ adoratio: quia vna eſt maieſtas vna equalitas in tribus. Et iō dr̄ Io. 5º. ꝙ qui nō honorificat filiū nō honorifi cat patre. qui miſit illū. ꝑ hͦ oſtendēs: ꝙ ho nor patris ē ex honore filii ⁊ ecōuerſo. ⁊ licꝫ ſit ibi diſcretio ꝓprietatū. tamen ille ꝓprie tates inuicē ſūt ⁊ ad īuicē relate. Un̄ dicit dn̄s ī euāgelio. Io. 14º. Philippe. Qui vidꝫ me videt ⁊ patrē meum. Ideo qui ītelligit filiū vt filiū. neceſſe ē ꝙ intelligat patrem. ⁊ ſic reſpiciendo diſcretionē ꝑſonarū triuꝫ vnus ⁊ idē honor ⁊ eadē adoratio debetur toti trinitati. Sil̓r reſpiciēdo eſſētiā vnꝰ ⁊ idē honor numero debet̉ ei ⁊ eadē adoraª. Ad illud qd̓ pͦ obr̄. ꝙ ſi eadeꝫ ē adoratio. Unde gͦ diſtīguūt̉ tria p̄cepta ordinantia ad deū que ſūt de adoratiōe. Dicēdū ꝙ illa diſtīctio p̄ceptorū nō ē rōe diſtīctionis tri nitatꝭ: nec adoratiōis eiuſd̓. ſꝫ rōe diſtīctiōis debitorū: q̄ īprimūt̉ rōnali creature. ex rōe cāli quia.ſ. a deo creata ē. pendet enī a deo ſicut a ſuo prīcipio. ⁊ pendet ab eo ſic̄ a ſuo cōſeruātē. Itē pedet ad eū ſic̄ ad ſuū fine Un̄ triplex ē depedētia ex ꝑte creature. que dependet n̄ ex ꝑte eius a quo depēdet. īmo vna cā ē. ⁊ ſcd̓m hͦ eſt diſtīctio p̄ceptorum. ⁊ non ē alia ⁊ alia adoratio ī illis p̄ceptis: ſꝫ eadē ibi p̄cipit̉: tamē debitū triplicꝭ adora tionis ibi oſtēdit̉. Alit̓ pōt dici vt dicat̉ ꝙ ī pͥmo p̄cepto p̄cipit̉ adorato. in 2º laus. in 3º gr̄arū actio. quia ptāti debet̉ adoratō ad qd̓ ꝑtinet pͥmū p̄ceptū. ꝟitati aūt q̄ facit noticia debet̉ laus. Scd̓ꝫ aūt mādatū ꝑtinꝫ ad ꝟitatē. ⁊ iō dicit. Nō aſſumes nomē dei tui ī vanū. q. dicat. ſꝫ aſſumes debite ad lau dē. ip̄i aūt bonitati ad quā ꝑtinet tertium mādatū debet̉ gratiarū actio. quia bōitas ip̄a diffūdit ſe ⁊ doa ſua. Et qd̓ obr̄. h̓ ſūt alia p̄cepta. gͦ alia adoratio. Dd̓ ꝙ adoratō reſpicit ip̄aꝫ diuinā cām: ſeu prīcipiū: que n̄ numerat̉: ⁊ iō vna ē nō numerata. ⁊ r̄ſpcus ille bene notat̉ ꝑ hāc p̄ponē ad. ex qͣ ꝯpōit̉. ſꝫ p̄ceptū reſpicit debitū: quod quia vt viſū ē numerat̉. Ideo ⁊ p̄ceptū. adoratio tamen ead̓ ī illis p̄cipit̉. Per hͦ pꝫ ſolutio ad ſcd̓aꝫ rōneꝫ. Ad tertiū ꝙ ille dignitates ī īuice ⁊ vnū ſūt: nec ē eas aliquo mō ſeꝑare etiā ꝑ ītellectū. vn̄ ē honor in honore ⁊ dignitas in dignitate. ꝗa īuicē accipit eas ītellectus Proptea gͦ ꝗa īuicē ſūt: ⁊ vnū ſūt. ⁊ iō una ē adorato et cōis que reſpicit illas. Iuxta hͦ nota de opiniōe quorūdā qui dixerunt ꝙ ī p̄cepto pͦ p̄cipit̉ latria. in ſcd̓o ꝑſeuerātia latrie. ī3 ꝑfectio lat̉e. Et ẜꝫ h̓ diſtīguūt tria p̄cepta ordinanª ad d̓m. ꝗa deūt̓. 5. dic̄ glo. de pͦ p̄cepto qd̓ ydolatriā ꝓhibet. gͦ ꝑ oppo p̄cipit latria. Sil̓r ī ſcd̓o cū dic̄. No aſſumes nomē dei tui īuanum. p̄cipit ꝑſeuerantiam latrie. quia ꝗ recedit a cultū aſſumit nomē dei ī vanū. In 3º mādato determīat̉ hora ſiue dies adoratiōis ⁊ vacatiōis deo. gͦ pre cipit̉ ibi ꝑfecto latrie. etiā dic̄ glo. oīa ſacte faciēdo a ſtrepitu vicioꝝ ceſſando. ecce per fectio. Iuxta hͦ etiā querit̉ cū ꝓhibeat in pͥmo mādato ne fiāt ſil̓itudines ī celo. nec ī terra. nec ī aqua. quare ſil̓r non ꝓhibet fieri ſil̓itudines in aere ⁊ igne. cum aer ⁊ ignis corꝑa ſit: ⁊ corꝑa ī eis ſint ⁊ figurari poſſit ibi ſil̓itudīes. Sꝫ dd̓. ꝙ nō ē differētia in illis p̄ceptis ꝑ ꝑſeueratīa ⁊ ꝑfectionē latrīe quia p̄ceptū reſpicit actu ſeu debitū actus. Perſeuerātia aut ⁊ ꝑfecto nō dicūt actū: ſꝫ ſtatu actꝰ. ⁊ iō penes illā nō ē diſtīctio. īmo penes debita reuerētie vl̓ honoris latrie fic̄ viſū ē ſuꝑͣ. Pōt tamen dici ſcd̓m iā dicta. ꝙ aliter diſtinguuntur vt dicatur ꝙ in pͥmo precepto precipit̉ latria quātū ad adoratio nē. In ſcd̓o quātū ad laudē. In 3º. quātuꝫ ad ad gratiarū actionē. Et hͦ ē quia primū pre ceptū reſpicit ronē dignitatꝭ excellētꝭ r̄ſpcū cuiꝰ dr̄ adorato. In 2º aut p̄cipit̉ aſſumptio noīs dei directa. h̓ aūt ē cū laude. In 3º. qd̓ ē de requie ī ſabbo p̄cipitur ſanctificatio ſeu vacatio deo: ⁊ ſic gratiarū acto rōe donoꝝ acceptoꝝ a ſpū ſācto. Ad ſcd̓m dd̓ ꝙ aer et ignis ibi cōprehedunt̉ ſb̓ celo. quia celū vo catur cois naͣ ſurſū cōtinēs alia. Un̄ ſuper gen̄. diſtīguūt̉ a ſanctis celi.ſ. aeriū olīpicū Ita ꝙ aer ⁊ ignis ibi vocāt̉ celi. ⁊ ſic ſumit̉ ī pſal̓. cum dr̄. Uolucres celi. T.ā ꝟo deorſuꝫ dr̄ terra ⁊ aqua. ⁊ ita ſcd̓m modū ſacre ſcri pture cōprehedunt̉ illa ſb̓ celo. ⁊ iō tria no minat in quibꝰ prohibet fieri ſimilitudines in quibus. oīa cōprehedit. querit̉ de Conſequenter differētia adorationis ⁊ hͦ dupl̓r. abſolute et ī comꝑa tione. Quātū ad primū ſic. Querit̉ vtrum vna adoratiōe vel differēti ſcd̓ꝫ rē adorat̉ deꝰ. Ad qd̓ ſic. pſal̓. In eccleſiis benedicite deo domino de fōtibus yſrael. Glo. Deo cui debet̉ latria. domīo cui debetur dulia. Si gͦ dulia ⁊ latria dicūt drīam adorationis ẜm rem. gͦ differēs ē adoratio vna qua adorat̉: vt deꝰ. alia quā adorat̉ vt dn̄s. Itē pſal̓. Dn̄e deus meus ī te ſperaui. Glo. Dn̄e oīm ꝑ potētiā cui debet̉ dulia. Feꝰ oīꝫ ꝑ cationē cui debet̉ latria. gͦ differēs eſt eius adoratio ſcd̓m rē. vna qua adorat̉ vt deꝰ. alia quā ui dn̄s. Itē dulia dr̄ reuerētia que debetur creature. latria dr̄ reuerētia que debet̉ eter no. Sꝫ quedā dicūt̉ de deo ab eterno. q̄dā ex tēpore. vt deꝰ. dn̄s. creator ⁊cͣ. Et debetur ei honor rōe vtriuſqꝫ. gͦ debet̉ ei latria. rōe cius ꝙ de ipſo dr̄ ab eterno. ⁊ dulia rōe eiꝰ ꝙ de ip̄o dr̄ ex tēpore. quia latria reſpc̄ qd̓ eternū ē. dulia illud qd̓ tēporale ē ⁊ c̓atum. gͦ differēs honor debet̉ deo. vnꝰ latria. alt̓ dulia. Itē deus ſe habet ad creaturas vt deꝰ ⁊ vt dn̄s. ⁊ ē ſeꝑare hās rōes ꝑ ītellcm̄ quia īquātū deꝰ creat: ī qͣᵐ dn̄s gubernat. Si gͦ cop̄hēſionē ſequit̉ honor differēs reue rētia ei exhibet̉ ī quātū deꝰ ⁊ ī quātū dn̄s. Itē deꝰ ſe hꝫ ad creaturā vt creator. ⁊ cā ⁊ quātū ad hͦ videt̉ ip̄ius ad creaturā diſꝑ itas ī naͣ. Itē ſe hꝫ vt deus ⁊ ſic diſꝑitas in cōditiōe. quia talis ē dn̄i ad ſeruū. Si ergo alia ē rō diſꝑitatis nͤ ⁊ cōditionis. ⁊ hͦ cō prehēdit̉ ⁊ cōprehēſionē ſeꝗt̉ honor. gͦ aliꝰ honor ei debet̉ ī quātū creator. vel ca. ⁊ in quātū dn̄s. gͦ vt prius. Itē Malach̓. i. Si ego pater. vbi ē honor meꝰ. ⁊ ſi ego dn̄s. ubi ē timor meꝰ. Ergo vult ꝙ alia reuerētia ex hibēda ſit ei īquatū pr̄: ⁊ īquātū dominus. Ad oppoª rōnal̓ creatura dependet a deo quātū ad eē. quia exiit ab ip̄o et quantū ad ꝑfectionē eē: et quātū ad cōſeruationē eē. et rōe iſtorū dēt creatori ſuo honorē: qui dicit̉ latria. Si gͦ ſcd̓m oēs iſtas cōditiōēs deo de bet̉ latria. gͦ deo īqͣntū ē dn̄s debet̉ latria. quia deꝰ dr̄ dn̄s īquātū ad regimē eiꝰ depe det creatura ⁊ cōſeruat̉ et regit̉ ꝑ ipſum.g eadē adoratio debet̉ ei ī qᵐ deꝰ et īquātuꝫ dn̄s et nō differēs. Itē latria dic̄ debituꝫ īmēſi honoris. ꝗa dicit debitū honoris rōe ſūme maieſtatis. dulia dic̄ debitū honoris mēſurati. ꝗa rōne alicuiꝰ mēſurati et finiti Un̄ nulli ſco debet̉ ſūmus honor. deo auteꝫ ſcd̓m onē modū debet̉ īmenſus honor. gͦ ſy ei debetur latria. et ita ſꝑ vnus honor ſeu vna differētia honoris. Itē dulia et lata dicūt differētiā gradꝰ. et dulia dic̄ īferiorē gradū. latria ſuꝑiorē. deo aut non debetur gradus aliquis īferior honoris. īmo ſup̄mꝰ. quia nō ē dice̓ ꝙ ī eo ſit diminutio honoris ratiōe alicuiꝰ. gͦ ſemꝑ ī quātū deus ⁊ dn̄s: ⁊ creator ⁊ hiꝰ debet̉ ei vna dr̄ia honoris q̄ eſt latria. Item Auguſtinus in libro de vera religione dicit ꝙ vera religione co litur deus vt principium vniuerſitatis. et dn̄s. ⁊ ꝟa religiōe dr̄. ꝑ oppᵐª ad ydolatriā. gͦ cum latrīa ſit ille honor: qui opponit̉ ydo latrie. gͦ latria ei debet̉ ī quantū eſt deus et dominus. et ſic quātū ad oīa ſemꝑ vna ado ratiōe adorat̉ Sol̓o dd̓. ſicut dictum eſt ſupͣ ſcd̓m Augꝰ. ſuꝑ illud Mat. 4º. Dominū deū tuū adorabis ⁊cͣ. Seruitꝰ duobꝰ modis ac diuerſa ſignificatione ſolet appellari. dr̄ enī latria: dr̄ ⁊ dulia. ſꝫ dulia ītelligit̉ ſerui tus coīs. hec eſt ſeu deo ſeu hoī. ſeu cuilibet rerū nat̉e exhibita. a qua et ſeruitꝰ.i. dules grece̓ nomē accipit. Latria aūt appellatur ſeruitus illa: que ſola diuinitatis cultui de bita. nec vlli ē participāda creature. vnde ydolat̉e nūcupat̉. Notā d̓ gͦ ꝙ ſi dulia plu ribus mōis accipiat̉. vno mō dr̄ coīter ad quēcūqꝫ honore debitū. vel deo: vel creat̉ e. ⁊ ſic accipit Augꝰ duliā ī predictaⁱ auctori tate. Scd̓o mō dr̄ ꝓprie ⁊ ſic dulia ē cultus vel honor ꝗ exhibet̉ creature. Tertio modo dr̄ dulia antonomaſice. h̓ ē dulia dignior: que eſt īperdulia. Glo. ſuꝑ pſal̓. Adorate ſcā bellū pedū eius. Dicēs. Caro xp̄i ſīe īpietate a ꝟbo dei aſſūpta adorat̉ a nobis. non illa adoratione que latria ē: que ſoli creatori de bet̉: ſꝫ illa dulia que dignior ē. Quarto mo dr̄ dulia ſcd̓ꝫ ānalogia. ⁊ ſic dr̄ noīe extēſo Et ſic dulia ē reuerētiā debita ſoli deo. tn̄ rone illius dignitatis ī cuiꝰ ꝑticipatiōe eſt creatura. ⁊ ſic intelligit̉ illud deo cui debe tur latria. domino cui debet̉ dulia. Notā d̓ gͦ ꝙ mulripl̓t exponit̉ illa glo. Primo mō ſic Seo cui debet̉ latria.i. honor incōmunicabi l̓ quēadmod̓ dei ſb̓ſtātia. ⁊ naͣ ē īcomuicabil̓ creature. dn̄o cui debet̉ dulia.i. honor cōī cabilis. Dnīum enī cōicat̉ creature eo mō qͦ dicimꝰ ꝙ deꝰ potēs ē ⁊ fac̄ creaturā potētē. Sapiēs ē: ⁊ caturā facit ſapiētē. bon ē ⁊ fac̄ creaturā bonā. ita ꝙ participat eiꝰ bōitate. ⁊ ſcd̓m hec debet̉ ei honor: qui deſcendit ī coīone.ſ. rōne dignitatū. in quaruꝫ ꝑticipa tione dicimꝰ eſſe creaturā. ⁊ iſte honor no minat̉ noīe coi. qd̓ eſt dulia ꝓpt̓ cōmuniōeꝫ. Ratiōe ꝟo dignitatis ī cuiꝰ ꝑticipatiōe no eſt honor ſingularis. ⁊ dr̄ latria: ⁊ ſic ītell̓r illd̓ deo cui debet̉ latria. domino cui debet̉ dulia. quia dn̄s conotat affectum creature. Scd̓o mō exponit̉ illud ſumēdo duliam ꝓprie ⁊ antonomaſice. quia ī xp̄o ē natura īcreata.ſ. deitas ⁊ naͣ creata.ſ. humanitas Et quātū ad naturā creataꝫ dn̄s eſt. ſecūdū ꝟo natura īcreatā deus ē: ⁊ creator. quā naͣ deitas vr̄. ꝗa gͦ latria ꝓprie debet̉ creatori: ⁊ ſoli. ⁊ dulīa ꝓpͥe creature. iō deo debetur latria. domino dulia. Ꝙ gͦ obr̄. ꝙ differens honor debet̉ deo. dd̓ ꝙ nō: ſꝫ differens ē de bitum honoris ex parte creature ad deum ⁊ penes illa duo debita ſumit̉ latria ⁊ du lia: ſꝫ quātū ad illuꝫ qui honorat̉ idem eſt et vnus honor nō differens. ⁊ hͦ quia quocūqꝫ mo adoretur dominꝰ vel vt ī ſe cōſideratꝰ vel vt cauſa. vel ut rōe dignitatis īpartici pabil̓ ul̓ ꝑticipabil̓. ſꝑ ē adorato rōe eiuſdē dignitatis.ſ. maieſtatis. vnde ſꝑ eadem di gnitas.ſ. maieſtas adoratur. ⁊ hec oīa ſunt vna dignitas in deo: que adoratur. licꝫ diffe renter īquātū. ſic ⁊ ſic ⁊ ſic. Ad tertiū qͦ dicit̉ ꝙ quedā dicūt̉ de deo ex tēpore. q̄daꝫ ab eterno dd̓. ꝙ hec oīa ſūt vnū ⁊ vna di gnitas in deo. ⁊ iō non faciūt differentiam honoris ex parte dei: ſꝫ faciūt differentiā de biti ex parte creature. Ad quartū dd̓. ſil̓r ꝙ deus creat. deus regit. h̓ facit differētiaꝫ ex parte creature. quia aliud accipit catura ab eo. quia creat. aliud quia regit. ⁊ iō diffe rens ē debitum. vnus tamē honor rōe horū. quia vna dignitas. honor aūt numerat̉ per dignitatem cui exhibetur. Et per hoc patet reſponſio ad cuncta. Conſequenter querit̉ de diſferētia adoratiōis diuine in cōꝑatione. quātum ad equalitatem. an.ſ. equali adoratione adoret̉ deus inquātum deus ⁊ inquātū dominꝰ et hiꝰ. Ad qd̓ ſic. Dyoniſiꝰ in libro de diuinis nominibꝰ loquens de dominio dei dicit. ꝙ domiᵐ ē oīm bonorū pleniſſima ꝑfectio: et īmutabilis firmitas. Ergo dominiū dictat honorē in īfinitū dn̄o exhibendū. gͦ equali honore adoratur inquātū deus ⁊ dn̄s. Itē dominus dicit̉ de deo ex tempore: ſꝫ ex actu tēporali nō acreſcit deo honor: nec minorat̉ gͦ equalis honor ei debet̉ īquātū deꝰ ⁊ dn̄s ⁊ no minor nec maior. Item creatio ē cō mendatio potētie infinite: quia dicit exituꝫ de nō eē ī eē: Sed potentie īfinite debetur honor infinitus. gͦ rōne creationis debetur honor īfinitꝰ. gͦ rōe dominii. ꝗa ex qͦ creator ⁊ dominꝰ. Itē ī hͦ ꝙ ē dn̄s ītelligit̉ d̓us. cū dicit̉ de deo. gͦ no minor honor ſ equalis debet̉ domino ⁊ deo. Ad oppᵐ. Potētia ī deo ē īfinita. actus aūt finitus. honor auteꝫ debet̉ deo rōe actꝰ ⁊ rōe potentie. Si ergo actꝰ finitus ſicut creatura. gͦ ⁊ honor rōne ipſius debitꝰ finitꝰ ē. ⁊ ſi potentia īfinita. ghonor rōne potētie īfinitus. gͦ nō equalis honor debet̉ deo rōne actus ⁊ potentie ſue Itē bonitas diuīa ē īfinita. tn̄ beneficia eius ī creatura ſunt finita. ⁊ rōne vtriuſqꝫ debet̉ honor. ⁊ ex vno dulia.ſ. ex bn̄ficentia ex alio latria. gͦ inequalitas honoris. Itē eē diuinū cōſiderat̉ vt in ſe. conſideratur vt ī creatura. unde ſcd̓ꝫ hͦ dic̄ Termegiſtus ꝙ deus ē ſꝑa ītelligibilis. cuiꝰ cetrū eſt vbiqꝫ: circūferētia nuſꝙͣ. diuinū eē cōſideratum ī ſe dr̄ circūferētia que nuſꝙͣ ē. quia īfinita ⁊ nullo mō habet fine. In quātū ꝟo ꝯꝑat̉ ad creaturā dr̄ centrū methaforice. que eſt gͦ co patio centri ad circūferētiā. eadē eſt diuini eſſe ad ſemetip̄m confideratū. ſic ⁊ ſic. Sed cōpatio centri ad circūferētiaꝫ eſt ſic̄ finiti ad īfinitū. gͦ diuinū eē vt in ſe cōſideratuꝫ ē īfinitū. cōſideratū ꝟo ī creatura finitum. gͦ ſi rōne vtriuſqꝫ debet̉ ei honor. debetur ei honor finitus: ⁊ īfinitus ⁊ ita inequalis. Sol̓o dd̓. ꝙ equalis honor ſꝑ deo debetur ex ꝑte dignitatis. quia ſꝑ eadē eſt dignitas rōne cuiꝰ adorat̉. nō tamē ſꝑ equale ē debi tū. quia iuxta ſententiam euangelii. 25º. Ma thei. Cui plus cōmittit̉ plus debet̉. vn̄ vni dedit dominꝰ duo talenta. alij quīqꝫ. ⁊ plus debebat cui conmiſerat quīqꝫ: qͣꝫ cui vnum erat cōmiſſū. ⁊ ſic ex ꝑte cōmiſſi ſeu accepti no ē equale debitū: tamē equalis honor. ꝗa honor reſpōdet dignitati: ⁊ eadē dignitas ē quā accipio hic ⁊ illud. Ad pͥma rōneꝫ ī cōtrariū dd̓. ꝙ ſicut ī ſole duplex eſt actio .ſ. actio qua agit̉: ⁊ actio quā efficit. ⁊ pͥma dr̄ luce. ſcd̓a illuminare. ſic in deo eſt actio qua agit deus. ⁊ hͦ idē qd̓ ſua eſſentia. ⁊ eſt actio quā efficit in creatura. Actio gͦ qͣ agit ē īfinita ⁊ īmutabilis: ſicut ſua eſſētia. Licꝫ actio quā effic̄ ſit finita. quia creature ſunt finite. honor at ſemꝑ impedit̉ ratione actꝰ. quo agit. ⁊ ideo honor īfinitꝰ debet̉ ei rōne actꝰ ⁊ rōne potētie. Ad ſcd̓m dd̓ ꝙ licet beneficia dei finita ſint. tamē dāt̉ a boītate īfinita. vn̄ beneficiū minimū qd̓ dat deus dat̉ ex infinita bonitatē. Debitū aūt hono ris rōne beneficii cōſequit̉ illud ex quanto datur. ſicut pꝫ in Luc̄. xxi. De vetula que nō poſuit ī garophilaciū niſi duo minuta. ⁊ tn̄ habuit maiore remunerationem. qͣꝫ qui plus poſuerūt. quia ex maiori affectu dedit. ⁊ ſic ē hīc. ⁊ ideo honor īfinitꝰ debet̉ rōe bn̄ficij dei. quia ex infinita bonitate dat̉. Ad 3ª dd̓ ẜꝫ Dyo. Duplex ē cognitio de deo. vna ē mo īfinito ꝑ p̄uaricationē aliarū caturarū. vnde pſal̓. Poſuit tenebras latibulū ſuum: ⁊ eſt cognitio de deo ꝑ poſitionē mō finito. ſicut cognitio de deo. ꝙ ē potēs ⁊ ꝙ ē bonꝰ ⁊ ꝙ ſapiens ⁊ ꝙ vbiqꝫ. ⁊ ꝙ cā ē et ꝙ hiꝰ. ſꝫ tn̄ h̓ oīa vnū ⁊ īfinita ſūt. Sd̓ gͦ ꝙ diuīa ſt̓a ſcd̓m ꝙ cauſa ē finiēs ē. ſꝫ n̄ finita. quia finit creatura. quia ē cā contētiua eius ⁊ co ſeruās. Un̄ deus ē alpha ⁊ o. i. principiuꝫ et finis: ſꝫ nō finit̉ ab ea. vn̄ ꝓut coꝑat̉ cauſa pͥma ad creaturā nō finit̉ ꝑ eam. ſꝫ finit eā Et iō ſemꝑ e dignitas īfinita rōne cuiꝰ de bet̉ honor ⁊ iō ei īfinitus honor. Dicitur aūt eſſe vt cētrū ꝓut cōſiderat̉ ī creatura. n̄ quia finiat̉ in ea. ſed quia vt ī Anthonio ⁊ vt minima apparet eē bonitas diuīa cōſi derata in creatura reſpectu eius quod in ipſo conſideratur. Poſt hec queritur de adoratione xp̄i. Et querit̉ vtrū eadem adoratione adoret̉ xp̄s. ſcd̓m diuinitateꝫ⁊ hūanitatē. Ad qd̓ ſic. xp̄s ē deus et homo. Sꝫ rōe qua ē deus dignus ē honore debito creatori. In quātū ꝟo ē hō: dignꝰ eſt honore debito creature. Ergo cuꝫ adoratio debita creatori ſit latria. ⁊ debita creature ſit du lia. xp̄s adorandus ē dulia: ⁊ latria. ſꝫ he ado rationes differunt. gͦ differenti adoratione adorandꝰ ē xp̄s. Ad oppᵐ. Iero. Nō ſeor ſū ꝟbū xp̄i adorādū ē. ſeorſū dicit ab hūani tate. gͦ vna adoratiōe adorat̉ ī quātū deꝰ⁊ īquātū hō. Scd̓o iuxta hͦ q̄rit̉. an debeat̉ maior veneratio filio dei īcarnato. qͣꝫ ante īcarnationē. hͦ enī uidet̉ ꝑ ph̓m. Quia pl̓ra bona ſunt paucioribꝰ bonis magis eligēda. gͦ plura venerabilia paucioribꝰ ſunt magis veneranda. Ergo cū plura uenerabilia ſint in filio incarnato.ſ. diuinitas. humanitas ⁊ ꝑſona ꝙͣ ī nō īcarnato. Relīquit̉ ꝙ amplior veneratio debet̉ īcarnato. Solutio dd̓ ꝙ in xp̄o ē dignitas ꝑſone. ⁊ diueſitas naͣrū. quia ꝑſona ē in duabus naturis. reſpiciēdo gͣ dignitatē ꝑſōe ſic vna debet̉ xp̄o adoratō quia ipſe ē vna ꝑſona: ⁊ vna ē dignitas rōe cuius fit adoratio.ſ. vna dignitas ꝑſonalis ⁊ h̓ adoratio ē latria. ⁊ hͦ ē qd̓ dic̄ Io. damꝰ 3º. ſententiarū. ix. di. Timeo carbone tange̓ pter ligno copulatū ignē. Adoro xp̄i naͣm pt̓ dei mei ſiml̓ vtrinqꝫ ꝓpt̓ carni vnitam deitatē. Nō enī quartā appono ꝑſonā ī tri nitate: ſꝫ cōfiteor ꝑſona vnam ꝟbi ⁊ carnis eius. his ꝟbis īſinuare uidet̉ xp̄i hūanitatē cū ꝟbo una adoratiōe eē adorādā. attēdēdo vnitate ꝑſone. Reſpiciēdo aūt diuerſitatē naturarū eſt differens adoratio. quia ibi eſt natura diuina que adoranda ē latrīa. ibi ēt ē hūanitas ex qua parte diſtinguēdū eſt. ꝗa ip̄a hūanitas cōſiderari ſcd̓ꝫ ſe pōt. ī quātū ē quedā creatura: tā ſancta tam pulcra. vel ꝓut ē diuinitati cōiūcta. Et ſi cōſideretur ſcd̓ꝫ ſe. dd̓ ꝙ ei debet̉ adoratio: que ē dulia dignior. ⁊ ẜm hͦ ſuꝑ illud. Adorate ſcabellū pedū eius. dic̄ glo. Caro xp̄i ſiue ī pietate a ꝟbo dei aſſūpta adorat̉ a nobis. nō illa dico adoratiōe que latria ē que ſoli creatori debe tur: ſꝫ illa que dulia dignior ē. Si aūt conſi derat̉ ꝓut ē diguitati vnita ſcd̓m hͦ fuerūt circa hͦopiniōēs. quia quidā dixerunt ꝙ de bet̉ ei dulia hͦ mo. ſꝫ digniſſima. Alii autem dixerunt ꝙ debet̉ ei laeria ſcd̓m Augꝰ. qui uſt nū iuullu ſuꝑ illud. Nō turbet̉ cor veſtrū ⁊cͣ. ita dicit ego dn̄icam carne: īmo ꝑfectā in xp̄o hūant tatē ideo adoro ꝙ a diuinitate ſuſcepta: et deitati vnita ē. vt nō aliū ⁊ aliū: ſꝫ vnū eun demqꝫ deū ⁊ homīem filiū dei eē confiteor. deniqꝫ ſi hoīeꝫ ſeꝑaueris a deo: illi nūquā credo vel ſeruio ⁊ loquit̉ de adoratiōe que eſt latria. Ad qd̓ ītelligēdū. notandū eſt ꝙ latria dr̄ tripl̓r. vno mō dr̄ ꝓprie.ſ. cultꝰ qui debet̉ deo ſoli: ſeu ītelligat̉ quātuꝫ ad dignitatē ī cuiꝰ ꝑticipatiōe nō ē creatura. vel ī cuiꝰ ē partici patiōe. Scd̓o mō dr̄ lat̉a ſtricte: cū.ſ. aſtrīgit̉ vocabulū ad ſeruitutē: que debet̉ creatori rōe dignitatis: in cuius ꝑticipatione nō ē creatura. ⁊ ſic nō accipit̉ latrīa ī glo. illa. Deo cui debet̉ latria. dn̄o cui debet̉ dulia. In participatiōe enī iſtius dignitatis: que deſignat̉ hͦ noīe deꝰ ſcd̓ꝫ ꝙ accipit̉ naͣl̓r ⁊ etiā dignitatꝭ que deſignat̉ hoc noīe creator nō eſt creatura. Tertio mō dicit̉ largē. nō ſolū ſeruitꝰ que debet̉ digni tati diuine: ſꝫ etiā creature vnite ip̄i. in quo ſenſu dicit Rabanꝰ. Caro xp̄i latria adoran da eſt ſicut ꝟbuꝫ. ſꝫ nō oī ſpē latrie. qm̄ non adoramꝰ eā oīo ꝓſtrati ī terra. ſic vt ēdamꝰ ꝙ nox creauit de nichilo vt ſacrificamus eī ſicut deo: ſꝫ adoramus eā. quoniā ꝑ ipſam re dēpti ſumꝰ. ⁊ ſic dr̄ latria noīe extēſo. ⁊ ſic reſpiciēdo vnitatē ꝑſone vna eſt adoratio. reſpiciēdo diuerſitatē naturarū differens ē adoratio. diuīa enī naͣ ſemꝑ adorat̉ latria Hūana ī ſe cōſiderata ſꝑ dulia. quia ſāctū ſanctoꝝ. Conſiderata ꝟo vt diuinitati vni ta adoranda ē latria extēſo noīe latrie. Ad ſcd̓m qd̓ querit̉ dd̓. ꝙ maior veneratio pōt dici dupl̓r quātitatiue. quia.ſ. in pluribus ē veneratio. vel qualitatiue eo ꝙ maiori ītē ſiōe. veneratio ſcd̓m pͥmū modū poteſt dici xp̄o īcarnato deberi maior veneratio. quia in pluribꝰ debet venerari. Scd̓o mō non debet̉ ei maior veneratio. quia illud quod debetur ueneratiōis hūanitati magis debe tur ip̄i diuinitati. quia ipſiꝰ hūanitatis cā effectiua totaliter ē. ⁊ ideo illud qd̓ obicit̉ ꝙ plura bona ſunt magis eligenda paucio ribus: ītelligēdum ē ſcd̓m ph̓m quādo non ſūt altera ī alteris. ⁊ hͦ ē ī ꝓpoſito. rō enim venerationis cature.ſ. hūanitatꝭ aſſumpte magis eſt in ipſa diuinitate qͣꝫ ī hūanitate ſ Onſe quent de adora eſt querē itione creature ⁊ hͦ ordine. Primo de adoratione creature rōnal̓ angelice. 2 de adoratione creature rōnalis huāne. 3. de adoratiōe creature irrōnalis. Quātuꝫ ad pͥmū. queruntur tria. an maior vel equa lis veneratio debetur ſanctis angelis poſt īcarnationē xp̄i vel ante. An ſit ageli ado randi aliquo mō latria. Un̄ angelꝰ ſathane cū tranſfigurat ſe in angelū lucis dicens ſe eſſe xp̄m poſſit ſine peccato adorari. latria. Quantū ad primum obicit̉ ſic. Ante īcarnationē xp̄i angeli ado rabāt̉ ab hoībus ⁊ nō ꝓhibebat ſe adorari. ſed poſt īcarnationē nō ꝑmittūt ſe adorari ab hoīe. īmo ꝓhibent Un̄ ī apoca. 22º. dicit Io. Cecidi vt adorarē ante pedes angeli: ꝙ dixit mihi uide ne feceris. cōſeruus enī tu ſum ⁊ fratrū tuorū. ſꝫ ſi debet̉ ei equalis ho nor ꝗ ante debebat̉. Conſtat ꝙ nō ꝓhiberet ſicut nec ante. gͦ non tantus honor debetur angelis poſt īcarnationē: quātus antē. Itē Grego. Poſt īcarnationē quia vidēt hūanā naturā ſuꝑ ſe exaltatā: nō ꝑmittūt ſe adora ri ab hoībus ⁊ prius permittebant. ergo ⁊cͣ Itē ad oppoᵐ. Ita ſunt beati angeli poſt īcarnatione ſic̄ ante. vn̄ nō ē eorū gloriā di minuta vl̓ beatitudo ex īcarnatiōe. ſꝫ potiꝰ aucta. Si g nō ē ſubtracta dignitas beatitu dinis ex īcarnatione. gͦ nec veneratio dimi nuta. Iuxta hͦ querit̉. vn̄ fuit hͦ ꝙ āgelꝰ ꝑhibuit ſe adorari a Io. cū ita eſſet dignus ſicut fuerat ate īcarnationē. Si dicat̉ ꝙ hͦ fuit ex humilitate. tūc videt̉ ꝙ āte īcarna tione debuiſſet ſe ꝓhibuiſſe ab hoīe adora ri. quia tunc fuiſſet maior eius humilitas ſi pͥus ſe humiliaſſet hoī ꝙ mo. quia n̄ erat hō ita dignꝰ ſicut mo. gͦ nō fec̄ ꝓpter hͦ. ex quo videt̉ ꝙ vellet āgelꝰ īnue ꝙ nō tātꝰ debet̉ ei honor poſt īcarnationē quātꝰ ante. Sol̓o dd̓. Ꝙ quātū ē ex ꝑte ip̄orū agelorū equalis honor debet̉ eis poſt īcarnatione et ante. ⁊ ex ꝑte hoīs etiā maius ē debitū honoris ul̓ veneratiōis āgeloꝝ poſt īcarnatione qͣꝫ āte quia plura fecerūt pro hoīe. fuerūt enī mini ſtri. īcarnatiōis ⁊ miraculorū ſic̄ de Gabrie le legit̉. ꝙ ānutiauit Marie. ꝙ de illa naſce retur dei filius. Ad illud aūt qd̓ dr̄ ꝙ ſi equalis honor deberet̉ eis. quare gͦ ꝓhibet hiꝰ adoratione. dd̓ ꝙ aliquid pōt prohiberi dupl̓r. vel quia malū ē ſeu occaſio mali. vel ꝓbibet̉ ꝓpter aliquā vtilitatē ſcd̓m qd̓ dic̄ Augꝰ ſuꝑ gen̄. vbi loquit̉ de agelis venien tibꝰ ad Abrahā. duplici de cā aliꝗs arcedꝰ ē a bono. vel ꝓpter maiꝰ bonū aggrediēdū vt dn̄s reuocauit illū qui volebat ſepelire patre ſuū. Mat. 8º. vel ꝓpter facilē declina tionē ī malū. ⁊ ſcd̓m hͦ dd̓. ꝙ ꝓhibuit āgelꝰ Io. ne ip̄m adoraret. quia iſtud erat occaſio mali. ꝗ a ſb̓ p̄textu dulie poterat occaſiona liter ītroduci vt cature īpederet̉ latria. qd̓ eēt maximū malū. ſicut aulꝰ ꝓhibet ꝯma dere ī ydolio. quia pōt eē occaſio mali. vel ī ſe vel ī alio.ſ. venerationis ydoli. pͥª. cor. 8. Alia rō fuit quare ꝓhibuit.ſ. ꝓpter prouoca tione ad maius bonū. quia ꝑ hͦ volebat oſtē dere qͣꝫ maxīe exaltata ē hūana natura poſt īcarnationē. ⁊ ꝙ magna ē gloria dei in hūa na natura. ⁊ illud det valde hoīeꝫ ad maxī mū bonū ꝓuocare. Secundo queritur Utrū angelꝰ licite poterit adorari latria. qd̓ videt̉ ꝑ tex. gͦen̄. 18º. vbi dr̄ ꝙ Abraham adorauit angelos: ⁊ adoratiōe que debetur trinitati. gͦ latria. Itē Ioſue 5. Ioſue ado rauit āgelū qui dixit. Ego ſū princeps exer citus dn̄i. Ergo ip̄e adorauit āgelū latria Ex his videt̉ ꝙ angelꝰ poſſit adorari latria Sol̓o. dd̓ quēadmod̓ dic̄ Augꝰ de fruitiōe ſola īmutabili bonitate ē fruēdū ſimpl̓r. ro nali ꝟo creaturaᵇ que nobiſcū pōt ꝑticipare ſūmā bonitatē ē fruēdū ſcd̓ꝫ quid ⁊ n̄ ſīpl̓r Itē fruēdū eſt deo nō in ſe ſcd̓m ꝙ dicit apl̓us ad Philemonē. Ego te frater fruar ī domīo. Irronali ꝟo creaturaᵉ: que non pōt nobiſcū ꝑticipare ſūmā bonitatē n̄ ē fruēd̓ nec ſimpl̓r nec ſcd̓m ꝗd. eo modo dd̓. tn̄ nō ꝑ oīa. ꝙ latria ſīpl̓r debet̉ deo. Latria vero ſcd̓m quid debet̉ hūane nͤ in deo. hͦ ē nō de ſe: ſꝫ rōe diuinitatꝭ cui ē vnita. Latria vero nec ſīpl̓r nec ſcd̓m quid debet̉ creature pu re quia latria ē ſeruitꝰ debita creatori. Ad illud gͦ qd̓ primo obr̄ de Abrabā. 18. gen̄. ꝙ videt̉ angelos adoraſſe latria. ē reſpoſio in glo. ꝙ Abrahā ītelligēs diuītatē ī vnitate adorabat. ⁊ diſpēſationi angelice in forma viſibili miniſtrabat. Ex hͦ igit̉ apparet: ꝙ duo ītelligebat.brahā ī apparitiōe illoruꝫ virorū. Intelligebat enī creaturā angelica ī forma hūana. ītelligebat ēt trinitatem. iō ⁊ duplex actus ſequebat̉ ī Abraham ſcilicꝫ adoratio: que cōſequebat̉ ītellectū trinitatꝭ ⁊ mīſteriū qd̓ cōſequebat̉ ad ītellectum nͤ āgelice apparētis ī hūana naͣ. Ex quo patet ꝙ adoratio latrie ī Abrahā nō exhibebatur angelo. Ad illud qd̓ querit̉ de Ioſue dd̓. ꝙ Ioſue apparebat ī angelo ip̄m deū ī cui perſona apparebat āgelus ⁊ illū adorabat. Un̄ dicit ſuꝑ illū locū Adamāciꝰ. Adorauit nō ſolū quia ex deo ē. ſꝫ quia deꝰ ē. nō enim adoraſſet niſi deū cognouiſſet. Quis enī ē prīceps milicie niſi xp̄s. Ex quo relinquit̉ ꝙ ītelligebat ī angelo xp̄m. cū dixit ī Ioſue Ego ſum prīceps exercitus domini. ⁊ ſic pꝫ ſolutio hiꝰ queſtionis. Tertio queritur de angelo ſathane cū tranſfigurat ſe ī angeli lucis ſicut habet̉ 2ª cor. xi. Et dic̄ ſe eē xp̄m Utrū poſſit adorari latria ſine peccato. qd̓ videt̉. ꝗa ignorantia facti adhibita diligē tia excuſat: quanuis ignorantia iuris non excuſet. gͦ cū iſte ignoret qd̓ factū ē ⁊ adhi beat debitā diligētiā. Relīquit̉ ꝙ n̄ pccat adorando dyabolū ſic̄ xp̄m. Itē ſi aliquis credēs hoſtiā cōſecratā a ſac̄dote celebrate que nō eēt cōſecrata adoraret eā ſic corpus xp̄i. ꝓpter ignorātiā facti excuſaret̉. gͦ ſil̓r adorās dyabolū vice xp̄i ī p̄dicto caſu ꝓpt̓ ignorātiam facti excuſabit̉. Sol̓o dd̓ ꝙ ſa thanas trāſfiguratꝰ apparēs ī ſpē xp̄i nō ē adorādus pro xp̄o: ſimplicit̓: nec credendus eē xp̄s. ſed ſb̓ cōditiōe. Uū ſi adoraret eum ſimpl̓r peccaret. nec ignorātia excuſaret eū q aſſignat̉ hiꝰ triplex rō. Prima ē ꝗa ꝗlibꝫ ē p̄munitꝰ per ſacrā ſcripturam ꝙ angelus tenebrarū tranſfigurat ſe ī angelū lucis 2ª cor. xi. ⁊ Mat̓. 24. Multī veniet ī noīe meo x Et iō tenēt̉ diſcutē ⁊ nō ſtatim adorare Scd̓a rō ē quia hꝫ remediū orationis. ꝗa ſi oraret deuꝫ toto corde vt reuelaretur ei ꝟitas. deus nō ꝑmitteret eū decipi. In hͦ. n. caſu ītelligitur illud. Io. 15º. Quicquid peti eris patri ī noīe meo dabit vobis. In noīe meo.ſ. ꝙ ē yh̓s qd̓ īterpretat̉ ſalus. hoc eſt quicꝗd petieris ad ſalutē ſcd̓m ꝙ exponit beatꝰ Augꝰ. Patet gͦ ex hͦ ꝙ qui nō orat no adhibet oēꝫ diligētiā quā dēt. Tertia rō e. quia facillime poſſet vitare ꝑiculum appo nēdo.ſ. conditione. hoc mō adoro te ſi tu es xp̄s. Ad illd̓ qd̓ obr̄ de hoſtia nō cōſecrata dd̓. ꝙ det adorari ſb̓ conditione.ſ. ſi forma debita obſeruata ſit. ⁊ hͦ conditione tacita vel expreſſa. Oſtqua habitu eſt de adoratione angeli. Queritur de adoratione hoīs. ꝗa dicit apl̓us. Honora inuice p̄ueniētes. Ro. 12º. Primo vtrū hō adorandus ſit latria. Scd̓o vtrū omnes hoīes equal̓r ſint adorandi. Tertio modo utrū mali ſint adorandi. Quarto quomo ſancti viri ſūt adorandi. Quīto. vtrum malus prelatus plus ſit adorandus qͣꝫ bon ſubditus. Quantū ad primum ſic obr̄ dicit. Io damꝰ. ꝙ honor qui exhibet̉ ymagini refert̉ ad illū cuiꝰ ē ymago. vnde dicit magnus Baſilius. Gonor ymagīs ad pthotypū ꝑuenit.i. ad exēplar. Eſt enī ꝓtho typo. pª forma ſeu forma exēplaris ad quaꝫ facta ē ymago. cuꝫ gͦ hō ſit expreſſiſſīa yma go dei poterat in hoīe adorari deus latria ⁊ ita ꝑ cōſequēs hō pōt adorari lat̓a. Iux hͦ querit̉ de beata ꝟgine. Nā dicit Io. damꝰ ꝙ honor qui eiꝰ ē ad eū qui de ea ē īcarnatꝰ refert̉. gͦ ip̄a pōt adorari latria. Sol̓o ad pᵐ dd̓. ꝙ hō nō pōt adorari latrīa. tn̄ pōt eē loratiōīs latrie ī quātū ē ymago ducens ad deū cuiꝰ ē ymago. ⁊ iō adoratio dulie debet̉ ei ſcd̓m ꝙ dicit Io. damꝰ. in ꝓ li. A principio deꝰ hoīeꝫ ſcd̓ꝫ ꝓpriā ymagīeꝫ fecit. cuiꝰ igit̉ gratia nos adīuicē adoramꝰ: niſi ꝙ ſcd̓m ymaginē dei facti ſumꝰ. vt enī ait magnꝰ ī diuinis Baſiliꝰ. Honor ymagīs ad ꝓthotypo ꝑuenit.i. exemplar. ꝓthotypō aūt ē illud qd̓ ymago rep̄ſentat. Ad ſcd̓ꝫ qd̓ querit̉ de beata virgine dd̓. ꝙ qͣꝫuis ho nor qui eius ē ad eū: qui ex ea eſt īcarnatus reducat̉ nō ſequit̉ ꝓpter hͦ ꝙ honor ille ſit latria: ſꝫ ſequit̉ ꝙ honor ille refert̉ ad xp̄m. Honor tamē ille qui beate virgini debetur ē cuiuſdā p̄rogatie.ſ. dulie ſingularis. ⁊ qͣſi īmediate diſponēs ad latriā. n tamē ē lat̓a. cum enī adoro matrē dei: in quātū hiꝰ. non adoro vt cāꝫ mei cōditricē. ⁊ ideo n̄ adoro vt latria. quia āt adoro vt matrē d̓i. honoro vt matre catoris. ⁊ hͦ ꝓpt̓ ip̄m creatore. Un̄ ro honoris ē ip̄e honor creatoris. ip̄e tamen honor exhibet̉ creature. Ex quo relinquit̉ ꝙ ille honor ē dulia p̄rogatīe ſīgularis diſpo nens ad latriam ⁊ cuiꝰ rō latria eſt. Conſequenter queri tur. Utrū oēs hoīes equal̓r ſint adorandi. Ad quod ſic Damꝰ ī 4º. li. A principio deus hoīeꝫ ſcd̓m ꝓpriā ymaginē fecit. cuiꝰ igitur gratia nos adīuice adoramus. niſi ꝙ ſcd̓m dei ymaginē facti ſumꝰ. Ex quo obr̄. ꝙ ſi oēs homines equal̓r ad ymagine dei facti ſunt Ergo oēs hoīes equal̓r adorādi ſūt. Contͣ adoratio ē debitū rōne dignitatis excellēt gͦ ſi eſt dignitas aliqua excellens in vno re ſpectu alterius nō equaliter debet̉ eis ado ratio. vel ſi dicas ꝙ īmo quia nō adoratur niſi rōne eius: ꝙ ſūt ad ymaginē tūc ſequet̉ ex hͦ ꝙ vnus nō debet aliū adorare. ꝗa vnꝰ equal̓ ē alteri quātū ad ymaginē. Itē p̄latꝰ rōne nͤ nō dēt adorare ſb̓ditū. equal̓ eſt eī quātū ad naturā. ſil̓r habet dignitatē excel letem reſpcū illius. gͦ non dēt ip̄m adorare rōe dignitatis. īmo potiꝰ ecōuerſo. gͦ n̄ eqͣl̓r debet̉ oībus adorato. Sol̓o dd̓. ꝙ omnibꝰ exhibēdus ē honor pro ſtatu ⁊ tēpore quia oēs ad ymaginē d̓i facti ſūt vt dic̄ Damꝰ. ⁊ h̓ ē rō cois. quare honor oībꝰ dēt exhiberi loco ⁊ tēpore. Sed notand̓ ꝙ in ymagine que ē hō ītelligitur qd̓ ē ꝑ naturā. ītelligit etiā ī ea qd̓ ē ꝑ gratiā: que r̄ducit ipſā yma ginē ī plenā cōformitate dei. ꝗa gr̄a ip̄a eſt dei formitas. Ex parte igit̉ nᵐ nō ē differēª adorationis. Un̄ quātū ad hͦ ē equalitas in oībus. ſꝫ reſpiciēdo poſſibilitate ad gratiaꝫ vel actum que eſt per gratiam que actu eſt in ymagine: non eſt ita. Si enim in ſtatu eſt gr̄e ⁊ habꝫ gratiā actu habet bonū excellēs ī ſe ratiōe cuiꝰ debet̉ ei honor. ꝗlibet enī tal̓ ī aliquo vno excellit. licet nō habeat omnia dona: ⁊ rōe illiꝰ vniꝰ cantat̉ de quolibet cō feſſore. nō ē īuētus ſil̓is illi. ⁊ ſic reſpiciēdo actū gr̄e in habēte. ratiōe cuiꝰ ſemꝑ excellit adorandus ē hō: ⁊ vnus magis alio. Sil̓r reſpiciēdo poſſibilitatē ad grām ī hoīe. licꝫ actu ſit extra gratiā tamē adhuc poſſibilis ad tātā gratiā ⁊ ad maiorē: ꝙͣ aliquis hn̄s gratiā actu. ⁊ reſpiciendo poſſibilitatē hāc ī ymaginē ī maiori excellētia. ita etiā reſpi ciendo h̓. maior honor pōt īpēdi vni qͣꝫ alij. Tertio queritur malis Utrū hoībus debeat̉ adoratio. Ad qd̓ ſic Io. dam Honorādi ſūt ſancti vt filii ⁊ heredes dei. vt dic̄ Io euāgeliſta. Si gͦ mali hoīes n̄ ſūt amici: nec filii: nec heredes xp̄i. gͦ nō ſūt ado randi. Ad oppoᵐ Ro. 12º. Honore īuicem p̄uenientes. Glo. i. in qualibꝫ reuerētia. al̓r n̄ eſt fraternꝰ amor: niſi mutuis ſe p̄ueniant obſequiis. Itē aliꝗs mō malꝰ forte p̄ordi natꝰ ē ad maiore iuſticiā ꝙ aliꝗs moͣ bonus ⁊ poſſibil̓ ē. ad hͦ. Ergo dignꝰ ē honore rōe iſtius poſſibilitatꝭ. Sol̓o dd̓ ſicut ſuꝑ dcm̄ fuit. mali hoīes īquātū mali n̄ ſūt diligēdi. īmo odio habēdi. quia odire malū ī quantū malū nō ē odire naturā eiꝰ: ſꝫ odire vicium in ip̄o vt dic̄ Augꝰ. Et iō ſic odiendi ſūt: ⁊ ſic nō ſūt honorādi nec adorandi. Attēdē do tamē naturā ip̄am. quia ſūt ad ymagine dei facti: ⁊ poſſibiles ad gratiā rōnē hiꝰ de betur eis honor ⁊ dilectio. Quarto queritur de adoratione ſanctorū qual̓ ſit. Ad qd̓ ſic. Du lia adoramꝰ ſāctos: ſꝫ dulia id̓ ē qd̓ ẜuitꝰ. ut dicit Augꝰ. gͦ ſeruitutē ip̄os adoramꝰ. Ad oppoᵐ Augꝰ in libro de ꝟa religione. Sācti adorandi ſūt ꝓpter imitatione nō ꝓpter re ligionē. adoramꝰ eos caritate nec ſeruitute gͦ adoratio qua adoramus eos nō ē ſeruitꝰ Sol̓o dd̓. ꝙ duplex ē ſeruitꝰ. Eſt enī ſer uitus obnoxietatis. ⁊ hec debetur deo. eo ꝙ eſt prīcipiū noſtri eē. Eſt etiā ſeruitꝰ r̄ue rētie ⁊ h̓ debet̉ ſanctis. quia ipſi ſūt noſtri ductores vel ꝑ doctrinā ſic̄ p̄lati. vel ꝑ īter ceſſionē. vel ꝑ adminiſtrationē. Quinto queritur an malus p̄latus magis ſit honorandꝰ ꝙͣ bonus ſb̓ditus vel ecōuerſo. Ad qd̓ ſic. Ro. 13º. Cui honorē. honorē. ī prelato qual̓cūqꝫ ſit ē maior dignitas qͣꝫ in aliquo ſb̓dito. gͦ maior veneratio debet̉ malo p̄lato qͣꝫ bono ſb̓dito Cōtͣ. Maior ē dignitas ymagīs in bono ſb̓dito qͣꝫ in malo p̄lato. ſꝫ dignitas ymagīs rō ē quare nos adīuicē adoramus. vt dicit Damꝰ. gͦ maior veneratio debet̉ bono ſub dito qͣꝫ malo p̄lato. Sol̓o dd̓. ꝙ malꝰ p̄latꝰ in quātū p̄latꝰ magis dēt honorari ꝙͣ bonꝰ ſb̓ditus. quia magis ē ī ꝑticipatione debiti honoris. quia ē honor. gratuitꝰ debitꝰ ex ne ceſſitate. ⁊ ē honor gratuitꝰ nō debitus ex neceſſitate. Primꝰ honor debetur prelato in quātū p̄latus. quia ī quātū hiꝰ vice xp̄i eſt. Unde Ro. 13º. dic̄ apl̓us de ip̄o p̄lato. ꝙ de miniſter ē. Honor aūt gratuitꝰ nō debitus ex neceſſitate debetur bono ſb̓dito. ⁊ io ma gis tenemur ad honorem maiorem prelati ī quātū prelatus eſt. Oſt hec inquire dum ē de adoratiōe que debet̉ irrō nabili creature que ē veſtigiū dei. ⁊ maxīe de adoratiōe que exhibet̉ cruci xp̄i. Primo an maior generatio debet̉ cruci xp̄i qͣꝫ hōi. 2ª. An poſſit deus adorari latria ī veſtigio ſicut ī ymagine. Quātū ad primū ſic obr̄ exo. 20. ꝓhibet̉ ꝙ nō fiat ſculptile neqꝫ vlla ſil̓itudo. Si gͦ figuramꝰ d̓m ī cruce cōt p̄ceptū facimꝰ. nō ē gͦ crux magis adorāda qͣꝫ rōnalis creatura. Itē adoratio ſeu ve neratio reſpicit dignitate. ẜꝫ maioris eſt di gnitatꝭ rōnal̓ creatura que ē hō qͣꝫ ip̄a crux quia hō ad ymaginē dei factꝰ ē ⁊ creatꝰ eſt ad beatitudinē. ⁊ vt ſit ꝑticeps diuīe boni tatis ⁊ ꝟitatis ꝑ cognitionē ⁊ amorē. crux aūt nō ita. cū ſit irrōnalis creatura. gͦ maior veneratio debet̉ hoī qͣꝫ cruci. Cōtͣ. crux a maximis adorat̉. etiā petrus qui iā beatꝰ ē cruce adoraret: non tamē hoīeꝫ. ergo maior veneratio debet̉ cruci ꝙͣ hoī. Sol̓o. dd̓ ꝙ ē dignitas realis que debet̉ rei. ⁊ eſt digni tas ymaginis. ⁊ h̓ non ē ex ꝑte ymaginis. ẜ ex parte rei. quā ymaginat̉. Un̄ damꝰ Ho nor ymaginis ad ꝓthotypū.i. exēplar r̄fert̉ Sed notandū ꝙ ē ymago ꝑ ꝑtici pationeꝫ. et hͦ ē rōnalis creatura. ⁊ ē ymago vt ſignū.ſ. alicuius beneficii dei. ſicut hūanationis eiꝰ ⁊ paſſionis ⁊ hiꝰ. vbi gͦ ē ymago vt ſignuꝫ totus honor refert̉ ad ꝓthotypū.i. exēplar. onde dicit Damꝰ de cruce. ꝙ adorando cru ce adoramus paſſionē xp̄i: ſeu xp̄m paſſum ſbꝫ his ꝟbis adoramus typū p̄cioſe crucis. ⁊ ſi ex alia materia ē facta: nō materiā adorā tes abſit. ſꝫ typū vt xp̄i ſimbolum.i. notam. pixit enī diſcipulis. tūc apparebit ſignum filii hoīs in celo. ſꝫ vbi ē ymago ꝑ ꝑticipatio nem vt homo ideo eſt adoratio dulie. ⁊ ita nō ē h̓ adoratio crucis maior niſi ꝗa refert̉ ad ſignū. dulia aūt debet̉ hōi eo ꝙ ē in par ticipatione diuine dignitatis ſic potentie: uel ſapiētie. uel bonitatis. qd̓ non conuenit cruci. Ille gͦ maior honor qui exhibet̉ cruci refert̉ ad re ſignificatā: cuiꝰ ē ſignū nō re fertur ad ipſam crucē in ſe. Ad illud qd̓ obr̄ Nō faciēs tibi ſculptile. dd̓: ſecundum Vamꝰ. Ꝙ anteqͣꝫ deus eēt humanatꝰ facere ymagine deo erat īpietatis. quia ẜm diuīaꝫ natura nō ē figurabil̓. ẜ poſtqͣꝫ viſibilis et ſenſibilis factꝰ ē ꝑ aſſūptione carnis: non ē tneuuli hͦ impietatis ſꝫ potiꝰ pietatꝭ ē ip̄m figurare: ⁊ hͦ ꝓpter doctrina. ⁊ īſtructionem nr̄aꝫ. et pter recordationē paſſionis xp̄i. vt p̄ſens ſit noſtre memorie. ⁊ ꝓpter hͦ īſtruimur. et allicimur ad bonū. hac etiā de cā fiūt yma gines ſāctorū. Un̄. Damꝰ dicit. īuiſibilis: et in corporei: ⁊ īcircūſcriptibilis: ⁊ īfigurabil dei quis pōt face̓ ymaginē. Inſipīe igit̉ ſū me ē ⁊ īpietatis figurare qd̓ diuinū eſt. hīc in veteri teſto nō erat aſſuetꝰ ymaginū vſ quia ꝟo deꝰ ꝓpter viſcera miſericordie ſua ſcd̓m veritatem factus eſt hō ꝓpter noſtrā ſalutē. nō vt Abrahe viſus eſt ī ſpē hoīs. n̄ ut ꝓph̓is. ſꝫ ẜm ſb̓am factꝰ ē ho. ⁊ perābula uit terrā ⁊ cū hoībꝰ ꝯuerſatꝰ ē. miracl̓a fec̄ꝫ paſſus ē. crucifixus ē. reſurrexit. aſſūptꝰ ē. ⁊ omnia ſcd̓m ꝟitatē facta ſunt ⁊ viſa ſunt. ab hoībus. ſcripta quidē ſūt ad memoriā et doctinā noſtra. quia aut nō oēs noſcūt lr̄as nec lectioni uacant. patres excogitauerunt uelut quoſdā triūphos ī ymagībꝰ deſcribe ad velocē memoria: quā ꝓpter multotiens nō ẜm mētes habētes dn̄i paſſiōēs ymagīe xp̄i crucifixiōis videntes ⁊ ſalutaris paſſi onis ī memoratiōeꝫ veniētes ꝓcidētes ado ramꝰ nōͣ materiā ſꝫ ymaginatū. Sil̓r ⁊ dei genitricis ymaginis. nō materiā ſꝫ figuram adoramus: honor enī qui ē ad ip̄am: ad ip̄m qui ex ip̄a ē incarnatꝰ reducit̉. Sil̓r auteꝫ ⁊ ſcorū certamīa erigētia nos ad fortitudi nem ⁊ imitatione ⁊ zelū virtutis eorum et gloriā dei ſicut diximꝰ. ⁊ enī ymaginis ho nor ad ꝓthotypū.i. exemplarit̓ ꝑuenit. Et ꝑ hͦ ſoluunt̉ oīa obiecta. Secundo queritur Utrū deus poſſit adorari latria ī veſtigio ſicut ī ymagīe. ꝗa ſi ſic: cū ī oī creatura ſit ueſtigiū dei: erit adorādꝰ latria ī oī catura vt ī lapide. Ꝙ aūt ita ſit patet. ꝗa gen̄. 28. dr̄ de Iacob. Ꝙ ſurgēs mane tulit lapidem que ſuppoſuerat capiti. ⁊ erexit in titulum fundens oleū deſuꝑ. Cū gͦ latria conſiſtit in ſacrificii oblatiōe ip̄m aūt oleū obtulit pro ſacrificio. gͦ ip̄e exhibuit latriā lapidi. Itē cum deus ſit vbiqꝫ p̄ſential̓r potential̓r et eſſētial̓r. gͦ pōt ī oī re adorari. gͦ ſcd̓m hunc modū pōt cuilibet creature exhiberi latria Sol̓o cū querit̉ an deꝰ adorandꝰ ſit ī ve ſtigio. dd̓. ꝙ nō. niſi īquātū veſtigiū efficit̉ ſignū ꝑ īſtitutiōeꝫ quēadmod̓ tabernacl̓ꝫ ⁊ lapis que vnxit Iacob. erat ſignū ⁊ figura ipſius xp̄i ⁊ ſcd̓m hͦ ſignatū adorat̉ latria. Si ꝟo conſiderat̉ ip̄m veſtigiū in ſe. non pōt eē maͣ latrie. veſtigiū enī non īmediati ducit ī deū quēadmod̓ ymago. Ueſtigium enim determinatur ī creatura irrationali. ſecunduꝫ vnitatē. ꝟitatē bonitatē. que refe rūtur ad ymagine: que ī creatura rationali determīat̉ ſcd̓m memoriā: ītelligētiā: ⁊ vo lūtatē. q̄ quidē īmediate referūt̉ ad trinita te. ꝗa gͦ illd̓ ſolū qd̓ īmediate duc̄ ī deū pōt eē materia latrie. veſtigiū aūt nō duc̄ ī d̓m īmediate. pꝫ ꝙ nō pōt eē materiā latrie īqꝫ hꝰ ſꝫ ymago. hinc ē et ꝙ deus pōt adorari ī ymagīe nō ī veſtigio ī quātū eſt res. Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ de Iacob dd̓. ꝙ ip̄e nō īpen dit honorē lapidi. ſꝫ ſignato ꝑ lapid̓ qd̓ erat xp̄s. Ad vltimū dd̓. ꝙ quāuis deus ſit in oī creatura ꝓut dr̄ p̄ſential̓r. potentialiter eſſential̓r. nō tamē ſicut dic̄ beatꝰ Augꝰ ac Pardanū. oēꝫ creaturā īhabitat. ſolū enim habitat in illis in quibꝰ ē ꝑ gratiam. qui.ſ. ſunt tēplū eius ſicut dicit apl̓us. Templum dei ſanctū ē qd̓ eſtis vos. Teplū aūt ſolū dr̄ creatura rōnalis in qua deus inhabitat per gratiā cognitioneꝫ. ⁊ amore. quia gͦ c̓atura irrōnalis nō ē poſſibilis vt ſit templuꝫ. nec erit ī ea adoratio ꝓut res ē. niſi ſcd̓m qd̓ eſt ſignū. ſic̄ dīctū ē. Reliqua que pertinēt ad iſtam maͣm īueniētur in queſtione de latria quando de virtutibꝰ inquiret̉. Et ſic patet reſponſio ⁊cͣ Oſt quam queſi tum eſt de pͥmo mādato decalogi. Cōſequēter īquirēdū ē de ſcd̓o. qd̓ eſt. Non aſſumes nomē dei tui ī vanū. Et circa hoc queret̉. Primo gnr̄al̓r. Scd̓o ſpēal̓r. Gnr̄al̓r duo querūt̉. Primo de expone huiꝰ p̄cepti. Secūdo de cōtinētia eius ⁊ intētione. Quātum ad primum querit̉ de expone huius mandati: que aſſi gnat̉ tribus modis ſcd̓m tres expoſitiones que ponūtur in exodo. xx. ⁊ deut̓. 5º. Una.n. expo ē que pōit̉ exo. xx. Nō aſſumes ⁊cͣ. Xp̄m putādo tātū caturā. ⁊ deut̓. 5º. Non eſtimes creaturā eē filiū dei. Scd̓a expo ē. q̄ ponit̉ exo. xx. Nō aſſumes ⁊cͣ. iurando.ſ. ꝓ nichilo nomē dei. deut̓. 5º. dic̄ glo. Iurando pro re qͣ no eſt. Tertia etpo ē in deut̓. 5º. Non aſſu mes ⁊cͣ. nomē dei ligno ⁊ lapidi ⁊ hiꝰ tribue do. Quātū gͦ ad iſtas expones opponit̉. ⁊ pͦ quātū ad pͥmū. An ſit cōueniens Hugo ī li. de ſacramētis. Aſſume̓ nomē dei ī vanū. eſt filiū dei ī viſibilē ꝑ hūanitatē fem creaturā eſtimare. Ergo aſſumere nome dei īuanum ē credere xp̄m purā creaturā. h̓ gͦ expoſitio cōueniēs ē. Itē pſal̓. Ante ſolem ꝑmanet nomē eius. Glo. Ante tēpora ⁊ omne creatu ra permanet nomē eius.i. filius regis. Ergo nomen ē ipſe filius Sed Romanorum octa uo. dr̄ Uanitati ſubiecta eſt creatura oīs. gͦ aſſume nomē dei ī vanū: ē filiū dei crede̓ pura creatura. Ad oppoᵐ Ro. 2º. Cū gen tes naͣl̓r ea que legis ſunt faciūt: oſtēdunt opus legis ſcriptu in cordibus ſuis naͣliter Ergo decalogꝰ ē de dictamīe legis natural̓ Sꝫ filiū dei eē hoīeꝫ vel incarnatū: non ē de dictamīe legis naͣlis. Ergo ad illd̓ mādatū nō ꝑtinet ꝙ filiꝰ dei incarnatꝰ ſeu viſibilis factus ꝑ hūanitatē vt dic̄ Hugo nō credat̉ creatura. gͦ nulla ē expōͣ. ſꝫ īpertines ad ꝓpo ſitū. Quātū ad ſcd̓am expōne obicit̉ ſic. Non aſſumes ⁊cͣ.ſ. iurando pro nichilo. quia quicūqꝫ aſſumit nomē dei ī vanum peccat mortaliter: ẜ non quicūqꝫ iurat pro nichilo peccat mortaliter. Iurare gͦ pro nichilo non ꝓhibet̉ h̓. Qinor pꝫ. quia dato ꝙ iurare pro nichilo ſit mortale peccatū. iam iurare nō eēt indifferens. quia illud qd̓ ē īdifferēs pōt fieri ſine cā. ⁊ tamē n̄ ē peccatū mortale Iurare gͦ eēt malū in gn̓e. ⁊ nō bonū ex cir cūſtātia. Itē Augꝰ. Iurare nō eſt bonū et tamē nō ē malū. gͦ ſcd̓m hͦ ē īdifferēs. Ergo aliꝗs pōt iurare ꝓ nichilo ſīe pcc̄o mortali. Itē pſal̓. Nec iurauit ī dolo proximo ſuo. Glo. prohibet n̄ qd̓cūqꝫ iuramētū. ſꝫ iuramē tuꝫ ī dolo. gͦ ſolū iuramētū ī dolo ē peccatū mortale. gͦ iuramētū pro nihilo non eſt h̓ in ꝓhibitione. Quantū ad tertiā expōnem que ē. Nō aſſumes ⁊cͣ. Ligno ul̓ lapidi nomē dei tribuendo obr̄. quia ſcd̓m hāc expōnem vanū h̓ appellat̉ ydolū. Sꝫ quicūqꝫ hͦ nomē xp̄s ydolo tribuit: facit ydolatriam. ergo h̓ phibet ydolatriā. Ergo nō differt a primo p̄cepto ſcd̓m hāc exponem. Ad oppoſitū Augꝰ ī li. de. x. cordis. Si tāgis pͥma corda īterficies beſtiā ydolatrie. Si tagis ſecūdā cordā interficies heſtiā erroris. gͦ error ꝓhi bet̉ in hͦ mādato. ⁊ hͦ dicit iſta expō. gͦ cōue niens eſt. Sed ratione huiius queritur ſi error hic prohibetur. ⁊ in primo mandato. quō differēter. Sol̓o dd̓ ſicut dictum eſt ſupͣ. Lex Moyſi media ē inter legē nature ⁊ legē gr̄e. Educit̉ enī a lege nͤ. maxīe quātū ad decalogū. ſic̄ dicit Augꝰ in li. de q̄ſtiōibꝰ noui ⁊ vet. teſta. ſed h̓ manifeſtat̉. Un̄ dic ꝙ data ē lex Moyſi vt que latere ceperant manifeſtarent̉. Itē ducit ad legē gratie Un̄ pſal̓. Lex dn̄i īmaculata cōuertēs aīas. Glo. Sua diſtrictiōe corrigēs ⁊ ad xp̄i graꝫ mittēs. Scd̓m hͦ gͦ decalogꝰ hꝫ reſpectu vel ronē vnā ꝓut educit̉ a lege nͤ. Aliā prout ducit ad legē gratie. Sic igit̉ mādatū illud pōt conſiderari ꝓut ducit ad legē gratie. et ſic tranſit in ſignū. ⁊ ſic nō ſoluꝫ lr̄ale eſt. ſꝫ ēt miſticū. ⁊ ſic exponit̉ vt ꝑtineat ad filiū ſic̄ primū ꝑtinet ad patre. ⁊ 3ᵐ ad ſp̄m ſci ⁊ ſcd̓m hͦ ē eius expo. Nō aſſumes.i. nō cre des xp̄m purā creaturā. Si aūt ſumatur hͦ mādatu ꝓut educit̉ a lege nͤ. aut cōſidi derat̉ ſcd̓m ſuā formā: aut ſcd̓m ſuā ꝟtutē Si ſcd̓m ſuā formā cōſideret̉. ſic ꝓprie nomē ī vanū aſſume̓ ē ſicut ſumit̉ ī atteſtationi ꝟitatis. ſic̄ ī iuramēto. ⁊ ſic exponit̉ illa ex poſitiōe. Non aſſumes ⁊cͣ. Iurādo ꝓ nichilo. exo. xx. Si aūt ſumat̉ ſcd̓m virtute vt ſu mat̉ ī vanū ſume̓.i. abuti noīe. ſic ē 3ª expo Nō aſſumes ⁊cͣ. Ligno uel lapidi nomen dei tribuendo. ⁊ ſic mādatū iſtud hꝫ exponem miſticam. Un̄ hugo ſupͣ dixit ī vanū nomē xcͣ. filiū dei ⁊cͣ. Lr̄ales ſūt due alie expōes.ſ. iurādo pro nichilo. ⁊ iſta nomen dei lapidi uel ligno tribuendo. Hugo ī libro de ſacra mētis. Nō aſſumes nomē dei tui ī vanū. vel ad mēdaciū affirmandū uel ad ydolū vene raudū. Ad rōnē ī cōtrariū dd̓. Ꝙ licꝫ lex nº nō dictet īcarnationē ī rōe ꝓpria. dictat tamē eā ī rōne vl̓i. quia bene dictat ꝙ deus ſūme miſericors ē. et ꝙ nō dimittet caturā rōnalē quā fecit ad beatitudinē oīo perire. Ad ea que obiciūt̉ de ſecūda expone dd̓ Ꝙ iurare ē ꝓferre ꝟbū iuramēti. Iurare qͦ pro nihilo. aut ē id̓ qd̓ aſſume̓ ꝟbū iuramēti cū ītētione iurādi ⁊ deliberatiōe: aut ſine ītentiōe. Si gͦ dicatur iurare pro nichilo aſſume ꝟbum iurandi ſine ītētione iurādi: ſic iurare pro nichilo nō ē peccatū mortale: nec eſt ī ꝓhibitiōe. vnde dormies ſi ꝓferret ꝟ̓bū iuramēti nō peccaret. quia nō delibera ret nec intenderet iurare. Si āt iurare ꝓ nichilo vel ſīe cā dicat̉ cū ītētione iurandi ſic ē ī ꝑhibitiōe. ⁊ ſic ē cōtra hoc p̄ceptum Aſſume enī dicit ſumere cū ītentione finis. quia dicit ſume̓ ad. ⁊ ꝓpter hͦ ille ꝗ cū intē tione iurat ꝓ nichilo. directe peccat cōtͣ hͦ mādatū. Ad illud qd̓ obr̄ ſcd̓m Augꝰ. Ꝙ iurare ſit īdifferēs. dd̓. ꝙ iurare eſt aſſerere ꝑ primā ꝟitate.i. cū īuocatione pͥme ꝟitatis ad teſtimoniū ſue affirmatiōis. Rationē gͦ eius qd̓ ē aſſerere: ꝟū ē ꝙ iurare ē īdifferēs. quia aſſerere pōt bn̄ ⁊ male fieri. Sꝫ hͦ qd̓ ē īuocare pͥmā ꝟitatē ī teſtimoniū: dic̄ quadā circūſtātiā que ita determīat hūc actum. ꝙ ſine ea nō poſſit abſqꝫ cōtemptū ipſiꝰ ꝟitatꝭ. que deꝰ ē fieri. quia iā tal̓ pro nichilo ducet pͥmā ꝟitatē. ⁊ ita ſeq̄ret̉ ꝙ ip̄m ꝯtemeret. Propt̓ hͦ dd̓ ad Augꝰ auctoritatē. ꝙ iurare nō ē bonū. ⁊ tamē nō ē malū. gͦ ē īdifferens. ꝙ īdifferēs dupl̓r dr̄. vno mō dr̄ actꝰ īdif ferēs: qui pōt bene ⁊ male fieri. ⁊ ſic iurare īdifferēs eſt. ꝗa ſi fiat ex bona cauſa bn̄ fit. Si vero ex mala cauſa fit male fit. Alio mo dicit̉ indifferēs. ⁊ hͦ ꝓpter īcluſā circūſtātiā Et ꝙ obr̄ ꝙ ſic ſequeret̉. ꝙ iurare eēt malū l genere. dd̓ ꝙ no. quia malū ī gn̓e ē qd̓ det̉ minat genꝰ ī malū. ⁊ ſolum ex circūſtantia trahitur ad bonū. Sꝫ iurare ſcd̓m genus bonū ē.ſ. aſſere̓ per pͥmaꝫ ꝟitatē. nec illa dif ferētia trahit ip̄m actum ad malū. ſꝫ ꝙ non īdifferēter exerceat̉. Ad tertiū dd̓. ꝙ iura mētu ī dolo vl̓r ē ī ꝓhibitiōe. quia ſꝑ deter miat̉ ī malicia. ſꝫ iuramētū ex cā pōt bn̄ fie̓i ⁊ male. ⁊ iō nō dr̄ ꝓhiberi ſupple vl̓r. Ad ea que obiciūtur de ꝫª expōne dd̓. ꝙ h̓ expō Nō aſſumes ⁊cͣ ligno vel lapidi nomen dei tribuēdo nō ē quātū ad formā pͥmā mādat ſed quātū ad uirtutē. Ex ꝑte aut forme ꝓpͥe attēdit̉ diſtīctio ī mādatis. nō ex ꝑte ꝟtutꝭ. vn̄ ſi ex parte forme ſumeret̉ illa expo. bene ꝓcederet rō. Adhuc tamē ſcd̓m iſta exponē diſtīguit̉ hͦ mandatū a pͥmo. ꝗa ſi accipiat̉ ꝙ latria ī his tribus mādatis p̄cipit̉. ſic eſt diſtīctio: quia ī pͥmo mandato p̄cipit̉ latria vt adoratio ſeu veneratio dei ſecūdū actu cordis. cū dicit. Nō adorabis ⁊cͣ. ꝗa adoratio dic̄ actū cordis. Un̄ HHugo ī li. de ſacramētꝭ Deū adorare ē ei totā mētē ſcd̓ꝫ humilitateꝫ ⁊ deuotionē ſb̓ſterne̓: ⁊ ip̄m prīcipiū ⁊ fine oīs boni credē̓. In ſcd̓o ꝟo mādato p̄cipi tur latria ſcd̓m actū oris. vnde p̄cipit̉ aſſi me nomē dei ī laudē ⁊ gloriā ip̄iꝰ. cū ſcilicet ꝓhibet ne aſſumatur ī vanū. In 3º p̄cipitur veneratio dei ſcd̓m actū oꝑis. vt.ſ. ī ſabbo eēt vacatio deo. ⁊ oratiōes. ⁊ oblatiōs acri ficiorum fierent. OO ſtea queritur de cōtinētia ⁊ ītētione iſtiꝰ mādati Et circa hͦ querūt̉ duo. Primo qd̓ ē nomē qd̓ ꝓhibet̉ hic aſſumi ī vanū. Scd̓o ꝗd ē nomē dei aſſumere ī vanū. Quātum ad primum obr̄ ⁊ videt̉ cū non dicat̉ hͦ nomē dei cum aliqua determīatiōe. ꝙ accipiat̉ generalit̓. ſed ſūt nōia ſue potentie ſue ꝟitatꝭ: ſue boni tatis: gͦ h̓ ꝓhibetur aſſūptio in vanū de no mine potētie ⁊ bōitatis ⁊ non ſolū de noīe ꝟitatis. Cōtͣriū huiꝰ videt̉ ꝑ Augꝰ. ꝗ diſtin guit ꝙ primū mādatū ꝑtinet ad reuerētiaꝫ maieſtatis. 2ᵐ ad reuerētiā ꝟitatꝭ. Tertiū ad reuerētiā bonitatis. nō gͦ ſumit̉ h̓ nomē pro noīe potentie ⁊ bonitatꝭ. Sed ſolum pro noīe ꝟitatꝭ. ſꝫ videt̉ ꝙ ſumat̉ ꝓ noīe poteſtat Pſal̓. In multitudine ꝟtutis tue mētiētur tibi īimici tui. Sic̄ gͦ cōuenit mētiri contra nomē ꝟitatis. ita contra nomē poteſtatis. ſꝫ ſi aſſūpto nomīe poteſtatꝭ.ſ. cū mēdacio eſt aſſumptio noīs ī vanū. gͦ qui ſic accipit nō mē poteſtatis: p̄uaricatꝰ ē cōtra illud man datū. Itē pſal̓. Laudte pueri dn̄m. lauda te nomē dn̄i. Glo. i. potētia. Ergo nomē dei ē potētia: ſꝫ hͦ nomē pōt ſumi in vanū. Ergo ꝓhibet̉ hic aſſūptio huiꝰ noīs. Item qd̓ ꝓhibeat̉ h̓ aſſumi ī vanū nomē bonitatꝭ pꝫ Pſal̓. Beatꝰ vir cuiꝰ eſt nomē dn̄i ſpēs eius Glo i. qui nō tꝑalia ſperat ab eo: ſꝫ illd̓ quod nomē eiꝰ indicat.ſ. ſalutē. ſi gͦ reſpectu bōi ē ſpes. gͦ nomē eius indicat bonitatē. Itē quo accipit̉ nomē dei. vtrū.ſ. ꝑſonaliter vel eſſētialiter. ꝙ ꝑſonal̓r pꝫ. Pſal̓. Ante ſolem ꝑmanet nomē eiꝰ. Glo. Nomē eiꝰ filiꝰ regis. Ergo cū ꝓhibet̉ aſſūptō noīs ī vanū: accipi tur ꝑſonal̓r pro filio. ſꝫ ſi ſic. ſoluꝫ gͦ exponit̉ pͥma expoſitionē. que ē.i. nō credas filiū dei purā creaturā. Si accipit̉ eſſētial̓r. tunc obr̄. Dyo. in ꝓlogo dedi nomē theologi tāꝙͣ īnoīabilē deū laudāt ⁊ ex oī noīe. Si gͦ ex oī noīe noīat̉: ⁊ laudat̉. gͦ aſſumptio alicuiꝰ noīs quodcūqꝫ ſit. ſi ſumat̉ in uanū uel ſine cauſa faciet p̄uaricationē contͣ iſtud māda tū. qd̓ eſt īcōuenies nō ſumit̉ gͦ h̓ nomē eſſē tial̓r nec ꝑſonal̓r. ꝗd ē gͦ hͦ dc̄ꝫ. Nō aſſumes nomē dei tui ī vanū. Sol̓o dd̓. ꝙ cum dr̄ Nō aſſumes nomē dei tui ī vanū. nomē acci pit̉ h̓ illud quo id qd̓ eſt d̓us rōnali menti innoteſcit. Un̄ pſal̓. Afferte dn̄o gloriā. noī dei. Glo. Afferatꝭ. vt.ſ. ꝑ nos glorioſe ī note ſcat. Sed nomē pōt aſſumi ſcd̓m ꝙ iſtud mādatū ducit ad legē gratie. ⁊ ſic dicit̉ hic nomē ꝑſonal̓r: ⁊ tūc illud nomē ē filius: per quē īnoteſcit tota diuītas. Un̄ Mat. xi. Ne mo nouit filiū niſi pater. nec patrē ꝗs nouit niſi cui voluerit filius reuelare. hͦ mō dicit pſal̓. Ante ſolē ꝑmanet nomē eiꝰ. Glo. Nomē eius filiꝰ regis. ⁊ illa expoſitio miſtica non credes xp̄m eē purā creaturā. vel pōt nomē accipi ẜm ꝙ hͦ mādatu educit̉ a lege nͤ. Et tūc nomē accipit̉ eſſētial̓r. ⁊ ſic nomen dei dr̄ ip̄a ꝟitas vt ē nota. ꝗa h̓ ē rō noīs. nomē enī vr̄ eo ꝙ eſt nota. ⁊ ſic accipit̉ nomē dei ī glo. ſuꝑ illd̓ exo. 8º. Percutiaꝫ oēs termīos tuos ranis. que dic̄ nomē dn̄i ꝟitas eſt. ip̄e enī dicit. Ego ſum ꝟitas. qui loquor ꝟitateꝫ de deo loquit̉. qui enī loquit̉ medacium de ſuo loquit̉. Ad rōnes ī cōtrariū dd̓. ꝙ no mē in diuīs accipit̉: aut ſcd̓m potentia aut ſcd̓m ꝟitatē. uel bōitatē. Nā ex ꝑte porētie ē rō vel prīcipiū efficiētie ex ꝑte ꝟitatis eſt prīcipiū certitudīs. ex parte bonitatꝭ prīciᵐ beatitudīs. Sic̄ gͦ dicimꝰ ꝙ efficiētia ul̓ cā litas ē ex parte potētie. ⁊ h̓ ē ꝟitatꝭ ⁊ boītatꝭ hͦ ē īquātū intētio poteſtatis ītͣ bonitatem ⁊ ꝟitatē. ſic etiā dicimꝰ ꝙ bonitatis ꝑ ſe eſt allicere ⁊ quicꝗd allicit̓ ē ī rōne bonitatis. Un̄ poteſtas nō allicit̓ niſi quia ē bona. nec ꝟitas niſi quia ē bona. ſic̄ dicimꝰ ꝙ ītentio noīatiōīs ꝑ ſe ē ꝟitatis. quia noīare ē notuꝫ facere ſeu certificare. Ideo ad ꝟitatē reſꝑcū cuiꝰ ē c̄titudo. ꝑtinꝫ ſe ⁊ potētiā ⁊ bōitate noīare. vn̄ eīꝰ ītētio ſe maīfeſtat ⁊ potētia ⁊ bonitate. Et ſic licet ſint noīa potētie ⁊ bonitatis. tamē illud p̄ceptū ſolū ad ꝟita tem ꝑtinet. quia nomē nō ē potētie: nec bor tatis. niſi ī quātū habēt rōnem ꝟitatis ī ſe Ad illud qd̓ querit̉. an nomen accipitur ibi ꝑſonal̓r uel eſſēntial̓r. pꝫ ſol̓o ex dictis. quia ꝓut ducit ad legē gratie ꝑſonal̓r accipitur pro filio. ꝓut educit̉ a lege nature. accipit eſſētial̓r pro ꝟitate. debitū enī honoris ip̄i veritatꝭ naturaliter ē īſcriptu mēti rōnali Secundo queritur quid ē dictū nomē dei aſſume̓ ī vanū. Mu tipl̓r enī cōtīgit aſſume nomē dei.ſ. in atte ſtatiōe. ī denoīatiōe. ī p̄dicatiōe. ī adiurati on. ī ꝯſecratione ⁊ tot moīs ꝯtīgit aſſume nomē dei ī vanū. cōtinet ne gͦ iſtud p̄ceptū oēs iſtas aſſūptiones in vanū. Si ſic. ſed cōtīgit aſſume̓ nomē dei ꝑ denoīationeꝫ ſitc a xp̄o dr̄ xp̄ianus. ⁊ ab uncto vnctꝰ. vt dic̄ Augꝰ. Si gͦ cōtīgit illū qui ſic aſſumit male aſſume ⁊ ī vanū et aſſumptio noīs ī vanuꝫ ꝓhibet̉ h̓. Ergo ꝓhibet̉ h̓ aſſume nomen in vanū. ſicut accipit̉ ꝑ denōiationē. Cōtra oīs xp̄ianꝰ peccas. peccat cōtra gratiā huiꝰ noīs. a quā.ſ. dr̄ xp̄ianus. gͦ oīs xp̄ianus pec cans peccat cōtra hͦ p̄ceptū. ⁊ ſic peccando cōtra alia p̄cepta. peccat cōtra iſtud. Itē querit̉ vtrū ille qui peccat ꝓpt̓ vanā gloriā aſſumat nomen ſcd̓m ꝙ h̓ ꝓhibet̉ aſſūptio noīs. Nā ī oꝑibus bonis ꝑuerſa ītētio eſt cā peccati. ſꝫ ille qui p̄dicat ꝓpter vanā laudē: hꝫ ꝑuerſā ītētione. gͦ peccat. cū gͦ nomē aſſu mat. aſſumit nomē ī vanū. ſꝫ oīs aſſumptio noīs ī vanū h̓ ꝓhibet̉ ſic̄ oīs adoratio y li. ī pͥmo mādato. ⁊ ſanctificato in 3º. gͦ aſſū ptio noīs ī vanū ſic̄ aſſumit̉ ī predication ꝓpter vanā laudē h̓ ꝓhibet̉. Itē querit̉ vtrū adiurare malo fine ſit aſſume̓ nomen qd̓ h̓ ꝓbet̉. ſic̄ cū dr̄ exorzizo te creatura ſal ⁊cͣ. Et uidet̉ ꝙ ſic. quia nomē afſumere ꝓpͥ ē nomē ad aliud ſume. ſꝫ in adiurationibus nomē ad aliud ſumit̉. Ergo īpropͥe aſſumit̉ Un̄ Mat. 12º. Filii veſtri ī quo eiciūt. Gloſa. exorciſte iudeorū. qui ad īuocationē nomīs dei. demōēs eīciebat. Aſſumit gͦ exorciſta ul adiurator nomē ad aliud. gͦ ſi aſſumat ꝓpt malū finē ſicut ꝓpter pecuniam. Conſtat ꝙ aſſumit ī vanū nomē. peccat gͦ cōt̉ hͦ p̄cepꝰ Itē Mat. 7º. Dn̄e nōne in noīe tuo ꝓphe tauimꝰ. Glo. ꝓphetare. facere ꝟtutes. eicere demōes interdū nō ē meriti illius qui oꝑat̉ ſed īuocatio noīs xp̄i. h̓ agit̉ ad dānatiōeꝫ īuocātis. uel ob vtilitatē eoꝝ: qui vidēt vel audiūt. ⁊ loquit̉ de adiurātibus. Iſti ergo ſumūt nomē dei ad aliud.ſ. ad uirtutes faci endas: vel ad demones eiciēdos ⁊ ī vanuꝫ uia ad ſui dānationē. vt dicit glo. Ergo ī hoc p̄cepto ꝓhibet̉ aſſume̓ nomē ī vanū. ſic̄ aſſumit̉ ī adiurationibꝰ. Itē querit̉ ſi cō ſecrare ꝓpter malū finē ſit aſſume̓ nomē in vanū qd̓ hic ꝓhibet̉. videt̉ ꝙ ſic. quia ī cō ſecratiōibꝰ nomē ſumit̉ ad aliud. Un̄ Mat. vltimo. Eutes docete oēs gentes bapti ſan tes eos. In nomīe patris. ⁊cͣ. Ex quo patet ꝙ ſumit̉ ad ſanctificādū. Sacerdos gͦ ꝗ ꝓpter lucrū cōſecrat facit cōtra hͦ p̄ceptū. ꝗa aſſu mit nomē ī vanū. non gͦ artat̉ hͦ p̄ceptū ad aſſūptionē noīs ī vanū in aſſertionibus vt ī iuramētꝭ ꝟitatꝭ. Sol̓o dd̓ ꝙ ſcd̓ꝫ ꝙ hͦ pre ceptū duc̄ ad legē gratie: ſic accipit̉ miſtice ⁊ ſic noīe extēſo dicimꝰ. ꝙ aſſume nomē in vanū dr̄: ſicut ille qui accipit nomē xp̄i per denoīationē īuanu. quia ſic nomē dicit̉ ibi ps. a quo denoīat̉ ibi xp̄ianus. Ad rōeꝫ ī cōtrariū dd̓. ꝙ nō ſequit̉ ex hͦ ꝙ xp̄ianus olibet mō peccās faciat cōtra hͦ p̄ceptum īmo ille ſolū qui apoſtatat ab hͦ noīe. n̄ oīs aūt xp̄ianus peccas apoſtatat ab hͦ nomine niſi quando a ꝟitatē recedit. Un̄ cōtra hoc p̄ceptū ē peccatū hereſis. qd̓ ē ī receſſu a ꝟi tate. Ad ſcd̓m dd̓. ꝙ p̄dicator ꝗ predicat ī vanū magis peccat cōtra tertiū mandatu et n̄ cōtra illud. quia ītētio pͥm ip̄cepti ē vt ſit veneratio dei: ea rōnē qua ē prīcipiū nr̄e cōditiōis. ſicut ītētio ſcd̓i ē. vt ſit eiꝰ vene ratio ꝓut ē prīcipiū rectitudīs. In tertio ē veneratio dei ex hͦ ꝙ ē finis intētionis.ſ. ſcd̓m ꝙ bonū ē ſūmū. ⁊ h̓ venerato ē quies vel ſanctificatio ſabbati. qui gͦ habet malā ītētionē peccat cōtra tertiū p̄ceptū. ⁊ ideo p̄dicator qui ꝓpter vanam gloriā predicat cōtra tertiū mādatū peccat. quia hꝫ malam ītētionē. Ad aliud de adiurationibus et cōſecrationibꝰ dd̓. ꝙ eſt aſſume̓ nomē vt no mē. h̓ ē nomē vt ꝟitate. ⁊ ē aſſumere nomē vt ꝟtute. ille gͦ qͣ adiurat accipit nomē ut virtutē.ſ. vt aliquid ꝑ ip̄m agat. ille aūt qui cōſecrat accipit nomē vt bonitate ⁊ gram ꝑ quā ſanctificet: ſicut baptizas. Solū autē ille qui iurat accipit nomē vt nomē. vel ut ꝟitatē. ꝗa ip̄m īuocat ī teſtimoniū ſue aſſer tionis. ſcd̓m aūt ꝓpriā ītētionē huiꝰ p̄cepti nomē dei aſſume ē ad aſſertiones ip̄aꝫ ꝟita tē adducere ſeu ī teſtimoniū aſſertionū. Oſtquāⁱ inqueſi tū ē de 2º mādato general̓r. Quere dum ē ſpecial̓r de ip̄o quātū ad iuramētum ꝓpter illam expōnem. Nō aſſumes ⁊cͣ. i. non iurabis pro nichilo. Circa gͦ iuramētū plura querūtur. Et primo de actu iuramēti. circa qd̓ pl̓ra querūt̉. Primo an ſit bonū ul̓ malū vel īdifferēs. Scd̓o: an ſit licitū ul̓ illicitū vl̓r. Tertio: an ꝓhibet̉ iuramētū rōe actꝰ vel affectꝰ. Quarto an ꝓhibet̉ quātū ac cōſuetudinē vel quātū ad actū. Quinto cui cōueniat iurare. Sexto an licitum ſit iuramētū recipere. Septīo de forma ip̄ius iuramenti. Octauo de comitibꝰ ⁊ obliga tione iuramēti. Nono de interpretatione iuramenti. Quātum ad primum ſic obr̄. ſuꝑ illud Mat. 5º. Dico vobis. Non iurare oīo. dic̄ glo. ꝑ qd̓ quis iurat: illud ve nerat̉ ⁊ amat. ſꝫ amare deū ⁊ venerari ī ſe ē bonū. gͦ iurare ī ſe ē bonū. Itē oīs actua ſcd̓m quē ꝯtīgit aſſimilari deo ē bonus. ſed iurare ē hiꝰ. gͦ actꝰ iurādi ſīpl̓r ē bonꝰ. Ma ior pꝫ. quia deꝰ iurat ꝑ ſe ip̄ꝫ ꝟitatē gen̄. 22º Per memetip̄ꝫ iuraui dic̄ dn̄s ⁊cͣ ⁊ hebreoꝝ 6º. qm̄ nemine habuitꝭ ꝑ quē iuraret maiore. iurauit ꝑ ſemetip̄m. ſil̓r hō ꝑ illaꝫ eandē ꝟi tatē que deꝰ ē iurat. vn̄ eadē ē rō aſſertiōis vtrobiqꝫ. gͦ ꝑ actū iurādi aſſimilat̉ hō deo Itē iurare ē īuocare deū teſtē. hͦ qd̓ ē deū īuocare nō dic̄ aliquā īordinationem. Sil̓r nec hͦ qd̓ ē teſtem dic̄ aliquā īordinationeꝫ. quia hͦ ē īuocare deū ad teſtificādum aſſer tionē. Aſſertio aūt ē vt credat̉ ꝟitas. Si g addat̉ rō quā credat̉. nō ē inordinatio: ſꝫ ro īter oēs quā magis dēt credi ē ip̄a veritas pͥma. Ergo ip̄am ſic īuocare nō dic̄ aliquaꝫ lordinatione: ſꝫ bonū ſimpl̓r. Iurare gͦ quod dic̄ hiꝰ īuocationē ē bonū ſimpl̓r. Itē Aug in ẜmōe dn̄i de mōte. ita p̄cepiſſe dn̄m īter ligit̉ ne iuraret̉. ne quiſqͣꝫ ſic̄ bonū appetat iuramētū vel iuſiurādū ⁊ aſſiduitatē iurā di ad ꝑiuriū ꝑ cōſuetudinē labat̉. iurare gͦ ꝓhibet̉ ꝓpter ꝑiuriū. gͦ nō eſt malū in ſe vel ſcd̓m ſe. gͦ ē bonū uel īdifferēs. Ad opp Augꝰ Iuratio falſa ē ꝑnicioſa. ꝟa periculoſa nulla ſecura. Ex quo patet. ꝙ oīs iuratio eſt ꝑiculoſa: ſꝫ expone ſe alicui ꝑiculo quantulo cūqꝫ: nulla īterueniēte circūſtantia ē maluꝫ in ſe ſeu ſīpl̓r. gͦ iurare nō pōt bene fieri ſīe circūſtātia boni addita. Eſt igit̉ iurare ma lū ſimpl̓r ⁊ nō bonū. Itē Iero. ſuꝑ 5º Mat. Conſidera ꝙ ſaluator nō ꝑ deū iurare ꝓhi buit: ſꝫ ꝑ celū ⁊ terrā: et ieroſolimā ⁊ caput ſuū. et hͦ ꝑuul̓ fuerat conceſſū ī lege. vt quō deo victimas īmolabant ne eas ydolis īmo larēt. ſic iurare ꝑmitterēt̉ ꝑ deū. non ꝙ hoc recte facerēt: ſꝫ quia meliꝰ ē illud deo exhibe qͣꝫ demōibus: ſꝫ offerre victimas nō ē bonuꝫ ī genere. quia ydolatre hͦ agūt. īmo ſolū ex circūſtatia trahit̉ ad bonū. Itē ꝓhibitio iuramēti ē de p̄ceptis moralibus: ſꝫ oē quod ꝓhibet̉ moraliter prohibet̉ quia malū. ergo iurare cū ꝓhibeat̉ in euāgelio ſimpl̓r nulla circūſtātia addita. Conſtat ꝙ iurare ſimpl̓i ē malū nō gͦ bonū ſcd̓m ſe uel in ſe. Sol̓o dd̓. ꝙ bonū ī actibꝰ multipl̓r dr̄.ſ. bonū ẜm ſe: bonū ī ſe: bonū ex cā: bonū ex occaſiōe. tot etiā modis dicit̉ ī actibus malū. bonū ſcd̓ꝫ ſe dicit̉ cū ſic deſignat̉ ⁊ īformat̉ actus. ꝙ nō pōt fieri male nec cade̓ ī oppoſitā drīaꝫ tale ē dilige̓ deū ex caritate. bonū aūt in ſe ē ꝙ ex ſua noīationē bonū ē: tamē pōt male fieri ut p̄dicare orare. elimoſinā facere. h̓.n. poſſūt male fieri ſi fiant ꝓpter vanā laudē ul̓ aliquā aliā malā ītētione: ⁊ tn̄ de ſe nomi nant bonū. Bonū ex cā eſt: ꝙ nec ſcd̓ꝫ ſe: nec in ſe bonū ē. tamen ex cā bonū ē vt comede̓ ꝓpter ſuſtētationē corporis ad ſeruiciū dei Bonū ex occaſiōe ē. ꝙ nec ſcd̓m ſe nec in ſe: nec ex cā directe bonū ē ſcd̓m pͥmā ītētiōeꝫ ſꝫ ſolū dr̄ bonū. quia ē quedā occaſio ducēs ad bonū. vt ymolare victimas ⁊ ſacrificia. erat occaſio quedā apud iudeos ducens ad bonū. ꝗa faciebat eos vacare ab ydolarria. Un̄ vt retraherēt̉ a cultu ydoloruꝫ quibus uictimas offerebāt: p̄cipiebāt̉ victīe offerri deo. Tot etiā modis dr̄ malū. Malū gͦ ſcd̓m ſe ē quādo actꝰ ſic ē deformatꝰ. ꝙ nullo mō pōt bene fieri nec cade̓ ī oppoſita drīaꝫ vt fornicari. Malū in ſe ē qd̓ ex ſe nullo addito malū ē pōt tamē addi talis circūſtantia. ꝙ bn̄ fit ⁊ ē bonū ſicut occide̓ in ſe ē malū. tn̄ addita aliqͣ circūſtātia fit bonū. ſic̄ ē occide̓ de iuſticia. Malū ex cā ē qd̓ ex gnē bonū ē tamē ex cā malū ē. ſic̄ dare elimoſinā prop vanā laudē. Malū ex occaſione ē qd̓ in ſe bonū ē. tamē ex occaſionē malū ē quia habꝫ in ſe quādā facilitatē ⁊ ꝓnitatē ī malū. hoc mō iurare malū ē. nō enī iurare ſcd̓m ſe nec ex ſe malū eſt. habet tamē quādā facilitatē ad malū ſicut ad dei ꝯtēptū: hͦ ē ad ꝑiuriū vnde ex occaſiōe ē malū. ⁊ hͦ ē qd̓ dic̄ Augꝰ ad publicolā. dictū ē in nouo teſtō: ne oīo in remus qd̓ mihi ꝓptea dictū eē uidet̉: nō q̄ iurare ē peccatū. ſed quia peierare inmane peccatū ē a quo nos longe eē voluit qui oīo ne iuremus cōmonuit. ⁊ ſic maluꝫ ē ex occa ſiōe. quia ē occaſio ī ip̄o iurāte ad ꝑiuriū. ⁊ dei contēptū. ſed hiꝰ occaſio n̄ venit ex ꝑte actus huius: qui ē iurare. ſꝫ rōe ꝓnitatis ad malū que ē ī ip̄o qui iurat. quia ut dic̄ Augꝰ ex aſſiduitate ē ꝓnitas. ad hͦ ꝙ hō labatur ī ꝑiuriū. De īdifferēti aūt actu notandū. ꝙ indifferens dr̄ tripl̓r quia vno mō dicit̉ īdifferēs. qd̓ nec ē bonū nec malū aliqͦ p̄dic torū modorū ī moribus dico.ſ. nec in ſe nec ſcd̓m ſe: nec ex ca: nec ex occaſione et tale ē ambulare ⁊ ſedere. Scd̓o mō dr̄ aliquid īdifferēs qd̓ nō ē malū: nec ī ſe nec ſcd̓m ſe. tamē poteſt bene fieri ⁊ male fieri ex occaſi on. ⁊ tale īdifferens ē iurare. Tertio mō ē īdifferēs qd̓ malū eſt ex ſuo genere tn̄ pōt bene fieri ⁊ male: ⁊ tale ē occidere. ſic igit̉ patet quō iurare eſt bonū ⁊ malū ⁊ indiffe rens. Ad illā rōem quā obr̄ ꝑ qd̓ ꝗs iurat illud venerat̉ ⁊ amat dd̓. ꝓpter ītelligētiā illius auctoritatis. ꝙ cū dr̄ ꝑ qd̓ ꝗs iurat ⁊cͣ. hͦ dr̄ ꝑ ſignificātiā. quia talis ſignificat ſe deū amare ⁊ venerari: qui ꝑ deū iurat. ille enī qui iurat introducit ſꝑ teſtē ſue ꝟitatia maiorē ſe. ꝓpt̓ hͦ ſignificat ſe venerari illuꝫ ꝑ quē iurat: tamē ex ꝑte ꝓnitatis iurantia eſt occaſio ruine ad malū.ſ. ꝑiuriū. ⁊ iō ꝓhi bet̉ vt dic̄ Augꝰ ne aſſiduitate iurandi ꝑ cōſuetudinē labat̉ hō ad ꝑiuriū. Ad rōes ex ꝑte oppoſita dd̓. pͥmo ad pͥmā ꝙ dr̄ ꝙ iu ratio ꝟa ē ꝑiculoſa hͦ ē dictū ꝑ occaſionem. Un̄ ꝑiculoſū reſpicit ibi agēteꝫ cuiꝰ ꝓnitas ē ad malū. ſicut dr̄. 8º gen̄. ſenſꝰ ⁊ cogitatio hoīs ꝓna ſunt ad malū ⁊cͣ: ⁊ nō dr̄ h̓ quātuꝫ ad naturā actus in ſe. Ad ſcd̓m qd̓ dicit̉ ꝙ ſimil̓r ꝑmittitur iurare ⁊ ymolare. dd̓ ꝙ Iero. loquit̉ quātū. ad occaſionem quia ſil̓is ē occaſio vtrobiqꝫ. tamē natura actus iurā di ē in genere boni. natura ꝟo actus ymola di ē īdifferēs. Circa qd̓ notandū. ꝙ cōceſſio tribus mōīs ē. Eſt enī cōceſſio diſpēſatiōis .ſ. quādo cōcedit̉ ꝙ nō ſit malū. ꝙ ſi non co cederet̉ malū eſſet qͣlis cōceſſio fit mōacho pe cōmēdēdo carnes a ſuo abbate. Alia eſt ꝯceſſio alicuiꝰ: ne malū eueniat. Tertia ē cōceſſio alicuiꝰ ne peius eueniat. libellus gͦ repudii fuit cōceſſꝰ iudeis ne peiꝰ eueniret. Scd̓o aūt mō fuit facta conceſſio iudeis de ymolatione ⁊ ſacrificiis. hͦ mō ēt fuit iu ramētū cōceſſum. Erant enim iudei ꝓni ad ydolatriā ⁊ vt ſacrificarēt ydol̓. Sil̓r erat roni vt iurarent ꝑ ydola. Ideo ad hͦ cauen dū cōceſſuꝫ ē eis iurare ꝑ deū. ſic̄ victimas offerre deo. ſꝫ nō ſequit̉ ex hͦ ꝗn actꝰ iurādi in ſe ſit de genere boni. ꝗa ī iuramēto duo ſunt.ſ. natura actus: qui bonꝰ ē. Item ibi eſt ē ꝑn̄itas ex ꝑte hoīs iurātis. ad hͦ ꝙ iuret ꝑ ydola. ⁊ hͦ ē ſimpl̓r malū. Ideo habendo re ſpectum ad hanc ꝓnitate iuratis. dr̄ iurare ꝑ deū eē ī ꝯceſſiōe iudeis. Sꝫ obr̄ cōtͣ pr dicta. quoniā dic̄ Augꝰ. ꝙ iurare nō ē bonū ⁊ tamē nō ē malū. gͦ nō ē bonum in ſe. dd̓ ꝙ ītelligit dice̓ ꝙ nō ſit bonū ſcd̓ꝫ ſe. hͦ ē tale bonū qd̓ nullo mō poſſit male fieri. nihil ab ſolute dr̄ bonum niſi tale ſit. Ad 3ᵐ dd̓. ꝙ differētia ē ī ꝓhibitiōibus legis ⁊ euāgelii. quia ī lege ꝓhibet̉ qd̓ malū ē. ī euāgelio āt ꝓhibetur non ſoluꝫ ꝙ malū eſt: ſꝫ et occaſio mali. ⁊ ī hͦ addit euangeliū vltra legē. Un̄ dicit euāgeliū 5º Mat. Si oculus tuus ſcan dalizat te ⁊cͣ. Unde oīs occaſio peccandi ibi ꝓhibet̉. Iurare gͦ ꝓhibet̉ in euāgelio nō ꝗa ſit malū in ſe: uel ſecūdū ſe. ſꝫ ꝗa eſt occaſio mali in iurante. ꝗ ꝓnꝰ ē ad ꝑiuriū. Secūdo queritur ara utrū re ſit licitū: vl̓ illicitū. Ad qd̓ ſic exo. xx. Nō aſſumes nomē dei tui ī vanū. Glo. Iurando pro nichilo. Ex quo pꝫ ꝙ nō licet iurare pro nihilo īmo ꝓhibitu ē. Ex quo ſic obr̄ iurare oī circūſtātia remota. eſt iurare ꝓ nichilo. ſꝫ iurare ſimpl̓r eſt iurare oī circūſtātia remo ta. gͦ iurare ſimpl̓r ē iurare pro nichilo. Sed iurare pro nichilo non ē licitū. gͦ nec iurare ſimpl̓r ē licitum. Cōtra Augꝰ ſuꝑ epl̓am ad gal̓. non ē cōtra p̄ceptū dei. Iuratio que ad malū non iurātis ē: ſꝫ īcreduli. a quo iurare cogit̉. nō ītelligit̉ ita deū ꝓhibuiſſe a iure iurādo. vt quātū ī ip̄o ē. ip̄e non iuret. gͦ iu rare nō ē licitū. Item Augꝰ ī ſermone de ꝟbis apoſtolorū. ſi peccatū eſſet iuratio. nō diceret̉ ī lege. Reddes domino iuramenta tua. Licitū aūt ē. qd̓ nulla lege uel iure ꝓhi bet̉. gͦ iurare n̄ ē illicitū. Sꝫ cōtra. loꝗ abſqꝫ circūſtātia ē malū. quia hͦ ē loqui ocioſe. ꝗa vt dicit Gre. Ocioſum ē qd̓ caret rōe iuſte neceſſitatis vel ītētiōe pie vtilitatꝭ. hͦ aūt nō ē licitū. ſꝫ iurare eſt loqui. gͦ iurare ſimpl̓r abſqꝫ circūſtantia nō ē licitū. Itē pſal̓. vir līguoſus nō diriget̉ Glo. Si quis ꝟa dicat ſed p̄ter neceſſitatē vir līguoſus ē. Ex quo pꝫ ꝙ nō licet loꝗ p̄ter neceſſitatē. gͦ cū iura re ſit loqui. n̄ licet ſimpl̓r iurare p̄ter neceſ ſitatē. Sol̓o dd̓ ꝙ quidā ſunt actus boni in genere. ī quoꝝ vſu circūſtātia ē ī p̄cepto. Alii ſūt boni ī genere quoꝝ uſus ē īdiffe rēs. nā quidā ſūt boni ī genere. ꝗ ꝑfecti ſūt. qui ſcd̓m ſe referunt̉ in deū: tales actꝰ ſunt excellētes. vt ſacrificare: celebrare: iudicae: ⁊ iurare. Ali ſūt boni ī gne̓: n̄ tn̄ excellētes ſūt. quia n̄ referūt̉ ī deū. vt dare elemoſinā ⁊ hiº. In pͥmis gͦ actibꝰ rōe illiꝰ excellētie actꝰ ītelligūt̉ circūſtātie: ſine ꝗbꝰ nō poſſūt fieri nec debēt. hiꝰ aūt circūſtātie ſūt: vel loci: ul̓ tꝑis: ul̓ ꝑſōe: ul̓ cāe: vl̓ modi. ꝟbi gra. Iudicare ē de actibus excellētibꝰ. Iudex in iudicando ē loco dei ⁊ cōformat̉ deo ⁊ ten tūc ſedē dei. Ro 2º. Scimꝰ quoniā iudiciū dei ē. deut̓. pͦ. Iudiciū dei ē et rōe huiꝰ excellē tie determiat ſibi circūſtatiaꝫ modi debiti ſeu qua nō licet ip̄m fieri. Itē ī p̄cepto hꝫ iudicare iſtā circūſtantiam. vt.ſ. iuſte fiat deūt̓. 16º. Iuſte qd̓ iuſtū ē ꝑſequeris. Sil̓r celebrare ē de actibꝰ ꝗ referūt̉ ī deū. ⁊ rōe ſine excellētie determīat ſibi circūſtātiam ꝑſone: ꝗa n̄ a qͣlibet ꝑſona pōt exerceri. He breoꝝ 5º. Oīs potifex ab hoībus aſſumptus pro hoībus cōſtitutꝰ ē ad offerēduꝫ deo ⁊cͣ. Sil̓r ſacrificare ē de actibus excellētibꝰ qui referūt̉ ī deū ⁊ ī eiꝰ reuerētia maieſtatꝭ. rōe cuiꝰ det̓mīat ſibi circūſtātiā loci. Un̄ deūt̓ 12. Caue ne offeras holocauſta tua ī oī loco quē videris. ſꝫ ī eo que elegerit dominꝰ. ſil̓r iurare ē de actibus excelletibꝰ. quia iurare ē ꝑ pͥma ꝟitatē aſſerere. ⁊ iō ē actꝰ excellens rōe cuiꝰ determīat ſibi circūſtātiā cauſe. vt videlicet non fiat ſine cā debita. Iurare gͦ nūqͣꝫ bn̄ pōt fieri ſīne cā. ſꝫ hͦ nō fac̄ malicia actꝰ. quia ī genere bonꝰ ē. ſꝫ hͦ fac̄ excellētia actꝰ. Dare ꝟo elimoſinā lꝫ ſit bonū ī genere nō tamē ē actꝰ excellēs. Ideo ſimpl̓r ſine ali qua iſtarū circūſtantiarū licitū eſt ip̄m exe cere. predicci aūt actus no. quia ſūt actꝰ ad deū relati ẜm ſe. ſic ergo iurare ſimpl̓r ſine circūſtantia debite cae nō ē licitū. quia iu rare ē actus ꝑ d̓m. ⁊ iō excellens ſacrificare: ⁊ celebrare ſunt actus ad d̓m. Iudicare eſt actꝰ ſcd̓m deū. Ad aliud tamē qd̓ obr̄ de loqui dd̓. ꝙ ſi loqui ſit ī caſu illo in quo dēt eē ad neceſſitate uel vtilitatem. ꝟum ē ꝙ ſi fiat ſine cā malū ē ⁊ ocioſuꝫ: ſꝫ n̄ omne loꝗ hiꝰ. īmo aliqd̓ loqui ē qd̓ non diſponit ad hͦ ꝙ aīa auertat̉ a deo: nec ꝙ minꝰ cōuertatur ad deū. ⁊ illud nō ē ocioſu. loqui enī non eſt de actibꝰ ꝑfectis ī quibꝰ determīat̉ circūſtā tia rōne ſue excellētie vt oporteat ip̄m fieri ſemꝑ ex cā neceſſitatis: vel vtilitatis. Si.n. ſic eēt bene ꝓcederet argumētū. Iurare āt eſt de actibus perfectis qd̓ ſine cauſa n̄ pōt exerceri abſqꝫ peccato. Tertio queritur de phibitiōe iuramēti. vtrū.ſ. illa ꝓhibitio ſit quātū ad actu vel quātū ad affectu. Ad qd̓ ſic Ia. 5º. Ante oīā fratres mei nolite iurare gͦ ꝓhibet̉ ibi affectꝰ. Unde nolite iurare.i. non affectetis iurare. ergo non prohibetur hic ratione actus iurandi. cū nō fiat ibi mē tio de actu. Itē Augꝰ ī li. de mēdacio dic̄ dn̄s Oīo nō iurare.i. quātū in te eſt n̄ ames nec cū aliquā delectatione appetas. Prohi bitio gͦ domini refert̉ ad affectū: n̄ ad actū. Cōtra exo. xx. Non aſſumes nomē dei tui in vanū. Glo. iurādo pro nichilo. hͦ dr̄ nō ſoluꝫ de affectu iurādi: īmo de actu. Ratiōe huiꝰ querit̉ quare ī quibuſdā actibꝰ prohibetur affectꝰ ⁊ nō actꝰ. ſicut affectus habēdi diui cias ꝓhibet̉. ſꝫ actus.ſ. habere diuicias non ꝓhibet̉. Unde pſal̓. Diuicie ſi affluat nolite cor appone̓.i. nō affectetis diuicias. vn̄ ꝓhi bet cor i. affectū poni ī diuiciis. nō quī habe āt̉. Sol̓o dd̓ ꝙ duplex ē affectꝰ inductus ſeu copulſꝰ ⁊ ſpotaneus. Affectꝰ copulſꝰ ē ſicut ille qui proicit merces ī mare ꝓpt̓ peri culū euādēdi. iſte mouet̉ ad hͦ: ſꝫ coactꝰ ⁊ cō pulſus neceſſitate. Iurare gͦ ⁊ deuicias ap petere ꝓhibent̉ quātū ad affectū ſpōtaneū .ſ. ꝙ non dēt hō moueri ad iſta ſolo affectu ſpontaneo: ſeu volūtario. īmo ſemꝑ affectu īducto ꝑ cām. ſic̄ ē de ꝓiciente merces ī ma re. Ratio aūt quare ī his ꝓhibet̉ affectꝰ ⁊ n̄ actus ē. quia quedā ſūt que diſponūt ⁊ īcli nāt anima ad auerſionē a deo. hͦ ē ad cōtem ptū vel ad cōuerſionē ad cōmutabl̓e bonū. cū ad illa aīa inclinat̉. talia ſūt iurare. habe̓ diuiciās. Diuicie enī diſponūt animā ad cō uerſione ad cōmutabile bonum ideo ad pec catū. Iurare diſponit aīam ad auerſionem a deo hoc eſt ad contemptū ip̄ius. iō ad pec catū. quia vt dic̄ Augꝰ. Peccatū ē ſpreto in cōmutabili bono bonis cōmutabilibꝰ adhe re̓. Ideo etiā ꝓhibet̉ affectꝰ diuiciarū. vt.ſ. no apponat̉ cor ī diuiciis. Un̄ Mat. 6º. No lite ſolliciti eē aīe vre quid māducētis ⁊ iō dic̄ ſufficit diei malicia ſua quaſi dicat: ſuf ficiat vobis ſi adhuc ex neceſſitate moueā ni. q. dicat ſatis ē adhuc malū nō affectetia ampliꝰ. In illis aūt ī quibꝰ actus n̄ ē occaſio nec ad cōuerſionē: nec ad auerſionē non eſt ꝓhibitio nec actus nec affectus. In illis āt in quibꝰ ꝓhibet̉ actꝰ ſemꝑ ꝓhibet̉ affectꝰ q īponit nomē oꝑi. Sil̓r maledicere ſine ca phibet̉ ne affectet hō illud. Unde. Ro. 12º. Nolite maledicere. Quarto queritur an ꝓhibet̉ iuramētū quātū ad cōſuetudinē ul̓ quātū ad actū. Ad qd̓ ſic Mat. 5º. Ego dico vobis nō iurare oīo. Glo. Uſū iuramēti ꝓhi bet. Ergo hec ꝓhibitio ītelligit̉ quantū ad vſū. nō quātū ad actu. Item eccleſiaſtici 23º. Iurationi non aſſueſcat os tuū aſſueſcē dicit vſum. Ad oppoª. Uſus nihil aliud ē qͣꝫ iteratio actꝰ. Cum gͦ iurat aliꝗs aut iu rat ſine ca: aut cū cā. Si cum cauſa actus eſt bonꝰ. Sil̓r ſi iurat ſecundo ⁊ tertio ⁊cͣ. Si ſp cū cā ſemꝑ actꝰ licitꝰ. gͦ ⁊ vſus licitꝰ: nec uſꝰ phihibēdus. Si iurat ſine cā. gͦ nō eſt actu licitus. illud gͦ qd̓ pͥmū ꝓhibet̉ ē actus ip̄e ⁊ nō vſus niſi rōe actꝰ Sol̓o dd̓. ꝙ actio iu ramēti pōt eē cū cā uel ſine cā. ſed ſine cā ſꝑ ꝓhibet̉ vſus ⁊ actꝰ. quia iurare ſic: illd̓ eēt ꝟitatē cōtēnere: hͦ ē ꝓ nichilo ducere. Si aūt ſit cū cā hͦ pōt eē dupl̓r. vel cum cauſa vtili ſolum. vel ex cā neceſſaria. quia his de cauſis aliqn̄ iurat̉.ſ. proutilitate. vl̓ neceſſi tate ⁊ appello iuramētū ex cā neceſſaria: qd̓ .ſ. n̄ pōt dimitti ſine peccato. vt ſi iudex co gat aliquē iurare. n̄ poſſet ille dimitte̓ iura mētū ſine peccato. Si ſit iuramētū. ex cā neceſſaria dicimus ꝙ no ꝓhibet̉ vſus: nec actꝰ. Si aūt ſit iuramētū ex cā vtili ſoluꝫ: ſic vſus iurādi ꝓhibet̉ ⁊ hͦ ꝓpter pronitatem labendi ī ꝑiuriū. Et hͦ ē qd̓ dic̄ Augꝰ. in li. de ſermōe dn̄i de mote. ita precepiſſe dn̄m ītelligit̉ ne iuraret̉ ne quiſꝙͣ ſic̄ bonū appe tat iuſiurādū ⁊ aſſiduitate iurandi ad per iuriū ꝑ cōſuetudinē dilabat̉. Ad maiorem autem euidētiam p̄dictorū obr̄ contra ſolutiones p̄dictas in quibus dictū eſt ꝙ iurare ē bonū in genere. Ad qd̓ ſic. Oīa bona ī genere cū debitis circūſtatiis ītellecta appetenda ſūt. ẜi gͦ iurare ueſtitū ſuis debitis circūſtā tiis nō ē appetēdū. Iurare nō ē bonū ī gne̓. Minor pꝫ. quia Ro. i. dr̄. Teſtis ē mihi deus ⁊c. vbi glo. Nō ē iuratio bona.i. n̄ appetēda ē. Et Augꝰ ī ẜmone dn̄i ī mōte ita p̄cepiſſe dn̄m ītelligit̉ ne iuret̉. ne quiſqͣꝫ ſic̄ bonum appetat iuſiurādū. Ad oppoſitū. Sic̄ ille qui iurat ē in aſſumptiōe ꝟitatis ad aliꝗd aſſerendū: ita ille qui facit miracula ē ī aſſū ptiōe poteſtatis ad aliquid faciendū. vnde vterqꝫ aſſumit aliꝗd diuīe excellentie. quia ad aliud ſumit. Si gͦ facere miracula bonuꝫ ē ī genere: nō tamē ē abſolute appetēdum. Ita nihil īpedit qui iurare ſit bonū in gn̓e̓ licet nō ſit abſolute appetendū. Itē ſunt quid āactꝰ faciētes nos ī ꝯformatiōeꝫ diuīe ptātꝭ. Aln̄ ꝗ faciūt nos ī cōforma. oēꝫ diuīe ſcīe: uel ꝟitatis. ⁊ ī iſtis n̄ ē abſolutus appe titus. Alii faciūt nos ī cōformationē diuine bonitatis. ⁊ tales abſolute appetēdi ſūt. ſic̄ eē miſericordem. Un̄ Mat. 5º. Eſtote miſeri cordes ſicut pater veſter celeſtis miſericors ē. Alii ꝟo nō ſūt abſolutē appetēdi. ꝟbi gr̄a. Actus qui nos cōformat ptāti. nō ē appeten dus. Un̄ Moy. exo. 4º. Recūſabat coraꝫ dn̄o habere prīcipatū ſuꝑ popl̓m yſrael. ſil̓r nec actus cof rmās nos ſcīe vel ꝟitati. ē abſolu te appetendus. vnde hō peccauit ⁊ cecidit eo ꝙ appetūt cōformitate diuīe ſciētie. cuꝫ dixit ei dyabolꝰ gen̄. 3º. Eritꝭ ſic̄ dii ſciētes bonū ⁊ malū. ſil̓r ⁊ agelꝰ cecidit eo ꝙ appe tiit cōformitatē ptātis. Si gͦ no ꝓhibet quī tales actꝰ ſint boni in genere. lꝫ nō ſint ap petēdi ſipl̓r. uel abſolutē. Sil̓r iurare nihilo minꝰ erit bonū ī genere: lꝫ nō ſit ſimpliciter appetenduꝫ. Sol̓o cōcedēdū ſic̄ dictū eſt. ꝙ iurare quātū ad natura ſui actꝰ ē bonū ī gne̓ ſeu de genere boni. ⁊ nō ſequit̉ ꝙ ſi nō ē abſolutē appetēdꝰ: ꝙ ꝓpter hͦ nō ſit bonū in genere. Nā quēdā ē cōformitas ad deū: q̄ ē ī meritū. quēdā aūt que r̄ſeruat̉ ī premiū. Cōformitas que ē in meritū ē ꝯformitas ad ipſam bonitatē ſcd̓m vnū modū. Nam vie bonitatis ſūme ſūt miſericordia. ꝟitas. ſeu iuſticia. Pſal̓. Uniuerſe vie dn̄i miſericor dia ⁊ ꝟitas: ⁊ cōformitas ad miſericordiaꝫ ꝑtinet ad meritum. Cōformitas aūt ad iuſti ciam ꝑtinet ad premiuꝫ. Un̄ ī 3º ſapiētie dr̄ ꝙ iudicabūt ſancti natiōes. ⁊ ī pſal̓. Gladii ancipites eorū ad faciendam vindictam in nationibus ⁊cͣ. Sil̓r cōformitas potētie re ſeruatur ad primū. Un̄ quīto ſapiētie dr̄. ꝙ ſancti accipient regnū decoris. ⁊ dyadema ſpeciei de manu dn̄i. Sil̓r cōformitas ad ſcīam ꝑtinet ad premiū. Un̄ apl̓us.i. cor. 13. nūc cognoſco ex ꝑte. tunc cognoſcā ſicut et cognitꝰ ſū. Cū gͦ vnūquodq ſit appetendū ꝓut ē ī ſuo ordine. iō ip̄i viatori appetēdaē cōformitas ꝑtinēs ad meritū in viā: que eſt cōformitas ad miſericordiā. eē aūt cōformē poteſtati vel cōſcīe uel iuſticie vel ꝟitati hͦ nō ē appetēdū. Sꝫ iterū ī ꝯtͣriū obr̄. circa mala ſcd̓m ſe nō ē tanta ꝓhibitio quāta eſt circa iurare. Quia dr̄ ī Math̓. Non iurare oīo. vnde iuramentū oīo ꝓhibet̉. ſꝫ mechari vel fornicari nō ita vl̓r ꝓhibent̉. quia non dr̄ nō mechaberis oīo. gͦ minꝰ videt̉ licituꝫ iurare qͣꝫ fornicari vel mechari. Ad hoc ītelligēdū ꝙ mechari vl̓ius ꝓhibet̉ qͣꝫ iura re: lꝫ nō apponat̉ ibi nota vl̓itatis: que ē oīo Differt enī dicē̓. dico vobis oīo nō iurare. ⁊ no iurare. quia ſi dicat̉ oīo nō iurare cadit diſtributio ſuꝑ negationē. ⁊ tunc ē ſenſus. dico vobis ī nullo caſu iurare. ſꝫ ſic nō ꝓhi bet̉ hic iurare. ſꝫ īmo ꝓhibet̉ ita ꝙ cadit ne gatio ſuꝑ diſtributione. ⁊ tūc ē ſenſus. non iurare oīo.i. dico vobis nō iuretꝭ ī quolibet caſu. ſicut quādo nō ē cā neceſſaria vl̓ vtil̓ ſociētati hūane. ⁊ ita iurare no ꝓhibet̉ vl̓r ſed mechari ſimpl̓r ꝓhibet̉ ⁊ vniuerſaliter Unde prohibet̉ mechari ī oī caſu. Onſquēter que ritur quibus cōueniat iurare vel li ceat. Primo an deo cōueniat iurare. 2ª. An angelis cōueniat iurare. Tertio An profeſſis formam euangelii et prelatis con ueniat iurare. Quatum ad primum Querit̉ vtrū deo cōuen at iurare ⁊ ꝑ quid. Et videt̉ ꝙ ei cōuenit iurare. Pſal̓. Iurauit dn̄s ⁊cͣ. Et gen̄. 22º. Per memetip̄m iuraui dic̄ dominꝰ. Ergo deo cōuenit iurare. Sꝫ vlteriꝰ querit̉ ꝑ quid cōueiat ei iurare. vtꝝ .ſ. ꝑ aliu a ſe.ſ. ꝑ creaturā aliquā. vl̓ ꝑ ſemꝫ ip̄m. videt̉ ꝙ ꝑ ſe ⁊ nō ꝑ creaturā. ꝗa hebr̄. 6º. dr̄. Qm̄ neminē habuit ꝑ quē iuraret ma iore. iurauit ꝑ ſemetip̄m. hoīes enī ꝑ maiorē ſui iurāt. Si igit̉ iuramētū ē ꝑ maiore. deus n̄ pōt iurare ꝑ aliū a ſe. Ergo n̄ pōt iurare per creaturam. Contͣ Amos 4º. Super illud Iurauit dominꝰ in ſancto ſuo. dicit glo. In ſe ip̄o ul̓ ī filio vel ī aliqͦ electo angelo. uel ī hoīe: gͦ cōuenit ei iurare ꝑ āgelos uel hoīes. ⁊ ſic ꝑ creaturas. Itē Iero. ī originali ſuꝑ illud idē 4º Amos. Iurauit dn̄s in ſe ip̄o ul̓ ī filio uel ī oī qd̓ factū ē. gͦ cōuenit ei iurare quālibet creaturā. ꝓpter hͦ querit̉ ſi deus iurat quid ē ſuū iurare. Secūdo queritur factia utrum angelis cōueniat iurare. Ad qd̓ ſic. apocꝭ. x. Dicit̉ ꝙ angelꝰ iurat ꝑ viuete ī ſcl̓a ſcl̓orū. Ergo eis cōuenit iurare. Itē iurare ē cer titudinē face̓ ꝑ primā ꝟitatē. ſꝫ certificare ꝑ pͥmā ꝟitatē. hͦ maxīe ꝯuenit āgelo ⁊ magis ꝑ ip̄am qͣꝫ per alia. gͦ iurare maxīe ei ꝯuenit Cōt Mat. 5º. Sit ẜmo veſter. ē ē. nō nō. Glo. Qd̓ ꝑſectiꝰ ē docuit. Qd̓ īfirmitatꝭ īdulſit. qd̓ ꝟo ſuꝑſticioſti reſecauit. vn̄ ſecūdū hoc. Iurare ꝑ d̓m ē īfirmitatꝭ. ſꝫ qd̓ ē īfirmitatis nō cōuenit angelo. Ergo iurare ꝑ deū ei no competit. Tertio queritur an ꝑfectis ꝓfeſſis formā euāgelii conueniat iu rare. videt̉ ꝙ no. Ber̄. de diſpēſatiōe ⁊ pre cepto. Nō ſe ualet extēdere ptās īꝑantis. ni ſi quatenꝰ attigerit votū ꝑfitentis. ſꝫ votū ꝓfitētis formā euāgelii eſt ꝙ eā obſeruet. ſꝫ forma euāgelii e. Sit ſermo veſter. ē eſt. non no. gͦ tenet̉ ꝑ votū hāc obſeruare. ſꝫ hanc ob ſeruando nō iurat. gͦ tenet̉ nō iurare. gͦ non poterit cogi ad iurādum ꝑ ſuꝑiorē. Contͣ quicūqꝫ pōt eē teſtis: pōt iurare. Sꝫ quicūqꝫ ꝑfectus pōt eē teſtis ꝟitatis: ſicut dicit̉ de apl̓is.i. actuū. Uos eritꝭ mihi teſtes. gͦ ꝗcūqꝫ ꝑfectus pōt iurare. gͦ ꝓfeſſꝰ formā euāgelii pōt iurare. Et ſi pōt cogi ad hͦ ꝙ ſit teſtis pōt cogi ad iurandū. Maior pꝫ quia nullus pōt eē teſtis veritatis in iudicio niſi iuret. Ratiōe horū querit̉ qualiter differenter cōuenit iurare deo: angelo ⁊ hoī ꝑfecto: ſeu ꝓfeſſo formā euāgelii. Sol̓o dd̓ ſic̄ habet̉ ex cōcilio tholetano. 22º. cā. q. 4ª. Ubi loꝗt̉ de iuramento dei. Iurare dei eſt a ſe ipſo nullatenus ordinata conuellere.i. nullatenꝰ commutare que a ſe ipſo fuerint ordinata ⁊ ꝓmiſſa. ⁊ Iſa. 62º. Suꝑ illud Iurauit dn̄s dicit glo. i. īmobil̓r ſtatuit. Ex quibus patet quid ē iurare dei. Iurare ꝟo angeli ē que a deo īmutabil̓r ordinata ſūt denūciare. ꝗa ipſius ē proprium denūciare: ⁊ manifeſtare facta a deo. Iurare ꝟo hoīs ē deū teſtem īuocare. vel deo aliꝗd obpignorare. ſic̄ dic̄ Augꝰ. ⁊ ſic pꝫ drīa Ad illud gͦ qd̓ obr̄ an̄ poſſit deus iurare ꝑ creaturā dd̓ ꝙ h̓ p̄po ꝑ aliqn̄ dicit auctoritatē aliqn̄ ſb̓auctoritate Cū aūt dicit̉ iurare ꝑ aliꝗd h̓ prepo ꝑ dicit auctoritate. ⁊ iō nō pōt cōueniēter dici. ⁊u rat deus ꝑ creatura. Sꝫ bene pōt dici iurae in creatura. quia dicendo ꝙ deus iurat per creaturā. diceret̉ ꝙ creatura eēt ei prīcipiū certitudīs. ip̄a autem ꝟitas pͥma nō habet aliud prīcipiū certitudīs qͣꝫ ſe ip̄am. ⁊ ideo nō pōt dici iurare ꝑ aliū a ſe. bene tn̄ facit deus certitudine de ſua volūtate mīſterio alicuius creature. Roe huius dr̄ iurare vel iuraſſe in creatura. Sicut in aliquo electo agelo vel hoīe. vt dic̄ glo. illa ꝗa īmutabilē ſuā diſponē manifeſtat ſic in agelo. ſic loq glo. illa ⁊ Iero. ī originali ſuꝑ locū illū. Lo ſcd̓aꝫ queſtione dd̓ ꝙ iurare āgeli ē īmuta bilē ꝟitatē. vel īmutabilis ꝟitatꝭ diſponem īmutabilē manifeſtare. Qd̓ gͦ obr̄ ꝙ iura re ꝑ deū ē īfirmitatis. dd̓ ꝙ nō ē in angele īmo ꝑfectiōis mīſterii. In angelo ē ꝙ denū ciet diſpone ꝟitatis īmutabilis. Duplex enꝰ ē naͣ.ſ. nā ſana ⁊ naͣ egrā. In naͣ īfirma ſic̄ ē humana naͣ ꝟum ē ꝙ īfirmitatꝭ ē ꝓpter ꝓni tatē ad malū. In naͣ aūt ꝑfecta ⁊ ſana.ſ. age lica nō ē īfirmitatis īmo potiꝰ firmitatis ⁊ ꝑſectionis. exemplū de vino: qd̓ nͤ ſane ſanū ⁊ cōueniēs ē. egre ꝟo īcōueniēs. vl̓ pōt dici ꝙ ē īfirmitatis eiꝰ cui iurat̉ nō iuratꝭ. Ad tertiā q̄ſtione dd̓. ꝙ ꝓfeſſi formā euāgelii: poſſūt ī cā cogi ad iuramētū. qui enī vouet formā euāgelii obſeruare ita uouet ut nulla cā cogente non iuret. cogente autem cauſa no vouet nō iurare. vt cogente malo incre dulitatis ⁊ cogente vtilitate. Oſt modum que ritur de receptiōe iuramēti an lici tū ſit reciꝑe iuramētū. Et circa hͦ querūtū duo. Primo an licitū ſit reciꝑe iuramētū in forma cōceſſa. Scd̓o an licitū ſit recipere iuramētū in forma non conceſſa Quantū ad primum obr̄ ſic. 22. c. q. i. Augꝰ de ꝟbis apl̓i. dicit ſuꝑ illud Mat. 5º. quod amplius eſt: a malo eſt. Sic quod amplius eſt: a malo eſt: nō iurantꝭ ſꝫ non credentis. ſꝫ non credēs h̓ appellatur ip̄e recipiēs iuramentum. Ergo qd̓ amplius ē hͦ eſt iuramētū ē a malo recipiētis. ſꝫ n̄ niſi qui recipit iuramētū. gͦ nō ē licitū recipere iuramētū etiā ī forma cōceſſa. qn̄.ſ. iuratur ꝑ deū vel ꝑ creaturas ad hͦ deputatas. Itē accipiens iuramētū aūt accipit illud ſciens illū qui iurat iurare fl̓m. aut neſciens ipſum iurare falſū: aut ſciens ip̄m iurare uerū. ſed quocūqꝫ mō ſic accipiat ſꝑ peccatū ē. gͦ acci pē iuramētū ſꝑ illicitū ē ⁊ peccatū. Minor pꝫ ꝑ Augꝰ ī glo. ſuper illud Ro. i. Teſtis eſt mihi deus. qui dicit Multū ītereſt ꝗ exigit iurationē ſi nouit illū iurare falſū vel non. q enī neſcit. Et iō dic̄. Iura mihi ut ei fides ſit. nō audeo dice̓ nō eſſe peccatū: tn̄ hūana temptatio eſt. Si āt feciſſe nouit ⁊ cogit iu rare homicida ē. Ergo neqꝫ ſciens iuranteꝫ iurare falſū: neqꝫ neſciēs pōt reciꝑe iuramē tum ſine peccato. ſil̓r neqꝫ ſciēs ip̄m iurare ꝟum. quia ſi ſcit ip̄m iurare ꝟum: facit ip̄m iurare pro nichilo. gͦ ſine cā facit ip̄ꝫ iurare: ⁊ ip̄e cōſentit: ⁊ recipit. gͦ peccat. Illicitum gͦ ē recipere iuramētū. Itē videt̉ ꝙ iudex peccet ī recipiēdo iuramētū. quia iudex exi git iuramētū. Sꝫ Mat. 5. dr̄. Sit ſermo vr̄ ē eſt. nō non. Qd̓ enī amplius ē: a malo ē. Et dic̄ glo. ſuꝑ illud. Ro. 1. Teſtis eſt mihi deus. tu nō facis malū: qui bene vteris iura tione vt alteri ſuadeas qd̓ vtile ē. ſꝫ a malo ē ſupple illiꝰ qui recipit iuramētū. gͦ hͦ eſt a malo iudicis. Itē rōne huiꝰ querit̉ a quo malo.ſ. a malo iurātis: vel eiꝰ qui recipit iu ramētū. ⁊ videt̉ ꝙ a malo iuratis quilibet debꝫ meliꝰ p̄ſumere de alio qͣꝫ de ſe. Igitur ſi iurās credit ſe eē ꝟidicū in iurando. cum bōitatis hūane ſit crede̓ ꝓximū eē ꝟidicum Iurātis ē credē̓ illū cui iurat̉ credere iuran tē eē ꝟidicū. Si gͦ iurās credit eē ꝟum pro qͦ iurat. Un̄ credit ſe eē ꝟidicū: dēt ſuſpicari ⁊ p̄ſume̓: ꝙ alter cui dēt iurare credat illd̓ eē ꝟum. ſꝫ ſi oēs crederēt alijs nō iuraret̉. gͦ iſte nō dēt iurare ſi credat illud eē ꝟuꝫ: pro quo iurat. Si gͦ hͦ ē malū. hͦ ē malū iurantis. Sil̓r etiā ſi iuret falſū: ſꝑ videtur eē a malo iuratis. Itē videt̉ ꝙ a malo recipientis Iugꝰ ſuꝑ epl̓am ad gal̓ dic̄. Non eſt contra p̄ceptū dei. Iuratio que a malo nō iurantis ē ſꝫ increduli a quo iurare cogit̉. Itē ſuꝑ illud. Mat. 5º. qd̓ ampliꝰ ē ⁊cͣ. Glo. nūꝗd malu ꝗa etiā ſi n̄ bonū tamē neceſſariū. ſꝫ a malo ē nō tuo: ſꝫ illiꝰ a quo cogeris iurare.i. ab in firmitate eius que malum ē. Ad oppoſitū oſtēdit̉ ꝙ licitū ſit reciꝑe iuramētū. 22. c. q. .i. Augꝰ ad publicolam. Quāuis dictū ſit ne iuremus tn̄ nūqͣꝫ ī ſcripturis ſanctis me le giſſe memini ne ab alijs iuramētū r̄cipiamꝰ Ex quo pꝫ ꝙ licitū ſit recipere iuramentum Itē. 22. c. q. i. Augꝰ de ꝟbis apl̓i. ip̄m iura re ſic̄ peccatū nō ē. Ita iuramētū ab aliquo recipere malū non ē. Sol̓o dd̓. ꝙ licitū eſt iuramētū reciꝑe in forma conceſſa. ſic̄ dicūt p̄dicte auctoritates. Notandū tn̄. iuxͣ quod dā ꝟbū qd̓ dicit Augꝰ in glo. ſuꝑ illud Ro. .i. Teſtis ē mihi deꝰ vbi dic̄. Ego vobis di co Nō iurare oīo. ibi ꝓhibuit dn̄s qd̓ ē malū ſuaſit bonū qd̓ ē appetēdum. ꝓhibuit enim falſū vel ſine neceſſitate iurare. ſua ſit ꝟum loqui. indulſit iuramētū qd̓ ē neceſſarium. Scd̓m hͦ gͦ diſtinguēdū ē ꝙ ſicut duplex ē iuſticia.ſ. publica ⁊ priuata ita duplex eſt iu ramētū.ſ. publicū qd̓ reſpic̄ iuſticia publicā. ⁊ pͥuatū qd̓ reſpicit. iuſticiā pͥuatā. De iu ramēto pͥuato ī qͦ iurat̉ falſu ex cā diſtīguē dū ſcd̓m Augꝰ ī glo. ſuꝑ illud Ro. i. Teſtis ē mihi deꝰ ⁊cͣ. ꝗa recipiēs iuramētū aut ſcit illū iurare falſū: aut neſcit. ⁊ tamē non ſcit illū iurare ꝟū. ſꝫ ſi ſcit illū iurare fl̓m et r̄c pit dic̄ Augꝰ. ꝙ hoīcida ē ille qui r̄cipit. Si at̄ neſcit illū iurare ſalſū. nec tamē ſcit illū iurare ꝟū. dic̄ ꝙ hūana tēptatio ē.i. ꝙ veni ale peccatū ē. vnde dic̄. ꝗ aūt neſcit. ⁊ ideo dicit Iura mihi ut ei fides ſit n̄ audeo dicē nō eē peccatū. tamē hūana tēptatio ē.i. ueni ale peccatū eſt. Si aūt feciſſe nouit: et cogit homicida ē. qͣre dic̄ ꝙ nō audet dice̓ non eē peccatū de illo qui neſcit quia recipiens iu ramentū ſꝑ debet p̄ſumere de ꝟitate ꝓximi xp̄i. Un̄ ſicut iudiciū ſuſpicionis de occulto veniale peccatū ē: ſic iſtud peccatū eſt. Si āt ſit iuramētū publicū.i. rōne publice iuſticie ſic iudicꝭ ē reciꝑe iuramentū ſine peccato. ⁊ cōgente ordīe iudiciario pōt reciꝑe iuramē tū ſine peccato. īmo ad hͦ ꝙ recipiat tenet̉ quia bonuꝫ publicū dēt p̄poni bono ꝑſone. Si tamen ſciat ip̄m iurare falſū dēt ipſum repellere ſecundū ſuū poſſe. Si tamē cogit̉ ordine iudiciario. ita ꝙ ſi n̄ reciperet omit teret de his que ad ordinem iudiciariū per tinēt. dico ꝙ tenet̉ acciꝑe ⁊ ſine peccato re cipit. Ad primum qd̓ obr̄ qd̓ amplius eſt: a malo eſt. Dicendū ſicut dic̄ Augꝰ in libro de li. arº. Ꝙ duplex eſt malū.ſ. malu culpe. ⁊ ma lū pene. Cuꝫ gͦ dicit qd̓ ampliꝰ eſt: a malo eſt loquitur de malo pene. qd̓ eſt īfirmitas ſeu īcredulitas. ⁊ noͣ de malo culpe. Et hͦ eſt qd̓ dicit Augꝰ. Ro. i. ſuꝑ illud. Teſtis eſt mihi deus. Glo. iuratio nō ē bona.i. appetēda no tamē mala. i. ꝓhibita cū ē neceſſaria. licꝫ ſit a malo īfirmitas eorū. quibus aliquid ꝑſua des: que īfirmitas vtiqꝫ malū eſt. vnde nos qͦtidie liberari p̄camur dicētes. Libera nos a malo. ⁊ hͦ et dicit Augꝰ ī canone. 22. c. q. i. de ꝟbis apl̓i. exponēs illud. qd̓ amplius eſt: a malo ē. dic̄. Noīe mali n̄ malicia. ſꝫ peccati pena ītelligit̉. ex penali enī īfirmitate īcre dulitas illa ꝓceſſit: qua ad iurādum cōpelli mur. h̓ aūt īfirmitas ſeu īcredulitas ē igno rātia: q̄ ē pena quedā nature corrupte. Non gͦ ſequit̉ hͦ ē a malo pene. gͦ ē peccatuꝫ face illud. Ad ſcd̓m pꝫ ſol̓o ex p̄dicta ſolōne que ſtionis Ad illud qd̓ obr̄ de iudice. Unde hͦ habet ꝙ poſſit reciꝑe iuramētū ſine pcc̄o dd̓ ſcd̓m illud apl̓i. Ro 2º. Scimus quoniaꝫ iudiciū ē dei. ex quo ꝟbo intēdit apl̓us ꝙ iu dex iudicādo vice dei hꝫ. ⁊ locū dei obtinꝫ. vnde loco ipſius reſidet ī iudicando. et io mediāte ꝟitate que deus ē pōt ꝑquirere ꝟi tate. cū enī ſit vice dei cui oē iudiciuꝫ reſer uatur principaliter. deū habet mediū ad iu dicādū. ⁊ iō cū iuramētū ſit teſtificatio fcā ꝑ ꝟitatē pͥmaꝫ. ſiue ꝑ deū. ideo iudex poteſt reciꝑe iuramētū ſine peccato: dumo ꝓcedat ordine iudiciario. quia ex hͦ ꝙ ſedem dei ob tinet ꝑ deū ꝗ ē ꝟitas prima: ceteras ꝟitates pōt ꝑquirere. Et ꝙ obr̄ ꝙ illud a malo eſt. dd̓. ꝙ e malū generale: ⁊ hͦ ē malū nͤ. et eſt malū ꝑſone. hoc gͦ nō ē a malo ꝑſone iudicis īmo hͦ ē a malo generali. de quo etiā habet̉ ī p̄ſ. Oīs homo mēdax.i. ꝓnus ad mēdaciuꝫ. hͦ enī ē malū generale. Sil̓r a malo generali ē illud. quia iudex nō tenet ibi locū perſonē ſꝫ locū ꝓ re publica ꝯſeruāda. Sꝫ q̄rit̉ iux hͦ. cū malū ſit reciꝑe iuramētū ī aliquo caſu quare nō ꝓhibuit dn̄s reciꝑe iuramentū ſic̄ ꝓhibuit iurare. Ad hͦ dd̓. ꝙ deſignando vnū deſignauit alterū. quia nō eſt recipere ſeu iurare. Et ꝓpter hͦ ſicut iurare ſine cā ē peccatū: ita reciꝑe iuramētū ſine cā ē pcc̄m̄: ⁊ ſic ꝓhibēdo vnū ꝓhibuit alterū. Poſtea queritur de receptione iuramēti ī forma nō conceſſa. et appello iuramētū ī forma nō conceſſa. ſicut quādo iurat̉ ꝑ falſos deos: ſeu ꝑ ydola. q̄rit̉ gan ſit licitū reciꝑe tale iuramentū. Ad qd̓ ſic. zi. geneẜ legit̉. ꝙ Iacob accepit iuramē tū a Laban. qui tn̄ iurauit eī ꝑ falſos deos Itē.i. Machabeoꝝ. s. legit̉ ꝙ Iudas pe tiit iuramētū a romanis. quia petiit ab eis fedus: ⁊ tn̄ ſciebat ꝙ iurarēt ꝑ falſos deos. ſeu ꝑ ydola. Si gͦ Iacob ⁊ Iudas ī omnibus ꝯmedātur. licitū ē reciꝑe iuramētū ꝑ falſos deos. ſiue ī forma nō cōceſſa. Cōtra Ro. ī Qui talia agūt digni ſūt mortē: nō ſolū qui faciūt: ſꝫ ꝗ cōſētiūt faciētibꝰ. Ex quo accipit̉ ꝙ faciētes ⁊ aſſētiētes eiuſdem rei ſūt. Si gͦ recipiens iuramētū factū ꝑ ydola: conſentit ip̄i iuranti ꝑ ydolum. nō ē licitū reciꝑe tale iuramētū. Itē Augꝰ ī li. de doctrina xpīa na. ordo caritatis ē ꝙ diligat̉ deus ſuꝑ oīa Deinde anima propria. Tertio ꝓximus. 4 corpus ꝓpriū. gͦ qui ſalutē ſui corporis p̄fert ſaluti aīe ꝓximi peccat. quoniā cōtͣ caritatꝭ ordinē facit. Sꝫ hoc facit qui pro re tēporali facit iurare ꝓximū ꝑ ydola: ⁊ ab eo tale iu ramentū recepit. Ergo peccat ꝗ pro re tēpo rali recipit iuramētū ꝑ falſos deos. Sol̓o dd̓. ꝙ duplex eſt bonū.ſ. bonum publicum ⁊ bonum perſonale. bonum publicum ſemper p̄iudicat bono ꝑſone: ⁊ ſemꝑ ei p̄ponit̉ ſeu p̄ordinat̉. ſcd̓m hͦ gͦ dd̓. ꝙ vbi ē bonū publi cū cā. licitū eſt iuramētū reciꝑe ī forma non cōceſſa: ſꝫ non vbi bonū ꝑſone eēt cā. Iacob ergo iurauit Labā: ⁊ r̄cepit ab eo iuramētū ꝓpter bonū publicū.ſ. poſteritatis ſeu prolia que ab vtroqꝫ naſceret̉. Sil̓r iudas recepit iuramētū a romanis ꝓpter bonū publicum vt.ſ. eēt pax firmata iudeorū ⁊ romanorum Ad pͥmū qd̓ obicit̉ ī cōtrariū. ꝙ nō ſoluꝫ qui talia agut digni ſunt mortē: ſꝫ etiā qui cōſētiūt faciētibꝰ ⁊cͣ. Dd̓ ꝙ ille qui iurat per ydolum firmat. Item per tale firmat.ſ. per ydolū. vel ꝑ falſuꝫ deū. Ille gͦ qui recipit iu ramētū illud: aut habet intentionē ad ſolā firmationē: ⁊ pro bono publico. Aut habet intentionem vltra ad rationē firmādi.ſ. ad ydolū per qd̓ fit firmatio. Si pͥmo modo: dicim̉ ꝙ talis nō cōſētit illi ꝑ qd̓ fit firma tio: ſꝫ ſoluꝫ ipſi actui ſeu ipſi firmationi. Et ꝓpter hͦ licet iurans peccet. nō tamen talis recipiens iuramētum peccet. Si aūt fert īte tionē ſcd̓o mō: ſic peccat ſicut ⁊ iurans. et hͦ mō ꝓcedit auctoritas apl̓i. Ad ſcd̓ꝫ dd̓ Ꝙ pax tēporalis aliquādo ordinat̉ ad bonū corporis ſoluꝫ. ⁊ ſic ſcd̓m ordinem caritatis poſtponendū ē bono ſingulari aīe ꝓximi. et ſic ꝓcedit ratio. Aliquādo aūt ordinat̉ ad bonū ſpūale publicū. vt ad pacem coēm. vel eliꝗd hiꝰ Et ſic p̄ponde̓at̉ ⁊ preordinatur pono aīe ꝓximi. nec facit contra ordinē cari tatis: qui tale bonum bono ſingulari anime prorimi preponit̉. immo potius ſecundum qrdinem caritatis. Quia ſemper bonū publi cn̄ p̄iudicat bono ꝑſone. ⁊ ſic licitū ē reciꝑe iuramētū a ꝓximo pro bono tēporali publi co: ⁊ n̄ ē cōtra ordinē caritatis. Oſt ea queritur de forma iuramētij. Forma aūt iura mēti quedā ē cōceſſa: ſicut illa qua iurat̉ ꝑ deū. Quedā ē ꝓhibita ſic̄ illa qua iuratur ꝑ falſos deos ſeu ꝑ ydola. Quēda ꝟo eſt partī conceſſa: ꝑtim nō ꝯceſſa. ſicut illa quā iurat̉ ꝑ creaturā. Querit̉ gͦ de forma cōceſſa. De forma nō cōceſſa: ſeu ꝓhibita. De forma con ceſſa ꝑtim. partim nō cōceſſa. Quatum ad primum querit̉ ſic. Multiplices inuenimus formas iurandi vna ē. Uiuit dn̄s: que fuit ī aliquo tꝑe legis. h̓ īuenit̉ 4º ℟. 4º. Alia ſil̓r īueni tur. z ℟. 3º. h̓.ſ. hͦ faciet mihi dn̄s. ⁊ hͦ ad dat. Alia fil̓r īuenit̉. Ro. 2º. que ē. Teſtis eſt mihi deus. quia dic̄ Augꝰ. ꝙ h̓ iurat apl̓us. Tēpore aūt moderno iurat̉ ꝑ deū. Cuerit̉ gͦ cū idē ſit iurare: qd̓ pͥmā ꝟitatē ī ſuā aſſer tionē adduce̓. quo forma iuramēti ſeu iuran di multiplicet̉ in tot: ⁊ variet̉. Ꝙ autem h̓. nō ſit forma iurādi. cū dicit̉ viuit dominꝰ: oſtendit̉. quia iuramētū fit ad aſſertionem ꝟitatis. Sꝫ aſſertio ꝟitatꝭ magis ꝑtinet ad ſciētiā uel ꝟitatē dei: qͣꝫ ad eius vita. vnde ꝓprie aſſeritur ꝟitas ꝑ ꝟitatē. gͦ debet dici. Scit dominꝰ. ⁊ nō viuit dn̄s. ⁊ ſic illud no ē forma iurādi. Querit̉ gͦ an̄ ſit forma iurā di. ſi dicatur. Scit dn̄s. ſicut quādo Petrus dixit Io. vltīo. Tu ſcis dn̄e: ꝗa amo te. Fuit ne iuramētū: ⁊ oſtendit ꝙ ſic. 2ª cor. 12. dic̄ apl̓us. deus ⁊ pater dn̄ī noſtri Ihū xp̄i ſcit quia nō mētior. ⁊ dicit ibi glo. vt vera eſſe oſtendat que dixit: vel que dicturus ē iura mēto cōfirmat. Ex quo pꝫ ꝙ ibi ē iuramētū: ⁊ ita forma iurādi ē. Scit dn̄s. Itē cuꝫ dic apl̓us. Deus ſcit quia non mentior. h̓ aſſerit apl̓us ꝟitatē ⁊ introducit̉ deus ſciēs in te ſtimoniū ⁊ aſſertionē huiꝰ ꝟitatꝭ. Ergo ibi ē iuramētū. ⁊ ita ē ibi forma iurādi. Iteꝫ iurare ē certitudinē ꝑ primā ꝟitateꝫ facere. Sꝫ ille qui dic̄: Deus ſcit: facit certitudineꝫ ꝑ prima ꝟitatē. gͦ iurat. gͦ ibi ē forma iurādi Itē deus non ē teſtīs niſi de eo qd̓ ſcit. gͦ ſicut hͦ ꝙ eſt. deus eſt teſtis. pōt adduci ad aſſertionē ꝟitatis. ⁊ ita iſtud. Deꝰ ſcit. gͦ ibi ē forª iurādi ſic̄ ibi. Sil̓r obr̄ de hac forma iurādi. Teſtis ē mihi deus. videt̉ enī eē ead̓ cū iſta qua iurat̉. ꝑ deū. Quia dic̄ Augꝰ. in glo. ſuꝑ illud ad Ro. i. Teſtis ē mihi deꝰ. ꝗd enī ē ꝑ deū niſi teſtis eſt mihi deꝰ. aut quid eſt. teſtis ē mihi deus. niſi ꝑ deū. gͦ idē iura mētū ē ⁊ nō differēs. Sil̓r querit̉ ꝗa aln̄ ē iuramētū ꝑ hāc p̄poſitionē. ꝑ. vt. i. cor. 15. quotidie morior ꝑ gloriā veſtra fratres. ẜm vnū modū. ſicut glo. exponit que dicit. ꝙ tu rat h̓ apl̓us: vt ſciamꝰ ꝙ ꝟum iurare nō eſt peccatū Aliqn̄ ē iuramētū ꝑ hāc p̄ponem in Ro. ix. Ueritatē dico in Ihu xp̄o et non mētior. vnde gͦ hͦ ē ꝙ addūt̉ ad formā iura mēti exprimēdā: ⁊ nō alie p̄poſitiōes. Itē quo differēter exponūt forma iuramēti. Itē ī veteri teſtō erat forma iurandi dicēdo.ſ. viuit dn̄s. ⁊ hͦ faciat mihi dn̄s ⁊ hͦ addat. In pͥmitīa eccleſia. erat forª iurādi. Teſtis ē mihi deus. In tēpore aūt moderno iurat̉ ꝑ deū. Querit̉ gͦ vn̄ hͦ ꝙ ſic variant̉ forme iurādi: ſcd̓m diuerſitatē tēporū: ⁊ quā rōe. Sol̓o dd̓. ꝙ ille qui iurat ꝟitatē pͥma qua dēt reuereri adducit ī teſtimoniū ſue aſſer tionis. Un̄ ꝟitatꝭ reuerētia ſꝑ ī iuramento dēt cōtineri. ⁊ ideo forma iuramēti ſic expͥ mit̉ ſꝑ vt reuereat̉ ꝟitas. dēt aūt ip̄a ꝟitas reuererī quia iudex ē. Itē dēt reuereri ꝗa teſtis ē. dēt etiā reuereri quia retributrix ē vnicuiqꝫ ſcd̓m oꝑa ſua. ſꝫ differēter ꝗa boīs ē retributrix vite. ⁊ malis mortis; ⁊ his oī bus moīs det reuereri. ī forma gͦ iuramenti ītroducit̉ ꝟitas ad reuerētiā īquantū prīci piū ē ꝟitatis: que aſſerit̉. uel īquātum teſtis eius. vel īquatū ē uite retributrix bonis ul̓ mortis malis. Si īquātū principiū eſt. ſic reuerētia eiꝰ exprimit̉ in hac forma iurādi. quā iurat̉ ꝑ deū. Cui enī ītroducit deū ī iuramēto ītroducit ꝟitatē vt prīcipiū. In hac aūt forma iuramēti. Teſtis ē mihi deus cōcernit̉ reuerētia ipſius ꝟitatꝭ. ī quantum teſtis ē. In hac aūt forma. hͦ faciat mihi de ⁊ hͦ addat: ītroducit̉ reuerentia ꝟitatīs. in quātū ē retributrix mali ſeu mortis. In hac aūt forma. viuit dn̄s ītroducit̉ eius reuere tia ī quātū ē retributrix boni vel vite. ꝗa autem ē pluribus moīs cōceptio ꝟitatis cuꝫ reuerētia. Ideo ſunt tot forme iurandi ⁊ n̄ plures. Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ male iuratur viuit dn̄s. dd̓. ꝙ cū dr̄. viuit dn̄s. hic ē iura mētū ꝑ ꝟitatē ī quātū ē retributrix vite bo nis. ⁊ nō ꝑ vitā ſolū. ⁊ ēt idē ē ꝟitas ⁊ vita ſicut dr̄ ī Io. Ego ſū via ꝟitas ⁊ vita. Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ eadē ſit forma iurandi. cū dr̄ ꝑ deū: ⁊ cū dr̄ teſtis ē mihi deꝰ. Dd̓ ꝙ idē ē iuramētū quātū ad rē. qn̄ iurat̉ per deum ⁊ teſtis ē mihi deus. quia utrobiqꝫ eadē ꝟitas ītroducit̉. ſꝫ nō ē idē quātū ad rōnē dicēdi. vt ē dictū. quia ī vno introducit̉ ꝟitas vt prīcipiū. in alio vt teſtis. Ad illud quod querit̉ de iſtis p̄ponibus. ꝑ. ⁊ in. dd̓. ꝙ h̓ pre poſitio. per. aln̄ notat habitudine principit cālis. ⁊ aliqn̄ habitudinē prīcipii certitudi nis. Et ſil̓r h̓ prepō in. rōe gͦ ꝙ dicūt habitu dinē prīcipii certitudīs ponūt̉ iſte p̄pōnes ī iuramēto. ⁊ exprimūt̉ ꝑ eas forme iurandi no rōne eius ꝙ notāt habitudine principii cālis. Sꝫ adhuc differēter notāt iſte p̄po ſitiōes habitudinē prīcipii certitudīs. quia per. dicit habitudinē prīcipii certitudinis ad illud qd̓ certificat̉. ꝓut.ſ. ꝟitas iſta egre dit̉ a pͥma ꝟitate: ⁊ coꝑat̉ ad illaꝫ: ſicut per quā manifeſtat̉ ⁊ certificat̉. h̓ autem prepo .in. dicit habitudine eius: qd̓ certificat̉ ad ip̄ꝫ prīcipiū certitudīs. vnde forma iuramē ti exprimit̉ ꝑ hac preponē. in. ꝓut ip̄a ꝟitas creata que aſſerit̉ ī iuramēto in ip̄a ꝟitate increata cōſiderat̉ ſicut ī cauſa. Ad illd̓ qd̓ dr̄ de diuerſitatē formarū iuramēti ẜm diuerſitatē tēporū dd̓ ꝙ ante aduētum xp̄i vigebant duo mala: ꝯtra que ſūt due forme iurādi. vigebat.n. tūc ydolatria. Ad diſcer nēdū gͦ cultores falſorū deorū a cultoribus ꝟi dei data fuit forma iurandi ꝑ viuū deuꝫ. h̓.ſ. viuit dn̄s. cōtra ydolatras qui iurabat ꝑ falſos deos: qui enī nō ſūt dii viui. vnde Dan̄. vltīo. Nūꝗd ē Bel. Deus viuēs. Itē tūc vigebat ignorātia iuſtiᵉ dei. qua.ſ. ē pu nitor malorū. Ignorabat enī tunc homines deū punire peccata. Un̄ Ro. 5º. Peccatū no īputabat̉ cū lex nō eēt. Glo. eſſe imputabat̉ peccatū ſupple ante legē apud hoīes. ſꝫ non apud deū aput quē īputabat̉ īpune futurū: cu neſciretur iudicaturus. Aſſerebant enī hoīes deū īcrucioſū eē ſicut dr̄ Iob 22º. nec noſtra cſōiderat. ſꝫ circa cardines celi ꝑam bulat. Et ideo apud eū impune pccā futura Cōtra gͦ ignoratiā adduxit lex hanc formaꝫ iurādi. hͦ faciat mihi dn̄s. ⁊ hͦ addat. ꝑ qua oſtēditur deū eē punitorē maloꝝ. cū per hoc certificet de ꝟitate. Ideo an̄ xp̄i aduentum tꝑe legis erāt iſte due forme iurādi. In pri mitīa aūt eccleſia fuit forma iurādi. teſtis ē mihi deus rōne aduētus pͥmi ī quo veritas teſtificata ē ꝑ miracula. ſꝫ duplex eſt ꝟitas.ſ. ꝟitas dicētis. ⁊ ꝟitas rei dicte: tūc ergo nō credebat̉ apl̓is. ſicut mō credit̉. quia tūc in cipiebat fides p̄dicari. ⁊ erāt tūc hoīes infi deles. Ideo neceſſe erat tūc ꝟitatē adduci teſtimoniū. ſeu teſtē ip̄is apl̓is. ⁊ iō dicebat teſtis ē mihi deus. ⁊ ſic in atteſtationē ꝟi tatis ī dicente erat h̓ forma iurandi. teſtis ē mihi deus. ⁊ ob hͦ ēt ponit̉ ibi hͦ ꝓnomen mihi. ſꝫ mo. ꝗa fideles ſūt hoīes totū relatū ē ad rē: ⁊ adducit̉ ꝟitas ī teſtimoniū ꝟitat rei dicte. ⁊ ꝗa nūc iō mō ē forma iurandi: ī qua reuerentia veritatꝭ ī quātū principium certitudīs exprimitur: et ī tēpore moderno iuratur per deū. Oſtea queritur de forma iurandi: non conceſſa ſer ꝑhibita: que eſt quando iurat̉ ꝑ falſos deos ſiue ꝑ ydola. Et circa hͦ duo querunt̉. Prīo an iuramētū ī forma nō cōceſſa fcm̄ obligat Scd̓o. an peius ſit iurare verū ꝑ falſum deū. qͣꝫ iurare falſū ꝑ verū deū. Quatum ad primum ſic obr̄ Augꝰ 22. c. q. i. ad publicolā loquitur de illo qui iurat ꝑ falſos deos dicens. quia iurauit ꝑ quos nō debuit: ⁊ cōtra pollicita fecit fide: qd̓ nō debuit. bis itaqꝫ peccauit. ⁊ vult dice̓ quia iurauit ꝑ falſos deos quod illicitū eſt peccauit. ⁊ ꝗa fidem nō ſeruauit peccauit. Ex quo patet ꝙ iuramentum fcm̄ ꝑ ydola vel falſos deos obligat. Cōtͣ. ſicut iuramētū ē teſtificatio ꝓmiſſionis: ita ⁊ vo tū. Si gͦ votū factuꝫ. ydolo non obligat. nec iuramentū factū ꝑ ydolum obligat. Minor pꝫ. quoniā ſi aliꝗs vouerit ſe ſacrificaturuꝫ ydolo nō tenet̉ ad ſacrificādum ei. īmo ſi ei ſacrificaret amplius peccaret: ⁊ ī vouendo peccauit. Sil̓r gͦ aliquis iurando per ydoluꝫ peccat: nō tenet̉ adīplere illud propter qd̓ iurauit. Sol̓o dd̓ ꝙ iuramētū factum per ydolū obligat ip̄m iurantē ad reddendum Ad qd̓ vidend̓: notand̓ ē. ꝙ n̄ ſil̓e eſt de vo to ⁊ iuramēto. lꝫ enī ī vtroqꝫ obliget ꝟitas: tamē drn̄ter. quia debitū veritatꝭ ſeruade deo obligat ī voto. Debitū aūt veritatꝭ ſer uande deo ⁊ ꝓximo in iuramento. votū en fit ſoli deo. vnde qui vouet ſoli deo ꝓmittit q non hoī ⁊ ſoli deo ſe obligat. qui autem iurat ꝑmittit ꝓxīo ꝑ ip̄aꝫ ꝟitatē primā que peus eſt: ꝑ quā firmat ſuā ꝓmiſſionē. ⁊ cum in̄i ꝟitati debeat reueretiam ⁊ honorē obli gat̉ ip̄i ad reddendū illud ꝓpter qd̓ ipſum adduxit ī teſtimoniū. Aliquādo ip̄aꝫ cōtēne ret. ſic gͦ ī voto nō ē niſi vna rō obligandi Quia gͦ nullū ē debitū hoīs ydolo. iō nō eſt obligatio in voto facto ydolo. quia autem in iuramēto ē duplex rō obligādi. vna eo ꝙ adduc̄ ꝟitatē ī teſtimoniuꝫ ſue aſſertiōis: ⁊ hec obligat deo. Alia eo ꝙ ꝓmittit proximo cui dēt ꝟitatē ſeruare ⁊ fidelitatē. dicimus ꝙ ī iuramēto facto ꝑ ydolum nō ē prima rō obligādi.ſ. debitū ꝟitatis ydolo: ſꝫ ſolū ſcd̓a .ſ. debitū ꝟitatꝭ. quia ydolo nihil det homo: ſꝫ ꝓximo dēt ſeruare ꝟitatē. nō gͦ ꝓpter ydo lū obligat. ſꝫ ꝓpter ꝓximum cui det ſeruare fidē. quia ſe ītendit obligare illi: ſic̄ ille qui iurat ꝑ verum deum. Secundo queritur a peius vel iurare ꝟum per falſū deū. ul̓ falſū veruꝫ deū. Ad qd̓ ſic 22. c. q. i. Augꝰ ad pu blicolā. Sine vlla dubitatiōe minꝰ malū eſt ꝑ falſos deos iurare ꝟaciter. ꝙ ꝑ ꝟum deum fallaciter. Quāto enī magis ſanctū ē ꝑ qd̓ iurat̉: tanto magis penale ē ꝑiurium. Ergo peiꝰ ē iurare falſū ꝑ ꝟū deū qͣ ꝑ falſos deos ꝟum. Cōtra. maius peccatū ē ydolatria qͣꝫ iuriū. Sꝫ ꝗ iurat ꝑ falſos deos ſiue ꝟū ſiue falſum ē ydolatra. ꝗ ꝟo falſū iurat ꝑ verum deū peierat ſolū. gͦ peius ē iurare ꝟuꝫ ꝑ fl̓os deos qͣꝫ falſuꝫ ꝑ ꝟum deū. Minor pꝫ ꝑ Augꝰ. ꝑ qd̓ quis iurat illud amat ⁊ venerat̉. ergo quicūqꝫ iurat ꝑ falſos deos amat illos ⁊ ve neratur: ſ oīs talis ydolatra ē. gͦ quicunqꝫ iurat ꝑ falſos deos eſt ydolatra. Sol̓o dd̓ ꝙ ī iuramēto duo ſūt.ſ. illud qd̓ iurat̉: ⁊ rō certitudīs. hͦ ē illd̓ ꝑ qd̓ iurat̉. Reſpiciēdo gͦ ad illud ꝑ qd̓ iurat̉ vel aſſerit̉ ꝑ iuramen tu. minus malū ē iurare ꝟum ꝑ falſos deos. ꝙͣ falſum ꝑ ꝟum deū. quia h̓ aſſerit̉ falſum: qd̓ nō ē. Ibi veꝝ qd̓ ē. Et ẜm hͦ loquit̉ Aug Cum dicit. minꝰ malū ē ⁊cͣ. Reſpiciēdo autē ad illud per qd̓ iuratur. quia h̓ iuratur per deum verū. illic per ydolū. ſic peius eſt per falſos deos iurare veraciter ꝙ iurare ꝑ ꝟuꝫ deum mendaciter Onſequēter que rit̉ de forma iuramēti ꝑtim ꝯceſſa partī n̄ cōceſſa: que ē iurare ꝑ creaturas. Et circa h̓ querūtur duo. Primo an ſit licitu iurare ꝑ creaturas: uel nō. Scd̓o qd̓ magis obligat. vel iuramentum factū ꝑ creaturas: vel per deum. Quatum ad primum ſic obr̄. Augꝰ ſuꝑ illud Mat. 5º. Dico vobis oīo nō iurare. neqꝫ ꝑ celū neqꝫ ꝑ terra ⁊cͣ. dic̄ glo. non penitus iurare ꝓhibuit: ſꝫ occaſione ꝑiurii qd̓ ꝑfectionis ē docuit. ſupple.ſ. cum dixit. Nō iurare oīo. qd̓ vero ſuꝑſticioſū eſt reſecauit cū dixit. neqꝫ ꝑ celum ⁊cͣ. Iudei enī ꝑ angelos ⁊ ieruſalē iurātes. ⁊ per elemēta creaturas venerabāt̉. qd̓ vero infirmitat ē indulſit: cū dixit. qd̓ aut his habūdantiua ē ⁊cͣ: Ex quo pꝫ quoniā iurare ꝑ creaturas eſt ſuꝑſticioſū. nō gͦ licitū ē iurare ꝑ creaturas. Itē. 22. c. q. i Pius papa. Si quis ꝑ capillū dei vel ꝑ caput iurauerit. vel alio mō contͣ deū ſuū vſus fuerit. ſi in eccleſiaſtico ordīe ē deponat̉. Si laycus anathematizet̉: ⁊ ſi ꝗs ꝑ creaturas iurauerit acerrime caſtiget̉ S quis aut talē hoīem nō manifeſtauerit nō ē dubiū qui diuīa cōdēnatione coherceatur. Iurare gͦ ꝑ creaturas ē tātū crimē ut faciat depoſitionē vel excoīcationē ⁊ diuinā con demnationē. gͦ nō ē licitū. Itē Augꝰ ī ſer mone de ꝑiurio. cum quis ait ꝑ ſalutē meaꝫ: ſalutē ſua obligat deo. vel cū dic̄ per filios meos opignorat illos deo vt euēiat ī caput illorū qd̓ exiit de ore eius. In oī gͦ iuramēto aut deus teſtis adhibet̉: aut creatura deo obligatur ⁊ opignorat̉. vt hͦ ſit iurare deū .ſ. teſtem adhibere. vel deo aliquid opigno rare. hͦ ē gͦ iurare ꝑ quālibet creaturā.ſ. crea torē eiꝰ teſtē adhibe. ſꝫ ꝗ iurat ꝑ creaturam nō adhibet deū teſtē ſue aſſertionis. Itē nō pōt aliquis obligare vl̓ opignorare crea tura deo: cū creatura dei ſit. Cū gͦ iurare ſit vel deū teſtē adhibe. vel deo aliꝗd opigno rare. gͦ nō ē licitū iurare ꝑ creaturā aliquo mo. Itē Mat. 5º dr̄. Nolite iurare oīo neqꝫ ꝑ celum. quia tronꝰ dei ē ⁊cͣ. Ex quo relīquit̉ ꝙ nullo mō licitū ē iurare ꝑ creaturā. Itē iuramētū ē ad teſtificationē aſſertionis. ſed irrōnabl̓e n̄ pōt teſtificari. gͦ n̄ ꝯuēit iurae ꝑ creaturā irrōnabilē. Cont̄. gen̄. 42º dr̄. ꝙ Ioſeph iurauit ꝑ ſalutē Ph̓onis. Sꝫ Ioſeph cōmedat̉ ī oībus. gͦ licitū ē iurare ꝑ creat̉aꝫ Itē Paulꝰ 2ª cor. 2º. Iurauit ꝑ creaturam cū dixit. Quotidie morior ꝑ gloriā veſtram fratres. gloriā appellauit illd̓ ꝑ qd̓ ordināt̉ ad gloria.ſ. predicationē euāgelii. Iurauit gͦ ꝑ creatura. quia ſicut dic̄ Augꝰ ibi. Iura uit apl̓us. Si gͦ ip̄e nō peccauit. gͦ licitum eſt iurare ꝑ caturā. Itē qͣtidie iurat̉ ī ecclīa ꝑ beatā virginem: ⁊ ꝑ ſct̄ōs: ⁊ per res deo di catas: ſꝫ oīa iſta ſūt creature. gͦ ⁊cͣ. Solutio ſuꝑ illud Mat. quīto. Dico vobis nō iurare oīo. Dic̄ glo. Nō iuremus ꝑ creaturas ut ve neremur eas vltra qͣꝫ debemꝰ. Nō iuremꝰ ꝑ eas vt viles extimemꝰ. vt.ſ. cum ꝑ eas iura mus niſi iurare exiſtimemꝰ. Ex hͦ habet̉ ℟℟ quia qui iurat ꝑ creatura. aut credit aliꝗd numinis eē ī creatura. aut iurat ꝑ creaturā ītendēs fraudē ⁊ volēs deciꝑe aliū. ꝗa. ſ nō credit iuraſſe. aut iurat ꝑ creaturā ītēdens ſolū ꝓteſtari ꝙ deꝰ ſit pͥma ꝟitas: et auctor creature. Si pͥmo mō: iurat ꝑ creaturā. vt.ſ. credat aliꝗd numinis ēe ī ip̄a: ⁊ ītendat ve nerari creaturā. dd̓ ꝙ peccat peccato ydola trie. Si aūt ītēdit fraudē: dicimus ꝙ talis peccat peccato periurii. Si aut nec intendat venerari aliqd̓ numē̓ ī creatura: nec ītēdit dolū ad ꝓximū: ſꝫ ſolū intendat proteſtari ꝑ creatura: ⁊ in ipſa pͥmā ꝟitatē venerari. ſic dicimꝰ ꝙ licitū ē iurare ꝑ creatura. nec pec cat qui ſic iurat. Et hͦ ē qd̓ dic̄ Augꝰ 22ª. c. .q. i. Deus ꝑ creaturas iurare ꝓhibuit: ne ul̓ more gētiliūˡ aliqd̓ numen deitatis caturis īeſſe crederemꝰ. vel ne creaturas cōtēptibi les: iudicando ꝑ eas ꝓmiſſa ꝓ nichilo duce ceremꝰ. Cuidā tamē dicūt ꝙ nō licitum ſit iurare ꝑ oēs creat̉as ſic̄ dc̄m ē. ꝗ diſtīguūt ꝙ quēdā ſunt creature deo dicate: ⁊ ad cul tū diuinū mācipate. vt reliꝗe ſanctorum: et euāgeliū. ⁊ ꝑ has ē licitū vt dicūt iurare. ꝑ alias aūt que nō ſūt hiꝰ nō ē licitū. ⁊ hͦ ē vt dicūt. quia alie nō admittūtur ī ſolēni iura mēto: ſꝫ iſte ſolū. tamē ſicut dicit Augꝰ cōtī git iurare ꝑ quālibet creaturā. Un̄ ſuꝑ illd̓ Ro. i. Teſtis ē mihi deus. dic̄ ipē ī glo. Qui ꝑ lapidem iurat fl̓m ꝑiurus ē: ⁊ conſtat ꝙ h̓ nō eēt niſi tale iuramētū obligatoriū eēt. n̄ autē obligaret niſi ꝑ creatura talem iurare cōtingeret. Ad pͥmū qd̓ obiciebat̉ ī cōtra riū dd̓. ꝙ ꝓhibitū ē hͦ mō iurare ꝑ c̓aturas. ne.ſ. in iuratione eas veneremur. vel ꝑ eas dolū vel fraudē intēdamꝰ: ſꝫ nō ꝙ ī iuramē to facto ꝑ creatura: creatorē deuꝫ auctorem creature ꝓteſtemur: ⁊ ip̄m in creatura uene remur. Ad ſcd̓ꝫ dd̓. ꝙ canon loquit̉ contͣ quoſdā qui credebāt deū ſcd̓m diuinitateꝫ habere capillos ⁊ caput. ⁊ tales ꝓprie ſunt blaſphemii. Ad tertiū dd̓. ꝙ iuramētum duplex ē. quoddā ē aſſertoriū. quoddā vero ē īprecatoriū. Iuramētū īprecatoriū eſt cum aliquis ſibi īprecat̉ penā niſi ita faciat ſic̄ ꝓmittit. Et dicit Augꝰ ī ſermone de piurio ꝙ forma vel rō talis iuramēti ē talis. ꝑ ſalu tē meā ⁊ filios meos. vnde dicit. cū quis ait ꝑ ſalutē meā ſalutē ſuā obligat deo. vel cuꝫ dicit. ꝑ filios meos opignorat eos deo vt hͦ eueniat ī caput eorū: qd̓ exit de ore ip̄ius. et illud ē iuramentū de re futura ⁊ ꝓmiſſoriū Iuramētū aūt aſſertoriū ē de re preſenti vl̓ p̄terita. cū gͦ aſſertorie iurat̉ ꝑ creaturā: ip̄a creatura nō adducit̉ vt teſtis: īmo deus q̄ ē auctor creature. vnde in canone. 22ª. c. q. i. Sciendum eſt ꝙ ſancti non tam per creatu ras qͣꝫ per creatorem creaturarum iurabāt: nec in creaturis aliud ꝙͣ creatorem ipſarū venerabātur: ſicut Ioſeph: qui ꝑ Ph̓onem iurādo. h̓ in eo veneratꝰ ē ꝙ dei iudicio po ſitus erat ī īfimis. vnde apl̓us. Ro. 13. oīs poteſtas a deo ē. ⁊ ſil̓r ad hͦ idē ponit aucto ritatē ī ſermone de periurio. vbi dicit ꝙ in omni iuratione. aut deus teſtis adhibetur aut creatura deo obligat̉: ⁊ opignorat̉. vt .ſ. hͦ ſit iurare deū.ſ. teſtē adhibē: ul̓ deo ali ꝗd opignorae. hͦ ē gͦ iurae ꝑ ꝙͣlibꝫ catura.ſ. creatore eiꝰ teſtē adhibē. Itē Augꝰ ī glo. ſuꝑ illud Ro. i. Teſtis ē mihi deus. dicit qui ꝑ lapidē iurat falſum ꝑiurus ē. quia c̓atoreꝫ deū adhibet teſtē. Sicut gͦ ī adoratione vi demus ꝙ veneratio facta creature ſemper refert̉ ad ꝓthotipū.i. ad exemplar vt dicit Io. damꝰ. Sicut veneratio crucis refert̉ ad ip̄m crucifixū. ita dicimꝰ ꝙ teſtificatio fctā in iuramēto ꝑ creaturas: vt ꝑ ſactos refert̉ ad i p̄ꝫ auctorē d̓m: ⁊ iurato fcā ꝑ crucē r̄fer tur ad ip̄ꝫ cuius ē crux. Iurare gͦ ꝑ creatura ē creatore eiꝰ teſtē ꝟitatꝭ adduce. Ad illd̓ ꝟo qd̓ obicit ꝙ nullus pōt creaturā deo obli gare dd̓. ꝙ ille qui iurat ꝑ creaturā nō obli gat vel opignorat illā deo. Sꝫ bonū qd̓ ex creatura ꝑcipit deo obligat ⁊ opignorat. ut .ſ. in illo bono puniat̉ niſi eueniat pro quo iurat. ⁊ hͦ vult dice̓ Augꝰ. cū dicit cū quis iurat ꝑ filios ſuos. ul̓ ꝑ ſalutē ſuā opignorat hoc deo.i. bonū ſuū qd̓ habet ⁊ ꝑcipit ī illis quia qui iurat ꝑ filios ſuos iurat ꝑ creatura ī qua habet conſolationē. ⁊ ita bonū ꝑcipit ex ea. non gͦ obligat creaturaꝫ deo ꝓprie ſed bonū ſuū. Ex hͦ pꝫ ſolutio ad illā rationem que ē. ꝙ irrōnabilia nō poſſūt teſtificari: n̄ eniꝫ creatura teſtificat̉ qn̄ per ip̄aꝫ iuratur īmo deus qui eſt creator ipſius creature: ad ip̄ꝫ teſtificatō r̄fert̉. alioꝗn̄ n̄ eēt iuramētū ad quartū ſil̓r patet ſol̓o. nam prohibuit dn̄s iurare ꝑ creaturas: ne.ſ. diuinū numen in eis venerarēt̉ hoīes. vel ne dolū iurādo p eas ītēderēt. Et hͦ ē qd̓ dicit Iero. iudeis. quaſi puulis conceſſū fuit iurare ꝑ creatorē. p̄ceptū vt ſi iurare cōtīgeret nō niſi ꝑ crea tore iuraret: nō ꝑ creatura. quia iurantes ꝑ angelos ⁊ elemēta creaturas venerabatur honore. et meliꝰ erat hͦ exhiberi deo ꝙͣ crea turis. Infirmis gͦ illud ꝓhibuit. Sanctis ꝟo qui ī creaturis creatore venerabāt̉ tātū no phibuit. Un̄ Ioſeph ꝑ ſalutē Ph̓onis iurā do hͦ dei iudicio in eo veneratus ē qͦ poſitꝰ erat ī īfimis. Xp̄s ꝟo ꝑ creaturas ita iurae nhibuit: ne uel aliqd̓ diuinū ī eis crederet̉: ꝑ qͦ reuerētia eis deberet̉: vel ne ꝑ eas iurā tes falſū homines ſe iuramento teneri non putarent. Poſt modum queri tur qd̓ iuramētū magis obligat. uel qd̓ fit ꝑ creatorē. vel qd̓ fit ꝑ creaturas. Ad qd̓ ſic Augꝰ ad publicolam. Et ī canone 22º. c. q. i. Quāto ꝑ qd̓ iurat̉ magis ſāctū ē. tanto ma gis ē penale ꝑiuriū. Sꝫ magis ē ſāctus īmo ī infinitū ē ſanctior deꝰ ꝙͣ creatura. Ergo magis ē penale ꝑiuriū: quādo iurat̉ falſum per deum: qͣꝫ quando iuratur falſum per cre aturam. Sꝫ nō ē magis penale ꝑiuriū: niſi ꝗa magis obligat iuramentū. gͦ magis obli gat iuramētū factū ꝑ deū qͣꝫ ꝑ creaturā. Cō tra 22ª. c. q. i. Dupl̓r reus eſt qui ꝑ creaturaꝫ iurat mēdaciter. qui ⁊ cōtͣ ꝓhibitionē iurat ꝑ qd̓ ſibi iurare nō lꝫ: a qͦ peccato ē īmunis: qui non niſi ꝑ creatorē iurat ⁊ ꝓximū dolo capit: qd̓ facit etiā ꝑ creatore medaciter iu ras. Si gͦ duplex ē reatus ī illo ꝗ iurat fl̓m ꝑ creaturā: a quoꝝ vno īmunis ē qui iurat falſū ꝑ creatore. grauiꝰ ē ꝑiuriū factum per creaturā qͣꝫ factu ꝑ creatoreꝫ. Sꝫ nō ē grauiꝰ ꝑiuriū: niſi quia magis obligat iuramētum Ergo ⁊cͣ. Itē ille qui iurat ꝑ creaturaꝫ no iurat ꝑ ip̄aꝫ ſolā. Sꝫ et ꝑ eius creatorē deuꝫ. Ille enī ꝗ iurat ꝑ creaturā deū auctorē illiꝰ creature teſtē īuocat. Sꝫ maior ē cōtemptus ī illo qui cōtempnit creatura ⁊ creatore ꝙͣ ī illo qui ſolū alterū contemnit. Cuꝫ gͦ omnis ꝑiuras contemnat illud ꝑ qd̓ iurat: maius ē ꝑiuriū vnde contemnit̉ deꝰ ⁊ creatura. qͣꝫ vnde contemnit̉ deꝰ ſolꝰ. grauiꝰ ē gͦ ꝑiuriū factū ꝑ creaturā qꝫ ꝑ deū. Iteꝫ ad ſolēni nitate iuramenti addit̉ iuramētū ꝑ cret̉as quia aſportātur reliquie ſāctoꝝ ⁊ euāgeliū: ꝑ que iurat̉ ſolēniter. Sꝫ iuramētū ſolenne magis obligat. Si gͦ illud fit per creaturas iuramētū ꝑ creaturas maxīe obligat. Iuxͣ hͦ querit̉. vnde hͦ ē: ꝙ violatio iuramēti ſo lennis facit irregularē. ꝓpter hͦ euī videt̉ ꝙ ip̄m maxīe ligat. Sol̓o dd̓: ꝙ grauius ⁊ fortiꝰ ē iuramētū factū ꝑ deū qͣꝫ ꝑ c̓aturas: ⁊ magis obligat ẜm ꝙ dic̄ Augꝰ. in canone 22ª. c. q. i. Si tāto magis ꝑiurium penale eſt quāto ſāctiꝰ ē illud ꝑ qd̓ iurat̉. Apparet ꝙ ⁊ ſi ꝑ creaturā medacit̉ iurās dupl̓r peccet. grauiori tamē ſe ſb̓icit̉ pene: qui ꝑ catorem iurat mēdaciter. Et iterū Io. criſoꝰ. ultima di. 3º ſnīarū hͦ confirmat. Si qͣ cauſa fuerit modicū videbit̉ face̓ ꝗ iurat ꝑ deū. Qui ꝟo iurat ꝑ euāgeliū: maius aliꝗd feciſſe videt̉. ita opponit̉ ipſe ſcd̓m quoſdā: ſꝫ poſt rn̄det dicēs. ꝗbꝰ dd̓ ē: ſtulti ſcript̉e ꝓpt̓ deū facte ſūt: n̄ deꝰ ꝓpt̓ ſcript̉as. Ita c̓ature facte ſūt ꝓpt̓ d̓m. Ex qͦ vult hr̄e ꝙ maiꝰ ē iurāe ꝑ d̓m ꝙ ꝑ creaturas. Ad illud qd̓ pͥmo obicit. ꝙ dupl̓r reus ē qui ꝑ creaturā iurat mēdacit̉. dd̓. ꝙ hͦ nō dr̄ de quocūqꝫ iurāte ꝑ caturaꝫ: ſꝫ de illo qui in illo iuramēto caturā intēdit venerari tāqͣꝫ habētē aliꝗd diuinū in ſe. et qui etiaꝫ cū hͦ ꝓximū dolo capit. ⁊ iō dicit canon ꝙ iurat ꝑ qd̓ noͣ ē iurādū. tūc enī iu rat̉ ꝑ qd̓ nō licet. qn̄ iurat̉ ꝑ creaturā vene rādo ip̄am tāqͣꝫ diuinā. Ad illd̓ qd̓ ſcd̓o obr̄ dd̓. ꝙ bōitas creatoris vt ī ſe ē excedit ī infinitū bonitate eiꝰ ꝓut habet eē ī cat̉ a Un̄ pſal̓. Confeſſio eiꝰ.i. laus eiꝰ ſuꝑ celū et terra.i. pluſqͣꝫ de ip̄a in creaturis appareat. Ideo ſanctiⁱ eſt cū iurat̉ ꝑ creatore ī ſe ꝙ ꝑ creatorē ī creatura: ⁊ fortius ē iuramētum. Ad 3ᵐ dd̓: qd̓ obr̄. ꝙ iuramētū ꝑ caturas addit̉ ad ſolēnitatē dicēdo. ꝙ coꝑādo ſim plicē formā iuramēti ſīplicꝭ plus ē hͦ qͣꝫ illd̓. Sꝫ cōꝑando iuramētū factū ꝑ deū: ⁊ cum hͨ addito iuramēto ꝑ creaturā ad iuramentū factu ꝑ ſolū deum: bene concedo ꝙ plus eſt illud qͣꝫ iſtud. Quāto enī creſcūt plus ſolen nitates: vt cū iurat̉ ꝑ crucē: reliquias: ⁊ euā gelia. tanto magis maiꝰ ē iuramētū: non tn̄ ē maius iuramētū ꝑ creaturā ī ſe: qͣꝫ c̓atorē: īmo ecōuerſo. licet maius ſit iuramētum et ſolēnius collectū ex iuramēto ꝑ deum ⁊ per creaturā. qͣꝫ iuramētū factū ꝑ deum ſolum. Ad queſtionē vltīo factā dd̓. ꝙ uiolatio iuramēti ſolēnis: facit irregularē rōne infa mie. Infamia enī facit irregularē. Oportet enī euꝫ qui debet ad ſacros ordines accede̓: habe̓ bonā famā cōmunem. Un̄ apl̓us. i. ad Thi. 3º dicit. ꝙ oportꝫ ordinādos maxime in p̄latiōe hr̄e bonū teſtimoniū ab his ꝗ foris ſūt. et de diaconibꝰ dicit ibideꝫ. ꝙ ſic̄ nullū crimē habētes ⁊ ad Thi. pͦ p̄cipit ip̄e apl̓us Tyto vt cōſtituat preſbyteros ⁊ diſponat quales debent eē: quoniā ſine crimīe debēt eē. rōe gͦ infamīe euenit illa irregularitas. Einde queritur de comitibꝰ iuramēti ⁊ obligatiōe. ponunt̉ aūt tres comites.ſ. iuſticia ꝟitas et iudiciuꝫ ſeu diſcretio. Et hͦ dicit Iero. ſuꝑ Iere. 4º. ⁊ 22ª. c. q. 2ª habet̉ hͦ. Aīaduertēd̓ e ꝙ iuſiurād̓ hos habeat comites. ꝟitatē. iudi ciū ⁊ iuſticiā. Pro gͦq̄rit̉ de comite iuſtiᵉ. Scd̓o de comite iudicii. Tertio de co mite ꝟitatis. Quarto an poſitis iſtis vni uerſaliter ſit obligatoriū iuramentū. Circa primum queri tur. vtrū ſi deſit iuſticia ſit obligatoriuꝫ iu ramētū. Ad qd̓ ſic 22ª. c. q. 3ª. Augꝰ in ſer mone de decollatione Io. bap. Iurauit temē Dauid: ſꝫ n̄ īpleuit iuratione maiori pietate ductꝰ. Ecce Dauid ſāctus. iuramēto quideꝫ aſtrictꝰ nō fudit ſāguinē hoīs.ſ. ip̄iꝰ Nabal de cuiꝰ ſāguīs effuſiōe iurauerat. Sꝫ eū fl̓m iuraſſe negare quis poterit? Ecce ī illo iura mēto quo iurauit Dauid occide̓ Nabal: non erat iuſticia: ⁊ ꝓpter hͦ nō īpleuit. Sꝫ pauid ſanctus ē ⁊ in hͦ cōmēdat̉. gͦ bene fec̄. Ergo nō tenet̉ hō ad iuramētū illicitū: ſeu in quo deficit iuſticia implend̓. Tale gͦ iuramentuꝫ nō ē obligatoriū. Itē cano Iſidori 22ª. c. .q. 4ª. In male promiſſis reſcinde fidem. In turpi voto muta decretū. qd̓ īcaute vouiſti ne facias. Impia gͦ ē ꝓmiſſio que ſcelere adī pletur. ꝓmiſſio gͦ facta de īiuſto nō obligat Iuramētū gͦ ī quo deficit iuſticia nō ē obli gatoriū. Cōtͣ Ioſue iurauit pacē cū gabao nitis: ⁊ ꝙ nō occideret eos. ix. Ioſue. Sꝫ illd̓ iuramētū fuit īiuſtū. quia oē iuramētū in qͦ iurat̉ cōtra dei p̄ceptum ē īiuſtū. gͦ iurauit ī iuſte. Ꝙ iurauerit contra dei p̄ceptum pꝫ. ꝗa dn̄s p̄ceperat illi: ꝙ occideret oēs habi tatores terre ꝓmiſſiōis: ne īterficerēt filios yſrael. ſicut habet̉ deut̓. 6º. Ip̄e aūt iurauit cōtrariū gabaonitis qui ſimulauerūt ſe ve nire de terra logīqua. ⁊ tamē erāt de terra ꝓmiſſionis. gͦ iurauit cōtra p̄ceptū dei. Fuit gͦ īiuſtū iuramētū. Sꝫ ip̄e iuramēto iſto obli gabat̉. gͦ iuramētū ī qͦ deeſt iuſticia eſt obli gatoriū. Ꝙ aut obligaret̉ iſto iuramento pꝫ 22ª. c. q. 4ª. Ambroſiꝰ ī li. de officiis loquens de iuramēto facto Ioſue gabaonitꝭ. Ieſꝰ tn̄ pacē quā dederat reuocādā n̄ cenſuit. quia firmata erat ſacramēti religiōe. ne duꝫ alie nā ꝑ fidē redargueret: ſuā fidē ſolueret. ſo uiſſet igit̉ ſuā fidē: ſi n̄ tenuiſſet qd̓ iuraue rat. illud gͦ iuramētū ip̄m obligauerat. Itē Gr̄anꝰ 22ª. c. q. 4ª. Aln̄ iuramēto deē iuſticia velut cū qui ſpiā poſt votū caſtitatis ducit vxorē iuramēto firmās nūꝙͣ ab ea ſe diſceſ ſurū: qd̓ quāuis illicitū ſit. quia iuſtiª ꝓbat̉ ſibi deeſſe. tn̄ auctoritate Augꝰ p̄cipit̉ ſer uari. Ex quo pꝫ ꝙ iuramētū illicitum in quo deeſt iuſticia ē obligatoriū. Sꝫ cōtͣ prima rōnem que ē de gabaonitis obr̄ quia videt̉ ꝙ iuramentū qd̓ fecit gabaonitis Ioſue non obligauit euꝫ Ro. 13. Oīs aīa poteſtatibus ſb̓limioribus ſb̓dita ſit. Ex quo accipitur ꝙ factū īferioris nō ſoluit mādatū ſuperiorū gͦ nec iuramētū Ioſue ſoluit mādatū dei de interfectione gabaonitarū. gͦ ſi non īterfec̄ eos peccauit. Iuramētū gͦ ſuū n̄ obligabat eum. Sil̓r obr̄ cōtra illud qd̓ dicit̉ de auc toritateᵇ gr̄ani. quia videt̉ ꝙ ille qui prius vouit caſtitate: ⁊ poſt iurat contrahe̓ ſe ma trimoniū cū aliqua. ⁊ cū ea permāſuꝝ non obligat̉ illo iuramēto. p̄s. Uouete ⁊ reddite Si gͦ prius vouit caſtitatem qͣꝫ iurauerit co trahe matrimonium tenet̉ redde̓ ⁊ implere votū. Iuramētū gͦ ſequens nō ſoluit votum p̄cedens. Itē obr̄ naͣm dic̄ Augꝰ. ꝙ mere trix iurans ſe ſeruaturā fidem ſuo lecatori. iurando ⁊ adherendo ſuo lecatori mala eſt: peior autē iuramētū nō obſeruando. gͦ iura mētū illicitū obligat. Item dicit Augꝰ ꝙ raptor ꝗ iurat ſe diuiſuruꝫ ſpolia cū aliquo magis peccat: ſi totū r̄tineat: qͣꝫ ſi diuidat. gͦ ⁊cͣ. Sol̓o dd̓ ẜm qd̓ dr̄ 22ª. c. q. 4ª. aucto ritate Bede ſuꝑ Mat. Si forte nos īcautius iurare cōtigerit: ⁊ obſeruatū iuramentū in peiorē ꝟgat exitū. libere illud ſalubriori con ſilio mutandū nouerimꝰ: ac magis inſtāte neceſſitate peiorādū vobis: ꝙͣ pro vitando ꝑiurio in aliud crimen grauiꝰ eē ꝟtendum. Deniqꝫ iurauit Dauid per deum occidere Nabal. Sꝫ ad pͥmā īterceſſionē Abi gail pru dētꝭ feīe: mox remiſit minas reuocauit enſē: nec aliꝗd culpe ſe pro tali ꝑiurio cōtraxiſſe poluit. ſcd̓ꝫ hͦ gͦ dd̓ ꝙ cū iurat̉ aliꝗd īiuſtū ī cuiꝰ.ſ. executiōe īiuſticia ē: nulla eſt obliga tio. Ad pͥmū gͦ qd̓ obr̄ de iuramēto Ioſue gabaonitis diſtīguendū: ꝙ aliꝗd ē īiuſtum quia ꝓhibitū. aliquid ꝓhibitu quia īiuſtuꝫ hibitū ꝗͥa īiuſtū ē: qd̓ de ſua natura vici oſū ē vt adulteriū ⁊ fornicatio. Iuramentū aūt de talibus faciendis nullo mō ē obliga toriū: ⁊ hͦ quia deeſt comes iuramēti: qd̓ eſt iuſticia. Iniuſtum ꝟo quia ꝓhibitū: qd̓ de ſe erat licitū. Sꝫ ex ꝓhibitiōe factū ē illicitum vt Ade comedere de ligno ſciētie. Cum aūt iuramētū fit de talibus diſtinguendū. quia aut iurando ſic ſeruat̉ intentio ꝓhibentis: aut iuratur cōtra intētionē ꝓhibētis. Si cō tra intētionē nō ē obligatoriū: nec licitū ꝗa deeſt comes iuramēti iuſticia. Si ꝟo ſeruat ītētio licitū ē et obligatoriū quale fuit iura mētū Ioſue factū Gabaonitis. Iurando eī cū eis fedus ⁊ nō īterficiēdo: ſeruauit intē tionē diuine ꝓhibitionis. Nā ītentio ꝓhibi tionis: que habet̉ deut̓ 7º. Uhi precipitur ꝙ occiderēt̉ habitatores terre ꝓmiſſiōis fuit: ne ſi dimitterent̉ viuētes īterficerēt filios yſrael ⁊ auerterēt a diuino cultu. vbi dicit̉ Percuties eos vſqꝫ ad interitiōeꝫ: nō ini bis cuꝫ eis fedus. ⁊ ſequitur. nec filiā illius accipiēs filio tuo. quia ſeducet filium tuum ne ſequat̉ me. Dd̓ gͦ ꝓut dicit Ambro in li. de officiis. Aulctauit eos Ioſue meliori mor te.ſ. obſequio miniſterii vt eſſet clementior ſentētia: ſꝫ diuturna. Licet gͦ nō eſſēt occiſi morte naͣli que ē ī ſeparatiōe aīe: a corpore. Sūt tamē occiſi: mortē legali: que ē ſeruitꝰ. Seruitus enī ē mors interp̄tatīa. Int̓p̄tat̉ enī mors ſcd̓m leges ſeruata ītētiōe ꝓhibi tionis diuine. quia nemine poſſūt corumpē ſeruituti additi. Ad ſcd̓m ꝟo qd̓ obr̄ de auctoritate Gratiani. de iurāte poſt votum caſtitatis: ⁊ ducēte uxorē. Diſtīguēdū inter votū caſtitatis ſimplex. ⁊ ſolenne. Nā ſi ſo lenne: īpedit matrimoniū cōtrahēdū: ⁊ di rimit cōtractū: ⁊ euacuat iuramētū. Si ſim plex impedit cōtrahēdū: ſꝫ nō dirrimit con tractū. vnde illud qd̓ dicit Gr̄anꝰ de illo ꝙ poſt votuꝫ caſtitatis ducit vxorē iurans ſe nūqͣꝫ ab ea diſceſſurū. qd̓ iuramētuꝫ ſeruari p̄cipitur. Intelligēdū ꝙ hͦ nō ē rōe vinculi iuramēti. Sꝫ rōe vinculi matrimonii: qd̓ nō dirimit ſimplex votuꝫ: ⁊ ita ꝑ accidēs. Ad dd̓ ꝙ iuramēᵐ meretricꝭ ptī ē licitū: ꝑtī ē illicitū. Cū.n. iurat ſe ẜuaturā fidē lecatori. iurat ſe adhere̓ illi ⁊ nō alij. quātū ad hͦ qd̓ ē adhere̓ illi illicitū eſt nec obligat. quātum ad hͦ qd̓ ē nō adhere̓ alij licitū ē ⁊ obligat. vnde trāſgrediendo peierat. Eodē mō dd̓ de illo qui iurat ſe diuiſurū ſpolia iurat ſe retenturū partē. ⁊ quātū ad hͦ illicitum eſt. ⁊ nō obligat. ⁊ iurat n̄ retine totū. ⁊ quātū ad hͦ licitū ē ⁊ obligat. nullū gͦ iuramentū ī quātū ē de illicito et iniuſto ē obligatoriū. Deinde queritur de comite iuramēti qd̓ ē iudiciū. Circa qd̓ qͣrit̉ de illo qui iurat ſe nūqͣꝫ intraturū r̄ligione. Nā ꝯſtans ē ꝙ iſte indiſcrete iurat. vtrum tali iuramēto obliget̉. Ad qd̓ ſic 22ª. c. q. 4ª. Gr̄anꝰ. Si aliꝗs a parētibus coactus: vt conſurā clericatꝰ vel religiōis habitū ſuſci piat: ſe neutrū facturū iuramēto firmauerit hͦ quāuis aliquibus videat̉ reprehenſibile. quia opus caritatis iuramēto nō facturū ſe ꝓmiſit. nulla tamē auctoritate ſeruari ꝓhi bet̉. quia ⁊ ſi nūꝙͣ clericatus tonſura ul̓ reli gīonis veſtē ſuſcipiat. nō tamē iō minꝰ ſalu te ꝓmereri valet. Ex quo arguit̉ ſi nulla au ctoritate hͦ iuramētū ſeruari ꝓhibet̉. gͦ hoc iuramētū obligat. Ergo ſi religionē intrat peierat. Itē ponamꝰ ꝙ h̓ ex hͦ ꝙ cognoſca ſuā infirmitate. ⁊ credat ꝙ ſic̄ de Loth dr̄ gen̄. xix. facilius ſaluabit̉ inſegor.i. in pnīa ꝑua: qͣꝫ in mote religiōis iuret ſe nō int̓tuꝫ religionē. Cōſtat ꝙ iurat licitū: ⁊ cū iudico ſicut videt̉ gͦ obligat̉. Cōtra quicūqꝫ iurat ſe non facturum aliquid quo expeditior ſibi via preparat̉ ad beatitudinē iurat cōt̉ aīe ſalutē. Sꝫ nō pōt hō ſe obligare ad hec q̄ ſūt cōtra aīe ſalutē. cū gͦ nō ītrare religionē ſit tale: nullus poterit ad hͦ iuramēto ſe obliga re. Itē ſi dicat̉ ꝙ nō ē cōtra ſalutē aīe. ꝗa ſine h̓ ē ſalus. Ad hͦ obr̄ ꝙ nullū iuramē tū cōtra cōſiliū dei pōt obligare: ſꝫ iſtd̓ ē tl̓e gͦ non pōt obligare. Sol̓o ſcd̓ꝫ qd̓ dr̄ 22ª. .c. q. 4º. Ꝙ iuramiētū illicitū multipl̓r ītelli git̉. Eſt enim illicitū ex eo ꝙ iurat. alqn̄ ex mō iurandi. Aliqn̄ ex cā extra veniente. Ex eo ꝙ iurat̉ tūc illicitū ē quādo id qd̓ iurat̉ in ſui natura vicioſum ē. vel vitaꝫ adimēs vt adulteriū ⁊ homicidiū et his ſimilia. vl̓ reparari non ꝑmittens veluti cum inimico ad pacem non redire. indigēti miſericordit̉ nō ſubuenire: iſta quia ꝑſpicuā hn̄t in ſe ī iuſticiā ſi iuramēto firmēt̉ ẜuari nō debēt Ex mō ꝟo iurādi: illicitū iuramentū eſt qn̄ incōſiderate ⁊ incircūſpecte aliquid iu rat̉: quo nec corꝑalis: nec ſpiritualis ſaluſ adimit̉: ⁊ ſine quo vtraqꝫ ſalus reꝑari: ⁊ vita ꝯſeruari valet: veluti cuꝫ aliquis iu rat ſe nō intratuꝝ religionē. Ex cauſis ꝟo exuenientibꝰ illicitū iuramētū eſt. velu ti cū aliquis pꝰ votū caſtitatis iurat alicur ſe habituꝝ eā in ꝯiugem. ꝯiugem nāqꝫ ha bere in ſe ip̄o malū non eſt: ⁊ tn̄ huic ex vo to ꝑnitioſū eſt. In his duobꝰ caſibꝰ dic̄ Gratianꝰ. ꝙ iuramētū: ⁊ ſi illicitū ſit: tamē ẜuari nō ꝓhibet̉. Xn̄ doc. in hac parte corri gūt Gratianū. Un̄ de illo qui poſt votum caſtitatis iurat alicui ſe habiturū ea in co iugem. ſi ſimplex fuerit votū pꝰ ꝯtractum matrimoniū. rōne matrimonii iuramētum ẜuare no ꝓhibet̉. Si auteꝫ nō fuerit ꝯtra ctū: iuramētū ẜuare ꝓhibet̉ ex hoc ꝙ dicit Uouēte ⁊ reddite. Ad illud ꝟo qd̓ dicit de iurāte. ꝙ nō intrabit religione dicunt quia ⁊ ſicut iuramētū ẜnare nō ꝓhibetur ita etiā nec iuramētuꝫ ẜuare p̄cipit̉. Unde tale iuramētū nō obligat: quia cū ſit factū in detrimētū caritatis: d̓fuit iuramēto iu diciū. Ad illud ꝟo qd̓ obicit. ꝙ tale iu ramētum eſt licitū. diſtinguēdū ꝙ licitum duobꝰ modis eſt. Eſt enī licitū expedienſ ⁊ licitū nō expediens. iª ad Cor. 6º. Oīa mi hi licēt: ſꝫ nō oīa expediūt. Licitu expediē ē qd̓ hoīeꝫ ꝓmouet ad meliꝰ. Xicitū ⁊ nō ex pediēs qd̓ īpedit ꝓmotōꝫ ad meliꝰ. Iuram tū de licito ⁊ expedienti: e obligatoriū. Iu ramētū de licito: ſꝫ nō expedienti nō eſt ob ligatoriū: quale eſt iuramētū de nō intran do religionē. Un̄ ẜᵐ regulā Bede nō ē ob ẜuandū. Oē enī iuramētū qd̓ obẜuatum in deteriorē ꝟgit exitum libere ſalubriori ꝯſilio mutandū eſt. Deinde queritur. mite iuramēti qui eſt veritas. Querit̉ gͦ ſi in iuramēto deſiit ꝟitas. vt in illo q̄ iurat in dolo vtꝝ obliget. Ad qd̓ ſic. Perturiuꝫ nō ē obligatoriū. Sꝫ iuramētū qd̓ fit abſqꝫ ꝟitate eſt ꝑiuriū. ergo nō eſt obligatorium Ꝙ aūt tale ꝑiuriū ſit tale iuramentū. Pro bat̉ multis modis. primo auctoritate Aug. ſuꝑ pſalm. Dn̄i eſt terra. In dolo iurat qu al̓r facturꝰ eſt qͣꝫ ꝓmittat. cum ꝑiuriū ſit ne quit̉ deciꝑe credētes. Itē Iero. ſuꝑ Iere Qui falſuꝫ iurat mētit̉. Mētiēdo aūt iura re nihil alid̓ eſt qͣꝫ ꝑiurare. gͦ cū ſic iurare ſit ꝑiurare nō vr̄ obligare. Con. Iſidor Cuacūqꝫ arte ꝟboꝝ quis iurat. deꝰ ita acci pit ſicut ille cui iurat̉ intelligit. Cuꝫ gͦ ille cui iurat̉ ītelligat iurantē in dolo obliga ri obligat̉. Preterea ſi tale iuramētū non obligaret ex dolo reportaret lucꝝ. Dolꝰ aūt nemini dꝫ patrocinari. Relinquit̉ igit̉ ꝙ qͣuis ꝟitas deſiit cū iuramēto. nihiloīnus eſt obligatoriū. Itē querit̉ que ſit rō ꝙ exigant̉ tres comites in iurādo iuſticia iu diciū ⁊ ꝟitas. Ad pͥmū dd̓. ꝙ iuramētū ſit duplex. aſſertoriū ⁊ ꝓmiſſoriū. Aſſerto riū iuramētū ē: qn̄ iurat̉ de pn̄ti aliꝗd eſſe vel nō eſſe. vel de p̄terito aliꝗd fuiſſe vel no fuiſſe. Promiſſoriū ꝟo cū iuratʳ aliquis de futuro ſe factuꝝ aliꝗd vel nō factuꝝ Cum aūt querit̉ de obligatione iuramenti dꝫ referri ad ꝓmiſſoriū rōne cuiꝰ tenet̉ iu rans ad aliquid faciendū. vel nō faciendū in futuro. Iuramētū gͦ aſſertoriū: cū deeſt ꝟitas non obligat ad aliquid agendū. nec alio mō niſi obligatione reatꝰ. Cū obr̄ gͦ de iurante in dolo. referendū eſt ad ꝓmiſ ſoriū: tn̄ diſtinguēdū. Ad illud qd̓ obicit periurium non obligat. ꝙ ꝑiurium aliqr dicitur falſi iuratio. aliqn̄ ꝑuerſa iurato qn̄.ſ. iurat̉ illicituꝫ. aliqn̄ ꝟo tn̄ſgreſſio iu ramēti. Itē falſa iuratio dr̄ duobꝰ moīs ſ. falſitate iurantis: vel eiꝰ qd̓ iuratur. Hic aūt accipit̉ falſa iuratio ꝓ falſitate iuran tis que eſt duplex in aſſerendo ⁊ in ꝓmittē do. In aſſerendo falſa iuratio nō obligat niſi in obligōe reatꝰ. In ꝓmittēdo falſa iu ratio obligat ad executionē ꝓmiſſi: dūmo ſit licitū ⁊ expediēs. Peruerſa ꝟo turatio cū.ſ. iurat̉ illicitū quo obliget. ⁊ quo no. d̓ ctu eſt pͥus. Trāſgreſſio ꝟo iuramēti nō dr̄ obligare: niſi obligatione reatꝰ: quo dicit ꝓpre ꝑiuriū. Aliis ꝟo modis dr̄ ꝑiurium īterp̄tatiue. Cū gͦ dr̄ nullū ꝑiuriū obligato riū eſt. ꝑ hanc diſtinctione pꝫ rn̄ſio. Ad vltimū ꝟo dd̓. ꝙ ſicut dr̄ Iere. 4º. Iurabis viuit dn̄s in ꝟitate ⁊ iudicio ⁊ iuſticia ꝙ tres comites debēt eſſe in quolꝫ iuramēto ⁊ hac rōne. Nā iuramētū dꝫ eſſe ord natuꝫ tū ex ꝑte iuratis. tū ex ꝑte eiꝰ qd̓ iurat̉. tu ex ꝑte cāe ꝓ qua iurat̉. Ex ꝑte iurantis cō mes iuramenti dꝫ eſſe ꝟitas vt aſſerendo credat eē veꝝ qd̓ iurat ⁊ ꝓmittēdo ꝓpoat̉ ſe factuꝝ qd̓ iurat. Ex ꝑte eiꝰ qd̓ iurat̉ dēt eē comes iuſticia: vt illud qd̓ iurat̉ licituꝫ ſit ⁊ iuſtū. Ex ꝑte ꝟo cāe ꝓ qua iurat̉ dꝫ eē comes iudiciū: vt.ſ. cū cā rōabili iuret. ſn̄ cā ꝟo ⁊ diſcretione iudicii nō iuret. Equitur inquire re. vtꝝ omē iuramētū qd̓ hꝫ iſtos tres comites ſꝑ ſit obligatoriū. Et q̄rūt̉ duo Primū vtꝝ iuramētū ſpontaneum hoc mō factū ſꝑ obliget. Scd̓ꝫ vtꝝ iura mētū coactū ſic factu obliget. Circa primum poni tur caſus de illo qui iurat ſe nūqͣꝫ futurum ep̄m. Nā cōſtat ꝙ iurat licitū: et tale ꝓpt̓ qd̓ ml̓ti ſunt laudabiles. Laudabile enī eſt exēˢ dn̄ī honorē oblatū fugere Io. 6. Itē iurat diſcrete qͥa propt̓ cam expedienteꝫ. et vtileꝫ. Elegit enī ſecurius quia ſecurius eſt locū hūilē tene qͣꝫ ꝑ ardua dignitatū īcede̓ maxīe poſito ꝙ ip̄e credat ſe nūqͣꝫ poſſe ſuf ficere ad regendū epiſcopatū. Itē iurat ꝟe qͣntū in ſe ē. firmit̉ eī credit ⁊ ꝓpoīt nū qͣꝫ futurū ep̄m. Cū ergo iuramētū iſtius ha beat tres comites erit obligatoriū ꝗa dcm̄ ē deu. 6º. Reddeſ dn̄o iuramēta tua. Itē quidaꝫ fecerat tale iuramētū: poſtea electꝰ ē in ep̄m. g̓g. papa fecit īquiri. vtrū tale iu ramētū feciſſet hoc aūt eſſet ſuꝑfluum niſi iuramētū illud obligaret. Cōtra ſuꝑ deutꝭ. 25º. in lege de accipiēda vxore fr̄is d̓fūcti ſn̄ liberis. Dicit Augꝰ qui curā alendorum ſb̓ditorū renuit. diſcalciati opprobriū ſuſti nebit. Nō eī vult ſuſcitare ſemē fr̄is defū cti: ideſt chriſti. ſed nō ſuſtīebit opprobriū niſi propt̓ pctm̄. Peccat igit̉ talis renūciā do epatu. gͦ ⁊ iurādo. Itē Augꝰ. Ocium ſct̄m̄ q̄rit gratiā ꝟitatis. negotiū ſanctum ſuſcipit ncc̄itas caritatis. ſi gͦ ncc̄itas ē ſu ſcipere: iurare ꝙ non ſuſcipiat nō erit obli gatoriū. Ad hͦ rn̄dēt ꝙ iuramētū illud nō habuit comiteꝫ iudiciuꝫ: ſi quocūqꝫ caſu cōtīgēte iurauerit ſe nūqͣꝫ futurū ep̄m: nō ei fuit diſcretū neqꝫ piū vſquēqͥqꝫ. ſi ꝯtīge ret ꝙ nullus īueniret̉ ſufficiens adeo ſicut ip̄e qui ſic iurauit: ⁊ iō nō ē obligatorium ſimplicit̓. Un̄ diſtīguūt: aut cū talis eligit̉ ⁊ iuenit̉ aliꝰ ſufficiēs: ⁊ tūc obligat̉ ad no ſuſciꝑe: aut nō īuenit̉: ⁊ tūc petita diſpen ſatiōe a ſuꝑiori de facto iuramēto dꝫ ſuſci ꝑe tn̄ ī hͦ caſu propt̓ religiōeꝫ iuramēti coa ctꝰ mādato ſuꝑioris deberet ſuſciꝑe ⁊ ſi poſ ſet fieri ſine ſcādalo eccleſie. Et ꝑ hͦ rn̄det ad pͥᵐ. Ad illud qd̓ obicit̉ de iquiſitiōe gg. Dicēdū qd̓ hͦ ē factū propt̓ ſcandalū ⁊ quia p̄ter illu aliꝰ īueniebat̉ dignꝰ ep̄atu Sꝫ ad hͦ obicit̉. nā tal̓ iurat licitū ⁊ ex pediēs gͦ iurat diſcrete. gͦ obligat̉ ꝑ tale iu ramētū: ſeu īueniat̉ aliquis: ſeu no. Ad hoc dd̓. ꝙ ſicut licitū dr̄ dupl̓r.ſ. licitū ſim plicit̓ quod nullo iur̄ ꝓhibet̉: ⁊ licitū ex cā qd̓ ex diſpenſatione licitū eſt: vel inſtātīa neceſſitatis vt fuit dd̓m licitū comēde̓ pa nes p̄ponis. ſic̄ habet̉ Math. 12. Sic expe diēs dr̄ duobꝰ modis. Expediens ſimpl̓r ꝙ ⁊ qͣꝫtum ad ſe: ⁊ quātū ad aliū ꝓmouet in melius. Et expediens in cāu dd̓. ergo ꝙ iu rans ſe nō futuꝝ ep̄m. ſi ex ꝯſideratōne ꝑi culi ⁊ ſue inſufficientie iuret qd̓ iurat. Eſt expediens ex cā ſeu ī cāu: nō tn̄ ſimpliciter expediens: quia nō expedit quoqꝫ cau ꝯtin gente: nec expedit vl̓r quo ad ſe ⁊ alios po ſito ꝙ aliꝰ nō inueniret̉ ſufficiens. Iteꝫ dubitat̉ circa hoc in caībus alijs. Primo cū vniuerſitas alicuiꝰ ciuitatis vel collegi iurat aliquid ⁊ mortui ſunt iurantes. Que rit̉ vtꝝ ſucceſſores iuramēto anteceſſoruꝫ ligent̉. qd̓ vr̄. quia ſuccedūt in vtilitate ⁊ honorē collegii. ergo ⁊ in onere: ſic̄ filius qui ſuccedit in hereditate paterna. que eſt obligata debito. tenet̉ obligationi. ergo. iſti pari rōe tenebūt̉ iuramēto. Itē diē decretalis. ꝙ obligationes anteceſſoꝝ trā ſeūt ad ſucceſſores. Itē dicit canon. 7. c. q. i. Ꝙ idē eſt populꝰ in ſucceſſoribꝰ qui ⁊ ī anteceſſoribꝰ. ergo ⁊ eadē obligatio. Cō tra obligatio iuramēti nō ꝯtrahit̉ niſi ex ꝓpoſito ⁊ ꝯſenſu ꝓprio. Si gͦ ſucceſſores nō ꝯſentiunt in hoc qd̓ iurauerūt anteceſ ſores nō obligabūt̉. So. eſt obligatio per ſonalis ⁊ obligatio realis. Realis obligo tnjſit ab anteceſſoribꝰ in ſucceſſores in illa re. quia res tnͣſit cū ſuo onere. Perſonalis ꝟo obligatio nō tnͣſit in aliū: quia illā facit ꝯſenſus ꝓprius. Quia ergo obligo iuramē ti eſt ꝑſonalis. iō nō tnͣſit ad ſucceſſores qͣꝫ tum ad ꝑiculū ꝑiurii: qͣꝫuis tnͣſeat obliga vel ꝓmiſſio rei que attendit̉ in onere re Itē ponūt aliū caſum d̓ illo qui iurauit in generali ſe ſeruatuꝝ ſtatuta in eccleſia ſua edita. Poſtea fit nouū ſtatutū. querūt gͦ ſi ex iuramento obliget̉ ad ſtatutū. Nā generaliter iurauit ſe ſeruaturum ſtatuta eccleſie ⁊ hoc eſt ſtatutū. gͦ ⁊cͣ. Ad hͦ dd̓ ꝙ ſi in iurādo intēdebat tm̄ de ſtatutis p̄ teritis: nō obligat̉ ad futura. Si ꝟo intēde bat tā de p̄teritis qͣꝫ de futuris obligatur Intētio enim obligat. Sequitur querere vtꝝ coactū iuramētū obliget ꝓbat̉ ꝙ non Nad icit Gregꝰ. Coacta ẜuitia deo nō pla cēt. Itē dicit lex qd̓ fit iuſti mētus ca. ra tū nō habeo. Itē ſi aliquis iurat aliquid cā mētus mortꝭ: nō dꝫ ratu eſſe iuramentū. Itē violētia nō dꝫ iuuare eū: qui cogit iurare. ergo ſi iurās ꝓpter mētū mortis ꝓ miſit ſe aliquid datuꝝ ei nō tenet̉. Itē dicit Augꝰ. Iuramētū nō pōt eē vinculuꝫ iniquitatis. Itē. 58. Yſa. Diſſolue colliga tiones impietatis. Con. Dicit Augꝰ ꝙ co acta volūtas: voluntas eſt. ergo coactum iuramētū: iuramētū eſt. Item Math. 5º. Reddes dn̄o iuramēta tua. Itē quidaꝫ ꝯſuluit Alexandꝝ papā de quodaꝫ coacto iuram̄to: ⁊ rn̄dit nō hēbis me auctore per iurii. gͦ iuramētū illud obligabat. Item quidā coactꝰ iurauit ꝯcubine ſue ꝙ eā du ceret in vxore. ⁊ ꝙ de cetero nō exhiberet parentes ſuos. ꝯſultuſ fuit ſuꝑ hoc Augꝰ ⁊ dixit de ꝯſilio Ambroſii. ꝙ matrimonium tꝫ: ⁊ ꝙ penitet de reſiduo: videlicet de eo ꝙ iurauerat: ꝙ de cetero non exhiberet parētes ſuos. ℟º quidā diſtinguūt dicē tes. ꝙ in ꝓmiſſorio iuramēto excuſatꝭ metꝰ In aſſertorio nō: ꝗa potiꝰ dꝫ quis mortē pa ti ꝙͣ falſū iurare. Alii dicunt̉ ꝙ oē iuramē tū ſeu coactū ſeu no. Si eſt licitū ⁊ peioreꝫ nō vergit in exitū eſt obligatoriū. Ad pͥ mū ergo rn̄dent ꝙ ſacrificia coacta inqͣꝫtū coacta: deo nō placēt. tn̄ voluntaria reddi tio d̓o placet. Ad ſcd̓m poſſꝫ dici ꝙ me tꝰ mortis: nō eſt metꝰ iuſtꝰ: ꝗa nō dꝫ cadere in viꝝ iuſtū. Un̄ Math. x. Nolite time̓ eos qui occcidūt corpus. vel al̓r lex appellat in ſtū mētū: qui pōt cadere in ꝯſtante viꝝ. ⁊ loquit̉ qͣꝫtū ad cās forenſes. tn̄ veꝝ eſt ꝙ ſi aliquis ꝓpter talē mētū aliquid ꝓmittit ſb̓ iuramēto tenet̉. tn̄ iudex pōt cogere acci piente ad reſtitutionē Et iō dicit lex ratū no habeo. ⁊ ec̄ ip̄e ꝗ iurauit pōt repete̓ ẜª ius. Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ dd̓. Ꝙ violentia nō patrocinat̉ iſti: ꝗa cogit̉ reddere ⁊ ſatꝭ facere de violētia ſi poſſet ꝯtra eū ꝓbari Ad vltimū ꝟo dd̓m ꝙ ille auctoritates intelligūtur de iuramēto illicito. Queritur poſtea ſe cundū cuiꝰ intententōꝫ īterp̄tandū ſit in ramētū.ſ. aut iurantis: aut recipiētis. de hͦ dat Yſidorꝰ iſtā regulā. Quacūqꝫ arte ver boꝝ quis iuret. Deus ita accipit: ſic̄ ille cui rat̉ intelligit. Itē in matrimonio ⁊ ſi n̄ oīno ꝯſentias. ſed tm̄ ꝟbis expͥmas te ꝯſen tire. ꝟboꝝ tn̄ obligatione nihiloīnꝰ obliga beris. ſil̓r in voto: quia veritati p̄iudicat opīo. Conͣ. Iſta ꝟba ſeruiūt intentioni: ⁊ deꝰ talia ꝟba iudicat: qualia ex intimis ꝑ ferūt̉. Itē dicit Ambroꝰ. Affectꝰ tuꝰ opi tuo nomē īponit. ergo cū iſte velit obliga re ſe: ⁊ ſic ⁊ noīaliter obligabit̉ ſic ⁊ nō al̓r ſ. ẜᵐ ſuā intentionē. Itē querit̉ de illo q doloſe exigit iuramētū ab aliquo ꝓponēdo ꝟba dupliciā: vt ip̄m decipiat ⁊ capiat in ẜmone: vt īponat ei poſtea qd̓ illud iuraue rit: cū dolus nemini dēat patrocinari. qūo accipiet deꝰ ẜᵐ intentione illiꝰ cui iuratur Querit̉ etiā vbi ſūt verba multiplicia in inramēto qūo ſūt accipiēda: ⁊ ad quid obligat̉ iurās. Nūquid obligat̉ ad ſenſum illū ad quē nō intendit ſe obligare. So. Deꝰ ſimplicitatis amator: ⁊ duplicitatꝭ aſꝑ nator. ita accipit. ſicut ille qui ſine fraude ī telligit. Un̄ regula Yſidori intelligit̉ de doloſe iurāte. Un̄ ſeuſus eſt quacūqꝫ arte. iī quacūqꝫ malicia ⁊cͣ. Si ꝟo vterqꝫ fraudu lētꝰ fuerit d̓bēt accipi iſta ꝟba ẜᵐ arbitriū boni viri: ⁊ ẜᵐ ꝙ ſonāt verba illa apd̓ re cte ītelligentes. qn̄ vero ita ſunt duplicia vt equalit̓ diuerſos ſenſus expͥmant. nō ob ligat̉ iurās niſi ẜᵐ intentionē ſuā. nec pōt cogi ad obẜuatōꝫ ī alio ſenſu. ſed ad īplen dū in illo ſenſu in quo intendit iurare. Rdinis conſe quētia requirit quere̓ de tertio de calogi mādato: qd̓ dr̄. Memēto vt diē ſab bati ſanctifices: ⁊ ſubdit̉ rō. Iex diebꝰ ⁊cͣ. De diſtinctione aūt hꝰ p̄cepti a ceteris in generali dictū eſt pͥus. An̄ in ſpāli pl̓es du bitationes emergūt. Primo vtꝝ p̄cepti de ſabbato ſit generale: vel ꝑti culare. Scd̓o vtꝝ morale: vel cerimoniale. Tertio de circūſtantiis hꝰ p̄cepti. 4º de obſeruantibꝰ p̄ceptū. Quinto vtrum obẜuātia dominice ⁊ aliarum feſtiuitatuꝫ in eccleſia iubeat̉ hoc de precepto. Ioh̓. 9º Nō eſt Ad primum hic hō a deo q ſabbatū nō cuſtodit. Glo. ille ſpiritualiter ſabbatum cuſtodit: qui ē ſine peccato. ille nō ꝗ ē ſeruus peccati. gͦ hͦ p̄ceptū vetat oē pct̄m̄. gͦ ⁊ peccata q̄ p̄ceptis alijs ꝓhibēt̉. ē igit̉ generale p̄ceptū Itē. 13º. Luc̄. Archi ſinagogus indignans: ꝗa ſabbato curaſſet. Imbroſiꝰ. Lex ī ſabbato nō hoīeꝫ curare: ſꝫ ſeruilia oꝑa face̓.i. peccatis grauari ꝓhibet ſic gͦ peccatū generalit̓ ꝓhibet̉ illo p̄cepto ergo ē gn̓ale. Itē Augꝰ. ī ſermōe d̓. x. cor dis. per t̓ciū mādatū īterficit̉ illicitꝰ amor: ſꝫ illicitꝰ amor ē radix omīs peccati: vt dicit Augꝰ. ī li. de li. ar. Relīquit̉ gͦ ꝙ ꝓhibetur illo p̄cepto om̄e peccatū. Itē Mat.i. ſab batis īgreſſus ſynagoga. glo. docet nos ve rū ſabbatū: vt.ſ. ſaluti aīaꝝ ſtudeaꝰ ab oī oꝑe ſeruili: ab omnibꝰ vitiis vl̓ illicitis ab ſtineamꝰ. Inde arguit̉. oē p̄ceptū ꝑtīet aut ad ſtudiū ſalutis aīe hͦ ē bonū faciēdū. aut ad abſtīendū a vitiis: ſꝫ oē tale ꝯtinet̉ ſub iſto p̄cepto. ergo p̄ceptū de ſabbato ꝯtinet oīa p̄cepta. Itē Deutꝭ. 5º. obſerua diē ſab bati. Glo. vt omīa facias ꝓpt̓ ſabbatū.i. et nā reꝗem. ſed qͦlibet p̄cepto p̄cipit̉ ꝑticula re aliqd̓ faciēdū ꝓpt̓ eterna reꝗeꝫ. In hͦ aūt p̄cipit̉ om̄e. hͦ ergo p̄ceptū ꝯt inet oē p̄cep tū. Cōtͣ dic̄ Augꝰ. ꝙ tria pͥma p̄cepta di ſtīguūt̉ ꝗa pͥmū ꝑtinet ad maieſtatē. Scd̓ꝫ ad ꝟitatē. Tertiū ad bonitateꝫ. Erit gͦ p̄ce ptū d̓ ſabbato ꝑticulare ſic̄ duo alia q̄ ſūt pͥme tabule. Pret̓ea. 4. Deutꝭ. dn̄r. x. ver ba ſcripta ī tabulis: ⁊ ꝟba illa ſūt p̄cepta decē vnū aūt d̓ illis ē illud p̄ceptū: eſt igit̉ diſtinctū ab alijs ⁊ ꝑticulare So. manda tū de ſabbato pōt intelligi qͣttuor modis. Arālit̓. ⁊ ſpūalit̓. Sꝫ ſpūaliter tribꝰ modis ſ. tropoloice. allegorice. anagogice. Lrāliter p̄cipiebat ceſſationē ab oꝑibꝰ ẜuilibꝰ. Un̄ ⁊ de eo dicit̉ omnē opꝰ ẜuile nō faciēs ī eo Ooraliter ꝟo ſignificat ceſſatōꝫ a peccato Un̄ Io. damꝰ. 4. li. cº. d̓ ſabbato. Circūciſio ē corꝑalis ſuꝑfluitatis ⁊ ſuꝑfluoꝝ nō neceſ ſarioꝝ depoſitio. Sabbatū aūt ē q̄ a pecca to ē reꝗes ⁊ ita vtͣqꝫ ſimul a ſpūalibꝰ īple ta ꝗ nullā inꝗetatem oꝑant̉. Allegorice ſignificabat ſabbatū corpus xp̄i ꝗeſcendū in ſepulcro. Un̄ Augꝰ. in. 4. li. ſuꝑ Gen̄. ad lr̄aꝫ dici ꝓbabiliter pōt ad obſeruādū ſab batū iudeis fuiſſe p̄ceptū ī vmbra futuri. que ſpiritualeꝫ reꝗeꝫ figurabat. cuiꝰ ꝗetis ip̄e dn̄s xp̄s ꝗ nō niſi qn̄ voluit paſſus eſt in ſepultura ſua miniſteriū ꝯſūmauit: ip̄o ꝗppe die ſabbati r̄ꝗeuit ī ſepulcro: ⁊ eā to ta diem habuit ſancte cuiuſdaꝫ vacatōis Anagorice ꝟo ſignificat quietē aīaꝝ in pr̄iaꝫ futuraꝫ. Un̄ Augꝰ. ī li. de lapſu mun di. Tertium p̄ceptū de ſabbato ꝙ iudei carnaliter celebrant̉. nos ſpiritualiter ob ſernamus: in qͦ dn̄s reꝗeuit qd̓ ſic dictū ī telligas: vt poſt bona oꝑa ſcias te ꝗeturuꝫ Un̄ Exo. 20. Sex diebꝰ deus fecit celū. glo. ſignificās ꝗa in ꝑfectiōe ſenarii ſūt nobis oꝑa facienda vt poſtea requie ꝑfruamur eterna. Dicendū gͦ ꝙ ſcd̓m pͥma acceptior que ē lr̄alis ē ſimpliciter ⁊ omni mō ſpāle p̄ceptū Et h̓ mō intelligebat̉ a ſimplici bus. Scd̓m ꝟo qd̓ accipit̉ ſpūal̓r ſcd̓m extē ſione rōis moralis poſſet dici generale: tn̄ ꝓprie nō poterit dici generale. Un̄ diſtin gͣuēdū ꝙ ſcd̓m moralē ītelligētiā duplex ē ītētio huiꝰ mandati. Prima ē vacatio que eſt ad ſūmā bonitatē ī abſtractione ab im pediētibꝰ. Scd̓a ītētio ē ceſſatio a peccato q̄ ꝗdē intentio eſt ī iſto mandato ꝑ ꝯſequē tia ꝗa ſeꝗt̉ vacas: ⁊ quieſcis ī ſūma boni tate. gͦ a peccato ceſſas. Eodē mō ſequitur vacas ⁊ ꝗeſcis in ſūma bonitate. gͦ ſi aliꝗo facis: facis ītētione eterne ꝗetis: quia ergo p̄cepta diſtīguūt̉ ſcd̓m ītellectū pͥme ītēti onis cū ī hͦ mandato tropologice ītellecto ſpāliter p̄cipiat̉ vacatio ī ſūma bonitate. cū abſtractiōe ab his q̄ īpediūt que nō pre cipit̉ ī aliquo alio mandato: ꝗa nō in pͥmo mādato in qͦ p̄cipit̉ ador̄o maieſtatis. nō ī 2º ī quo p̄cipit̉ reuerētia ꝟitatis. nec ꝯſtat in p̄ceptis ſcd̓e tabule: que ordināt ad ꝓxi mū. erit igit̉ iſtd̓ mādatū a ceteris diſtin ctū etiā tropologice ītellectū. Ad aucto ritates ergo q̄ obiciunt̉ ī ꝯtͣriū. In quibus vr̄ dici ꝙ in p̄cepto de ſabbato p̄cipiebat̉ ceſſatio a peccato ⁊ bonū faciendo ꝓpter eternā reꝗe Dd̓ᵐ. ꝙ hoc dicit̉ ꝑ cāꝫ ꝗa ī p̄ cepto de ſabbato p̄cipit̉ vacatio q̄ ē in ſū mam bonitatē. Ex qua ꝯſeꝗt̉ ceſſatio a pec cato: ⁊ omniū bonoꝝ oꝑum ad eternitateꝫ relatio: ꝗa gͦ illud nō ē de ītentiōe pͥma hꝰ p̄cepti. nō erit ex hoc iſtd̓ p̄ceptū generale Si aūt obiciat̉ ꝗa videbit̉ illud ſoluꝫ p̄ ceptū ſufficere ſpūaliter intellectū. gͦ ꝑ con ſequēs vident̉ alia p̄cepta ſuꝑfluere. dd̓m ꝙ nō ſequit̉. Nā quēadmod̓ caritas: virtꝰ excludit oē peccatū. ⁊ ponit vn̄ ſit meritū eterne vite. nō tn̄ ſuꝑfluent alie virtutes fides: ⁊ ſpes ⁊ alie cardinales. hoc eīꝫ habꝫ ip̄a caritas ex hoc ꝙ ip̄a īmediate refertur in finē: qui eſt ſūmū bonū inqͣtū hꝰ. Alie ꝟo virtutes mediāte caritate. Nā pͥmo ⁊ ꝑ ſe fides ē ī ſūmū veꝝ. Spes ī ſūmū glorio ſum. ſicut caritas in ſūmū bonū. Eodē mo ex hac ꝑte: qͣuis nō penitus. cū pͥmū prece ptū ſit reſpcū ſūme maieſtatis. ſcd̓m reſpe ctu ſūme veritatis. Iſtud vero reſpectu ſūme bonitatꝭ. Bonitas aūt dicit vltimaꝫ rōeꝫ cōpletionis ⁊ cālitatis: ⁊ ordinis. no ſuꝑfluet alia mādata. īmo ſunt p̄ambula ⁊ p̄neceſſaria ſicut fides ⁊ ſpes caritati. Deinde queritur? ptū de ſabbato ſit morale vel cerimoniale Ad qd̓ ſic Nullū p̄ceptū qd̓ ē tꝑale ⁊ ꝑticu lare: ꝗa ad tꝑs datu: ⁊ aliquibꝰ nō oībus: ē morale. Sꝫ p̄ceptū de ſabbato ē ꝑticulare: ⁊ tꝑale. quia ad tꝑs datū: ⁊ aliquibꝰ nō oībꝰ quia iudeis. ergo nō eſt morale. Primū pꝫ quia morale eſt de lege naͣli. dico morale d̓ calogi: ſicut vult dicere Augꝰ. Preceptuꝫ aut legis naͣlis: idē eſt apud oēs: ⁊ ſꝑ idem Itē Exo. 31º. Uidēte vt ſabatū meum cu ſtodiatis: quia ſignum eſt inter me ⁊ vos. Glo. fruſtra gloriant̉ iudei de legali obſer uatione. aꝑte enī dr̄: ꝗa ſignū eſt. gͦ eſt figu rale. Itē Ezech̓. 20. Dedi eis p̄cepta mea ⁊ iudicia mea. ⁊ ſequit̉. ⁊ ſabbata mea de di eis in ſignū. Glo. veri ſabbati. gͦ cerimo niale eſt. Itē Exo. 35º. Septimꝰ dies erit vobis ſanctꝰ. dicit Augꝰ Mandatū de ſab bato fuit datū in ſignū: vt hodie non cele bret̉: ſꝫ tm̄ ſignatū intueamur. ergo cerimo niale eſt. Itē Leui. 26º. Decē mulieres in clibano vno cōquēt. Glo. decē mandatorū ẜᵐ etiā litterā cuſtodiri ⁊ īpleri dignū eſt nec mandatū ſabbati conriū eſt. ꝙuis enī decē mādatis inſertu ſit nō tn̄ ex eis eſt. Ex quo relinquit̉ ꝙ eſt cerimoniale. Con Io. Damaꝰ in qͣrto li. Uacationis gr̄a que eſt ad deū. ⁊ vt deo ꝑticulā vite tribuant ⁊ requie ſcat ſeruꝰ ⁊ ſubiugale: ſabbati ob ẜuantia excogitata eſt. Si gͦ ex ip̄a lege na turali eſt dictamē: ꝙ aliqn̄ vacandum ſit deo: ⁊ ꝙ aliqua ꝑs vite eī tribuat̉: ⁊ ꝙ pie tatis eſt vt laboranti ẜuo aliqn̄ ꝯcedatur quies. Ergo rō obẜuantie ſabbati d̓ dicta mine legis naͣlis eſt. gͦ ſimpl̓r eſt morale. Itē de rōne bene ordinata eſt: ꝙ cuꝫ ſꝑ nō poſſumus vacare deo propter tꝑales ⁊ corꝑales neceſſitates ꝙ aliqn̄ vaceꝰ. Opo tet igit̉ hr̄e tꝑs aliquod determinatū. Si ergo ſabbatū erat determinatū tꝑ̄s vaca tioni ad deū. Obẜuantia ſabbati eſt d̓ rōe bene ordinata. ergo ē ſimpl̓r morale. utē ſi dicatur ſic. quidā dixerūt ꝓbabiliter ꝙ in p̄cepto de ſabbato ꝯcurrūt tria. Sancti ficatio que eſt in vacatione ad deū que ex primit̉ cū dr̄. Memēto ꝙ ſabbatū ſanctifi ces. Laxatio tꝑis. vū dr̄. Sex diebꝰ oꝑabe ris: in ſeptima requieſces. Conceſſio ꝗetis laborātibus ẜuis. vn̄ dr̄ vt requieſcat ẜuꝰ tuus ⁊ ancilla. Quantū ad pͥmū.ſ. ſancti ficationē. ſabbatū eſt morale. Quātū ad ſe cundū.ſ. determinationē tꝑis: figurale. qͣꝫ tum ad tertiū iudiciale. Hinc eſt ꝙ māda tū de ſabbato ꝓpter pͥmū ꝯnumerat̉ īter p̄cepta moralia. Exo. 20. Propter ſcd̓m ꝯnp merat̉ īter cerimonialia. Exo. 35º. Ubi dr̄ ſe ptimus dies erit vobis ſanctꝰ. ſabbatuꝫ ⁊ reꝗes dn̄i. Propter tertiū ꝯnumerat̉ īter iudicialia. Exo. 23º. Sex diebꝰ oꝑabis: in ſe ptima requieſces. vt ꝗeſcat bos ⁊ refrige ret̉ filius ancille ⁊ aduene. Obr̄ cōtra illud. Scd̓m dictamē rōnis bene ordinate eſt ꝙ vacandū ſit deo. aut gͦ ſꝑ: aut aliqn̄ Sꝫ ſꝑ vacare nobis īpoſſibile eſt in neceſſi tatibus hꝰ vite degentibus. gͦ dictat ꝙ ali qn̄ vacandū eſt. ergo dictat aliqn̄ ꝙ dēat tꝑs elegi ad hanc vacatione in quo ſit ab ſtractio ab oꝑibus īpedientibꝰ vacatiōeꝫ Taxatio igit̉ tꝑis ē de rōne bene ordinata gͦ eſt moralis. Itē ſicut ſanctificatio ſab bati ponit̉ īter moralia: ita ip̄a tꝑis taxatꝰ ⁊ ꝑ modū p̄cepti. incōueniēter gͦ poneret̉ niſi eſſet morale. Itē quare dr̄ cerimoni alis tēporis taxatio. dic ꝙ ⁊ ꝓpter ſignifi cationē. Ergo ſil̓r quies ẜui ⁊ ancille debet dici cerimoniale. Nam ſicut dic̄ Io. Dam ſignificat̉ ꝑ hoc: ꝙ iram ⁊ ꝯcupiſcentiam a peccato quieſce faciamus ⁊ ſubiugale.i. corpꝰ noſtꝝ. ſil̓r ⁊ hec oīa ſpūaliter nobis madat lex. dicet̉ igit̉ cerimonialis hꝰ ꝗes So. Preceptū de ſabbato ꝓponit̉ ī lege vt res ⁊ vt ſignū. vt res ſꝑ debita: ⁊ ſi no ad ſēꝑ.ſ. requiēs vacatio ad deū. 16º. Exo. Requies ſabbati erit ſāctificata dn̄o. glo vt illi ſoli vacetis: vt ſignū futuri ⁊ faciē di. Exo. 31º. Uidete vt ſabbatū cuſtodiatis quia ſignū eſt īter me ⁊ vos. Glo. aꝑte dr̄ ꝙ ſignū eſt future quietis ⁊ beatitudinis vel quietis ſanctorum in preſēti quo quie ſcunt a tumultū mundanorum operum ⁊ vitioꝝ. Primoº ſabbatum eſt morale. ⁊ pre ponit̉ in decalogo. Scd̓o mō figurale ⁊ po nit̉ inter figuralia. Ad illud qd̓ obr̄ pri mo. ꝙ p̄ceptū de ſabbato eſt tꝑale ⁊ ꝑticu lare dicendum. ꝙ ẜᵐ ꝙ accipit̉ ꝓ re debita ſ. vacatione: que ē ad deū ē vl̓e. ⁊ ẜᵐ omne tꝑs ab oībus ⁊ oī tꝑe debita. ⁊ ſi nō ꝑ oī tꝑe. Scd̓m ꝟo ꝙ ſignū ꝑticulare ⁊ tꝑale ⁊ in hūc modū intelligūt̉ obiecte auctorita tes. Et qd̓ dic̄ eſitiꝰ ītelligit̉ d̓ ſabbato vt ſigno. Un̄ ad ſolutionē omniū hinc inde obiectoꝝ noͣndū ꝙ p̄ceptū de ſabbato vt res eſt morale duobus modis Eſt.n. morale legis naͣlis: qͣꝫtuꝫ dicit vacationē d̓o aliqn̄ Unde ẜᵐ hoc dies ſabbati dr̄ dies vacati onis deo. Item eſt morale diſcipline hoc ē legis ſcripte. ⁊ ẜᵐ hoc dies ſabbati dicitur talis dies.ſ. ſeptima deterīata diuine va cationi. poſtqͣꝫ enī ꝑ dictamē legis naͣlis haberi pōt: ꝙ vacandū eſt deo. Aliqn̄ ꝑ le gem ſcripta dꝫ determinari qn̄ vacanduꝫ eſt deo. ⁊ eligit̉ dies ſeptima rōe miſtica. Obſeruatio ergo moralis eſt: inꝙͣtū deter minat̉ vacationi quēadmod̓ obẜuantia do minice diei. ⁊ addit̉ rō exēplaris domīce vacationis. Sex diebꝰ fecit deꝰ celū ⁊cͣ. ⁊ ſe ptima die reꝗeuit. Inqͣtū ꝟo inſtituit̉ ad ſignificantia futuri: cerimoniale. ⁊ hoc eſt qd̓ dicit Io. damꝰ. Sabbatū quidē ſeptima dies vocat̉. ſignificat aūt requiē. In ip̄a.n̄ reꝗeuit deꝰ ab oībus oꝑibꝰ ſuis: vt diuina ait ſcriptura. nō ſimpl̓r hoc iuſſit: ſꝫ ꝓpter quaſdā a ſpiritualibꝰ ⁊ ſpectabilibꝰ viris ī tellectas cās. Prima quidē. vt qui ẜuus cu ſtodiret̉ ⁊ ſubiugale ſabbato: vt ſcriptum eſt requieſcāt: ꝗa vir iuſtꝰ miſeret̉ aīarum iumētoꝝ ſuoꝝ. Scd̓a aūt cā eſt: vt vacator agentes ab amplexū qui eſt circa maͣlia ad deū ꝯgregent̉ in pſalmis. ⁊ hymnis ⁊ cā ticis ſpūalibus ⁊ meditationibꝰ diuinaꝝ ſcripturaꝝ. vniuerſū ſeptimū diē ꝯſumen tes: ⁊ iō reꝗeſcentes. Si āt obiciat̉: ꝙ ſi obẜuantia dieꝝ vacatīonis moralis eſt. gͦ īmutabilit̓ ⁊ ſꝑ ẜuanda eſt. dd̓ ꝙ nō ſeꝗt Na obẜuantia diei pōt dici indetermīate ⁊ ẜᵐ hͦ ē morale naͣe. Naꝫ dictamē eſt legis nalis ꝙ aliquo tꝑe vacandū ſit deo rōnali creature viuēti in tꝑe. ⁊ hoc mō eſt īmuta bile. Alio mō obẜuātia pōt dici: obẜuantia tꝑis determinati: ⁊ illud eſt morale diſci pline. ⁊ hoc ē morale determinatū ex addi ta diuina interp̄tatōe. Nam cū ẜᵐ oē tꝑs debeamus nos d̓o qualꝫ ꝑte tꝑis dēmꝰ nos deo ⁊ vacare deo. Cū aūt ꝓpter tꝑales ⁊ corꝑales neceſſitates nō poſſumus vacare deo qualꝫ ꝑte tꝑis. erit aliqn̄ vacandū: qn̄ aūt illud eſſe deat: nō erit homīs determi nare ſed dei deterīata eſt. gͦ ex cā miſtica ſeptima dies vt dictū eſt. Conſequenter que rit̉ de circūſtantiis hꝰ p̄cepti: que reducūt̉ ad quatuor. Prima eſt: ꝗa hoc p̄cepto addi tur verbū recordatioins ſeu memorie. vt dicit Demēto. Scd̓o ꝗa taxat̉ tꝑs d̓termi natū dies ſeptima. Tertia quia ꝓ rōe mo uēte ponit̉ vacatio diuina. Un̄ dr̄. Sex di ebus deꝰ fecit: ſeptimo reꝗeuit. Quarta eſt ꝗa ꝓ rōne finali ponit̉ quies ſubditoꝝ ho minū ⁊ aīaliuꝫ. Un̄ dr̄. vt reꝗeſcat ẜuus ⁊ ancilla bos ⁊cͣ. Querit̉ igit̉ qͣre in alijs p̄ceptis noͣ ponit̉ verbū recordationis ⁊ memorie: vt diceret̉ Memēto vt non aſſu mes nomē dei tui inuanū. Si dicat̉ ꝙ ideo dr̄ memēto: ꝗa obẜuatio ſabbati ante legē fuerit inſtituta. ẜᵐ ꝙ dr̄. 16º. Exod. Reꝗes ſabbati ſanctificata ē dn̄o. qd̓ dictū ē ate legē. Itē in Auc. 6º factū eſt in ſabbato ſcd̓o ⁊ pͥmo. ⁊ dic̄ ibi glo. ſcd̓o primū poteſt dici: vt vnū idēqꝫ noui teſtī ſabbatum ſit ⁊ ſcd̓m: ꝗa poſt legale a nobis obẜuat̉ ⁊ pͥ mū ꝗa ante edicta legis a iuſtis obẜuabat̉ antiquis. Quia ergo ante legē erat inſtitu tū ⁊ obẜuatum. iō dr̄ memēto. Conͣ. Cuꝫ alia p̄cepta euidentiꝰ ſcripta ſint in corde hōis: ⁊ etiam inobẜuata an̄ legē a patribꝰ ſcīs qͣꝫ p̄cepta ſabbati magis debuit dici ī alijs p̄ceptis memēto ꝙͣ in iſto. Item Io dam. Qn lex nō erat ſcripta: nec ſabbatū ꝯſecratū erat. qn̄ aūt a deo inſpirata ſcri ptura ꝑ Moyſen data eſt ꝯſecratum a deo ſabbatū. Rone gͦ inſtitutionis pͥoris nō po terit dici ad illud p̄ceptū memēto. So. p̄ceptū de ſabbato ẜm qd̓ erat morale naͣe. ſꝑ fuit in lege naͣli īplicitū. ⁊ poſtmodū in lege ſcripta explicitū. Scd̓m ꝟo ꝙ erat mo rale diſcipline: vt in det̓minatione diei q̄ vacaret̉ d̓o. an̄ legē fuit inſpiratum vt ho neſtū: ⁊ dignū fieri. ſꝫ in lege inſpiratū vt p̄ceptū: ⁊ d̓bitū fieri. Quia gͦ an̄ legē erat obẜnātia ſabbati apud prēs ẜᵐ det̓mīator diſcipline ⁊ inſpirationis diuine vt eſſet vacatio tali die. Iō ad iſtud p̄ceptū dicit̉ memēto: ⁊ nō ad alia. Ad alia.n. dictat naͣ oīno: ⁊ ſi deficiat diſciplina. ad iſtd̓ ꝟo ꝯcurrit ⁊ dictamē naͣe gn̓ale: ⁊ d̓termīatō diſcipline. ⁊ ꝑ hoc rn̄det̉ ad pͥmum. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ Io. damꝰ ſignant̉ dicit ꝙ an̄ lege nō erat ꝯſecratū. quia ⁊ ſi ante legē eēt in ſpirata obẜuantia ẜᵐ rōꝫ honeſti. hoc ē di gnū fieri: nō tn̄ ẜᵐ rōꝫ p̄cepti. hͦ eſt debit ī fieri. ſꝫ hoc moͣ ꝓponit̉ in lege. ⁊ iō dr̄ cōſe cratū ī lege a dn̄o.i. a dn̄o p̄ceptū ẜuari vt ſcm̄. ⁊ hoc īſinuat verbū memēto vt diem ſabbati ſanctifices. Itē queritur de cāda circūſtātia q̄ eſt in taxatione tꝑis alicuius d̓t̓minati diuine vacationi. Querit̉ gͦ an d̓buerit taxari. Nam cū creatura rōalis ſe dēat ſꝑ d̓o. obnoxia ē vacationi ẜm oē tꝑs Ergo nō debuit ꝑs aliqua tꝑis ad hoc de t̓minari. Itē ſi dicat̉ ſic̄ dicit Io. damꝰ ꝙ hoc fuit ꝓpt̓ iudeoꝝ imꝑfectione: qui no omnē vitā d̓o ꝯſecrabāt: nec amore domi natori vt patri ẜuiebāt: ſꝫ vt ẜui indeuoti paruā ⁊ minimā ꝑticulā ſue vite d̓o tribu ebāt. O br̄ gͦ ẜᵐ hoc Seruiētibꝰ ex amore ꝗ oēꝫ vitā d̓o ꝯſecrāt xp̄ianis nō ē taxand̓ tꝑs vacationis. gͦ nec dies octaua ſeu dies domīca eēt taxāda pluſqͣꝫ alia dies. Itē Io. damꝰ. Obẜuatō ſabbati.i. ſeptime diei excogitata ē ꝑuulis: ⁊ ſub elemētis mundi ẜuis effectis. ⁊ ſequit̉. ꝗa gͦ nō ſumus ẜui. ſꝫ filii: nō ſub lege. ſꝫ ſub gratia. nō ſumus ad huc ꝑticularit̓ domino ẜuiētes in timore. ſꝫ oē tꝑs ei offerre dēmus. Nō igit̉ dies aliqͣ xp̄ianis dēbit d̓t̓minari. Con. Impoſſibi lis ē vacatio ẜᵐ oē tꝑs ad d̓um. ꝗa corpus qd̓ corrūpit̉ aggrauat aīam. ⁊ īnumerabi les ſunt corꝑis ⁊ tꝑis neceſſitates. erit igi tur neceſſariū tꝑs aliqd̓ determinari va cationis ad deū. Itē cū actꝰ noſtri ſint ī tꝑe. Quare in alijs actibꝰ qui p̄cipiunt̉ nō ponit̉ determinatio tꝑis: vt in adoratione que ꝑtinꝫ ad pͥmū mandatū pͥme tabule: ⁊ in honore parentū: qd̓ eſt pͥmū mandatum ſcd̓e tabule. Itē cuꝫ gn̓ales circūſtantie actuū ſint tꝑs ⁊ locꝰ ⁊ vtrūqꝫ d̓terminet̉ cultui ⁊ v̓ acationi ẜᵐ legē. Nā de loco dr̄ Deūt. 12º. Uenies ad locū quē elegit domiꝰ ⁊ offeres oblationes tuas. De tꝑe dr̄ ſerua diē ſabbati. Querit̉ qͣre in decalogo in pre cepto vacationis ad deū determinat̉ tꝑs ⁊ nō locus. So. vacatio que eſt ad deuꝫ ītelligit̉ duobus modis: in hītu: ⁊ in actu. In habitu nō recipit taxationē tꝑis: ꝙͣᵐ ad ẜuientes d̓o ex caritate. Ille enī qui eſt in caritate in habitu totū tꝑs vite ſue d̓o oſ fert. tn̄ qͣꝫtuꝫ ad ẜuientes ex timore pene redimūt tꝑs in ẜuiendo. ꝗa tꝑs ẜuitii ē eiſ ſicut coactu taxat̉ tꝑs. Et hoc vult dicere Io. damꝰ. quātū ad carnales de iudeis qui ẜuiebāt ex timore. In actu ꝟo vacatio reci pit taxationē tꝑis: ꝗa n̄ eſt poſſibile degen tibꝰ in vita mortali ſꝑ vacare. inde eſt ꝙ ſpiritualibꝰ de iudeis determinabit̉ diea ſeptima. ſicut xp̄ianis dies octaua in quo ſic dic̄ Io. damꝰ. Ab āplexū ꝗ eſt circa ma terialia ad deū ꝯgregent̉ ī pſalmis ⁊ hym nis ⁊ cāticis ſpiritualibꝰ ⁊ meditationibꝰ ſcripturaꝝ. Et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad pͥmo obie cta. Ad illud ꝟo ꝙ querit̉ qͣre non eſt ta axtū vel aſſignatu tꝑs in p̄cepto adoroniſ ⁊ in p̄cepto honoris parentū. ſicut hic dd̓ ꝙ ad vacationē neceſſariū eſt tꝑs deterīa tū in quo ceſſet̉ a corꝑali ⁊ ẜuili oꝑe. nō eī ſeſe ꝯpatiunt̉ oꝑari talia ⁊ vacari d̓o. ſꝫ ad ad adoratiōꝫ nō eſt neceſſe: nec ad honoreꝫ parentū. Cū enī adoratio pͥncipal̓r ꝯſiſtat in latria mētis: ꝯcurrente deuotione fid̓i ſpei. ⁊ caritatis. bn̄ ꝯpatit̉ ſecū opꝰ corꝑale Sil̓r honor parētū. ideo ceſſando ab oꝑe ⁊ oꝑando poſſumus ꝑentes honorare. ⁊ id̓o no fuit taxandū tꝑs in iſtis. ſicut ī p̄cepto de ſabbato. Ad vltimū dd̓. ꝙ locꝰ nō dꝫ taxari vacationi. Locus enī eſt mēſura cor ꝑalis. vacatio ꝟo ſpiritualis. Tꝑs ꝟo mēſu ra eſt ſpiritualiū motuū ſuccedētiū. tꝑs gͦ erat taxandū. eo ꝙ nō oī tꝑe vacari pote rat. nō aūt locus: eo ꝙ in quolꝫ loco vacari dꝫ ⁊ pōt. Item queritur de qꝫ circūſtātia p̄cepti que ponit̉ ꝓ rōe. Sex di ebꝰ fec̄ deꝰ celū ⁊ terra ⁊ in ſeptīa reꝗeuit cū moueri ⁊ quieſcere ſint nata fieri circa idē. ſi in deo nō eſt acciꝑe moueri aliquo mo. gͦ nec quieſcere. Itē ſi dicat̉ ꝙ reꝗt ſcere ſumit̉ īpropͥe ꝓceſſatiōe ab oī oꝑe. Con. Io. 5º. Pater meꝰ vſqꝫ mō oꝑatur: ⁊ ego oꝑor. gͦ ſeptima die ab oꝑatione nō ceſ ſauit. Si ꝟo diſtīguat̉ opꝰ diuinū: ꝗa ē opꝰ pͥme ꝯditionis. cū naͣe reꝝ ſūt ꝯdite. ⁊ qͣꝫª ad hec oꝑa dr̄ requieſcere pꝰ oꝑa ſex dieꝝ Un̄ ẜᵐ Ledā ⁊ Augu. exponit̉ reꝗeuit. i. nouā creaturā face̓ ceſſauit. Itē ē opus gatōis ſeu ꝓductionis quo naͣe inſite rebꝰ ꝑducūt ſil̓ia ex ſil̓ibꝰ: vel in ſpē: vt ho ex hoīe: plāta ex plāta. vel in gne vt ex car ne ꝟmes. ⁊ qͣꝫtū ad iſta oꝑa oꝑat̉. Conͣ hͦ obr̄ de aīabꝰ quē tota diē creant̉: nō enim ꝑducunt̉ ex maͣ: nec de naͣ aliqua ſic̄ mēti ti ſunt heretici. ℟ cū creant̉ aīe noua creatura creat̉. in numero nō in genere vl̓ ſpē. Cum enī creabat̉ aīa Ade. gͦ ⁊ ſpēs aīe creabat̉. ⁊ iō nō repugnat ei qd̓ dr̄ requi euit. ſꝫ nō nouiter creat aīas: quia illud no exponit̉ reꝗeuit.i. nouas ſpēs face̓ ceſſauit Qūo aūt intelligant̉ requieſce̓. Noͣ multi plict̓ ẜᵐ ſnīas Bede ⁊ Aug. in glo. ſuꝑ ge ne. que colligūt̉ hac diuiſionē. cū enī dicit̉ deū qui euiſce̓ pōt ītelligi ꝑ negatioēꝫ vel ppoſitionē. Si ꝑ negatione duobꝰ modis Unoº vt ſit abnegatio ex ꝑte creature. vt ſit ſenſus. requieuit. ꝗa poſtea nihil nouuꝫ fecit in ſpē ẜᵐ Aug. Alio mō vt ſit abnega tio ex parte creatoris. ⁊ tūc ſic exponit̉ ẜª Beda reꝗeuit. i oꝑbꝰ nō īdiguit: vt ī eis reꝗeſceret ſꝫ ī ſe ip̄o ꝗetꝰ fuit. Itē ꝑ potē tiaꝫ duobꝰ modis. Uno mō vt ꝑ hͦ ꝙ dicit̉ reꝗeſce̓ ponat̉ actio. Alio mō vt ponat̉ ſi gnificatio. ſi pōat̉ actio ītelligit̉ ꝑ cauſaꝫ Un̄ ſcd̓ꝫ Angꝰ. reꝗeſce̓ dei ē rōnali creatu re in ſe regem p̄ſtare vt illic deſiderio fe ramur. qͦ reꝗeſcamꝰ. Sic̄ eī facere dicit̉ cuꝫ ip̄o ī nobis oꝑāte facimꝰ ⁊ cognoſce̓ cū con gnoſimꝰ: ſic reꝗeſce̓ cū eiꝰ munere ꝗeſcimꝰ Si ꝟo ponat̉ ſignificatio ītelligit̉ duo bꝰ mōīs. Uno mō anagogice. reꝗeuit die ſeptimo.i. ſignificauit ꝙ pꝰ bōa oꝑa ī pn̄ti dabit reꝗem in futuro. Alio mō allegorice reꝗeuit ꝗa diē quo xp̄s poſt morteꝫ quietu rꝰ erat ī ſepulcro p̄figurare voluit. Poſt modum queri tur de qͣrta circūſtātia q̄ ponit̉ ꝓ rōe illiꝰ p̄cepti vt reꝗeſcat ẜuus ⁊ ancilla ⁊ bos ⁊cͣ Nā cū p̄ceptū dei legis ſolum reſpiciat rationalē creat̉aꝫ: nō videt̉ ꝯueniens vt ī p̄cepto vacationis ⁊ ꝗetis fiet mentio de ꝗete creature irrōnalis Itē pͥª ad Cor. 9. Nuꝗd d̓ bobꝰ cura ē deo: vult dicere apl̓s ꝙ illud legis: nō alligabis os bouis. nō in telligit̉ de boue ad lr̄aꝫ: ꝗ eſt animal irrō nale. Unde ſic arguit. Nuquid de bobꝰ cu ra eſt deo. aut ꝓpter nos vtiqꝫ hͦ dic̄ ⁊ pꝰ Na ꝓpter nos ſcripta ſūt. hoc gͦ qd̓ dr̄ hic in iſto p̄cepto de quietē bouis: eadē rōne n̄ dꝫ accipi ad lr̄am. ſed in figura. erit igit̉ figurale. Incōueniēter gͦ ponit̉ in deterīa tione p̄cepti moral̓. So. dd̓. ꝙ hec deterīa tio al̓r ponit̉ in p̄cepto d̓ ſabbato. Exo. 20. ⁊ Deūt. 5º. ⁊ al̓r Exo. 23º. In moralibꝰ enim p̄ceptis hec deterīatio ponit̉ moral̓r. Un̄ ſicut dr̄ Exo. 20. Nō faciēs oē opꝰ tu ⁊ fili tuus ⁊ ẜuus iumētū tuū: ⁊ aduena. in quo interdicit̉ opꝰ īpediens vacationē quo ad deū. Nā in pͥmo interdicit̉ quo ad ſe. per aliū ꝟo interdicit̉ duobꝰ moīs. Nā ꝯtīgit oꝑari mīſterio rōnalis hoīs: ⁊ mīſterio in rōnalis iumēti: ⁊ vtrūqꝫ morale. ⁊ inqͣꝫtuꝫ ſ. reducit̉ ad vacationē q̄ eſt ad deū. In p̄ ceptis ꝟo figuralibꝰ ponit figural̓r. Und̓ 23º. Exo. dr̄. Septima die ceſſabis vt reꝗe cat bos tuus ⁊ aſinꝰ: ⁊ ẜuus tuus. ⁊ vult dicere damꝰ. ꝙ ꝑ boue ſignificet̉ ira. ꝑ aſi nuꝫ ꝯcupīa. ꝑ ẜuum appetitꝰ ſenſualis. vn̄ ſic̄ ip̄e dicit in hoc ſignificat̉. ꝙ irā ⁊ con cupi ſcentiā a pcc̄o quieſce̓ faciamus: niſi deo vacemus. Einde queritur de obẜuautia ſabbati. Et q̄rūt̉ duo. Primo de obẜuātia ſabbati tēpore legis. Scd̓o an dēat obẜuari tꝑe gratie Quantum ad primū querit̉ ẜᵐ lr̄am. qͣꝫtum ad ꝗd ītelligatur vacatio ſabbati: ⁊ d̓terminat̉ in lege ſic Oē opꝰ ẜuile nō facietis in ea. Sꝫ q̄ritur quid dicat̉ opꝰ ẜuile. ad qd̓ ſic Mat. i. Sab batis ingreſſus ſynagogā. Glo. docet nos veꝝ ſabbatū: vt ab oī oꝑe ẜuili.i. ab oībus vituis vel illicitis abſtinere ſtudeamus. gͦ opus ẜuile dr̄ pccm̄. Itē in. 13º. Luc. Sex dies ſt̓ ⁊cͣ. Glo. lex ī ſabbato n̄ hoīeꝫ curare ſꝫ ẜuilia oꝑa face̓.i. peccatis grauari ꝓhibet ergo in p̄cepto de ſabbato ſolū ꝓhibet̉ va catio ab oꝑe malo. Itē Mat. 3º. Si lꝫ ſab batis ⁊cͣ. Glo. arguit ꝙ p̄cepta praua īterp̄ tatione violant eſtimātes in ſabbato a bo no oꝑe feriandū. cū lex dicat oē opus ẜuile nō facietis in ea..i. peccatū. Con. Exo. 34 Sex diebꝰ oꝑaberis. in die ſeptīo ceſſabis arare ⁊ metere. Ergo erat ab oībus oꝑibꝰ hiꝰ vacandū. nō gͦ ſolū a pcc̄o. Itē Exod. 16º. Requiēs ſabbati ſanctificata eſt dn̄o cras quodcūqꝫ oꝑandū eſt facite: ⁊ que co quēdā ſūt coquite. gͦ in ſabbato nō licebat coque̓ cibos. Itē Io. 19º. Propt̓ ꝑaſceuen iudeoꝝ. Glo. accelerata ē ſepultura ne ad ueſꝑaſcet. qn̄ nihil tale face̓ licebat. Itē Nume. 15º dr̄. Ꝙ ille qui colligebat ligna in die ſabbati lapidatꝰ eſt. Ex hoc gͦ relin quit̉ ꝙ in p̄cepto de ſabbato interdicebat̉ opus ncc̄itatis corꝑalis. ẜuile igit̉ opus di cet̉ opꝰ relatū ad corpꝰ: ⁊ nō ſolum p̄ccm̄. Itē Math. 24º. Orate ne fiat fuga vr̄a hyeme vl̓ ſabbato. Glo. in altero ꝓhibꝫ du ritia frigoris. In altero tn̄ſgreſſio legis ſi fugere velint. gͦ nō erat licitū itinerare in ſabbato. Sꝫ conͣ hoc obr̄. Nā ſic̄ dicit Io. dam. Oīs iſrael circūcidet̉ in ſabbato: ⁊ ſa cerdotes ⁊ leuite in tabernaculi opibꝰ con tamināt vel ſoluant ſabbatū: ⁊ inculpabi les ſūt. Itē Helias nō ſolū ꝑ ieiuniuꝫ. ſꝫ etiā ꝑ ītineratōeꝫ qͣdraginta dieꝝ ī ſabba tis ſe ip̄m affligēs ſoluit ſabbatū. ⁊ nō eſt iratus ei qui legē dedit: ſꝫ in oreb ſe ip̄m ei mani ſeſtauit. 3. Reg. 19º. Ex quo relinquit̉ ꝙ ītinerare in ſabbato nō erat illicitū. Itē Damꝰ Oīs iſrael ſeptē diebꝰ archaꝫ dn̄i circūferentes in circuitu Iericotinos muros ſb̓uerterūt: in quibꝰ oīo fuit ſabba tu. Iteꝫ ſi dicat̉ ꝙ iſte corꝑales actiones facte ſūt auctoritate diuina. Et ideo licite al̓s aūt nō eſſēt licite. ſicut de ſpoliatione egyptioꝝ. Con. Math. 12º. Oppoebat do minꝰ iudeis. Quis ex vobis hn̄s vnā oueꝫ ⁊ ceciderit die ſabbati in foueā nōne tene bit ⁊ leuabit eā. pꝰ ꝯcludit. ita lꝫ ſabbatis bn̄facere. Et ꝯſtat ꝙ leuare ouē de fouea. nō eſt diuina auctoritate: ⁊ eſt corꝑal̓ actꝰ Seruile igit̉ opꝰ qd̓ ꝓhibet̉ fieri in ſabba to nō eſt corꝑalis actꝰ Itē in Luc. 13. Nō ne vnuſquiſqꝫ vr̄m ſoluit bouē ⁊ aſinū: ⁊ ducit adaquare. Prete̓a querit̉ quātum ad ꝗd dicat̉ opus ẜuile vtꝝ dicat̉ ſolū opꝰ quod eſt pccm̄: aut opꝰ corꝑale. Itē vtꝫ opꝰ ẜuile dicat genus actꝰ: aut circūſtātiā actꝰ. Nā ſi diceret̉ genꝰ actꝰ.ſ. actꝰ corꝑalis Inconͣriū eſt: ꝗa actꝰ corꝑalis aliquis licite poterat fieri in ſabbato exigentē ncc̄itate ſic̄ ſupͣ ꝓbatū eſt. Dicet̉ gͦ opꝰ ẜuile ꝓpt̓ cir cūſtantiā actꝰ. Si hͦ dicat̉ inconriū eſt quia ſicut pꝫ ex p̄cedentibꝰ in ſabbato pro hibebant̉ gn̓a oꝑum. vt arare mēte̓ cibos coquere ⁊ hiꝰ. Sol̓o dd̓. ꝙ opus ẜuile dr̄ duobꝰ modis: moralit̓ peccatuꝫ. Un̄ glo. 13º Luc. Lex in ſabbato ẜuilia oꝑa facere.i. pec catis grauari ꝓhibet. ⁊ in Math. 3º. ſi licet ſabbatis. Glo. opꝰ ſeruile peccatū. Lr̄aliter oīs actꝰ īpediens vacationē que eſt ad deū tꝑe quo vacandū eſt. ⁊ hoc mō intelligit̉ ad lr̄am. De opꝰ ẜuile nō facietis in eo. hͦ ē nō īplicabitis vos actibꝰ quibꝰ īpedit̉ va catio ad deū. ⁊ determinauit lex quoſdam actꝰ: vt arare ⁊ metere ⁊ alios qui deī ſūt. Un̄ in Luc. 13º. Sex dies ſūt in quibꝰ oportꝫ oꝑari ⁊cͣ. Glo. Moyſes ſabbato a ẜuili opere ⁊ noxia actione feriandū p̄cepit. p̄figurās tꝑs in quo nr̄a ſecularia oꝑa: non ꝟo religi oſa..i. laudandi deū ceſſabūt. Ex quo relīꝗt̉ ꝙ ſecularia oꝑa dicit ẜuilia: ⁊ ꝑ hoc pꝫ rn̄ ſio ad obiecta: ꝗbꝰ videbat̉ ꝯcludi: ꝙ op ẜuile intelligeret̉ ſolū peccatū. Ad alia ꝟo quibꝰ videt̉ ꝙ oīs corꝑalis actꝰ dicatur opus ẜuile ordinatū ad corpꝰ. dd̓. ꝙ corꝑal actus aūt īpedit libertatē ſpūs: cū vacādū eſt d̓o: quēadmodū ſunt mechanica oꝑa: ⁊ arare ⁊ hiꝰ. Aut nō īpedit: quēadmodū eſt loqui. moderatus inceſſus: ⁊ hiꝰ. talis actuſ no dicebat̉ ẜuilis in lege. primus aūt actuſ dicebat̉ ẜuilis. Et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad ſecūdo obiecta. Ad vltimo ꝟo obiecta quibꝰ vi debat̉ oſtendi ꝙ corꝑales actꝰ boni nō eēnt ẜuiles. Diſtinguēdū ꝙ corꝑales actꝰ qui di cūt̉ in lege ẜuiles eo ꝙ ꝓhibēt vacatione ad deū. aut fiebāt cogente neceſſitate: aut exigēte vtilitate: aut nec ſic nec ſic. ſꝫ ſola volūtate. Si cogēte neceſſitate nō reputa bat̉ actꝰ ille ẜuilis: ꝙͣuis ex ſuo gn̓e ẜuil̓ eēt ⁊ hoc eſt vn̄ erat licitū. ⁊ hoc eſt qd̓ dr̄ 2º. Math̓. Sabbatū ꝓpter hōieꝫ factū eſt. Alo ſabbatū cuſtodiri p̄ceptū eſt. vt ſi ncc̄itas fuerit nō ſit reꝰ qui violauerit. Machabei ſabbato pugnāt qd̓ nō eſt licitū in lege. ne ceſſitas tn̄ licitū facit. ſic ⁊ hodie in ieiuni is: ſi quis ieiuniū fregerit: neceſſitate non tenet̉ reꝰ. Itē ſi exigente vtilitate non dr̄ ꝑ interp̄tationē actꝰ ẜuilis. Un̄ ī Mat. 2º. ſuꝑ illud. Sabbatū ꝓpter hoīeꝫ ītelligit Iō pͥma ſalus hoīs cuſtodia ſabbati put ho mīs vtilitas exigit ſupple dꝫ ẜuari. Unde ibi dicit glo. ꝙ ſabbato circūcidi nō eſt pro hibitū: ꝗa neceſſariū ⁊ etiā vtile ſaluti. Si ꝟo ſit actꝰ vt dictū eſt īpediens libertateꝫ ſpūs vacādi d̓o: nō exigente vtilitate: nec cogēte neceſſitate ẜᵐ legē reputabat̉ ẜuil̓ ⁊ illicitꝰ in die ſabbati. ⁊ ꝑ hͦ ſoluūt̉ obie cta. Tn̄ nō ad hanc diſtinctōꝫ circa actꝰ qui ſunt ex gn̓e fuiles. ſꝫ tn̄ ſunt neceſſarit ⁊ vtiles. Nam aūt ſic erat ꝙ poterāt tales actꝰ ante vel poſt diē ſabbati fieri: ſine de trimēto vtilitatis vel ꝑiculo neceſſitatis ſicut erat coquere cibaria: ligna colligere: ⁊ biꝰ. Aut n̄ poterāt fieri an̄ vl̓ dimitti vſqꝫ poſt ſine dāno ſicut pugna irruētibꝰ hoſti bus: vel extractio ouis d̓ fouea. Si pͥmo mo tales actꝰ reputabant̉ ẜuiles. ſcd̓o non di ſpēſante in hoc neceſſitate: vel vtilitate. Itē iuxͣ hoc quere̓t aliꝗs an obẜuantia ſabbati magis eēt in p̄cepto ꝙͣ ceteri actꝰ qui in alijs p̄ceptis d̓calogi iubēt̉: vel ꝓhi bēt̉. Ad qd̓ arguit̉ Iero. Quis dubitat ſceleratiꝰ eē ꝯmiſſū qd̓ grauiꝰ eſt punitum ſed p̄uaricatio ſabbati. grauiꝰ puniebatur qꝫ piuriū vel furtū. gͦ grauius erat peccatū gͦ magis obligabat p̄ceptuꝫ de ſabbato Ꝙ grauius puniret̉ tnſgreſſio ſabbati pꝫ: ꝗa puniebat̉ mortē corꝑali: ſic̄ patet Que.15. de illo qͥ colligebat ligna ī ſabbato: nō aūt furtū vl̓ ꝑiuriū. Contͣ. Preceptū de ſab bato recipiebat diſpenſatiōꝫ ꝑ euidētē ne ceſſitatē. Alia non ſic̄ ꝑiuriū. gͦ minꝰ erat obligatoriū. Sol̓o. Sic̄ actiones legales erant ī figura ſil̓r ⁊ pene. Un̄ notādū ꝙ ī lege augmentū penaꝝ erat ⁊ magnitudo Aln̄ ratione maioris reatꝰ qͣꝫtū ad lr̄aꝫ: vt de īterficiēdo ydolatria Aln̄ aūt rōe ma ioris reatꝰ qͣntū ad figurā qūo punita ē pre uaricatio ſabbati. Un̄ Nūe. 15º. d̓ illo qui la pidatꝰ ē dic̄ glo. calūniāt̉ impii ꝙ taꝫ atro cit̉ trucidet̉ ꝗ colligebat ligna ī ſabbato: ſꝫ oīa ī figura ꝯtīgebat illis: ꝗ eī diē ſabbati violare auſꝰ ē dū ligna collige̓t ⁊ ideo puni tꝰ ē Signauit eū ꝗ hodie in xp̄o ſignatꝰ in uenit̉ agere carnale opꝰ: ꝗ ſi fue̓it dep̄hen ſus lapidabit̉ ⁊ occidet̉: ꝗa a ſpūalibus iu dicat̉. Alit̓ ꝟo reſpōdet̉ ſupra q̄ſtiōe de ꝯti nentia legis. cº. vtꝝ ꝗcquid ꝯtinet̉ ī lege ſit iuſtum. Deinde queritur ꝑe gratie eēt ſabbatū obẜuādū. qd̓ vr̄ Exo 16. Reꝗes ſabbati ē ſāctificata dn̄o. intelli git vt illi ſoli vacētis. ſi gͦ ſcd̓m legem ele cta ē dies vacationis ſoli deo ⁊ ꝯcordat ra tioni bn̄ ordīate. gͦ non erit mutāda. Si dicat̉ ꝙ dies illa eligebat̉ rōe figure quia figurabat futuꝝ. ſil̓r dies dominica eligit̉ ad figurādū futuꝝ. ſi gͦ tꝑe gratie nō ſunt ẜuande figure qͣ rōne nō ẜuat̉ ſabbatū: nō vuabit̉ dnīca: ſꝫ hͦ eſt incōueniens. Item fabbatū figurat illud qd̓ ſꝑ eſt faciendum .ſ. ceſſare a peccato ſꝫ tale figurale nō eua cuat̉ tēpore gratie quēadmodū nec thuri ficatio: que ſignat deuotionē. gͦ ſabbatum erit ſeruandū. Conͣ. 12º Math̓. legit̉. Ꝙ ſaluator ſoluit ſabbatū vbi dicit. Nōne le giſtis ⁊cͣ. Glo. in hoc fcō nihil allud inſtrui mur niſi vt ſabbatū nō ad lr̄aꝫ: ẜ ſpūaliter obẜuemus. Itē Exo. 35º. Septīa dies erit ſabbatū.i. requiēs. Glo. alia p̄cepta in nouo teſto obẜuanda ad lrām nō dubitamꝰ. Illd̓ aut de ſabbato velatū ⁊ in mīſterio poſt tū fuit. vt hodie a nobis nō obẜuet̉: ſꝫ ſoluꝫ ſignatū intueamur. Itē ad hoc eſt rate Ueniēte ꝟitate dꝫ ceſſare figura. ſꝫ ſpecia liter ſabbatū erit figura ꝗetis aīaꝝ ꝑ rece ptionē pͥme ſtole ⁊ beata fruitiōe. ſꝫ hoc per mortē xp̄i collata eſt. gͦ n̄ erit aliquo modo ẜuādꝰ dies ſabbati pꝰ xp̄i mortē. vn̄ Augꝰ lī 2º con fauſtū. cū queris qͣre ſabbati ocium nō obẜuet xp̄ianus. ℟ ꝗa ꝙ ea figura fi gurat̉ iā xp̄s īpleuit qd̓ ꝯcedendū eſt. Tn̄ diſtingnēdū ꝙ obẜuatio ſabbati pōt intel ligi duobus modis: vt dictū eſt pͥus. vnoº īdeterīate: vt dicat̉ dies ſabbati dies reꝗ ei ſeu vacationis ad deum. ⁊ hoc mō dies dominica pōt dici dies ſabbati: ⁊ quelibet dies inſtituta ad diuinā vacatione. vn̄ ⁊ 5º. Deū. eſt interp̄tatio talis. ſabbatū eſt. i. requies dn̄i dei tui. Un̄ dicebat̉ dies ſab bati dies requiei dn̄i. ⁊ hoc mō ſꝑ ſeruatur etiā tꝑe gratie. Alio mō dr̄ dies ſabbati d̓ terīata dies.ſ. ſeptima. Exo. 35º. Sex diebuſ facietꝭ opꝰ: ſeptima dies erit ſabbatū: ⁊ hͦ mō qͣꝫuis eēt morale diſ cipline. erat tamē figurale. vnde figura īpleta tnͣſit: ⁊ ꝑ hoc pꝫ ſol̓o ad pͥmo obiectū. Ad ſcd̓m ꝙ ſab batū habuit figurā pͥncipalē: que figuraba tur futuꝝ. videlꝫ ꝗete aīaꝝ pꝰ morteꝫ xp̄i ⁊ hec erat pͥncipalis rō inſtitutionis ſabba ti. Itē huit figurā faciendi: videlꝫ ceſſa tionē a pccō que duobꝰ modis accipit̉. vel ẜm ꝑtē tꝑis ſicut accipiebat̉ a rudibꝰ ⁊ car nalibus iudeis: qui credebāt tūc tꝑis ſoluꝫ eē vacandū a pccō: aut ſꝑ accipit̉ ſic a xp̄i anis qui ſciūt ſe dēre oī tꝑe ab illicitꝭ abſti ne̓. iō ꝑticula tꝑis ad figurandū ceſſatiōeꝫ eligit̉ iudeis: xp̄ianis ꝟo nō. ſicut dic̄ Ioh̓ damꝰ. Iō ſabbatū inquātū eſt figura facie di nō eſt ẜuandū tꝑe gr̄e. Ad aliud ergo qd̓ obr̄ ꝙ ſabbatū figurat ꝙ ſꝑ faciēd̓ ē dd̓ ꝙ dupl̓r ītell̓r diuiſiꝫ.ſ. ꝙ figurat ceſſatiōꝫ a pcc̄ō que ſꝑ faciēda ē: vl̓ ꝯiūctī.i. figurat ceſſatōꝫ a pccō vt ſꝑ faciēda. ⁊ hͦ mō falſa ē. nō.n. ſigīficat ꝙ ſꝑ ſit abſtinēd̓: lꝫ ī ꝟita te ſꝑ ſit abſtinēdū. Ad illud ꝟo qd̓ obiē d̓ die dn̄ica dd̓. ꝙ n̄ īſtitutaⁱ ē ad ſignificā dū qd̓ futuꝝ ē. ſꝫ qd̓ iā p̄t̓itū ⁊ pn̄s ē. vid̓lꝫ reſurrectōꝫ dn̄i q̄ fcā eſt octauo die: ⁊ iam gl̓ia reẜgentꝭ p̄ſens ē in cel̓. vn̄ Inno. papa diē dnīcā ob venerabilē reẜrectōꝫ xp̄i non ſolū in paſca celebramꝰ. veꝝ ec ꝑ ſingulas ebdomodas ip̄iꝰ diei imaginē frequētamꝰ de ꝯſecratione di. 3ª. c. ſabbato ⁊cͣ. Ltimo queritur de obẜuātia dnīce. Et q̄rūt̉ duo Prīo an obẜuātia dnīce diei p̄cipiat̉ hͦ p̄ cepto. 2º a ꝗbꝰ oꝑibꝰ ſit ceſſād̓ ī die dnīca Ad Primi pcepto p̄cipiat̉ obe arguit̉. Nā cū in hͦ uātia tꝑis vacatōis ad deū. Dies āt dn̄īca ſit nobis deterīatū tꝑs vacatōis. gͦ p̄cipit̉ hͦ p̄cepto. Con. Sic̄ dic̄ Io. dam. hͦ p̄cepto p̄cipit̉ obẜuātia diei ſeptimi: ⁊ ſic̄ ip̄e dicit Sabbati obẜua exagitata ē ꝑuul̓: ⁊ ſb̓ ele mētis mūdi ẜuis. ⁊ ſb̓dit̉. Cū venit qd̓ ꝑfe ctū ē euacuatū eſt qd̓ ex ꝑte ē. lr̄a euacuata ē: corꝑalia ꝗeuerūt: ⁊ ẜuitutꝭ lex ꝯpleta eſt ⁊ lex libertatꝭ nob̓ donata ē. Ex qͦ vr̄ ꝙ ob ẜuātia ſeptīe diei ꝙͣuis ꝓ tꝑe legis eēt mo rale diſcipline: nulloº ꝑtineat ad obẜuātiā dnīce diei. Itē ad gal. 4º. rep̄hēdit apl̓s galatas dicēs. Qūo ꝯuētimī iteꝝ ad īfir̄ ⁊ egena elemēta: ꝗbus d̓nuo ẜuire vultꝭ. dies obẜuatis: ⁊ mēſes: ⁊ ānos. gͦ tꝑe gr̄e irrep̄ henſibil̓ ē obẜuātia diei. gͦ ⁊ diei dnīce. Itē Damꝰ. Nō adhuc ſb̓ lege: ſꝫ ſub gr̄a: nō ſumꝰ dn̄o ꝑticularit̓ ẜuiētes. ſed ome vite tꝑs ei offerre dēmus. gͦ nō eſt dies aliqͣ tꝑe gr̄e obẜuāda. Itē q̄rit̉ de hͦ qd̓ dic̄ dam Feſtū celebramꝰ ꝑſcm̄ tꝑe gr̄e hūane naͣe re gem aſſero vtiqꝫ refrectiōis diē. ſꝫ requies hūane naͣe: nō ē niſi ꝯpleta gn̓ali reẜrectiꝰ q̄ ē futura. Dies gͦ dnīca ē dies ſignificati ua futuri. ſi gͦ tꝑe gr̄e nō ſūt ẜuāde figure futuroꝝ. nō ē obẜuāda dies dnīca. Sol̓o ſic̄ pꝫ ex p̄cedētibꝰ hoc p̄cepto p̄cipit̉ tēp vacatōis aliqd̓. ⁊ ẜᵐ hͦ ē morale legis naͣe ⁊ hͦ ẜᵐ īdeterīatīōꝫ: ⁊ hͦ mō ẜᵐ ī d̓terīatōꝫ p̄cipit̉ dnīca dies tꝑe gr̄e. ⁊ ſeptīa tēpore legis: ẜᵐ ꝟo deterīatiōꝫ tꝑe legis p̄cipit̉ di es ſeptīa ex cā miſtica. ⁊ ſignificatiua fu turi. ſic̄ dictū ē: ⁊ ē morale diſciplīe. tꝑe ꝟo gr̄e p̄cipit̉ dies octaua ad deterīatōꝫ tꝑis vacationis. ſꝫ nō ex cā p̄ſignāte futuꝝ: ſꝫ ex cā rep̄ſentāte p̄teritū. Un Leo papa dic̄ ꝙ dies dnīca tātꝭ diuinaꝝ diſpēſationū mini ſteriis ē ꝯſecrata. vt ꝗcꝗd īſigne a dn̄o eſt ꝯſtitutū in t̓ris. in hꝰ diei dignitate ſit ge ſtū. In hac die mūdꝰ ſūpſit exordiū. in hac ꝑ reẜrectiōꝫ ⁊ mors īteritū ⁊ vita accepit pͥncipiū. Ad illud gͦ qd̓ obr̄ pͦ iā pꝫ rn̄ſio dies.n. dnīca nō ē feſtū īꝑfectu: īmo ꝑfectu ſic̄ dic̄ Io. damꝰ. ⁊ hͦ ꝗa ē rep̄ſentatiua ꝑfe cte ꝗetꝭ. cū enī ꝗes hoīs ſit in duobꝰ ex ꝑte aīe. ⁊ ex ꝑte corꝑis. in gloria aīe ⁊ glorifica tione corꝑis ſabbatū figurabat ꝗetē aīe fu turā. ⁊ iō cū futuꝝ ſcm̄ ē: pn̄s ceſſauit. Di es dnīca rep̄ſentat ꝑfectā gloriā aīe ⁊ car nis nō iā futurā: ſia p̄ſente in xp̄o: ꝗ iā eſt ī gl̓ia d̓i pr̄is: ẜᵐ hūanā naͣꝫ phi. 2º. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ apl̓s rep̄hendebat obẜuātiā diei. ſic̄ obẜuāt geneatici ad oꝑa īchoāda. vel illos ẜᵐ aliā expōꝫ ꝗ obẜuabāt legales obẜuatio nes tꝑe gr̄e iudayzātes vt diem ſabbati ⁊ alia feſta: q̄ erāt figure futuroꝝ. contͣ quo dic̄ ec̄ Gregꝰ de ꝯſecr. di. 3ª. Ꝙ ꝗdā die ſab bati aliꝗd oꝑari ꝓhibebāt: qͦs niſi antixp̄i p̄dicatores dixeri ꝗ veniēs diē ſabbatum atqꝫ diē dnīcū faciet cuſtodiri. ꝗa.n. mori ſe ⁊ reẜgē̓ ſe ſimulat: hr̄i ī veneratōe vult diē dnīcū: ꝗa ppl̓ꝫ iudayzare ꝯpellit vt ex teriorē legis ritū reuocet: ⁊ ſibi iudeorum ꝑfidiā ſb̓dat: coli vult ſabbatū. Ad 3ᵐ dd̓ ꝙ ſic̄ dcm̄ ē. In ſabbato ꝯcurrūt duo.ſ. va catio ⁊ ſignificatio. vacatio ad deū. ſigni ficatio moral̓ ceſſatōis a pccō. ꝙͣꝫtuꝫ ad v cationē erat rei eiꝰ q̄ nō poterat fieri ſꝑ ꝑi ncc̄itates multiplices hꝰ vite: q̄ diſtrahant ſpm̄ a vacatione q̄ ē in deū. ⁊ hͦ mō nec tꝑe legis: nec tꝑe gr̄e poſſuꝰ ſabbatizare. hͦ eſt d̓o vacare in actu ẜᵐ oē tꝑs: ſꝫ ſolū aln̄. ideo ncc̄e fuit ⁊ tꝑe legis ⁊ tꝑe gr̄e d̓terīare diē vacationis. qͣꝫᵐ ꝟo ad ſignificatōꝫ erat eiꝰ qd̓ ſꝑ dꝫ fie̓i.ſ. ceſſatōis a pcc̄o ⁊ ad ſignif catōꝫ reſpiciētꝭ. dic̄ damꝰ. Ꝙ tꝑe gr̄e totum d̓o offerre dēmꝰ. Ad vltiᵐ pꝫ rn̄º. Nā di es dnīca ē dies reꝗei hūane naͣe. nō ex hoc ꝙ futuꝝ ī gnͣali reẜrectiōe ſinguloꝝ. ſꝫ ex hͦ ꝙ iā p̄ceſſit ⁊ pn̄s ē in xp̄o. in qͦ reſidꝫ ex ēplar ⁊ cālitas gn̓al̓ reẜrectōis. ⁊ iā in xp̄o ſic̄ in capite glorificata reꝗeſcit hūana na Un̄ Io. damꝰ. Celebramꝰ reẜrectōis die ī qͣ dn̄s ih̓s vite pͥnceps ⁊ ſaluator: hos ꝗ ſpiri tual̓r deum colūt ī ꝑmiſſā he̓ditatē ītrodu xit ſupple iā ī ſpe. ⁊ ſeꝗt̉ ī qͣ ip̄e p̄curſor nr̄i ītrauit ⁊ reſurgēs a mortuis aꝑtis ei cele ſtibꝰ portis ī dextͣ pr̄is corꝑalit̓ ſedet̉: vbi ⁊ q̄ ſpūalē legē ẜuat ītroibunt. poſtmod̓ a ꝗbꝰ oꝑibus QueTIU ceſſādū ſit ī die dnīca ad qd̓ ītroducit̉ iſtud de ꝯſecra. diſ. 3. dibi dic ſāctꝰ Apollōiꝰ die dnīca nihil ali ud agēdū ē niſi deo vacā dū. nulla oꝑatio ī illa ſācta die agat̉: niſi tm̄ hymnis ⁊ pſal mis ⁊ cāticis ſpūalibꝰ dies illa tn̄ffigurat̉ Ex qͦ vr̄ ſeꝗ ꝙ nec ciboſ eme̓ nec coque̓ nec itīerae̓ liceat die dnīca. Itē ī temꝑe gr̄e nos tenemur ꝑfectiꝰ vacae̓ deo qͣꝫ tꝑe legis. Si gͦ tꝑe legis nō erat licitū coquere cibos ī die vacatiōis nec itīerae̓ ſic̄ ptꝫ ex ſupra dictis: non erit licitū tꝑe gr̄e face̓ hiꝰ die dnīca ⁊ de alijs oꝑibꝰ corꝑalibꝰ multo nagis idē arguit̉. Itē ſi dicat̉ ꝙ abſtīen dū ē ab oī oꝑe ẜuili: cū ẜuile opꝰ dicat̉ om̄e opꝰ qd̓ impedit libertatē ſpūs ad diuīaꝫ va catōꝫ: ⁊ talia ſūt hiꝰ oꝑa. itinerari. piſcari ⁊cͣ huiꝰ. gͦ nō lꝫ face̓ talia die dn̄īca. Itē q̄ri tur an ille ꝗ fornicat̉ die dnīco peccet cōtͣ duplex p̄ceptū. Nā cū opꝰ ẜuile maxime ſit peccatū ſic̄ ptꝫ ex dictis. peccat ꝯtͣ illud p̄ ceptū de obẜuātia dnīce: ⁊ iteꝝ peccat ꝯtͣ illd̓ nō mechaberis. gͦ peccat ꝯtͣ duo p̄cep ta. gͦ facit duo peccata. Cōtͣ vnꝰ ē actus gͣ vnū peccatū. Sol̓o. dd̓ᵐ. ꝙ die dnīca ceſſādū ē ab oꝑe ẜuili. opꝰ aūt ẜuile dr̄ du obus moīs. Uno mō peccatū dr̄ opus ẜuile Alio mō opꝰ ꝓhibēs vacatione ad deuꝫ: q̄ d̓t̓mīata ē ab eccleſia vice dei. Un̄ ⁊ ſi pec catū ſit dānabile omni tempore: tamē tūc maxime dānabile ē: cū fit tꝑe det̓mīato va cationi diuīe. opꝰ ꝟo ẜnile d̓termīat̉ ab ec cleſia. mechanica oꝑa agricult̉ a ⁊ ſecularia negotia: vt mercatū placitū. Un̄ ex ꝯcilio hr̄ oēs dies dnīcos a veſpera in veſperum oī veneratiōe decernimꝰ obẜuari: ⁊ ab oī il licito oꝑe abſtīere: ⁊ vt mercatū ī eis mīme fiat neqꝫ placitū: neqꝫ aliqͥs ad mortē vl̓ ad pena iudicet̉. nec ad ſacramēta niſi ꝓ pace vel alia neceſſitate p̄ſtēt̉ exͣuagātibꝰ. 2. cº d̓ feriis. Ad illud gͦ qd̓ pͥº obicit ꝙ ceſſā dū ē ab oī oꝑe ẜuili. ſeruile aūt det̓mīat̉ ſic̄ dictū ē. ⁊ qd̓ dr̄ ī auctoritate qd̓ nihil alid̓ ē agēdū niſi deo vacādū. Intelligēdū ē ni hil.ſ. qd̓ īpediat vacationē: ⁊ hͦ excepta in dulgētia ī caībꝰ neceſſitatis. Un̄ Gregoriꝰ 9º. dixit ꝙ diebꝰ feriatis licitū ē oꝑari qui gra videmiaꝝ vel meſſium ob neceſſitateſ hominū īdulgēt̉. maxīa aūt oꝑtet ꝙ ſit ne ceſſitas ad hͦ ꝙ īdulgētia det̉ ī dnīca ſitc piculū hoſtiū. vel cū al̓s nō poſſet differre quēadmodū ē de captōe alleciū ꝓ ꝗbꝰ Alex. .3. dic̄. Indulgemꝰ: vt diebꝰ dn̄icis ⁊ alijs feſtis liceat ꝑrochiāis vr̄is p̄t̓qͣꝫ ī maioribꝰ anni ſolēnitatibꝰ ſi allecia terre ſe īclīaue rīt eoꝝ captiōi īgruēte neceſſitate ītēde̓ ita ꝙ facta capt̉a eccleſiis circunpoſitis:⁊ xp̄i pauꝑibꝰ ꝯgruā faciāt portiōꝫ. Ad 2º dd̓ᵐ. ꝙ ī lege q̄daꝫ ceſſato erat figuralis: ⁊ illa tꝑe gr̄e nō ẜuat̉. Un̄ diſtīguēdū ꝙ ce ſatio a ẜuilibꝰ neceſſariis q̄ poterāt al̓s p̄ uēiri ī lege ẜuabat̉: nō ſolū rōe vacatōis p̄ ſētis: ſꝫ etiā rōe figuratōis ꝗetis et̓ne: que admodū coccio ciboꝝ ⁊ ītīeratō q̄ rōe ꝗetꝭ eterne ī qͣ iſta nō erāt īterdicebāt̉. ⁊ p̄ueni ebat̉ neceſſitas ī figura ꝙ debemꝰ h̓ p̄ue nire ꝑ merita ꝗetem eterna in qua non erit mereri ꝑ bona oꝑa: vt dic̄ glo. ſuꝑ illd̓. Exo 16. cras qd̓ coqued̓ ē coꝗte: ⁊ io tꝑe gratie ꝯcedūt̉ ne videamur ꝑ figuras iudaizare ī alijs ꝟo ꝯformis ē rō ceſſatiōis ab oꝑibus ẜuilibꝰ tꝑe legis ⁊ tēpore gre. Ad tertiū patet ſol̓o. Na opꝰ ẜuile īterdicit̉ ꝙ ꝓhibꝫ vacatōeꝫ debita ordīatā ab eccleſia cū di ſtīctōe q̄ ſupͣ poſita ē. Ad vltimū ꝯcedē dū ꝙ ꝗ fornicat̉ ī die dnīco peccat duobꝰ peccatis. ſcd̓m ꝙ peccatū numerat̉ rōe rea tꝰ. peccatū eī pōt duplicit̓ numerari: rōe re atꝰ ⁊ rōe actꝰ. ꝟbi gr̄a ī illo ꝗ d̓florādo īter ficit virginē. duplicit̓ peccat vno actu: in terficiēdo: ⁊ ſtuprādo. Un̄ ſi peccatum nu meret̉ rōe reatꝰ duo ſūt peccata. ſi rōe actꝰ vnū ē peccatū duplex. Sil̓r ē h̓. Si aūt q̄ rat̉ de oꝑibꝰ q̄ ex ſuo gne̓ ẜuilia ſūt ⁊ fiunt cā pietatis: vt portae̓ lapides ad edifican das eccleſias: ⁊ ꝯſtrue̓ hoſpitalia: ⁊ domos religioſas: q̄ al̓s vix vl̓ nūqͣꝫ poſſēt edifica ri. Utꝝ licita ſint die dnīca. dd̓ᵐ. ſic̄ pͥꝰ d̓ ſabbato. Mat. 2. Sabbatū ꝓpter hoīem fa ctū ē. Glo. Sabbatū cuſtodiri p̄ceptū ē: vt ſi neceſſitas fuerit nō ſit reꝰ ꝗ violauerit. hͦ aūt ītelligit̉ ī his maxīe īterueīente di ſpēſatōe illoꝝ ꝗbꝰ diſpēſato credita ē. Si aut obiciat̉ cū iſtd̓ ſit morale d̓calogi. qūo recipit diſpenſatōꝫ ab hoīe dd̓. ꝙ morale d̓ calogi dr̄ duobꝰ moīs. vno qd̓ ē d̓ ip̄a eſſēᵍ decalogi ẜᵐ pͥmā intentōꝫ. ⁊ ẜᵐ hͦ vacatō ẜᵐ tꝑs aliqd̓ īdeterīate ē morale d̓calogi Alio dr̄ morale̓ decalogi qd̓ ē ad determi nādū decalogū: ⁊ ẜᵐ hoc vacatō die dnīca ē morale d̓calogi tꝑe gr̄e ſic̄ dīes ſeptīa tē pore legis: ⁊ iſtud ē morale diſciplīe.i. mo rale ex īſtōe dīna: ꝑ mīſteriū eccleſie exige te neceſſitate: ⁊ in tali diſpēſatōꝫ hꝫ eccl̓ia ſic̄ dic̄ btus Bern̄. in liº de diſpēſatīōe ⁊ p̄cepto ex auctoritate Leonis pape. vbi ne ceſſitas nō ē nullo violēt̉ ſcōꝝ patꝝ īſtitu ta: vbi ncc̄itas fuerit ad vtilitate eccleſie ꝗ ptāteꝫ hꝫ ea diſpēſet Ex ncc̄itate enī fit mutatio legis. Itē adhuc q̄ret aliꝗs do appropͥatōe hꝰ mādati. Nā vr̄ appropͥari fi lio rōe ſapīe. in ſapīa.n. ē reꝗes ſic ꝓbat̉ ml̓ tipl̓r. Eccle. 51º. Inueni mihi multa reꝗem ī ea.ſ. in ſapīa. Itē ſapīa. 8º. Intrās i doª meā coꝗeſcā cū illa.ſ. ſapīa. gͦ cū illud mā datū ſit de ꝗete ſpūali dꝫ appropͥari filio ꝗ ē ſapīa. Itē in amore nō ē ꝗes: ꝗa amor d̓currit ꝑ d̓ſideriū. Un̄ Gregꝰ. Amor d̓i no pōt eē ocioſus. gͦ mādatū de ꝗete nō erit appropͥā d̓ ſpūi ſcō ꝗ ē amor. Con. 5º. deūt Obẜua vt diē ſabbati ſcīfices. Glo. rc̄e hoc mādatū ꝑtinet ad ſpm̄.ſ. tu ꝑꝑ ſcīficatiōiſ nomē: tu ꝑꝑ eternā reꝗe ad donuꝫ ſpūs ſcī ꝑtinētē. So. dd̓. ꝙ nec ꝑ amore: nec ꝑ cō gnitōꝫ ī ē pn̄ti ꝗes ꝑfcā: ꝗa ex ꝑte cognoſci mꝰ ſic dr̄. i. ad Cor. 13º. Et iꝑfecte diligimuſ ⁊ iō nō ē ꝗes niſi in ꝑte ꝑ ſcīam vl̓ amoreꝫ Sꝫ ꝗa aīa ꝑ caritatē tēdit merēdo ī plenā reꝗe quā hꝫ in ꝑte. nō aūt aīa ſciēs ꝑ ſuam ſcīam meret̉ vt plē ꝗeſcat ſic̄ ꝑ ſua carita tē. iō ſpūi ſco appropͥat̉ iſtd̓ mādatū n̄ filio Pretea ꝯgniº ī veꝝ ē amor ī bonū. Bonū āt dic̄ rōꝫ cae̓ final̓ in qͣ ē ꝗes ꝑ ſe. veꝝ ꝟo dic̄ rōeꝫ cae exēplaris ẜᵐ quā ē motꝰ ⁊ ordo: ⁊ motꝰ regulatꝰ in finē.i. bonū. In̄ erit ꝙ in cognitōe nō pone̓t̉ ꝗēs plēa: ſꝫ in amore. Ad illud aūt qd̓ obic ꝙ ꝗes ē in ſapīa dd̓r ꝙ ſapīa ſic̄ dr̄ Eccle. 6º. ẜᵐ nomē ſuū ē. vn̄ nō poīt purā cognitōꝫ q̄ ē reſpcū veri. īmo ſaporē ꝗ ē ex dilcoe. Ad alid̓ dd̓. ꝙ amor anqͣꝫ obtineat amatu currit ꝑ deſideriū: ſꝫ cū obtinet qd̓ amat ī ip̄o ꝑ delectatōꝫ ꝗe ſc̄ vn̄ aīa q̄ ꝑ caritatē in pn̄ti deū hꝫ in ꝑte. i. īꝑfce. in futuro ꝟo hēbit̉ plē ⁊ ꝑfcē īqͣtū hꝫ ꝗeſcit in ſūmo bono. inqͣꝫᵐ ꝟo nō habet cur rit per deſiderium. Qquiſitionis rō exi git ut pꝰ p̄cepta pͥᵉ tabule decalogi qͥ or dinat ad deū. Queraꝰ de p̄ceptꝭ 2ᵉ tabule ordinātibꝰ ad ꝓxiᵐ. Et pͦ d̓ mādato hono ris ꝑentū. de qͦ Exo. 20. Honora prēꝫ ⁊ mr̄eꝫ vt ſis lōgenꝰ ſr̄ terrā. ⁊. 5º. Den. Honora pa trē tuū ⁊ mr̄eꝫ tuā ſic̄ p̄cipit tibi dn̄s vi lōge tꝑe viuas ⁊ bn̄ ſit tibi. Circa hͦ q̄rit̉ ꝗs dicat̉ pr̄ ⁊ mr̄ in hͦ p̄cepto. qͣꝫᵐ ad ꝗd ī telligat̉ honor in hͦ p̄cepto. De forͣ hꝰ p̄ce pti. De obligatione huius precepti. Ad Pr̄implr. creatōe de. can ſic obr̄. Pr̄ dr̄ multi deū. 32. Nōne ip̄e ē pr̄ tuꝰ: ꝗ poſſidꝫ te. Pre latōe vt p̄latꝰ. eodē. Int̓roga pr̄em tuū ⁊cͣ. Propagatōe ẜᵐ carne. Queīt̉ gͦ an̄ his tri bꝰ mōīs accipit̉ pr̄: an̄ aliqͦ illoꝝ cū dr̄. Ho nora patrē tuū Ad qd̓ ſic obr̄ Eccleſi. 7º. Honora prēꝫ tuū. Glo. hͦ ē mādatū pͥᵐ in ꝑ miſſiōe deū patrē veꝝ: fide ⁊ oꝑibꝰ honora re. In hͦ igit̉ p̄cepto p̄cipit̉ honor d̓i. Itē 5. deū. Honora patrē ⁊ mr̄eꝫ. Glo. deū ⁊ eo cleſiā. Con. In pͦ p̄cepto pͥᵉ tabule p̄cipit̉ honorādꝰ deꝰ. ſi gͦ hͦ id̓ h̓ p̄ciꝑet̉: hͦ p̄ceptū eēt idē illi. Itē Augꝰ dic̄. ꝙ mādata 2ᵉ ta bule ordināt ad ꝓxiᵐ. gͦ cū hͦ ſit p̄ceptū ⁊ tabule honor ꝓxi p̄cipit̉: ⁊ nō d̓i. nō igitu pr̄ ītell̓r deꝰ. cū dr̄ honora prēꝫ. Itē q̄rit̉ vtꝝ pr̄ ītll̓igat̉ p̄latꝰ. Ad qd̓ ſic. 5. deu. Ho nora prēꝫ. Glo. carnalē vl̓ ſpūalē. ⁊ idē eccl̓. 3. ſr̄ illd̓. honora prēꝫ. pr̄ igit̉ ītell̓r ī hͦ p̄ce pto p̄latꝰ: ꝗ ē pr̄ ſpūalis. Con. Mādata d̓ calogi oīa excepto d̓ ſabb̓to: vt pꝫ ex p̄cedi tibꝰ ſūt ad lr̄aꝫ ītelligēda: ſꝫ ad lr̄aꝫ dr̄ ꝑ tm̄ carnal̓. nō igit̉ pr̄ ītell̓r p̄latꝰ. cū dicit honora prēꝫ. So. illud mādatū pōt ītelli gi tribꝰ moīs. Prīoº ẜᵐ ꝙ educit̉ a legen 2º ẜᵐ ꝙ ē legis ſcripte a d̓o īſpirate. 3º ẜᵐ ꝙ accipit̉ ẜᵐ allegoriā īpropͥe. Prīoº intell̓r pr̄ carnal̓. naͣ.n. nō nouit niſi prēꝫ ꝗ ē pͥnᶻ ī eē ſue naͣe. 2ºº ītell̓r pr̄ ſpūal̓. ⁊ ī hͦ addit lex ſcripta a d̓o īſpirata ad legē naͣe. Nō. n̄ reputat patrē illū tm̄ ꝗ ē pͥnᵐ ī eē naͣe. īmo ⁊ illū ꝗ ē pͥnciᵐ ꝑ mīſteriū ī eē gr̄e. ẜᵐ illd̓ i. ad Cor. 3º. Per euāgeliū ego vos genui ꝑ allegoriā pr̄ ītell̓r d̓s: ſꝫ hͦ ē īproprie. Dd̓ᵐ gͦ ad pͥᵐ ꝙ ꝓpͥe ⁊ ꝑ ſe in hͦ p̄cepto no p̄cipit̉ honorari d̓s: ſꝫ hō ꝗ ē pͥnciᵐ ꝑ gn̓ati on quo ad eē naͣe: vel ꝑ mīſteriū regnatio nis qͦ ad eē gr̄e: tn̄ ꝑ allegoriā nihil ꝓhibet patre vocari deū: ſꝫ īpropͥe. Sil̓r ꝑ accides ſic̄ in dilectōe ꝓxī intell̓r amor d̓i. ſil̓r ī ho norē pr̄is intell̓r honor d̓i: a qͦ oīs pr̄nitas ī celo ⁊ ī t̓ra noīat̉. ⁊ ad iſtd̓ reſpiciūt p̄di cte expones. Ad 2ᵐ pꝫ rn̄º. Nā ſi iſtd̓ pre cepᵐ ītell̓r ẜᵐ ꝙ educit̉ a lege naͣli. In ip̄o ſolū ītell̓r d̓ pr̄e carnali. Si ꝯſide̓t̉ vt legis ſcripte: ⁊ a d̓o īſꝑirate que addit ītelligit tā carnalis ꝙͣ ſpūalis pater vt dcm eſt. CINAE gat̉ honor in iſto p̄ q̄rit̉ qͣꝫᵐ ad ꝗd ītelli cepto. Ad cꝰ rei ītelligētia querūt̉ qͣtuor. Prīo an honor ſit exhibitio ſpūaliſ vel corꝑal̓. 2º vtꝝ honor dicat reſpcm̄ p̄e minētie. 3º cū honor dicat̉ multipl̓r. vtꝝ dicat̉ eꝗuoce. 4º vtꝝ in hͦ p̄cepto honor ꝗlibꝫ iubeat̉. ſic Ph̓s. Honor eſt ex Ad PrimN hibiꝰ reuerētie ī teſti moniū ꝟtutꝭ: ſꝫ exhibitio reuerētie ē exhibi ſpūalis. gͦ ⁊ honor. Itē deꝰ ē honorandꝰ vt pr̄: ꝗa pͥnᵐ creatōis. Mala. i. Si ego or̄ vbi ē honor meꝰ. hō ꝟo ē honorādꝰ ꝗa pat̓ ⁊ pͥnᵐ gn̓atōis: ī qͦ ē in imitatōe pͥmi pͥnci pi qd̓ ē d̓s. vn̄ Iero. ī epl̓a de ꝑntibꝰ hono randis. Prebeat̉ prībꝰ amoris mixta forīdo pͥmi vobis ſūt cā naſcēdi exhibite pr̄ibꝰ filii: ꝙ vos paterni noīs ptās cogit: qͥ a d̓o ē eoꝝ meritꝭ att̓buta. Si gͦrōe pͥncipii nō d̓ bet̉ d̓o niſi honor ꝗ ē exhibitio ſpūal̓. gͦ nec hōi d̓bet̉ honor niſi ꝗa ē exhibi ſpūal̓ cuꝫ n̄ ſit honorādꝰ niſi ꝗa ī eo relucet gr̄a dīni pͥncipii. Ex his ꝟo vr̄ relīꝗ: ꝙ pr̄i ſolū dēat̉ honor reuerēᵉ exhibitōis ſpūal̓. Con̄. vr̄ ꝙ tm̄ dēat̉ eis honor corꝑalis: ꝗa filiꝰ nō ac cipit a pr̄e niſi qd̓ ē corꝑale: ſꝫ rōne accepti ſolū ē d̓bitor honoris. gͦ nō dꝫ ei honorē niſi in exhibiˢᵉ corꝑali. Itē Ier. ad ſaluinā ex ponēs illud. i. ad thi. 5º. Qui bn̄ p̄ſūt p̄ſb̓ri duplici honore ⁊cͣ. honor ēt pn̄tiaꝝ l̓ ꝓ el̓a l̓ ꝓmunē accipit̉. ⁊ ī euāgꝰ. Honora patreꝫ tuū ⁊cͣ. Ier. nō ī ꝟboꝝ ſono ꝗ īopiā ꝑētū caſ ſa pōt adulaᵈᵉ fruſtͣri. ſꝫ īuictꝰ ncc̄iis mīſtrā dis dēre ītell̓i. gͦ ītell̓r honor ſolū ī exhibiºⁱ corꝑali. Itē ꝙ ītelligat̉ d̓ corꝑali ⁊ ſpūali exhibiˢᵉ on̄dit̉ multipl̓r. Eccl.3. Honora pa tre ⁊cͣ. Alo r̄uerētia exhibēdo: ncc̄ia mīſtrā do. ⁊ ī deu. 5. honora prēꝫ. t. ⁊cͣ. Glo. offō pie tat ⁊ honoris. Itē. 6. ad eph̓. honora. p. ⁊cͣ. Plo. honorare prēꝫ. ē ei reuerētiā exhibe̓ ⁊ ſiccia mīſtͣre. Itē deū. 5. h. p. ⁊cͣ. Glo. iube mur ꝑetes honorare: ⁊ obſequ ꝑietatꝭ: ⁊ re uerētiā exhibe̓. Ex his relīꝗt̉ ꝙ honor d̓bi tꝰ ꝑētibꝰ ē exhibiº ſpūal̓ ī reuerēdo: ⁊ corꝑal̓ nccia mīſtrāº. Con. Sic̄ drn̄t pr̄ carnalis ⁊ ſpūalis ſic exhibiº carnal̓ ⁊ ſpūal̓: ⁊ ẜᵐ ꝙ ſe hꝫ rō pr̄nitatꝭ: ſic dꝫ ſe hr̄e rō hōris. pr̄i g carnali hono d̓bet̉ carnal̓: ⁊ ſpūali ſpūal̓ Itē q̄ ē rō vt carnali pr̄i dēat̉ exhibi cor ꝑal ⁊ ſpūal̓. Si dicat̉ ſic̄ ꝗdā dixerūt ꝗa a ꝑētibꝰ ꝯtͣhimꝰ naͣꝫ ⁊ accipiꝰ īſtructōꝫ ī mo ribꝰ: ꝗa ab eiſ naͣꝫ ꝯtͣhiꝰ temur ſuſtētae̓ naͣ ꝗa ab eis īſtruimur dēꝰ ei exhibe̓ reuerētiā ⁊ pr̄ naͣl̓ īſtruit ī moribꝰ naͣlibꝰ. pr̄ ſpūalis in moribꝰ ſpūalibꝰ. ſic̄ pr̄ carnal̓ hꝫ pͥnᵐ ī eē naͣe. ⁊ pr̄ ſpūal̓ pͥnᵐ ꝑ mīſteriū ī eē gr̄e. Conͥ. frequēt̓ ꝯtīgit ꝙ pr̄ carnal̓ nūqͣꝫ īſtru it filiū ī moribꝰ. Si gͦ eēt rō honoris reuerē tie accepº honoris: nō eēt honorādꝰ pr̄ a qͦ fi liꝰ no acciꝑet inſtructōꝫ. So. dd̓. ꝙ honoͣ ītell̓ r exhibiº corꝑal̓ ⁊ ſpūal̓. ſpūal̓ ī reuerē corꝑal̓ ī ſuſtētatōe. ſic̄ ſupͣ ī aucͣtibꝰ expͥme bat̉. Itē exhibiᵇ honoris ī reuerētia t̓buſ mōis ē ī affcū. effcū. ſigͦ. In affcū timēdo of fenſā pr̄nā ex amore. vn̄ Iero. d̓ honorādis ꝑētibꝰ. Prebeat̉ ꝑētibꝰ honoris mix forīdo Effcū obediēdo ad eph̓. 6. Filii obedite ꝑen tibꝰ vrīs. ⁊ ſxͣ illd̓ eccl.3. Natō illoꝝ obedīa Glo. ꝗ mgr̄is l̓ ꝑētibꝰ obediūt. Sigͦ aſẜgē quēadmod̓ accipit̉ honor Ro. 13. Cui hono re. dic̄ glo. reddite honorē vt aſſurge̓ ⁊ hiꝰ ſupple q̄ ſūt ſigª honoris. Itē ſuſtēta ꝯſi ſtit ī t̓bꝰ. in ſolaˢ ꝟboꝝ. in ẜuiº oꝑū. in exhi biᵈᵉ ncc̄ioꝝ. In ſolaº ꝟboꝝ ſic̄ dr̄ eccle. 3º. De decꝰ filii pr̄ ſn̄ hore. ⁊ ſeꝗt̉ ſuſcipe ſenectā prīs. Glo. filii carnales ⁊ diſcipuli honore ⁊ ſolaˢ den̄t faue̓ ꝑētes. ⁊ Ier. de ho. ꝑē. Nēo preꝫ aſꝑis ꝟbis ledat. afſcm̄ ſonet ꝗcꝗd lin gue dixerīt liberoꝝ hͦ filioꝝ ora loq̄nt̉ qd̓ ꝑētes delcāt audire. In ẜuiº ſic̄ dr̄ eccl.ꝫ Qui tīet deū honorat ꝑētes. ⁊. q. dn̄is ẜuiet his ꝗ ſe genuer̄t ī oꝑe ⁊cͣ. In exhibiᵉᵉ nccīo rū: ſic̄ pꝫ ex auctoritatibꝰ ſup̄ dcīs. Ad illd̓ ꝟo qd̓ pͦ obr̄ d̓ ꝟbo ph̓i. hor ē exhibiº reuerē ⁊cͣ. dd̓. ꝙ nō ē gn̓alis rō hōris: ſꝫ ſolū q̄ exhi bet̉ rōe p̄eminēᵉ ſpūal̓. Ad 2ᵐ qd̓ obr̄ ꝙ ſic̄ d̓o pͥnªº nō d̓bet̉ niſi hōr ſpūalis. ſic nec hōi ꝗa rō pͥncipii ī vtroqꝫ ē cā horis. ſic̄ hēt̉ ad eph̓. 6. ſuꝑ illd̓ qd̓ ē mādatū pͥᵐ ī ꝓmiſſiōe Glo. ſic̄ d̓s ē pͥncipl̓r pͥnciᵐ hoīs. ſic pr̄ ſecū dario dd̓. ꝙ qͣꝫuis vt̓qꝫ ſit pͥnᵐ tn̄ drn̄t̉. d̓s eī pͥnᵐ nō īdigēs aliqͦ. hō ꝟo ē pͥnᵐ ⁊ īdigēſ aliqͦ. dignitas pͥncipii ex vtͣqꝫ ꝑte ē rō qͣre d̓bet̉ reuerētia. Rō ꝟo īdigēᵉ ex vna ꝑte ē cā qͣre d̓bet̉ ſuſtēta pr̄i carnali ⁊ ec̄ ſpūali hoī ⁊ nō d̓o. Ad 3ᵐ dd̓. ꝙ qͣꝫuis filiꝰ accipi at̄ eē corꝑale a pr̄e efficit̉ tn̄ ex hͦ in debito duplici. ꝗa illd̓ corꝑale qd̓ accipit̉ ē de cor pe prīs ſūptū ⁊ tn̄ſfuſū oꝑatōe aīe. ⁊ iō filiꝰ efficit̉ debitor hōris pr̄is cū rōe corꝑis pr̄ni et cū rōe aīe: ꝗa aīa ⁊ cōpꝰ ꝯcurrūt ī pr̄e vt ſit pͥnᵐ filii. Rōe gͦ corꝑis pr̄ne ē debituꝫ ſuſtētatōis ꝓpͥe. rōe aīe d̓bitū reuerēᵉ. Nā aīa n̄ īdigꝫ ſuſtētatōe: nec corpꝰ ē reuerēdū Ad 4ᵐ dd̓. ꝙ tā pr̄i car̄ali qͣꝫ ſpūali dēt̉ hor reuerēᵉ ⁊ ſuſtētatōis: ꝗa.n. vt̓qꝫ ē pͥnᵐ. Io d̓bet̉ renerēª: ꝗa vt̓qꝫ īdigēs d̓bet̉ ſuſtēta ꝗa q̄lꝫ res diligit ſalutē ſui pͥncipii. vn̄ hō ꝑ rōꝫ ordinata tēt̉ diligere ſui pͥncipii ſa lutē. vn̄ ſi indigeat tet̉ ꝓcurare q̄cūqꝫ ꝑti nēt ad ſalutē. pͦ ī carnali pr̄e ſpāl̓ rō r̄uerēᵉ ē: ꝗa pͥnᵐ gn̓atōis. vn̄ Ier. Parētes pͦ ſunt nob̓ cā naſcēdi: ⁊ ī Ecclͦ. 7. dr̄ d̓ ꝑētibꝰ Me m̄to qm̄ niſi ꝑ illos n̄ fuiſſes. ſuſtētatōiſ ꝟo rō ſpal̓ ē rō educatōis. vn̄ Ier. d̓ hōre ꝑētu Foueat̉ ꝑētū ſenectꝰ ⁊ fcīs eoꝝ viciſſitudo reddat̉. hꝫ.n. qͣꝫdā ſenectꝰ īfātia. eccl. 7º. Ret̓ bue ill̓ qūo ⁊ illi tibi. In pr̄e ꝟo ſpūali ſpāl̓ rō reuerēᵉ ē p̄eminēª ptātꝭ. Ro. 13. Oīs aīa ſb̓limioribꝰ ſb̓dita ſit. rō ꝟo ſuſtētatōiſ ē di ſpēſaᵉ īſtructōis: l̓ īſtōis. gal. 6. coīcet is cathezizat̉ ꝟbo ei ꝗ ſe cathezizat ī oībꝰ boīſ C ONIEcū dicat r̄ᵐ p̄emineᶜ. Ad qd̓ quēt̉ q̄rit̉ vtꝝ. hor ī ſuo ītel ſic. ſic̄ laus ad laudatu: ita ſe hꝫ hor ad ho noratū. ſꝫ laus dic̄ p̄eminētiā ī laudato. gͦ ⁊ hōr ī horato. vn̄ ſic̄ laus ē ꝓteſto p̄eminen boītatꝭ ī illo ꝗ laudat̉: ita hōr ꝓteſto p̄emi nēᵉ dignitatꝭ ī illo ꝗ hōrat̉. Conͣ. i. Pe. 2º Oēs honorate: ſꝫ ꝯſtat ꝙ oēs ſūt p̄eminētes hōr igit̉ nō dic̄ r̄ᵐ p̄eminēᵉ. Itē. 12. ad ro hore īuicē p̄ueniētes. gͦ hor ē reſꝑcū pariuꝫ Itē Amb. ſr̄ illd̓ Luc̄. erat ſb̓ditꝰ. ill̓ dic̄ ꝙ filiꝰ d̓i horauit ioſeph: nō d̓bito: ſꝫ piētatꝭ offō. Itē rex aſſuerꝰ er̄ horaſſe maͣdocheu vn̄. 6. heſt. ſic horabit̉ quē rex voluerit ho norare. So. ꝯced̓. ꝙ hor dic̄ r̄ᵐ p̄eminēᵉ. ē āt p̄eminēª īcreata q̄ attēdit̉ ẜᵐ peminētiā pͥncipii. ſapīe bōitatꝭ. q̄ excedit ī īfiniᵐ ꝙͣlꝫ p̄eminētia creat̉e. In̄ ē ꝙ hor īfītꝰ d̓bet̉ d̓o Et ē p̄eminēª creata q̄ ē ꝑ ẜᵐ tres mōs ẜª ticipatōꝫ pͥncipii ſapie ⁊ boītatꝭ. Itē p̄e minēª ī coīcatōe pͥncipii ē ẜᵐ tres mōs. ꝗa ē pͥnᵐ ad eē ſic̄ pr̄ carnal̓ vt dic̄ gl. ad eph̓. 6. ſic̄ d̓s pͥnᵐ ē hōis ſic pr̄ ſcd̓a. ⁊ rōe iſtiꝰ p̄eminēᵉ ē pr̄ carnal̓ honorādꝰ ſic̄ dic̄ Iero de hore petū. honorādi ſūt ꝑētes: ꝗa pͦ ſunt nob̓ cā naſcēdi. Itē ē pͥnᵐ ad bn̄ eē qd̓ ē ī eē ſpūali. ⁊ rōe iſtiꝰ p̄eminēᵉ ē honorādꝰ p̄ latꝰ eccl.3. Tāꝙͣ dn̄is ẜniet eis ꝗ ſe genenu erūt ī oꝑe ⁊ ẜmōe. Glo. nō ē ī vulua vt on̄ dat̉ pr̄ ſpūal̓ maxīe dignꝰ hōre. vn̄ Paulꝰ ꝑ euāgᵐ. ego vos genui. Itē ē pͥnᵐ ad ben eē ī eē tꝑali: ⁊ rōe iſtiꝰ p̄eminē ē horādꝰ p̄la tꝰ tꝑal̓. vt rex. i. Pe. 2. regē horate. Itē eſt p̄eminēⁱ ī coīcatōe ſapīe rōe cꝰ p̄eminēᵉ ho norādꝰ ē doctor ſeu ſenex. ī ꝗbꝰ ē diſcretio ml̓ta exꝑiēᵉ. Leu. 19. corā cano capite aſẜge ⁊ hora ⁊cͣ. Gl. etate l̓ ſapīa: ī ātiꝗs.n. ē ſapīa ⁊ ī multo tꝑe prudēª. ſic dr̄ ī iob. 12. Iter ē p̄eminēª ī coīcatōe. bōitatꝭ. rōe cꝰ horādꝰ ē vir ſcūs. vn̄ ad phi. 2. d̓ epafradito dicit apl̓s. Excipite illū ⁊cͣ. ⁊ pꝰ dic̄: ⁊ cū hiꝰ hōre hētote: qm̄ ꝑꝑ opꝰ xp̄i vſqꝫ ad moͣtē acceſſit tͣdens aīaꝫ ſuā. Ad illd̓ gͦ qd̓ obr̄ ꝙ oēs ſūt horādi dd̓. ꝙ hͦ dr̄ rōe peminēᵉ bōitatꝭ nō ſolū ẜᵐ actu ſic̄ dēmꝰ eſtīare ī bōis. ꝗa quēlꝫ bonū dēꝰ eſtīare nob̓ meliorē. ẜᵐ illd̓ phi. 2. Suꝑiores ſibi inuicē arbitrātes: ſꝫ ſᵐ pōꝫ qͣ mali pn̄t fieri meliores qͣꝫ nos ſciꝰ rōe cꝰ poſſibilitatꝭ: ⁊ forte dīne p̄deſtīatōis ad maiorē ꝑfciōꝫ: ec̄ illi ꝗ mali ſūt honorāt̉. Sil̓r ītell̓r illd̓. hore īuicē p̄ueniētes. dr̄ enī ꝑꝑ p̄eminētiā bōitatꝭ eo qͦ dcm̄ ē nō ſuꝑio ritatꝭ q̄ attēdit̉ ī p̄eminēª pͥncipii l̓ ptātis Ad illd̓ ꝟo qd̓ dic̄ Ambꝰ d̓ dn̄o dd̓. ꝙ n̄ hōrauit ioſeph vt prēꝫ ſuū ꝑ gn̓atōeꝫ: ſꝫ vt prēꝫ ẜᵐ extīatōꝫ. ꝗa ſic̄ dr̄. 2. Lu. putabat̉ fi liꝰ ioſeph ſiue vt prēꝫ ẜᵐ educatōeꝫ vt ſu exº ad honorē exhibēdū ꝑētibꝰ vt nutrito ribꝰ īuitaret. Ad vltiᵐ dd̓. ꝙ horare ali quē vr̄ duobꝰ moīs. vnoº id qͦ honoret̉ daͣe vt dignitatē l̓ſb̓limitatē: ẜꝫ hͦ aſſuerꝰ mar docheū hōrauit: ꝗa ſb̓lītate qͣ ab alijs hōra ret̉ ꝯtulit. Alioº horare dr̄ horis offm̄ exhi be̓. Offm̄ āt horis ē ꝓteſto ī illo ꝗ hōrat̉ ali cꝰ ſr̄eminēᵉ l̓ dignitatꝭ. pꝫ gͦ ꝙ hor ſꝑ dic̄ r̄ª p̄eminēᵉ ī illo ꝗ hōrat̉ ẜꝫ ꝙ horare dicitur honoris officium exhihere. Po ſte Apliciter or̄n. reſpcū dei q̄rit̉ cū hōr dicat̉ multi ⁊ reſpectu hominis: ⁊ hoc ml̓tꝭ moīs. r̄ſpcū pr̄is carnal̓. reſpcū ſpūal̓ ⁊ regis ⁊ ſenis ⁊ doctoris: ⁊ reſpcū ſcī hōis ⁊ ec reſpcū cui cūꝫ hōis. vtꝝ hōr dicat̉ eꝗuocē. Qd̓ vr̄. ho nor.n. ꝗ d̓bet̉ d̓o ē hōr latrie qͣ hō ꝓteſtat̉ deū: ſic ſuū ꝯditorē. hor ꝟo ꝗ d̓bet̉ hōi ē ho nor dulie. nō igit̉ dꝫ vniuocari hor quēad mod̓ creator ⁊ creat̉ a n̄ vniuocāt̉. Item hōr ꝗ d̓bet̉ hōi d̓terīat̉ multipl̓r. nā vno accipit̉ ī ſuſtētāº: ſic̄ dic̄ Ier. ꝙ cū dr̄ hora preꝫ hor īuictꝰ nccīis mīſtrandis dꝫ ītelli Alioº ī reuerēº. vn̄ eccl.ꝫ. hōra. p. Glo. reuerē tiā exhibēº. 3ºº ī obediēdo. i. ad thi. 6. Qui bn̄ p̄ſunt p̄ſb̓ri duplici hōre ⁊cͣ. Glo. vt ſpi ritual̓r eis obediēt ⁊ ext̓iora mīſtret. 4 ẜ uiēdo.i. ad thi. 6. Quicūqꝫ ſūt ſb̓iugo ſerui dn̄os ſuos cū hore digͣs arbitrēt̉. Glo. ben̄ eis ẜuiēdo. 5º obſequēdo Ro. 12. hore īuice p̄ueniētes. Glo. nō ē fr̄nꝰ amor niſi mutuis ſe p̄uēiat obſeꝗis. 6º. aſẜgēˢ Ro. 13. Cui boreꝫ: hōrē. Alo. reddite horē ei cui d̓betis vt aſēge̓: ſꝫ iſte drie nō dn̄r ẜᵐᵐ vnam roꝫ. gͦ equoce. Conͣ. Hor ſꝑ dic̄ r̄ᵐ ſuꝑioritatꝭ qͣꝫ ad aliquā digītate: ſꝫ ⁊ ſr̄ioritas: ſeu dicat̉ de creatore: ſeu d̓ creat̉ a nō dr̄ eꝗuocē: ſeu yᵐ analogiā. hͦ ē ꝑ pͥus ⁊ poſteriꝰ: quēamod̓ ptās. ptās.n. de d̓o dr̄ ꝑ eēntiā. de creatura xo ꝑͦ ꝑticipatōꝫ: ⁊ in creat̉ a deſcēdit ptās ꝑ pͥus ⁊ poſteriꝰ ẜꝫ gradū ꝑticipatiōis. ⁊ hͦ ſigīficat apl̓s. i3. ad ro. ubi dic̄. Oīs aīa ptā tibꝰ ſb̓limioribꝰ ſb̓dita ſit. n̄ eī ē ptās niſi a deo. gͦ honor nō dicet̉ eꝗuoce. Fo. honor ẜm ꝓpͥaꝫ rōꝫ ē ꝓteſtō p̄eminēᵉ ī aliqͣ exhihi tōe illi ꝗ honorat̉. hono gͦ pōt accipi maͣl̓r ⁊ forͣl̓r. Maͣl̓r cū accipit̉ ꝓ eo qd̓ exhibetur vt bn̄ficiū. obſeꝗū. obedīa. ⁊ hiꝰ: q̄ dcā ſūt Forͣl̓r hōr accipit̉ ꝓ ip̄a ꝓteſtōe p̄eminēᵉ vl̓ dignitatꝭ. qͣꝫᵐ gͦ ad ꝓteſtōꝫ: hor nō dr̄ eꝗuo ce: nec ec vniuoce: ſꝫ analogice: quēadmod̓ ro p̄eminēᵉ cꝰ ē. qͣꝫᵐ ꝟo ad exhibitōeꝫ eꝗuoce dice̓t̉ niſi ꝯcernat̉ ip̄a ꝓteſtatio. Et ꝑ hͦ ſol uūt̉ obctā: ꝗa ī rōibꝰ ꝗbꝰ ꝓbat̉ ꝙ hono d̓i eꝗ uocē accipit̉ honor maͣliter. ī aliis formal̓r. ꝯſequēt̓. an ī iſto p̄ce Queritur ptō p̄cipiat̉ alꝫ hono exhibēdꝰ. Ad qd̓ ſic. In p̄cepto qͦ ꝓhibet̉ ho micidiū.ſ. nō occides ꝓhibet̉ oīs motus aī ad nocēdū: ſic̄ dic̄ glo. ſr̄ illd̓ Mat. 5. Scm̄ ē ātiꝗs n̄ occides. gͦ ī p̄cepto qͦ p̄cipit̉ hōr iu bet̉ oīs hōr exhibēdꝰ ꝓxīo: vt hor ꝗ d̓bet̉ ſe ni. hor ꝗ dēt̉ r̄gi: ⁊ pr̄i: ⁊ hiꝰ. Itē ꝯtīgit peccare ī hōrādo ꝓxiᵐ multꝭ moīs. vt cū iu uenis īhorat ſene. l̓ ẜuꝰ dn̄m. l̓ filiꝰ pr̄eꝫ. ge ꝯtͣ aliqd̓ p̄ceptū. ſꝫ nō ꝯtͣ alid̓ niſi ꝯtͣ illud qͦ p̄cipit̉ hōr. gͦ ī hͦ p̄cepto ꝓhibet̉ q̄lꝫ īhora tio: ⁊ iubet̉ ꝗlꝫ hor. Con. hōr nō p̄cipit̉ h̓ abſolute. īmo cū d̓tīatōe hor pr̄is aut mr̄iſ Sꝫ ꝗlꝫ nō pōt dici pr̄ aūt mr̄ reſpcū cuiuſlꝫ ⁊ tn̄ ē hōrādꝰ vt ſociꝰ. Relīꝗt̉ igit̉ ꝙ nō p̄ cipit̉ hͦ mādato ꝗlꝫ hōr ꝓxīo exhibēdꝰ. So. dd̓. ꝙ ẜᵐ rōꝫ ꝓpͥaꝫ hͦ p̄cepto n̄ iubet̉ hōr niſi pr̄i ⁊ mr̄i: vn̄ nō precipit̉ h̓ horari niſi ꝗ ꝓpe pōt dici pr̄ aūt mr̄. hͦ ē dice̓ pͥnᵐ per gnatōꝫ. hͦ aūt ē duobis mōīs tm̄: ẜᵐ ꝙ ē di ſtigue gn̓atōꝫ carnalē. ⁊ ſpūalē. naͣlē ⁊ gra tuita reſpcū eē naͣe: ⁊ r̄ſpcū eē gr̄e ⁊ ẜꝫ hͦ n̄ p̄cipit̉ h̓ hōr niſi pr̄is carnal̓ l̓ ſpūal̓.ſ. p̄la ti. An̄ glo. 5. deū. Hōra pr̄eꝫ carnalē l̓ ſpūa le. Scd̓ꝫ ꝟo rōꝫ coēꝫ pōt eē reductio horis ſe nis ꝗ dr̄ pr̄ etate: ſic̄ dr̄ ad thi. Seniorē ne īcrepaueis: ſꝫ obſecͣ vt pr̄eꝫ. Regis ꝗ dr̄ pr̄ mīa. l̓ miẜatōe ī iudicādo. Eſto pupill̓ mi ẜicors vt pr̄ eccl.7. ⁊ ec̄ honoris ſociū īꝙͣtū ſuꝑior arbitͣt̉. Ad pͥᵐ gͦ qd̓ obr̄ ſoluēdū ꝑ ītereptōꝫ: ꝗa n̄ oīs motꝰ ad nocēdū ꝓhibet̉ cū dr̄ nō occides. ſꝫ ꝗ ē det̓īatꝰ ad nocēdū ꝓxīo qͦ ad eē ꝑſone. ſic̄ pꝫ ex dcīs. Ad 2º dd̓. ꝙ ē pccm̄: ꝗa ꝯtͣ p̄ceptū morale d̓calogi ⁊ ē ec pccm̄: ꝗa ꝯtͣ p̄ceptū additū d̓calogo ſic̄ ſūt ī lege iudicialia. in euāgͦ precepta apl̓oꝝ ⁊ eccl̓ie. vn̄ nō ſeꝗt̉ ꝙ ſi ꝯtīgat pec care ꝑ īhonorationē ꝙ quelibet īhonoratio fit contra aliqd̓ decalogi. xīꝗre̓ de forͣ hꝰ p̄ Equitur cepti q ad ta. Iuſſionē. Promiſſionē. Et ordine. arguit̉ ſic. Cū hor ītel Ad Primū ligat̉ duobꝰ mōis. in exhibitōe reuerēᵉ. ⁊ exhibitōe ſuſtētatioīs ⁊ vtroqꝫ hōre dēat horari ꝓxiꝰ ꝓ tꝑe ⁊ loco gͦ p̄ceptū de hore d̓buit dari gnaliꝰ vt di ce̓t̉ hora ꝓxiᵐ. aut q̄rit̉ qͣre n̄. Itē reſpcū pr̄is ⁊ mr̄is ī nob̓ ē motiuū ītrīſecꝰ ad horꝭ exhibitionē: ſꝫ n̄ ſic ē d̓ qͦlꝫ ꝓxiº. Ginꝰ gͦ dif ficile ē hōrare prēꝫ qͣꝫ horare gnal̓r: l̓ vl̓r ꝓ ximū. Preceptū aut ē d̓ difficili bono ſicut ꝟtutes. gͦ de magis difficili magis rōne. gͦ maioris difficultatꝭ d̓buit p̄cipi hor ſb̓ hac forͣ. Hora ꝓximū. ꝙ ſb̓ hac. hora pr̄eꝫ. Dixe rūt ꝗdā ꝙ hor ꝓxī gn̓al̓r p̄cipit̉ īplicite: n̄ explicite. ⁊ hac rōne iudei erat qͣi rudes ⁊ lex pedagogꝰ. Iō a mīoribꝰ ad maiora: a fa cilioribꝰ ad difficiliora ꝓuehi d̓buerūt. Ho nora āt ꝓxiᵐ.i. cuilꝫ īdigēti ncc̄ia mīſtrare nimis duꝝ erat eis. iō n̄ erat dādū p̄ceptū de ncc̄ioꝝ exhibītōe ſb̓ for explicita: ſꝫ ſub forͣ īplicita. vt ſic ducerēt̉ ad ꝑſcm̄. Dein̄ ꝟo euacuato qd̓ ex ꝑte ē: ſeu īꝑfectioīs: da ret̉ ſb̓ ſorͣ explicita: ꝗa ꝟo īt̓ oīa q̄ ſunt de re illiꝰ mādati faciliꝰ ē horare prēꝫ ⁊ mr̄eꝫ. da tū ē ſb̓ his t̓mīs. ead̓ rō ē qͣre cuꝫ res tertii mādati ſit moral̓. tn̄ datur ſb̓ forͣ cerimo niali. hͦ eī factū ē ꝑꝑ altitudinē illiꝰ māda ti: ꝗa ſi daret̉ ſb̓ for explicita. non ītellige rēt illd̓. Sꝫ ꝯtͣ hͦ obr̄ ī hūc modū. Hugo d̓ ſco vic. ī li. d̓ ſacrīs. Priᵐ p̄ceptū 2ᵉ tabu le ad prēꝫ ꝑtinet hoīeꝫ. ſic̄ pͥmū pͥᵉ ad patrē deū. vtrobiqꝫ pr̄nitas p̄poit̉. vtrobiqꝫ pͥn cipii dignitas honorat̉: ꝗa ẜꝫ quēdā modū ſic hēꝰ pͥncipiū naſcēdi a pr̄e hoīe. ſic pͥnci piū eēndi ꝑ ꝯditōꝫ accepiꝰ a d̓o pr̄e vt di ſcat cor hūanū in eo pͥn qd̓ videt̉. ꝗd dēat illi pͥncipio a qͦ ē ⁊ quem non videt. ẜm hͦ gͦ ī iſto p̄cepto ſolū p̄cipit̉ hōr prīs ⁊ nō ꝓxī qd̓ ꝯcedēd̓ ē. Ad illd̓ gͦ qd̓ pͦ obic̄ dd̓. ꝙ ſic̄ pꝫ ex p̄cedēti. iſtd̓ p̄ceptū ordīat nos ad ꝓxi mū ſolū a qͦ tͣhiꝰ originē: ⁊ accipiꝰ naͣꝫ. ſic̄ ſequēª ordināt ad ꝓxiᵐ cū qͦ hēꝰ coēꝫ naͣꝫ. In̄ ē ꝙ ī hͦ p̄cepto ẜᵐ ꝓpͥaꝫ rōꝫ nūqͣꝫ p̄cipit̉ niſi hor pr̄is aūt mr̄is. Ad illd̓ ꝟo qd̓ obic̄ ꝙ illd̓ difficiliꝰ ē. dd̓. ꝙ illd̓ nō fac̄ ad ꝓpoſitū ꝗa n̄ p̄cipit̉ h̓ hor ꝗcūqꝫ ſꝫ hor deterīatus q̄rit̉ qͣre nō p̄cipit̉ hōr filii ſic̄ IteMhōr pris. ⁊ on̄dit̉ ꝙ magis d̓ buit p̄cipi. Prīo ex hͦ qd̓ dr̄. 2. ad cor. 12. Pa tres dent theſaurizare filiis: nec d̓bēt filij ꝑētibꝰ theſaurizare. gͦ magis d̓bet ꝑētes fi lijs nccīa mīſtrare: qͣꝫ eꝯͣ. ſꝫ hor ē ī mīſtrati on ncc̄ioꝝ. gͦ magis dꝫ p̄cipi l̓ eē ī p̄cepto hor filii qꝫ pr̄is. Ad idē ſr̄ illd̓ Mat. 19. dic̄ Criſoꝰ hor aſcēdit de radice ad ramos. ſꝫ a ramis ad radicē n̄ flectit̉. ſic caritas d̓ pr̄i bꝰ ad filios. ſꝫ nō reuertit̉ ad illos. gͦ pͥᵐ. Itē magis temur ad meliꝰ. in ſuſtētatōe āt filioꝝ ſaluat̉ eē diuinū. vn̄ eccl. zo. Mortuꝰ ē pr̄ eiꝰ: ⁊ qͣi nō ē mortuꝰ. ſil̓eꝫ eī ſibi reliꝗt pꝰ ſe.ſ. filiū. In ſuſtētatōe aut ꝑētū ſolū eſt tꝑale l̓ ꝑticulare. Magis gͦ tenēt̉ pr̄es ho norare filios ī ſuſtētādo qͣꝫ e9. ⁊ ſi ſic. tūc magis d̓buit eē ī p̄cepto hor filioꝝ ꝙ ꝑētū Itē Seneca. amor catuloꝝ in venabula īpīgit feras. Et Oſee. 13. Ero qͣi vrſa raptꝭ catul̓. pētes gͦ plꝰ diligūt filios ꝙ diligat̉ ab eis naͣl̓r. gͦ magis ē d̓ lege naͣe: ⁊ ſic ꝑti net magis ad decalogū. ⁊ in̄ vt pͥꝰ. Conͣ Ius naͣle dic̄ tēri ad gratitudinē ⁊ fugere īgratitudinē. ſꝫ ſic̄ Tob̓. 4º. dr̄ de mr̄e filio GDemor eē des q̄ ⁊ qͣꝫta ꝑicl̓a paſſa ſit ī vt̓o ſuo ꝑꝑ te. Glo. ne ſis īgratꝰ mr̄nis laboribꝰ redde te eī q̄ cū laboribꝰ dedit te. gͦ magis tenēt̉ filii ꝑētibꝰ qͣꝫ e9º. ꝗa plꝰ receperūt ab eis. Itē Amb. ſr̄ Luc. 13. Et ſi paueris ma trē nō reddiſti eī cruciatꝰ qͦs ꝓ te paſſa ē. n̄ obſeꝗa ꝗbꝰ te geſtauit. nō alimēta q̄ t̓buit tibi ꝟo pietatꝭ affcū īmulgēs labris vbera nō fame quā ꝑ te ip̄a tollerauit: ne ꝗd qd̓ ti bi noxiū eēt comede̓t: ne ꝗd qd̓ lacti noce̓t haurirꝫ. tibi illa ieiunauit. tibi māducauit tibi illa cibū quē voluit n̄ accepit: tibi quē uoluit cibū ſūpſit. tibi uigilauit. tibi fleuit ⁊ ita illā egre patieris. illi d̓bes qd̓ hēs cui dēs ꝙ es. tho. 4. Horē hēb̓ mr̄i tue oībꝰ die bꝰ vite tue. Ex his pꝫ magis dēre filios ho norare petes ꝙ e9. Itē ph̓s. q̄ ſꝑſiꝫ ſeīa ta ſt̓ ī aīalibꝰ ꝑ naͣꝫ. ī hoīe collcā ſūt ꝑ rōꝫ. ſꝫ ī li. d̓ aīalibꝰ legit̉ ꝙ pulli lalach.ſ. cuiuſdā auis cibāt petes ſuos in ſenectute. ⁊ pulli marothoth.ſ. cꝰdā alt̓iꝰ auis cibāt petes ſu os. n̄ ſoᵐ ī ſenectute. ſꝫ qn̄ cūꝫ īdigēt. gͦ iſtud maxiᵉ dꝫ ẜuari ab hoīe: ⁊ in pͥᵐ. Itē fer. d̓ hore ꝑētū. ꝑentes adeo d̓n̄t lib̓os hr̄e dulci ores. ꝗa ꝑ alios reꝑari nō pn̄t: vt cū eos lex nͤ ſb̓tͣxerit: nec pr̄ꝫ aliū tibi pot̓is īuēire n mr̄ꝫ. n̄ ſic ē āt d̓ filiis. So. non d̓. Y āor pr̄is ī filios totꝰ ē gͣtuitꝰ: ꝗa filii ſūt a petibꝰ: ⁊ ī tēdit̉ āor iᵉ ꝑ naͣꝫ ſēſualitatꝭ. vn̄ Ie. d̓ hōre ꝑē. memto ꝑetū eē ꝙ tal̓ es: qͦꝝ māibꝰ crem ta ſūpſiſti. ⁊ ſeꝗt̉. ſit tibi gͣta vita ip̄oꝝ qb carior ē vitatª qͣꝫ ꝓpͥa. redde āoris vice co lēde pietatꝭ. āor at̄ filioꝝ ī ꝑētes maxīe ē de bitꝰ: ꝗa accipiūt a ꝑētibꝰ eē: ⁊ educatōꝫ vn̄ d̓bēt ſe ill̓. vn̄ Ier. exolue fili qd̓ dēs ⁊ offā d̓bita qͣlicūꝫ exhibe faulatū: ꝗa ꝑetibꝰ nēc pōt r̄dde̓ qd̓ dēt̉. ⁊ hiꝰ āor ītēdit ꝑ viā rōiſ n̄ ſēſualitatꝭ. Cū igit̉ q̄rit̉ qͣre n̄ ē mādaᵐ d̓ hore filioꝝ: ſic̄ de hore ꝑētū. dd̓. ꝙ naͣ ſuf ficiēt̓ īclīat ad hͦ. Ad hore ꝟo ꝑēᵐ īclīat ro excita ꝑ ꝯſideratōeꝫ d̓biti ⁊ p̄cepti. quēad mod̓ n̄ ē p̄ceptū d̓ āore ſui. ꝗa ad hͦ ſufficiē ter īclīat naͣ: ſꝫ d̓ aore ꝓxī. pͦ aª rō ē. ꝗa oīs hor theologicꝰ ē reſpcū p̄eminētꝭ: ſic̄ ptꝫ ex dcīs. pr̄ āt eo ꝙ ē pͥnᵐ filii p̄eminētia hꝫ re ſpcū ip̄iꝰ: ⁊ nō e9. Et ſi obiciat̉ ex illo qd̓ hēt̉ ad eph̓. 5. ſb̓iectī īuicē. Glo. nō ſoᵐ auo tores p̄latꝭ ſꝫ p̄lati ſb̓ditꝭ. Ex qͦ vr̄ ꝙ hor no ſꝑ dicat̉ r̄ſpcū p̄eminentꝭ. Rn̄dēd̓ ē ꝙ re uerēª ſb̓iectiōis duplici rōe exhibet̉.ſ. in gᵐ ſb̓iectōis. ⁊ ī ſigᵐ mutue caritatꝭ. ī ſig ſr̄ioritatꝭ dꝫ exhibei ab īfeioribꝰ p̄latꝭ. vn̄ gl ſr̄ illd̓. 5. ad eph̓. ſb̓iecti īuicē p̄lati ſb̓ditꝭ ī caritate eiſ ẜuiēˢ. ⁊ hūil̓r cura gerēº. vn̄ di ſtīguēª ē duplex ſt̓iecº. ſb̓i ecº īferioritatꝭ q̄ ē mīoris: ⁊ horis q̄ ē maioris. vn̄ ibid̓ dic̄ gl ⁊ ſi digītaſ ē maioꝝ: adīſtͣtoª tn̄ ē. vn̄. i ad cor. 9º. oīuꝫ me ẜuū feci. ē gͦ maioꝝ ſalua tn̄ digītate ẜuire ſic̄ mīoꝝ ē hūil̓r obedire. Ad illd̓ gͦ qd̓ pͦ obr̄ ꝙ filii nō de. the. ꝑe. dd̓ ꝙ n̄ ſeꝗt̉ ex hͦ. ꝙ n̄ dēant nccīa mīſtͣre. the ſaurizare.n. ē ex ſuꝑhabūdāª ſuccedēti ī ſteꝝ nccītati ꝓuide̓. ꝗa gͦ pr̄es n̄ ſuccedūt fi liis. ſꝫ e9º iō dr̄ ꝙ filii n̄ de. the. pat. Mīſtͣre ꝟo nccª ē pn̄tē īdigētiā ſupple̓: ⁊ hͦ tēt̉ fili face̓ pr̄i. maxͤ ex hͦ ꝙ ē ei pͥn Ad 2ᵐ ⁊ 4º iā pꝫ rn̄º. ꝗa ex hͦ ꝙ effc̄s patꝝ d̓currit ī fi lios ꝑ naͣm ſēſualitatꝭ. n̄ āt ſic e9º. iō magis dꝫ eē p̄ceᵐ qd̓ ē magiſ d̓bitū ⁊ ad qd̓ minū īclīat naͣ vt hor ꝑetū. Ad 3ᵐ od̓. ꝙ ſuſte tato tā filii qꝫ pr̄is reſpic̄ ꝑſōͣꝫ. ꝑſo. n. ſingla ris ip̄a ē q̄ ſuſtētat̉ n̄ ſpēs. īpropͥe.n. dr̄ ſpe ſuſtētari. cū ſingl̓are ſuſtētat̉ ⁊ cū ſb̓ illa ī ꝓpͥetate eqͦ ſuſtētāt̉ ſpēs cū ſuſtētat̉ pr̄ ſic̄ cū ſuſtētat̉ filiꝰ. iō ē īt̓imda ꝓpō quā ꝓpoī Item queritur mandato quare huic addita ē ꝓmiſſio pluſqͣꝫ ceteris. Si dicat̉ ꝙ ex hͦ ꝙ iſtud ē affirmatiuū: et ideo de facie do bono. Alia ꝟo p̄cepta 2ᵉ tabule ſunt nega tiua: ſic̄ nō occides. nō mechaberis. et iō de n̄ faciēdo malū quātū ad formā p̄cepti. Faci enti aūt bonū debet̉ merces ⁊ p̄miū. nō faci enti aūt malū inquātū hiꝰ n̄ ꝓpter hͦ debet̉ merces: ſꝫ vitatio ſupplicii ſolū. Adhuc ē qō quare illd̓ p̄ceptū p̄ponat̉ ſb̓ forma affir matiua pluſꝙͣ cetera. cū dictū ſit ī p̄cedētibꝰ ꝙ ī quolꝫ p̄cepto intelligat̉ affirmatio ī iuſſi on: ⁊ negatio ī ꝓhibitōe. Itē ī pͦ p̄cepto pͥº tabule addit̉ ꝓmiſſio cum dr̄. Iaciēs mīam ī milia: cū tn̄ ſit negatiuū. Itē quar̄ addi tur ꝓmiſſio longeuitatis. Si dicat̉ ꝙ iſtud ē ꝓpter ꝯgruentiā: ꝗa ꝯgruū ē ꝙ ꝗ ꝯſeruat vitā patris: ꝙ vita eiꝰ ꝯſeruet̉. gͦ cū ī 5º p̄ce pto nō occides ꝑ affirmatiōeꝫ iubeat̉ ꝯſer uatio vite ꝓximi. vn̄ ſuꝑ. 5. deu. glo. paſce̓ fa me moriēte: quē ſi nō paueris: occidiſti. Illi precepto maxime debuit addi iſta ꝓmiſſio. Itē q̄rit̉ qͣre in exodo addit̉ vna ꝓmiſſio tm̄. ꝗa ibi dr̄. honora patreꝫ vt ſis logeuus. In deū. ꝟo 5. duplex. vbi dr̄. vt longo viuas tꝑe: ⁊ bn̄ ſit tibi. Si dicat̉ ſic̄ ꝗdā dixerūt: ꝙ hͦ ē ꝓpter duplicē ſtatu. ꝑfectoꝝ ⁊ imꝑfecto rū. mādata aut exodi reſpiciūt ſtatū īꝑfecto rū. mādata ꝟo deū. ſtatu ꝑfectoꝝ. iō īꝑfc̄is qui ſuſtentant corꝑalē vitā patꝝ addit̉ una ꝑ̄miſſio.ſ. longenitas ī corꝑe. ꝑfectis ꝟo qui ſuſtētāt nō ſolū vitā carnalē tꝑali ſb̓ſidio: ſꝫ etiā ſpūalē vitā ſpūali ſolatio ꝑentū: duplex p̄ponit̉ ꝓmiſſio.ſ. longenitatꝭ ī corꝑe. ⁊ bene eſſendi ī mente. Contͣ. 22. deū. p̄cipit̉. ſi in ueneris matrē pullis vel ouis incubātē no tenebis eā cū filiis. ſꝫ abire patieris vt bn̄ ſit tibi: ⁊ longo viuas tꝑe. Sꝫ ꝯſtat ꝙ illud pre ceptū nō ē obſeruātiē ꝑfecte: ⁊ tn̄ eī ꝓmittit̉ idē: qd̓ ī deūt. honorāti patrē. Nulla ē gͦ aſſi gnata rō. Sol̓o. dd̓. ꝙ ꝓmiſſio addit̉ huic p̄cepto: vt ad ſuſtētatōeꝫ parētū allicerent̉ filii. ⁊ inclinarēt̉ ex dīna ꝓmiſſiōe: quēadmo dū ad ſuſtētationē filioꝝ inclināt̉ parētes ex na. et maxime ſic̄ dictū ē sͣ. qōne de modo traditōis mādatoꝝ ꝓpter auariciā iudeoꝝ euacuadā. Quia gͦ honor patris intellr̄ ī ero gatōe: euacuādā erat auaritia filioꝝ dīna ꝓ miſſione. Prete̓a rōne ſtatꝰ ppl̓i iudaici cū data ē lex ꝗa data ē ī d̓ſerto: ī qͦ ꝑ diuturnā ſatigatione ītineris ꝑuēturi erāt ad terram ꝑmiſſiōis. ne gͦ filii ī ſb̓ueniēdis ncc̄itatibꝰ parētū: que tc̄ maxime ingruebāt: eēnt negli gētes: excitādi erāt ꝓmiſſiōe diuina. Ad illud ꝟo qd̓ querit̉ quare affirmatiue datur dd̓. ꝙ p̄cepta dabant̉ imꝑfectis ⁊ rudibꝰ ex corruptionē nͤ ꝓnis ad omittēdū bonū faci endū: ⁊ ꝯmittēdū malū uitādū. Ubi gͦ erat maior ꝓnitas ad omiſſionē ꝙͣ ad ꝯmiſſionē dabat̉ p̄ceptū affirmatiue. Inde cū duo ſint honoratio patris exhibenda: ⁊ inhonoratio fugiēda: ꝓniores erāt ad omiſſionē honora tionis: ꝙ ad ꝯmiſſionē inhonoratiōis. Et iō affirmatiue debuit dari p̄ceptū patriſ: ne ex auaritia que ī eis maxime erat: ſic̄ pꝫ ex euā gelio: vel negligētia diuturni ſeruitii ⁊ la borioſi ī deſerto iſtud omitterēt. Ubi ꝟo nō ſolū ad omiſſione ꝓnitas erat. ſꝫ ad ꝯmiſſio onē erat impetꝰ ꝓnitatis corruptōis: dabat̉ p̄ceptū negatiue. vt cū ex corruptōe nͤ ma xime ꝓni eſſent ad homicidia ⁊ furta ⁊cͣ. iō negatiue data ſunt. nō occides ⁊cͣ. Fuerūt tn̄ ꝗ dixerūt ꝙ honorare parētes vl̓ ē re ſpectu tꝑis oīs: ⁊ oīs ſb̓diti. ꝗa n̄ fuit tp̄s ī quo nō debuerūt parētes honorari. et cuilꝫ coē habe̓ parētes quos tenet̉ honorare ſemꝑ et ſi nō ad ſemꝑ. et iō affirmatiue. Sꝫ ī alijs mādatis nō ē inuenire ẜm affirmationē ita vl̓e ẜᵐ oē tp̄s: et cuilꝫ. Occide̓.n. iuſte: qͣꝫuis ſit vl̓e quātū ad oē tp̄s: nō tn̄ quātū ad oēꝫ ꝑſonā: ſꝫ ſolū iudicis. Sꝫ ī negatōe vl̓i ē. Nō occides iniuſte. Silr̄ uti ꝯiuge moderate n̄ obligat oēs ⁊ ſemꝑ: ꝗa ſic tene̓nt̉ oēs habē vxores. Sꝫ negatio nō mechaberis vl̓is ē. ⁊ ſilr̄ ī mādatis alijs que dāt̉ negatiue ī 2ª ta bula. Sꝫ quāuiſ hec rō poſtit aſſignari in 2ª tabula: nō tn̄ ī pͥª. Ad illud ꝟo qd̓ que rit̉ quare addit̉ ꝓmiſſio longeuitatis. dd̓. ꝙ rōne ꝯgruitatꝭ fit tal̓ ꝓmiſſio. Cōgruū.n. eſt ut ꝓcuratio ꝯſeruatōis uite pͥncipii mereat̉ ꝯſeruationē ſui. Un̄ Hiero. de honore pare tū. Humanitas talibꝰ ꝑſonis oblata.ſ. parē tibꝰ uiuēdi tp̄s extēdit. et morte dilata ui cemqꝫ faciētibꝰ reddēs officia noſtra dn̄o ui dēti ꝯm̄dat. Itē meret̉ ab hoīe cui ē pͥnꝰ .ſ. filio vt eius uita ſuſtētet̉: ⁊ ita ꝓlōgetur Un̄ Hiero. ī eod̓. Foueat̉ parētū ſenectus: ⁊ factis eoꝝ niciſſitudo reddat̉. uideāt liberi ueſtri ꝗd faciāt: aut uicē uobis ſil̓eꝫ redditu ri. Nō aūt ſic de ꝯſeruatōe uite alteriꝰ hoīs qui nō ē nobis pͥnᵐ. Ad illud qd̓ querit̉ d̓ gemina ꝓmiſſiōe: que ponit̉ ī deūt. dd̓. ꝙ in illa ꝓmiſſiōe fit additio ꝓpter explanatōeꝫ Longeuitas.n. ī miſeria n̄ ē appetēda: nec ꝓ miſſio longeuitatis ſimplr̄: niſi cū ſucceſſu ꝓ ſperitatꝭ allice̓t. Ideo p̄ceptū deū. ꝗ debꝫ ex planatio eē exo. d̓terminat lōgenitatē hn̄tē ꝯiunctā ꝓſperitatē eē ī ꝓmiſſione cū dic̄. vt longo viuas tꝑe: ī quo ꝓmittit̉ diuturna cō uerſatio. et bene ſit tibi. in quo ꝓmittit̉ diu turna ꝓſperitas ad bn̄ eē. Ad illud vero qd̓ querit̉ quare ꝓmiſſio ꝯſil̓is addit̉ p̄dicto mandato figurali dd̓. ꝙ ī lege erat ꝓmiſſio addita p̄cepto: aln̄ ꝓpter ꝯgruitatē actus. et hͦ mō logeuitas ꝓmittit̉ honorāti prēꝫ. Aln̄ ꝓpter ꝯtrarietate abuſionis actꝰ: quēadmo dū ī p̄dicto cerimoniali. Nā ad lr̄aꝫ error au gurioꝝ apd̓ idolatras credebat obtine̓ lon geuitatē: ſi caꝑet matrē ſuꝑ pullos: ſeu ſuꝑ oua incubātē. ideo p̄ceptū dine legis occur rit ꝑ ꝓhibitōeꝫ obſeruātie augurii. et vt lō gius ad hoc eos remoueret: et ne timerent ex hoc infortuniū uite ſibi futuꝝ adeſt dīna ꝓmiſſio: que ꝓmittit ꝯtͣ auguriū faciēti lō geuitatē ⁊ vite felicitatē. Et ſi quere̓t̉ qͣre tāta ꝓmiſſio quāta honorāti patrē. rn̄ſuꝫ ē qōne de ꝯtinētia legis: ꝗa hͦ nō eſt ꝗa illud in genere ſit tantū bonū: quātū honor ꝑētū. ſꝫ hoc ē ꝗa obſeruātia hꝰ p̄cepti ꝓ illo tꝑe de ſtruebat tantū malū uel maiꝰ: quātū ē in ho noratio parētū. vꝫ idolatrie partē: que eſt ī auguriis ad īhonoratiōeꝫ dei. Itē querit̉ de ordine huiꝰ mādati. Nā cū ī pͥma tabula pͥora ſint negatiua affirmatīs: vr̄ ꝙ filr̄ de beat eē ī 2ª. aut querit̉ quare no. Si dicatur ſicut quidā dixerūt. ꝙ de deo magis cogno ſcimꝰ ꝗd nō ē ꝙͣ ꝗd ē. et ideo pͥor ē negatio affirmatōe ī p̄ceptis: que ordināt ad deum. De hoīe ꝟo pͦ cognoſcimꝰ ꝗd ē. ideo ī p̄ceptꝭ ordinātibꝰ ad ꝓximū pͥor ē affirmatio nega tionē. Contͣ. ſiue ordine ad deū ſiue ad ꝓ ximū nō p̄cipit̉ vel ꝓhibet̉ niſi actus noſter. noſter aūt actꝰ nobis notiſſimꝰ ē ⁊ eque: ſiue ſit actꝰ iuſſus vel ꝓhibitus reſpectu dei: ſeu iuſſus ul̓ ꝓhibitꝰ reſpectu ꝓximi. Propter hͦ dd̓ ꝙ hͦ ē rōne pͥncipii: cuiꝰ honor p̄cipit̉ Un̄ ſic̄ ī ordine ad deū pͥmū p̄ceptū ē de ho nore pͥncipii: qd̓ ē deꝰ ī pͥma tabula. ita ī or dine ad ꝓximū pͥmū p̄ceptū ē de ordine pͥn cipii: qd̓ ē hō ī 2ª tabula. Un̄ ſic̄ dicit Hugo de ſcō Uictore. Utrobiqꝫ dignitas principii honoratur. Einde queritur de obligatōe hꝰ p̄cepti. Circa quod querūt̉ ꝗn̄qͣꝫ. Primo an ſoluat̉ obligatio ꝑ uotū religiōis. ⁊º an̄ ꝓpter ncc̄itatē pr̄is dimittēdus ſit ingreſſus religionis. 3 de honorē reuerētie quātū ad obediētiā: ī ꝗbuſ debeat̉ patri carnali. 4º an honor debeat pr̄i ſpūali ex p̄cepto. an honor debeat̉ malo prelato. Ad primum ſtt ceptu eo Poc pre p̄ceptum morale legis nature. gͦ ē īmobile. gͦ ꝓpter īgreſſū religiōis nullꝰ abſoluit̉ ab illo Itē ꝑfectio grē nō deſtruit qd̓ ē nͤ ſꝫ ꝑfic̄. Cū gͦ ingreſſus debitꝰ religionis ſit ꝑfectiōis gre. gͦ ꝑfic̄ obſeruātiā honoris parētis. ⁊ nō ſoluit. Itē ſi ꝯſiliū ſoluit p̄ceptū: n̄ ſe ꝯpa tiūt̉. gͦ ſunt ꝯtraria. gͦ ī ordine vite moralis determinato a deo eſſet ꝯtrarietas: quod ē incōueniēs. Itē obſeruātia ꝯſilioꝝ ſe hēt ad obſeruātiā p̄ceptoꝝ: ſic̄ ꝑfectio ad ꝑfecti bile. ſic̄ on̄dit dn̄s Mat. 19. cū ſeruāti man data dixit. Unū tibi deeſt. Si vis ꝑfectus eē vade ⁊ vende omnia que habes. Sꝫ ꝑfectio nō tollit ꝑfectibile ſꝫ ꝯplet. Ingreſſus gͦ reli gionis nō ſoluit obligationē huiꝰ p̄cepti. Dixerūt ꝗdā ꝙ ſolue̓t̉ obligatio ꝑ īgreſſū religionis quātū ad effectū. ſꝫ nō quantū ad affectū. Sed contͣ. Preceptū illud ꝑ opus adimplet̉. vt pꝫ ab expoſitoribꝰ: nō ꝑ affectū gͦ obligat ad opus. Itē quē eſſet cā quare ſolue̓t̉ obligatio ī actu. nūꝗd ꝓpter impoſſi bilitatē. gͦ ſilr̄ ꝑ pauꝑtatē irreleuabilē ſolue̓t̉ Contͣ. Cū aliꝗs ſuo arbitrio ingerit ſe in impoſſibilitatē qua nō pōt face̓ qd̓ tenetur peccat. Sꝫ religioſus ingrediēdo religioneꝫ ponit ſe ī impoſſibilitate qua n̄ pōt honor re parētes mīſtrādo ncc̄ia. quos tenet̉ hono rare. gͦ ingrediēdo religione peccat. Iteꝫ p̄ceptū dic̄. Da ſuꝑflua. ꝯſiliū dic̄. Da omnia Sꝫ iſta nō ſe ꝯpatiūt̉. nec datis omnibꝰ pōt ſb̓uenire patri in neceſſariis. gͦ nō ſe ꝯpatiū tur ꝯſiliū ⁊ p̄ceptū. ſoluit̉ igit̉ obligatio p̄ cepti ꝑ ꝯſiliū. Itē honora patrē obligat ꝓ loco ⁊ tꝑe. Sꝫ ī religione nūꝙͣ ē tp̄s nec locꝰ honorādi. Sic gͦ religioſus n̄ obligat̉. ℟ ẜᵐ quoſdā. ꝙ nullū ꝯſiliū ſoluit obligatiōeꝫ p̄cepti nature. Un̄ nec iſtud. tn̄ ꝗa affirma tiuū ē n̄ obligat niſi ꝓ loco ⁊ tꝑe. Un̄ obli gatio ē ad n̄ admīſtrādū ncc̄ia patri ſimpli ſꝫ ſb̓ ꝯdtiōe duplici. Una ex parte dantis: ſi hēt. ⁊ alia ex parte recipiētis ſi indiget. Et ad hͦ ſemꝑ tenet̉ ſecularis ⁊ religioſus.ſ. da re ſi hꝫ. ⁊ ſi pr̄ īdiget. Sꝫ ꝗa religioſus nūqͣ nōt hēre. ideo nūqͣꝫ dabit: ⁊ n̄ trāſgreditur ꝗa n̄ tenebat̉ ſimplr̄. Eod̓ mō dicūt de oībꝰ affirmatiuis: ꝗa n̄ ē obligatio ſimplex: ſꝫ ꝯdi tionalis. nec ē ꝯtraria doctrina preceptoꝝ ⁊ ꝯſilioꝝ: ꝗa p̄cepta n̄ obligāt abſolutē. Sꝫ ꝯtra. gal̓. 5. Si ſpū ducimini nō eſtis ſb̓ lege. Si gͦ duce ſpū aliꝗs intrat religionē: iā non ligat̉ lege honoris exhibēdi parētibꝰ. Itē ſi dice̓t̉ ꝙ eſſe ſb̓ lege ē vt impleat̉ ex timore iſte autē ex amore implet lege. et iō nihil ad ꝓpoſitū. Contͣ. ꝯſtat ꝙ religioſus morit̉ mūdo. gͦ obligatio viuētiū ī mūdo nō artat eū. gͦ nō tenet̉ ad mīſtrādū ncc̄ia que ꝑtinēt ad vitā mūdi. Itē ſi morit̉ filiꝰ morte nͤ: ſoluit̉ ab obligatione huius honoris patris. gͦ ſi morit̉ mortē gr̄e: ⁊ ꝑfecte ſic̄ religioſi ſol uet̉: cū mors gratie eque nos ſeparet a uita mūdi: ꝗa qd̓ ē mors ſecularibꝰ: hoc ē ītroitꝰ religiōis religioſis quo ad mūdū. Itē ma trimoniū ꝯtractū an̄ carnalē copulaꝫ ſoluit̉ ꝑ votū religiōis. et hoc nō ē niſi ꝗa ē quēdā mors ſpūalis. Morte aūt ſoluit̉ vinculū ma trīonū. gͦ ⁊ obligatio exhibitiōis mudanoꝝ ſoluit̉: ꝗa illis morit̉ omnino religioſus. Proptea vr̄ dd̓. ꝙ cū honor pr̄is ꝯſiſtat in pl̓ibꝰ: ⁊ oīa intelligāt̉: cū dr̄. honora pr̄eꝫ. vt pꝫ ex p̄dictis: nō ſoluit̉ obligatio exhibiti onis honoris ꝑ introitū religionis: lꝫ ſoluat̉ obligatio quo ad debitū ſuſtētatōis. ꝗa quo ad illā ſolonē morit̉: qui morit̉ mūdo. Sed exhibitio ſpūalis ī reuerēdo ī ꝯſolādo ī orā do non ſoluit̉. īmo ſb̓ obīa magis auget̉. et ex hoc ē ꝑfectio p̄cepti honoris patris. Non enī ꝑficit̉ ī exhibitione corporali: que nō ex hibet̉ patri cā ꝯformitatis ad deū pͥnᵐ: ſed rōne īdigētie. ideo ꝑficit̉ ī exhibitōe ſpūali maxime ī qua ē ꝯformatio ad deum. Et ꝑ h̓ patet ſol̓o ad obiecta. Poſtea queritur ꝓter vtrū neceſſitatē parētū dimittendꝰ ſit ingreſſus religionis. Nā honor patris intellr̄ ī corꝑali exhibitiōe: cū tp̄s ē. Sꝫ īdigētibꝰ parētibus tempus ſb̓ueniēdi ē. Si ergo ego nō ſb̓uenio tn̄ſgredior. ꝗa nō honoro pr̄eꝫ qn̄ tꝑūs ē ho norādi. Sꝫ intrādo religionē pono me ī ſta tu nō ſb̓ueniēdi. gͦ pecco. Contͣ. Marci. 3. Que ē mr̄ mea ⁊ q̄ ſunt frēs meiꝰ Glo. Non recuſat obſeꝗ matri ꝗ dicit. honora patrē ⁊ matre. ſꝫ on̄dit ſe plus debe̓ pr̄nis mīſteriis ꝙ affectibꝰ maternis. Ideo exēplo mōſtrauit qd̓ v̓bo ait. Qui amat patrē aūt matrē pluſ ꝙͣ me nō ē me dignꝰ. Si gͦ introitꝰ religiōis ꝑtinet ad pr̄nū mīſteriū: nō ē dimittendus propter paternū affectū. Itē ibidē in glo. Opus ſpūale p̄fert cognatōi docēs meliorē eē copulā cordiū qͣꝫ corpoꝝ. Ad hͦ dicūt quidā. Quia aut pōt ſecure mane̓ in ſeculo ſine detrimēto ſalutis. et in tali caſu dicunt ꝙ nō dꝫ intrare: ſꝫ patri mīſtrare. Aut uidet ſibi īmine periculū ſalutis ⁊ lapſū ī peccatū et ī tali caſu n̄ tenet̉. Alii ꝟo dicūt ꝙ qn̄ cūqꝫ ſpū dei ducit̉: n̄ tenet̉ mane̓ in ſeculo: ut mīſtret neceſſaria parētibꝰ. Signū aūt ꝙ ducat̉ a ſpū triplex ē. pͥmū iocūditas mētis ex ꝑfectione religiōis ꝯfiderata. 2ᵐ ꝓpoſitū cauēdi circūſtatias peccati. Tertiū ꝓpoſitū proficiēdi ī meliꝰ. Dicūt gͦ ꝙ aūt hꝫ tꝑalia d̓ ꝗbus poſſit ſuſtentari. aut nō habet. Si het poteſt patri dimittere ea ad ſuſtētationē. ſi nō hēt: nō tenet̉ tūc mīſtrare. ſꝫ cū tranſfert ſe totaliter ad ſeruiciū liberaliſſimi dn̄ato ris patris celeſtis ꝯmēdare ip̄i curā patris qui dat eſcam omni carni. ꝗ paſcit volucreſ celi. 7. Mat. Cui ē cura de omnibꝰ. et ſic meli ori ꝓuiſori dimittit̉ pater ⁊ mr̄. Et quāuis iſtoꝝ opinio videat̉ magis ꝑfecta: pͥma tn̄ magis pia. Iux hoc querit̉ vtrū ī errore hereſeos filiꝰ accuſans patrē ad dānatione ſolue̓t hoc mādatū: īmo an teneat̉ accuſare Uidet̉ ꝙ dꝫ accuſare. quia Deū. 21. dr̄. Ꝙ etſi genuerit homo filiū ꝯtumace ⁊ ꝓteruū qui non audiat patris ⁊ matris imꝑium: debet a parētibꝰ accuſari. et lapidibꝰ obruet eum populꝰ. Si gͦ pr̄ tenet̉ accuſare filiū. gͦ filius patrē. Ad hoc dd̓. ꝙ hereticus aut ſolum ſibi nocet: vt qn̄ hereſis occulta ē. Aut alios etiā praua doctrina corrupit. pͥmo mō nō te net̉ eū accuſare filiꝰ. ſꝫ 2º mō tenet̉. et ratio ē ꝗa honorē patris celeſtis tenet̉ p̄ferre ho nori patris carnalis. Un̄ carnalis pater qu dehoneſtat ⁊ inhonorat patrē celeſte: nō ē ſuſtētandꝰ. Un̄ ī Deū. ī laude Leui dr̄. Qui dicunt patri ⁊ matri neſcio vos. Et in tali caſu tenꝫ illud euāgelicū. Qui honorat pr̄eꝫ ⁊ matrē pluſꝙͣ me nō ē me dignꝰ. Cōſequenter queri tur de honore reuerētie quātū ad obediētiā in quibus.ſ. teneamur obedire patri carnali Ad qd̓ ſic. Col. 3. Filii obedite parētibꝰ veſtriſ in oībꝰ. gͦ ī oībꝰ licitis ē eis obediēdū. gͦ tenē tur filii obedire parētibꝰ p̄cipiētibꝰ intrare clauſtrū: ducere vxorem. fodere in vineam. Itē. 21. deuter. Si genuerit hō filium ꝯtu macē q̄ nō audiat patris ⁊ matris imperiū lapidibꝰ eū obruet populꝰ. Iteꝫ Hugo de ſancto Uictore. Quātū ſpectat ad lr̄am duo bus modis parētes noſtros honorare debe mus. obediedo eis ī oībꝰ exceptis his ī ꝗb dilectio patris dei offendit̉. et eos quātū fa cultas noſtra ſuppetit ī adiuuando. gͦ ī oībꝰ licitꝭ. Itē Hiero. de honore parētū. Imita mini filiū Machabeū: q̄ matri ſuadēti mor tem ſeruiuit. et duꝝ imperiū gratanter ag greſſus eſt: ne offende̓t genitricē. in ſuſtinē tia gͦ mortis debemꝰ obedire. Itē ideꝫ in eodē. Deuotꝰ filiꝰ obediēdo ꝓmotus eſt: qui nolēs maternā aliquatenꝰ lede̓ pietatē: ꝑpe tuā vitam paſſione ſuſceperit. Sol̓o dd̓. ꝙ ẜm gradu ſuꝑioritatis ē modꝰ obeditōis ꝗa ſicut dr̄ ro. 13. Omnis poteſtas a d̓o data eſt. et oīs anima poteſtatibꝰ ſb̓limioribꝰ ſb̓di ta dꝫ eē. Eſt aūt ſuꝑioritas ꝯſtituta ī ſpūali bus ⁊ in tꝑalibꝰ. Et ī tꝑalibꝰ quātū ad regi men reipulice. et quātū ad regime ꝓprie fa milie. In regimine ſpūaliū p̄eſt ſpūalis p̄la tus. In regimine tꝑaliū quātū ad rēpublicā p̄latꝰ ſecularis.ſ. rex ⁊ pͥnceps. In regimine tꝑaliū quātū ad ꝓpriā familiā pater. Sic̄ gͦ determinat̉ obediētia p̄lati ſpūalis in his ī quibꝰ preeſt.ſ. ſpūalibꝰ: et p̄lati ſecularis ī tē poralibꝰ reipubli. ſic obediētia debita patri ī diſpoſitione rei familiaris. Et ẜᵐ hoc dr̄ ꝙ filius patriſfamilias tenet̉ obedire patri in omnibꝰ ꝓbabilr̄ pertinētibꝰ ad ncc̄itatē vel vtilitate rei familiaris. Un̄ omnes auctori tates que dicūt ꝙ filiꝰ obediat ī omnibꝰ ex ponūt ī omnibꝰ pertinētibꝰ ad diſpēſatīōeꝫ rei familiariſ. et ſic exponūt auctoritatē apl̓i ⁊ Hugonis. Ad illud deūter. ſoluūt ꝑ au ctoritate ſequētē. Gonita patris audire cō temēs ⁊ ꝯmeſſatiōibꝰ vacat atqꝫ luxurie. vn̄ ꝯtemptꝰ correctōis facit peccatū. et ma licia ꝯuerſatōis que nō corrigit̉ ꝑ patris mo nitionē. Un̄ ex hoc colligit̉ ꝙ filiuſfamilias tenet̉ obedire patri ī diſciplinā moꝝ bono rū. ſꝫ hoc ē intelligēdū de his que neceſſaria ſunt ad ſalutē. Ad vltimuꝫº quod obr̄ de filio ꝗ obedit matri ī martirio dd̓. ꝙ ſuſti nentia martirii erat de neceſſitate ſalutis. quia oportebat aut apoſtatare a lege ad ido latriā. aut mori. tn̄ duplex cā mouit ad mar tiriū. amor ꝟitatis ⁊ obediētia matris. vn̄ Hiero. ponit̉ ipſū ī obediētie exemplū. Queritur poſteꝝ prere an ex pto vel ꝯſilio debeat̉ honor in exhibitione neceſſarioꝝ prelato ſpūali. Ad quod ſic. i. ad Thi. 5. Qui bn̄ preſunt preſb̓ri duplici hono re digni hēant̉. Glo. Neceſſitatis ē accipere vnde uiuit̉. caritatis ē prebere. Si gͦ caritatꝭ eſt: volūtariū eſt. Nō igit̉ ē p̄cepti ſꝫ ꝯſilii. Itē. i. ad Cor. 9. Qui paſcit grege ⁊cͣ. Glo. Loquit̉ de apl̓is ſicut ꝯſtituit dn̄s de euan gelio viuētes panē gratuitum māducabāt ab eis ſumptū: quibꝰ gratuitā grām p̄dica bāt. gͦ gratuitū eſt honorare exhibēdo ncc̄ia gͦ nō ē p̄ceptū. Cōtͣ. pͥª ad cor. 9. Nūquid nō hēmꝰ poteſtatē: mulierē. ſororem. ⁊cͣ. Glo. Dn̄s mulieres mīſtraturas ſequi ſe noluit: oſtēdēs quid a plebibꝰ deberet̉ euāgeliſtis. gͦ mīſtratio neceſſarioꝝ eſt debita prelatis a ſb̓ditꝭ. Itē gal̓. 6. Coīcet is ꝗ cathezizat̉ ꝟbo ei q̄ ſe cathezizat in oībꝰ bonis. Alo. Uſi tatū p̄ceptū eſt: vt p̄dicatori ꝟbi dei prebeat neceſſaria ille cui p̄dicat̉ que boni appella tione recte ſignificauit. Item ī pͦs. Sumi te pſalmū. ſupple p̄dicatiōis: ⁊ date tympa nū tꝑalis ſuſtētatiōis. vt īnuit glo. Item pͥª ad cor. 9. Sī nos ſeminamꝰ vobis ſpūalia no ē magnū ſi carnalia noſtra metamus. Itē 2ª ad Thi. 2. Laborantē agricolaꝫ oꝑꝫ pͥmū de fructu edere. et multa hiꝰ. gͦ honor ī exhibitiōe neceſſarioꝝ p̄latꝭ eſt ī precepto. Sol̓o. dd̓. ꝙ honoris exhibitio eſt ī p̄cepto ſb̓ditꝭ. ſꝫ honoris receptio nō ē ī precepto pre latꝭ. ſꝫ ꝯceſſione ⁊ poteſtate. Un̄ pͥª ad cor. 9. Nūquid nō hēmꝰ poteſtatē maducandi ⁊c. Glo. Permiſit dn̄s: non iuſſit apl̓is accipere neceſſaria a ſb̓ditꝭ: vt ꝗſꝗs eo vteret̉ qd̓ ſibi liceret ex dn̄i ꝯſtitutōe. Si ꝗs ꝟo nollet: nō ꝯtra iuſſum faceret: ſꝫ de ſuo iure cede̓t. po teſtas enī eſt: nō iuſſio dn̄i accipere ſumpt et eſt ꝟ̓bum Aug. de opere monachoꝝ ſuꝑ illud Mat. i0. dignꝰ ē oꝑariꝰ cibo ſuo. Ad illud quod pͥmo obic̄ ꝙ caritatꝭ eſt prebere: ītelligēdū ē ꝙ hoc dr̄ ꝓpter modū tribuēdi ꝗ dꝫ eē ī hylaritate: ⁊ ex amore. ẜ illd̓ 2ª cor 9. Nō ex triſticia aut ex neceſſitate. Hylare enī datorē diligit deus. Alo. Nō triſtis ve coactus: ſꝫ ſpontaneus. hyla. enī dato. i. ꝗ e volūtate bona dat diligit deus. Ad 2ª dd̓ ꝙ panis gratuitꝰ dr̄ mīſtratio tꝑalium: quantū ad accipiētē. vt non ponat̉ finis ſeu merces p̄dicatōis. Unde pͥma ad Thi. 5. Tu plici honore. Glo. Non tn̄ venale ē euāgeliū vt ꝓ his p̄dicet̉: ſꝫ ꝓ eternis. Nō enīꝫ a ppl̓o reddit̉ qͣi merces illis ꝗ ſibi in caritate euā gelii ſeruiūt: ſꝫ tāꝙͣ ſtipediū dat̉ quo vt poſ ſint laborare: paſcut̉. et ꝑ hūc modū intellr̄ illud Mat. 10. Gratis accepiſtis ⁊cͣ. Sꝫ q̄ri tur qn̄ tenēt̉ dare. Nā ditata eccl̓ia non vr̄ ꝙ teneāt̉ exhibere: ꝗa ī Malachia dr̄. 3. In ferte omnē decimā ī orreū meū: ut ſit cibus ī domo mea. Si gͦ ſufficiēs ē cibꝰ ī domo eccle ſie: nō tenēt̉ exhibe̓. Itē ceſſante cā ceſſar̄ dꝫ effectꝰ. Sꝫ cā exhibitōis eſt neceſſitas. pͥ Thi. 5. Qui bn̄ preſunt. Olo. Accipiūt ſuſten tationē neceſſitatis a ppl̓o. mercedē diſpē ſatōis a dn̄o. Si gͦ nō adſit ncc̄itas: nec ē or dinata poteſtas accipiēdi p̄latis: nec debitū exhibēdi ſb̓ditis. Ad hoc dd̓ ꝙ tene̓t̉ dar̄ cū reꝗͥrūt̉ a p̄latis: al̓. n. n̄ tenēt̉ niſi vident eoꝝ neceſſitatē. Ad illud qd̓ obr̄. ꝙ ſuffi ciens eſt cibus ⁊ nō eſt noceſſitas: dicunt. ꝙ quauis nō ſit neceſſitas qͣꝫtū ad diſpēſato res bonoꝝ eccl̓iaſticoꝝ ꝓpter ſe. tn̄ ē ncc̄itaſ ſemꝑ ꝓpter illos: ꝗbꝰ debēt bona eccl̓iaſtica diſpeſari.ſ. pauꝑes. Un̄ ſaluator. Pauperes ſemꝑ hēbitis vobiſcū. vt dic̄ Hiero. Res ec cleſie pauperū ſunt: nec ꝯcedit̉ diſpenſatori bus bonoꝝ ꝓdigalitas: nec ſuꝑfluitas: ſꝫ ſtri cta neceſſitas. Un̄ btūs Ber. Cōcedit̉ tibi ut ſi altario ſeruias: de altario viuas. Quicꝗd p̄ter neceſſariū uictū de altario retines: tuū nō eſt. raxina eſt. ſacrilegiū eſt. Alr̄ nobis vr̄ dd̓. ꝙ ſi eccl̓ia alicꝰ ſit ſufficiēter dotata bonis tꝑalibꝰ: ꝙ ſb̓diti nō tenēt̉ in aliquo ꝓ uidere p̄ſb̓ro: niſi aliqua cā ſb̓orta: ut guerre vel p̄datōis indigēs efficiat̉. De honore ꝟo reuerētie: que debet̉ p̄latis ſpūalibꝰ hic pre termittimꝰ. ꝗa in tractatu de ꝟ̓tutibꝰ. qōne de obediētia: dn̄o iuuāte tractabit̉. Ultimo queritur an honor exhibēdus ſit malo p̄lato ex hoc pre cepto. Ad qd̓ ſic. pͥª ad Thi. 5. Qui bene pre ſunt ⁊cͣ. Glo. Ut ſpūalr̄ eis obediāt: ⁊ exteri ora mīſtrēt. iſte honor non determinat̉ niſi bn̄ p̄ſidēti. gͦ malo p̄lato nō debet̉ obediētia nec tꝑaliū mīſtratio. Itē 2ª Theſa. vltīo. Denūciamꝰ vobis ſi ꝗs nō vult oꝑari n̄ mā ducet. gͦ ſi p̄latꝰ nō oꝑat̉ qd̓ ē ſui officii: non tenebūt̉ ei ſb̓diti mīſtrare. Itē ibidē. Au diuimꝰ quoſdā ambulātes nihilꝭ oꝑantes ⁊cͣ Denuciamꝰ ī xp̄o vt cū ſilētio viuētes panē ſuū māducēt. Ex ꝗbꝰ vr̄ ꝙ mali p̄lati nō ſūt honorādi. Itē Ioſue.i. Sicut obediuimuſ Moyſi obediemꝰ tibi: tm̄ ſit dn̄s tecū. gͦ ſub ꝯditione bonitatꝭ ꝓfitēt̉ obediētiā. Contͣ pͥª Petri. 2. ſb̓iecti eſtote ī oī timore dn̄is n̄ ſolū bonis ⁊ modeſtis: ſꝫ etiā diſcolis. Itē .i. ℟. 24. ꝑauid p̄cidit oram clamidis Saul ⁊ latēter poſtea ꝑcuſſit cor ſuū. Glo. Prepo ſiti oris gladio feriēdi nō ſunt etiaꝫ cū recte rep̄hendi vidēt̉. Itē Mat. 23. Suꝑ cathe drā moyſi ſederūt ſcribe ⁊ phariſei: ꝗ dicūt facite ⁊cͣ. Itē pͥª ad Chi. 5. duplici rōne di gni ſūt. Glo. Iſteʳ duplex honor exhibēdꝰ eſt omnibꝰ p̄ſb̓ris: ſꝫ maxime his qui laborāt in ꝟbo. Sol̓o. dd̓. ꝙ malo p̄lato quādiu ab e cleſia tolerat̉: debet̉ honor: et quāuis male p̄ ſideat: quouſqꝫ ab eccleſia deponat̉: vt bene p̄ſidēs dꝫ hēri. vn̄ debita a ſb̓iectiſ nō debet ſb̓trahi. Et generalr̄ dd̓ e. ꝙ de epīs nō eſt inferioꝝ iudicare vtrū bn̄ oꝑent̉. Ro. 14. Tu ꝗs es ꝗ iudicas alienū ſeruū ⁊cͣ. Sꝫ illos dn̄s iudicabit. Iſa. 3. Stat ad iudicādū dn̄s Et ſeꝗt̉ ꝟbum ad p̄latos. Uos depaſti eſtis vinea meā. rapina pauꝑis ī domo veſtra. Uerendum eſt ẜꝫ ordinis exigētiā de ꝗnto p̄cepto ⁊ mādato decalogi: quo dr̄. nō occides. exo. 20. Deuter. 5. Circa qd̓ querūt̉ tria. Primo ꝗd ꝓhibeat̉ occidi. 2º ꝗs ꝓhibeat̉ occide̓. Tertio que ſit illa occiſio que hic ꝓhibet̉ Quātū ad pͥmū querūtur tria. Primo vtrū hic ꝓhibeat̉ occiſio bruti aīalis: an ſoliꝰ hoīs. 2º vtrū hic ꝓhibeat̉ occiſio ſui. 3 vtrū hic ꝓhibeat̉ occiſio malefici. Ad primū obicerent heretici ī hunc modū. Qui furat̉ ouem: vel houē: vel hoīeꝫ: facit contra p̄ceptū nō fura beris. Sed eque vl̓r ꝑ ꝓhibitione dr̄. nō occi des. ſic̄ nō furaberis. gͦ ꝗ occidit ouē vel bo ue: vel hoīem: facit ꝯtra p̄ceptū nō occides Itē ꝗ occidit boue ꝓximi: ꝯſtat ꝙ peccat occidēdo. Sꝫ peccare occidēdo hic ꝓhibet̉. gͦ occide̓ boue hic ꝓhibet̉. Itē lex natural dictat oīa bona eē ꝯſeruāda: ⁊ nō interimē da. ꝗa de intētione nature eſt ꝯſeruare rem naturalē. ⁊ ꝯtra intētionē nature interime̓ Sꝫ omne brutū ē res naͣlis viuēs ẜᵐ ſuā naͣꝫ ē bonū. gͦ quicūqꝫ brutū interfic̄ peccat conͣ legē nͤ. Itē ſi dicat̉ qd̓cūqꝫ occide̓ nō ꝓhi bet̉: ſꝫ ſolū hominē. gͦ nō debuit ul̓r dici. No occides. queadmodū ꝗa coire nō ē ꝓhibitū ul̓r. nō dicit̉. nō cōibis: ſꝫ nō mechaberis. Contͣ. Aug. ī. i. li. de ci. dei. loquēs de hoc p̄cepto nō occides. dic̄. Quidā hͦ preceptuꝫ ī beſtias ac pecora conāt̉ extende̓: vt ex hoc nullū etiā illoꝝ liceat occide̓. Cur ergo nō ⁊ herbas ⁊ ꝗcꝗd humo radicitꝰ alit̓ ⁊ figitur Nam ⁊ hoc genꝰ reꝝ quāuis nō ſentiat dr̄ viue̓: ac ꝑ hoc pōt ⁊ mori. Un̄ apl̓us. Inſipi ens tu qd̓ ſeminas nō viuificat̉ niſi pͥus mo riat̉. Et ī pͦs. ſcriptū ē. Occidit vires eoꝝ ī grandine. Nūc igit̉ ob hoc cū audimꝰ non occides: ꝟgultū velle̓ nephas ducimꝰ: ⁊ ma nicheoꝝ errori īſaniſſime acꝗeſcimꝰ. So. ẜm Aug. ī eodē. vbi dic̄. His deliramentꝭ re motis cū audimꝰ nō occides. ſi ꝓptea nō ac cipimꝰ hoc dictū eē de fructētis: ꝗa nullꝰ eis ſenſus eſt: nec de irrōnabilibꝰ aīantibꝰ. vo latilibꝰ. ambulātibꝰ. natātibꝰ. reptilibꝰ. quia nulla rōne nobis ſociantur: ꝙ nō eis datum ē nobiſcū hēre ꝯmune. Un̄ iuſtiſſima ordi natōe creatoris vita ⁊ mors eoꝝ noſtris vſi bus ſb̓dit̉. Reſtat gͦ vt de hoīe ītelligamus qd̓ dictū ē n̄ occides. nec alteꝝ. gͦ nec te. neqꝫ enī ꝗ ſe occidit aliud ꝙͣ hoīeꝫ occidit. Ad 4 2ᵐ dd̓. ꝙ a pͥma īſtitutōe factꝰ ē hō dn̄ſ brutoꝝ Gn̄ i. vt p̄ſit piſcibꝰ maris ⁊cͣ. ſꝫ nō ē factꝰ dn̄s hoīs. vn̄ cū dn̄i ſit face̓ de re ſua qd̓ vult ex pͥma īſtitutōe: pōt homo bruta occide̓: vel ſeruare ſi vult ſine offenſa: nō ſic hoīem. Hoc autem dn̄ium nō ē ablatū hoī ꝑ pctm̄: niſi quantū facta ē appropͥatio. vnde ꝗ occidit boueꝫ alteriꝰ nō peccat ī eo: qd̓ eſt occide̓: ſꝫ ī eo ꝙ dānificat ꝓximū in re ꝓpria Et ideo peccat ꝯtra iſtud p̄ceptū nō furabe ris. Ad 3ᵐ dd̓ ẜm legē naͣlē oīa bruta da ta hoī ī vſum: et vita ſenſibil̓ ordinata eſt ad ſuſtētatōem hoīs: ⁊ ex ꝯceſſione dīna pꝰ pctm̄. vn̄ gn̄. 9. Quaſi olera virētia tradidi nobis aīantia. excepto ꝙ carnē cū ſanguine no comēdetꝭ. Adultimū dd̓. ꝙ quēadmo dū cū dr̄ nō mechaberis: ꝑhibet̉ oīs coitus inordinatꝰ. et tn̄ nō omnē coire inordinatū ē mechari. ita cū dr̄. non occides. ꝓhibet̉ oē occide̓ inordinatū. Occidi aūt brutū a dn̄o ſue uite nō eſt inordinatū. Poſt modumᵇ queri tur vtrū in hͦ p̄cepto ꝓhibeat̉ occiſio ſui. et vr̄ ꝙ nō. Qm̄ mandata 2ᵉ tabule ordinant ad ꝓximū. ꝓhibet̉ gͦ in hͦ p̄cepto occiſio ꝓxi mi tm̄. nō gͦ ſui. Ideo querit̉ utrū caſu aliqͦ poſſit aliꝗs īterfice̓ ſe licite. Et ponat̉ ī qōe utrū cā uitādi pctm̄ aliꝗs poſſit ſe interfice̓ uel incōmodi uel adipiſcēde gl̓ie. Querit̉ qͣ utrū ꝟgo q̄ ſe interfic̄ ne uioleter defloretur peccet. Ad qd̓ ſic. 1. Cor. 9. Bonum eſt mihi magis mori: ꝙ ut gl̓iam meaꝫ ꝗs euacuet. gͦ huic ꝟgī bonū ē magis mori ꝙ deflorari. ꝗa in defloratōe gl̓ia eius euacuat̉. gͦ ſi ſe inter fic̄: meliꝰ eligit. gͦ n̄ peccat ꝯtra aliqd̓ p̄ceptū Itē Iob. 2. Pelle ꝓ pelle ⁊ ꝯcta quē habet homo dabit ꝓ aīa ſua. gͦ uita corporal̓ dāda eſt ꝓ ſalute anime. Sꝫ hͦ fac̄ iſta poſito ꝙ hͦ fac̄ ꝓpter timorē lapſus futuri. Itē aīa in corpore corrupto ꝑ originaleꝫ miſeriā ꝯꝑat̉ ad corpus ſic̄ captiuus aliꝗs ad ſuū carcerē ut dic̄ Augꝰ. de aīa ⁊ ſpū. Un̄ p̄s. Educ de carcere animā meā. Sꝫ captiuus aliqs ſi rū pat carcerē: quo captiuus tenet̉: non peccat abrumpēdo. gͦ a ſil̓i ſi aliꝗs occidat corpꝰ ut animā libe̓t que ī ipſo detinet̉ tāꝙͣ captiua nō peccat: ſi hͦ faciat amore libertatꝭ gl̓ie. Item. 10. Math̓. Qui ꝑdidit animā ſuam ꝓpter me ſaluā faciet eam. et animaꝫ uocat ibi uitā. Sed ille ꝗ ſe interfic̄ illo deſiderio qd̓ dicebat apl̓s. ſupio diſſolui ⁊ eē cū xp̄o perdit anima ſuā ꝓpter deū. gͦ inueniet eaꝫ Item. 7. ad ro. Infelix ego homo ꝗs me li berabit de cor. mor. huiꝰ. gͦ apl̓us appetebat ordinata uolūtate liberatione anime a cor pore. Sꝫ hec ē mors. gͦ mors ordinate appet tur. Un̄ etiā ph̓i dixerūt mortē philoſophꝫ tibꝰ appetēda. et ph̓iam diffinierūt medita tionē moriēdi. gͦ ſi aliquis illa eadem uolun tate ꝓrumpat in actum: ſibi inferēdo mortē nō peccabit. Itē Sāpſon ꝗ ꝯnumerat̉ īter patres: qui ꝓponūt̉ nobis ad imitationē fi dei legit̉ ſe interfeciſſe. 12. ad heb. gͦ ex cauſa ꝯſimili non erit culpa ſe īterfice. Item 2º Machabeoꝝ. 14. laudat̉ Razias qui ſe inter fec̄ eligēs nobilr̄ mori potiꝰ qͣꝫ ſb̓ditꝰ eē pctō ribꝰ. gͦ ⁊cͣ. Contra. Ro. 3º. Faciemꝰ mala ut ueniat bona. abſit. Sꝫ occide̓ hoīem īnocētē malum ē. gͦ nō pōt bn̄ fieri ꝓpter bonū adi piſcēdū. gͦ nec ꝓpter malum uitādū. Iteꝫ Aug. in. i. de ci. dei. Aliena libido nō polluit alioquin pudicitia uirtꝰ aī nō erit. Ex quo arguit ſi nō eſt impudicitia: qua inuita ꝟgo polluit̉ nō eſt iuſticia qua caſta punit̉. Si gͦ interficiēdo ſe ꝟgo ne defloret̉ ꝯtra iuſticia occidit ſe: ꝯtra iuſticiā fac̄ manifeſte. gͦ pec cat. Item Aug. in eodē. Cur homo qui ni hil mali fec̄ ⁊ ſibi malefaciat. et ſe ipſuꝫ in terficiendo hoīem interficiat innocentē: ne aliū patiat̉ nocentē: at̄qꝫ in ſe ꝑpetret malū propriū ne ī eo ꝑpetret̉ alienū. Itē idē in eodē. Si nō licet pͥuata poteſtate hoīeꝫ occi dere vel nocētē: cuius occidēdi licentiā lex nulla ꝯcedit: ꝓfecto qui ſe ipſum occidit ho micida ē. Itē idē Aug. Ne nobiſmet ip̄is neceꝫ inferamꝰ: ꝓhibitos nos ītelligēdū ē: vbi lex ait. nō occides. quāuis nō addiderit proximū tuū: ſicut falſum teſtimoniū cū ve taret. quāuis nō dixerit aduerſus ꝓximum nō ideo ſi aduerſus ſe teſtimoniū dixerit ab hͦ crimine ſe putauerit alienū. Itē ad idē ſunt rōes ph̓oꝝ: quaꝝ pͥª ē Platōnis dicētꝭ Conſtat nos eſſe ſb̓ dn̄io dei: cuius tutela ⁊ prouidētia gubernamur. Nihil aūt ē inuito dn̄o de his que poſſidet ex eo loco ī quo ſuā rē ꝯſtituit auferendū. Ex quo arguit. Sic̄ gͦ ꝗ vitā alieno mācipio extorquet crimine n̄ carebit. ita ille ꝗ finem.i. mortē ſibi dn̄o nec dum iubente queſierit: nō abſolutionē ꝯſeꝗ tur: ſꝫ reatū. Itē ad idem Plotinꝰ ph̓us. Cum anima a corpore violēter extrudit̉. ꝗa exiit rupto vinculo nō ſoluto fit ei ipſa ne ceſſitas occaſio paſſionis: ⁊ malis vinculis dū rumpit inficit̉. Itē cū ꝯſtet animabuſ remunerationē eſſe tribuēda ꝓ mō ſue ꝑfe ctiōis: ad quā in hac vita vnaqueqꝫ ꝑuenit. nō ē p̄cipitādꝰ vite finis: cū adhuc ꝓficiēdi eſſe poſſit acceſſio. Itē aīabus ī hac vita lapſis poſt mortē nō ē facultas reſurgendi. gͦ vtendū ē ꝯceſſis vite ſpactis: vt perfecte purgatōis ſit facultas. Item ꝗ fine celerē ſpe fruende btītudīs accelerat irretit̉ laq̄is paſſionis. ꝗa ſpes ſic̄ timor paſſio ē. Sꝫ irre tito laqueo paſſionis celeſtis hītaculi aditꝰ pate̓ nō pōt. Ex his igit̉ ꝯcludūt ꝙ mors n̄ eſt ꝯtra ordine cogēda nature. gͦ nullus pōt ſe licite interfice̓. qd̓ ꝯcedēdū ē. Et dd̓ ẜꝫ btūm Aug. pͦ. de ci. dei. Ꝙ ī ſanctis canoni ciſqꝫ libris nūqͣꝫ nobis dinitꝰ p̄ceptū ꝑmiſſū ue reꝑiri pōt: vt vel ipſiꝰ adipiſcēde īmor talitatis vel vlliꝰ cauēdi carediue mali cā nobiſmetipſis necē īferamꝰ. et ꝓhibitos nos eē intelligēdū ē: vbi lex ait. non occides. Ad pͥmū gͦ qd̓ obic̄ dd̓ ẜᵐ Aug. pͦ. li. de ci. dei. Ꝙ regula diligēdi ꝓximū a nobis inci pit̉. ꝗa ſcriptū ē. diliges ꝓximū tuū ſicut te ipſum. vn̄ falſi teſtimonii nō minꝰ reus ē ꝙͣ ſi aduerſus ꝓximū hͦ face̓t. ita etiā intelligē dum e nō licere hoī ſe ipſum occidere: cum in eo ꝙ ſcriptū ē nō occides: nec ille cui p̄ci pit̉ intelligat̉ exceptꝰ. Ex quo patet ꝙ ꝙͣuis p̄cepta ſecūde tabule ordināt ad ꝓximū: nō ꝓpter hoc minꝰ ordināt hoīem ad ſe ipſum: īmo ordo ad ſe ipſum pͥmo intelligit̉. ſic̄ pꝫ ꝑ hoc quod dic̄ Aug. ꝙ regula diligendi ꝓ ximū a nobis incipit. Ad aliud qd̓ obicit̉ Bonū ē mihi magis mori. dd̓. ꝙ gloriaꝫ que apud deū eſt nō amittit ꝟgo que inuita ꝯpͥ mit̉. dūmodo ſancta ⁊ ſtabilis volūtas ꝑſe ueret. īmo ſic̄ dixit btā Lucia. Si inuita me feceris violari: caſtitas mihi duplicabit̉ ad coronā. Et btūs Aug. pͦ. de ci. d̓i. Illis ꝟgībꝰ que ꝑ vim paſſe ſunt nō ē ablata caſtitas. ſ humilitas ꝑſuaſa. Cū gͦ nō euacuet̉ gloria: n̄ dꝫ eligi incōmodū ad uitādū malū quod in uita patit̉. Ad aliud qd̓ dr̄ ꝙ ꝯcta que hꝫ homo dabit ꝓ aīa ſua. dd̓. ꝙ dare intelligit̉ inculpabilr̄. Sꝫ ſic dare vitā ſuā.ſ. interfici endo ſe ē peccare. vn̄ augꝰ. i. de ci. dei on̄dit eſſe deteſtabile dicēs. Si deteſtabile facinꝰ ⁊ dānabile ſcelꝰ ē etiā ſe ipſuꝫ hoīem occide̓ ſic̄ ꝟitas manifeſta ꝓclamat. quis ita deſcipi at vt dicat. iā nūc peccemꝰ: ne poſtea pecca re poſſimꝰ. iā nūc ꝑpetremꝰ homicidium: ne poſtea īcidamꝰ ī adulteriū. None ſi tm̄ dn̄a tur iniꝗtas: vt nō īnocētia ẜꝫ pctā potiꝰ eli gant̉. ſanctiꝰ ē īcertum de futuro adulteriū qꝫ certū de pn̄ti homicidiū. nōne ſanctius ē flagitiū ꝯmittere: qd̓ penitēdo ſanet̉: ꝙͣ tal facinꝰ: vbi locꝰ ſalubris pnīe nō relīquatur. Ad aliud dd̓ ẜm Platōnis ſil̓itudinē. eoſ ꝗ poteſtatꝭ īperio trudūt̉ ī carcerē nō opor tere īde defugere pͥuſꝙͣ poteſtas illa q̄ clau ſit: abire ꝑmiſerit. nec vitari penam furtiua diſceſſione. ſꝫ creſce̓. Ad aliud ſoluenduꝫ ẜᵐ ſanctos. ꝙ aīa dr̄ vita aīal̓: que uno mō ꝓ xp̄o īterimeda eſt a nobis. alio modo ſaluan da. Un̄ diſtīguit̉ duplex mors ẜm diſtīctōeꝫ Platōnis: ꝗ duas hoīs mortes aſſerit. vnaꝫ natura. alteram ꝟtutes preſtant. Homo enī morit̉: cū aīa corpus relīꝗt ſolutum lege n̄ Mori etiam dr̄ cum adhuc aīa ī corpore cō ſtituta corporeas illecebras ph̓ia docente cō temit. et cupiditatū dulces īſidias reliqͣſqꝫ omnes excutit paſſiones. Hanc gͦ mortē dic Plato ſapiētibus appetendā. Illā ꝟo quam oībus natura ꝯſtituit cogi uel īferri uel ac cerſiri uetat dicēs expectadam eſſe natura. Quando gͦ dr̄. ꝗ perdit aīam. ſic dꝫ ītelligi .i. ꝗ morit̉ uoluptatibꝰ. nō ītellr̄ ꝓpter hoc ꝙ debeat perdi uita corporal̓: tamen ſi aufe rat̉ ꝓ xp̄o patienter eſt ſuſtinendum. Ad aliud obm ſilr̄ ſoluendum eſt ẜm ſanctos ⁊ ph̓os: ꝗ ī hac ueritate ꝯueniūt: ⁊ illam ſolā de volūtariis mortibꝰ ſignificāt eſſe lauda bilē: que ꝯꝑat̉ ph̓ie rōne nō ferro. prudētia no veneno. Addūt etiā aliā ſolā naͣleꝫ eē mortē: vbi corpus aīam: nō aīa corpus relī quit. Cōſtat.n. numeroꝝ certam ꝯſtitutāqꝫ rōnem aīas ſociare corporibꝰ. hi numeri du ſuꝑſunt ꝑſeuerāter corpus aīari. cū ꝟo defi ciūt mox archana illa vis ſoluit̉: qua ſocie tas illa ꝯſtabat. Aīa gͦ ipſa nō deficit ꝗppe que īmortalis ⁊ ꝑpetua ē. ſꝫ impletis nume ris corpus fatiſcit: nec aīa laſſat̉ aīando. ſed offm̄ ſuū deſerit corpꝰ: cū iā nō poſſit aīari. Secūdū hͦ gͦ dd̓ ꝙ mortē ſpūalē qua mo rit̉ aīa vitiis dꝫ ꝗs optare ꝓpter deū. Mor tem aut corꝑalem nō debet ſibi inferre: nec vitā corꝑale ſibi auferre. ſꝫ ſi ab alio inferat̉ equanimiter ſuſtine̓. Ad ſeptimū qd̓ obr̄ de Sāpſone dd̓ ẜm Aug. in pͦ. de ci. dei. vbi dic̄. Nec Sāpſon alr̄ excuſat̉ ꝙ ſeipſū cū ho ſtibus ruina domꝰ opp̄ſſit: niſi ꝗa latenter ſpūs hoc iuſſerat: ꝗ ꝑ illu miracula faciebat Ad illud qd̓ obr̄ de Razīa: ꝗ ſe interfecit dd̓ ẜm Aug. in pͦ. de ci. dei. vbi dic̄. Multi ſe interimerūt ne ī manꝰ hoſtiū ꝑuenirēt. non modo querimꝰ vtrū ſit factū: ſꝫ vtrū fuerit faciēdū. Sana ꝗppe ratio etiā exēplis an̄po nēda ē: cui ꝗdē ⁊ exēpla ꝯcordāt. ſꝫ illa que tanto digniora ſunt īmitatōe: quāto excellē tiora piētate nō fecerūt pr̄iarche: nō ꝓphete nō apl̓i. ꝗa ⁊ ipſe dn̄s Ih̓s xp̄s qn̄ eos ſi ꝑſe cutōeꝫ paterēt̉ fugere admonuit de ciuitate ī ciuitatē Mat. i0. potuit admone̓ ut ſibi ma nus inferrēt: ne ī manꝰ ꝑſequētiū ꝑuenirēt. Ex hͦ vult dice̓ Augꝰ. ꝙ nullꝰ dꝫ ſibi inferre manꝰ vt hoſtes effugiat. vn̄ Razias nō lau dat̉ ꝙ ſe interfecit. ſꝫ laudat̉ ꝓpter zelū legiſ ꝗa ex hoc on̄dit̉ ꝙ ſe interfecit. lꝫ hoc face̓ no debuerit.i. ſe interficere. Deinde queritur vtrū ī hoc p̄cepto ꝓhibeat̉ occiſio hoīs ma lefici. quia indeterminate dr̄. non occides. Ad qd̓ ſic. Mat. 12. Uis eamꝰ ⁊ colligamus zizanias. et rn̄det. Sinite vtraqꝫ creſce̓ vſqꝫ ad meſſem. Cū gͦ zizania ſic̄ ibi interp̄tat̉ dn̄ſ ſint heretici. meſſis ꝟo iudiciū dīnū: nō erūt ẜm hoc eradicādi. gͦ nec occidēdi: ſꝫ dīno iu dicio relinquēdi. Itē. 12. ſapīe dr̄ de iudi ce eterno. Iudicās dat locū pnīe. Et in Iob 24. Dedit ei locū pnīe: ⁊ ipſe abutit̉ eo ī ſu perbiā. Et Ezech̓. 18. Nolo mortē pctoris: ſed vt magis ꝯuertat̉. Si gͦ iudex tꝑalis debꝫ ſe ꝯformare iudici eterno: dꝫ penitēti dare lo cum pnīe nec ipſuꝫ interficere. Itē Mat. .5. Solē ſuū fac̄ ortri ſuꝑ bonos ⁊ malos. ma los gͦ ꝯſeruat ⁊ nō īterfic̄. Sꝫ qd̓ ipſe fac̄ ex mīa vult nos imitari. gͦ vult ꝙ ꝯſeruemus malos ⁊ nō occidamꝰ. Itē ad illd̓ idē fac̄ Io. 8. vbi dic̄ ꝙ mulierē adulterā liberauit: que ẜm legem erat lapidanda. Itē ī Mat 19. dr̄. Qd̓ deus ꝯiuxit homo nō ſeꝑaret. Sꝫ deus aīam corpori ꝯiuxit. gͦ ꝗcūqꝫ illā ſeꝑet peccat. Sꝫ ꝗcūqꝫ interfic̄ maleficū hoc fac̄. peccat. Itē Xob. 4. Ne alij facias qd̓ tibi nō vis fieri. Sꝫ ſi tu eſſes reus mortis: nolleſ tibi mortē inferri. gͦ nō debes illd̓ alij infer re etiā malefico. Itē. 23. c. q. 5. canon Gre go. Reos ſanguinis defendat eccleſia: ne ef fuſionis ſanguīs particeps fiat. Itē Aug. ad Marcelinū de ꝗbuſdam reis mortis ita ſcribit. Pena illoꝝ quāuis de tātis ſceleribꝰ ꝯfeſſoꝝ rogo te vt p̄ter ſuppliciū mortis ſit ꝓpter catholicā māſuetudinem ꝯmēdādā. Ex his igit̉ uidet̉ ꝙ quāuis līcitū ſit malefi cum punire: nō tn̄ interficere. Contͣ. Exo 22. Maleficos nō patieris uiue̓. Preceptum igit̉ ē ut īterficiāt̉ malefici. Sꝫ p̄ceptū non eſt p̄cepto ꝯtrariū. gͦ hic nō ꝓhibēt̉ occidi. Itē. 13. ad Ro. de iudice terreno. Nō ſine cauſa gladiū portat. Dei.n. mīſter ē uindex ī iram ei qui male agit. Si gͦ occidēdo male ficū mīſter dei ē: nō agit cōtra hoc p̄ceptū. Itē btūs Cypͥanus ſuꝑ illud deute. 13. S audieris ī una de ciuitatibꝰ tuis dicentes Eamꝰ ſeruiamꝰ diis alienis: īterficiēs neca bis oēs ꝗ ſunt ī cītate cede gladii. Cuius p̄ cepti memor Mathathias. pͦ. Mach̓. 2. īter fec̄ illum ꝗ ſb̓ altare ſacrificabat. Ꝙſi ante aduētū xp̄i hec p̄cepta ſeruata ſunt: quāto magis poſt aduētū xp̄i ẜuanda ſunt: qn̄ ille uenies nō ſolū ꝟbis hortatꝰ ē nos: ſꝫ ⁊ factis. Itē Diero. ad Ripariū. Nō ē crudelitas crimina ꝓ d̓o punire: ſꝫ pietas. Un̄ Deūt. 13. Si fr̄ tuus ⁊ amica ⁊ uxor q̄ in ſinu tuo dor mit damnar̄ uoluerint ꝟitate: ſit manuſ tua ſuꝑ ipſos ⁊ effundēs ſanguine ipſoꝝ. Itē ad Ro. 3. Nūquid iniquus deus ꝗ īfert iraꝫ .i. uīdictā. quaſi dicat. non. gͦ nec ſil̓r iudex ſi īferat̉ ꝑ eius mīſteriū. Itē ad Ro. pͦ. dr̄. Qui talia agūt digni ſunt morte. Et 2º dr̄. Iudiciū d̓i ē ī eos ꝗ talia agunt. gͦ ẜm iudi cium d̓i digni ſunt mortē. Sꝫ. 13. dr̄. d̓ iudice ꝙ mīſter d̓i ē. gͦ quos d̓us iudicauit ad mor tē. dꝫ iudex īterfice̓. ⁊ illos maxime ꝑ legē dīnam adiudicati ſunt morti. ſic̄ dr̄ ī Luce. 19. Inimicos meos ꝗ noluerunt me regnare ſuꝑ eos adducite hūc ⁊ īterficite. Ex quo bet̉ ꝙ hr̄tici ⁊ inimici xp̄iane religionis ſūt īterficiēdi. Sol̓o. homo maleficꝰ ꝗ reus ē mortis pōt īterfici duplici ex cauſa. ꝗa hō ē aūt ꝗa maleficꝰ. Quia homo ē cū īterficitur odio ꝑſone. et hoc modo ꝓhibet̉ cū dr̄. non occides. ſupple hoīem. ꝗa homo. Quia male ficus eſt occidit̉: cum īterficit̉ odio malitie n amore iuſticie. Et tūc diſtīguēdū. aut oc cidit̉ ab illo ꝗ habet ad hoc poteſtatē vt a pͥncipe ſeculari. et ẜm hͦ nō ꝓhibet̉ hic īter fectio malefici. Aut īterficit̉ ab illo ꝗ nō hꝫ poteſtatē. Et ẜm hͦ ꝓhibet̉ hic. Prohibet̉.n. hic occiſio hoīs īquatu homo: ⁊ occiſio ma lefici īordinata. Et hoc ē qd̓ dic̄ Hiero. ſuꝑ Ezech̓. li. 3. Qui malos ꝑcutit ī eo ꝙ mali ſūt et hꝫ cām īterfectōis.i. poteſtatē vt occidat peſſimos: mīſter dei ē. Ad pͥmū gͦ qd̓ obiē̄ dd̓. ꝙ īterfectio vel excoīcatio hereticoꝝ ul̓ hoſtiū eccl̓ie ī duplici caſu ſolū ītellr̄ īter dicta. Primo cū malicia nō ē nota: qd̓ notat̉ p hoc ꝙ dr̄. Cum creuiſſet herba. In herba .n. ſil̓ia ſunt triticū ⁊ zizania. Un̄ Beda ſuꝑ illuꝫ locū. 13. Mat. Sinite. Hoc vr̄ ꝯtrarium illi apl̓ico.i. ad Cor. 5. Auferte malū ex uobiſ ipſis. Sꝫ ſic̄ inter loliū ⁊ triticū quādiu her ba ē paꝝ diſtat. ita monet dn̄s ne de ambi guo iudicemꝰ. ꝗa dn̄s ī die iudicii nō ſuſpi cioſe ſꝫ manifeſte damnabit. 2ꝰ caſus ē qn̄ ſimul multitudinē ꝯtīgeret euelli a fide. ſic̄ aliqn̄ ꝯtīgit ī excōīcatōe pͥncipū: quos ſeꝗt̉ multitudo. vel ipſius multitudīs: qd̓ notat̉ cum dr̄. ne ſimul eradicetis ⁊ triticū. Augꝰ. ibi dic̄. Multitudo nō ē excoīcāda nec pͥn ceps populi. cū.ſ. ex hoc accide̓t detrimētuꝫ eccl̓ie vl̓ reipub. 2. ℟. 19. cum Abyſai uellet occide̓ Semei maledicētē Dauid: dixit Da uid. Quid mihi ⁊ vobis filii Saruie: hodie efficimini mihi ī ſathan. quia timebat ne ex eiꝰ īterfectōe turbaret̉ regnū. vbi ꝟo aliqd̓ iſtoꝝ nō acciderit mīſtris d̓i alligate ꝑ fa ſciculos ad ꝯburēdū. Nūꝙͣ.n. vult dn̄s ſer uari zizanīa ꝓpter ſe: ſꝫ ꝓpter triticū: ne ſiml̓ euellat̉. vbi gͦ nō timet̉ tritici auulſio: zizāia ſunt a tritico ſeparanda. Ad 2ᵐ dd̓ ẜm Aug. de. i0. cord̓. xiſtīguit.n. ꝙ ꝗdam ſunt flagitioſi: ꝗ peccāt ī ſe. Quidam flagitioſi ꝗ peccat ī alios eis nocēdo. et ꝯtra tales ꝗ no cent ꝓximis date ſunt leges vt cito de me dio rapiāt̉. ꝗa.ſ. ſunt velut mēbra putrida ī corpore ſocietatꝭ humane. Et ideo a ſocie tate ſunt abſcīdendi. pͥmi ꝟo ponūt̉ ad pe nitētiā. Un̄ Aug. ad Harcelinū. Quis non ītelligat magis bn̄ficiū qͣꝫ ſuppliciū noīan dum: vbi nec ſeruāda relaxat̉ audacia: nec puniēdi ſalutaris medicīa ſb̓trahit̉. Ad 3ᵐ dd̓. ꝙ malefico reo mortꝭ preſtat̉ bn̄ficiuꝫ cū punit̉ morte. Nam ſi patiēter ſuſtineat ⁊ ꝯterat̉: valet ei ad expiatōeꝫ pctī iuxta i lld̓ Naum pͦ. Nō ꝯſurget duplex tribulatio: nec iudicabit dn̄s bis ī idipſuꝫ. qd̓ ē ītelligēdū ẜm Hiero. cū ī pn̄ti vita pctm̄ ſufficiēter pri nitum eſt. Preterea ſb̓trahit̉ ei facultas peccādi ī futuꝝ ad quā ꝓnus eſt. Pretea ex eiꝰ mortē mali alij cohercēt̉ vel emēdāt̉. ſic̄ dr̄. 13. ad ro. Si malefeceris time ne forte nō tibi parcat. Ad quartū dd̓ ẜᵐ aug. ſuꝑ illud p̄s. Stetit phinees ⁊cͣ. Reuelato teſto leuiorē voluit deꝰ fieri diſciplina.i. penā ad correctōem: ꝗa multa crīa mortē corporali plectebāt̉ que modo nō puniūt̉. Ad ꝗntū dd̓. ꝙ cum iudex iuſte maleficū occidit: ipſe qd̓ deus ꝯiunxit nō ſeparat. īmo ipſe deus: cꝰ auctoritate hoc fac̄. Un̄ augꝰ. pͦ. de ci. dei. Nō aūt ipſe occidit ꝗ mīſteriū dꝫ iubēti: ſic̄ admīculū gladius vtendi. Et ideo nequaqͣ ꝯtra hͦ p̄ceptū fecerūt: quo dc̄m ē. n̄ occideſ ꝗ deo auctore bella geſſerūt: aut ꝑſonas ge rētes publice poteſtatꝭ. et ẜ eiꝰ legis hoc ē iu ſtiſſime rōnis īperio ſceleratos morte punie rūt. Ad 6ᵐ dd̓. ꝙ illud ſic dꝫ ītelligi. Qd̓ tibi nō vis fieri ⁊cͣ.ſ. ordinate ⁊ iuſte. Male ficus aūt damnatꝰ debe̓t volūtate ordīata ẜm dīnā legē ſe velle īterfici. vn̄ quāuis no lit volūtate īordīata nō dꝫ iudex nolle illd̓ Un̄ Hiero. ſuꝑ illud ⁊ſa. Nō ē crudel̓ ꝗ cru deles iugulat: ſꝫ crudel̓ patiētibꝰ eē vr̄. Naꝫ ſuſpenſus latro patibulo crudelē iudicē pu tat. Ad 7ᵐ quo dr̄ ꝙ reos ſauguīs defen dat eccl̓ia. ītelligēdū ē cū fugiūt ad eccl̓iaꝫ. tūc eos defēdit: nec eos tradit layce pote ſtati. Ad octauū dd̓. ꝙ quēadmoduꝫ dr̄. .23. c. q. 5. Ꝙ quāuis augꝰ. ꝓ ill̓ ſceleratꝭ ſup plicādo ſpaciū vite ei reẜuari popoſcerit: n̄ legum ſeueritatē: quā tales morte plectunt̉: nec obẜuādā docuit. Un̄ augꝰ ad Marcelli nū. Poſſeſſiones ẜuorum d̓i volumꝰ ī aliene partꝭ ſuppliciis iudicari: n̄ ꝙ ſceleſtis hoībꝰ licētiam facinoꝝ ꝓhibeāt̉ afferri ⁊cͣ. Ex his r̄liꝗtur ꝙ cum dr̄ nō occides. nō ꝓhibetur occidi maleficꝰ: ſꝫ īnoces ⁊ iuſtꝰ ẜm ꝙ expo nit̉ Exo. 23. Innocētē ⁊ iuſtū nō occides. Conſequenter que rit̉ vtrū ī aliquo caſu poſſit īnocens occidi nō preuaricādo p̄ceptū. Et ponamꝰ caſum. Eſto ꝙ aliꝗs ꝯuictꝰ ſit ẜm iura ꝑ falſos teſteſ de crīe: quo ẜm leges dignꝰ eſt morte. iudex ꝟo ſcit ip̄m eē īnocētē. ꝗd faciet iudex. ſi īter ficit̉: trāſgredit̉ p̄ceptū dei. n̄ occides iuſtū ꝗa ſcriptū ē ꝯſequēter. īterficite maleficū. gͦ peccat mortalr̄. Cotͣ. Ambro. Iudex nō dꝫ iudicare ẜ ſua pͥuatā ꝯſcīaꝫ: quā apportauit de domo. ſꝫ ẜm iura ⁊ allegata ⁊ ꝓbata corā ipſo: dū ſedebat ꝓ tribunali. Cum igit̉ p̄di ctus iudex faciat qd̓ dꝫ nō peccat. Ite̓ ſilr̄ querit̉ de p̄poſito cui rex p̄cipit aliquē ẜm allegata falſa īterfice̓: ⁊ illud ſcit p̄poſitus ſolus. ꝗd faciet? Actuuꝫ 5. Obedire oꝑꝫ deo magis qͣꝫ hoībꝰ. Sꝫ deꝰ ꝓhibet īnocēte īter fici. rex ꝯtrariū. igit̉ nō dꝫ īterfice. Contͣ Iſte iudicatꝰ ē a rege. gͦ cū p̄poſitꝰ nō ſe de beat pone̓ iudicē ſuꝑ regē: dꝫ īterfice̓. Itē ſi nō īterficiat ꝗa dic̄ eum iuſtū: eadeꝫ rōne aliꝗs iuſte dānatus euade̓t. ꝗa aliꝗs amicꝰ eius dice̓t eū eē īnocete. Et ita ꝑiret ptās ſe cularis ⁊ pax ⁊ ſociētatꝭ humane ꝯcordia. So. ad pͥmū dd̓. ꝙ iudex ī p̄dicto caſu dꝫ face̓ ꝗcꝗd pōt vt illū libe̓t: dūmo nō faciat ꝯtͣ iuſticiā: prudēt̓ exaīando falſos teſtes: ut exēplo Daniel̓ poſſit eos ꝯuīce̓ de falſitate: ⁊ r̄pelle̓. ul̓ dꝫ eū ad ſuꝑiorē remitte̓ iudicādū vel opportunitatē fugiēdi ſi poteſt: ꝯcede̓. S aut nō pōt eū liberare aliquo modo niſi ꝯtra iuſticiā facet: ſi ferat ſnīaꝫ ẜm allegata ⁊ nihil omittat de ꝯtīgētibꝰ iuris credit̉ nō peccare. Qd̓ ꝟo obic̄ ꝙ ꝯdēnat iuſtū: falſū ę ꝑ ſe loquēdo. Nō.n. ꝯdenat eū ꝗ iuſtꝰ ē in quātū iuſtꝰ ſꝫ ꝗa īiuſtus ꝓbatꝰ eſt ⁊ dignus mortē. Ad 2ᵐ qd̓ querit de p̄poſito dd̓. ꝙ ſi ſnīa iudicꝭ expͥmat errore vel īiuſticia: nō tenet̉ eū īterfice̓. ſi no: tenet̉ ſace̓ qd̓ ī ſe eſt vt liberet īnocete̓. qd̓ ſi nō poſſit credit̉ nō peccar̄. Cūc.n. imputat̉ iudici: nō p̄poſito. et ī hoc caſu valet iſta auctoritas. Ille fac̄ cuiꝰ auctoritate fit. Aug. ī li. pͦ. de ci. dei. Nō ille occidit ꝗ mīſteriū dꝫ iubēti. ſic̄ adminiculū gladius utenti. Uelito diquerit̉ as xbi quis ꝓhibeat̉ occi beat̉ occidere. Et q̄runt̉ tria. an gn̓alr̄ ꝗlꝫ ꝓhibeat̉ occidere. 2º an̄ ille ꝑͤ q̄ non hn̄t ptāte ꝓhibcāt̉ occidere. an illi ꝗ hn̄t ſpūalē ptātē ꝓhibeāt̉ occider̄. Ad PrimuM nt: obr̄ ī hūc mo qͣꝫuis ī ꝑte tactuꝫ dū. Mat. 26. Oīs ꝗ accepit gladium gladio ꝑibit̉. gͦ ꝗcūqꝫ gladio īterfic̄ ē reꝰ eterne mo tis. Itē Mat. 5. Qui occiderit reus erit iu dicio. Dictū ē antiꝗs. nō occides. ego aūt di co vobis nō reſiſtere malo. gͦ pro uita ꝓpria defēdēda nō ē occidēdū. Itē. pͦ. Paralip. 28. Prohibitꝰ ē Dauid edificare domū dn̄i: ꝗa uir erat fundēs ſanguinē. Itē numerī 25. Surrexit phinees ⁊cͣ. Ibi dic̄ Orig. h̓. Edi ficauerūt pͥore populū dn̄o. tibi aūt ꝗ a xp̄o redēptus es gladiꝰ de manibꝰ ereptꝰ eſt. gͦ n̄ licet xp̄iano occidere. Itē aug. Donato d̓ reis īmanitate ſceleꝝ dic̄ occaſionē terribi liū legū ne eterni iudicis penas luat: corrigi cupimꝰ nō necari. Itē Mat. 13. Sinite cre ſcere zizania vſqꝫ ad meſſem. Inimicꝰ ſuper ſeminauit ⁊cͣ. Aug. Cū ſpūalis homo audiat ſeminatōeꝫ eē a dyabolo: ꝗ nihil valet ꝯtra auctoritatē dei: pōt eī volūtas ſb̓oriri: vt ta les auferat de mūdo ſi facultatē hꝫ. ſꝫ ꝯſulit iuſticiā dei. an deus hͦ velit eē offm̄ hoīum. Sꝫ ꝟitas rn̄dit nō noſce hoīem qual̓ futurꝰ ſit. ꝗ modo errat: vel ꝗd error eiꝰ bonis ꝯfe rat. Et ideo nō eē tollēdos: ne boni īterfici ant̉: ꝗ forte futuri ſunt. uel ne bonis obſit ꝗ bus ꝓſunt. Ex quo vr̄ expͥmi nulli hoī lꝫ ha beat poteſtate licere īterficere. Forte di et̄ ẜm aug. ⁊ alios ſanctos. Ꝙ īterficere ſpon tanee ⁊ ꝓpria auctoritate nulli licet. ſꝫ īterfi cere ex obīā ⁊ auctoritate legū ſiue d̓i licet. Un̄ aug. pͦ. de ci. dei. Mles cum obediēs po teſtati ſb̓ qua legitime ꝯſtitutꝰ ē: hoīem oc cidit: nulla cītatꝭ ſue lege homicidii reus eſt qd̓ ſi ſua ſponte ⁊ auctoritate feciſſꝫ: crimen effuſi humani ſanguīs īcidiſſꝫ. Itē ī qōni bus ſuꝑ exo. Aug. Cum mīſter iudicꝭ occidit euꝫ que iudex iubet: recte occidit. ſi id ſpōte fac̄: homicida eſt. Itē Aug. ſuꝑ Mat. Offi cia. vindicte poſſunt īpleri bono animo: quo iudex. quō lex. Si ſic dicat̉ ꝯtra. Sap. i. Deus mortē nō fec̄ nec delectat̉ ī ꝑ̄ditōe viuoꝝ. gͦ eiuſ auctoritate ul̓ obīa nullꝰ occidet. Cōtͣ vr̄ ꝙ debeāt īterfici malefici d̓ mādaco dn̄i Exo. 21. Si ꝗs ꝑcuſſerit hoīeꝫ volēs occidei morte moriat̉. Itē ſi qͣs ꝑ īduſtriā occide rit hominē vl̓ ꝑ īſidias ab altari mō auelleſ illum vt mortē moriat̉. Itē Exo. 32. Pro pctō vituli ꝯflatil̓ dixit Moyſes. ponat vir gladiū ſuꝑ femur ſuū. Et ſequitur. occidat vnuſꝗſqꝫ fratrē amicū ⁊ ꝓximū ſuū. Itē 2 ad theſ. 2. de an̄ xp̄o dr̄. Quē dn̄s Ih̓s in terficiet ſpū oris ſui. Et apocꝭ. 19. De ore eiꝰ p̄cedebat gladius ex vtraqꝫ ꝑte acutꝰ: vt ī ipſo ꝑcutiat gētes. Si gͦ ipſe xp̄ūs dn̄s īter fic̄. īterfice̓ ẜm ſe malū nō erit: nec eiꝰ aucto ritate īterfice̓ illicitū. So. ẜm Aug. ī qōni bus ſuꝑMath̓. vbi dic̄. Cum homo ab hoīe occidit̉ multū diſtat. vtrū fuerit nocēdi cu piditate ſic̄ fit ab inimico. vel īiuſte aliquid anferēdi ſicut fit a latrone. aut obediēdi or dine ſic̄ fit a iudice. vel ſb̓ueniēdi ncc̄itate. ſicut hoſtis a milite. In pͥmis duobꝰ caſibus nulli pōt eē licitū īterfice. In duobꝰ vltimiſ licitū ē. Un̄ Aug. pͦ. de li. ar Si homicidiū ē hoīem īterficere: pōt occidere aliquādo ſine pcto. Nā miles hoſtē. et iudex ⁊ mīſter no centē. nō mihi vidēt̉ peccare cū hoīeꝫ occi dunt. Ad pͥmū gͦ qd̓ obiē̄ dd̓ ẜm Aug. 2º. li. ꝯtra manicheos. Qui acceꝑit gladium ⁊cͣ. Ille gladiū accipit: ꝗ nulla ſuꝑiori ac legiti ma poteſtate vel iubentē vel ꝯcedēte ī ſan guinē alicuiꝰ armat̉. Ad 2ᵐ dd̓ ẜm Aug. ad Publicolā. Dictuꝫ ē ne reſiſtamꝰ malo: ne forte nos vindicta delectet: que alieno malo aīum paſcit: nō vt correctionē hoīum negli gamꝰ. Preterea ī ſermone de puero cen turiōīs. Iſta p̄cepta patiētie magis ad p̄pa rationē cordis ē que intus ē pertinere: ꝙ ad opus: qd̓ ī aꝑto fit vt teneat̉ ī ſecreto patīa cū beniuolētiā ī manifeſto id fiat: qd̓ eis vi prodeſſe. Et ſeꝗt̉. Ip̄a qͦꝫ beniuolētia ne red dat̉ malū ꝓ malo ſemꝑ ē ī volūtate ꝯplēda agēda aut ſunt multa cū īuitis quādā beni gna aſꝑitate plectēdis: quoꝝ potiꝰ vtilitati ꝯſulēdū ē ꝙ uolūtati. Nā cui licētia iniꝗtatꝭ eripit̉ vtilr̄ vincit̉: qm̄ nihil ē īfeliciꝰ felici tate peccātium. Ad 3ᵐ qd̓ obr̄ de Dauid dd̓. ꝙ ꝓhibitꝰ eſt ꝗa aliqn̄ occidit illicite ⁊ īiuſte vt vriā. Ad 4ᵐ qd̓ obr̄ de gl. Orig. pꝫ ſol̓o. ꝑ illud qd̓ ſeꝗt̉. gladiꝰ ereptꝰ ē: ⁊ da tus eſt gladius ſpūalis. Loꝗt̉.n. de ſacerdo tibꝰ: ꝗbus gladiꝰ materialis ereptꝰ ē. Ad ꝗntu dd̓. ꝙ Augꝰ ſperabat illos ꝑ pn̄tia ſup plicia emedari. et ideo cupiebat eos corrigi nō necari. alr̄ eſſet de ill̓ q̄ eſſēt obſtinati in malo: ꝗ ſi ſemꝑ viuerēt ſemper peccaret. Ad alid̓ pꝫ rn̄ſio ex p̄dictis. intelligūt̉.n. tūc zizania cū tritico ſeruāda: cū malicia oc culta eſt: aut cū manifeſta: ſꝫ eoꝝ ꝯmixtione fides ⁊ pax eccl̓ie detrimētum nō patit̉ ẜm augͥ. ⁊ Iędā. Ad illud qd̓ obr̄. deꝰ mortē nō fec̄. ſoluit̉ ī glo. i. cām mortis.ſ. peccatuꝫ. Uel aliter duplr̄ ſumit̉ mors. vno mō pena ⁊ anguſtia ī ſeꝑatōe aīe ⁊ corꝑis. et hͦ ē ali ꝗd ⁊ a deo. Alio mō prima carētia vite. Et ſic cedit ī nō ens: nec aliꝗd eiꝰ ē niſi defectꝰ. Deinde queritur an illi ꝗ nō hn̄t ptātem vlr̄ ꝓhibeāt̉ malefi cum occide̓: cū dr̄. nō occides. Cōmittit̉ aūt occiſio tribꝰ moīs.ſ. volūtate. ncc̄itate. caſu. Querit̉ igit̉ pͦ de illo ꝗ nō hꝫ poteſtatem ſi ex ꝓpoſito ⁊ amore iuſticie ⁊ odio malicie ẜm leges īterficiēdi occidēdo peccet: ⁊ faci at ꝯtra hoc p̄ceptū. nō occides. Ad qd̓ ſic Amb. Puniūt̉ pctā ꝑ hoīes ſicut ꝑ iudices ꝙ ptāte ad tempꝰ vtunt̉. puniūt̉ pctā etiam ꝑ populos: ſic̄ legimꝰ ꝗa ſepe ab alienigenis d̓ iuſſu excitatꝭ ꝓpter dīne maieſtatꝭ offenſā ſb̓ actus ē populꝰ iudeoꝝ. Sꝫ ꝯſtans ē ꝙ populi no erāt ꝯſtituti iudices. ⁊ tn̄ erāt a deo īci tati ad vindicādā culpā iudeoꝝ. Arguit̉ gͦ. Nullꝰ excitatꝰ a deo ad aliꝗd agēdū: ſi facit illud: peccat faciēdo illud ad quod a deo ex citat̉. Sꝫ tales erāt populi a deo excitati. gͦ n̄ peccabāt occidēdo iudeos. Itē nullꝰ faci ens ẜm legē fac̄ ꝯtra hͦ mādatū. Sꝫ demon ſtrato aliquo malefico digno morte: veꝝ eſt ꝙ iſte ẜm legē ē īterficiēdꝰ. gͦ ꝗ īterfic̄ illum fac̄ ẜm legē. gͦ noͣ peccat. Itē Moyſes qui ī oībus ꝯmendat̉ īterfec̄ egyptiū rixātē cuꝫ iſraelita. Exo. 2. et tn̄ tūc n̄ hēbat iudiciariā poteſtatē. vn̄ dr̄ ei. 2. exodi. Quis te ꝯſtituit iudice ſuꝑ nos? gͦ pͥmū. Contͣ. Augꝰ. pͦ. de ci. dei. Qui ſine aliqua publica adminiſtratiōe maleficū īterfecerit. uelut homicida iudica bit̉: et tanto acriꝰ: quāto nō ſibi a deo ꝯceſſā poteſtatē vſurpare nō timuit. Itē. 23. c. q. 8. dic̄ canon. Oīs p̄ter illū ul̓ auctoritatē eiꝰ ꝗ legitima ptāte utit̉: ꝗ ut ait apl̓us: nō ſine cā gladiū portat: cui oīſ aīa ſb̓dita eē dꝫ. ac Ro. 13. Oīs īqua ꝗ p̄ter hiꝰ auctoritatē gla diū acceꝑit gladio ꝑibit. So. ſic̄ dictū eſt nō hn̄s poteſtatē aūt īterfic̄ voluntate. aut ncc̄itate. aut caſu. Primo mō ſimplr̄ ⁊ īdi ſtīcte ē illicitū. 2º mō ⁊ 3º aliqn̄ licitū ⁊ aliqn̄ illicitū. ſic̄ poſt manifeſtabit̉. Un̄ nō ad hoc ꝙ ſic̄ dr̄ ī legēda bt̄e Lucie. homo poteſt eſſe mīſter mortꝭ. nō uite. ꝗa oīs uita a deo ſolo ē nec eā dari uoluit ꝑ mīſteriū. Sic̄ gͦ auferre rē alteriꝰ ſine ſua auctoritate ⁊ uolūtate eſt ſemꝑ illicitū: ſic ⁊ multo fortiꝰ occidere: qd̓ ē auferre uitā ſine dei uolūtate ⁊ auctorita te cuius ꝓprie ē uit̓a. et cꝰ ſolius ē uiuificare ſemꝑ erit illicitū. vn̄ ī deute. 32. Ego occidā ⁊ ego uiuere faciā. Ideo ꝗcūqꝫ nō accipit po teſtatē vel a dīna auctoritate: que ē ī lege. ul̓ ab eius volūtate.ſ. dei ītellecta ꝑ internam inſpirationē: ſi īterfic̄ fac̄ ꝯtra illud p̄ceptū. nō occides. Ad pͥmū gͦ qd̓ obr̄ ẜm Amb. diſtīguendū ẜm ꝙ dr̄ in canone. 23. c. q. 5. Ꝙ pctā aliqn̄ puniūt̉ ꝑ neſciētes. aliqn̄ ꝑ ſciētes Per neſciētes ſic̄ ꝑ Senacharib populꝰ iude oꝝ. i0. Iſa. Et ꝑ Nabuch̓. 4. ℟. vlti. et ꝑ An thiocū. i. Mach̓. i. Un̄ de Senacherib dr̄ Iſ. .10. Ue aſſur ꝟga furoris mei. et ſequit̉. Cotͣ populū furoris mei mādabo illi vt auferat ſpolia. et ſeꝗt̉. Ipſe aut non ſic arbitrabit̉: ⁊ cor eius nō ita extimabit. Per ſcientes ſic̄ ꝑ filios iſrael punita ſunt pctā amorreoꝝ Io ſue ꝑ totū. In pͥmo caſu excitat̉ a deo volū tas ignorans quantū ad punitōis actionē: q̄ iuſta ē: ſꝫ nūqͣꝫ ad actionē hoīs que ꝑuerſa ē. Un̄ Iſa. 10. Aſſur ꝟga furoris: quā.ſ. ego ge tes punio ꝓ pctō. ſꝫ ipſe nō ſic arbitrabit̉. ſed cor eius erit ad ꝯterēdū ⁊cͣ. ac ſi dice̓t. nō eſt ad hͦ eiꝰ ītētio. Ex quo patet ꝙ quāuis hͦ fe cerit dīna auctoritate: nō tn̄ volūtate. et io illicitū. In 2º vero caſu taxatur volūtas quantū ad actionē ⁊ quātū ad īteatōem: vt ī bonis iſraeliticꝭ: ꝗ ex obi a mādati dei: ⁊ ut vindicarēt dīnam īiuriā chananeos īterfe cerūt. et iō licite ⁊ meritorie. Primo mo populus excitatꝰ a deo peccat nō ex excita tione dīna: ſꝫ ex malicia ꝓpria. 2º mō ppl̓us excitatꝰ nō peccat. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ nō ſeꝗt̉ multis de cauſis iſte īterficiēdus ē ẜm legē. gͦ ꝗ interfic̄ fac̄ ẜm lege. Ad īterficiēdū enī ẜm legē ſuffic̄ ſolꝰ reatꝰ quo dignꝰ ſit īterfici ad īterficiētē vero ẜm legē reꝗͥrunt̉ plura. iuſta cauſa. iuſtꝰ ordo. iuſtꝰ aīus. Iuſta cauſa vt reus meruerit īterfici. ꝗa dr̄ exo. 23. In nocētē ⁊ iuſtū nō occides. Iuſtꝰ ordo vt oc cidens habeat poteſtatē: ⁊ ꝯuictū ſit crimē. Augꝰ. ſuꝑ. 5. Mat. Officia uīdicte pn̄t īpleri quo iudex. quomodo lex. et ambro. ſuꝑ pͥmā ad Cor. 5. Lotā maſſam cor. Si ꝗs poteſtateꝫ nō hēt quē ſcit reū abice̓ vel ꝓbare nō ualet īmunis eſt. et iudicꝭ nō ē ſine accuſatōe dam nare. ſicut nec xp̄s Iudā abiec̄. Iuſtꝰ aīus ut illud fiat ſolū amore iuſticie: nō libidine vī dicte vel appetitu pene. Un̄ augꝰ ī qōnibuſ ſuꝑ Exo. Cum mīſter iudicꝭ occidit quē iu dex iuſſit occidi profecto ſi id ſponte fac̄ ho micida eſt: ſi eum etiā occidit: quē ſcit a iu dice debuiſſe occidi. Ad tertiū dicēdum ẜm aug. 2. li. ꝯtra fauſtū. Ille vtit̉ gladio ꝙ nulla ſuꝑiore ac legitīa poteſtate vel iubēte vel ꝯcedēte ī ſangule alicuius armat̉. Nam vtiqꝫ dn̄s iuſſerat vt ferrū diſcipuli eiꝰ fer rent: ſꝫ nō iuſſerat vt ferirēt. Quid gͦ īcon gruū ē ſi Petrꝰ poſt hoc pctm̄ factꝰ ē paſtor eccl̓ie. ſicut Moyſes poſt ꝑcuſſum egyptiuꝫ factus eſt rector unius ſynagoge. Uterqꝫ.n. nō deteſtabili īmanitate: ſꝫ emēdabili aīoſi tate iuſticie regulā exceſſit. uterqꝫ odio im probitatꝭ aliene. ſꝫ ille fraterno. iſte dn̄ico: lꝫ ad hoc cū amore carnali necauit. Poſtea queritur de illo ꝗ nō hꝫ poteſtatē. et tn̄ cogit̉ neceſſitate defendēdo ſe. utrū faciat cōtra hoc p̄ceptū Ad qd̓ ſic. Scd̓m leges uim ui repelle̓ lꝫ. Et augꝰ. i. de li. ar. dic̄. Ꝙ iuſta lex ē q̄ dat pote ſtate uel uiatori ut latronē ne ab eo occida tur occidat. uel cui piā uiro ac femine ut ui olēter ſibi ſtupratorē irruētē an̄ illicitū ſtu prū ſi poſſit īterimat. Itē exo. 22. Si ꝑfodi enis īuētꝰ ſit fur: ⁊ ꝑcuſſus mortuus fuerit ⁊cͣ augꝰ. Nō ē illī homicidium. Si aut ortus fu erit ſol ſuꝑ eum reus erit. Intellr̄ gͦ n̄ ꝑtine ad homicidiū: ſi fur nocturnꝰ occidat̉. Si au tē diurnꝰ ad homicidiū ꝑtine̓. hoc ē.n. ꝙ au Si oriat̉ ſuꝑ eū ſol ⁊cͣ. ꝗa poterat decerne̓ ꝙ ad furādū nō ad occidēdū ueniſſꝫ. ⁊ iō non dꝫ occidi. Itē qd̓ meliꝰ.ſ. irruētē ī ſe īter fice̓. aut ꝑmittī ſe īterfici ab eo. ⁊ maiꝰ peli gēdū ē. Sꝫ dic̄ augꝰ. pͦ. de li. ar. Multo enim mitiꝰ ē eū ꝗ aliene uite īſidiat̉: qͣꝫ eū ꝗ ſuam tuet̉ occidi. Et multo ē īmaniꝰ hoīem ſtupꝝ ꝑpeti qͣꝫ eū a quo uis īfertur ab eo cui īferre conat̉ īterimi. Contͣ. aug ī li. de li. ar. Quo apud dīnā ꝓuidētiā pctō liberi ſunt: qui ꝓ his rebꝰ quaſ īuiti amitte̓ pn̄t humana cedi polluti ſunt. Sꝫ uitā tꝑalē ꝗlibet īuitꝰ pōt amitte̓. gͦ nō ē ſine culpa ſi ꝓ ipſa tuēda ho minē īterfic̄. Itē p̄ceptū ē non occide̓ ho minē.ſ. auctoritate ꝓpria. Sꝫ iſte ꝗ impetitur ad mortē ab alio: nō ē iudex nec mīſter legiſ gͦ ſi īterfic̄ īterfic̄ auctoritate ꝓpria. Item augꝰ pͦ. d̓ li. ar. Pōt illi legi qͥ tuēdoꝝ ciuiu cā uim hoſtilē eadē ui repelli iubet ſine libi dine obtēꝑari ⁊ d̓ omnibꝰ mīſtris ꝗ iur̄ atqꝫ ordīe poteſtatibꝰ ꝗbuſqꝫ ſb̓iecti ſunt id dici pōt. Sꝫ illi hoīes lege īculpata quomodo in culpati queant eē nō uideo. Non.n. eos le cogit occide̓: ſꝫ r̄līꝗt ī ptāte libeꝝ. Itaqꝫ ē eiſ nem inē necare ꝓ his rebꝰ quas īuiti poſſūtꝰ amittē ob hͦ amare nō debēt. Ex hͦ ſeꝗt̉ idē qd̓ pͥus. Itē Aug. ad Publicolā de occidē clis hoībꝰ. Ne ab eis quiſꝙͣ occidat̉ nō mihi placet ꝯſiliuꝫ: niſi forte ſit miles: aut publica functiōe teneat̉. vt n̄ ꝓ ſe hͦ faciat. ſꝫ ꝓ alijs accepta legitīa poteſtate: ſi eius ꝯgruat ꝑ. Itē ſi dicat̉ ſic̄ ꝯtigit ī violatiōe ſabbati. ꝙ neceſſitas fac̄ licitū: qd̓ al̓s eēt illicitū. Et io neceſſitas vitādi mortē excuſat. Contͣ Qui dixit. nō mechaberis: dixit nō occides ī decalogo. Si gͦ neceſſitas nō excuſat ī uno gͦ nec ī alio. Itē quāuis aliꝗs impetat̉ ad mortem a muliere vt cognoſcat ipſam. tn̄ tenet̉ ipſam nō cognoſce̓. gͦ quāuis aliquis impetat̉ ad mortē ab aliquo tenet̉ ipſum nō occide̓. Itē quedā bona ſunt ī ſummo vt ꝟtutes. quedā ī medio vt naͣlia. quedam in infimo vt tꝑalia. Si gͦˡ nō lꝫ deſtrue̓ meliora ꝓ deterioribꝰ ꝯſeruadis: nō licet īterficere fure ſiue diurnū ſiue nocturnū. So. ꝗdam diſtīguūt neceſſitatē. euitabilē ⁊ īeuitabilē Si ſit euitabil̓ ncc̄itas.ſ. ꝙ poſſet alr̄ euadē vt fugiēdo vl̓ alio mō: homicida ē talis ſi īterficiēs. ⁊ peccat ꝯtra illud mādatū. non occides. Si uero ſit ineuitabiliſ: ꝙ non poſſit euade̓ niſi īterficiat: aut occidit motus ira. aut libidine vindicte. aut cū dolore euaden di neceſſitate. ꝓut dic̄ Augꝰ ī qōnibꝰ ſuper Mat. Cū homo ab hoīe occidit̉: ml̓tū diſtat vtrū vlciſcēdi cupiditate. vl̓ īiuſte aliquid auferēdi. ſic̄ fit ab inimico ſic̄ a latrone. vel obediēdi ordīe ſic̄ a iudice. vel euadēdi: vel ſb̓uēiēdi ncc̄itate. Primo mō occidēs homi cida ē. 2º ⁊ 3º mō nō iudicabit̉ aliꝗs homici da quātū ad culpā: quāuis iudicet̉ quātū ad irregl̓aritatē. Sꝫ ꝯtra obr̄. Nā dic̄ canon Nicolai pape. di. 50. De clericꝭ quibꝰ ꝯſuluiſti .ſ. ꝗ ſe defēdēdo paganū occiderūt. ſi poſtea ꝑ pnīam pn̄t ad priſtinū ſtatum redire: aut ad altiore aſcēde̓. ſcito nos nullaꝫ occaſionē dare nec vllā tribuere licētiam eis quēlibet hoīem quolꝫ modo occidēdi. gͦ ī nullo caſu licet cleritꝭ occidere. Ad idē canon Mar tini di. eadē. Si ꝗs homicidii aut facto aut ꝯſilio aut p̄cepto: aut defenſione poſt baptiſ mum ꝯſciꝰ fuerit: ⁊ ꝑ aliquā ſb̓reptionē ad clericatu venerit deiciat̉. et ī fine vite ſue cōionem tm̄ accipiat. Itē canon exͣ de co cilio erleden̄. de clericꝭ ꝗ ī obſidiōe poſiti ſūt ſtatutū ē: vt ꝗ altario miniſtrāt: ⁊ xp̄i cor pus ⁊ ſanguine tradūt: ab omni humano ſā guine etiā hoſtili ſe abſtineāt. ꝙ ſi ī hͦ īcide rint purgati ꝑ pnīam officio ⁊ coīoni red dant̉. Si gͦ ncc̄ia pnīa ī occidēdo fuit culpa ꝓpter hͦ. ꝗdā ꝑfectiꝰ diſtīxerūt īter clericos ⁊ laycos. Cleridꝭ gͦ nulla ncc̄itate licet. laycis ꝟo cū p̄dicta ncc̄itate licet cuꝫ euitabilis ſit neceſſitas ⁊ nulla libido vīdicte. ſꝫ ſola intē tio ꝯuerſatōis ꝓprie ſalutꝭ ẜm ꝯceſſionē. Sꝫ ꝗa ex lege nature n̄ ē diſtīctio layci ⁊ clerici iſtud aut p̄ceptū ē legis nature. ideo ſi ꝓhi beāt̉ clerici ab occiſiōe ī caſu ꝯceſſo layco: hͦ nō erit ex ꝓhibitōe huius p̄cepti ſꝫ eccl̓iaſti ce īſtitutōis. iō diſtīctio iſtoꝝ reſpic̄ eccl̓ia ſticā īſtitutiōem nō tenorē hꝰ p̄cepti. Ad illd̓ gͦ Aug. dicūt ꝙ hoc dic̄. ꝗa raro ꝯtīgit ſine pctō. peccat.n. ſi īt̓fic̄ ſui amore nimio ul̓ alteriꝰ odio. Et iō dic̄ īterrogatiue. quō pctō ſūt liberi? Ad 2ᵐ dicūt. ꝙ ī caſu p̄dicto ef ficit̉ īterficiēs legis mīſter. ꝗa occidit iuſti cia ⁊ ex ꝯceſſiōe legis. differēter tn̄ ī iſto ⁊ ī iudice. Nā iudex occidit ex iuſticia ⁊ offi cio. Iſte aūt ex iuſticia nō ex officio. ſic̄ ē ī ſa cerdote ⁊ layco quo ad baptiſmū vterqꝫ po teſt baptizare. Sacerdos ex officio ⁊ ꝯceſſio ne. Laycꝰ nō ex officio ſꝫ ex ꝯceſſione ī neceſ ſitate. Ad tertium dicūt. ꝙ loꝗt̉ augꝰ in caſu euitabil̓ ncc̄itatꝭ. quando.ſ. facultas fu giēdi dat̉. Et quantū ad hoc dic̄ quomodo īculpati poſtint eſſe nō video. Et ī eodem caſu dic̄ Aug. ī eodē. Quomodo apud dīnā prouidētiā pctō liberti ſunt: ꝗ pro his rebꝰ quaſ ꝯtemni oportet humana ſunt cede pol luti. Uidet̉ gͦ mihi legē iſtam que populo re gendo ſcribit̉ recte iſta ꝑmittere ⁊ ꝑ dīnam prouidētiā uīdicari. Ad quartum dd̓. ꝙ tres ꝯditōes ponūt̉ ad hͦ ꝙ liceat ī ncc̄itate īterficere. Una ē ꝙ non ꝓ ſe: hoc eſt ꝓꝓpria vīdc̄a. Alia ē ꝙ eius ꝑſone ꝯgruat. vt.ſ. n̄ clericꝰ ſꝫ layca ꝑſona ſit. Tertia ꝙ publica fū ctōe tēatur. Et hoc ꝯuenit ī p̄dc̄o caſu: ꝗa ex ꝯceſſione legis efficit̉ mīſter legis. Unde Ambro. ī li. d̓ paradiſo. Nec is ꝗ homicidiū aliqd̓ īuitꝰ fecerit exͣ mīſteriū ē. ſiꝗdē lex ait d̓ eo. ꝙ d̓us dedit eū ī manꝰ eiꝰ. Hanꝰ gͦ eiꝰ dīne vltōi mīſteriū p̄buerūt. Ad alid̓ dd̓ ꝙ non ē ſil̓r de mechia ⁊ de occiſione. Nam ſicut dc̄m ē dare uitam ſolius dei ē: nec p̄bꝫ eam ꝑ mīſteriū alicuiꝰ. Cognoſcere ꝟo non ē ſoliꝰ d̓i īmediate: ſꝫ potiꝰ dedit viro vn̄ po tētiā illā ordinaret ī ſuā. Uiue̓.n. ē īmedia te a deo. coire aūt nō. Ecōtrario ꝟo eſt quia occidere ex ꝯceſſiōe dīna ꝑ legē ad ipſum ordīata ē ī mīſterio ī caſu ncc̄itatꝭ īeuitabil̓ Mechari ꝟo ſeu cognoſce̓ alienā nulla lege dīna vel hūana ad dīnā ordinata ꝑmiſſuꝫ uel ꝯceſſum ē. Ad vltimū ꝟo dd̓. ꝙ ī ncc̄i te ꝓ tuēdis tꝑalibꝰ quāuis ꝯcedat̉ lege hu mana īterfice̓ furē: nō tn̄ lege dīna: que di ſtinguit īter diurnū furem ⁊ nocturnū. No cturnꝰ ꝟo ꝗa nō pōt diſcerni vtrū cā furādi vel occidēdi venerit: ꝑmittit̉ occidi a quo libet. diurnꝰ vero no. Queritur poſtea an ille qui īterfic̄ nō ex ꝓpoſito ſꝫ caſu fac̄ ꝯtra hͦ p̄ceptū. Ad qd̓ ſic. Gn̄. 4. Lamech credens īterfice̓ beſtiā īterfec̄ hoīem: ⁊ reputatū eſt ei ī hoīcidiū magis qͣꝫ Chaim. vn̄ ibi ſequit̉ Qui īterfecerit Chaim ſeptuplū puniet̉. Si gͦ homīcidiū Chaim fuit recte ꝯtra illud p̄ ceptū. gͦ ⁊ homicidiū Lamech: qd̓ fuit nō ex ꝓpoſito ſꝫ ex caſu. Itē. 21. Exo. dr̄ ꝙ ſi quis ꝑcuſſerit mulierē p̄gnante: ⁊ fecerit aborti uum: ſi puerꝑiū fuerit aīatū: reddet aīam ꝓ aīa. Sꝫ ſine ꝓpoſito ⁊ ītētōe pōt iſtud ꝯtīge caſu. gͦ caſuale homicidiū imputat̉. ſꝫ n̄ niſi ꝯtra hͦ p̄ceptū. Itē canones plures inter fectione puniūt que fit caſu diſtīctōe. 50. Sꝫ pena nō imponit̉ niſi ꝓ reatu culpe. gͦ ⁊cͣ. Cōtͣ. Que fiunt caſu nō fiūt voluntate. q̄ no fiūt volūtate non ſunt culpabilia: ꝗa vt dic̄ Augꝰ. Pctm̄ adeo ē volūtariū. qd̓ ſi non ſit volūtariū nō ſit pctm̄. gͦ nulla occiſio que fit caſu ē pctm̄. Itē Aug. ad Publicolam Paulꝰ apl̓us fec̄ notas p̄ſidi ſibi īſidias p̄pa ratas. ob hoc accepit armatos. Si gͦ in illos inimicos incidiſſet Paulꝰ: nūꝗd ī effuſione ſanguīs eoꝝ ſuū crimē agnoſcet: abſit. ⁊ tn̄ fie̓t caſu homicidiū. Itē Augꝰ. ad Publi colam. Abſit vt ea q̄ ꝓpter bonū actū facimꝰ ſi ꝗd propter hͦ preter noſtrā uolūtatē cuiqͣꝫ mali acciderit: nobis imputet̉. Sꝫ pōt ꝯtīgē nobis licito oꝑe vacātibꝰ. ſic̄ ponit̉ caſu de cretalis. 5º. li. tiº. de homicidio. de ſacerdote ꝗ ꝓpter moleſtiā corꝑis equum aſcendit: ⁊ equus p̄ter ſeſſoris arbitrium: freno rupto: quēdā pueꝝ oppreſſit. gͦ ⁊cͣ. So. hic diſtin guit̉ ẜm decretalē. ꝗa īterficiēs caſu aut da bat oꝑam rei licite: aut illicite. Si rei illicite: reputat̉ homicida ꝯtra illud p̄ceptū. Si ꝟo rei licite: tūc diſtīguēdū ẜm canonē. Ꝙ aut adhibuit diligentiam quā debuit. aut non Si ſic: nō reputat̉ homicida. Si nō: reputat̉ homicida. Un̄ dic̄ canon. di. 50ª. Sepe ꝯtin git dū ꝗs oꝑi ncc̄io īſiſtēs arborē īcidat: vt aliꝗs ſb̓tꝰ ipſaꝫ veniēs depͥmat̉. Et idcirco ſi volūtate vel negligētia īcidentis arborē factū ē vt homicida pnīe dꝫ omnino ſb̓mit ti. Ꝙ ſi nō: hec eū ſnīa ꝯſtrīgit. Ad illud vero qd̓ obr̄ de Lamech ẜm hͦ rn̄det̉: quia nō adhibuit diligētiā quā debuit. et iō ei eſt imputatu: nō tn̄ magis ꝙ Chaim: lꝫ dicat̉ ꝙ plus punitꝰ eſt. ꝗa nō ſeꝗt̉. ſi plus punit̉ te poralr̄ ꝙ maius ſit pctm̄. Ad illud qd̓ obr̄ de muliere pregnate dd̓. ꝙ ꝑcutiēdo nō dat oꝑaꝫ rei licite: ⁊ ideo imputat̉ ei homicidiū ſequēs. Ad illd̓ quod obr̄ ꝙ canones pu niut interficiētes caſu. dd̓ ē. ꝙ hoc ē quādo dāt opera rei illicite: vel nō adhibēt diligē tiā quā poſſunt uel debent. al̓s nō puniunt. vn̄ Nicolaus papa di. 50. Si aliqua culpa ul̓ neglectū alicuiꝰ īteritꝰ hoīs cognoſcit̉ adue niſſe ꝑpetratum ē homicidiū. Et decretalis Inno. ī predicto caſu de ſacerdote dic̄. ꝙ cū idem capellanꝰ nec actu nec voluntate ꝑpe trauit: nec dedit oꝑam rei illicite: nō impe diat̉ quominuſ dīna poſſit celebrare. 4c illud ꝟo qd̓ ex oppoſito pͥmo obr̄. ꝗa qd̓ eſt inuolūtariū nō ē pctm̄. dd̓ ẜ Io. dam. ꝙ īuo lūtariū ſimplr̄ hoc quidē ē ꝑ ignorātia. hoc ꝑ violētiā. Inuolūtariū ꝑ violētiā ē cū tota cauſa actus deforis ē nihil cooperate illo o patit̉. Inuolūtariū ꝟo ꝑ ignoratiā cum non ipſi tribuimꝰ cām ignorātie: ſꝫ ita ꝯtīgit. un̄ ſi ebrius homicidiū fecerit ignorās ꝗdē fac̄ nō tn̄ uolūtarie. Cāꝫ.n. ignorātie.ſ. ebrietate ip̄e fec̄. Silr̄ ſi ꝗſ ī aſſueto loco ſagittās pr̄e trāſeuntē īterfic̄. Scd̓m hͦ gͦ dd̓. ꝙ qn̄ caſui ſequēti nos nō tribuimus cām aliquo mō.ſ. operādo uel negligēdo dr̄ īuolūtarium. Qn̄ autē caſui ſequēti aliquo modo cām damꝰ: nō eſt inuoluntariū. Ad aliud patet ſol̓o ex iam dictis. Cōſequenter queˣ? qj utrū iſto p̄cepto ꝓhibeant̉ occidere illi qui hn̄t ſpūalē poteſtateꝫ ut ſacerdotes. Ad qd̓ ſic. Exo. 32. Moyſes fec̄ a leuitis īterfici. 23. millia hominū: qͥ adorauerāt uitulū ꝯflati lem. Item Numeri. 25. Phinees īterfecit īſraelita coeūtē cū madianitide. Itē pͦ ℟ .15. Samuel īterfec̄ Agag regē amalech. Item.3. ℟. 18. Helyas īterfec̄ ſacerdotes baal. Itē Cypͥanus dic̄ ꝙ p̄cepti legis me mor Mathathias īterfec̄ illū ꝗ ad ſacrifica dū acceſſerat.i. Mach̓. 2. Ꝙ ſi ante aduentū xp̄i hec p̄cepta ſeruata ſunt: quanto magis pꝰ aduētū xp̄i. gͦ ẜꝫ hͦ ſacerdotibꝰ noue legis licitū ē reos occide̓. Ad hͦ dicūt ꝗdaꝫ ꝙ ſacerdotibꝰ ueteris legis licebat. ſacerdoti bus noue legis nō. Et rō huiꝰ eſt. quia cū ẜª Iug. dr̄ia legis ⁊ euāgelii ſit timor ⁊ amor mīſtri legis debuerūt eē mīſtri ſeueritatis ad timorē. ſꝫ mīſtri euāgelii debēt eē mīſtri pietatꝭ ad amorē. Quia gͦ illi debebat arcere a malis ꝑ timorē: congruebat eis maleficos interfice. Et quia iſti debēt attrahe ꝑ amo rē: nō ꝯgruit eis īterfice. Sꝫ ꝯtra hoc ſic obr̄. Io. Criſo. ſuꝑ Mat. omel. 17. Occidit phi nees hoīem:; et reputatū ē illi ad iuſticiam. Petrꝰ ꝟo geminū fec̄ homīcidiū. ī Anania.ſ. ⁊ Saphira. Actꝭ. 5. cū fuerit opus. ſpūale qd̓ factū ē.i. nō manuale. Ite Grego. ī dyalo go. Petruſ ꝗ Aabitā mortuā ſuſcitauit actꝭ. .s. Ananiā ⁊ Saphirā mētiētes increpando morti tradidit. Itē Hiero. ad Ripariuꝫ. Legi vīdictā phinees. auctoritatē Helye. ze lū Symoīs chananei: ꝗ ī duos magos zarōe ⁊ Arphaſat ignitos ſerpetes retorſit. Item Petri ſeueritatē Ananiā ⁊ Saphirā truci dātē. Pauli ꝯſtātiā: ꝗ Elima magū eterna ſeueritate danauit. nō ē crudelitaſ crimina pro deo punire ſꝫ pietas. vn̄ ī lege dr̄. Si fr̄ tuus ⁊ amicꝰ ⁊cͣ. voluerit deprauare ꝟitatē effundes ſanguinē ipſoꝝ. Ex hoc gͦ relinꝗt̉ ꝙ quātū ad iudiciū occiſionis pares ſunt ſa cerdotes noue legis ⁊ veteris. Itē cū cri mina punire ꝓ deo ſit pietas: nō erit contra mīſteriū pietatis maleficos punire. Item dic̄ augꝰ. Sūma religiōis eſt imitari eū quē colis. Sꝫ ipſe deꝰ auctoritate īterficit: iudex mīſterio. gͦ mīſteriū occiſiōis maxime ꝯgru et ſacerdoti: ꝗ dꝫ eē dei p̄cipuus imitator. Itē Leo quartꝰ ſcribit Ludouico. 23. c. q. 8 Quidā ī romanoꝝ portū ſarracenos uentu ros eſſe dicebāt: ꝓ quo p̄cipimꝰ noſtrū ꝯgre gari populū. Itē idem ī eadē. Nūquid ab aliꝗbꝰ noſtros hoīes ſinimꝰ oppͥmi. ſꝫ ſi ncc̄i tas vlla occurre̓t: pn̄tialr̄ vīdicamꝰ. ꝗa nr̄i gregis vltores eē debemꝰ: ⁊ p̄cipue adiuto res. Si gͦ canonice ⁊ regulariter fec̄ illd̓ Leo papa.ſ. occurrit inimicꝭ: ⁊ pn̄tīalr̄ vīdicauit eadē rōne poſſūt hoc face̓ alij epiſcopiꝰ ⁊ ſa cerdotes canonice. et illud qd̓ ſequitur ad ſumptionē armoꝝ.ſ. pugnare ꝯtra hoſteſ ⁊ īterfice̓. Itē ſicut dr̄. 23. ca. q. 8. beatꝰ Greg. ciuibus tuſcie vt ꝯtra Longobardos arma pararet mādauit. Itē eccl̓ia ordinat ſecu lare ptātē vt papa imperatoreꝫ. gͦ tradit ex auctoritatē ad ſuū officium. Si gͦ auctoritas imꝑatoris ē interfice̓ maleficū. et a papa ac cipit auctoritatē. gͦ auctoritate pape interfic̄ Sꝫ ille fac̄ cuius auctoritate fit. gͦ ⁊cͣ. Item ep̄i hn̄t p̄poſitos ⁊ balliuos ī cauſis ſāguīs. Sed illi balliui nihil agūt auctoritate ſua. gͦ auctoritate ep̄oꝝ fundūt ſanguinē malefi coꝝ. Contͣ. bt̄us Ambro. aduerſus militeſ gothos lachryme mee arma ſunt. taliā enim munimina ſunt ſacerdotꝭ. alr̄ nec debeo nec poſſum reſiſtere. Itē canon ex ꝯcilio tole tano. Sacerdotes ꝗ ad mīſteriū ſalutꝭ electi ſunt ibi ꝯſentiant regibus fieri iudices: vbi ſupplicii īdulgētia ꝓmittit̉: nō vbi ſentētia diſcriminis p̄parat̉. ſi quis ꝯtra hoc fecerit ſit reus effuſionis ſanguīs apud xp̄m: ⁊ apd̓ eccl̓iam perdat ꝓpriū gradum. 23. ca. q. 8. Itē canon Nicol. pape. di. 50. Cū diſcreti ſint milites ſeculi a militibꝰ eccl̓ie: n̄ ꝯuenit militibꝰ eccl̓ie militare ſeculo: ꝑ quod ad ef fuſionē ſanguinis ncc̄e ſit ꝑuenire. Item btus Ber. ad Euge. li. 4. de ꝯſideratōe. Ag gredere ſb̓ditos: ſꝫ ꝟbo non ferro. ꝗd denuo vſurpare gladium temptes: quē ſemel iuſſ es repone ī vaginam.ſ. ī Petro cui dictū eſt mitte gladiū tuū ī uaginā. Itē. i. ad Thi. .3. Oportet ep̄m ſine crimine eſſe nō uiolētū nō ꝑcuſſorē. So. ſicut dictuꝫ ē hoc p̄cepto prohibet̉ ꝗlꝫ occide̓ ſua auctoritate. ꝗa gͦ mi niſtris veteris teſtī ꝯmiſſa erat auctoritas. mīſtris ꝟo noui teſtī nō ē ꝯceſſa auctoritas vt ꝑ ſe īterficiāt. ideo ex ꝯn̄ti iſto p̄cepto ꝓ hibēt̉ īterficere ī cauſa iuſticie. Ratio autē qͣre eis negata ē auctoritas eſt duplex. Una eſt ꝗa mīſtri noue legis debent eſſe miniſtri māſuetudīs ⁊ amoris ad aliciēdū homines ad bonū. Un̄ eis dr̄. 5. Mat. Nō reſiſte̓ malo ⁊cͣ. Et ibidē ſeꝗt̉. Diligite inimicos veſtros 2º bn̄facite his qui oderunt vos. qd̓ intellr̄ faciendū a mīſtris noue legis: nō ſolū ī vo luntate animi: ſꝫ etiā ī on̄ſione ſigni. Alia ē ratio. ꝗa miniſtri noue legis ſunt miniſtri ſacramenti vniōis. ſacramētū.n. altaris re pn̄tat vnionē xp̄i ⁊ eccl̓ie: quam ſignificat vnio anime ad corpus. Sicut.n. aī a corpus viuificat. ita xp̄s ꝑ hoc ſacramētū viuificat eccl̓iam. vn̄ ꝗ diſſoluit vnionem corporis ⁊ aīe ſacramēti illiꝰ vniōis: vnionē in ſe non poteſt demoſtrare. Et iō irregl̓aris ē ad hꝰ ſacramēti mīſteriū exequēdū. quēadmodū bigamꝰ ꝗ carnē ſuā diuiſit cū vxoribꝰ pl̓ibꝰ Et ſicut dic̄ canon. 15. ca. q. 2. Quedā ſunt q̄ ⁊ ſi nō imputēt̉ ad penā: tamen impediunt ſacram̄ti ſignaculū. et introducit̉ auctoritaſ Hīeronymi: ꝗ dic̄ de illo ꝗ ꝓpter diſciplinā caſu occidit. quātū ad culpa īnocēs eſt: qͣꝫtū ad legē reus ē. legē dico ſacramēti. Inde eſt ꝙ cū alii ordines eccl̓ie ad ſacramentū alta ris referāt̉: ꝗa oēs ordinati aut ꝯficiunt ſa cramētū: aut deſeruiūt ꝯficiēti: debent care̓ dīſione que opponit̉ ſacramento vnitatꝭ. et ideo nō licebit mīſtris eccleſie īterfice̓. ſan guine effunde̓. mēbrū mutilare. Hīſtris ꝟo veteris teſtamēti: ꝗ erāt mīſtri timoris ad cohercēdū a malo: et ꝑ ꝯn̄s mīſtri dīſionis aīaꝝ a malis ꝯpetebat auctoritas ⁊ execu tio īterfectiōis. vn̄ pꝫ ſol̓o ad pͥmas auctori tates obiectas de mīſtris veteris te. Ad illud ꝟo beati Cypͥani: ꝙ poſt aduentū Xp̄i p̄cepta iudicioꝝ ſanguīs ſeruāda ſunt. ꝯce dēdū ꝙ tꝑe gr̄e ſūt ſeruāda: ſꝫ nō a mīſtris ſpūaliū ⁊ ſacramētoꝝ: q̄ ſunt mīſtri mīe ⁊ māſuetudīs ⁊ repn̄tatores unionis. ſꝫ ut pͥn cipibꝰ mūdanoꝝ ꝗ ſeueritatis legal̓ imita tores ſunt mīſtri ſeparatōis ⁊ cohertiōis a malis. Ad illud Criſo. dd̓. ꝙ improprie dr̄ Petrꝰ homicidiū feciſſe. hic enī dr̄ res fieri illo tropo qͦ ī ſcriptura fieri dr̄. cū predicit̉: vl̓ īnoteſcit. Petrꝰ gͦ dr̄ Ananiā ⁊ Saphirā interfeciſſe. ꝗa eoꝝ mortē quā dyabolꝰ effi cere debebat: p̄dixit ⁊ cām.ſ. culpā patefecit vn̄ ī actibꝰ dixit Saphire. Ecce pedes eoꝝ ꝙ ſepelierūt viꝝ tuū. ad hoſtiū ſunt ⁊ efferet te. et ſtatim expirauit. Ad illud aūt beati E rego. dd̓. ꝙ aliud ē īcrepādo morti trade̓: ⁊ aliud interfice̓. Trade̓.n. morti ē pluribus modis. Uno mō tradere morti īferende ab homine. et hoc mō Petrꝰ nō tradidit Ana niam ⁊ Saphirā. Alio mō tradere morti in ferēde a demone. et illd̓ tradere ē excoīcare et hoc modo tradidit Paulꝰ ⁊ etiā Petrus ſathane: ſꝫ nō intentōe occiſionis: ſꝫ intētōe punitōiſ ad correctōem alioꝝ: ſic̄ Petrus. ul̓ ad correctionē eorūdē ſic̄ Paulꝰ. pͥª ad Thi. .i. vbi dic̄. Ꝙ Hymeneū ⁊ Alexādrū tradi dit ſathane. vt diſcant nō blaſphemare. Et pͥª cor. 5. De fornicatore iudicaui eum qui ſic oꝑatꝰ eſt tradere ſathane ī interitū carnis: ut ſpūs ſaluus fiat. Ad illud ꝟo btī Hie dd̓. ꝙ dr̄ia eſt inter mīſtros veteris legis ⁊ noue: nō ſolū ī his que dicta ſunt quātū ad dr̄iam ſeueritatꝭ ⁊ mīe: ꝗa illi pͥncipalr̄ ſeue ritatis. iſti mīe ſunt mīſtri. ſꝫ etiam ī iudicio ſeueritatꝭ: ꝗa iſti gladio ſpūali. illi ꝟo gladio materiali iudicia exequūt̉. iſti ꝟbo. illi ferro iſti ꝟbo qd̓ ē gladiꝰ ſpūs ad dīſionem aīe ⁊ ſpūs.i. īordinatōis ſenſualitatꝭ a rectitudīe rōnis ad Hebre. 4. Illi ꝟo ferro.i. maͣli gla dio ad dīſionē anime ⁊ corporis hoc ē vite aīalis. Un̄ nō ꝙ ſicut pͥus ē qd̓ aīale ē. de inde qd̓ ſpūale. pͥª cor. 15. ⁊ uita aīalis pͥuſqͣꝫ vita ſpūalis. Uitā aūt aīalem dico que eſt in vnione anime ⁊ carnis. vitā ꝟo ſpūalē in ordinatōe ſenſualitatꝭ que dr̄ aīa: ⁊ rōnis q̄ dr̄ ſp̄s. ita mīſteriū dīne iuſticie diſtributi ē miniſtris veteris teſtī ī gladio maͣli ī ſeꝑa ratōem aīe ⁊ carnis. Mīſtris ꝟo noui teſtī ī gladio ꝟbi ſpūali ad dīſionē aīe ⁊ ſpūſ. In illo miniſterio ē ratio timoris. ī iſto rō amo ris: hinc dicētibꝰ apl̓is. ecce duo gladii. Re ſpōdit dn̄s. Satis ē. Ad illud btī aug. Sū ma religiōis ē imitari quem colis. dd̓. ꝙ tria ſunt genera opeꝝ dīnoꝝ.ſ. oꝑa ſapīe. poter tie. bonitatis. In oꝑibꝰ potētie vt creatiōis ⁊ mīracl̓oꝝ: nō querit deꝰ imitatorē. vnde Lucifer ꝗa voluit eſſe ſil̓is ī potētia deo: p̄ cipitatꝰ ē Iſa. 14. Silr̄ nec ī archanis ſapīe. Un̄ Adam ꝗa voluit eē ſil̓is ī ſcīa: de para diſo eiectus ē. Gn̄. 3. Eritis ſicut dii. Operū ꝟo bonitatꝭ alia ſunt pietatꝭ ⁊ mīe ī quibuꝫ vult ꝙ omnes imitēt̉ eū. Mat. 5. Eſtote mi ſericordes ſic̄ ⁊ pr̄ ueſter ⁊cͣ. Alia ꝟo ſunt pr nitiōis ⁊ vīdicte: ⁊ ī his non vult vt ꝑfecti imitent̉ eū ꝓpter duo. ꝓpter ſacr̄m vnionis ꝯmdādū: qd̓ requirit mīſtros ꝯgruos ī ꝗb non īueniat̉ oppo dīſionis. Alia ratio eſt ꝓpter ꝯmēdāda clemētiā ſue miẜatōis ut ī hoc īnuat ꝙ quaſi coactus punit. ſicut dr̄. 3. Tren. Nō ex corde ſuo humiliauit ⁊ abiecit filios hoīum. et ītroducūt̉ ꝟba dn̄i puniēt̓ quaſi plangētꝭ. Iſa. i. Heu ꝯſolabor d̓ hoſtibꝰ meis. ut ſit eiꝰ ꝓpriū de hoſtibꝰ miſereri. Iō mīſtri noue legis ꝗ debēt eē ī ꝑfectiori imi tatōe dei: debet ip̄ꝫ imitari ī oꝑe pietatꝭ: nō ī diſtrictōe ſeueritatꝭ. Ad illud Leonis ⁊ Grego. dd̓. ꝙ hoc nō dr̄ ꝓpter hoc ꝙ liceat ſacerdoti uel pape arma arriꝑe: ſꝫ ꝗa poſſūt ſeculari pͥncipi cui maͣlis gladiꝰ ꝯmiſſus eſt: armoꝝ ſumptione contͣ maleficos ſuadere. ſicut illi qui habēt minoribꝰ ⁊ maioribus di uinas leges expone ⁊ p̄dicare. ī ꝗbus preci pit̉ ſecularibꝰ poteſtatibꝰ. maleficos nō pa tieris uiue. Exo. 23. et deūt. 13. Si audieris in una urbiū tuaꝝ quas dn̄s deus tuus dabit tibi ⁊cͣ. Et poſt ſeꝗtur. Si īueneris certuꝫ et quod dr̄ ⁊ abhoīatōem hanc oꝑe ꝑpetrata ſtatim ꝑcuties hītatores illiꝰ ī ore gladii. ad aliud qd̓ obicit de imperatore ꝙ ordi dinat̉ a papa dd̓ ꝙ veꝝ ē ꝙ recipit ptātem a papa ad puniēdū maleficos. executionem aut ptātis accipit a lege a deo. gͦ ꝑ papā re cipit auctoritatē ut ſit mīſter legis ⁊ iuſticie dine. ẜꝫ ab ip̄a lege auctoritatē uſus mīſterii iuſticie. Un̄ Aug. ī qōnibꝰ leuitici. Cū homo iuſte occidit̉ lex occidit: nō tu: dic̄ iudici ſe culari. Si aūt obr̄ ꝙ ille fac̄ cuius auctori tate fit. Un̄ papa ⁊ ep̄i ꝗ habēt p̄poſitos iu dices ſanguīs vidēt̉ occide̓ dd̓. ꝙ ē auctori tas iubēdi. ⁊ ē auctoritas īnuēdi. In auctori tate iubēdi ſeꝗt̉. ille fac̄ cuiꝰ auctoritate fit. In auctoritate ꝟo īnuendi nō ſeꝗt̉. Eſt autē auctoritas iubēdi occidere maleficos penes imꝑatorē. Auctoritas ꝟo īnuēdi penes papā ⁊ ſacerdotes. Eſt aūt iſta īnuitiodīne legis. vt dictū ē: p̄dicatio. et vt pͥncipes legi dīne obediant exhortatio. Un̄ Ber. ī 4º. li. de ꝯſi deratōe ad Eugenium. on̄dit qualr̄ vterqꝫ gladius eſt eccl̓ie maͣlis ⁊ ſpūalis. et ꝙ ad ipſam ꝑtinet gladius maͣlis ⁊ ſpūalis. et ꝙ ad ipſam ꝑtinet gladiꝰ materialis nō ꝙͣtuꝫ ad vſum vel quātū ad iuſſum ſꝫ quantū ad nutū. Un̄ dic̄ hoc modo ad Euge. Qui gla diū maͣlem tuuꝫ negat: nō ſatis mihi videt̉ attēdere ꝟbum dn̄i dicētꝭ. ꝯuerte gladium tuū ī vaginā. tuus gͦ ⁊ ipſe tuo forſitan nu tu et ſi nō tua manu euaginādꝰ. Alioquin ſi nullo modo ad te pertineret dicētibꝰ apl̓is. Ecce duo gladii. nō rn̄diſſet dn̄s. ſatis eſt. ſꝫ nimis eſt. Uterqꝫ gͦ gladiꝰ eccl̓ie ē ſpūalis ⁊ maͣlis. ſꝫ is quidē ꝓ eccleſia. ille ꝟo ab eccl̓ia exercēdus. ille ſacerdotis. is militꝭ manu. Sꝫ ſane ad nutū ſacerdotꝭ ⁊ ad iuſſū imꝑatoriſ Et ꝑ hoc ſoluūt̉ omnia obiecta. Reſtat querere de genere occiſiōis que ī hoc p̄cepto ꝓhibeatur Et ex p̄cedētibꝰ vr̄ ꝙ ꝓhibeat̉ occiſio corpo ralis: que ē ī ſeꝑatōe aīe a corpore. Sꝫ q̄rit̉ vtrū ꝓhibeat̉ occiſio quocūqꝫ mō dicta. vꝫ corporalis ⁊ ſpūalis. Ad qd̓ ſic. augꝰ. ſuper pſ. Noli putare te nō eſſe homicida: quādo fratri tuo malū ꝑſuades. Si frī tuo mala ꝑ ſuades occidis. et ut ſcīas ꝗa occidis: audi pſalmiſtā dicētē. Filii hominū dētes eorum arma ⁊ ſagitte ⁊ lingua eoꝝ gladiꝰ acutꝰ. Item exo. 20. ſuper illud. nō occides. glo. Ganu vel mēte: uel ſb̓trahēdo ſb̓ſidiū uite ei cui debes dare. Itē. 5. Deū. ſuꝑ illud nō occides. Glo. re vel volūtate. ꝗ enī odit frēꝫ ſuū homicida ē: vel ſb̓trahēdo qd̓ potes p̄ ſtare. Ex his igit̉ relinquit̉ ꝙ hic ꝓhibetur homicidiū ſpūale: qd̓ ē ī odiēdo. ſeu malum ꝯſulendo. et homicidiū dr̄ nō ſolūmō ī cō mittēdo.ſ. ī inferēdo mortē: ſꝫ etiā ī omitten do.ſ. ī ſb̓trahēdo bn̄ficiū ad ꝯſeruationem vite ꝓximi. Prete̓a querit̉ vtrū iſto p̄ce pto ꝓhibeat̉ occiſio quolibet modo dicta. Ad qd̓ fic. 5. ſapīe. Os quod mentit̉ occidit animā. mēdaciū igit̉ eſt occiſio anime. Si gͦ hic ꝓhiberet̉ quelꝫ occiſio ſpūalis: ꝓhibetur hic mēdaciū. et pari rōne quodlibꝫ peccatū mortale. nā oē pctm̄ mortale occiſio ē aīe. Si ꝟo dice̓t̉ ꝙ n̄ ꝓhibet̉ hic occiſio ſpūal̓ niſi illa que ē ꝓximi. Contͣ. hic ꝓhibet̉ occiſio cor poralis ſui ⁊ ꝓximi ſic̄ ſupradictū eſt. gͦ ſi hic prohibet̉ occiſio ſpūalis: ꝓhibet̉ ⁊ ſui ⁊ ꝓxī et ita quodlibꝫ pctm̄. qd̓ ꝗa ē falſum: relīꝗt̉ ꝙ nō ꝓhibet̉ hic niſi occiſio corꝑalis. Itē querit̉ vtrū iſtud p̄ceptū ſit gn̄ale ad plura p̄cepta. Ad qd̓ ſic. augꝰ. ꝯtra Fauſtū ī li. i. ꝗa iudei nō ītelligebant homicidiū niſi corꝑia humani: ꝑ quod vita pͥuaret̉. Aperuit dn̄s omnē iniquū motū ad nocēdū frī ī homici dii genere deputati. Sꝫ ī furādo. falſum te ſtando. ⁊ hiꝰ eſt iniquus motꝰ ad nocēdum ꝓximo. gͦ furta. falſa teſtimonia. ⁊ hiꝰ ē ini quuſ motꝰ ad nocēdū ꝓximo. gͦ debēt ī homi cidii gn̓e deputari. gͦ cum omne genus ho micidii hic ꝓhibeat̉: erit hoc mādatū gene rale ad alia: quibꝰ ꝓhibet̉ ꝓximo nocumētū Item omnis p̄uaricatio ꝯtra preceptum quodlꝫ 2ᵉ tabule: aut eſt ꝯtra īnocētiā īferē do nocumētū. aut ꝯtra bn̄ficētiā ſb̓trahen do bn̄ficiū. Sꝫ ẜᵐ aug. hic ꝓhibet̉ nocumēti illatio. ſilr̄ ꝓhibet̉ ſb̓tractio bn̄ficii ſicut glo. dic̄. et ſicut dic̄ ambroſius ī li. de officiis. Pa ſcefamē moriētē. ꝗſꝗs enī paſcēdo homineꝫ ſeruare poteris: ſi nō paueris occidiſti. gͦ iſto p̄cepto ꝓhibet̉ omnis p̄uaricatio: que ē ꝯtra aliquod p̄ceptoꝝ 2ª tabule. gͦ ē generale ad p̄cepta 2ᵉ tabule. Itē Hiero. ſuꝑ Iſa. Oīs iniquitas ⁊ oppreſſio ⁊ īiuſticia iudiciū ſan guīs ē. et lꝫ gladio nō occidas: volūtate tn̄ īterficis. Sꝫ īiuſticia ⁊ iniꝗtas generalia ſū ad furtū. falſum teſtimoniū. mechiā. ⁊ hiꝰ. gͦ iſta ſunt iudiciū ſanguīs. gͦ ⁊cͣ. Item oīs iniꝗtas ē iudicium ſanguīs. Omnē pctm̄ eſt iniꝗtas. gͦ omne peccatū iudiciū ſanguīs eſt ẜm verbum Hieronymi. Eſt igit̉ hͦ p̄ceptuꝫ generale. Item ī epl̓a Clemētꝭ hoīcidioꝝ tria gn̓a dicebat btūs Petrꝰ. Sic̄ enī homīci das ī terfectores fruꝫ: ita detractores eorum: eoſqꝫ odiētes homīcidas eſſe manifeſtabat. Detractio igit̉ ē homicidiū. Sꝫ omne falſuꝫ teſtīoniū ē detractio. gͦ ⁊ homicidiū eſt. Eſt igit̉ hoc p̄ceptū ꝓhibes falſum teſtīoniuꝫ. Contͣ. Illud p̄ceptū ꝯnumerat̉ cū ceteris et eſt vnū de decē ꝟbis. gͦ nō ꝯp̄hendit alia. Sꝫ ſi extēde̓t̉ ad homīcidiū ſpūale: ꝯp̄hede̓t alia. gͦ nō extēdit̉ ad homicidiū corꝑale. Itē ſcādalū eſt homicidiū ſpūale. ꝗa p̄bꝫ alij occaſionē mortis ſpūal̓. ſic̄ dr̄ ad ro. 14. Scādelizati ꝓpter eſcā noli deſtruere opus dei. Itē. i. ad Cor. 8. ī eodē caſu dic̄. Si ꝗs viderit illū ꝗ hꝫ ꝯſcīam recumbētē ī idolio edificabit̉ ad māducādū ⁊ ꝑibit ī tua ꝯſcīa frater ꝓpter quem xp̄ūs mortuus ē. Si ergo ſpūale homīcidiū ꝓhibet̉ h̓. ꝓhibe̓t̉ h̓ ſcan dalū. Sꝫ ſcandalum pōt eſſe pctm̄ idolatrie qd̓ eſt ꝯtra pͥmū p̄ceptum. et ꝑiurium: qd̓ ē ꝯtra 2ᵐ. et violato ſabbati: qd̓ ē ꝯtra 3ᵐ. et inhonoratio: quod ē ꝯtra quartum. et ſic de alijs. Sic gͦ ꝓhibet̉ h̓ oīs p̄uaricatio alioruꝫ p̄ceptoꝝ: quod falſum eſt. Relīꝗt̉ igit̉ ꝙ nō prohibet̉ h̓ niſi corporale homicidiū. Itē querit̉ vtrū ꝓhibeat̉ h̓ tm̄ homicidiū manꝰ et cum dicant auctoritates ꝙ lex ꝓhibebat manu nō animū. Sꝫ hoc nō erit ī ꝓhibitōe niſi homidiū manꝰ. Contͣ. Aug. Pericl̓oſe decipiūt ꝗ exiſtimāt eos tm̄ homicidas qui manibꝰ homine occidūt: ⁊ nō potiꝰ eos: per quoꝝ ꝯſiliū ⁊ fraudē ⁊ exhortationē hoīes extīguūt̉. Nā iudei nequaꝙͣ ꝓpriis manibuſ dn̄m occiderūt: ſic̄ ſcriptū ē. Nō licet nobis ī terfice̓ quēqͣꝫ. Mat. 27. Item Aug. Mors xp̄i iudeis imputat̉: ꝗa ipſi līguis īterfece rūt dicentes. Crucifige. crucifige. vn̄ vnus euāgeliſta dic̄ dn̄ꝫ crucifixū hora tertia. aliꝰ ſexta: ꝗa iudei crucifixerunt eū hora tertia līgua. milites hora ſexta manibꝰ. Itē ca non Martiniª pape di. 50. dic̄. ꝙ homicidium ꝯmittit̉ facto. p̄cepto. ꝯſilio. Si dicat̉ ꝙ manꝰ quā ꝓhibet lex ē oīs operatio exteriꝰ exp̄ſſa Et ita operatio quecūqꝫ ul̓ cooꝑatio ad mor tem alicꝰ h̓ ꝓhibet̉. Querit̉ vtrū ꝓhibeat̉ volūtas. et ſi ꝓhibet̉: quare noͣ expͥmit̉ ſicut circa mechiā ⁊ furtū. Ꝙ aūt ꝓhibeat̉ exp̄ſſe dic̄ glo. 20. exo. ſuꝑ illud. nō occides. glo. vo lūtate. Item cum nō oīs ꝗ odit fratrem: velit eī inferre mortē: vel ꝙ ab alio illi īfera tu r: quare dic̄ Io. pͥª. 3. Qui odit fratreꝫ ſuū homicida ē. So. occiſio hoīs vel hōicidiū dr̄ duobꝰ modis. ꝟe.ſ. ⁊ īterpretatiue. Inter p̄tatiue duobꝰ modis. Omittēdo ſi nō ſb̓ue nit: cū videt ꝓximū ī ncc̄itate extrema. Au gu. ꝯtra Fauſtū. i. li. Iſtud preceptū quod ē. nō occides: nō ſeruas. Nō.n. das eſuriēti pa nem. veꝝ ſi incurras ī eum famelicū: q̄ mori poſſet: niſi porrigēdo cibū ſb̓uenias: iā tu ho micida teneberis. Cōmittēdo corde. ore. ope Corde odiēdo. i. Io. 3. Qui odit fratrē ſuū ⁊c Ore duobꝰ modis. detrahēdo. ſic̄ dic̄ beatꝰ Petrus. Detractores homicidas eē. Malum ſuadēdo ſic̄ dic̄ beatꝰ Augꝰ. Si frī tuo mala ꝑſuades occidis. Ille ꝗ ī ſua ꝯſcīa occidit: ꝗa vellet nō eſſe aut nō bn̄ eſſe quem odit. detractor occidit ꝓximū ī ꝯſcīa aliena: ī qua viuebat ꝑ bonā opīonem. mali ꝑſuaſor occi dit eū ī ꝯſcīa eiuſdē ī qua viuebat ꝑ bonam volūtatē: ⁊ poſt morit̉ ꝑ pctm̄. Oꝑe ſcan dalizando ꝑ malū exemplum. Unde beatus Greg. de p̄latꝭ. TIot mortibꝰ rei ſunt: quot ad poſteros ꝑditōis exempla trāſmittūr. Uere ꝯmittit̉ homīcidiū ī corꝑiſ ⁊ aīe dīſionē: qd̓ ꝯtīgit tribꝰ modis. neceſſitate. caſu. volūta te. Neceſſitate euitabili vel īeuitabili. Caſu dando operā rei licite vl̓ illicite. et ſi licite: aut adhibita diligētiā debita. aut nō adhi bita diligētia. Et patet ex p̄dcīs quomodo imputat̉. et quomodo non. Et quomodo fit ꝯtra hoc preceptum. et quo nō. Uolūtate aut iuſte ⁊ īiuſte. Iuſte quādo debita cauſa iuſtus ordo. iuſtusˡ aīus iudicꝭ occidentꝭ. et n̄ eſt ī hac ꝓhibitōe. Iniuſte quando aliquod iſtoꝝ triū deeſt. et fit tribꝰ modis. Cōſilio. p̄ cepto. facto. ſic̄ dic̄ canon Martī. et iſtud ho micidium vl̓r ⁊ diſtīcte: ⁊ ꝓprie h̓ ꝓhibet̉. Cum gͦ querit̉ vtrū ꝓhibeat̉ hic occiſio quolꝫ modo dicta dd̓. ꝙ ꝓprie h̓ ꝓhibet̉ occiſio cor poralis. Impropͥe ꝟo et ex ꝯn̄ti ⁊ īterptatīe occiſio ſpūal̓. Si.n. aīa melior corpore: et uita aīe melior vita corporis. et mors aīe peior morte corporis. Qui gͦ ꝓhibet īferēdā mortē corꝑalē: multo magis ꝓhibet īferendā mor tem ſpūalē. nō tn̄ ꝓpͥe poteſt dici ab aliquo īferri mors ſpūal̓ alicui: quēadmodū mors corꝑal̓. Mors.n. corꝑal̓ īfert̉ alicui ꝑ cam ⁊ violētiam. Mors vero ſpūalis culpe nō pōt īferri alicui ab aliqͦ: niſi ꝑ occaſiōem: ꝗa cl̓pa nō pōt fieri ī nobis niſi nobis volētibꝰ ⁊ cō ſentiētibꝰ: quāuis occaſio poſſit eſſe ī ꝟbo ⁊ facto. et iō occiſio ſpūal dr̄ īferri īpropͥe ⁊ in terpretatiue: ꝗa ꝑ occaſiōem nō per cam. Ad illud qd̓ obr̄ de mēdacio ⁊ quolibet peccato mortali ꝙ occiſio ē. dd̓. ꝙ quodlibet peccatū mortale effectiue dr̄ occiſio ſpūalis: ꝗa ex quolibet aīa occidit̉: ſꝫ nō formalr̄: niſi ſolū illa que ſūt occaſio alteri peccādi.i. ſpi ritualr̄ moriēdi: ſic̄ ē mali ꝑſuaſio. vel factū minꝰ rectū p̄bens alteri occaſionē ruine: vel ꝙ moriat̉ ī ꝯſcīa ꝓpria ꝑ odiū. vt ibi nō vi uat ꝑ amorē. vel ꝙ moriat̉ ī ꝯſcīa alterius ꝑ pretractionē. vt ibi nō viuat ꝑ bonā opīoneꝫ Ad illud ꝟo qd̓ querit̉ vtrū illud p̄ceptū ſit gn̄ale dd̓. ꝙ nō: īmo eſt ſpāle. Et ad illud Aug. ꝙ homīcidiū intellr̄ oīs motꝰ ad nocē dum: intelligēdū cū determīatōe: quo.ſ. no cet ꝑſone: nō quo ad res ꝑſone: ſꝫ quo ad eſſe ꝑſone. et iō nō obſtat qd̓ obie de furto: ⁊ falſo teſtimonio ⁊ alijs. Silr̄ ad alid̓ ꝟo qd̓ dic̄ ꝙ ſb̓tractio bn̄ficētie ꝓhibet̉ h̓ ⁊ no cumētū gn̓alr̄. pꝫ de nocumēto. De ſb̓tracti one ꝟo beneficētie ſilr̄ dd̓. ꝙ nō intellr̄ gene ralr̄: ſꝫ ſb̓tractio ſolū debiti bn̄ficii ī caſu ne ceſſitatꝭ ex quo mors ꝯtīgit. Ad illd̓ autē qd̓ obiē̄ d̓ iniꝗtate ⁊ īiuſticia ſilr̄ dd̓. ꝙ illd̓ nō dr̄ gn̓alr̄: ſꝫ ſolū de ī iuſticia ⁊ iniꝗtate: qͣ pp̄ſſionē alicuiꝰ īfert̉ mors vel accelerat̉ Ad homicidiū.n. ꝑtinet īferre ſtatīm mortē vel accelerare mortē. Ad illud ꝟo btī Pe tri iaꝫ pꝫ rn̄ſio. Nā detractio nō dr̄ mors niſi īterp̄tatiue ⁊ īproprie. Ad ſequētia ꝟo pꝫ rn̄ſio. Nā ꝓhibet̉ ẜm ītentionē legis homīci diū volūtatꝭ ⁊ oꝑis: vel cooꝑatiōis: quāuis ẜᵐ ītellectū carnaliū iudeoꝝ ītellige̓t̉ ſoluꝫ de homicidio oꝑis vel cooꝑatōis. Ad vl timū ꝟo qd̓ querit̉.ſ. quare nō ē ꝓhibitio no lūtatis diſtincta circa occiſione ſic̄ circa me chiam ⁊ furtū. rn̄ſū ē ſupra qōe de numero preceptoꝝ. et infra ampliꝰ declarabit̉. Ranſeundū eſt ad ſextum preceptum: quo dr̄. non nechaberis. Circa qd̓ inꝗrēda ſunt plura. Primo vtrū ſit p̄ceptū pͥᵉ tabule vel 2ᵉ. 2º vtꝝ ſit p̄ceptū morale legis nature: ul̓ morale diſcipline. 3º vtrū coitꝰ maris ⁊ ſemine nullo addito ſit ꝓhibitꝰ hoc p̄cepto. 4º vtrū ꝯcubinariꝰ ꝓhibeat̉. 5º vtrum coitꝰ fornicariꝰ. 6º vtrū coitꝰ īceſtuoſus. 7 vtrū bigamīa. 8º vtrū coitꝰ ꝯiugal̓ lordinatꝰ. 9º vtrū mechia mētalis ul̓ cor poralis ꝓhibeat̉ hoc p̄cepto. Decimo de ꝯparatōe huiꝰ preceptiⁱ ad alia. Ad primuꝫ obicitur ſic. Deute. 5º. ſuꝑ illud. non mechaberis. glo. Adulteriū ꝓhibet carnale vl̓ ſpūale. et iteꝝ ſpūalis fornicatio ē idolatria ⁊ ſcripturaꝝ expoſitio praua. Sꝫ ꝯſtat ꝙ ꝓhibitio idola trie ꝑtinet ad pͥmū p̄ceptū pͥme tabule: ⁊ ꝓ hibitio praue expoſitōis ſcripturaꝝ ad 2ᵐ p̄ ceptū pͥme tabule. nō aſſumes nomē dei tui ī vanū. gͦ illud p̄ceptū extēdit̉ ad p̄ceptum illud pͥme tabule. Itē Iſidorꝰ. Fornicatio carnis adulteriū ē. fornicatio aī ſeruitꝰ ido loꝝ eſt. etiā ſpūal̓ fornicatio de qua dic̄ dn̄s. Qui uiderit muliere ad ꝯcupiſcēdū eaꝫ ⁊cͣ. Cum igit̉ hic gnͣalr̄ ꝓhibeatur fornicatio: ⁊ idolatria ſit fornicatio aī: idolatria hic ꝓhi bet̉. Si dicat̉ ꝙ p̄ceptum illud pōt accipi lr̄alr̄ ⁊ allegorice. Allegorice acceptū ꝑtinet ad pͥmā tabulā: ī qua ꝓhibet̉ idolatria ⁊ he reſis: que ſunt fornicatio ſpūal̓. Litteralr̄ ītellectu ē preceptu 2ᵉ tabule. Contͣ. pͥª ad Cor. 6. Neſcitis qm̄ mēbra ueſtra tēplū ſunt ſpūs.ſ. ⁊ ī eadē epl̓a. c. 3. Si quis templū dei violauerit diſꝑdet illū deus. Inde arguit̉. Si violatio templi exterioris eſt ſacrilegiū: ⁊ ꝯtra p̄ceptū pͥme tabule ī qͦ p̄cipit̉ honor dei. gͦ multo magis violatio tēpli interioris ⁊ ſpūal̓ erit ſacrilegiū ⁊ ꝯtͣ p̄ceptū pͥᵉ tābu le. Cum ergo fornicatio corporalis templum dei ſpirituale polluat erit ſacrilegium ⁊ co tra p̄ceptum prime tabule. Itē in p̄ceptis 2ᵉ tabule ꝓhibet̉ leſio ⁊ īiuria ꝓximi. Sꝫ in ſimplici fornicatōe nulla ē īiuria ꝓximi. ꝗa ē cum ſoluta: que nō ē alicuius ꝓpria: ſꝫ ſue poteſtatꝭ: nec īde aliqua eſt querimonia. gͦ ī ē prohibitio illiꝰ precepti 2ᵉ tabule. So. ſic̄ dr̄ ī 2º Ezech̓. Liber ſacre ſcripture ſcriptuſ ē ītus ⁊ foris. Intus quātū ad ſpūalē intelli gētiā. Foris quātū ad lr̄alē. Si gͦ illd̓ p̄ceptu attēdat̉ quātū ad intelligētiā ſpūale: ⁊ hoc impropͥe: erit illd̓ p̄ceptū idem pͥmo p̄cepto pͥme tabule: quo ꝓhibet̉ idolatria. uel 2º quo ꝓhibet̉ hereſis: que dicūt̉ fornicatōes. Oſee 2º. De ſynagoga ⁊ hereſi auferat fornicatio nes ſuas a facie ſua: ⁊ adulteria ſua de me dio ubeꝝ ſuoꝝ. Si aūt attēdat̉ illud pre ceptum 2º mō ⁊ ꝓpͥe: prohibet̉ hic fornicatō corporalis. et hͦ mō eſt p̄ceptū 2ᵉ tabule. De iſta aūt fornicatōe que ſic ꝓhibet̉ ī hͦ p̄cepto dr̄ pͥª ad Cor. 6. Corpus aūt nō fornicationi ſꝫ dn̄o. Et ſi obiciat̉ ꝙ p̄cepta decalogi lit teralia ſunt ⁊ nō allegorica. et iō p̄ceptum illud ſolum lr̄ale erit ⁊ nō allegoricū. Licen dū ꝙ p̄cepta decalogi duplice̓ hn̄t reſpectū Unū ad legē lr̄alē: que eſt lex naͣlis cuius ex plicatio ſunt. et hͦ mō ſolū ſunt lr̄alia. Aliū ad legē figuralē que eſt lex. ¶ Doyſi in qua ex plicita ſunt. que eſt lex umbre ⁊ imaginaria ſicut dr̄ ad hebre. io. et hoc mō allegoricam interpretatōem recipiūt. Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ ī ꝯtrariū de uiolatōe templi dd̓. ꝙ nō ē ſil̓e de templo maͣli ⁊ ſpūali. Nam templum maͣle nō honorat̉ niſi ꝓpter cultū dei. et iō violare illud ē īiuriari deo ꝓprie. ꝓximꝰ ꝟo honorat̉ ⁊ ꝗa ꝓximꝰ: ⁊ ꝗa dei templū. vnde iniuria ꝓximi: ꝗa eſt ꝓximꝰ: non ē ꝓprie iniu ria dei. Iniuria ꝟo ꝗa templū d̓i methapho rice dr̄ iniuria: quēadmodū homo vel corp hoīs dr̄ templum. et ideo methaphorice dr̄ ſacrilegiū ⁊ improprie. Ad vltimū quod obic̄ dd̓. ꝙ ī ſimplici fornicatōe fit iniuria ꝑ ximo: ꝗa noīe ꝓximi intellr̄ homo in vtroqꝫ ſexu. vn̄ quāuis mulier ſit ſoluta: ⁊ etiā ve lit hoc: nihilominꝰ tn̄ ei fit iniuria: quemad modū ſi de volūtate tua eēt ꝙ ego interfice re te: nihilominꝰ tn̄ ſi ego interficere te: face rē tibi iniuriā. vn̄ quāuis nullꝰ ꝯquerat̉: ni hilominꝰ tn̄ vterqꝫ ledit̉: ꝗa vterqꝫ ſpūalr̄ interficit̉. et quāuis nō lede̓t̉ aliꝰ ſic̄ ꝯtingit ī pctō molliciei: illa eadē ꝓhibitōe qua ꝓhi bet̉ pollutio alteriꝰ: ꝓhibet̉ pollutio ſui: quē admodū ī p̄cepto quo ꝓhibet̉ occiſio alteriꝰ prohibet̉ occiſio ſui. Deinde queritur o p̄ceptum ſit morale legis nature: aut morale diſcipline. Ad qd̓ ſic. Ambroſiꝰ ī li. de pr̄i archis. Dixit Sarra ad Abraā: ecce nūc con cluſit me dn̄s ne parerē. intra gͦ ad ancilla meā. Gn̄. 16. Conſidera pͥmū ꝙ Abraā an̄ le gem Moyſi ⁊ an̄ euāgeliū fuit. et ſequit̉. nō gͦ ī legē ꝯmiſit Abraā: ſꝫ lege p̄uenit. Iti idem in eodē. Deꝰ in paradiſo ꝯiugiū lauda uerat: non adulteriū damnauerat. Ex his gͦ relinquit̉ ꝙ adulteriū ex lege ē dānabile: an̄ lege ꝟo nō erat damnabile. Eſt igit̉ malum ꝗa ꝓhibitū ex lege. Eſt igit̉ morale diſcipli ne. Contͣ. ad ro. 2. Cū gentes que legē non hn̄t naturalr̄ ea que legis ſūt faciūt: on̄dūt opus legis ſcriptū ī cordibꝰ ſuis. ꝯſtat ꝙ opꝰ legis ſcriptū nō pōt intelligi de p̄ceptis ce rimonialibꝰ: nec de p̄ceptis iudicialibꝰ pl̓ibꝰ que ſunt ex inſtitutōe. gͦ hoc intellr̄ d̓ p̄cept decalogi moralibꝰ. gͦ oīa precepta decalo ſunt moralia legis naturaliſ. Itē ſic̄ ibidē dic̄ glo. Lex naͣlis eſt nemini iniuriā īferre. nihil alienū p̄riꝑe: alieno ꝯiugīo nō īſidiari Sed omnis adulter inſidiat̉ alieno ꝯiugio. gͦ peccat ꝯtra legē naͣlē. Itē ibidē dr̄ vt bre uiter dicat̉. Lex naͣl̓ eſt nolle alij facere qd̓ ti bi nō vis fieri. Sꝫ nullꝰ vellet vt ad ſua ali quis alius accede̓t volūtate ordinata. gͦ ꝙ cūqꝫ adulterat̉ trāſgredit̉ legē naͣlē: quod ꝯcedēdū ē. Ad illud aūt qd̓ pͦ obiē̄ dd̓. ꝙ illud quod dic̄ Ambroſiꝰ de Abraā: ꝙ nō co miſit ī legē coeundo cum Agar: veꝝ ē ꝙ hͨ no fec̄ ſua auctoritate ẜꝫ dīna diſpēſatōe. Preterea hoc dic̄ Ambro. ad excuſationē il lius facti abrae. cuiꝰ intētio ē dice̓ ꝙ abraaꝫ nō peccauit ꝯtra lege poſitā: que adhuc nō erat: et hoc ē qd̓ dic̄ nō ī lege ꝯmiſit ſꝫ legeꝫ p̄uenit. Itē nō peccauit ꝯtra legē naͣlem ꝗa nō affectu implende libidīs hoc egit: ſed querēde poſteritatꝭ ⁊ multiplicatōis hūani generis: quod ꝓcedebat de dictamine legis natural̓ maxime cū nōdū eſſet ml̓tiplicatio hominū ad dei cl̓tū. et hoc ē ꝙ dic̄. nō ardo re aliquo ſuccenſus libidīs ꝯiugalē poſtpo ſuit thoꝝ ancille ꝯtubernio. ſꝫ ſtudio querē de poſteritatꝭ ⁊ ꝓpagande ſobol̓. Adhuc.n. poſt diluuiū raritas erat humani generis Item nō peccauit ꝯtra legem ſeu ius ra tionis. vn̄ ibidē dic̄ ambroſiꝰ. ꝙ ſtudiū poſte ritatꝭ erat tempore illo religionis: ne quis n̄ reddidiſſe videret̉ debitu nature. Ius autē rationis dictat vt reddat̉ vnicuiqꝫ qd̓ ſuū eſt. Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ deꝰ ante lege adul teriū non damnauerat. dd̓. ꝙ eſt damnatio quātū ad culpā ⁊ ad reatu pene eterne. et ē damnatio quantū ad crimen ⁊ reatū pn̄tis pene. Et eſt dr̄ia īter culpam ⁊ crimen. Naꝫ culpa ē pctm̄ quodcūqꝫ. Crimē ꝟo n̄ niſi illd̓ quod ē dignū accuſatione ⁊ pn̄ti punitiōe. Primo mō adulteriū ſemꝑ fuit dānabile. 2º mō a tꝑe legis qua p̄cipiebat̉ puniri adulte riū. Unde ambroſiꝰ. An̄ legē nodū interdc̄ꝫ adl̓teriū videbat̉. pena criminis ex tꝑe le gis erat que crimen inhibuit. nec ante lege vlla eſt damnatio ſꝫ ex lege. Queritur poſtmodū vtrū coītꝰ maris ⁊ femine nullo addito ꝓ hibeat̉ hoc p̄cepto. Ad qd̓ ſic. Dic̄ augꝰ. Ꝙ ſicut ſe habꝫ cibꝰ ad ſalutē hoīs ſic coitus ad ſalutē hūani gn̓is. Sꝫ ſic ſe hꝫ cibꝰ ad ſalutē hoīs ꝙ cibi ſumptio ſemper eſt licita ⁊ non prohibita. gͦ coitꝰ maris ⁊ femine qui eſt ad ſalutē humāi generis licitꝰ erit ⁊ n̄ ꝓhibitꝰ Itē qd̓ ꝓhibet̉ ī p̄ceptis decalogi ē malū ẜm ſe. Sꝫ coītꝰ nō ē ẜm ſe malū. gͦ ⁊cͣ. ꝓbatio medie. nullꝰ actus nature ẜᵐ ſe malꝰ ē. Coītꝰ ꝟo actus eſt nature. gͦ ⁊cͣ. Item nullꝰ actꝰ q̄ nec ex determīatōe circūſtātie: nec ex maͣ debita ē vituꝑabil̓: ē malum vel ex gnͣe vel circūſtatīa. Coitꝰ aūt ē hiꝰ. Contͣ. i. ad cor. 5 Qui fornicat̉ ī corpus ſuum peccat. Glo. In fornicationis oꝑe totꝰ homo abſorbet̉ a carne: vt iam dici non poſſit ipſe aīus ſuus eſſe: ſꝫ ſimul totus homo dici poſſit caro. Sꝫ opus fornicatiōis quantū ad hoc non plus effic̄ qͣꝫ coltus nō fornicariꝰ. coitus igitur de ſe ę actus inordinatꝰ. gͦ malū. gͦ alicubi ꝓhibi tu: ſꝫ nō alibi ꝙͣ hic. Itē dicunt ſancti ꝙ in oꝑe ꝯiugali nō dat̉ ſpūs ꝓph̓ie ꝓpter capti uatione rōnis. Coitꝰ igit̉ maris ⁊ femine fac̄ ut homo nō ſit ī ꝑticipatōe grē. gͦ malū. Un̄ Hiero. ſuꝑ Mat. Iꝑe quo ꝯiugales actus ge runt̉ pn̄tia ſpūs ſancti nō dabit̉: et ſi ꝓph̓a ꝟe dicat̉: qui officio generationis obſequit̉. Itē dic̄ aug. ꝙ ſanctiora ſunt ꝯiugīa pari voto ꝯtinētiū. et dic̄ ad ediciā. Tāto ſāctiꝰ ꝯiuges manebatis. quanto ſanctiora ꝯcordi ter placita ſeruabatꝭ: ſic̄ fuit ꝯiugiuꝫ Marie ⁊ Ioſeph. Ex quo relinquit̉ ꝙ receſſus a car nali copula ī ꝯiugio eſt acceſſus ad ſanctifi catione. gͦ acceſſus ad copulā ē malū. gͦ coitꝰ ẜm ſe ē malū. gͦ ꝓhibitū. ſꝫ nō alibi ꝙͣ hic. Itē omnē qd̓ excuſatione īdiget̉ ẜm ſe eſt vituꝑabile. Sꝫ coitꝰ ad hoc ꝙ fiat licite: ne ceſſe ē ꝙ ꝑ mr̄imoniū excuſet̉. vt dic̄ augꝰ. ī ſermone de ꝟbis apoſtoli. gͦ ẜm ſe eſt maluꝫ: ſiue ī genere. Itē ſi aliꝗs actus addita cir cunſtantia ē licitꝰ: ip̄a ꝟo remota nō ē licitū ē malū ī gnͣe. Sꝫ coire ſolū addita circūſtan tia iſta cū ſua: ſeu ꝯiugalr̄ eſt licitū. remota no. gͦ ⁊cͣ. So. dd̓. ꝙ coitꝰ maſculi ⁊ femine quātū ēⁱ de ipſo actu bonū ē ꝟe in ſe. In gene̓ ꝟo moris indifferes ſic̄ comede̓ ⁊ bibe. quia pōt bn̄ fieri ⁊ male. Un̄ augꝰ. ī li. ꝯtra Ioui nianū. Uſus naͣlis ⁊ licitꝰ ē ſicut ī ꝯiugio. ⁊ illicitꝰ ſicut ī adulterio. ꝯtra naturā ſemper illicitꝰ. Sꝫ nondū ꝙ indifferēs dr̄ duobꝰ mo dis. Uno mō ꝙ cū de ſe nō ſit malū indiffe reter pōt fieri: quēadmodū comede̓. ambu lare. Alio mō indifferēs dr̄ qd̓ cū ſit bonum pōt bn̄ fieri ⁊ male. nō tn̄ indifferenter pōt exerceri: niſi addita debita circūſtātia. ſicut iurare: qd̓ nō ē licitū fieri niſi exigēte vel in terueniēte debita cā. tale indifferēs ē cōire: qd̓ nō eſt licitū fieri: niſi cū ſua ꝯiuge. Et rō huius eſt ꝗa ꝗdam actus reſpiciunt ſtatum ſingularis ꝑſone. Quidam ꝟo actꝰ reſpiciūt ſtatū nature vl̓ cauſe vl̓iſ. pͥmi actꝰ indiffer ter pn̄t exerceri nō addita circūſtatia īde bita: quales ſunt ꝗ dicti ſunt ambulare ⁊ co medere. Secūdi actus nō poſſunt indifferen ter exerceri niſi addita debita circūſtātia. ⁊ hoc ē ꝓpter excellētiā actus reſpicientꝭ cām vl̓em: ſicut iurare: quod reſpic̄ cam vl̓em.ſ. pͥmam veritatē. et coire: qd̓ reſpic cām vl̓eꝫ .ſ. multiplicationē ſpei. Itē notādū ꝙ in differēs dr̄ vno mō noͣ habēs maiorē īclina tionē ad bonū ꝙͣ ad malū vel e9. vt ambu lare. Alio mō dr̄ indifferēs qd̓ pōt bn̄ ⁊ ma le fieri: tn̄ magis inclinat̉ ad malū qͣꝫ ad bo num vt iurare. cuius frequētia ſepe uertit̉ ī ꝑiculum ꝑiurii poſt peccatū. ſil̓r coire rōne ꝯcupīe fomitis magis trahit ad inordinati onē libidīs ꝙ ad bonū fecūditatꝭ poſt lapſū hoīs. Ad illud gͦ qd̓ pͥmo obr̄ ꝙ oīs coit eſt actus inordinatꝰ. dd̓. ꝙ coire pōt dicere actū abſolute ꝟtutꝭ gn̓atiue ad multiplicati onē ſpēi. ⁊ ẜm hoc nihil ponit inordinatū ut eſſet ī ſtatu nature bn̄ ꝯſtitute. Alio mō poteſt dicere actū cui ꝯcreta ē corruptio. E ſic rōne actus nō dic̄ aliquod inordinatū: ſꝫ naturale bonū. Ratione ꝟo corruptionis cō crete que ē ei ꝯnaͣlis poſt peccatū: ita ꝙ con uerſum ſit vitiū ī naturā: ⁊ ꝯcomitat̉ actuꝫ inordinatio. nō tn̄ ſequit̉ ꝙ omnis talis actꝰ ſit inordinatꝰ: ſꝫ ꝙ nullꝰ ē ſine inordinatōe. Ad 2ᵐ ꝑ hoc idē pꝫ rn̄ſio. ꝗa ꝙ donū ꝓ phetie ſb̓trahit̉ ꝑ coītū ꝯiugalē: hoc non eſt propter inordinatione ſeu maliciā actus: ſꝫ propter inordinatōem delectatōis ānexe. un̄ nō ſeꝗt̉ ex hͦ ꝙ cōire ſit malū: ſꝫ ꝗa ē cū ma lo. Ad aliud ſil̓r rn̄dēdū ꝙ ꝯiugiū ſācti dr̄ ī ꝯtinētia a carnali copula nō ꝓpter elō gationē ab actu ꝗ ē naͣl̓: ſꝫ ꝓpter elogationē a corruptōe libidīs: ꝗ ē naͣl̓ ẜm quē modum ꝑfectiꝰ dr̄ nō iurare qͣꝫ iurare ex debita cā n̄ rōne elōgatōis ab actu ſꝫ rōe elōgatōis a pe riculo ꝑiurii. Ad aliud ſilr̄ pꝫ rn̄ſio. ꝗa ꝙ coītꝰ pꝰ lapſuꝫ īdiget excuſatōe: hͦ ē rōe de lectatōis anexe. n̄ rōne actus rōne cuiꝰ ſoluꝫ īdiget dēbitꝭ circūſtātiis. Et iō ī gn̓e moris ē īdifferēs. Ad vltimū ex p̄dictis pꝫ rn̄ſio Nā ꝙ coire n̄ ſit licituꝫ niſi adhibita debita circūſtātia hoc n̄ ē ꝓpter īordinatiōem actꝰ ī ſe. ſꝫ ꝓpter excellētia ordīs actꝰ ꝗ reſpic̄ nō tm̄ ſtatu ſingularis ſꝫ ſtatū nature vl̓is. ⁊ io ꝗa reſpic̄ ſtatū reipublice: n̄ pōt īdifferēter exerceri niſi adiuncta debita circunſtantia: ſicut infra declarabit̉. Poſtea queritur de ꝯcubinatu. vtrū ꝓhibeat̉. eſt aūt dr̄ia ⁊ ẜꝰ leges humanas ⁊ dīnam inter ꝯiugē. ꝯcubi na. meretricē. Nā ꝯiūx ē que aſſumit̉ ī īdi uiduā vite ꝯſuetudinē. Cocubina que acci pit̉ ſeparabilr̄: ſꝫ ad tempus ad querēdū ꝓlē Meretrix que accipit̉ ſolū ad explendā libi dinē. Secūdū hoc querit̉ vtrū coitꝰ ꝯcubi nariꝰ ꝓhibeat̉ hic. Ad qd̓ arguit̉ ꝑ exēplū Abraē gn̄. 16. ꝗ ꝓpter ſterilitate vxoris ſue ingreſſus eſt ad agar egyptiā ꝯcubinam: ut ex ea filiū acciꝑet. Sꝫ ī hͦ laudat̉ abraa. gͦ ⁊cͣ. Item exemplo Iacob ꝗ habuit plures cō cubinas Balā ⁊ Xelphā ancillas Lie ⁊ Ra chel̓. ſicut dr̄ gn̄. 26. vn̄ gn̄. 35. dr̄ ꝙ Ruben dormiuit cū Bala ꝯcubina patris. Item exemplo dauid qui legit̉ placuiſſe deo ha bēdo ꝯcubinas. de ꝗbꝰ dr̄. 2. ℟. 16. Ingreſſuſ eſt Abſalon ad ꝯcubinas patris ſui corā uni uerſo iſrael. Itē an̄ inſtitutōeꝫ mr̄imoni inter adam ⁊ Euam. de quo hr̄. 2. gn̄. Dixit dn̄s ad adam ⁊ euam gn̄. i. Creſcite ⁊ mul tiplicamini. gͦ ex p̄cepto dn̄i habuit adā euā vt ſociā ꝓpagande ſobolis an̄ inſtitutioneꝫ matrimonū. gͦ habuit eā vt ꝯcubinā. Iteꝫ nullꝰ faciēs ẜm p̄ceptū dn̄i peccat. Sed vir ꝯcubinariꝰ cū ſua ꝯcubina cōiens ꝓpter ꝓlē multiplicandā facit ẜm illud p̄ceptū. creſci te ⁊ multiplicamini. gͦ nō peccat: ſꝫ fac̄ quod licitum eſt. Item de lege naͣli eſt vt qd̓ in nullius bonis ē occupanti ꝯcedat̉. vn̄ come dere illud quod nulliꝰ iuris ē ſimplr̄ ē licitū gͦ cōire cū illa quē nulliꝰ iuris ē ſimplr̄ licitū .ſ. cū illa que ſoluta eſt a lege ꝯiugii. Iteꝫ Aug. Utī re ad illud ad qd̓ ē eſt recte vti. ſic̄ vti cibo ꝓpter ſuſtētationē corporis ē recte vti. ꝗa ad hoc ē. gͦ vti coitu ad ꝓcreatione plis eſt recte vti. ꝗa potētia ad hunc actum .ſ. vis generatiua ꝓpter hoc data eſt. gͦ ſim pliciter licitus eſt coītus ꝯcubinariꝰ ꝓut sͣ determinatꝰ eſt. Itē coītꝰ cū ſoluta aut ꝓ hibet̉ quia ẜm ſe malum eſt. aut nō ꝗa malu ſꝫ ꝓpter aliqd̓ bonū vt ꝓpter bonū obīe ade no comedere de ligno ſcīe. Si pͥmo modo. gͦ erit ꝯtra legē naͣle. ꝗa omne malū ẜm ſe eſt ꝯtra dictamen legis naͣlis. Contͣ. lex naͣliſ determinat coeudum maſculū cum femina ꝓpter multiplicādā ſpēm: nō aūt determi nat ſuā vel nō ſuā. Relīquit̉ gͦ ꝙ coire non eſt ꝯtra legē naturalē: et ita nō ẜm ſe malū. Si 2º mō cū nō ꝓhibeat̉ ī decalogo: ꝗa nō dr̄ no cōibis cū femina: ſꝫ dr̄. non mechaberis. hͦ ē nō cōibis cū aliena. nec in alia ſcriptura. q ſimplr̄ ē licitū. licitū.n. ē quod nullo iure ꝑ hibet̉. Itē cū iſta poſſit ſe dare ad ſemꝑ iſti ad actu coitus: cū ſit ſoluta poterit ſe pa re ad tempus. gͦ pōt ſe dare iſti ī ꝯcubinā. Item quare ꝯſenſus ad tempus nō excu ſat coitu ſicut ꝯſenſus ad ſemper. Contͣ. pͥª Cor. 6. Propter fornicatione vnuſquiſqꝫ ſuam hēat. et vnaqueqꝫᵇ viꝝ ſuū hēat. Glo. Propter fornicatione vitādā vnuſꝗſqꝫ ha beat ſuā nō alienā. vxorē nō ꝯcubina. gͦ coī tus ꝯcubinariꝰ ē fornicariꝰ ⁊ illicitꝰ. Iteꝫ Aug. de. io. cordis. Nō mechaberis.i. nō ibiſ ad aliquā aliā p̄ter uxorē tuā. Itē d̓ lege naͣli n̄ ſolū ē liberoꝝ gn̓atō: ſꝫ educatio ⁊ hr̄ ditatio. Sꝫ educatio filioꝝ ⁊ hereditatio n̄ pn̄t eē niſi īter ꝑentes ſit indīdue vite ꝯſue tudo. gͦ lex naͣlis nō approbat coitū: niſi illū qui ē inter ꝯiuges indīduā uite ꝯſuetudinē retinētes. Reprobat igit̉ coitū ꝯcubinariū Item de lege naturali ē. fac alij quod tibi vis fieri: qd̓ dꝫ intelligi de rōe ordinata. Sꝫ de rōne ordinata ꝑ naͣm vult vir ꝙ affectꝰ mulieris cū quā copulat̉ ei adhereat inſeꝑa bilr̄. ⁊ e9º. gͦ de lege naturali tenet̉ inuicem inſeparabilr̄ adhere. Scd̓m legē gͦ naturalē nō approbat̉ coitꝰ ꝯcubinariꝰ: ī quo nō ē in ſeparabil̓ adheſio. So. dd̓ ẜm aug. in li. de bono ꝯiugali. Cōcubine ad tempꝰ adhibite: ⁊ etiā ſi cā filioꝝ ꝯcubāt iuſtū faciūt ꝯcubi natū. vn̄ diſtīguēdū ē ꝙ ꝯcubinatꝰ dr̄ duo bus modis. Uno mō aſſūpta tꝑalr̄ ad ꝓlem ꝓducendā. Aſſūpta tꝑalr̄ dr̄ ad dr̄iā vxo ris. ad ꝓlem ꝓducēda ad dr̄iam meretricꝭ. Gn̄. 22. Cōcubina Nachor peperit ei filios. Alio mō ſūpta īſeꝑabilr̄ ad ſemꝑ. ſꝫ ꝯditōis ſeruil̓. Primo mō ꝯcubine nō ſunt uxoreꝫ ⁊ coitꝰ ꝯcubinariꝰ ē fornicariꝰ ⁊ illicitꝰ cōtra legem naͣlem ⁊ ſcriptā: ſicut oſtenſuꝫ ē. et ẜꝫ ſe malū. tū ꝗa ē ꝯtra ius publicū nature ad ꝯſeruationē: qd̓ dictat filioꝝ ꝓcreationē cū educatōe ⁊ hereditatōe: ut ī eis ſaluet̉ genꝰ humanū: qd̓ non poſſet eſſe niſi eſſet copula inſeꝑabil̓ parētū. Tu ꝗa ꝯtra ius rationis pͥ uatū: qd̓ dictat nō face̓ alij: qd̓ tibi non uis fieri. et face̓ alij qd̓ tibi uis fieri. Uult auteꝫ ꝗlꝫ uir ut affectus eiꝰ cui copulat̉ inſeꝑabilr̄ ſibi adhereat. ⁊ e9. 2º modo ꝯcubine ſunt uxores. ſꝫ tn̄ nō dicūt̉ uxores ſꝫ ꝯcubine: quia nō erant pͥncipales: quāuis ẜm ꝟitatē eſſent vxores. vn̄. 16. gn̄ dr̄ ꝙ Sarra dedit Abrae agar vxorē. ⁊. 30. dr̄ ꝙ Rachel dedit Balā ācillā viro ī ꝯiugiū ut de ea ſuſciꝑet pleꝫ. et ẜᵐ hͦ ꝯcubinariꝰ coitꝰ ē ꝯiugalis. vn̄ ẜm hoc pꝫ rn̄ſio ad illud qd̓ obiciebat̉ de exēplis pa trū. Abraam. Iacob ⁊ Dauid. Ad illd̓ ꝟo qd̓ obr̄ ꝙ an̄ inſtitutionē matrimonii dictū ē. Creſcite. rn̄dēdū duplr̄: ꝗa aūt illud dictū ē ꝑ anticipationē vt determinaret̉ īſtitutio ꝑfecta humāi generis. et tūc nulla ē obiectio. Aut diſtīguēdū ē ꝙ inſtitutio matrimo nii qͣꝫtū ad re que determinat̉ cū dr̄ maſcu lum ⁊ feminā creauit eos. et ſeꝗt̉. creſcite ⁊ multiplicamī. ⁊ ꝙͣtū ad ſacr̄m: cū dictū eſt hͦ nūc os ex oſſibꝰ meis. et ꝙ p̄ceptū ē ante inſtitutionem matrimonii. Creſcite ⁊ mul tiplicamini: dictum eſt nō ꝙ an̄ inſtitutiōeꝫ fieret ſꝫ poſt. Ad illd̓ qd̓ obr̄ ꝙ fornicator fac̄ ẜm illud p̄ceptū dei. creſcite ⁊ multi. ⁊cͣ. dd̓ ꝙ an̄ multiplicatiōem humani generis fuit p̄ceptū non ꝗbuſcūqꝫ: ſꝫ ꝯiugibꝰ vt adā ¶ Eue: ꝗ fuerūt ꝯiūcti ꝑ matrimoniū ſtatim pꝰ formatiōem Eue de latere viri. Un̄ ſtatī dixit adam. Hoc nūc os ⁊cͣ. ꝓpter hoc relīq̄t homo patrē ⁊ matrē ⁊ adherebit vxori ſue Et gn̄. 9. No ⁊ filiis cū vxoribꝰ ſuis. Poſt multiplicatōem ꝟo humani generiſ ⁊ ꝑfecti onē ī incarnatione xp̄i nō ē p̄ceptū ſꝫ īdulgē tia. pͥma Cor. 6. Reuertimini ī idipſum. et ſe quit̉. hoc aūt dico ẜm indulgētia nō ẜm im perium. Ad illud qd̓ obr̄. qd̓ in nulliꝰ bo nis ē occupanti ꝯcedit̉. dd̓. ꝙ nō intellr̄ de ꝗbuſcūqꝫ rebꝰ. Nō.n. intellr̄ de rebꝰ naͣli iur̄ coībꝰ: vt ſunt aqua ⁊ aer ⁊ littora: que ſunt naͣli iure publica. nec de rebꝰ coībꝰ iure hūa no: vt de rebꝰ vniuerſitatꝭ. vt ſunt ī cītatibꝰ teatra ⁊ ſtadia ⁊ hiꝰ. nec de rebꝰ ſacris ⁊ re ligioſis. qd̓ enī dīni iuris ē ī nulliꝰ bonis eſt Sꝫ intellr̄ ſolū de rebꝰ appropͥabilibꝰ vt ter ra que a nullo fuit poſſeſſa: ⁊ fere: ⁊ aues ſic̄ dic̄ hūana lex. 2. li. īſtitutōnū. de reꝝ dīſiōe Un̄ ꝑſona rōnal̓ excipit̉: que ad dei imagi ne ꝯdita eſt. gn̄. i. ⁊ 2. et ſui arbitrii ⁊ ptātis Eccl̓iaſtici. 15. Reliquit eū in manu ꝯſilii ſui dini iuris ⁊ ſui. vn̄ nō ꝯcedit̉ occupanti niſi dino iure ⁊ ꝓpria volūtate interueniente ī ꝯſenſum ꝯiugalē. et ita nō ē ſil̓e de comeſti one rei que ī nulliꝰ bonis ē: et de coitu cum ſoluta a lege ꝯiugii. quāuis.n. ſit ſoluta: tn̄ ē dini iuris ſicut templū ſanctum: ꝗa ad ima gine dei. et ſui iuris ꝗa liberi arbitrii. ⁊ po teſtatꝭ. Ad illud aug. ꝙ uti re ad illud ad quod eſt eſt recte vti. dd̓. ꝙ nō ē gn̓alr̄ veꝝ: niſi cū vtimur re ad illud ad quod ē licito ⁊ debito mō. Illicitꝰ aūt modꝰ ē vti coitu non ꝯiugalr̄. et quāuis ꝓpter ꝓlē fiat nō erit li citu. Un̄ aug. de bono ꝯiugali. Sic̄ ſanctius eſt mori fame ꝙ idoloticꝭ ueſci. ita ſanctiꝰ de fungi ſine liberis: ꝙ ex illicito coitu ſtirpem querere. Ad illud quod poſt querit an ſit malum ẜm ſe. dd̓ ꝙ ſic. et cū obic̄ ꝙ nō ē ꝯtͣ legem naturalē. diſtīguēdū ꝙ ē lex naͣlis a natura generis ſic̄ dic̄ Iſidorꝰ. Nāle ē quod naͣ docuit omnia aīalia ut maſculꝰ cū femi na. et hoc mō ueꝝ ē. Item eſt lex naͣlis a naͣ ſpēi.ſ. rōnalis. ut non facias alij: qd̓ tibi non uis fieri. et fac alij ⁊cͣ. et hoc modo ē ꝯtra le gē naturalē: ut ſupra dictū ē. Circa aut legē 2º modo dictā que eſt dictamē rōnis accidit malicia ⁊ pctm̄. Ad illud qd̓ obic̄ ꝙ ſolu ta mulier pōt ſe licite dare ad ſemꝑ. gͦ ⁊ ad tempus. dd̓. ꝙ nō ſequit̉. ꝗa dare ad ſemper ē ẜm legem naturalē rōis. Sꝫ ſe dare ad tp̄a ē ꝯtra legem naturalē ⁊ dīnā ut ſuꝑ dictū ē Ad ultimū pꝫ ſol̓o ex iam dictis. Queritur cōſequen ter utꝝ fornicatio ſimplr̄ ꝓhibeat̉ iſto legis p̄cepto. et quāuis uideat̉ relīqui ex p̄ceden tibus: tn̄ obr̄ ī hūc modū. Nullꝰ actus natu ralis ꝓhibet̉ lege decalogi: ſꝫ ſolū actꝰ uitio ſus ꝓhibet̉ ⁊ ꝟtuoſus p̄cipit̉. Sꝫ fornicatio ē actꝰ natural̓. Ro. i. Mutauerūt naturalem uſū in eū ꝗ eſt ꝯtra naturam. Glo. Natural̓ uſus ē uiri cū muliere. gͦ nō ꝓhibet̉ ī decalo go. Itē ſic̄ dic̄ augꝰ. Decalogꝰ ē renouatio legis naturalis. Sꝫ actꝰ fornicariꝰ ē ẜm lege naturalē. gͦ ⁊cͣ. Itē gn̄. 38. Cū Thamar re miſit Iude q̄ dederat ei ꝓpter libidinē ſuaꝫ explēdam: dixit. iuſtior me ē: ꝗa nō ꝓſtitue rat ſe niſi cā ꝓlis ꝓpagande. Itē Oſee pͥ. Precepit dn̄s ꝓph̓e face̓ filios fornicationū ⁊ acciꝑe fornicariā. Sꝫ dn̄s nō p̄cepit pctm̄: nec ẜm ſe malū. Iteꝫ ẜm ius naturale oīa coīa. gͦ ẜm ius naturale pōt ꝗlibet uti qͣlibꝫ gͦ fornicatio nō ē ꝯtra ius naturale. Iteꝫ in his q̄ a iure naturali ꝓcedūt nō ꝯtingit peccare. Sꝫ ꝯiūctio maris ⁊ femine ꝓcedit a iure naturali. gͦ ⁊cͣ. Itē pͥª ad Thi. 4. Exer eē te ip̄m ad pietatē. Ambroſiꝰ. Omnis ſnīa diſcipline xp̄iane in pietate ⁊ mīa conſiſtit quam aliquis ſequēs etīam ſi lubricū carnis patiat̉ ſine dubio uapulabit ſed nō peribit. ergo nō eſt mortale pctm̄. gͦ nec ꝓhibet̉: cum omne ꝓhibitū mortale ſit. Nā veniale pctm̄ no ꝓhibet̉. Itē Augꝰ. ī qōnibꝰ ſuꝑ exo. 20. Oīs mechia fornicatio dr̄ etiā ī ſcripturiſ. ſꝫ vtꝝ oīs fornicatio mechia poſſit dici ī eiſdē ſcripturis nō mihi interim occurrit exp̄ſſuꝫ lectiōis exēplū. Sꝫ ſi omnis fornicatio mechia dici non poteſt: niſi ſit in decalogo ꝓhibita: illa fornicatio quā faciūt: qui vxores nō hn̄t cū femīs que viros nōͣ hn̄t: an īueniri poſſit ignoro. Contͣ. Hebre. vltimo. fornicatores ⁊ adulteros iudicabit deus. Sꝫ iudicare ibi accipit̉ ꝓ ꝯdēnare. Si gͦ fornicationis ⁊ adul terūi ē ſil̓is dānatio: ⁊ ſil̓is ꝓhibitio. gͦ cū iſto p̄cepto ꝓhibeat̉ adulteriū ꝓhibet̉ ſilr̄ ⁊ for nicatio. Itē deuter. 23. Nō erit ſcortator d̓ filiis iſrael. et ꝯſtat ꝙ iſta ꝓhibitio ē moraliſ gͦ emanat a p̄cepto decalogi. Sꝫ n̄ niſi ab iſto gͦ ⁊cͣ. Itē fornicariꝰ actꝰ dr̄ coitꝰ libidino ſus. Sꝫ oīs talis actꝰ ẜm ſe ē culpabilis. Itē ad idē ſunt rōnes ſuꝑ poſitē. So. ẜm Aug. ſuꝑ exo. 20. Furti noīe bene intellr̄ oīs illicita vſurpatio rei aliene. Nō.n. rapinā ꝑmiſit qui furtū ꝓhibuit. ſꝫ vtiqꝫ a parte totum voluit intelligi quicꝗd illicite reꝝ ꝓximi aufert: ſic profecto noīe mechie oīs illicitꝰ coitꝰ atqꝫ illo rū mēbroꝝ nō legitimꝰ vſus ꝓhibitus dꝫ in telligi. Ex quo pꝫ fornicatione eſſe ꝓhibitam hoc p̄cepto. Ad ea gͦ que pͦ obiciūt̉ nondū ꝙ fornicatio ī coitu cū ſoluta fit duobꝰ mōiſ Uno mō ītētōe explēde libidīs ī n̄ ſua. Alio mō ītētionē ꝓpagāde plis ī nō ſua. et vtroqꝫ mō fornicatio ē actꝰ vitioſus. ſꝫ pͦ mō duplr̄. Tū ex inordinatiōe actꝰ circa materiā. Tu ex inordinatōe circa finē. 2º mō ex inordinatōe actꝰ circa maͣm ſolū. Interimēda gͦ ē ꝓpoſitio qua dr̄ ꝙ fornicatio ē actꝰ naͣlis. Ad illd̓ gͦ qd̓ obic̄. ꝙ naͣlis uſus ē uiri cū mulie̓: pꝫ rn̄ſio ex p̄dictis: ꝗa a naͣ generis ꝟuꝫ ē ẜꝫ quā ē ius qd̓ naͣ docuit oīa aīalia: vt maſculꝰ cū feīa. a natura ſpēi que ē rōnalis nō erit naͣlis vſus niſi ſit viri cū muliere ſua. vn̄ fornicatio nō eſt naͣlis actꝰ hoc mo. peccatū ꝟo fodomiticū ꝯtra naͣm ē vtroqꝫ mō. et iō nephandiſſimū et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad 2ᵐ. Ad tertiū qd̓ obr̄. ꝙ dixit Iudas de Thamar. iuſtior me ē. dd̓ ē ꝙ abuſiua ē ꝯꝑatio. nō enī ꝑ hoc dꝫ intelligi fieri ꝯparatio iuſticie ad iuſticiaꝫ: ſꝫ tropice iniuſticie minoris ad maiorē. vt fornicatiōiſ que ē ī intētōe ꝓlis: ad fornicationē que fit ſola volūtate libidinis. Ad quartū dd̓. ꝙ illud qd̓ Oſee dr̄: ꝙ acciꝑet fornicariā: ītellr̄ duobꝰ modis. Uno mō vt intelligat̉ de acce ptōe: que ē ī ꝯiugiū. et tūc mulier que prius fornicaria erat iam ꝯiux effecta eſt. Alio mo vt intelligat̉ de acceptiōe mulieris que erat fornicaria ad filios generādos. et tūc fornica tio nō dic̄ inordinationē reſpectu finis: ſꝫ de fectu materie debite: ꝗ ſupplet̉ ex dīna iuſſio ne vt nō ſit vitioſus ſeu illicitꝰ tal̓ coitꝰ: quō dic̄ bt̄us Ber. ī li. de diſpēſatōe ⁊ p̄cepto. ꝙ iſtud p̄ceptum recipit diſpēſatōem a deo no ab hoīe ⁊cͣ 2ᵉ tabule. Et hoc modo rn̄det̉ ẜm ꝙ illud ꝟbum ꝓph̓e intellr̄ hiſtorice. Si autē ītelligat̉ parabolice̓ nihil fac̄ ad ꝓpoſitū. Ad aliud qd̓ obr̄ ꝙ ẜᵐ ius naturale oīa coīa pꝫ rn̄ſio ex dc̄is ī qōne p̄cedēte. ꝗa illud non ītellr̄ de tebus niſi coīter ad vſum ꝯceſſis:⁊ que nō ꝑtinēt ad eſſe rei ſingulariſ ꝯſtituēde vt ſunt corpus ⁊ aīa: nec ad eē ſpēi ſaluādū ⁊ multiplicādū: vt ſunt vir ⁊ mulier. Unde eadē rōne qua ſpūs carnē ⁊ caro ſpm̄ vir le ge rōis natural̓ ꝓpͥam vxorē: ⁊ mulier debꝫ here ꝓpͥum virum. Ad illud qd̓ obic̄: ꝙ cō iūctio maris ⁊ feīe ꝓcedit a iure naturali. dd̓ ꝙ veꝝ eſt: nō tn̄ ſeꝗt̉ ꝙ a iure naturali ꝓce dat ꝯiūctio quolꝫ mō facta: ſꝫ cū debitꝭ circun ſtantiis. Ad illud qd̓ obr̄ de ambroſio: ꝙ ꝙ lubricū carnis patit̉ vapulabit: ſꝫ nō peribit. dd̓. ꝙ hoc nō dr̄ ad attenuādū pctm̄ fornica tōis: ī qua finalr̄ ꝑſeuerās īcurrit penā eter nā. ſꝫ hoc dic̄ ad ꝯmēdationē exercitii pietatꝭ qd̓ ualet ad obtinēdā gl̓am al̓ grām liberate a lubrico carnis. et ꝗa uix ē aliꝗs ꝗ hac īten tione ſe exerceat: qn̄ obtīeat gr̄am a dīna pi etate: et illoꝝ ꝗbus bene fac̄ ſuffragiis ⁊ orō ne dic̄ ꝑ exp̄ſſionē vapulabit: ſꝫ non peribit: cum tamen poſſibl̓e ſit ⁊ ꝯtīgat ſe habe̓ ali frequēter. Ad ultimū pꝫ rn̄ſio ex iam dc̄is ꝗa ꝙ dic̄ augꝰ. ſe ignorare: an fornicatio ali cubi ī decalogo ꝓhibeat̉: ītelligit de expreſſa prohibitōe. et lꝫ expreſſe nō fiat de ea mentio prohibet̉ nihilominꝰ cum dr̄. nō mechaberis ſicut rapina: cū dr̄. non furtū facies. ꝗa ſicut idem dic̄ augꝰ. a parte totū ītellr̄. Conſequenter queri tur utrum hic ꝓhibeat̉ coitus īceſtuoſus. di cunt aūt īceſtum coitū ꝯtra legem ꝯſangui neitatꝭ uel affinitatꝭ uel uoto caſtitatꝭ ꝯmiſſū Querit̉ gͦ utrū īceſtus ul̓r h̓ ꝓhibeat̉. Ad qd̓ ſic. Dic̄ aug. Noīe mechie omnē illicitū coitū debere ītelligi. Cum gͦ oīs īceſtus ſit hiꝰ: oīs īceſtus h̓ ꝓhibet̉. Contͣ. Inceſtꝰ bn̄ potuit fieri aln̄. ⁊ adhuc pōt caſu ꝯtingere. gͦ nō eſt ẜm ſe malum. gͦ nec ī decalogo ꝓhibitū. ꝓba tio medie. qm̄ inceſtus eſt coitus cū ſorore. Sꝫ talis coitus licitꝰ fuit ī pͥmis filiis. gͦ aln̄ īce ſtus nō fuit malū. Itē inceſtus que dicimꝰ eſſe ī coitu ꝯſtitutoꝝ ī ſacris ordībꝰ nō erat illicitꝰ tꝑe apl̓oꝝ. gͦ nō ſemꝑ fuit malū. gͦ nec in decalogo ꝓhibitū. Itē eccl̓ie orientalis ſacerdotes ⁊ dyaconi adhuc hn̄t vxores: ⁊ tn̄ hn̄t eoſdē ordines. Inceſtus igit̉ nō ē cul pabilis apud omnes. gͦ nō eſt generalr̄ malū. nec in decalogo ꝓhibitū. Item ſi tēpore loth ꝟ̓a eſſet opīo filiaꝝ. nunꝗd culpabilis eſſet inceſtꝰ filiaꝝ cum patre. Nā cū ncc̄itas multiplicatōis humani gn̓is fec̄: ꝙ coitꝰ frīs cum ſorore eſſet licitꝰ ī filiis ade. gͦ ⁊ ſil̓is ne ceſſitas faciet licitū eſſe coitū filie cū patre. Itē Ambroſiꝰ ī li. de patriarchis. Loth ſcī filie hāc cauſam querēde poſteritatꝭ hūerūt. ne genus deficeret humanū. et ideo publici muneris gratia pͥuatā culpā p̄texuit. Sed ꝯtra hoc vltimo obr̄. Gn̄. 2. Propter hͦ relin quet homo patrē ⁊ matrē ⁊ adberebit vxori ſue. ab initio gͦ ꝯditiōis illicita ē copula filii cū matre ⁊ filie cū patre. gͦ ī decalogo ꝓhibe tur. So. dd̓. ꝙ inceſtꝰ gn̓alr̄ dr̄ coītꝰ tranſ grediens limites circa ꝑſonas ordinatas ad multiplicādam naͣm. ponūt̉ aūt limites lege naturali. lege dīna. ſanctiōe eccl̓iaſtica. Lege naturali poſiti ſunt limites vt exclude̓t̉ pr̄ et mater. gn̄. 2. Propter hoc relinquet homo patrem ⁊ matre. ⁊cͣ. Lege dīna poſtmodū. Le uitꝭ. 1s. vt excluderēt̉ nō ſolū pr̄ ⁊ mater: ſed frater ⁊ ſoror ⁊cͣ. vſqꝫ ad. xi. ꝑſonas. Fāctione eccleſiaſtica excluſe alie ꝑſone rōne ꝯſangui neitatꝭ vſqꝫ ad talē gradū ſic̄ antiꝗtus vſqꝫ ad ſeptimū gradū. nūc ꝟo vſqꝫ ad quintum Silr̄ rōne affinitatꝭ ⁊ voti caſtitatis excepte ſunt alie ꝑſone tꝑe grē. Primi gͦ limites ex cludūt paucas ꝑſonas: ⁊ hoc ꝓpter neceſſita tē multiplicande nature. Secūdi limites ex cludūt plures ꝓpter honeſtatē multiplicāde nature. Tertii limites excludūt plurimas: iā nō neceſſaria multiplicatōe ꝓ amplianda ca ritate: ⁊ ſacramentoꝝ honeſtate: ꝓ quo tꝑe dic̄ apl̓us. Uellē omnes eſſe ſic̄ ego: ⁊ bonū ē viro mulierē nō tangere. pͥª cor. 7. Ad pª g qd̓ obic̄ dd̓. ꝙ inceſtus dic̄ actum inordina tum. vꝫ coitū ꝯtra honeſtatē multiplicande nature. et ideo dic̄ ẜm ſe malum: ⁊ hͦ p̄cepto prohibitū. coitui autē frīs cuꝫ ſorore accidit ꝙ ſit inceſtus: ⁊ ideo nō ſeꝗtur. coitus talis aliqn̄ fuit licitꝰ ꝗa nō erat inordinatꝰ. gͦ ince ſtus ē licitꝰ. īmo eſt ſophiſma accn̄tis. Ad illud qd̓ obic̄ de inceſtu ꝯſtitutoꝝ ī ſacris or dinibꝰ dd̓. ꝙ ī ſpāli nō ꝓhibet̉ decalogo nec lege naͣli: ſꝫ ſanctōe eccl̓iaſtica: que ē euāgeli ca. Sꝫ ī gnͣali ꝓhibet̉ inquātū ꝓhibet̉ omnis illicitꝰ coitꝰ ſiue ſit ꝯtra nature ordinem: ſiue cōtra honeſtatē nature. Ad illud qd̓ obiē̄ de ſacerdotibꝰ oriētalis eccleſie dd̓. ꝙ nō eſt inceſtus: ꝗa eis nō ē limeſ poſitus. Ad illd̓ ꝟo qd̓ q̄rit̉ de filiabus Loth dd̓. ꝙ coitus filie cū patre vl̓ filii cū matre ē ꝯtra ordinē legis nature. ⁊ ideo ſemꝑ e coitꝰ inceſtuoſus ⁊ illi citus. et cā eſt: ꝗa ordo nature diſtīguit qd̓ ē a pͥncipio gn̓atōis a comite gn̓ationis. A pnꝰ gnatōis filiꝰ ⁊ filia. Comites generatiōis pr̄ ⁊ mr̄. Si gͦ copularet̉ filiꝰ mr̄i: vel filia patri ꝯfunde̓t̉ ordo nature. ꝗa qd̓ ē a pͥncipio gn̓a tionis eſſet comes generatōis: nec diſtīgue rēt̉ ordines nature. vnꝰ ꝗ eſt pͥncipii genera tionis ad id qd̓ ē de illo. Aliꝰ ꝗ ē pͥncipii ge neratōis ad comitē generatiōis. Ad illuc qd̓ dic̄ Ambro. ī li. de patriarchis. ꝙ publica muneris grā pͥuatā culpaꝫ p̄texuit. intelligē dum ē: peccatū h̓ diminuit: nō totalr̄ euacu auit. Quia.n. grā humani gn̄is ꝓpagādi: qd̓ credebāt defeciſſe: cum patre coierunt: ideo excuſant̉ a tanto nō a toto. Oſt queritur de coītu cū pluribꝰ vtꝝ hic ꝓhibeat̉. et querūt̉ circa hoc duo. Primo gn̓alr̄ vtrū habere plures ꝓhibeat̉ decalogo. 2º ſpālr̄ de facto abrae ⁊ Iacob: qui plures hūerūt. Eirca primum queri tur vtrū cōire cū pluribꝰ vxoribꝰ ſit mechari qd̓ nō vr̄: cū legamꝰ ſanctos patres.ſ. Iacob ⁊ Moy. ⁊ Dauid plures habuiſſe vxores. Sꝫ ſi hoc. gͦ Lamech non peccauit. Contͣ. Glo. Primꝰ Lamech ꝯtra naͣm ⁊ morē adulteriū ꝯmiſit. Propter hoc querit̉ an habere plu res ſit ꝯtra ius naturale: ⁊ ꝯtra illud p̄ceptū nō mechaberis. et vr̄ ꝙ no. ꝗa ſi hēre vnicaꝫ eſſet de iure naturali: ſemper fuiſſet peccatu hēre plures. ꝗa ꝯtra ius naturale nullꝰ pōt diſpēſare. nec etiā deꝰ. ꝗa nō pōt face̓ contra ſuam bonitatē. Itē aliqn̄ fuit licitū ⁊ me ritoriū hēre plures: ut in ſanctiſ patribꝰ. Sed qd̓ eſt ꝯtra ius naturale nūꝙͣ pōt bn̄ fieri. g nec meritorie. Itē augꝰ. ī gn̄. 29. Obiciūt̉ Iacob quatuor uxores. Sꝫ qn̄ mos erat crimē nō erat. Nūc aūt crimē ē ꝗa mos nō eſt. gͦ ha bere plures malū ē ſolū ꝗa ē ꝯtra ꝯſuetudi nem. gͦ nō ē malum ẜm ſe. Contͣ. vox oīuꝫ ē vox nature. Sꝫ oēs dicunt bonū vnicā eſſe vnius. gͦ vnicā eſſe vniꝰ eſt de iure naturali gͦ vnū hēre pl̓es ē ꝯtra ius naturale. gͦ ẜm ſe malū. gͦ ꝓhibitū n̄ niſi ī decalogo. gͦ ⁊cͣ. Itē ratio dictat ꝙ maior dꝫ eſſe ꝯtinētia ī hoīe: ꝙͣ ī aliqua volucre. Sꝫ turtur hiꝰ ꝯtinētiam ſeruat. ꝗa vnꝰ n̄ hꝫ niſi vnā. gͦ rō dictabit hͦ ī hoīe. gͦ ẜuādū. gͦ face̓ ꝯtͣ ſemꝑ fuit ꝯtͣ dictam rōis. et ita malū. Item rō naͣlis dictat. ne facias alij qd̓ tibi n̄ uis fieri. Sꝫ vir nō ul̓t ꝙ mulier dīdat carne ſuā cū multꝭ. gͦ nec ip̄e dꝫ dīdere carnē ſuam cum multꝭ mulieribus. So. ad pͥmū dd̓. ꝙ hēre pl̓es adulteriū fuit Lamech duplici d̓ cā.ſ. ꝗa ꝯtra ius naturale ſiue dictamen rōnis. Et ꝗa ꝯtra morē hoc eſt ꝯtra ꝯſuetudinē. et etiā ꝯtra morē: ꝗa cōtra īmoderātiā. ex incōtinētia.n. īmoderata pl̓eſ hūit. Quia ꝯtra ius naͣle fec̄ peccauit ī deuꝫ Quia ꝯtra morē ſcandalizauit ꝓximū. Sācti ꝟo patres nō ꝯmiſerūt adulteriū: nec pecca uerūt ꝯtra ius naͣle. ꝗa cū eis occulta inſpi ratōe fuit diſpenſatū: ſicut patebit infra: nec ꝯtra more: ꝗa iā erat ī ꝯſuetudinē tractū. Si autē querat̉ diſpēſatōis cā: dd̓ triplicē fuiſſe cām. Primā ꝓpter multiplicationē cultꝰ dei ꝗa tꝑibꝰ illis pauci erāt cl̓tores dei. 2ª cauſa fuit ꝓpter figurā. Cōiugiū.n. figurabat ꝯnu biū Xp̄i ⁊ eccl̓ie: j̄ multiplicat̉ ꝑ actiuos ⁊ co tēplatiuos filios: ⁊ mercenarios. qd̓ figurat̉ ī vxoribꝰ Iacob liberis ⁊ ācillis. 3ª fuit ꝓpter moderātiā ⁊ tēꝑantiā. Moderate.n. appete bat antiꝗ patres coitu: ⁊ ꝓpter ſolā ꝓpagati on ad cultū dei. Et ideo dic̄ augꝰ. Qn̄ mos erat peccatū nō erat. vt mos dicat̉ nō ſoluꝫ ꝓpter ꝯſuetudine: ſꝫ etiā ꝓpter moderamen Et ꝑ hoc ſoluit̉ pͥmū: ⁊ qualr̄ fuerit ꝯtra hoc p̄ceptū ⁊ qualr̄ nō. Ad illud gͦ qd̓ 2º q̄rit̉ an ſit ꝯtra ius naturale. diſtinguēdū ē ꝙ ius naturale dr̄ triplr̄. Cōmuniſſime lex creatu raꝝ que ꝯſiſtit ī ordine naͣꝝ et diſtributiōe mutua ẜm ꝙ vnū elemētū nō pōt eē ſine alio et ẜm ꝙ augꝰ. dic̄ ꝙ iudiciū ſume largitatis eſt ꝙ quelꝫ creatura ꝯpellit̉ dare ſeipſam. Coīter dr̄ ius naͣle ẜm Iſidoꝝ: qd̓ naͣ docuit oīa aīalia: vt maſculꝰ cum femina. Spālr̄ ⁊ propͥe dr̄ ius naͣle: qd̓ dictat naͣlr̄ rō faciēdi. Contͣ ius naturale p̄ mō dictū nihil ē. Contͣ ius 2º mō dictū ē peccatū ſodomiticū. Cōtra ius naͣleꝫ mō dictū ē oē illud qd̓ ē ꝯtra naͣle dictamē rōnis. dd̓ ꝙ ſalua diſpēſatione ma ioris hͦ ē dei hēre plures fuit ꝯtra ius naͣle: mo dictū. et in ſe malū. Ad illud ergo qd̓ obic̄ ꝙ ſi fuit ꝯtra ius naͣle ſemꝑ fuit peccatū dd̓. ꝙ nō ſequit̉. aliꝗd.n. ē ꝯtra ius naturale eo ꝙ ē malū ẜᵐ ſe. hͦ ē ꝙ nulla cā pōt bn̄ fieri vt fornicari. mētiri. et iſtud nūqͣꝫ pōt nō eſſe peccatū. Aliud eſt ꝯtra ius naͣle eo ꝙ ē malū in ſe: qd̓ ſimplr̄ n̄ pōt bn̄ fieri: tn̄ ex cā ī caſu bn̄ pōt fieri ⁊ etiā meritorie: vt occide̓. ⁊ ta le ē hoc.ſ. here plures. Ad illd̓ gͦ qd̓ impli cabat̉: ꝙ nō pōt deꝰ facere ꝯtra ius naturale dd̓. ꝙ de iure naturali ē ꝟtus ⁊ opus virtut Contra ergo ius naturale ẜm ꝙ exiſtit penea eſſentiā ꝟtutꝭ: nō pōt eſſe diſpēſatio. ꝗa hͦ eēt ꝯtra dei bonitate ⁊ iuſticiā. Circa opus uero ꝟtutꝭ pōt eſſe diſpēſatio dīna. opus.n. ꝟ̓tutis ē mutabile. ipſa ꝟo īmutabilis. et ꝑ hoc etiaꝫ ſoluit̉ 2º obiectū. Ad illud ergo qd̓ obr̄ ẜm aug. ꝙ qn̄ mos erat: nō erat peccatū. dd̓. ꝙ hͦ nō dr̄ ſolū ꝙ habere plures ī patribꝰ nō erat peccatū: ꝗa nō erat contͣ ꝯſuetudinē: ſꝫ quia ſupponit̉ cum ipſis fuiſſe diſpenſatū. et ideo ppter diſpēſationē nō erat ꝯtra ius natura le. In hiꝰ.n. dictat rō que non facienda: ſalua tamen auctoritate ſuꝑioris. Queritur poſtea de Abraam vtrū ꝯmiſit adulteriū: cū viuente vxore ad ancillam ingreſſus ē. Et vr̄ ꝙ ſic ꝑ hoc qd̓ dr̄ gn̄. Adherebit vxori ſue: et erunt duo ī carne vna. nō dixit vxoribus: ſꝫ vxori nec dixit. erūt tres ī carne vna ſꝫ duo tantū. et hec lex ꝯiugii a pͥn. Itē aūt Agar fuit ducta ī vxorē: aut nō. Si fuit ducta ī vxorem ergo ī indīduā copulaꝫ. ergo peccauit abraā dimittēdo ipſā. Si dicat̉ ꝙ hͦ fuit inſpiratio ne dīna. ergo nō erat uxor. Si enim eēt uxor quomodo fieret inſpiratio ad diuortiū: cum deus coniugēs ꝯiungat. Itē ſi fuit vxor. ergo abraam ꝯmiſit bigamīam habendo pl̓eſ ergo ⁊ adulteriuꝫ. ſic̄ dr̄ de kamech. gn̄. 4. ꝙ hn̄do pl̓es ꝯmiſit adulteriū. Si nō fuit uxor. ergo cōiuit cū nō ſua. gͦ fornicatꝰ ē: et pecca uit. Item Rabanus excuſat de adulterio abraā in gl. ſuꝑ illud gn̄. 16. Igit̉ Sarra uxor abraam ⁊cͣ. vbi dic̄ ꝙ nō ē adulter abraam: ſi uiuēte uxorē ancille iūgit̉: ꝗa nodū ꝓmulga ta eſt lex euāgelii uniꝰ uxoris. et genꝰ ſuū ml̓ tīplicādū audierat: ſꝫ ꝑ quā mulierem neſcie bat. ꝗa Sarrā ſterilē nouerat: nō fuit ī coītu libidinoſa uolūtas. ſꝫ ꝓlis hēnde pia caritas Ex hac glo. oſtēdit̉ ꝙ abraā nō peccauit. Sꝫ ꝯtra iſtam glo. opponit̉. ꝗa ẜm legem nature: que eſt inſcripta ꝯſcīe cuiuſlibet: ē ꝙ vna dꝫ eſſe vnius. et ꝙ nullus coeat niſi cuꝫ ſua. gͦ ſi agar fuit vxor abraam: peccauit ipſe ꝯtra lege nature: inquātū dictat vnā eē uniꝰ Si nō fuit vxor: peccauit ꝯtra legem nature: inquātū dictat nō coeūdū eē cū n̄ ſua. So. ẜm quoſdā dd̓. ꝙ hoc factū eſt inſtinctū ſpūs ſancti ⁊ diſpēſatōe: nō libidine ⁊ ꝓpria vo luntate. Sꝫ obr̄. Aut cognouit ea maritali coitu: aut fornicario. Si fornicario: nūꝙͣ ꝯſen ſit ſpūs ſanctꝰ: ꝗa oīs coitꝰ fornicariꝰ ſemꝑ eſt malꝰ. Si maritali. gͦ fuit vxor. Ad hͦ reſpō dēt ꝙ nec ſic: nec ſic. ſꝫ affectu maritali cogno uit ancillā: hͦ ē generādi filios ad cultū dei: ⁊ iſte affectꝰ ē ꝗ dꝫ eſſe ī viro ⁊ vxore. nō tn̄ ex hoc ſeꝗt̉ ſic̄ dicūt: ꝙ fuerit vxor. Sꝫ ꝯtͣ eos ē tex. gn̄. vbi dr̄. dedit eā viro ſuo uxorē Sꝫ ipſi hͦ ita exponūt. dedit vxorē hoc ē loco uxoris cognoſcedā. Sꝫ iteꝝ obr̄. ꝗa ſi uxor n̄ fuit: coitꝰ ille fuit cū nō vxore. gͦ fornicariꝰ. Affectus.n. nō pōt de fornicario coitu facer̄ nō fornicariū. Preterea hͦ dd̓ ē ſine p̄iudi cio: ꝙ fuit vxor ſic̄ dic̄ lr̄a: ⁊ ſic̄ īnuit Rabanꝰ ī glo. dicens ꝙ nōdū erat diuulgata lex euā gelii vniꝰ uxoris. Ex quo īnuit ꝙ hūit abraaꝫ plures vxores. Dicēdū gͦ ꝙ pl̓es hēre uxores ſine diſpēſatōe ⁊ intētione explende libidīs ſemꝑ fuit pctm̄ ⁊ ꝯtͣ ius naͣle. Cū diſpēſatōe ꝟo dei: ⁊ ca ꝓlis ad cultū dei non fuit ꝯtͣ ius naturale. Scd̓m.n. ius naturale: quod dictat vnā eē vniꝰ ⁊ nō plures: ſemꝑ excipit̉ aucto ritas ſuꝑioris.ſ. dei. Ad illud aūt qd̓ obr̄ de eiectione dd̓. ꝙ fuit ī figura ⁊ auctoritate dei. ſic̄ dr̄ gn̄. 21. Non tibi duꝝ videat̉ ⁊cͣ. Et ad Gal. 4. Hec ſunt ꝑ allegoriā dicta. ⁊ 5º. Sꝫ ꝗd dic̄ ſcriptura. Ecce ancillā ⁊ filium eius. Eodē mō pōt queri de Iacob qui pl̓es ha buit. ſꝫ rn̄det̉ ſic̄ de abraā. ꝙ hoc fec̄ ex diſpē ſatione ⁊ inſtīctu ſpūs ſancti. amore plis: nō libidīs explēde ca. Un̄ augꝰ ī glo fup̄ gn̄. 29 dic ꝙ Iacob nō fec̄ ꝯtra naͣm: ꝗa nō laſciuiā di: ſꝫ gignēdi cā illis mulieribꝰ vtebatur. nec ꝯtͣ morē: ꝗa illis tꝑibꝰ fiebat illud ī alijs ter ris. nec ꝯtͣ p̄ceptū: ꝗa nulla lege ꝓhibebat̉: ⁊ appellat naturā lege nature: uel exigētiā na ture. Precepta vero appellat: que ſunt legis ſcripte: mores ꝟo ꝯſuetudines hominuꝫ ap probadas. Si aūt querat̉ quare cū mulie ribꝰ nō fuit diſpēſatū: vt plures hērēt uiros ſicut cum viris ut plures hērent uxores. hoc ſolutū ē ī tractatu ſupra de lege naturali. q. utrū de dictamine legis naturalis ſit unicaꝫ eſſe unius. Deinde queritur de coītu ꝯiugali. Uolūt aūt hr̄tici omnē ꝯiuga lem coitum oſtende̓ eē illicitū: et ita ꝯtͣ illud p̄ceptū. Ad qd̓ inducūt plures auctoritates. pͥmo illud. i. ad cor. 7. Bonū ē uiro mulierem nō tangere. ex quo arguūt. gͦ malū ē tangere Itē infra eo. dr̄. Uolo hoīes oēs eē ſic̄ ego Et infra eo. Reliquū ē ut ꝗ hn̄t uxores tāqͥ nō hn̄tes ſint. Itē ad ephe. 5. Uiri diligite uxores ueſtras: ſic̄ ⁊ xpūs dilexit eccl̓iam. Sꝫ xp̄ūs nūqͣ dilexit eccl̓iā ad opꝰ carnale. gͦ ⁊cͣ. Itē 5. Mat. Qui uiderit mulierē ad ꝯcupi ſcēdū eā ⁊cͣ. Sꝫ nō determinat quā muliereꝫ. ꝯiugem uel nō ꝯiugē. ſꝫ generalr̄ dic̄. ꝗ uide rit mulierē. gͦ de omnibꝰ generalr̄ intelligit̉. et ita de ꝯiugibꝰ. Itē hoc uidet̉ ex auctori tate beati Ambroſii. 22. ca. q. i. Expletꝭ ſingl̓o rū dieꝝ operibꝰ uidit deꝰ ꝙ eſſet bonū. In 2º ꝟo die hec omnia ſb̓traxit nobis intelligētiā derelīquēs: nō eſſe bonū numeꝝ: ꝗ ab uniōe dīdat ⁊ p̄figuret federa nuptiaꝝ. Un̄ ī arca Nōe q̄cūqꝫ aīalia bina īgrediūt̉: īmūda ſūt. Gn̄. 7º. Contͣ. Gn̄. i. Bn̄dixit dn̄s Adam ⁊ euā dicēs. Creſcite ⁊ ml̓tiplicamini ⁊cͣ. Gn̄. 5 Itē. i. ad Cor. 7. Uxori uir debitū reddat. filr̄ ⁊ uxor uiro. Mulier.n. ſui corporis ptātē nō hēt. nec uir filr̄. Item in eodem. Nolite fraudare inuicem niſi forte ex ꝯſenſu ad tp̄s Et iteꝝ. Reuertimini ī idip̄m ne tēptet uos ſathanas ꝓpter incontinētiam ueſtram. Item. i. ad Thi. 2. Saluabit̉ mulier ꝑ gene ratōem filioꝝ. Itē ī eadē epl̓a. 5. Uolo iu niores nubere filios ꝓcreare ⁊cͣ. ex ꝗbꝰ mani feſte relinꝗt̉ nec coītū ꝯiugalem ꝗ fit ꝓpter prolem uel cā reddendi debiti. uel cā uitādi incontinētiam eſſe ꝓhibitū. Ad illd̓ gͦ qd̓ pͥmo obiciūt dd̓. ꝙ cū dic̄ apl̓s. Bonū ē uiro mulierē nō tangere. loꝗt̉ pro ſtatu ante con iugiū. et ꝙͣtū ad illū ſtatū dicit. Bonū eſt nō tāgere. poſt ꝯtractū ꝟo matrimoniū dicit eē debitū. Un̄ dic̄. Uxori uir debitū reddat. Et qd̓ obr̄ ꝙ nō tangere eſt bonū. gͦ tangē̓ malū. nō ſeꝗt̉. ſed tangere illicite. et bene ſeꝗt̉ ꝙ n̄ tangere meliꝰ eſt ꝙ tangere ẜm ꝙ dic̄ augꝰ. de bono ꝯiugali. Bona q̄dam nobis donata ſūt a deo q̄ ꝑ ſe ſūt appetenda. ut ſapientia ſalꝰ ⁊ amicicia. q̄dam ꝟo propter alid̓ ſūt ne ceſſaria. ut cibꝰ. ꝯiugiū. ꝗcūqꝫ ꝟo his q̄ ꝓpter aliud ſunt: nō ad id utit̉ ꝓpter qd̓ inſtituta ſunt peccat. quicunqꝫ vero his vtit̉ ad illud pter quod inſtituta ſunt: bene facit. qui ꝟo abſtinet melius. et ꝑ hoc pꝫ intellectus aucto ritatis ſequentꝭ apl̓i: qua dic̄. volo omnes ho mines eſſe ſicut ego. Loquebat̉.n. ꝓ tꝑe ante ꝯiugiū. Ad illud autē qd̓ dr̄. qui habent vxores ſint tanqͣꝫ nō hn̄tes. dd̓. ꝙ apl̓us illis ꝟbis nō debitū ꝯiugale ſꝫ ſollicitudinē ſb̓tra xit. vn̄ infra dixit. Uolo vos ſine ſollicitudi ne eſſe: qui ſine vxore eſt ſollicitꝰ ē quō place at deo. qui cū uxore ē ſollicitꝰ eſt quo placeat uxori ⁊cͣ. Ad illud qd̓ obr̄. viri diligite uxo res veſtra: ⁊cͣ. dd̓. ꝙ nō ponit̉ ſil̓itudo quātū ad actū ꝯiugalē: ſꝫ quātū ad caritatꝭ officium vt vir vxorem diligat: ſicut dilexit xpūs ec cleſiā paratꝰ aīam ſuam ꝓ ipſa tradere ſi ne ceſſe eſt: ſicut ⁊ xp̄ūs ꝓ eccl̓ia tradidit. ſicut ibidem dr̄. Ad illud quod obr̄. ꝗ viderit muliere ad ꝯcupiſcēdū eā ⁊cͣ. dd̓. ꝙ ꝑ mulie re vxor ꝓximi intellr̄ ẜm intētione decalogi que explicat ſermo xp̄i. In decalogo aut exo. .20. dr̄. expreſſe. Nō ꝯcupiſces vxorē ꝓximi tui. Si aūt intellige̓t̉ de vxorē ꝓpͥa: adulteri um eſſet copula ꝯiugal̓: nec ꝯceptꝰ in tali co pula a deo ꝓmitteret̉: nec conceptꝰ ī matris vtero ſanctificaret̉. qd̓ pꝫ eſſe falſuꝫ in Ioh̓e Baptiſta Luce pͦ. cuiꝰ ꝯceptꝰ ē parētibꝰ a d̓o promiſſus: et ipſe in vtero matris ſanctifica tus dicēte angelo. Spū ſācto replebit̉ ex vte ro matris ſue. Et ad illud qd̓ obr̄ de Am broſio. dd̓. ſicut exponit̉. 32. ca. q. i. ꝗa hͦ dixit ambro. ad exhortationē n̄ ad ncc̄itatē ẜuāde ꝟginitatꝭ: que vt ideꝫ dic̄ ambro. ſuaderi pōt n̄ imꝑari. reſ magis ē voti ꝙͣ precepti. Ex hiſ igit̉ relinquit̉ ꝙ coitꝰ ꝯiugal̓ licitꝰ ē triplici de cauſa. vꝫ. ca plis. ⁊ ẜm hͦ ē in officiū mul tiplicande nature. vn̄ pͥª ad Thi. 5. Uolo iu niores nubere: filios ꝑcreare. Itē cā redden di debitū. et ẜm hoc ē opꝰ iuſticie. pͥª ad cor. .6. vxori vir debitū reddat. Itē cā fornica tionis vitāde. et ẜm hoc ē in remediū ꝯcupi ſcētie. pͥª ad cor. 6. Unuſꝗſqꝫ ꝓpter fornicati onē: ſupple vitādā: ſuā vxorē hēat. prima cā ordinat coitū ꝯiugalē ad deū. 2ª ad ꝓximuꝫ. Tertia ad ſeipſum. Sed queritur utrum remotꝭ his tribꝰ cauſis.ſ. ꝓlis hn̄de. ⁊ debiti reddēdi. ⁊ fornicatōis vitāde ꝓhibeat̉ coitꝰ ꝯiugalis iſto p̄cepto: quo ꝓhibet̉ coitꝰ illicitꝰ Ad qd̓ ſic. Hīero. 32. ca. q. 4. Nihil intereſt ex qua honeſta cauſa ꝗs inſaniat vn̄ ſextꝰ picta goricꝰ ait. Adulter ē ſi ꝗd ī ſua uxorē arden tior amator. Sꝫ ꝗcūqꝫ cognoſcit uxorē ex libi dine: nō ex cā rōnabili: eſt ardētior amator gͦ adulter. Itē Hiero. In aliena ꝗppe uxo re oīs amor turpis eſt. in ſua nimius ſapiens iudicio dꝫ amare ꝯiugē nō affectū: n̄ regna in eo voluptatis affectꝰ uel impetꝰ: nec p̄cepa fert̉ ad coītū. Ex quo relinꝗt̉ ꝙ pari culpa cenſet̉ coitus cum aliena uxore ⁊ coitus cuꝫ ꝓpria ex libidine uel nimio amore. Sꝫ talis eſt coitꝰ ꝯiugaliſ exceptis p̄dictis cauſis. gͦ ⁊cͣ. Contͣ. Aug. de bono ꝯiugali. In ipſa īmo derata exactione debiti carnalis: quā nō ẜm imperiū p̄cepti ueniam ꝯcedit apl̓us: ut etiā p̄ter cām ꝓcreandi ſibi miſceant̉. Itē au in eodē. Si ꝯiuges praui mores ad talē ꝯcubi tum impellūt: nuptie tn̄ ab adulterio ſeu for nicatione defendūt. So. coitꝰ ꝯiugalis aliꝰ eſt licitꝰ. aliꝰ ꝑmiſſus. aliꝰ ꝓhibitꝰ. Licitꝰ ſicui dictū ē: ē coitꝰ ꝯiugalis triplici de cauſa. per miſſus ꝟo ē coitꝰ ex fragilitate ſeu infirmita te carnis ꝓuenies: ī quo querit̉ ꝯiugalis de lectatio: ſꝫ ſb̓ deo: at dei amor p̄ponat̉ illi de lectationi. et iſte coitꝰ uenialis ē: quāuis non fiat cauſa ꝓlis: nec reddendi debitu: nec ui tandē fornicatōis: ſ cā delectatōis talis ī co iuge ꝓpͥa ⁊ nō ī aliena. Un̄ dr̄. 32. ca. q. 2. iuxͣ auctoritatē Aug. ⁊ apl̓i. Inſtitutio ꝯiugii extͣ paradiſū facta ē. ut infirmitas ꝓna in ruinā turpitudīs honeſtate exciꝑet̉ ꝯiugii. Et au guſtinꝰ de adulterinis ꝯiugis. Uſus naͣlis ſi ultra modū ꝓlabit̉ ī uxorē: ꝗdē ē ueniale. in meretrice ꝟo damnabile. Prohibitꝰ ꝯiuga coitꝰ ē ꝗ ex uolūtate ſb̓dita libidini ꝯtra ho neſtate ꝯiugīi ⁊ ordinē rōnis ꝓcede̓t: ut illd̓ qd̓ fit ad ſatiandā libidine ꝑ meretricias blā ditias: ẜm quē modū dic̄ Hiero. Nihil fediꝰ: ꝙͣ uxorē amare qͣi adulterā. Ad illa gͦ que dic̄ Hiero. pꝫ rn̄ſio. qm̄ ītelligūt̉ de coitu ꝫ modo dicto. Ad illa ꝟo q̄ dic̄ aug. patet ꝙ ītelligāt̉ 2º mō. tn̄ ad pleniorē ītelligētiā no tādū. ꝙ libido uoluptatꝭ aliqn̄ p̄uenit uolū tatē. aliqn̄ p̄uenit̉. Cū p̄uenit cū diſtīctōe que p̄dicta eſt coitꝰ ex illa ꝑte ꝓcedēs ē ꝑmiſſus. Cū ꝟo p̄uenit̉ libido a uolūtate. ut.ſ. cū ꝗs de induſtria utit̉ calidis ⁊ īcentiuis. uel cū exci tat ī ſe ipſo motꝰ libidīs ꝓpter ſatietatē libi dinis ſeu delectatōis coitꝰ ē ꝓhibitꝰ ⁊ illicitꝰ Sꝫ q̄rit̉ utꝝ ex alijs cauſis ſit ꝓhibitꝰ coitꝰ ꝯiugal̓. Ad qd̓ ſic. Aug. de adulterinis ꝯiu glis. Coitꝰ ꝯtra naͣꝫ execrabilr̄ fit ī meretrice ſed execrabiliꝰ ī vxore. Iteꝫ Aug. ꝯtͣ ⁊oui nianū. i. li. Coitꝰ ꝯtra naͣm ſemꝑ illicitꝰ ē. gͦ ex modo indebito hoc ē īnaͣli ē illicitꝰ coitꝰ ꝯiu galis. gͦ ⁊ hic ꝓhibitꝰ Item Iſidorus. Sūt mulieres: que ſic aīalia abſqꝫ vlla diſcretiōe indeſinēter libidini ſeruiūt. has gͦ nec mutis pecudibꝰ ꝯparaueriꝫ. Pecora.n. cū ꝯcipiunt vltra nō indigēt maribꝰ ad copulā ſui. ergo coitꝰ cū ꝯiuge poſt ꝯceptū eſt ꝯtra rōnem.g illicitꝰ ⁊ ꝓhibitꝰ. Item Hiero. Qui dicūt cā reipublice ⁊ generis humani ſe vxoribus ꝯiūgi: imitent̉ ſaltē pecudes: et poſtꝙͣ vēter vxoris intumuerit: nō ꝑdat filios: nec amato res ſe exhibeāt vxoribꝰ: ſꝫ maritos. gͦ coitꝰ cū uxore ꝓpinqua partui ē illicitꝰ. Itē Leuitꝭ. 1s. Ad muliere q̄ patit̉ menſtrua nō accedes ſuꝑ quē locū Augꝰ. Ncc̄io vtriqꝫ ꝯtinētia in dicit̉. Itē ibidē ī eodē. Ita cū h̓ ſufficiēter dixiſſet ī ſuꝑioribꝰ. hic etiā repetit ne ī ſuꝑio ribus forte figurate vide̓t̉ accipiēdū. Iti ſuꝑ illud Ezech̓. 18. Si ad mulierē mēſtruatā nō acceſſerit: vita viuet. dic̄ glo. Precipit̉ gͦ vt viri nō ſolū ī alienis: ſꝫ etiā ī ſuis uxoribꝰ modū ⁊ tꝑa ẜuēt. Itē ſuꝑ illd̓ Iſa. 64. Oēs iuſticie veſtre qͣi pānꝰ mēſtruate. Hiero. Tūc viri debēt abſtine ab vxoribꝰ. tūc.n. ꝯcipiūt̉ membris damnati. ceci. claudi. leproſi. vt ꝗa parētes nō erubuerūt ī ꝯclaui ꝯmiſceri: eoꝝ patenter pctm̄ ⁊ aperte a ꝯͣctis redarguatur in paruulis. gͦ tꝑe menſtruoꝝ coītꝰ ꝯiugalis ē illicitꝰ. Itē dic̄ Hiero. ꝙ tꝑe quo veſcūt̉ carnes agni abſtinēdū ē. Itē. 2. ℟. xi. dixit Urias regi Dauid. nō ſibi liceret dormire cū vxore ſua: quādiu archa dn̄i erat ī caſtris. ex ꝗbꝰ relinꝗt̉ ꝙ illicitꝰ ē coitꝰ ꝯiugal̓ ī ſolēni tatibꝰ ⁊ tꝑibꝰ ieiunioꝝ: q̄ ſunt indicta cuilibꝫ xp̄iano ad orandū ⁊ ad militādum ꝯtra car nalia deſideria. Contͣ. ẜm ius naͣle quilibꝫ pōt vti re ſua ſic̄ vult. Cū gͦ vxor uiri ſit: pōt vti ea vt uult. gͦ in ea delectari: dū tn̄ ſb̓ deo quocūqꝫ mō uult. Itē. i. ad cor. 7. Uxori uir debitu reddat ⁊ e9. gͦ qn̄cūqꝫ petat debituꝫ uir ab uxore dꝫ reddere. ⁊ e9º Itē in eodē Mulier nō hꝫ ptātē ſui corporis: ſꝫ uir. ⁊ e9º. gͦ uir poteſt uti corpore uxoris qn̄ uult ⁊ quo uult. Si diſtinguat̉ ſic̄ ſolet diſtīgui ꝙ eſt dr̄ia ī coītu ꝯiugali ī petēdo ⁊ ī reddendo. in omnibꝰ p̄dictis caſibꝰ pct̄m̄ ē ī petendo et nō ī reddēdo: ſi petat affectū ſatīāde libidis uel mō uel ſtatu ul̓ tempore indebito. Cot Ro. i. Nō ſolū ꝗ faciūt: ſꝫ ꝗ ꝯſentiūt. Glo. Di ꝯſentire ꝗ manifeſto facinori deſinit obuīar̄ Cū gͦ ille ꝗ reddit tempore īdebito nō obuiet ꝯſentit. gͦ p̄uaricat̉. Itē furioſo petēti gla dium etiam ſi iuraſſem: non teneor reddere gladiū: cū quo ul̓t interficere ſe. gͦ multo ma gis nec uiro petēti tempore uel modo īdebi to carnale debitū tenet̉ uxor redde̓: cū in ip̄o īterficiat ſe ſpūalr̄. Itē ſi dice̓t̉ uxor ꝙ te neret̉ redde̓: ſi p̄ſumat uel opinet̉ ꝙ fornica bit̉ ſi nō reddat. Contͣ. Magis initēdū eſt ſcīe ꝙͣ opīoni. Sꝫ ipſa ſcit ꝙ ſi reddat ip̄e pec cabit mortalr̄. nō aūt ſcit ꝙ fornicabit̉: cū ſit ꝯtīgens de futuro. gͦ magis tenet̉ cauere ne ipſe peccet coeūdo cū ip̄a tꝑe ul̓ mō īdebito ꝙ ne fornicet̉ cū alia. Itē ī re dubia ⁊ īcer ta meliꝰ eſt īterp̄tādū. gͦ cū uiꝝ fornicaturū ſit ꝯtīgēs ⁊ īcertū: dꝫ ī meliorem partem in terp̄tari. gͦ nec fornicatuꝝ. Nō gͦ tenebit̉ in p̄dicto caſu redde̓ debitū. Itē querit̉ utꝝ ſic̄ tenet̉: ut dicūt: redde̓ oī tꝑe: utꝝ ſilr̄ tene atur redde̓ omni loco: et uidet̉ ꝙ ſic. ꝗa ſic̄ī nullo tꝑe hꝫ ptātē ſui corporis: ita nullo loco So. ꝯcedēdū ſic̄ p̄oſtēſū eſt: ꝙ coitꝰ ꝯiugal ē prohibitꝰ cū ē ꝓpter ſatiādā libidinē ꝑ me retricias blandicias. et cū ſit p̄ter naturaleꝫ modū. Tum ī ſtatu ꝓhibito ut cū uxore iniqͣ partui ul̓ exn̄te ī fluxu menſtruo. Tum ī tꝑe īhibito: cū ī loco īdebito. Et omneſ iſti modi reducūt̉ ad mechiā: ī cꝰ ꝓhibitōe ut dic̄ aug. prohibet̉ oīs illicitꝰ coitꝰ Ad illd̓ ergo qd̓ obr̄ ꝙ ꝗlꝫ pōt uti re ſua. ꝟuꝫ ē ad illud ad qd̓ ſibi ꝯcedit̉. Un̄ aug. de bono ꝯiugali. Tantū ualet ordinatio creatoris ⁊ ordo creature ut ī rebꝰ ad u̓tēdū ꝯceſſis: ⁊ cū modꝰ exceditur lōge tolerabiliꝰ fit ꝙͣ ī eis q̄ ꝯceſſa nō ſūt: uel unꝰ uel rarꝰ exceſſus. hoc eſt dice̓ ī mēbris ad hoc ꝯceſſis ꝙ ī membris ad hoc non ꝯceſſis. Un̄ ī eodē Aug. Peſſimū malū qd̓ contͣ naͣꝫ fit: ut ſi uir membro mulieris nō ad hͦ ꝯceſſo uoluerit uti. Ad illd̓ ꝟo qd̓ obiē dd̓. ꝙ ī oī bꝰ predcīs caſibꝰ peccat petendo. ī reddēdo aut diſtīguēdū eſt. ꝗa aut petit ꝯiugalr̄: aut meretricalr̄. ſi meretricalr̄ nō tenet̉ reddere Si ꝯiugalr̄ ut utat̉ ea ſic̄ uxorē: et excludit̉ ꝯtͣ naͣm modꝰ. An̄ adhuc refert de loco utꝝ ſit ſacer. uel non ſacer. publicꝰ uel pͥuatꝰ. ⁊ d̓ cūt ꝙ non tēt̉ ī loco ſacro ꝓpter reuerētiā d̓i q̄ dꝫ p̄poni. ⁊ facile poteſt diuerti. itē nec ī loco publico ꝓpter ſcandalum ꝓxī. Si ꝟo ſit locꝰ nō ſacer et pͥuatꝰ. adhuc refert de tꝑe ⁊ ſtatu ml̓ieris. ut ſi ſit ī tempore menſtruoſo uel uicina partui. ꝗa tūc eadē ē ī his rō. Et ē diſtīguēdū. ꝗa aūt tūc credit ꝓbabiliter ꝙ tūc adulterabit̉ niſi reddat debitū. aut n̄. Si nō: nō dꝫ redde̓. Si ſic: dꝫ reddē̓. Ad illud ꝟo qd̓ obic̄: ꝙ ꝯſentit facinori ꝗa nō obuiat. dd̓. ꝙ nō ē veꝝ. nō.n. ꝯſentit actiōi viri que illicita ē: ſꝫ paſſioni ſue que debita ē cū petit̉ a uiro. nec etiā dꝫ obuiare: ꝗa ſi obuiaret acci deret peius. Ad illd̓ qd̓ obic̄ de ſcīa ⁊ opi nione dd̓. ꝙ ſiue reddat ſiue nō reddat: ſcit ip̄m tranſgredi. ſꝫ ſi reddat: tranſgredit̉ rōe tꝑis īdebiti: vel ſtatꝰ: tn̄ cū ꝯiuge ẜm actum. Si ꝟo nō reddat ſcit ip̄m tranſgredi: ſic̄ eſt poſſibile ẜm volūtate ⁊ affectū adulterandi ⁊ ꝓbabilr̄ p̄ſumit ip̄m adulteratuꝝ ẜm affe ctum. et iſtd̓ 2ᵐ grauiꝰ ē ꝙͣ pͥmū. et ideo non peccabit: nō ꝓhibēdo malū minꝰ ꝓpter euitā dum maius. Ad aliud qd̓ obic ꝙ dubium dꝫ interp̄tari ī meliꝰ. dd̓. ꝙ veꝝ eniſi ꝓbet̉ ꝯtrariū. Sꝫ ī hoc ꝙ ipſe petit obſtinate ꝓbat̉ eiꝰ incōtinentia: ſic̄ cū poſſibile ē. Ad vlti mū qd̓ querit̉ vtrū ī oī loco teneat̉ debitum reddere: ſicut ī oī tempore. dd̓ ꝙ nō pluribꝰ ex cauſis. pͥmo ꝗa locꝰ ē mēſura ꝓpͥationis ⁊ ꝯtaminatōem recipit ab actu. tempus vero coīs mēſura ē: nec recipit ꝯtaminationē. Itē plura tempora nō poſſūt ſiml̓ eſſe ſic̄ ml̓ta lo ca. Un̄ ſi petit ī ſacro loco ſtatiꝫ pōt diuerte̓ ad aliū locū ſine pericl̓o. ſꝫ expectare vſqꝫ ad aliud tempus nō poterit ſine pericl̓o. Item ꝗa ī oī tempore pōt fieri ſine ſcandalo: ſꝫ non ſic ī oī loco. Conſequēter querēdū eēt utꝝ prohibeat̉ mechia corꝑal̓ aūt ſpūal̓: ſꝫ iſtd̓ de terminabit̉: qn̄ q̄ret̉ de vltimo p̄cepto. ⁊ ſilr̄ de ꝯparatōe mechie ad alia p̄cepta. tranſ Oſt Predictā eandū eſt ad inꝗſitōem ſeptimi p̄cepti de calogi: quo dr̄ n̄ furtū facies. Circa qd̓ q̄rimꝰ ꝗn̄qꝫ. Primo ꝗd ꝓhibeat̉ noīe furti. 2 an oīs rapina ſit hic ꝓhibita. 3º an furtum ⁊ rapina ſint ī aliqͦ caſu licita. 4º an̄ vẜa ſit ꝓhibita hic. 5º qualr̄ furtū ⁊ rapina in terp̄tatiua ſint hīc ꝓhibita. Ad primū ſit or̄ a faruo.i. Iſidorꝰ. Furtū nigro. eo ꝙ clam ⁊ obſcure fiat. gͦ noīe furti intellr̄ rapina ꝓhiberi. Itē ſi noīe furti in tellr̄ rapina. Sꝫ ſic̄ dic̄ Ambro. Nemo dicat ꝓ pͥum qd̓ ꝯmune eſt. pluſꝙͣ ſuffic̄ ad ſumptus violēter obtētū ē. gͦ hēre ſuꝑflua diuitibꝰ ra pina ē. Sꝫ ꝯſtat ꝙ iſtud hēre non ē ꝯtractare rē alienā ⁊cͣ. gͦ noīe furti nō tm̄ intellr̄ ꝯtͣcta tio rei aliene ⁊cͣ. Itē dicūt ꝙ furtū ē ꝯtractatio rei aliene īuito dn̄o. ⁊ ſic ꝯp̄hendit ra pinā. Et ī hac rōne hic ꝓhibet̉. Sꝫ ꝯtra. Si furtū ē ꝯtractatio rei aliene ⁊cͣ. gͦ ſi furer rem meā impignoratā non ꝯmittā furtū. ꝗa non ꝯtͣcto rem aliena. Sꝫ hͦ nullꝰ dicet.ſ. ꝙ nō cō mitta furtū. gͦ furtū ē nō ſolū ī ꝯtractatione rei aliene. Itē cū ꝯtīgat ſuꝑabūdātiā vẜe dari vẜario volēte dn̄o: ꝗa placet ei vt me diocrē vẜam accipiet: ꝗa ei mutuat: vr̄ ꝙ nō ſit hic vẜa noīe furti ꝓhibita. Itē querīt̉ vtrū noīe furti ītelligat̉ ꝯtͣctatio tm̄ reꝝ ir rōnabiliū poſſeſſoꝝ: qd̓ vr̄ relinꝗ ex p̄dictis. qōne de diſtīctiōe p̄ceptoꝝ. vbi dr̄ ꝙ hͦ p̄ce pto ꝓhibet̉ īiuria ꝓximi ī rebus poſſeſſis. Contͣ. Exo. 21. Si ꝗs furatꝰ fuerit hominē: ꝯuictus morte moriet̉. So. Furtū dr̄ ꝓprie. ꝯmuniter. īterp̄tatiue. ꝓprie dr̄ ꝯtͣctatio rei aliene igͦrāte dn̄o ꝯtͣ ſuam volūtatē: nec opi addē̓ aliud. vt dicat̉ ſic̄ voluerūt ꝗdam: rei aliene mobilis. ꝗa ītellr̄ note ꝯtͣctatōis. Re .n. īmobil̓ ꝯtͣctari nō pōt. et ẜᵐ hͦ diſtīguit̉ a rapina ⁊ vẜa. nā rapina ē ꝯtͣctatio rei aliene ſciēte dn̄o ꝯtͣ eius volūtate. vẜa ē ꝯtͣctatio rei aliene ſciēte dn̄o ꝯtͣ eiꝰ abſolutā: ſꝫ nō ꝯtͣ oīodā volūtatē. Coīter ꝟo furtū dr̄ omnis il licita vẜpatio rei aliene ẜm ꝙ dic̄ Aug. in li. .q. exo. 22. Furti nomine bn̄ intellr̄ omnis illi cita uꝰ patio rei aliene. Non.n. rapinā ꝑmiſit qͥ furtū ꝓhibuit. ſꝫ aperte totū intellige̓ uo luit ꝗcꝗd illicite reꝝ ꝓximi aufert̉. Et ẜm hͦ noīe furti ītellr̄ rapinā ⁊ vẜa. Interp̄tatīe ꝟo dr̄ furtū oīs illicita reꝝ poſſeſſio. Augꝰ. ad Macedoniū. Nōne oēs ꝗ ſibi uidēt̉ gau dere licite ꝯꝗſitꝭ: eiſqꝫ uti neſciūt: alienū poſ ſide̓ ꝯuīcūt̉. Hoc.n. recte alienū nō ē. qd̓ iure poſſidet̉. hoc aūt iurͣ: quod iuſte. et hoc iuſte quod bn̄. Omne igit̉ quod male poſſidet̉ ali enū ē. Male aūt poſſidet̉ ꝗ male utit̉. Et ꝑ hͦ pꝫ rn̄ſio ad pͥmū obiectū ⁊ 2ᵐ. Ad 3ᵐ dd̓ ꝙ res impignorata nō ē plene ꝓpria: īmo quo uſqꝫ ſoluat̉ pecunia ul̓ mutuū ꝓ quo obliga ta ē: manet non ꝓpͥa. ⁊ ideo ꝯpͣctatio illiꝰ erit furtū. Ad 4ª dd̓. ꝙ uẜa dat̉ uolente dn̄o uolūtate ꝯditōali nō abſoluta. abſolute eniꝫ uellꝫ gͣtis ſibi mutuum exhiberi. ſꝫ an̄ꝙͣ nō ſibi exhibeat̉: uult dare. unde inuito dn̄o uolūta te abſoluta ſemꝑ recipit̉ uẜa. Ad ultimuꝫ dd̓ ꝙ furtum intellr̄ ꝯtͣctatio cuiuſqꝫ alie ne rei inquātū tͣnſit ī poſſeſſionem ſiue ſit rō nale ſeu irrōnale. ſed ſine intentione poſſeſſi onis nō intelligit̉ hic furtū hominis. Exo. 21. Unde ibi dr̄. Si quis furatꝰ fuerit hominem ⁊ vendiderit. qd̓.n. vendit̉ vt res ꝓpria poſ fidet̉. Nondū aūt ꝙ ẜᵐ canones ⁊ leges hu manas furtoꝝ quedā retinēt nomē generale Quedā recipiūt nomē ſpāle. Nā ſic̄ dic̄ Aug. ſuper Ioh̓. 12. Iudas fur erat ⁊ ſacrilegus ꝗa fur ſacroꝝ. vn̄ ſacrilegiū furtū rei ſacre. Itē ī furto Iude fuit pecl̓atꝰ. peculatꝰ aūt nr̄ furtū de republica. 23. ca. q. 4. Furtu vero gregis dr̄ abigeatꝰ. Furtū ꝟo hoīs dr̄ plagiū Preter ergo nomē ꝯmune furti habes qͣtuor appropͥata. ſacrilegiū. peculatum. abigeatus. plagium. Deinde queritur an omnis rapina ſit ꝓhibita hͦ p̄cepto. Ad qd̓ ſic Aug. ſuꝑ exo. 22. Penale eſt occulte auferre. multo maioris pene eſt uiſibiliter eripere. Au ferre gͦ violēter ſeu occulte ſeu manifeſte hꝫ ſuū p̄ceptū. Furti aūt noīe bn̄ intellr̄. Cōtͣ .13. exo. Filii iſrael exituri de egypto ſpoliaue rūt egyptios: ⁊ a vicinis ſuis acceꝑunt ⁊ ab ſtulerūt vaſa argētea ⁊ aurea. ex ꝗbꝰ edifica uerūt poſtea tabernaculū dn̄o. gͦ rapina ſeu ſpoliatio ī ſil̓i caſu n̄ ē ꝓhibita. Itē rapina dr̄ coīter ad rapinā reꝝ ⁊ ad raptū mulieꝝ ſic̄ hr̄. 36. q. i. Rapina duplr̄ fieri dr̄. Aliqn̄.n. ip̄a res rapit̉. aln̄ ipſiꝰ rei vſus uiolēt̓ eripit̉. Res ipſa tūc rapit̉ cū violēter dn̄o eripitur vt in ꝑpetuū teneat̉. Aliqn̄ nō res ipſa affe ctat̉: ſꝫ vſus eius dn̄o ꝓhibēte violēter uſur pat̉. Raptuꝫ gͦ admiſit ꝗ florē ꝟgītatꝭ puelle renitētis uioleter eripuit. Sꝫ raptꝰ dr̄ eē ſpes fornicatōis generalr̄ dicte: ſic̄ ibidē dr̄. Forni catio lꝫ videat̉ eſſe genꝰ cuiuſlꝫ illiciti coitꝰ ꝗ fit exͣ vxorem legitimā. tn̄ ſpalr̄ intellr̄ in vſu viduaꝝ vel meretricū uel ꝯcubinaꝝ. ſic̄ ſtupꝝ ꝓpͥe ꝟginum eſt illicita defloratio: ⁊ adulteriū alieni thori uiolatio. et īceſtꝰ ꝯſan guineaꝝ uel affiniū abuſus. Raptus ꝟo cum puella violēter a domo patris ducit̉ ut cor rupta ī uxorē hēat̉. gͦ aliqua dr̄ia rapine eſt: que nō ꝓhibet̉ hoc p̄cepto: ſꝫ illo. nō mecha beris vt raptus. So. Rapina ẜm ſuā rōeꝫ propria que eſt ꝯtractatio rei aliene violēta. et ꝯtͣ uolūtatem poſſidētꝭ ī oī caſu hͦ p̄cepto prohibet̉. Ad illud qd̓ obr̄ de filiis iſrael dd̓. ꝙ ꝓpͥe nō ꝯmiſerūt rapinā. Un̄ augꝰ. in qōnibꝰ ſuꝑ exo. xi. Zixit dn̄s ad Moyſem. Pe tat uir ⁊cͣ. Non hinc quiſqꝫ furandi exēplum putare dꝫ ad expoliādū iſto mō pximū. hoc enim iuſſit deus qui nouerat: ꝗd quēqꝫ pati oporteat. nec iſraelite furtū fecerūt. ſꝫ deo iu denti mīſterium tribuerūt. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ rapina dr̄ coīter quelꝫ ꝯtractatio rei aliene violēta ſeu ad poſſidēdū: ſeu ad delectandū Et ẜm hoc ꝯprehendit raptū. Itē dr̄ ꝓprie ꝯtractatio ad poſſidēdū. ⁊ ẜm hoc nō ꝯpre hendit raptum. Preterea in raptu duplex eſt p̄uaricatio. nā quātū ad actionē ꝑtinet ad rapinam. et ꝓhibet̉ hic. Quātū ad ītentōem pertinet ad mechiam. et ꝓhibet̉ cum dicitur non mechaberis. Onſequēter que rit̉ utrū furtū uel rapina in aliquo caſu ſint licita. et ponit̉ quadruplex caſus. Primus in cauſa neceſſitatꝭ. Secundus in cauſa pietatꝭ. Tertiꝰ in cauſa iuſticie. Quartus in euētu inuētōis. Quantum adprimuꝫ querit̉ vtrū ille q̄ furat̉ ncc̄itate famis uel ſitis uel alicꝰ hiꝰ ꝯpulſus faciat ꝯtͣ illud pre ceptū. ꝙ nō vr̄. quia in neceſſitate omnia ſūt coīa. gͦ iſte in neceſſitate ꝯſtitutꝰ non accipit quod alienū eſt: ſꝫ quod ſuū. gͦ non peccat exē plo diſcipuloꝝ: qui neceſſitate famis ſpicas uellētes excuſant̉ a dn̄o Math̓. 12. Itē idē probat̉ exēplo Dauid: ꝗ neceſſitate comedit paneſ ꝓpōīs: ſic̄ ip̄e dominꝰ dic̄. Itē diues ille ꝗ dn̄s eſt rei quam iſte furat̉ tenet̉ ex p̄ cepto dn̄i ei ſb̓uenire. unde paſce fame mori entem quem ſi non paueris occidiſti: ſic̄ dic̄ glo. ſuꝑ illud deutero. nō occides. Contͣ ē decretalis. 5. li. ti. de furtis. ex penitētiali Iſi dori. Si ꝗs ꝑ neceſſitatē famis aut nuditatiſ furatꝰ fuerit cibaria: ueſtē: uel pecꝰ: peniteat ebdomedas tres. So. dd̓. ꝙ refert ī neceſſi tate an ſit leuis uel uehemes. Et ſi uehemes: aut alio mō releuabil̓ ꝙ furando. aut no. Si leuis ſit ⁊ alio mō releuabil̓ ꝙͣ furādo nō ex cuſabit a tranſgreſſione hꝰ p̄cepti: quantum ad totū. Si ſit uehemes ⁊ nullo alio mō rele uabilis: excuſat a toto: nec ẜm ꝟitatē ē furtū: ꝗa in tali ncc̄itate oīa ſunt coīa. Decretal̓ ꝟo imponit pnīaꝫ ꝓpter ambiguū: ⁊ ne ſit ꝓnus ad furtum. Deinde queritur in caſu pietatꝭ de illo ꝗ furat̉ rem uſurarii uel auari: ut inde faciat el̓am utrū peccet. ꝯtra hoc p̄ceptū. uidet̉ ꝙ nō: ꝗa imitat̉ Iob dicēte Conterebam molas iniqui: ⁊ de detibus illiꝰ auferebam p̄dam. 29. Contͣ. Ro. 3. Faciamꝰ malū vt eueniāt bona? abſit. Itē aug. Quiſ dicet furemur diuitibꝰ: vt hēamꝰ ꝗd demꝰ pauꝑibꝰ. qͣſi dicat nullꝰ. Item augꝰ. de tali bus dic̄. Huiꝰ cogitatio dyaboli calliditatē ſurripit. Nā ſi totū tribuat qd̓ abſtulerat au get plus pctm̄ ꝙͣ minuat. ꝗa aufert ſibi copiā reſtituēdi. Peccatū gͦ ē furari uẜariis. Sꝫ qd̓ peccatū; nō niſi furtū. Item querit̉ ſilr̄ de muliere que furat̉ uiro ſuo pecuniā vl̓ aliꝗo aliud vt inde faciat el̓am: vtrū peccet. vr̄ ꝙ ſic. Gn̄. 4. dr̄ mulieri. Sub viri ptāte eris. vn̄ accipit̉ ꝙ vxor votū ꝯtinētie vel abſtinentie nō pōt emitte̓ ſine ꝯſenſu uiri. gͦ multo fortiꝰ nec dare el̓am. So. ad pͥmum dd̓. ꝙ furari alicui vt de furto ſb̓ueniat̉ alij: peccatū eſt. Illa ꝟo auctoritas Iob: ꝑ quā videbat̉ ꝓbari ꝯtͣriū: intellr̄ de iudicibus: quoꝝ intereſt vt fures puniant ⁊ furta reſtitui faciant. Ad illud quod 2º querit̉ d̓ vxore dd̓. ꝙ ſi uxor hꝫ res de patrimonio p̄ter dotem: de ill̓ inuito dn̄o poteſt facere elam. De rebꝰ autē viri vt de pane ⁊ alijs: que de bono more ſolent ad mulieꝝ diſpoſitōem ꝑtine: pōt ⁊ debꝫ facere el̓am. moderate tn̄ ẜm facultates viri ſui: ⁊ debet ſemper ſibi formare ꝯſcientiam ꝙ non di ſpliceat marito. ꝯn̄ter circa caſaꝫ iuſti Queritur cie pͥmo de his que ra piūt̉ ī bello. 2º de his que rapiūt̉ ab infide libꝰ. Nā in iuſto bello vr̄ rapina licita ẜm am bro. ī li. de patriarchis. vbi dic̄. Dicat aliquiſ cū ip̄e uicit qd̓ dixit Abraā ad rege ſodomo ru. gn̄. 14. nihil ſumā abſ te. cū preda vtiqꝫ fu erit in poteſtate victoris: docet militātē di ſciplinā vt regi ſeruent̉ omnia: qd̓ intelligē dū ē alijs diſtribuendo ꝓ qualitate laboꝝ. Contͣ. Aug. de ꝟbis dn̄i tctatu. 19. Milita re nō ē delictū: ſꝫ ꝓpter predā militare pctm̄. So. dd̓ ꝙ reſert an bellū ſit iuſtū vl̓ īiuſtū In bello iniuſto indiſtīcte ē ꝓhibitū. In bel lo ꝟo iuſto tranſfert̉ dn̄iū reꝝ illoꝝ ꝙ iuſte debellāt̉ ī iuſte debellantes ipſa lege iuſticie pͥncipis īterueniēte auctoritate. refert tn̄ an aliꝗs dep̄det̉ in iuſto bello intentione cupi ditatꝭ vel ſeueritate iuſticie. pͥmo mō rapina ē quantū ad affectū: ꝙͣuis nō quātū ad actū 2º modo nō eſt rapina. Itē q̄rit̉ d̓ raptꝭ ab īfidelibꝰ. Nā raꝑe ab illis uidet̉ licitū. Unde aug. ad Uincētiū. Res quecūqꝫ terrena non recte a quoqͣꝫ poſſideri pōt: niſi iur dīno: quo ꝯcta ſunt iuſtoꝝ. aut iure humano qd̓ ī pote ſtate eſt regum terre. Ideoqꝫ res falſo appellatis veſtras: quas nec iuſte poſſidetis: ⁊ ẜm leges terrenoꝝ regū amitte̓ iuſſi eſtis. Loꝗt̉ hr̄tid donaſtid. Itē idem ī eodē. Fruſtra di citꝭ. nos ī eis ꝯgregādis laboramꝰ: cū ſcriptū legatis. Labores impioꝝ iuſti edēt. Itē au guſtinꝰ ꝯtͣ Petulianū. Ad oēs iniquos vox illa dn̄i valet Math̓. 22. Auferet̉ a vobis re gnū dei ⁊ dabit̉ genti faciēti fructū ſeu iuſti ciam eius. nō fruſtra ſcriptū ē. Labores impi oꝝ iuſti edēt. Propter qd̓ magis mirari de betis: ꝙ adhuc tenetis aliquid: ꝙͣ ꝙ aliquid amiſiſtis. Item Augꝰ in epl̓a ad Uincētiū Si ꝯſideremꝰ qd̓ ſcriptū eſt in li. ſap̄. 1o. Ideo iuſti tulerūt ſpolia impioꝝ. Item qd̓ legitur .13. ꝓuer. Theſaurizant̉ iuſtis diuitie imꝑio rū. Alia lr̄a videbimꝰ non eē q̄rendū: qui ha beāt res hereticoꝝ: ſꝫ ꝗ ſint ī ſocietate iuſtoꝝ Ex his gͦ uidet̉ relinꝗ ꝙ tam hr̄tici ꝙ iudei: qꝫ ſaraceni rebꝰ quas habēt: licite potuerunt ſpoliari. quod ꝗdam indiſtincte ꝯcedunt. Sꝫ cont̄. p̄ceptū ē iuris naturalis. Nō faci as alij qd̓ tibi nō uis fieri. gͦ hoc ſemꝑ ⁊ cum omnibꝰ obſeruādū. Sꝫ nos nollemꝰ ab eis ex poliari. gͦ cū ſpoliamꝰ eos facimꝰ ꝯtra hͦ p̄ce ptū. So. dd̓. ꝙ refert utrū ille ꝗ infideles expoliat heat auctoritate rei publice uel nō. ſi nō hꝫ: expoliando ꝯmittit rapinā: ſic̄ homici diū ꝯmittit ꝗ maleficū interfic̄ ſua nō ſupe rioris auctoritate. Si habꝫ auctoritatē diſtī guūt ꝗdā inter iudeos ⁊ alios. nam d̓ iudeiſ p̄ceptum ē eccl̓ie in pͦs. Ne occidas eos ne qn̄ obliuiſcāt̉ populi mei. ⁊ etiā ꝗa ſcriptu ē. Re liꝗe ꝯuertēt̉. Ro. i0. ⁊ Iſa. 6. De hr̄ticis ꝟo ⁊ ſaracenis p̄ceptū ē Exo. 22. Maleficos nō pa tieris uiue. Exquo gͦ iuſte poſſūt occidi ⁊ iu ſte poterūt expoliari. iud̓i ꝟo ꝗa ꝑmitti de bet uiue̓ ſpoliari nō debēt rebꝰ uite ncc̄iis ſꝫ a pͥncipibꝰ expoliari pn̄t oībꝰ preter ncc̄iis. Deutero. 28. Aduena q̄ tecū ꝟſat̉ ī terra aſcē det ſuꝑ te: eritqꝫ ſb̓limior. Iu aūt d̓ſcēdes ⁊ eris īferior. ipſe fenerabit tibi: ⁊ tu nō fenera beris ei. Ex quo oſtēdit̉ ꝙ nō debeāt ꝑmitti fenerar̄ xp̄ianis. Et ſeꝗt̉. ſeruies inimico que īmittet dn̄s tibi famē ⁊ ſitiꝰ ⁊ nuditate ⁊ oī um penuria. Ad illd̓ qd̓ obic̄. nō facias alij qd̓ tibi nō uis fieri. dd̓. ꝙ ſic intelligēdū eſt. Qd̓ tibi n̄ uis fieri.ſ. qd̓ uis iuſte tibi n̄ fieri. Poſt modit us ad qd̓ſicaus. q̄rit̉ in caſu īuētio in quadā omel. ⁊ r̄citat̉. 14. c. q. 5. Si ꝗd inue niſti ⁊ nō reddidiſti: rapuiſti. Ite Hiero. ſūper Leuitꝭ. Ml̓ti ſine peccato putant eſſe ſi alienū qd̓ īuenerīt teneāt: diſcāt hͦ peccatū ſil̓e eſſe rapine: ſi ꝗs inuēta n̄ reddat. Cōtͣ Dic̄ lex ī li. inſtitutionū de reꝝ dīſiōe. Quiſ ꝗs theſauros ī ſuo loco īuenerit: adrianꝰ naͣ lem equitatē ſecutꝰ ei ꝯceſſit ꝗ inuenerit: ac ſi qs alieno ī loco nō data ad hoc oꝑa: ſꝫ for tuitu inuenit: dimidiū īuētori. dimidiū dn̄o ſoli ꝯceſſit. gͦ nō ē veꝝ gnͣalr̄ ꝙ rē inuentam retinere ſit raꝑe. Ad hͦ ꝗdam rn̄dent ꝑ di ſtīctōem dicētes. ꝙ ſi ꝗs inuenerit rē habitaꝫ pro derelicta: lꝫ habuerit aīum furandi: non tn̄ furtū ꝯmiſit: ꝗa nō erat cui fieret. Itē ſi credit ꝙ hēret̉ ꝓ derelicta: ⁊ tn̄ n̄ ē derelicta nō ꝯmittit fartū. Itē ſi nō hēat̉ ꝓ dereli cta: nec credat̉ derelicta: eo tn̄ aīo accipit: vt dn̄o reſtituat: nō ꝯmittit furtū. Si ꝟo aliqd̓ iſtoꝝ nō ꝯcurrat: dicūt ꝯmitti furtū. De the ſauro ꝟo dicūt ꝙ hr̄ ꝓ derelicto. Contͣ hoc ſic obr̄. ſic̄ dic̄ augꝰ. ī predicta omel. Deus cor īterrogat nō manu. Si ergo aliꝗs inuenerit rem que hēt̉ ꝓ derelicta: ⁊ accipiat animo fu randi: ꝯmittit furtum. qd̓ ꝯcedendū eſt. Propte̓a diſtīguēdū ē ī rebꝰ inuētiſ: ⁊ aīo inuenientꝭ. In rebꝰ. ꝗa q̄dam res in nulliꝰ bo nis ſunt ⁊ occupāti ꝯcedūt̉. ⁊ hͦ ē duplr̄. nā q̄dam ſunt res que nūꝙͣ fuerūt poſſeſſe: de ꝗ bus dic̄ lex ī li. ꝯſtitutionū de reꝝ inuētione Lapilli ⁊ gēme ⁊cͣ que ittore maris īueniūt̉: iure naͣli ſtatim inuentoris fiunt. Itē ſunt q̄dam res que aliqn̄ poſſeſſe fuerūt: ſꝫ dereli cte ſunt vt theſauri in predicto caſu. ⁊ dicit̉ theſaurꝰ pecunia ab ignotis dn̄is vetuſtiori tꝑe abſcondita. Alie ꝟo res ſunt que ī ali cuius bonis ſunt. In pͥmis duobꝰ caſibꝰ īuēta retine nō ē raꝑe. In ultimo ꝟo diſtīguēdum aut credūt̉ derelicte. aut nō credūt̉. Si cre dunt̉: ignorantia que eſt facti excuſat. Si nō credūt̉: ꝯtractatio ē rei aliene ⁊ furtū. Onſequēter que Irit̉ an hoc p̄cepto intelligat̉ vſura ꝓhibita. Et pͥmo q̄rit̉ vtrū ꝓhibeat̉ vſura quantū ad affectū. 2º an̄ ꝓhibeat̉ vl̓r ꝙͣtū ad actum. Ad primuꝫ t te mutuū ni Lvce q ha hil inde ſperātes. Ibi dic̄ glo. ꝙ hic ꝓhibetur pȳa. gͦ ſola ſpes aliꝗd accipiēdi p̄ter ſortem facit vẜarium. Itē ſola volūtas īterficien di hoīem fac̄ homicidiū. ſola volūtas forni candi fac̄ fornicationē: ſic̄ dr̄ in ꝗnto Math. Qui uiderit mulierē ad ꝯcupiſcēdū ⁊cͣ. quar̄ gͦ ſilr̄ ſola volūtas accipiēdi preter ſortē fat̄ vẜariū. Ad hͦ dicūt aliꝗ ꝙ ſola voluntas nō fac̄ vẜariū niſi interueniat pactū. Sꝫ ꝯtͣ Eſto ꝙ iſte timore eccleſie nō fac̄ pactuꝫ: ſꝫ tn̄ habet voluntate. Aliꝰ uult ⁊ fac̄ pactū. Inde ſic. ꝓuer. 16. Spuum ponderator ē dominus. .i. volūtatū. ſꝫ talē habet voluntatē iſte: qͣleꝫ ille. gͦ ſi voluntas illius fac̄ vẜariū: et volun tas iſtius filr̄ faciet uſurariū. qd̓ aliꝗ ꝯcedūt Sꝫ contͣ. Quilꝫ tenet̉ eſſe gratꝰ ad bn̄ficia gͦ mutuū accipiēs debet eſſe gratꝰ mutuanti g dn̄s poteſt ſperare aliquod bn̄ficiū ab eo. ꝗ mutuat. gͦ ⁊ aliquā ſuꝑabūdātiā. Item ex dono ꝗs licite pōt ſperare donū. gͦ ex mutuo mutuū pōt ſperare. So. dd̓. ꝙ cuꝫ diuerſe ſcīe diuerſas hn̄t ꝯſideratōes a diuerſis ſci entibꝰ idem diuerſimode ꝯſiderat̉. Hinc ē ꝙ ẜm leges humanas ſola volūtas nō fac̄ uſu rariū: ꝗa lex humana manū cōibet: nō aīum. Secūdū vero legem dīnam que aīum cōibet ſola volūtas fac uſurariū. Ad pͥmū gͦ obie ctum rn̄dēdū. ꝙ mutuās pōt ſperare illd̓ ad qd̓ tenet̉ accipiēs. ꝗa ī ꝯſil̓i caſu.ſ. neceſſitat tenet̉ accipiēs mutuū illi ꝗ dat dare: ſilr̄ etiā ſi nō dediſſꝫ pͥus. unde poteſt illud ſꝑare mu tuās a recipiēte: nō tn̄ ex ui mutui: ſꝫ ex cari tate recipiētꝭ mutuū. Mutua.n. bn̄ficia accē dūt caritatē. et que etiam ex precepto dei dꝫ indigēti mutuū dare. Et ꝑ hoc ſoluit̉ 2ᵐ. Bn̄ .n. ꝯcedēdū ē ꝙ mutuās pōt ab eo ꝗ recepit ī ſil̓i caſu ſꝑare mutuū: ꝗa ad hoc tenet̉ aliꝰ tn̄ ſi hac intentione tradit ſibi mutuū nō eſt meritoriū: ꝗa nō ponit deum fineꝫ. Ideo dic̄ dn̄s. Date mutuū nihil inde ſꝑātes.ſ. ab ho mine: ſꝫ a deo retributionē. Sequitur querereᵏ fā quantū ad actū ul̓r ſit ꝓhibita hoc precepto. Ad qd̓ ſic. p̄s. Qui pecuniā ſuā nō dedit̉ ad uſurā. qͣſi dicat. ꝗ dat ad uẜam n̄ habitabit ī tabernaculo dn̄i. Dare gͦ ad uſuram ul̓r eſt malū. gͦ ꝓhibitū non niſi iſto p̄cepto. gͦ ⁊cͣ. Item Ezech̓. 18. Qui uẜam ⁊ ſuꝑabudātiā n̄ acceꝑit uita uiuet. gͦ ꝑ ꝯtͣriū ꝗ acceꝑit mo riet̉. gͦ malū: ⁊ inde ut pͥus. Item exo. 22. Si pecuniā dederis pauꝑi: nō urgebis quaſi exactor: nec uẜis opprimes. Item Luce. 6ª. Date mutuū nihil inde ſpantes. Ecce ex his patet ꝙ dare ad uſuram: ⁊ ſꝑare aliꝗd p̄ter ſortem generalr̄ eſt ꝓhibitū. Contͣ. Deūt. 23. Non feneraberis fr̄i tuo: ſꝫ alieno. gͦ licet fe nerari alieno. Itē Ambro. Uſuras exigas ab eo cui iuſte noce̓ deſideras. Item maiꝰ pctm̄ ē occide̓ ꝙͣ dare ad uſuram. Sꝫ ī aliquo caſu nō ſolū licet occide̓: īmo eſt meritorium ſic̄ ē in iuſto iudice: ꝗ maleficū iuſte damnat ad mortē. gͦ ⁊ filr̄ dare ad vſurā in aliquo ca ſu erit licitū. Itē ex p̄cepto dn̄i licite aſ portauerūt iudei vaſa egyptioꝝ exo. 12. gͦ ſil̓i rōne ex p̄cepto dn̄i poterit ꝗs licite dare ad vẜam ⁊ aliꝗd acciꝑe preter ſortē. Minꝰ eniꝫ malū eſt partē acciꝑe qͣꝫ totū. Itē lex iuſti niant ꝑmittit vẜas centeſimas ⁊ quadrage ſimas. ⁊ ſupponēdū ē qm̄ bn̄ ꝑmittit. Iteꝫ iſte ꝗ accipit mutuū pōt rē ſuā dare vẜario ⁊ ſic ⁊ vult. et dic̄ ei. Ego do tibi iſtā pecuni am preter ſortē. igit̉ iſta ſuꝑabūdātia ē ꝓpͥa vẜarii iuſte: ꝗa ē ex dono illius ꝗ habet ius dandi. gͦ vẜariꝰ nō vſurpat ſibi re alienā ma nentē alienā. Item eſto ꝙ ſic fiat ꝯtractus Mutuo tibi pecuniā iſtā vt des mihi tantuꝫ preter ſorte. gͦ ẜm hanc formā ſuꝑabūdantia quā accipit vẜariꝰ data ē ſibi. gͦ ſua ē. Iteꝫ licet ꝯcede̓ domū. equū. vaſa aurea ꝓ lucro Quare ſilr̄ nō dare pecuniā ꝓ lucro. Sol̓ o dd̓. ꝙ dare ad vẜam in ſe ẜm ſe malū ē ⁊ ꝓ hibitū. Ad pͥmo obiectū in ꝯtͣrium dd̓. ꝙ nūꝙͣ fuit iudeis licitū fenerare alieno. Sꝫ per miſſum fuit illis: ſicut dare libellum repudii: ꝓpter duriciam cordis ſui. peccabāt tn̄ mor talr̄ fenerādo alieno. ſꝫ ꝑmittebat̉ eis duplici de cauſa.ſ. ne facerēt peiꝰ.i. ne fenerarēt̉ fra tribꝰ ſuis. Et ꝗa duri erāt ⁊ paulatī trahēdi ad ꝑfectionē. Et ex hoc trahit̉ argumētū. ꝙ ſi nō poſſumꝰ obtine̓ ab vẜariis vt totū red dant: debemꝰ face̓ vt ſaltem partē reddant. Ad 2ᵐ dicūt ꝗdā in nullo caſu vẜam eſſe exigendam. Et qd̓ dic̄ Amb. intelligūt nō de vẜa ꝓprie: ſꝫ de nimia penſione: ⁊ de tributo ab infidelibꝰ exigēdo: vt tali onere p̄grauati ꝯuertāt̉ ad fide. Alii ꝟo illud intelligunt dictū eē ad lr̄am: ꝙ exquo iuſtū bellū mouet̉ ex edicto pͥncipis: ab hoſtibꝰ licite vẜa exigit̉ dū tn̄ nō fiat vitio cupiditatꝭ: ſꝫ zelo caritatꝭ. vt ſic maceret̉ vẜis q̄ nōͣ pn̄t domari armis. Nam cū eos poſſumꝰ occide̓: ⁊ oīa eoꝝ poſſu mus noſtra face̓ iur̄ belli. et hec vr̄ eē intētio Ambroſii. vn̄ ſtatim ſequit̉. Ab eo vẜam exi ge: cui iure īferūt̉ arma. huic legitime īferūt̉ uſure quē bello vince̓ nō potes. Ab hoc vẜaꝫ exige: quē nō ſit crimē occide̓. tn̄ ꝓprie loquē do in hoc ſenſu nomē vẜe trahit̉ a propria ſi gnificatōe: ꝗa nō ē vẜpatio rei aliene. A tertiū dd̓. ꝙ quāuiſ occide̓ ſit pctm̄ ī ſe: nō tn̄ ē pctm̄ ẜm ſe: dare aūt ad uẜ̓am eſt pctm̄ ī ſe ⁊ ẜm ſe: ſic̄ poſt patebit. et ideo nō eſt ſimile. Ad quartū dd̓ ꝙ filii iſrael ſeruierūt egy ptiis: ⁊ merces nō erat eis reddita. et ꝓpter hoc dn̄s ꝗ ē ꝟe dn̄s oīum tranſtulit dn̄ium uaſoꝝ illoꝝ ad iudeos. et ſic iudei accipiētet ex p̄cepto dn̄i nō peccauerūt: ꝗa nō ꝯpͣctaue runt rem alienam inuito dn̄o: īmo ſuā. Acci pere ꝟo uẜam eſt ꝯtractare rem alienā manē tem alienā: ⁊ facere ut d̓ ſua. hoc aut ē malū ẜm ſe ⁊ ꝯtra ius naͣle. ſicut cognoſce̓ uxorem alienā ſcienter malū ē in ſe ⁊ ẜm ſe. et illud ideo deꝰ nō p̄ciꝑet: cū illiꝰ ſit optima adduce̓ cū ſit optimꝰ. Ad aliud ꝟo qd̓ obr̄ de lege Iuſtiniani dd̓. ꝙ ꝑmiſit uẜas leuiſſimas exigi ne accide̓t peius: ꝗa erāt hoīes ꝓni ad dādi uſuras: elegit iudicas minꝰ malū.ſ. leueſ uẜaſ ſuſtineri ꝙͣ gͣues: ſic̄ de libello repudii fuit. Xn̄ ꝗdam excipiūt quoſdam caſus ī ꝗbꝰ per miſſa eſt uẜa. ut ī fideiuſſore ꝗ ſoluit uſuras creditori poteſt eas repete a debitore ꝓ quo fideiuſſerat. ſꝫ recte aduertēti nō ē hec uſura ꝗa nō ītēdit fideiuſſor acciꝑe preter ſortem Similr̄ ⁊ in mora ut ſi debēs mihi centū ſol uere ad certu terminū: qd̓ ꝗa nō feciſti opor tuit me illā pecuniā acciꝑe ad uẜam. tu tene ris mihi reſtituere illas ⁊ ſeruare indēnem. ſꝫ planum ē ꝙ ī tali caſu reſtituere non ē ufa ſic prius. Ad aliud dd̓. ꝙ ille ꝗ accipit mu tuū nō hꝫ ius dādi uẜario. ꝗa dn̄s oīum ꝯtͣ dic̄.ſ. deus. ſic̄ ſi aliꝗs hēret feudū ab aliquo terreno dn̄o: nō poſſet tranſferre dominiū illiꝰ feudi dn̄o ꝯtͣdicēte. Cū gͦ dn̄s omniū ꝯtͣ dicat nullꝰ poteſt dare uēario ſuꝑabudātiā preter ſortem. Ad alid̓ dd̓. ꝙ ꝗbꝰ cūqꝫ ꝟbiſ mutet̉ ꝯtͣctꝰ: nihil mutat̉ ī ꝯtracto. Nā ſemꝑ eſt ꝑuerſa uẜatoris feneratio qͣ cupit rē alie nam manente alienam face̓ ſuam. et poſtea ſi ꝗs timore ꝗ poſſet cade̓ in ꝯſtantē uiꝝ dicet nō ꝯſentiēs animo. Accipio te ī uxorē: iudica ret̉ nullū eſſe matrimoniū. ſil̓r cū iſte ncc̄ita te coactꝰ dicat. Ego do tibi tantū preter ſor tem ⁊ diſſentit aīo iudicabit̉ nulla eſſe dona tio. gͦ nihil datū ē uẜario. gͦ detinet rem alie nam inuito dn̄o. Ad ultimū dd̓. ꝙ eodeꝫ modo qͦ licet concede̓ equū ꝓlucro ſi ſic poſ ſet ꝯcēdi pecunia nō eēt uẜa ſi ꝯcedēs aliꝗd acciperet p̄ter ſortem. In locatione ꝟo non tranſfert̉ dominiū. Et ideo totū ꝑicl̓m eſt in locante ſi res pereat. Impropͥe ꝟo locat̉ pecu nia: ſꝫ ꝓprie mutuat̉. Qd̓ n. locat̉ nō traffert̉ in dominiū eius cui locat̉. Prete̓a pecunia nō deteriorat̉ ꝑ vſū. et quātū eſt de ſe nullā parit vtilitatē vtenti: ſic̄ fac̄ equus ⁊ domꝰ q̄ ſunt locata ꝓprie. In mutuo ꝟo pecunie trāſ fert̉ dn̄iuꝫ. vn̄ mutuū dr̄ qͣſi de meo tuū. ⁊ iō vicl̓m rei mutuate ꝑtinꝫ ad eū ꝗ mutuat ꝯtͣ ius naͣle ē vt aliꝗs ꝑcipiat emolumētum de vſu rei q̄ nō eſt ſua. Iō gͦ vẜa ē pctm̄ ⁊ intelli git̉ ꝑhibita hoc p̄cepto. Nō ẜm Cre. triplicē pr̄iam inter mutuū ⁊ locatū. Prima ē ꝗa ī mutuo tranſfert̉ pericl̓m ī accipiētē. In lo cato ī eum ꝗ dat. 2ª ē ꝗa mutuū ꝓpͥe non deteriorat̉ ꝑ vſū vt pecunia. ſꝫ locatu vt do mus uel equus. Tertia cauſa eſt ꝗa mutuū quātū ē de ſe nullā vtilitatē parit vtēti. Lo catū ꝟo parit. vt ager vel equus vel domꝰ. Et hoc intellr̄ de mutuo pecunie. Deinde queritur de furto interp̄tatiuo vtrū hic ꝓhibeat̉. Cōtin git aūt furtū tale multi plr̄ ꝯmitti.ſ. in deti nēdo. ī expēdēdo. ī appropͥando. ī emendo. ⁊ vendēdo. Circa pͥmū querit̉ vtrū diuites ꝗ nolūt ſb̓uenire pauꝑibꝰ in neceſſitate: utrū debeāt īterp̄tari fures ⁊ raptores. Ad qd̓ ſic Uni bono poſſunt opponi plura mala. vt lar gitati ꝓdigalitas ⁊ auaricia. Sꝫ pl̓ibꝰ bonis no opponit̉ vnū malū: ꝗa malū pluris dīſio nis eſt ꝙͣ bonū. gͦ vni p̄cepto opponēt̉ plures p̄uaricatōes. Sꝫ pluribꝰ p̄ceptis nō opponet̉ vna p̄naricatio. Cū gͦ ſb̓tractatio bn̄ficii tꝑe neceſſitatꝭ ſit ꝯtͣ hoc p̄ceptū. nō occides: ſicut ſup̄ dictū ē: iuxͣ illā auctoritatem. paſce fame moriētē ⁊cͣ. nō erit ꝯtͣ illud p̄ceptū. nō furtuꝫ facies. gͦ nō erit interptādū furtū uel rapina Contͣ. Eccl̓. 4. Fili el̓am pauꝑis ne defrau des. et ſeꝗt̉. Redde illi debitū tuū. gͦ diuites debēt el̓as pauꝑibꝰ. Si gͦ nō reddūt ncc̄itatiſ tꝑe: ꝗa tūc ē tp̄s reddēdi debitū: quid aliud ꝙ raptores ſunt? vt puta rē alienā.ſ. pauꝑum violēter retinētes. Itē Ambroſiꝰ. Nō ē mi noris crimīs qͣꝫ hn̄ti tolle̓ qd̓ cū poſſis ⁊ abū dans ſis indigētibꝰ denegare. Eſuriētiū pa nis e quē tu detines. Uiduaꝝ indumētū qd̓ tu recludis. Miſeroꝝ redemptio ⁊ abſolutio pecunia quā tu ī terra refodis. Tot gͦ te ſciaſ bona inuade̓: quot poſſes preſtare. Itē Am broſiꝰ. Nemo ꝓpͥū dicat qd̓ ꝯmune ē. pluſqͣꝫ ſuffic̄ ad ſumptꝰ violēter obtentū ē. Igitur dites ꝗ ſuꝑflua ⁊ ultͣ ſumptꝰ neceſſaria reti nent: cū ſciāt ⁊ uideant pauꝑes indige̓: rapi na ꝯmittūt. qd̓ ꝯcedimꝰ. Intellige tn̄ ſalua neceſſitate ẜm ſtatū ꝑſone. plura.n. ſunt ne ceſſaria regi ꝙͣ comiti. ⁊ comiti qͣꝫ militi. Ne ceſſariū aut ē regibꝰ theſaurizare: ut īſaniēti bus hoſtibꝰ in regnū hēant unde poſſint mili tibꝰ in defenſione regni ſtipēdia mīſtrare. Ad illd̓ qd̓ obr̄ dd̓. ꝙ una p̄uaricatio non opponit̉ duobꝰ p̄ceptis. Sꝫ uniꝰ actionis pōt eſſe duplex p̄uaricatio. ut in illo ꝗ defloran do ꝟginē interfic̄. ꝗa inquātū deflorat: facit ꝯtͣ illud p̄ceptū. nō mechaberis. Inquantum interfic̄: fac̄ ꝯtͣ illud p̄ceptū nō occides. Silr̄ ſb̓tͣctio bn̄ficii inquātū nō coīcāt̉ bona pau peri tꝑe neceſſitatꝭ: ē ꝯtͣ hͦ p̄ceptū. nō furtum facies. Inquātū ꝟo ex defectu pauꝑ perit: eſt ꝯtra illud nō occides. Sequitur de inter tiuo preta furto ī expēdēdo. Circa hͦ querit̉ de clericis: ꝗ patrimoniū crucifixi pauꝑibꝰ debitū in illi citos uſus.ſ. pompis ſecl̓aribꝰ. cōmeſſatiōibꝰ. ⁊ hiꝰ expēdūt. utrū ſint raptores: ⁊ peccet ꝯtͣ hoc p̄ceptū. Uidet̉ ꝙ ſic. ꝗa ꝯtͣctāt rem alie nam inuito dn̄o. Ait enim Hieroꝰ. Quicquid hn̄t clerici paupeꝝ ē. Illud gͦ qd̓ expedit̉ exͣ pauꝑes ꝗd niſi rapina eſt? Itē idem. Eccle fiam fraudare ſacrilegiū ē pauꝑibꝰ erogādū. et inde aliꝗd ſb̓tͣhere omniū p̄donū crudeli tatem ſuꝑat. Itē cōciliū tholetanū. Si ill ꝗ nulla ex rebꝰ ſuis pauꝑibꝰ xp̄i diſtribuerūt eterni iudicꝭ uoce damnabūt̉: quāto magis ꝙ auferūt pauꝑibꝰ qd̓ nō dederūt. Itē bt̄us .B. Clamāt nudi. clamant famelici. ꝯq̄rūt̉ ⁊ dicūt. Di ſcite potifices ī freno ꝗd fac̄ auruꝫ. Nūꝗd a freno expellit frigꝰ aut famē. Noſtꝝ eſt ꝗcꝗd expenditis. Anobis extͣhit̉ crudeli qd̓ ꝯſumitis inaniter. Ex his relīꝗt̉ ꝙ clerici ꝗ ī malos uſus bona eccleſie expedūt ſūt ra ptores. Qd̓ ꝯcedimꝰ ẜᵐ Ber. ſcribētē ad quē dam canonicū ſic. Cōcedit̉ tibi ſi altario ſer uias: ut de altario uiuas. nō tn̄ ꝙ emas frena deargētata. griſea uariaqꝫ pellicea. ꝗcꝗd p̄ ter neceſſariū uictū ⁊ ueſtitum de altario re tines tuum nō ē. rapina ē. ſacrilegiuꝫ ē. Sꝫ nunꝗd tenēt̉ ad reſtitutōem ſi habet aliund̓ un̄ poſſint reſtituere. alid̓ nō uideo: ꝗa nō di mittit̉ pctm̄ niſi reſtituat̉ ablatuꝫ. Sꝫ q̄rit̉ de his ꝗ ꝯſumunt ī ꝯſanguineis ditandis ⁊ ī potētibꝰ etiā ſeruiēdis. Nam dr̄. i. ad Thi. .5. Si ꝗs ſuoꝝ ⁊ maxime domeſticoꝝ curam nō babet: fidē negauit: ⁊ eſt infideli deterior gͦ clericꝰ uel ep̄s ꝗ nō facit bonum nepotibꝰ ſuis grauiſſime peccat. Contͣ ſunt p̄dicte auctoritates ſanctoꝝ. So. Conſanguineis dare ꝗa indigēteꝫ ſunt: ordinate caritatꝭ eſt. Conſanguineis dare vt bitēt̉ ⁊ vt datores ꝑ eos ingenui videāt̉ de rebꝰ paupeꝝ rapina eſt. Item querit̉ de ill̓ qui bona eccleſie in neceſſariis expēdūt. ſꝫ tn̄ nō deſeruiūt. nōne ſunt raptores?. Ad hoc.n. dant̉ eis bn̄ficia ec cleſie vt laborēt ī eccl̓ia dei. Si igit̉ nō labo rent nō debēt hēre. Qui.n. nō laborat nō mā ducet. Si.n. agricole daret̉ pecunia vt ī agro laboraret. ⁊ ipſe acciꝑet ⁊ nō laboraret: nōne raptor ⁊ fur eſſet? ſilr̄ vr̄ de iſtis. Itē Hie ro. Eccleſiā fraudare ſacrilegiū ē. Sꝫ ipſi de fraudant eccleſiā. Ad hoc.n. dant̉ bn̄ficia ec cleſie ut ſeruiāt eccleſiis. gͦ ſūt ſacrilegi ⁊ ra ptores. Quod ꝯcedimꝰ. Poſt modū queritur de furto interp̄tatiuo ī appropriando. Circa qd̓ querit̉ vtrū clerici appropͥando ſibi bona eccleſie ꝯtractēt rē aliena. Ad qd̓ ſic. Augꝰ. Si pͥuatim que nobis ſufficiūt poſſidemꝰ nō ſunt illa noſtra ſꝫ paupeꝝ: quoꝝ ꝓcuratōem qͦdāmo gerimꝰ. Nā ꝓprietate nobis vẜpatōe dānabili vedicamꝰ. Itē Hiero. de clricis. Qui dominū poſſidet: ⁊ cū ꝓph̓a dicit. para mea dn̄s: nihil ex dn̄m pōt hēre: ꝙ ſi ꝗſpiam aliꝗd p̄ter dn̄m hūerit: pars eiꝰ nō erit dn̄ſ ꝟbi grā. Si auꝝ: ſi argētū: ſi poſſeſſiones: ſi ua ria ſuppellectilia: cū iſtis partibꝰ dn̄s nō di gnat̉ fieri pars eiꝰ. Rn̄dent ꝙ clerici pn̄t hēre ꝓpriū. Ꝙ ꝟo dr̄ ꝙ nō poſſunt: intellr̄ ẜᵐ ſtatu pͥmitiue eccleſie. Actuū.. Nihil ꝓpriū aliqͥs credētiū poſſidebat: ſꝫ erant oīa coīa. vel loquit̉ de religioſis ꝑſonis. Uel pōt dici ſine p̄iudicio ꝙ clerici ea q̄ hn̄t iure ſucceſſi onis vt de patrimonio ſuo poſſunt habere propͥum ⁊ de illis facere teſtamētū. Silr̄ ⁊ d̓ his que ſunt eis donata nō intuitu eccleſie: ſꝫ ꝑſone. et de his que aliqua arte vl̓ labore ac ꝗſierūt. Ea ꝟo que habet de eccl̓ia ꝯmunia habēt cū pauꝑibꝰ. Un̄ Ambroꝰ. Cōuenior ip̄e a comitibꝰ vt ꝑͦ me baſilice fiat matura tradi tio dicētibꝰ imperatorē iur̄ ſuo iuſſiſſe tradi debe̓: ut pote in cuius poteſtate eſſent omnia Rn̄di. ſi a me pete̓t qd̓ meū ē.i. fundū meum argētū meū huiꝰ me nō refragatuꝝ: quāquā oīa que mea ſunt paupeꝝ ſint. veꝝ ea q̄ dīna ſunt imperatorie poteſtati non eē ſb̓iecta: ſi patrimoniū petit: inuadite. ſi corpꝰ: occurrā. Itē Proſꝑ. Non ſunt ꝓprie ſꝫ ꝯmunes fa cultates eccl̓ie. 12. c. q. i. Itē Hieroꝰ. ad Da maſum papā. Quicꝗd habet clerici paupeꝝ eſt. ⁊ domꝰ illoꝝ oībꝰ debēt eſſe ꝯmunes ſu ſceptōe ꝑegrinoꝝ: ⁊ hoſpitū īuigilar̄ debent poſtea de furto interp̄ QueTITI tatiuo in vendendo ⁊ emēdo vt de ſymonia. vtrū ꝓhibeat̉ iſto pre cepto. Et cū ſymonia ſit ī vedēdo vl̓ ē nedo ſpūale vel ſpūali ānexum. Ex hoc aūt ꝯmit tit̉ iniuria ꝯtͣ deū ꝑ ſe: nō ꝯtͣ ꝓximū: videt̉ ꝙ ſymonia ꝓhibeat̉ ī p̄ceptis pͥme tabule no ſecūde. gͦ nō ꝓhibet̉ hoc p̄cepto. Contͣ. Sy monia ꝯmittit̉ ex intētiōe ꝯtctandi rem ali enam iniuſte. Sꝫ omnis talis ꝯtractatio phi bet̉ hic. gͦ ⁊ ſymonia. pͥmū pꝫ. Nā ſymoniacꝰ rem quam accipit vendēdo ſpūaleꝫ tenet̉ re ſtituere. gͦ ꝯtͣctat rem alienam. So. dd̓ ꝙ ī ſymonia duo ſunt vēdere ſiue emē: ⁊ recipe. Quātū ad vēditōem vel emptōem rei imp̄ ciabil̓ que ē dīna: ꝯmittit̉ iniuria ꝯtͣ deum. et eſt pctm̄ ꝯtͣ dīnū cultū: ⁊ ꝯtra pͥmū p̄ce ptū pͥme tabule. Quātū ꝟo ad receptōem pe cunie ul̓ rei tꝑalis: que nō pōt poſſideri iuſte peccat̉ ꝯtͣ iſtud p̄ceptū. ꝗa ſicut dic̄ Aug. ad Macedoniū. Oē qd̓ male poſſidet̉ alienū eſt hoc ē ꝓ alieno ē reputādu. et hoc modo ꝙͣti ad hoc ſymonia ē furtū: ſꝫ ꝙ trahit̉ ad ſpāle nomē ſacrilegii. O ſt predicla jtione ad inꝗ octaui mandati ē ꝓcedendū. quo dr̄ Exo. 20. ⁊ Deute. 5. Nō loqueris ꝯtra ꝓximū tuū falſū teſtimoniū. Circa qd̓ querūt̉ plura. Primo vtrū iſta ꝓhibitio ꝑtineat ad pͥmā tabulā vel ſecūdā. 2º ꝗd ītelligat̉ ꝓhiberi ꝑ falſum teſtimoniū. vtrū ꝓhibeat̉ hic locutio falſitatꝭ. 4º vtrū ꝓhibeat̉ tacitur nitas ꝟitatꝭ: cū ꝟitas reꝗͥrit̉. 5º vtrū ꝓhi beat̉ hic mēdaciū. 6º utꝝ mendacium ſit hic ul̓r ꝓhibituꝫ. ita ꝙ ī nullo caſu ſit licituꝫ. Ad Primuꝫ ſis nō recipiat̉ niſ ſic ꝓcedit̉. Cum te iuratꝰ: teſtari eſt iuramēto fidē face̓. gͦ falſuꝫ teſtimoniuꝫ ē ꝑiuriū. Ad idē gͦ p̄ceptum per tinet ꝓhibitio ꝑiurii ⁊ falſi teſtimonii. Cum gͦ 2º p̄cepto.ſ. nō aſſumas nomē dei tui in ua num. ꝓhibeat̉ ꝑiurium ſic̄ dicit glo. 5. deute. ſuꝑ illud non aſſumes. gͦ eodē ꝓhibet̉ falſum teſtimonium. Item ſi dicat̉ ꝙ nō abſolute prohibet̉ hic falſum teſtimoniū: ſꝫ cum deter minatōe.ſ. ꝯtra ꝓximum. unde ꝓhibet̉ falſuꝫ teſtimonium ẜm ꝙ eſt ī ꝓximi nocumētum. et ideo cum in ſecunda tabula decalogi qd̓ ē in ꝓximi nocumentum ꝓhibeat̉: nō in pͥma: debet falſum teſtimoniū ꝓhiberi. Contra Contingit dice̓ teſtimoniū falſum ad ꝓximi ꝑfectū: ſic̄ mētiri. et ꝯſtans ē ꝙ iſtd̓ eſt pctm̄. qno niſi rōe falſitatꝭ teſtimonii. Un̄ Hieroꝰ. ſuper epl̓aꝫ ad Philemonē. Si ꝗs ſanctū dic̄ nō ſanctū: ⁊ rurſum nō ſanctū aſſerit ſanctuꝫ abhoīabil̓ ē apd̓ deū. Relinꝗt̉ igit̉ ꝙ ꝓhibet̉ abſolutē falſum teſtimoniū: etiā ſi nō ſit ꝯtra proximū. Itē ſic̄ dic̄ Aug. 2. li. ꝯtra fauſtū ⁊ ſilr̄ pͦ de ci. dei. Regula diligēdi ꝓximū re gulat̉ ẜm dilectionē que ē ad ſeip̄m: cū dr̄. di liges ꝓximū tuū ſic̄ te ipſū. vn̄ illo eodē p̄ce pto quo ꝓhibet̉ nocumētū ꝓximi: ꝓhibetur nocumētū ſui. vn̄ cū dr̄. nō occides. intellr̄ te vel aliū. gͦ ſilr̄ eodē p̄cepto ꝓhibet̉. nō falſum teſtimoniū dicēs ꝯtra te vel ꝯtͣ ꝓximū. Ꝙ gͦ ponit̉ determinatio iſta.ſ. ꝯtͣ ꝓximū ī ꝓhibi tione falſi teſtimonii: nō coartabit p̄ceptum: uin abſolute ꝓhibeat̉ falſum teſtimoniū. no prohibet̉ gͦ rōne predicta ꝗn illd̓ ſit ꝓhibituꝫ 2º precepto. Itē actuū. pͦ. Eritis mihi teſtes dic̄ dn̄s apl̓is. Ex quo accipit̉ ꝙ ꝯtingit teſti ficari ꝓ deo ſic̄ ꝓ ꝓximo. gͦ ꝑ oppoſitū ꝯtīgit falſum teſtimoniū ꝯtra deū ſic̄ ꝯtͣ ꝓximū: ſic̄ faciūt heretici ⁊ apoſtate. Si gͦ omnis inordi natio ꝯtra deū ꝓhibet̉ ī pͥma tabula: ſic̄ oīs inordinatio ꝯtra ꝓximū ī ſecunda: ꝓhibitio falſi teſtimonii erit pͥme tabule ſic̄ ſecunde. Item ad idem eſt illd̓ apoſtoli pͥª ad cor. .15. Si xpūs nō ſurrexit inuenimur falſi teſteſ aduerſus deū ⁊cͣ. Ex quo colligit̉ ꝙ aduerſus deū pōt quis dice̓ falſum teſtimoniū. ⁊ inde vt pͥus. Contͣ. Sic̄ dic̄ Aug. ī ench̓. Uerba propte̓a ſunt inſtituta vt ꝑ ea ꝗſqͣꝫ in alteriꝰ noticiā cogitatōes ſuas ꝓferat: non per que hoīes ſe inuicē fallāt. gͦ oīs ꝟitas ſermōis or dinat̉ ad ꝓximū: ⁊ omnis fallacia ſermonis eſt ꝑ inordinationē ad ꝓximū. Sꝫ omnis tal inordinatio ꝓhibet̉ 2ª tabula nō pͥma. gͦ oīs fallacia ſermonis ꝓhibet̉ 2ª tabula. gͦ ⁊ falſu teſtimoniū quocūqꝫ modo dictū. So. Cum ſit ꝟitas creata ⁊ īcreata: ꝟitas creata reſpe ctu vtriuſqꝫ rōnalis creatura efficit̉ debitrij Nam ꝟitati increate debet reuerētiā. ꝟitati bo create que mentē rationali ꝯcipit̉ debet obſeruatiā illā. gͦ dꝫ honorare iſtam: ſeruare illam ꝓpter ordinē: ꝗ eſt ipſiꝰ ad deum. iſtam propter ordinē ipſiꝰ ad ꝓximū. Ideo ꝯtͣ illā ē iuramētū factū ꝓ nihilo: ꝗa ī hoc irreuerēter aſſumit̉ increata veritas ī teſtimoniū ſue lo cutionis. ꝯtͣ iſtā ꝟo eſt falſum. t. ī quo nō ob ſeruat̉ ꝓximo debitū ꝟitatꝭ. Propterea dd̓ ꝙ iſtd̓ p̄ceptū ī quo ꝓhibet̉ falſuꝫ teſtimoniū ē 2ͤ tabule. Ad pͥmū gͦ qd̓ obr̄ dd̓. ꝙ cū iura tur teſtificando: duplex ē debitū.ſ. reuerētie ꝟitati increate: vt nō noīet̉ ī vanū ī iurādo Et debitu obſeruātīe ꝟitatꝭ ad ꝓximū. vt.ſ. ſermone noſtro ꝗ ad hoc ordinatꝰ ē: vt ſigni ficet qd̓ ī noſtra mēte ē: ꝓximꝰ n̄ fallat̉. Inde ē ꝙ peiorādo ī teſtimonio duplr̄ peccat̉ ꝯtͣ p̄ceptū 2ᵉ tabule ꝑ falſum teſtimoniū. ⁊ ꝯtra 2ᵐ p̄ceptū pͥme tabule ꝓpter ꝑiuriū. Accidit aut iuramēto teſtimoniū ⁊ teſtimonio iura mētū. Nam iuramētū aliqn̄ ē ꝓmiſſoriū: non aſſertoriū. ⁊ tc̄ iurare n̄ eſt teſtificari ſꝫ ꝓmit tere. Silr̄ aliqn̄ ꝓfert̉ teſtimoniū ſimplr̄. vt ē eſt. nō no. qd̓ fac̄ fidem ꝑ ꝟitatē que ī nobis ē no ꝑ ꝟitatē que deus eſt. per ꝟitatē que ē ſer uāda: nō que eſt honorāda. et tale teſtificari nō eſt iurare: ſꝫ ſimplr̄ aſſerere. Ad ea ꝟo q̄ obiciebāt̉ ꝯn̄ter: ꝙ determinabat̉ illd̓ p̄ceptu 2ᵉ tabule: ꝗa ī ꝓximi nocumētū. dd̓ ſic̄ on̄de bat̉. ꝙ nō ſolū ex hoc ē ꝓhibitio falſi teſtimo nii qd̓ noceat ꝓximo. ſꝫ ex hͦ ꝙ nō ſeruet̉ debi ta ꝟitas ꝓximo. Ad ultimo ꝟo obiecta ꝗb obiciebat ꝙ nō ſolū ꝯtͣ ꝓximū: ſꝫ ꝯtra deum poteſt dici falſuꝫ teſtīoniuꝫ dd̓. ꝙ poſſumꝰ re ſpicere qd̓ teſtificamur: ⁊ cui teſtificamur. ſi reſpiciamꝰ ad illud qd̓ teſtificamur ꝯtingit illud eſſe veritatē increatā vel veritatē cre atā. Ideo falſa teſtificatio geīatur ẜᵐ hoc. et cū eſt hoc ꝯtra ꝟitatē increatā erit ꝯtra 2ª p̄ceptuꝫ pͥᵉ tabule. Cū ꝟo eſt ꝯtra ꝟitatē crea tā quā habemꝰ in ꝯſcīa de rebꝰ creatis ⁊ de ſignat̉ ẜmone. peccat̉ ꝯtra iſtud p̄ceptū. Nō falſuꝫ teſtīoniuꝫ dicēs. Si ꝟo reſpiciamus illud cui teſtificamur: ille eſt ꝓximꝰ nō deus. ſiue ei teſtificemur de ueritate creata ſiue de increata. ⁊ ideo ſemꝑ falſuꝫ teſtīoniū. ẜᵐ hūc reſpectuꝫ ē ꝑ īordinationē ad ꝓximū. et ita p̄ cepto 2ᵉ tabule ꝓhibet̉ materialr̄. gͦ falſuꝫ te ſtioniuꝫ poteſt ponere īnordinationē que eſt ꝯtra deuꝫ ⁊ ꝓximū. Formalr̄ vero ponit inor dinationē ad ꝓximuꝫ. et ideo ſimplr̄ ꝓpͥe di cendo ꝓhibet̉ in 2ª tabula. Conſequenter queri tur ꝗd intelligat̉ ꝑ falſuꝫ teſtīoniuꝫ ꝓhiberi Nā ſuper illud deutē. 5. Nō falſuꝫ teſtīoniuꝫ dices. dic̄ glo. Peſſimuꝫ genꝰ m̄dacit. qd̓cun qꝫ igit̉ indaciuꝫ nō ꝓhibet̉ hic. ſꝫ illud qd̓ eſt peſſimuꝫ.ſ. in atteſtādo falſuꝫ. Itē Leuitꝭ. 19. dr̄. Nō furtuꝫ facies. nō m̄tiemini. nec de cipiat vnuſꝗſqꝫ ꝓximuꝫ ſuuꝫ: ſicut abſolute dictū eſt ibi gn̓alr̄ nō mentiemini. poſſet hīc dici. ſꝫ ſpālr̄ dictū ē. nō falſum teſtimoniū di ces. Contͣ. Leuitꝭ. 19. Nō mētiemini ⁊cͣ. glo. Aug. Ꝙ dictū ē nō mētiemini: ne calūniam faciatis. In hoc p̄cepto vr̄ ꝯtineri nō falſum teſtimoniū dices. ꝗa calumnia ſine mēdacio fieri nō pōt. qd̓ falſo teſtimonio ꝯcludit̉. gͦ ge neralr̄ ꝓhibet̉ hic mēdaciū. Itē Aug. in li. de mēdacio. Quibꝰ placet nō eē mētiendum multo fortius agunt vtentes eo teſtimonio qd̓ in decalogo ſcriptū eſt. nō falſuꝫ teſtimo nium dices. quo genere ꝯplectit̉ omnē mēda ciū. Quiſꝗs.n. aliꝗd enūciat teſtimoniū phi bet animo ſuo. So. dd̓ ẜᵐ Augꝰ. ꝙ ſic̄ noīe furti interdicit̉ oīs illicita vſurpatio rei ali ene. et nomine mechie oīs illicitꝰ ꝯcubitꝰ atqꝫ illoꝝ mēbroꝝ nō legitimꝰ vſus. ita noīe falſi teſtimonii intellr̄ ꝓhiberi omne mēdaciū ge neralr̄. De quo pͦ ſapīe dr̄. Os quod mentitur occidit animā. Et in pͦs. Perdes omnes ꝗ lo quunt̉ mēdaciū: qd̓ intellr̄ indiſtīcte de men dacio malignitatꝭ. Ad illd̓ gͦ qd̓ pͥmo obiē diſtinguēdū ꝙ cū mēdaciū dicat̉ tripliciter iocoſuꝫ. officioſuꝫ. ⁊ ꝑnicioſuꝫ. Iocoſuꝫ quod fit intentione iocādi. Officioſuꝫ qd̓ fit inten tione ꝓficiēdi ꝓximo. Pernicioſuꝫ qd̓ fit in tentione nocēdi ꝓximo: qd̓ dr̄ idaciuꝫ mali gnitatis. Hernicioſuꝫ peſſimū eſt: et illud in tellr̄ ꝑ falſum teſtimoniū. Un̄ ſignanter dr̄. Non falſuꝫ teſtimoniū ꝯtra ꝓximū dices. vt intelligat̉ ꝓhiberi vl̓r m̄daciū: quod ē ī ꝓxi mi nocum̄tū. nō tn̄ excipit̉ indaciū qd̓ eſt in detrim̄tū ſui: ꝗa ſicut dic̄ Aug. pͦ de ciui. d̓i. Falſuꝫ inquit teſtimoniū nō dices aduerſus proximū tuū. Nō ideo tn̄ ſi aduerſus ſe ꝗſꝙͣ falſuꝫ teſtimoniū dixerit: ab hoc ſe putauerit crīe alienū. quia regulā diligēdi ꝓximū a ſe ipſo accepit: quando ſcriptū eſt. diliges ꝓxi mū tuū ſic̄ te ip̄m. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ lex decalo gi poſita ē populo iſraelitico vt in ſtatu inci pientꝭ. Lex ꝟo leui vt in ſtatu ꝓficiētꝭ. et ideo ꝑfectiori modo ⁊ magis explicite tradūt̉ ꝙͣtū ad formā dicēdi moralia ī leuitico ꝙ in deca logo: ſic̄ ⁊ ī libris ſequētibꝰ legis.ſ. numeroꝝ deutē. Quāuis gͦ intellectꝰ ſit idē: ī perfectiori mo dictū ē. nō falſuꝫ teſtimoniū diceſ: ꝙ non mentiemini. vel decipiat vnuſꝗſqꝫ ꝓximuꝫ ſuū. et iſtd̓ explicatio eſt illiꝰ. Deinde queritur go p̄cepto ſit ꝓhibitio falſitatꝭ. Ad qd̓ ſic. 5. deutꝭ. Nō falſuꝫ teſtīmoniū dices. glo. 5alſitatē interdic̄. Itē Iſidorꝰ ibidē. Octauū manda tū crim indacii ⁊ falſitatꝭ abhoīat̉. et ſequit̉. Primū mādatū ꝓhibet ſb̓reptionē. 2ᵐ error 3ᵐ ſecl̓i amore. 4ᵐ impietatē. 5ᵐ fornicationē 6ᵐ crudelitatē. 7ᵐ rapacitatē. 8ᵐ falſitatē. 9ª cogitationē adulterii. Decimū cupiditatem mundi. Locutio igit̉ falſitatꝭ ⁊ credulitas ꝑ hibet̉ hic. Itē falſitas credit̉ ⁊ falſitas dr̄ Si gͦ culpabile ē falſitatē dice̓ ſicut dr̄. 5. Iſa. Ue ꝗ dicitꝭ bonū malū ⁊cͣ. Multo magis erit culpabile falſitatē credere: ſic̄ dic̄ auctoritas. Līgua nō fac̄ reū ſꝫ rea mens. Item canon Damaſi. xi. c. q. 3. Nō ſolū ille reus eſt ꝗ falſuꝫ de aliquo ꝓfert. ſꝫ etiā is ꝗ aurē cito crībus p̄bet. Itē canon Hiero. ī eodē. Si ꝗs hoīeꝫ ꝗ ſanctus nō eſt ſanctū eſſe crediderit: ⁊ dei eum iurixerit ſociētati: xp̄m violat cꝰ mēbra ſumꝰ. gͦ credere de aliquo malo ꝙ ſit bonꝰ cl̓ pabile eſt. Sꝫ nō niſi ꝗa ꝯtͣ p̄ceptū quo īterdi cit̉ falſitas. gͦ ꝗ ſic credit: peccat ꝯtra illud p̄ ceptū. Itē Aug. ī ench̓. Ip̄e ꝑ ſe ipm̄ error autē magnuꝫ in re magna: aut paruum in re parua: tn̄ ſemper eſt malū. Quis.n. niſi errā malū neget approbare falſa ꝓ ꝟis: aut īproba re ꝟa ꝓ falſis: aut hēre īcerta ꝓ certꝭ. aut cer ta ꝓ īcertꝭ. Contͣ. Augꝰ. ī ench̓. Nemo ſane mētiēs iudicādꝰ eſt ꝗ dic̄ falſuꝫ qd̓ putat eē veꝝ: quando quantū ī ipſo eſt non fallit ip̄e ſꝫ fallit̉. Nō itaqꝫ mēdacti ſꝫ aln̄ temeritatꝭ eſt arguēdus ꝗ falſa īcautus credit ac ꝓ veris habet. gͦ ſi nō īcaute nō ē arguēdus mēdacio nec temeritate. gͦ nō peccabit aliquo modo. Itē Aug. ī ench̓. In ꝗbuſdā rebꝰ nihil īter eſt ad capeſcēdū regnū dei vtrū etedant̉ an nō. et vtrū vera putēt̉ an falſa. In his gͦ alid̓ pro alio putare nō eſt arbitrandū eſſe pctm̄. aūt ſi eſt mīmū atqꝫ leuiſſimū. Itē Augꝰ. ī eodē. Si ꝗſꝙͣ bonū hoīem putando ꝗ malus eſt ab eo aliꝗd patiat̉ mali fallit̉: ſꝫ ī illum no cadit illa ꝓhibita deteſtatio: ve ꝗ dicitꝭ ma luꝫ bonuꝫ ⁊cͣ. Itē Aug. ī eodē. Illd̓ ꝓph̓icū Iſa. 5. Ue ꝗ dicunt ꝙ maluꝫ ē bonuꝫ de ipſis rebꝰ ꝗbꝰ hoīes mali ſunt: nō de hoībꝰ ītelli genduꝫ ē dictū eē: vt ꝗ adulteriuꝫ dic̄ bonuꝫ recte arguit̉ illa voce ꝓph̓ica. So. ẜᵐ Anẜ. ī li. de veritate. Ueritas dr̄ multipl̓r.ſ. ꝟitas rei. ꝟitas cognitōis. ⁊ ꝟitas ſignificatōis. vn̄ ⁊ ẜᵐ hoc falſitas dicet̉ ml̓tipliciter.ſ. falſitaſ rei: cū res apparet eſſe qd̓ nō eſt. vt homo pi ctus falſus homo. Falſitas cognitōis: cum reſ putat̉ eſſe quod non eſt. vt ab epicuris beati tudinē eſſe voluptatē. Et eſt falſitas ſigͣnis cū dr̄ eſſe qd̓ nō ē. ſic̄ cū dr̄ hoīem eſſe aſinū. Qn̄ gͦ dr̄ a gl. ⁊ ab Iſidoro ꝙ octauo p̄cepto ohibet̉ falſitas. nō intellr̄ de falſitate rei: ſꝫ intellr̄ de falſitate ſignificatōis: que vtraqꝫ falſitas ponit̉ ī dictione. ꝗa dice̓ ē duobꝰ mo dis. et dictio ſilr̄.ſ. ī corde ⁊ ore. Quādo gͦ dr̄ nō falſuꝫ teſtimoniū dices: ꝓhibet̉ dictio fal ſitatꝭ: n̄ quocūqꝫ mō. Eſt.n. falſa dictio duobꝰ modis. aut a falſitate dicentis aut a falſitate diſti. Itē a falſitate dicētꝭ dr̄ia eſt. Nā aut falſitas ꝑnicioſa ē: aut iocoſa: aut officioſa. pͥº modo falſitas dicētꝭ ꝓhibet̉ h̓. 2º modo et ſi nō ꝓhibeat̉: tn̄ r̄probāda on̄dit̉. Falſitas aūt dicetꝭ h̓ attendit̉ quantū ad mēdaciū. et hoc eſt qd̓ dic̄ aug. ī ench̓. quantum ī ipſo eſt ille mētit̉: ꝗ dic̄ veꝝ qd̓ putat falſuꝫ: quantū ad aīum eiꝰ attinet. ꝗa nō quod ſentit hoc dic̄. nō veꝝ dic̄: quāuis veꝝ inueniat̉ hoc eſſe qd̓ dic̄. Itē a falſitate dicti dr̄ia ē. Nam ſicut dic̄ augꝰ. ī ench̓. Male fallit̉ homo cū n̄ cre dit qd̓ ad vita duc̄ eternā. Fallit̉ etiā homo cū falſuꝫ ꝓ ꝟo approbādo incidit ī moleſtias tꝑales. velut ſi ꝗſqͣꝫ bonū homine putando: ꝗ malꝰ ē aliꝗd ab eo patiat̉ mali. ex quo acci pit̉ ꝙ falſitas ī rebꝰ que ꝑtinēt ad ſalutē cre dita vel dicta damnabil̓ eſt: nō tn̄ dicet̉ eſſe ꝯtra illud p̄ceptū: ſꝫ ꝯtra 2ᵐ p̄ceptum: quo ꝓ hibet̉ error. falſitas ꝟo ī his que non ꝑtinent ad ſalutē īdifferēs eſt quātū ad hoc qd̓ male ⁊ nō male dici poteſt. vnde augꝰ. ī ench̓. In ꝗbuſdam rebus nihil intereſt ad capeſcēduꝫ regnū dei vtrū credāt̉ ꝟa vel falſa. Et ꝑ hoc patet rn̄ſio ad primū qd̓ obiciebat̉ ẜm glo. ⁊ Iſidoꝝ. Ad 2ᵐ qd̓ obic̄ de credulitate fal ſitatꝭ cū diſtīctōe p̄dicta dictōis ⁊ falſitatꝭ dd̓ ꝙ nō extēdit̉ quātū ad formā p̄cipiēdi iſtud mandatū ad ꝓhibitōem falſitatꝭ ī dictōe inte riori: que eſt in falſo iudicio: quia nō pōt dici dictio interior teſtimoniū. Preterea p̄ceptiōi euangelice ꝑfectiōis reſeruat̉ qd̓ dicit̉ Mat. 7. Nolite iudicare ⁊cͣ. Quāuis quātū ad rōnē p̄cepti poſſit reduci ad illud p̄ceptū ẜᵐ illaꝫ rōne quā ponit canon Damaſi. qd̓ obiciebat̉ ī tertio loco ī ſtatu recipiētꝭ teſtimoniū ſic̄ in iudice. vnde Aug. ī li. de pnīa. Quāuis vera ſint quedam tamē iudici nō ſunt credenda: niſi certis indiciis demonſtrēt̉. Unde canon Samiaſi de iudice intellr̄ cū dic̄ ꝙ reus ē ille ꝗ aure cito crībus prebet: ꝗa fauet falſis te ſtibꝰ. Ad illud ꝟo Hiero. qd̓ dic̄ de incre dulitate illius ꝗ nō ē ſanctꝰ: ꝙ ſit ſanctꝰ. non intellr de credulitate ſimplici: ſꝫ de credulita te que eſt cū aſſertione. vn̄ poſtqͣꝫ dixit. ſi ꝗs hoīem ꝗ nō eſt ſanctꝰ ſanctū eē crediderit ⁊cͣ. ſb̓dit. ꝗ ī xp̄i corpore errat aſſeres ſanctū mē brū eius cū nō ſit. vel nō eſſe ſanctū cū ſit: in equali crīe noxiꝰ fiat. Iſa. n. dic̄. Ue ꝗ dicunt dulce amaꝝ ⁊ amaꝝ dulce. Nō gͦ ꝙ ẜᵐ hier. Credulitatꝭ falſitas cū aſſertione de perſoniſ culpabilis eſt. Secūdū ꝟo aug. credulitas ſim plex ī bonis nō ē culpabilis. in rebꝰ ꝟo que ꝑ tinet ad ſalutē ẜᵐ Aug. falſi credulitas cul pabilis eſt. vn̄ Hiero. Ue ꝗ dicūt amaꝝ dul ce ⁊cͣ. Lulce puto eſſe ſancimoniā. Amaꝝ ꝟo qd̓ ꝯtrariū ē. In rebꝰ ꝟo q̄ n̄ ꝑtinēt ad ſalutē indifferes eſt. Ad ultimū qd̓ obr̄ ꝙ error ꝑ ſe malū ē. dd̓. ꝙ ē malū culpe ⁊ ē malū pene. in his que ad ſalutem ꝑtinet malū culpe eſt. in hiſ gͦ que ad ſalutē nō ꝑtinent malū pene eſt. Und̓ aug. ī ench̓. In falſitatibꝰ ꝗbꝰ ſalua fide que in deū eſt fallimur: ⁊ via derelicta: que ad illū nos ducit erramꝰ: et ſi errores pec cata nō ſint: tn̄ ī malis hꝰ vite deputādi ſūt. Poſt modū queritur vtꝝ hic ꝓhibeat̉ taciturnitas ꝟitatꝭ cū ꝟita reꝗͥrit̉. Ad qd̓ ſic. Augꝰ. ad Caſſulanū. Reus eſt ꝗ ꝟitatē occultat: ⁊ ꝗ mēdaciū dic̄. ꝗa ille ꝓdeſſe nō vult. ⁊ iſte obeſſe deſiderat. Sed mēdaciū dic̄ reus peccat ꝯtra illd̓ p̄ceptū g ⁊ ꝗ ꝟitatē tacet. ꝗa idem eſt reatꝰ. ꝗa ꝯtra obſeruātiā debite ꝟitatꝭ ꝓximo. Itē Ioh̓eſ Criſo. Nō ſolū ille ꝓditor ē ꝟitatꝭ: ꝗ trāſgre diēs ꝟitatē palam mēdaciū loꝗt̉: ſꝫ etiam ille ꝗ nō libere ꝓnūciat ꝟitatem: quam libere ꝓ nūciare oꝑꝫ: aut ꝗ nō libere ꝟitatē defendit: quā libere defende̓ ꝯuenit. Cōtͣ. Aug. ī li. ꝯtra mēdaciū. Nō ē hͦ occultare ꝟitate qd̓ ꝓ ferre mēdaciū. Quāuis enim oīs ꝗ mentitur velit celare quod veꝝ ē: nō tn̄ oīs ꝗ vult ce lare qd̓ veꝝ eſt mētit̉. Plerūqꝫ.n. vera n̄ mē tiendo occultamꝰ ſꝫ tacendo. neqꝫ enim men titꝰ eſt dn̄s dicēdo. Multa habeo vobis dice̓ ſꝫ nō poteſtis portare modo. ꝟa tacuit: n̄ falſa locutꝰ eſt. So. dd̓. ꝙ quāuis iſta negatiua includat̉ affirmatiuo: qua p̄cipit̉ obſeruātia ꝟitatꝭ ad ꝓximū: nō tn̄ ſil̓is ē rō ī affirmatiōe ⁊ negatōe. Nā negatio qua ꝓhibet̉ deceptio falſitatꝭ obligat ſemꝑ ⁊ ad ſemper. affirmatō ꝟo obligat ſemꝑ ẜꝫ nō ad ſemꝑ: ſꝫ ꝓ tempore ⁊ cauſa. Cauſa gͦ fac̄ taciturnitate ꝟitatꝭ eſſe culpabileꝫ ẜm Aug. ad Caſſulanū. Quiſquis metu cuiuſqꝫ poteſtatꝭ ꝟitatē occultat: iram dei ſuꝑ ſe ꝓuocat. quia.ſ. magis timet hoīem ꝙͣ deū. Itē cā ⁊ opportunitas fac̄ taciturni tatē eſſe licitā. Un̄ augꝰ. de medacio. Licet p̄ dicatori reꝝ eternaꝝ: narratori reꝝ tꝑaliuꝫ ad edificatōem ꝑtinētiū occultare ī tꝑe ꝗc ꝗd occultandū vr̄. mētiri aūt nūꝙͣ licet. Queritur poſteꝝ pic phi vtrum beat̉ mēdaciū. Ad qd̓ ſic. deutꝭ. 5. Crime men dacii ꝓhibet: cū dr̄. nō falſuꝫ teſtimoniū di ces. Itē augꝰ. ī li. de mēdacio. Ꝙ ī decalo go dictū ē. nō falſuꝫ teſtimoniū dicēs. ꝯplecti tur omne mēdaciū. Itē aug. ī eodē arguit ſic. Qd̓ ē ꝯtͣ ꝟitatē iuſtū eſſe nō pōt. Eſt aūt ꝯtͣ ꝟitatē oē mendaciū. Nullū igit̉ iuſtū pōt eē mēdaciū. gͦ ē ẜᵐ ſe malū. gͦ ꝓhibitū nō niſi hoc p̄cepto. Item augꝰ. ī pͦ li. de doctrina xp̄iana. Omnis ꝗ mētit̉ inique fac̄. et ſi cuiꝙͣ vr̄ aliqn̄ vtile eē mēdaciū: pōt videri aliqn̄ utilē eſſe iniꝗtatē. Nemo.n. mētiēs ī eo ꝙ mē tiens ſeruat fidē. nam hoc vtīqꝫ vult vt cui mentit̉ fidem ſibi adhibeat: quāa tn̄ mētiēdo ei nō ſeruat. Oīs autē fidei violator iniquuſ eſt. Item augꝰ. ī ench̓. Uerba ꝓpterea inſti tuta ſunt: vt ꝗſqꝫ ī alteriꝰ noticiā ſua ꝟba ꝓ ferat ꝟbis. gͦ vti ad fallaciā: nō ad que inſti tuta pctm̄ eſt. ſed nō niſi ꝯtra aliqd̓ p̄ceptuꝫ. ⁊ nō niſi ꝯtra iſtd̓. Itē ī pͥs. Perdeſ omneſ ꝗ loquūt̉ mēdaciū. Et ſap̄. pͦ. Os qd̓ mētitur occidit animā. gͦ malū ⁊ inde vt pͥus. Itē Aug. de mēdacio. Quis dixerit eē integrum aīum mētientꝭ. etenī ip̄a libido recte diffinit̉ appetitꝰ aī quo eternis bonis tꝑalia p̄ponūt̉ Nemo itaqꝫ pōt ꝯuince̓ aln̄ eſſe mentiendū uiſi ꝗ poterit oſtēde̓ eternū aliqd̓ bonū obti nendū eſſe mēdacio. ſꝫ cū tanto ꝗſqꝫ ab eter nitate diſcēdat: quanto a ꝟitate diſcordat. ꝙ aut mētit̉ a ꝟitate diſcedit: abſurdiſſimū ē dice̓ diſcēdēdo inde poſſe aliquē ad bonū ali qd̓ ꝑuenire. gͦ mētiēdo nō pōt veniri niſi ad malū. gͦ ⁊cͣ. ⁊ inde vt pͥus. Ex his gͦ pꝫ menda ciū eſſe malū. Ex quo relinꝗt̉ ꝙ hic ſit ꝓhibi tum. Contͣ. Aug. in li. de mēdacīo. De ipſo teſtimonio nō abſurde querit̉: apd̓ quē ꝗſqꝫ ſit teſtis. nō.n. apud quoſcūqꝫ loꝗmur teſtes ſumꝰ: ſꝫ apud illos ꝗbꝰ expedit ⁊ debent per nos cognoſce̓ aut crede̓ ꝟitatē: ſicuti ē iudex ne in iudicādo erret. aut qui docet̉ doctrina religiōis ne erret ī fide. Cu gͦ aliꝗs int̓rogat rē que ad ip̄m nō ꝑtinet: aut qd̓ noſce non ex pedit: nō teſtem ſꝫ ꝓditorem reꝗͥrit. Itaqꝫ ſi mētiaris: fortaſſe a falſo teſtimonio alienus eris: ſꝫ a mendacio ꝓfecto nō eris. Ex quo relinꝗt̉ ꝙ ꝯtingit eſſe mendaciū ſine falſo te ſtimonio. gͦ nō ꝓhibet̉ hic medaciū. Item vt hr̄ ab Aug. ꝯtra mendactū. Preſcilianite heretici arguūt ex illo ꝟbo p̄ſ. Qui loꝗt̉ ꝟita tē ī corde ſuo. Si gͦ p̄ciſe dictū ē de illo q̄ ꝯſe ꝗt̉ ſalutē ī corde ſuo retinēdū eſt veꝝ: ⁊ ore ad alioſ loꝗ falſuꝫ: nō erit pctm̄. Itē Leuitꝭ. 19. Nō mētīemini ⁊cͣ. Aug. Oīa que ꝓhibent̉ ꝯmitti ꝯtra ꝓximū ad hoc referūt̉. nō noce bis ꝓximo. Si gͦ ꝯtingit mētiri ml̓totiēs ſine nocumēto ꝓximi: nō vr̄ hic ꝓhibitū eſſe mē daciū niſi qd̓ ē ī ꝓximi nocumētū. Itē eſt mēdaciū ī doctrina religiōis. ⁊ ꝯſtat ꝙ illud ꝯmittit̉ ꝯtra honorē dei. Sꝫ ꝗcꝗd ꝯmittitur ꝯtͣ honore dei ꝓhibet̉ ī pͥma tabula. gͦ mēda ciū huius ꝓhibet̉ ī pͥma tabula: ⁊ non hic. So. ẜᵐ Aug. ſuꝑ illd̓. ꝑdes omneſ ꝗ loquūt̉ mēdaciū. vbi dic̄. Duo ſunt genera mēdacio ruꝫ ī ꝗbꝰ nō ē magna culpa. ſꝫ tn̄ nō ſunt ſine culpa: vt cū iocamur: aut ꝓximo ꝯſulēdo mē timur. illd̓ pͥmū qd̓ ī iocādo ē: nō ē ꝑnicioſū ꝗa non fallit. nouit.n. ille cui dr̄ iocādi cauſa fuiſſe dictū. 2ᵐ ꝟo ꝓdeſt mēdaciū. gͦ intelli ꝓhibitū: qd̓ ē ꝑnicioſuꝫ: hͦ ē ad graue ꝓximi detrimētū. vn̄ ſic̄ ſuꝑ tactū ē: ſignāter dr̄. no ꝯtͣ ꝓximū falſuꝫ teſtimonium dices. et ī hoc ſenſu intelligēde ſunt auctoritates ⁊ ratiōeſ ꝗbꝰ aſtruit̉ mēdaciū eē ꝓhibitu. Cū.n. ſit cl̓p venialis ⁊ culpa mortal̓: culpa venialis n̄ dr̄ eſſe ī ꝓhibitione: ſꝫ ſolū mortalis. inſinuat̉ tn̄ eſſe fugiēda ꝑ ꝓhibitionē mortalis. et hoc ꝗa veniale diſponit ad mortale. Fuit tn̄ opīo quorūdā: ꝙ omnis culpa ſiue mortalis ſeu ue nialis eſſet ꝓhibita. et ſicut ſunt quedā man data que nō implēt̉ ī via. et omiſſio impleti onis illoꝝ nō eſt damnabilis. ſic̄ eſt illud pri ceptū. Diliges dn̄ꝫ deū tuuꝫ ex toto corde ⁊cͣ. vt dic̄ Augꝰ. ita ē ꝓhibitio quorūdā: q̄ ꝙͣuis ſeruari nō poſſit nō erit trāſgreſſio damna bilis. et hoc mō dicūt venialia ꝓhibita ī his que ſunt ẜᵐ ſe mala. et hoc modo dicunt oē mēdaciū ꝓhibitū eſſe ſiue ſit veniale ſeu mo tale. ꝗa eſt ẜm ſe malū. Un̄ dic̄ aug. ſuꝑ illud Leuitꝭ. 19. Nō mētiemini. Nūꝗd exquo ī lege dictū eſt nō mētiemini. ex illo tēpore n̄ licuit in tali caſu vl̓ cauſa mētiri. ſꝫ magis quia in iuſtū erat mēdaciū ideo ꝓhibitu. nō quia ꝓ hibitū ideo iniuſtum. Ad illud gͦ qd̓ pͥmo obr̄: ꝙ videt̉ dice̓ augꝰ. ꝙ omnē mēdaciū nō ſit falſuꝫ teſtimoniū dd̓. ꝙ nō dic̄ hoc aſſerē do ſꝫ querēdo. vn̄ ibidē ſeꝗt̉ ī li. de mēdacio Saluo eo qd̓ nūꝙͣ licꝫ falſuꝫ teſtimoniū dice̓. uerit̉ vtꝝ liceat mentiri. aut ſi falſuꝫ teſti moniū ē omnē mēdaciū. vidēdū ē vtrū reci piat compenſatōeꝫ. Siſtīguēdū gͦ ꝙ teſtimo niū dr̄ large ⁊ ſtricte. Large ꝗcūqꝫ ſermo qui atteſtat̉ de aīo dicētꝭ. vn̄ dic̄ augꝰ. in liº. de mēdacio. Quiſꝗs aliquid denūciat teſtimo niū perhibet animo ſuo. et ẜᵐ hͦ falſum teſti moniū dr̄ de omni mēdacio. Stricte dicit̉ teſtimoniū ſermo nō apud quoſcūqꝫ: ſꝫ apuc illos q̄ debēt ꝑ nos cognoſce aut credere ve ritate. ſic̄ eſt iudex ne in iudicādo erret. aut ſic̄ ille q̄ docet̉ in doctrina ſalutꝭ ne erret in fide: ſic̄ dic̄ aug. in eodē li. Ad illud quod p̄ſcilianite heretici opponūt rn̄det augꝰ. Di cunt p̄ſcilianite ī corde retinēdū eſſe qd̓ ꝟuꝫ eſt. ore autē ad alienos ꝓferre falſum nulluꝫ eſſe pctm̄. ꝗa ſcriptū ē. Qui loquit̉ veritateꝫ in corde ſuo. tanqͣꝫ hoc ſatis ſit ad iuſticiā: ſi loquat̉ ꝗſꝙͣ ī ore mendaciū: qn̄ nō ꝓximus ſꝫ alienꝰ hoc audit. Pretea putat Paulū apl̓m cū dixiſſet. loꝗmini ꝟitate: ſtatīm addidiſſe vnuſꝗſqꝫ cū ꝓximo ſuo. que ſnīa ſāctos mar tires exhonorat. īmo aufert ſancta martiria. Iuſtius.n. ſapiētiuſqꝫ facerēt ẜᵐ iſtos ſi per ſe cutoribꝰ ſuis nō ſe eſſe xp̄ianos faterēt̉: ne eoſ ſua ꝯfeſſione facerēt homicidas. ꝓpterea nō fac̄ ad ꝓpoſitū qd̓ dicūt heretici. qui loquūt̉ veritate in corde: ꝗa ſtatiꝫ ſequit̉. et nō egit dolū in lingua. Qui.n. mētit̉ dolū fac̄ ī līgua ꝗa aliud loquit̉ ⁊ aliud intendit. Ad alid̓ ꝟo qd̓ obr̄ poſtea de v̓bo aug. ꝙ nō omne mē dacium eſt in ꝓximi nocumētū. dd̓. ꝙ et ſi no noceat tꝑalr̄: tn̄ in eo ꝙ fallit fit ꝯtra ꝓximū ꝗa nullꝰ vult falli. et ideo fit alij quod nolle mus nobiſ fieri: mētiendo. Mēdaciū.n. ē fal ſa ſignificatio vocis cum intentione fallēdi vt dic̄ aug. in li. de mendacio. Ad vltimū dd̓. ꝙ mendaciū ī doctrina religionis dupli cem ponit p̄uaricatōem. ꝯtra deū: ⁊ ꝯtra ꝓ ximū. Contͣ deū. ꝗa eſt ꝯtra honorificētiā ſue religionis. Cont̄ ꝓximū. ꝗa fallit eū īquātū mēdaciū eſt. quia ſicut dic̄ aug. ī ench̓. Uſqꝫ adeo rōnalis creatura refugit falſitatem ⁊ quantū poteſt deuitat errore: vt falli nolint etiā ꝗcūqꝫ amant fallere. Ultimo queritur ad maiorē euidētiā vtrū mēdaciū ī omni caſu ſit ꝓhibitū. quāuis videat̉ relinꝗ. Ex p̄dictis enim ẜᵐ ꝙ large ꝓhibitio ſe extendit: n̄ ſolū ad mortale ſꝫ etiā ad veniale. Ad qd̓ ſic. Aug in li. ꝯtra mendaciū. Mēdacioꝝ genera ml̓ta ſunt: que quidem vl̓r odiſſe debemꝰ. nullū .n. medaciū ē quod nō ſit ꝯtrariū veritati. vbi p̄cipit̉ obſeruātia ꝟitatis ꝓhibet̉ menda cium quod eſt ꝯtrariū ꝟitati. gͦ iſto p̄cepto ꝓ hibet̉ vl̓r mēdaciū. Itē aug. in eodē. Sicut lux ⁊ tenebre. pietas ⁊ impietas. iniuſticia ⁊ iniꝗtas. ita inter ſe ſunt ꝟitas ⁊ mendaciuꝫ ꝯtraria. vn̄ quātū amamꝰ iſtā tm̄ illd̓ odiſſe debemꝰ. inde arguit̉ vt pͥus. Itē augꝰ. ī li. de mēdacio. Cum doctrina ſalutis ꝑtim cre dēdis partim intelligēdis rebꝰ ꝯſtet: nec ad ea q̄ intelligēda ſunt ꝑuenire poſſit: niſi pͥus credēda credant̉. quo credēdū eſt ei ꝗ putat aliqn̄ eſſe mētiēdū: ne forte tūc mētiat̉ cū p̄ cipit vt credamꝰ. Ex quo relinꝗt̉ ꝙ in nullo caſu eſt mētiēdū. Itē arguit augꝰ. ī li. cōtͣ mendaciū. ꝙ ꝓ nulla vtilitate ē mētiēdū. vn̄ dic̄. Quo erit vllū ex ꝟitate mēdaciuꝫ Ioh̓e apl̓o reclamāte. Oē indaciuꝫ nō eſt ex ꝟitate Nō eſt gͦ veꝝ aliqn̄ eſſe m̄tienduꝫ. ⁊ qd̓ nō ē ueꝝ nemini eſt ſuadēduꝫ. Itē ī li. ꝯtͣ m̄da ciuꝫ. Quiſꝗs dr̄ ꝓ periclitantꝭ hoīs ſalutē cor porali uel ſpūali eſſe mentienduꝫ: ut ſi quiſꝙͣ baptizandꝰ in ptāte eſt impioꝝ ꝯſtitutus ad que perueniri nō poſſit ut baptizet̉ niſi dece ptis m̄dacio cuſtodibꝰ: mōſtrat̉ a ꝟitate exor bitare. Et poſt ſb̓iungit. Quō iubet ꝟitas ut homo baptizet̉ eſſe metienduꝫ: ſi nō iubet ca ſtitas ut homo bapti et̄ eſſe mechand̓. Si gͦ n̄ docet ꝟitas facere ꝓpter hoīeꝫ baptizand̓ qd̓ eſt ꝯtrariuꝫ caſtitati: nō docebit ꝓpter hoīeꝫ baptizād̓ face̓ qd̓ ē ꝯtͣriuꝫ ꝟitati. Itē aug. in eodē. Nō ē ſb̓ueniend̓ hoī ꝑ ſtupꝝ: quod ē ꝯtrariuꝫ caſtitati. nec erit ſb̓ueniend̓ hoī per m̄daciuꝫ quod eſt ꝯtrariū ꝟitati. Itē aug. in eodē li. de mendacio. Odiſti dn̄e oēs qu operant̉ iniꝗtate. ꝑdes oēs ꝗ loquunt̉ men daciuꝫ. tanto peius eſt mēdaciuꝫ iniquitate. quāto grauiꝰ poſituꝫ eſt. perdes qͣꝫ odiſti. Itē pͦ. ſap̄. Os qd̓ intit̉ occidit aīaꝫ. quō gͦ non ꝑuerſiſſime dr̄ ut alter corporalr̄ uiuat: debe alteꝝ ſp̄ualr̄ mori. Itē aug. ī eodē li. Dilectio ꝓximi ex ſua cuiuſqꝫ dilectōe termi nuꝫ accipit. Diliges inꝗt ꝓximuꝫ tuuꝫ ſicut te ipm̄. quō gͦ euꝫ diligit ſic̄ ſe ip̄m: cui ut pre ſtet uita tꝑalē ipſe amittit eternā. Nō eſt.n. hoc diligere ſicut ſe ipm̄: ſꝫ pluſꝙͣ ſe ipm̄: qd̓ ſane doctrine regulā excedit. Cuꝫ igit̉ intien do uita eterna amittat̉: nunqͣꝫ ꝓ tꝑali alicuiꝰ uita eſt m̄tiend̓. Itē augꝰ. ī eodē. Quid ſi furto noſtro uel adulterio poſſet aliquis de morte liberari. Iō mechandū ē aut furāduꝫ. cur animā ſuā ꝗſqꝫ corrūpet vt alter vīuat ī corpore. Itē augꝰ. in eodē. Uidet̉ ita queri vtrū ꝓ alteriꝰ ſalute aliꝗs mētiri debeat: ac ſi quere̓t̉ utꝝ ꝓ alteriꝰ ſalute ꝗs iniquus eſſe debeat: ꝙ ſi reſpuit aīe ſalꝰ: ꝗd reſtat ꝙ dubi tare debeamꝰ nunꝙͣ omnino eſſe mētiēdum. Itē aug. in li. ꝯtra mētiētē. Ip̄m mētis im periū cui dꝫ omnis motꝰ inferior mētis obe dire: digno nō carebit opprobrio: quando fit quod fieri nō oꝑꝭ. Si gͦ mentiri non oportet: no excuſabit̉ animꝰ mētiēdo. Itē augꝰ. in li. de mendacio. Aut nō eſt credēdum bonis aut credēdū ē eis quos credimꝰ debere aliqn̄ mentiri. aut nō ē credēdū bonos aliqn̄ men tiri. Hoꝝ triū pͥmū ꝑnicioſum eſt. 2ᵐ ſtultū Reſtat gͦ vt nūꝙͣ mētiant̉ boni. Itē augꝰ. in eodē. Quid ſi ad xp̄ianū homicida ꝯfugi at. et de hac re interroget̉: mentiendū eſt?. di cturꝰ gͦ es falſum teſtimoniū: ⁊ occiſurꝰ aīam tuā ne occidat̉ homicida. Itē quid ſi ipſe iudex iniquus ad ſuppliciū querat īnocentē falſus teſtis an ꝓditor eris. Quāto fortiꝰ di ces. nec ꝓdam nec mentiar. Fecit hoc epūs chagreſten̄ eccl̓ie Firmus noīe. Nam cū hō q̄ reret̉ iuſſu imperatoris. rn̄dit querētibus nec mētiri ſe poſſe: nec hoīem ꝓdere. Ex his igit̉ relinꝗt̉ vl̓r omnibꝰ: ⁊ omnē ꝓhibitū eē men dactū. Itē aug. ꝑ inductione ꝓbat in li. de mendacio omnē mēdaciū eſſe illicitū: diſtin ſtīguēs octo gn̓a idacioꝝ. pͥmū qd̓ fit ī do ctrina religiōis ſiue fidei vt hereſis ⁊ infide litatꝭ. 2ᵐ qd̓ obeſt alicui ⁊ nulli ꝓdeſt: vt mēdaciū falſi teſtis ī cā crīali. 3ᵐ qd̓ alicui obeſt vt ꝓſit alij: vt mēdaciū falſitatꝭ ī cauſa pecuniaria. 4ᵐ qd̓ fit ſolū mentiēdi libidi ne. qd̓ vt dic̄: miꝝ mēdaciū ē. ꝗa.ſ. miꝝ eſt ꝙ aliꝗs metit̉ ſine aliqua intētione vlteriori. 5ᵐ ē qd̓ fit placēdi cupiditate: vt mendaciuꝫ adulatiōis. 6ᵐ ē qd̓ nulli obeſt ⁊ ꝓdeſt pe cunie alicꝰ ꝯſeruande. uelut ſi ꝗſpiā pecuniā alicuiꝰ tollēdā ſciēs vbi ſcit neſcire ſe mētia tur. 7ᵐ qd̓ nulli obeſt ⁊ ꝓdeſt vite alicuiꝰ ꝯſeruāde. vt ſi ꝗs volēs hoīeꝫ ad mortē que ſitū ꝓdere mētiat̉. 8ᵐ ē qd̓ nulli obeſt ⁊ ꝓ deſt caſtitatī alicuiꝰ ꝯſeruāde. vt ſi ꝗs q̄ſitaꝫ ad ſtuprādū ꝟginē ſciens ſe neſcire dicat. On̄dit gͦ augꝰ nullo gn̓e mēdacūi eſſe menti endū. pͥmo.n. gn̄e mētiendū nō ē. ꝗa mentiri ī doctrina pietatꝭ magnū ſcelꝰ ē. nec 2º. quia nulli faciēda ē iniuria. nec 3º. ꝗa nulli cū alte riꝰ iniuria ē ꝯſulendū. nec 4º ꝓpter mētiēdi libidinē: que ꝑ ſe ipſā uitioſa ē. nec 5º ꝗa nec ipſa ꝟitas cā placendi hoībꝰ enūcianda eſt quanto minꝰ indaciū. Item nec 6º ꝗa ⁊ regͥ teſtimoniū ꝟitas ꝓ cuiuſlibꝫ rei tꝑalis ꝯmo do nō dꝫ corrūpi. nec 7º ꝗ nulliꝰ ſalꝰ tꝑalis fidei p̄ponenda eſt. nec 8 ꝗa ī bonis caſtitas aī pudicicie corporis p̄fert̉. Ex ꝟbis igit̉ aug vr̄ relinꝗ vl̓r ī oī caſu mēdaciū eſſe ꝓhibitū Contra. Ambro. Nō ſolū ī verbis: ſꝫ etiam in oꝑibꝰ ſil̓atis mēdaciū ē. Nā xp̄ianū ſe eſſe dice̓ ⁊ oꝑa xp̄iani nō facere medaciū ē. Si gͦ mendaciū ī operibꝰ ſimulatꝭ pōt fieri licite. gͦ ⁊ ī ꝟbis. Ꝙ ī oꝑibꝰ ſimulatꝭ poteſt fieri licite pꝫ ꝑ Hiero. ꝗ dic̄. Simulatio bona ē: ⁊ in tꝑe aſſumēda. et hoc ꝓbat exemplo Ien: ꝗ ſimu lauit ſe velle colere baal: ut ſacerdotes inter ficet. 4. ℟. i0. Item exemplo Dauid ꝗ ſimula uit ſe furioſuꝫ cora achis..i. ℟. 21. Et Ioſue: q ſimulauit fugam vt faciliꝰ ꝯp̄hēde̓t hītato res hay. Ioſue. 7. Et dn̄s finxit ſe longius ire Luce vltimo. Ex quo relinꝗt̉ licitū ē eē men daciū ī oꝑibꝰ ſiml̓atꝭ. gͦ ſilr̄ ī ꝟbis falſis pote rit eſſe licitū. Itē diſputātes multotiēs ꝓ ponūt qd̓ ſciūt eſſe falſum. et ita mentiunt̉. tn̄ nō peccāt: ꝗa bono fine faciūt.ſ. ꝓpter īue ſtigatōem ꝟitatꝭ. gͦ ſilr̄ medaciū qd̓ fit ꝓpter ſeruādā caſtitate vel vitā hoīs: cū fiat bono fine: nō erit pctm̄. Itē ī ſcripturis ꝓponū tur locutōes que ẜᵐ ſnīam lr̄e ī mente cuiꝰ/ libꝫ falſa ſunt ⁊ īcōpoſſibilia. vt illud iudid. .9. Ꝙ venerūt ligna ad ranū: ⁊ dixerūt. īꝑa nobis. et ī cantꝭ. Caput tuū auꝝ optimū dicit ſponſa. ⁊ in ꝑabol̓ dn̄s ī pl̓ibꝰ locꝭ euangelii. gͦ ī talibꝰ caſibꝰ licitū ē medaciū. Item idē probat̉ exemplis. pͥmo exemplo Abrae. gn̄. 22 ꝗ ꝓcedēs ut filiū īmolaret dixit pueris. Ex pectate hic cū aſino. ego autem ⁊ puer poſtqͣꝫ adorauerimꝰ re uertemur ad uos. ett n̄ habe bat ī mente ut filiuꝫ īmolaret. ẜᵐ hoc gͦ men titꝰ eſt. Item gn̄. 20. idē abraā dixit de Sar ra uxore ſua. Soror mea ē. et ſilr̄ Iſaac gn̄. 26 de vxore ſua. gͦ mentiti ſunt. et iſti tn̄ patri arche ī oībꝰ ꝯmēdāt̉. gͦ mēdaciū illoꝝ fuit li citū. Itē ad idem obr̄ exēplo iacob: ꝗ men titus eſt ſe eſſe Eſau gn̄. 27. nec tn̄ rep̄hēdit ſꝫ ꝯmēdat̉. et mentitꝰ ē ꝗa dixit ſe eſſe Eſau: cū nō eēt. Si ꝟo dice̓t̉ ꝙ loquebat̉ allegorice Ego ſum eſau.i. ille cui debet̉ ius pͥmogeni ture. In ꝯtrariū eſt ꝗa ītendebat patri ꝑſua dere ꝙ eſſet Eſau perſonalr̄. unde pelliculas edoꝝ circūdedit manibus. gͦ cum ītenderet patriⁱ ꝑ̄ſuadere eſſe Eſau perſonalr̄: ⁊ uſus ſit his uerbis. ego ſum eſau. uidetur ꝙ plane mentitꝰ ſit. Item ad idem fac̄ illd̓ Ioſeph q dixit frībꝰ gn̄. 42. cognoſcēs eos explorato res eſtis. Et. 44 cū poſuiſſet ſciphū ī ſacco Benyamī dixit diſpenſatori. Dicito eis. ſci phum quē furati eſtis: ip̄e ē in quo bibit dn̄s meus. Item ad idem arguit̉ de exēplo ob ſtetricū que mentite ſunt Pharaoni: vt ſal uarēt ꝑuulos hebreoꝝ. et ſeꝗt̉ ibi ꝙ bn̄ fecit dn̄s obſtetricibꝰ. Fuerūt gͦ remunerate ꝓpter pium mēdaciū. gͦ illaꝝ mēdaciū fuit licitum Si dicat̉ ſic̄ dic̄ beatꝰ Eregoꝰ. ſuꝑ illū locū ꝙ culpa mēdacii merces que eis in eterna uita debuit retribui ī terrenā recompēſatiōeꝫ eſt declinata. Ex quo accipit̉ ꝙ cum retributio eterna ſit eis negata ꝓpter mendaciū: ꝙ men tiendo damnabilr̄ peccauerūt. Contͣ. Hie roꝰ. ſuꝑ Iſa. ꝟſus finem dic̄. Ꝙdn̄s p̄parauit obſtetricibꝰ domos eternas. Iteꝫ ad idem arguit̉ exēplo Iudith: que vt dr̄. c. xi. multa falſa dixit: ī ꝗbꝰ mētita fuiſſe videt̉. Ad hoc volūt ꝗdam dice̓ ꝙ ē mendaciū veniale ⁊ mortale. Et veniale dicūt mēdaciū iocoſū ⁊ officioſuꝫ. Mortale ꝟo dicunt general̓r ꝑni cioſum. Dicūt gͦ pernicioſuꝫ mēdaciū ſimplr̄ prohibitū. Iocoſuꝫ ꝟo ⁊ officioſuꝫ ꝓhibitum quodā mō ⁊ ꝗbuſdā. vꝫ viris ꝑfectis. imꝑfe ctis ꝟo dicūt eſſe ꝑmiſſum ⁊ hͦ ꝓbāt auctori tate aug. ſuꝑ illd̓ p̄ſ. Perdes omnes ꝗ loquū tur mendaciū. vbi dic̄. Nullꝰ arbitret̉ ꝑfectū ⁊ ſpūalē hoīem ꝓ iſta tꝑali vita mentiri. Sꝫ qm̄ aliud ē mētiri. al̓iud eſt falſuꝫ dice̓. aliud veꝝ tace̓. Si ꝗs forte velit hoīem ad morteꝫ prodere: vir ꝑfectꝰ paratꝰ eē dꝫ ꝟuꝫ occultare non falſum dicere: vt neqꝫ ꝓdat neqꝫ mētiat̉ neqꝫ occidat aīam ſuā ꝓ corpore alteriꝰ. Se cūdū hͦ gͦ viro ꝑfecto damnabile eſt indaciū officioſuꝫ. gͦ ⁊ iocoſū. Itē imꝑfecto tale mē daciū ꝑmiſſaꝫ dicūt ſic̄ veniale. ſic̄ dic̄ augꝰ ibidē. Duo ſunt genera mēdacioꝝ. ī ꝗbꝰ no eſt magna culpa: nō tn̄ ſine culpa: cū aut ioca mus: aut ꝓximo ꝯſulēdo mētimur. Si hͦ di cat̉. Cont̄. Si mēdaciū iocoſuꝫ damnabile eſt viro ꝑfecto ⁊ non imꝑfecto. gͦ peioris ē ꝯditi onīs vir perfectꝰ qͣꝫ imperfectus. Itē ſi mē daciū damnabile eſt ꝑfecto mēdaciū dico io coſum: hoc nō eſt niſi ꝗa ꝑfectꝰ. gͦ ꝑfectio eſt circūſtātia in infinitū aggrauās. qd̓ oſtēdit̉ eſſe falſum. Eſto.n. ꝙ fornicēt̉ duo ꝑfectus ⁊ imꝑfectꝰ. nō in infinitū peccat magis ꝑfectꝰ imperfecto. ꝗa nō ī inſinitū maiorē pena me ret̉. Nulla gͦ videt̉ p̄dicta diſtinctio. Pre terea dd̓. ꝙ cū ꝯtingat mētiri ex libidine ue niali ⁊ ex libidine mortali. Libido mortal̓ ab aug. recte diffinit̉ ī li. ꝯtra m̄daciū. appetitꝰ aī quo eternis bonis quelꝫ temporalia p̄po nunt̉. Libido ꝟo venialis ē appetitꝰ inordi natꝰ ſenſualitatꝭ uel rōnis: quonimis diligit̉ tꝑale aliquod. tn̄ ſb̓ deo. Cū gͦ ſit mēdacium ꝑnicioſuꝫ qd̓ obeſt. officioſuꝫ qd̓ ꝓdeſt. iocoſū qd̓ delectat. ꝑnicioſuꝫ in̄dactū ſemꝑ eſt ex li bidine mortali. Officioſuꝫ ꝟo ⁊ iocoſum pn̄t eſſe ex libidine mortali ⁊ veniali. Ex libidīe mortali officioſuꝫ indaciū ē. ut cū aliꝗs ꝓpter ſeruandā vitā alicuiꝰ mētit̉ ex amore pn̄tis vite illiꝰ ſupͣ deum. Iocoſuꝫ vero ex libidine mortali eſt. cū ex amore delectatōis ioci quā diligit aliꝗs ſuꝑ deū. Ex libidine ꝟo veniale ē officioſuꝫ mēdaciū. qd̓ fit ex amore vite ſb̓ deo. Silr̄ iocoſū qd̓ ex amore delectatiōis ſb̓ deo. Secūdū hoc gͦ dicēdū ꝙ vl̓r ꝓhibitū eſt iſto p̄cepto m̄daciū ex libidine mortali ſiue ꝑ nicioſuꝫ. ſiue iocoſuꝫ. ſiue officioſuꝫ. Ex libidīe ꝟo ueniali officioſuꝫ ⁊ iocoſuꝫ no. ſic̄ nec ī ali is ꝓhibet̉ culpa uenialis. Et hoc modo ītelli gede ſunt rōnes aug. et illud quod dic̄ ꝙ in nullo caſu mentiēdū eſt. ītellr̄ ꝙ mēdactū ẜª ſe malū ē ⁊ mortale ⁊ ſeꝑat a ueritate dīna. ueniale ꝟo diſponit̉ ad ſeparationē. et iō ul̓r uitandū eſt illud ſic̄ dānabile. iſtud ſic̄ diſpo nēs ad reatū dānatōis. Ad illd̓ ꝟo qd̓ obi cit de uiro ꝑfecto ꝙ nō dꝫ intiri: ne duꝫ uitaꝫ alterius ſeruat: aīaꝫ ſuā perdat. intelligunt ꝗdaꝫ nō de quocūqꝫ perfecto: ſꝫ de ꝑfecto qui vouiſſet ꝙ ī nullo caſu intiret̉. unde tal̓ mo taliter peccat quōcūqꝫ ntiat̉. Sed ꝯtͣ hoc eſt quia idem eſſet de īperfecto ſi uouiſſꝫ. Proptea dd̓ ꝙ nō ītēdit aug. dice̓: ꝙ ꝑfectꝰ ſemꝑ mortalr̄ peccet: ſꝫ ꝙ ſemꝑ debeat uitar̄ m̄daciū: ne ꝓ alicuiꝰ uita ſaluanda ꝯmittat diſcrimini aīaꝫ ſuaꝫ. Nā ꝓpter ueniale citiuſ ueniret ad mortale. Et hoc ē ꝙ dic̄. ne dū ui tā alteriꝰ ſeruat. ſupple ueniali idacio: aīaꝫ ſuā ꝑdat.i. ꝯtīgat aliqn̄ ꝑde̓ ꝓpter mēdaciū mortale. Prere̓a ꝗa neſcit̉ an idaciū ꝓue niat ex radice ueniali ul̓ mortali. iō in dubio ponit dicēs. ne forte ⁊cͣ. nec aſſerit ꝓpter hͦ ꝙ ſemꝑ ꝑdat aīaꝫ ſuā. Ad obiecta ꝟo partꝭ ꝯtrarie dd̓ pͥº ad pͥᵐ. quod obr̄ d̓ ſil̓atōe. No tandū eſt ꝙ quadruplex ē ſil̓atio cautele: qͣliſ fuit ī Ieu. 4. ℟. 9. ut īterficet ſacerdotes ba al. Et ī Ioſue qui ſimulauit fugā. Ioſue. 5. Et ē ſil̓atio doctrine. d̓ qua Lucꝭ. ultimo. Fīxit ſe dn̄s longius ire. ut inſtrue̓t ⁊ mouet diſcipu los ad oꝑa miẜicordie ⁊ hoſpitalitatꝭ. Et eſt ſimulatio ſignificatōis. qualis fuit ſimulatio Iacob. gn̄. 17. qn̄ ſimulauit ſe eſau: in quo ſi gnificauit: ꝙ minor populꝰ p̄ferendꝰ erat ma iori.ſ. gentilis iudaico. Eſt etiā ſimulatio duplicitadꝭ. qualis ē īpocriſis. et hoc dr̄ a btō Ambroſio. Mēdaciū.n. dr̄ triplr̄. Large. ⁊ ſic omne pctm̄ dr̄ indaciū. vn̄ aug. in li. ꝯtͣ men daciū. Nomē mēdacii ꝓ pcti noīe accipit̉. vn̄ eſt illud. omnis homo medax.i. oīs homo pec cans. Et illd̓ ad ro. Si aūt ꝟitas ī meo m̄da cio abūdauit. Itē medaciū dr̄ coīter. ⁊ ſic accipit̉ ꝓ pctō duplicitatꝭ. cū aliud ē ī mente ⁊ aliud doloſe ſimulat̉ ī oꝑe ẜᵐ illud p̄s. Oē daces filii hoīum ī ſtateris vt decipiant. Itē ſumit̉ ꝓprię. ⁊ tūc ſic̄ dic̄ augꝰ. ī li. de mē dacio dr̄ falſa ſignificatio vocis cū intentōe fallēdi. Dicēdū gͦ gn̓alr̄ ꝙ mēdaciū de ſe dic̄ vituꝑabile ⁊ ꝯtriū ꝟitati. et ideo nō poteſt recte fieri: ſiue ſit ī volūtate ſic̄ pͥmo mō: ſiue ī facto ſic̄ 2º mo. ſiue ī dicto ſic̄ 3º mō. Soluē d̓ ꝑ īterp̄tationē cū dic̄ ꝙ mendaciū pōt eſſe licitū ī operibꝰ ſimulatꝭ. nō ē.n. mendaciū ſi mulatio cautele: vel doctrine: vel figure in facto. Sed illa que ē duplicitatꝭ ⁊ fallacie. Sed ſi obice̓t̉ ſic. In oꝑe pōt ſimulari facto qd̓ nō eſt. gͦ ⁊ ſermone pōt ſimulari quod nō eſt. Dicēdū ꝙ nō ſeꝗt̉. et rō eſt quia factum non eſt inſtitutū ad ſignificādū mētis ꝯceptum. ſermo autē ad hoc inſtitutꝰ ē vt ſit nūciꝰ mētꝭ ⁊ interpres. Ad hoc.n. ſermo inſtitutꝰ eſt vt homo ſignificet alij qd̓ apd̓ ſe eſt. Cū gͦ ſigni ficet alij qd̓ apud ſe nō eſt abuſio eſt ſermoīſ Prete̓a ſermo ad hoc inſtitutꝰ ē vt ī audiē te aſtruat̉ ꝟitaꝫ: que apud loquētē inſtituta eſt. Oēdaciū autē quātū ī ſe ē fallit ⁊ deſtru it ꝟitatē. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ diſputātes nō men tiunt̉ ꝗa nō dicūt falſuꝫ ꝯſentiēdo: ſꝫ ſuppo nēdo: vt deducāt ad īconueniēs ſuꝑ quod n̄ poteſt ſtare intellectꝰ: ⁊ cogat̉ reſpondēs re dire ad ꝯſenſuꝫ ꝟitatꝭ ſic̄ apl̓s. ī. cor. 15. Si xp̄s nō reſurrexit inuenimur falſi teſtes ⁊cͣ. Ad 3ᵐ rn̄det aug. ī li. ꝯtra medaciū dicēs. De ꝓ pheticꝭ dictis ⁊ factis putāt heretici hēre qd̓ proferant. ꝗa figuras p̄nūciatiuas putant eē mēdacia: eo ꝙ mendaciis ſunt aliqn̄ ſimilia. Sꝫ cū referūt̉ ad eas res. ꝓpter quas ſigͣndaſ ita facta vel dicta ſunt: reꝑiunt̉ ſigͦnes eē ve races. et per hoc nullo modo eſſe mendacia. Non enim eſt falſa ſignificatio ꝟbi ſi alid̓ ex alio ſigͣt̉. veꝝ ē tn̄ qd̓ ſigͣt̉ ſi recte intellr̄. vn̄ aug. in eodē li. d̓ medacio. Quicꝗd figurate fit aūt dr̄ nō eſt mēdaciū. Omnis.n. ānuciatio ad id qd̓ enūciat referēda eſt. Omne aūt figurate aut factū aūt dictū hoc enūciat: ꝙ ſi gnificat eis ꝗbꝰ ītelligēdū ꝓlatū eſt. Ad aliud qd̓ obr̄ de ꝟbo Abra: qd̓ dic̄ uadēs ad īmolādū filiū. poſtꝙͣ adorauerimus reuerte mur ⁊cͣ. dd̓ yᵐ alꝗnū. ꝙ habebat certā fidem de filio ſuſcitādo. ꝗa ꝓmiſſuꝫ ei fuerat a dn̄o ꝗ mētiri nō pōt: ꝙ ī Iſaac vocaret̉ ei ſemen ī quo bn̄dicerēt̉ omnes gentes. vnde crede ret ip̄m ſurrectuꝝ poſt īmolatiōeꝫ: ꝓpter qꝛ̓ nō eſt mētitꝰ. Uel ſi dicat̉ ẜᵐ Ambro. ī li. de patriarchis. ꝙ ipſe ſolꝰ īmolato filio ꝓpone bat redire. dd̓. ꝙ n̄ determinate diſponebat. ſꝫ ſb̓ ꝯditōe niſi dn̄s alr̄ ordinaſſꝫ. ſb̓intelligē dū gͦ ē. ſi dn̄s voluerit. Ad aliud qd̓ obi ꝙ mētitꝰ ē abraam dicēs Sarrā ſororē ſuam rn̄det aug. in qōnibꝰ ſuꝑ gn̄. ꝙ abraaꝫ cū di xit ſorore ſuaꝫ: ꝟitatē voluit celare. nō men daciū dici. Soror.n. dr̄ quia filia fratris erat Et in hoc on̄dit̉ ꝙ nemo dꝫ temptare dn̄m: dū hꝫ qd̓ rōali ꝯſilio faciat. fec̄ qd̓ potuit. qd̓ nō potuit dn̄o ꝯmiſit. Si autē interrogatu illā vxorē ſuā dicet: duas reſ dn̄o ꝯmittet. ⁊ uitaꝫ ſuā ⁊ vxoris pudiciciā. Ad aliud ꝟo qd̓ obr̄ de Iacob. rn̄det ſilr̄ aug. ī eodē dices Iacob dicēdo ſe eſſe Eſau pͥmogenitū nō eſ nniitꝰ. Nō.n. dixit ſe eē pͥmogenitū naſcēdo ſꝫ ius pͥmogeniture illo vēdēte recte adeun do. ſicut xpūs Ioh̓eꝫ dixit eſſe Helyaꝫ nō per ſonaꝫ ſꝫ imitatione ꝟtutꝭ. Mat. xi. Trāſūptiue gͦ ⁊ nō ꝓprie locutꝰ ē dicēs. Ego ſum eſau. nō ꝑſonalr ſꝫ iure pͥmogeniture. Qd̓ gͦ obic̄ ꝙ in tendebat ꝑſuade̓ ꝙ eſſet eſau ꝑſona r̄. dd̓. ꝙ et ſi intēdebat face̓ aliꝗd quo facto Iſaac cre deret ip̄m eē eſau: occaſionalr̄ intendebat hͦ Nā pͥncipalr̄ intēdebat bn̄dictione ſibi debi tam uendicare. ꝟ̓bum ꝟo ſimplr̄ veꝝ erat. ꝗa allegorice ⁊ tranſumptiue erat enuciatum. Ad illud ſilr̄ qd̓ obr̄ de Ioſeph. rn̄dꝫ aug. ī li. qōnū gn̄. ꝙ verbū Ioſeph ſupra dictū no ſerio ſꝫ ioco dictū eſt vt exitꝰ docuit. Et ideo nō ē habēdū ꝓ medacio. mēdacia.n. a mēda cibꝰ ſerio dicūt̉ nō ioco. Cū aut que nō ſunt tanꝙͣ ioco dicūt̉: nō reputāt̉ mēdacia. Et hͦ intelligēdū ē ẜᵐ ꝙ mēdaciū dicit̉ falſa ſigͣtio vocis cū intentionē fallēdi. An̄ ſi obiciat̉ ꝙ nihilominꝰ vr̄ mētitus fuiſſe adminꝰ iocoſe. dd̓. ꝙ nō ē ꝟuꝫ ſic̄ dic̄ aug. in li. ꝯtra m̄daciū. ubi ait. Non ſolū qd̓ fec̄ ⁊ dixit Iacob ut bn̄ dice̓t̉: ſꝫ neqꝫ illud qd̓ Ioſeph uelut illudēdo dixit fratribꝰ. nec cetera hiꝰ mēdacia iudica da ſunt. ſꝫ locutiones actioneſqꝫ ꝓph̓ice ad ea que ꝟa ſunt intelligēda referēde. Ad illd̓ ꝟo qd̓ obr̄ de obſtētricibꝰ dd̓. ꝙ eaꝝ mēdaciū potuit eē mortale ⁊ veniale. ꝗa ſi radix fuit mortalis.ſ. libido qua diligeret vitā tꝑalem hebreoꝝ ſupͣ deū mortale fuit ⁊ mēdaciū. et ī illo caſu loꝗt̉ Gregoꝰ. Si fuit radix venial̓ q amor vite ſb̓ deo: ſic fuit mēdaciū veniale et ſic loꝗt̉ Hieroꝰ. ſupponens eas ex pietate mētitas fuiſſe. ſb̓ deo tn̄ dilexiſſe vitā infan tiū: et ideo meruiſſe vitā eternā. Adultī mū qd̓ de Iudith obr̄ rn̄ſio ē ī glo. ſuꝑ. xi. Iu dith. vbi dr̄. Apd̓ Holoferne ꝗcꝗd de aduē tu ſuo ⁊ iudeoꝝ futuro iudicio loꝗt̉: nō dic̄ adulatorie m̄tiēdo: ſꝫ futura ꝓph̓ice p̄dicādo Oſt predicta qum ē querē de duobus vltimis mādatis deca logi. nono ⁊ decimo. quibꝰ dr̄ exo. 20. ⁊ deutꝭ .5 Non ꝯcupiſces re ꝓximi tui. nec deſidera bis vxorē eiꝰ. qualr̄ aūt iſta p̄cepta ꝯnumere tur cū p̄cedētibꝰ dictū ē ſuꝑ qōne de diſtin ctiōe decalogi. Nūc aūt querēdū ē an iſta p̄cepta ſint p̄cepta legis nature. 2º vtrum prohibeat̉ hic ꝯcupīa gnͣalis aut ſpālis. vtrū iſtis p̄ceptis ꝓhibeat̉ actꝰ interior qui eſt ī pͥmo motu: aut delectatione ⁊ ꝯſenſu 4º ſuppoſito ꝙ ꝓhibeat̉ hic ꝯcupīa quātū ad ꝯſenſum volūtatꝭ querit̉ vtrū ad idem p̄ ceptum ꝑtineat ꝓhibitio volūtatꝭ ⁊ operis. Quo ſuppoſito querit̉ vlteriꝰ vtrū maior ſit p̄uaricatio in oꝑe qͣꝫ in volūtate. Ultimo querit̉ ſuppoſito ꝙ ꝓhibeat̉ hic actꝰ interior voluntatis: in quo eſt ſuperabundantia euā gelice perfectionis. Ro. 2. Sētes q̄ Ad primū I C naturaliter ea que legis ſunt faciūt on̄dūt opus legis ſcri ptum ī cordibꝰ ſuis. Sꝫ ī corde ſcriptū ē non malū ꝯcupiſce̓ ſic̄ nec malū facere. et quod eſt ſcriptū ī corde ē legis naͣlis. gͦ ex lege naͣli eſt nō ꝯcupiſce̓ ⁊cͣ. Itē ad idē ē quod ibi dicit glo. Opus ſcriptū ī cordibꝰ.i. firmiter infixū roni dū illa opera laudant: que lex iubet. illa damnant que ꝓhibet. Contͣ. Concupīaꝫ ne ſciēbaꝫ niſi lex diceret. nō ꝯcupiſces. 7. ad ro. Sꝫ ea que ſunt legis naturalis ſunt nobis in dita ⁊ nota. gͦ cū ꝯcupīam neſciret apl̓s: niſi lex diceret. nō ꝯcupiſces: videt̉ ꝙ iſtud p̄ce ptu non ſit legis naturalis. Ad hoc dd̓. ꝙ iſta p̄cepta p̄cepta ſūt legis naͣl̓. Ad illud auteꝫ qd̓ obr̄ qd̓ dic̄ apl̓us. ꝯcupīam neſcie dam ⁊cͣ. dd̓. ꝙ neſciebat eſſe pctm̄. vel ſi ſcie bat neſciebat eſſe tam graue quātū ē. vl̓ dd̓. ꝙ loꝗt̉ apl̓us ī ꝑſona diuerſoꝝ hoīum. In ꝗ buſdam enim hoībꝰ lex naturalis in tantum obſcurata fuerat: ꝙ neſciebāt utrum ꝯcupīa eſſet pctm̄. et quātū ad illos dic̄ gl. Neſciebā pctm̄ eſſe. Alii autē erāt ī quibꝰ nō obſcurata erat: ꝗ bn̄ ſciebant eſſe pctm̄: ſꝫ nō tam graue. et quantū ad illos dic̄ glo. Uel tā graue. Deinde queritur picę vtrū hibeat̉ ꝯcupīa general̓. Ad qd̓ ſic. Ro. 7. Con cupīam neſciebam ⁊cͣ. Glo. h̓ elegit apoſtoluſ qd̓ ē generale pctm̄.ſ. ꝯcupīam. vn̄ oīa mala ueniunt. Ex quo relinꝗt̉ ꝙ ꝓhibet̉ h̓ ꝯcupīa generalis. Contͣ. Prohibet̉ hic ꝯcupīa. Sꝫ no abſolute: īmo cū determinatione. ꝗa dr̄. n̄ ꝯcupiſces vxorē: et nō ꝯcupiſces rē ꝓximi tui Sꝫ ꝯcupīa determinata ad uxorē ⁊ rē ꝓximi nō ē generalis. gͦ nō ꝓhibet̉ hic ꝯcupīa gn̓al̓. Itē. 7. ad ro. Niſi lex dice̓t ⁊cͣ. El. Bona eſt lex que dū ꝯcupīaꝫ ꝓhibet omnia mortalīa ꝓ hibet. Si gͦ ẜᵐ hͦ dicat̉ ꝓhiberi ꝯcupīa malo rū oīum: ſiue ꝓhibitio oīum maloꝝ: tūc illud p̄ceptū nō erit particulare: ſꝫ generale ad ꝓ hibitōem omnis mali. Item ſuꝑ illud ps. Incenſa igni ⁊cͣ. dicit glo. ꝙ duplex eſt radix oīum maloꝝ.ſ. timor male humiliās: ⁊ amor male accēdēs. gͦ d̓berēt magis ꝓhiberi ꝙͣ ip̄a ꝯcupīa: que cedit ſolū ī vnam ꝑteꝫ.ſ. ī amorē male inflāmāte. Itē ſi dicat̉ ꝙ ꝓhibet̉ con cupīa ſpālis. Sꝫ cū ſit triplex ꝯcupīa radical̓ ꝯcupīa oculoꝝ ſiue diuitiaꝝ. ꝯcupīa carnis. ⁊ ꝯcupīa honoꝝ: que ꝑtinēt ad ſuꝑbiaꝫ vite gͦ debuit ſpālr̄ ꝓhiberi ꝯcupīa honoris: ſicut ꝯcupīa vxoris ⁊ reꝝ ꝓximi. ℟º ẜᵐ formaꝫ p̄cepti ꝓhibet̉ ꝯcupīa ſpālis. ẜᵐ ꝟo uirtuteꝫ p̄cepti ꝓhibet̉ ꝯcupīa generalis. cuius ſignū eſt: qm̄ geīat̉ ꝟbum ꝯcupiſcēdi. ꝓpterea ī ill̓ duabꝰ ꝯcupiſcētiis intellr̄ gn̓alr̄ oīs ꝯcupīa Nam omne ꝯcupitū exͣ eſt. et hoc dupl̓r. aut enim eſt coīcans nobiſcū: aut non ꝯmunicāſ Si ꝯmunicās: ītellr̄ ꝑ uxorem ẜᵐ modū deca logi ꝑ ſynodochē a parte totum. Si n̄ coīcās intellr̄ ꝑ rem ꝓximi. vn̄ ꝑ hoc ſoluit̉ ultimū Nam cū ꝓhibet̉ ꝯcupīa reꝝ ꝓximi intellr̄ ꝓ hiberi ꝯcupīa honoris. unde poſtmodum ad explicādū addit̉. nō ſeruū. nō ancillā. ut inſi nuet̉ ꝓhiberi ꝯcupīa dn̄āndi. ꝓpterea ī ꝯcu piſcētia ꝑticulari intellr̄ generalis. ⁊ ideo ex ꝯſequēti ꝓhibet̉. Ad illud ꝟo qd̓ obiē pꝫ iam rn̄ſio. Non enim eſt hic ꝓhibitio general̓ ſicut nec in alijs p̄ceptis. ſꝫ ꝑticularis ꝯcupīe vxoris ⁊ reꝝ ꝓximi. Quare aūt iſtoꝝ pluſꝙͣ alioꝝ determinatū ē ſupͣ. qōn de diſtinctiōe p̄ceptoꝝ decalogi. Ad illud ꝟo qd̓ obiē̄ d̓ timore male humiliāte ⁊ amore male accēdē te dd̓. ꝙ radix pͥncipalis oīum maloꝝ ē ꝯcu piſcētia.i. improba volūtas. ſecūdaria vero timor male humiliās. amor male accēdēs. vt ſic̄ ſunt due partes iuſticie. vna declinare a malo: cuiꝰ pͥnᵐ ē timor. alia face̓ bonū: cꝰ pͥnª eſt amor. ita ſunt duę partes iniuſticie. decli nare a bono cꝰ pͥnᵐ eſt timor male humiliās. et face̓ malū cꝰ pͥnᵐ īmediatū ē amor male ac cēdēs. et utraqꝫ radix reducit̉ ad ꝯcupīaꝫ: ſic̄ ī tractatu de vitiis ⁊ pctīs declaratu ē. Sequitur querere vtꝝ hic ꝓhibeat̉ actꝰ interior ꝯcupīe in pͥmo motu: aut in delectatione: aut ꝯſenſu. Et cuꝫ ī pͥmo motu inueniat̉ pͥmo ꝯcupiſce̓: videbit̉ alicui pͥmꝰ motꝰ ꝯcuple ꝓhiberi. Contra. Primꝰ motꝰ nō ē ī ptāte noſtra. et dic̄ Hier. Anathema ſit ꝗ dic̄ deū aliqd̓ impoſſibile p̄ cepiſſe. Relinꝗt̉ igit̉ ꝙ nō ꝓhibet̉ ꝯcupīa in pͥmo motū. Itē nullꝰ trāſgredit̉ ī eo quod vitare nō pōt: vt dic̄ aug. Cū igit̉ pͥmꝰ motꝰ vl̓r nō poſſit vitari. gͦ in pͥmo motu nō erit trāſgreſſio. vꝫ p̄cepti dīni. ℟. Tri plr̄ pōt accipi ꝯcupīa. vno mō appetitꝰ vegetabilis et talis ꝯcupīa īordinata ē a fomite mouēte hͦ eſt a corruptione originalis culpe. Alio mo ꝯcupīa eſt appetitꝰ ſenſibil̓is. et ꝓut ē inordi nata: eſt a mouēte ſenſualitate cū fomite.3 modo ꝯcupīa ē appetitꝰ rōnal̓. et ſic ē a mo uente li. ar. volantate. dicēdū gͦ ꝙ pͥmo mō ꝯcupīa eſt in ſuggeſtione. 2º in delectatione. 3º in ꝯſenſu. Rn̄dendū igit̉ ꝙ ꝑ ſe ꝯcupīa ꝓ ut eſt ī ꝯſenſu rōnis vel volūtatꝭ ꝓhibet̉. Cō cupia ꝟo que eſt in delectatione ſenſualitatiſ vel ex ſuggeſtione fomitis in actu vegetabil̓ no ꝓhibet̉ ſimplr̄: niſi ẜᵐ quid vt dictum eſt ꝗa nō eſt ꝓhibēdū ne ille ꝯcupīe ſint ī nobis ꝗa hͦ ē nobis impoſſibile: ſꝫ ꝓhibet̉ nobis ne ſequamur eas. ẜᵐ ꝙ dr̄ eccl̓. 18. Hoſt ꝯcupīas tuas nō eas. Ire antē ē ꝯſentire. Duas autē ꝯcupīas ſuggeſtiōis ⁊ delectatōis nō eſt ꝓ hiberi ꝓprie: ſꝫ ex ꝓhibitione oſtēdūt̉ male ⁊ vitande ſic̄ ſupra dictū ē. Poſt modum queri tur vtrū ad idē p̄ceptū ꝑtineat ꝓhibitio uo luntatꝭ ⁊ operis. Ad qd̓ ſic. Ro. i. Repletoſ oī iniꝗtate ⁊ homicidiis ⁊cͣ. Glo. Bn̄ dic̄ homicidiis pluralr̄. ꝗa plura ſunt homicidia. vo lūtatꝭ.ſ. ⁊ oꝑis. gͦ ad plura p̄cepta ꝑtinet phi bitio ⁊ uoluntatis ⁊ operis. Item p̄s. Ap pone iniꝗtatem ſuꝑ iniꝗtateꝫ eoꝝ. Glo. Qui malū opus addit uolūtati: iniꝗtatem addit iniꝗtati. Itē circa mechiaꝫ ⁊ furtū diuer ſe ſunt ꝓhibitōes oꝑis ⁊ uolūtatis. ꝗa ꝓpter opus dic̄. nō mechaberis. nō furtum facies. Propter uolūtatē ꝟo dr̄. nō ꝯcupiſceꝫ uxore ⁊ nō ꝯcupiſces rē ꝓximi. Itē diuerſa ſunt uolūtas ⁊ actio exterior. gͦ diuerſis debent ꝑ hiberi p̄ceptis. Contͣ. actio exterior nō eſt culpabilis niſi a malicia uolūtatꝭ. ꝗa ſic̄ dicit Dam. Actꝰ inuolūtarii nō ſunt culpabiles. et dic̄ augꝰ. ꝙ pctm̄ adeo eſt uolūtariū: ꝙ ſi non ſit uolūtariū nō ē pctm̄. gͦ una eſt trāſgreſſio uolūtatꝭ ⁊ oꝑis. gͦ una erit ꝓhibitio. Item idem eſt finis malꝰ uolūtatꝭ ⁊ oꝑis. ⁊ idē pͥn cipiū mouēs.ſ. libido. gͦ idem malū. Item unꝰ eſt ꝯtemptꝰ dei in uolūtate ⁊ oꝑe. gͦ ideꝫ reatꝰ trāſgreſſiōis. gͦ eadē ꝓhibitio. Iteꝫ ſi dicat̉ idem p̄ceptū erit ſuꝑflua ꝓhibitio: qͣ dr̄. nō ꝯcupiſces uxorē: ⁊ non ꝯcupiſces rem pximi. exquo dictū ē. nō mechaberis. n̄ furtū facies. Itē ſi uoluntas ꝓ facto reputat̉: ut dic̄ auctoritas. ꝗa quāuis tibi ꝑ facto reputat deꝰ ſi nō potes: ⁊ hͦ ī bonis. gͦ ⁊ ī malis uolū tas ꝓ facto reputabit̉. gͦ idem reputabit̉ reatꝰ gͦ eadem erit ꝓhibitio utriuſqꝫ. So. dd̓. y refert cū uolūtatē ſeꝗt̉ opꝰ. et cū nō ſequitur Cū autē opꝰ ſeꝗt̉ duplex eſt ꝯſideratio. Aut .n. uolūtas ⁊ opꝰ referūt̉ ad radice̓. aut ꝯſide rant̉ ī ſe. Contingit gͦ pctm̄ eſſe ī uolūtate n̄ ſequēte oꝑe. Ne gͦ iudei carnales ⁊ rudes ex timarent ſolam culpam eſſe cū opꝰ ꝯtungit̉ uolūtati: ſeꝑatiꝫ ꝓhibēda fuit mala uolūtas Item ſi ꝯſideret̉ uolūtas ī ſe ⁊ opꝰ exteri in ſe alie ſūt circūſtātie boni debite actui ex teriori ꝙ uolūtati. ꝗa diuerſificāt̉ modꝰ. locꝰ tempꝰ. et quedam alie circūſtātie: ꝙͣuis circū ſtantia finis ſit eadem. Si gut dic̄ augꝰ. pec catū eſt actꝰ incidēs ex defectū boni. aliꝰ aūt eſt defectꝰ actꝰ hinc inde. gͦ ẜᵐ hoc alid̓ pctm̄ Gemināda gͦ erit ꝓhibitio uolūtatꝭ ⁊ oꝑis ut illd̓ iudicaret̉. Si aūt attēdat̉ uolūtas ⁊ opꝰ ſequēs in radice.ſ. libidine ⁊ intentione: idē erit. Lex igit̉ dei ẜm rōnē latōis ꝑfecta utꝝqꝫ docuit. Nā ī aliꝗbꝰ ꝓpter unitatē radicꝭ qua unū ſūt uolūtas ⁊ opꝰ: una ſola ꝓhibitione utrūqꝫ interdixit: ut in homicidio ⁊ falſo fe ſtimonio. In aliꝗbꝰ ꝟo differēti p̄cepto ꝓpter defectū ⁊ inordinationē: ⁊ ī utroqꝫ differēte vtrūqꝫ ꝓhibuit ut ī mechia ⁊ furto. Que aūt ſit rō quare iſta plꝰ qͣꝫ alia dictū ē ſupra qōne de diſtinctōe p̄ceptoꝝ decalogi. Rn̄dēdum igit̉ ē. ꝙ pctm̄ volūtatꝭ ⁊ oꝑis vnū ſunt in ra dice ⁊ intētōe. ſꝫ duo pctā ī defectu inordina tōis. et iō cū volūtate ſequat̉ opꝰ: magis du plex pctm̄ dr̄ qͣꝫ duo: vel vnū: nec ſuꝑfluit ꝓ hibitio: ſic̄ oſtēſuꝫ ē. Et ꝙ dr̄. volūtas ꝓ facto reputat̉: hͦ nō intellr̄ niſi de volūtate plena Plena aūt volūtas eſt que quātū ī ipſa ē exi ret ī opus: ſi daret̉ facultas. Prete̓a et ſi repu tat̉ ꝑ facto talis volūtas quātū ad reatu ra dicis: nō tn̄ omnino idē ē quātū ad defectuꝫ inordinatōis: ex hoc ꝙ nō ē cū debitis circū ſtantiis. Deinde querēdū eſſet vtruꝫ eſſet maior reatus voluntatis qͣꝫ oꝑis. ſꝫ illud de terminatū ē in tractatu de vitiis qōn de cō paratione peccatoꝝ. Querit̉ tn̄ ſi hic ꝓhi bet̉ actꝰ cordis cū dr̄. nō ꝯcupiſces. in qͦ ſuꝑ abūdat euāgeliū a lege. Itē ſi hec nō ē ꝟa dr̄ia qua poſuerūt ꝙ lex cōibet manu n̄ aīuꝫ Euangeliū ꝟo aīum. Ad qd̓ intelligēdum ꝙ lex hic ꝓhibet actū cordis. niſi enī eſſet in lege ꝓhibitū: putaret̉ eſſe ꝯceſſum. Concupi ſcētiā enī neſciēba eē pctm̄: niſi lex diceret no ꝯcupiſces. Ro. 7. Suꝑabudat tn̄ euangeliū a lege in generalitate ꝓhibēdi ⁊ exp̄ſſione. In gnalitate ꝗa inordinatio ẜᵐ actū cordis in ꝓ ximū generaliꝰ ꝓhibet̉ in euangelio ꝙͣ hic. 5º enim Mat. ꝓhibet̉ actus cordis inordinatus ⁊ ẜᵐ vim iraſcibilē ⁊ ẜm vim ꝯcupiſcibilem Hic autem tantum ẜᵐ uim concupiſcibilem. vn̄ abūdat euāgeliū ī generalitate ꝓhibēdi. In expreſſione etiam abundat. ꝗa expreſſius prohibet̉ inordinatio cordis in euangelio ꝙͣ in lege. In lege enī nō ꝓhibet̉ niſi inordina tio affecionis cū dr̄. Nō ꝯcupiſces. In euāge lio ꝟo ꝓhibet̉ intentio cogitatōis. Mat. 5. vbi dr̄. Si videris muliere ⁊cͣ. hͦ eſt ſi oculū hēat intentōe cordis ī mulierē cogitādo vt ꝯcu piſces eam: iam mechatꝰ es ⁊cͣ. Et hͦ infra ple nius declarabitur. Uoniam ſecūdū Apl̓um dicētē. Sumꝰ ſapiētibꝰ ⁊ in ſipiētibꝰ debitores. poſt diſputationē p̄cepto rū decalogi: quę ꝑtinēt ad ſtudiū ſapientuꝫ: dicēda eſt breuiter explanatio preceptoꝝ ad inſtructionē ſimplicium. Ad quoꝝ explanati one quedā p̄ambula ſunt dicenda: ut cetera clarius videant̉. Quid p̄ceptū ⁊ que di uiſio p̄cepti gn̓alr̄. Que diuiſio preceptoꝝ legis nature. Que dīſio p̄ceptorum legis ſcriptē. Que dīſio preceptoꝝ legis nature ⁊ ſcripte. Que dīſio p̄ceptoꝝ legis Moſa yce. Qualis ītelligētia ſinguloꝝ p̄ceptorū legis decalogi. Circa primum notandū ꝙ p̄ceptū ē iu ſio vel imperiū faciēdi aliꝗd: vl̓ nō faciendi Faciēdū aūt dr̄ qd̓ ē debitu vt honorare pa trē. Nō faciēdū aūt qd̓ ē debitū non fieri: vt mechari. Iuſſio uel imperiū eſt ſuperioris: ſicut obedire minoris. vn̄ ſic poteſt deſcribi. Iuſſio eſt volūtatis ſuꝑioris expreſſio de fa ciendo vel nō faciēdo ei ꝗ inferior eſt. Pꝫ generalr̄ poſita ratio p̄cepti. Preceptū eſt ⁊ Notandū aūt ꝙ p̄ceptoꝝ aliud eſt affirmati uum: qd̓ eſt de faciendo. vt honorare patreꝫ. Aliud eſt qd̓ ē negatiuū: qd̓ ē de nō faciēdo. ut nō occides. Et dat̉ iſta diuiſio ẜᵐ rōnem cauſe formalis p̄cipiendi. Differunt gͦ effectu preceptuꝫ affirmatiuū: qd̓ reſtricto noīe ſolet dici preceptū. et p̄ceptū negatiuum: qd̓ ꝓhibi tio dr̄. quia affirmatiuū obligat ſemper.i. in omni tꝑe: ſꝫ nō ad ſemꝑ.i. nō ad omne tempꝰ Negatiuū aut obligat ſemꝑ ⁊ ad ſemꝑ. Et hͦ intellige de preceptis decalogi.i. iuris naͣlis. ꝟbi grā honora patrē p̄ceptū ē affirmatiuuꝫ: qd̓ obligat me ſemꝑ: ꝗa ſemꝑ teneor ad ho norandū patrē. ſꝫ tn̄ nō ad ſemꝑ honorandū Nō enim eſt poſſibile nec expediēs: vt ſemꝑ honorē eum: ſꝫ cum tp̄s reꝗͥrit. Negatiuuꝫ p̄ ceptum ſemꝑ obligat: ſic̄ non mechaberis. ꝗa ſemꝑ teneor ⁊ quocūqꝫ tꝑe non mechari. Itē p̄ceptoꝝ alid̓ nature. alid̓ diſcipline alid̓ legis ſcripte. Preceptū nature ē ncc̄itatꝭ Diſcipline debiti. Legis ſcripte honeſtatis: ſicut patebit. Preceptum nodis. dl̓ qd̓ eſt nature dr̄ duobꝰ datū ꝓpt̓ naͣꝫ. ut creſcite ⁊ ml̓tiplicami. gn̄. .9. Uel qd̓ ē ẜᵐ dictamē rōnis faciend̓. ut no facias alij qd̓ tibi nouis fieri. Tho. 3. Item natura dr̄iaꝫ habet an̄ pctm̄: cum erat bene inſtituta. et poſt pctm̄: cum eſt corrupta. Et iteꝝ poſt pctm̄ dicit̉ an̄ꝙͣ eſſet multiplicata: ⁊ poſtꝙͣ eſt multiplicata. Secundum hoc p̄cepta nature recipiunt dīſionē. Nā quēdaꝫ reſpiciunt naͣm bn̄ īſtitutā: ẜᵐ ꝙ omnia eſſe ꝯmunia dicitur eſſe preceptum nature ſiue iuris naturalis a ſanctis. Quedam vero re ſpiciūt naturam bn̄ inſtitutā ⁊ corruptā an̄ ml̓tiplicationē. ut creſcite ⁊ multiplicamini. Quedā naturā ẜᵐ omnē ſtatū.ſ. an̄ corrupti onē ⁊ poſt. An̄ multiplicatiōeꝫ ⁊ poſt. Un̄ nō facias alij ⁊cͣ. Diuidamꝰ gͦ p̄ceptum nature aut eſt datum. aut īnatum. Si eſt datū: aut eſt datum ꝓpter naturam ꝯſeruādā ẜᵐ actū nutritiue. vt gn̄. 2. Fe omni ligno paradiſi co mede. Aut ꝓpter naͣm multiplicādā ẜᵐ actuꝫ gn̓atiue. vt creſcite ⁊ multiplicamini. Gn̄. 2. 7. 9. Si īnatū iuxͣ illud ro. 2. Si gentes naͣlr̄ ca que legis ſunt faciūt: eiuſmodi legem no hēntes ipſi ſibi ſunt lex: ꝗ on̄dūt opꝰ ſcriptū ī cordibꝰ ſuis. Hec ſcriptura īnata ē cuilibet. Preceptū gͦ inſitū ē ꝯſcīe cuiuſlibꝫ ẜᵐ dicta men rōnis de faciendo vel nō faciendo. hoc ꝟo recipit dīſionē. Nā aliud ē ordinatū ī d̓ū ſic̄ dilige̓ creatorē ſuper omnia: ⁊ obedire ei ī omnibꝰ ⁊ ſuꝑ oīa: qd̓ ē īſitū cuiuſlibꝫ ꝯſcīe. Alid̓ eſt manifeſtatiuū ordīs ī ꝓximuꝫ. et hoc duobꝰ modis.ſ. ẜᵐ viā īnocētie. vt illud Tho. 4. Quod ab alio oderis tibi fieri ⁊cͣ. Et ẜᵐ viā bn̄ficētie. vt ē illd̓ Mat. 7. Quecunqꝫ vultis vt faciāt vobis hoīes: vos eadē faci te illis. Hec ē igit̉ dr̄ia p̄cepti nature ſiue le gis naͣlis. Preceptū ꝟo diſcipline gn̄alr̄ ē p̄ceptū datū ad ꝓbatione. vt homo ſciat d̓o ſe debe̓ obediētia: nō tm̄ ī expedientibus vel honeſtis: ſꝫ etiā ī īdifferētibꝰ. et hͦ recipit di uiſionē. Nā aliqd̓ p̄ceptū diſcipline datū eſt ad ꝓbationē obīe. vt illud p̄ceptū negatiuū datū Ade gn̄. 2. De ligno ſcīe boni ⁊ mali nō comedes. Quoddā ad ꝓbationē fidei. ut illd̓ datū abrae. gn̄. 22. Tolle filiū tuū quē diligis Iſaac. et ē p̄ceptū affirmatiuū. differentia Prenotata eſt preceptorū legis naͣlis ⁊ legis ſcripte quātū ad moralia: ꝗa quātū ad alia planū ē ꝙ quidā poſuerūt ī duobꝰ.ſ. ī obligatōne ⁊ fine. In obligatōe ꝗa p̄cepta legis naͣlis non tenemur implē ex caritate. precepta ꝟo legis dīne tenemur im plere ex caritatē. Et hoc dicūt ꝓpter illud.i. ad Thi. i. Finis p̄cepti ē caritas. et implētibꝰ p̄cepta ꝓmittit̉ vita eterna. Ex quo ſequitur ꝙ ī oī p̄cepto legis ſcripte includit̉ modꝰ grē .ſ. ex caritare. In precepto nature includit̉ modus nature.ſ. ut fiant ex naturali pietate nam pōt aliquis face̓ alij qd̓ ſibi vult fieri ex dolo vel ꝓditōe. Un̄ relinquit̉ ꝙ cointelli git̉ ex naͣli pietate ī oī p̄cepto iuris natural̓ Itē motus nature ſemꝑ reflectit̉ ī ſe ipm .ſ. ꝯmodū ꝓpriū. vn̄ he q̄ ex lege naͣli ꝓcedūt oꝑatōes tēdūt ī bonū expediēs ⁊ ꝯſentaneū nature: motꝰ ꝟo grē ſemꝑ eſt idē. Nā p̄cepta legis ſcripte quoꝝ impletio ẜᵐ tenore ſuum manat a grā: quod pꝫ ꝗa finē hn̄t caritatem tendūt ī bonū: qd̓ dr̄ honeſtū ẜᵐ ſe. et iō ſui aſſignata eſt rō illius diuiſionis p̄ceptū na ture. diſcipline. ⁊ legis ſcripte. ꝗa p̄ceptū na ture. ẜᵐ ſe expediēs. diſcipline indifferens. le gis ſcripte honeſtū. In fine etiā differūt ꝗa p̄cepta legis ſcripte data ſunt ad merēd̓ vitam eterna pͦ ⁊ ꝑ ſe. p̄ceptū ꝟo nature ad habilitādū ad ꝟ̓tutes polliticas: vt ꝑ ꝟtutes polliticas diſponat̉ homo ad ꝟtutes theolo gicas: que faciūt dignū vita eterna. Sic.n. ē ꝯuenies ordo: vt homo ꝑ pͥncipia iuris naͣl deſcripti ī ꝯſcīa habilitet̉ ⁊ exerceat̉ ad ꝟtu tes polliticas. Et ſic faciēti hoī qd̓ ī ſe eſt ſic diſpoſito infundat̉ grā: ⁊ ꝟtutes que faciūt gratū deo. ſꝫ illud diſputatiōis ē: ideo poteſt poni dr̄ia certior. Dicamꝰ gͦ ꝙ differūtꝑ explicitū ⁊ implicitū: ſic̄ p̄ceptū legis morale ⁊ euāgelii. nā qd̓ lex naͣlis que eſt inſita ꝯſcīe cuiuſlibet: hēt implicite: lex ſcripta decalegi habet explicite. ꝟbi grā. lex naͣlis dic̄. nō faci as alij ⁊cͣ. lex ſcripta explicat nō occides ⁊cͣ. ẜꝫ ꝙ dicit Auguſtinꝰ. Miſtinctio legis pouuit̉ ſē ſup̄ preceptoꝝ veteris oſtēſum ē: ī moralia. iudicialia. cerimonialia Moralia ſunt vt que ī decalogo. Iudicialia ſunt vt que ī deciſiōe cāꝝ inſtituta ſunt. vt ea de ꝗbꝰ exo. 21. Hec ſūt iudicia que ꝓpones eis. Cerimonialia ī figurā futuroꝝ īſtitueba tur. vt ea omnino que de ꝯpoſitiōe taberna culi: ⁊ de ſacrificiis: ⁊ hiꝰ. Cuiꝰ dīſionis ratio ſic poteſt ſumi. Qd̓ iubet̉ aut iubet̉ ꝓpter ſigͣndū quo ad intellectū: ⁊ ſb̓ hac rōne oīa cerimonialia iubēt̉. Aut iabet̉ ꝓpter oꝑandū quo ad affectū. Et hoc duobꝰ modis. ꝗa aut ē oꝑandū ſimplr̄ ul̓r ⁊ ẜᵐ oē tp̄s. ⁊ ſic morale ſimplr̄ dico: ꝗa nulla determinatiōe addita faciēdū uel nō faciēd̓ ē. ut honora patre. No occides. ul̓r dico quo ad oēs: ꝗa ẜᵐ dictamen ꝯmunis rōnis faciēdū uel nō faciēdū ē. ẜª oē tēpus ꝗa nullū tp̄s ē ī quo nō obligēt̉ ad fa ciēduꝫ ul̓ nō faciēdū: ꝙͣuis nō ꝓ quocūqꝫ tꝑe Aut hͦ ē oꝑā d̓ ẜᵐ ꝗd ⁊ ꝑticulariter. Et ꝙͣtuꝫ ad aliqd̓ tp̄s. et ita iudiciale. ut ꝗ furatꝰ fue rit reddet quadrupluꝫ aut ꝗntupluꝫ. 22. exo. ẜᵐ ꝗd dico ꝗa ī caſu. nam ſi ꝯtīget ꝙ aliquiſ in extrema ncc̄itate fuiſſet furatuſ panē aut ueſtes. ⁊ hͦ ꝯſtaret ꝯctis. nurꝗd cum tali hiꝰ iudicium exequēduꝫ eēt. Cōſtat ꝙ n̄. p̄ceptuꝫ gͦ iudiciale reſpicit cām. Et ideo ẜᵐ ꝗd opē randū vel nō operādū demoſtrat̉ ꝑ p̄ceptū iudiciale. Particulariter dico. ꝗa nō quo ad omnes eſt iſtud iudiciū. īmo ī terra illa vbi fures ſunt latrones: hͦ eſt interfectores hoīuꝫ vt eos ſpoliēt. Iudiciū ē ut ꝗ furat̉ ſuſpēdat̉ Quō ad tp̄s dico. Nam apud eoſdē hoīes.ſ. iudeos de eodē iudiciū variat̉. ut fur in lege puniebat̉ vel quadruplo. exo. 22. vl̓ quītuplo vel ꝗnte partis additione. vt numeri. 5. Po ſtea ꝟo creſcēte malicia hoīum iudiciū aggͣ uatū ē. vt ꝓuer. 6. vbi dr̄. Qui furat̉ dep̄hen ſus reddet ſeptuplū. Diſtīguūt̉ legis p̄ce pta rōne lationis ipſoꝝ p̄ceptoꝝ: ſiue iniucti onis. ꝗa cerimonialia lata ſunt pͥncipalr̄ ī fi guram p̄ceptoꝝ. moralia ⁊ iudicialia in de monſtrationē faciēdoꝝ vel nō faciēdoꝝ. Sꝫ differēter. ꝗa moralia demonſtrāt facienda ẜᵐ ſe ⁊ ẜᵐ omne tempus. Iudicialia faciēda ex cauſa: ⁊ ẜᵐ aliqd̓ tp̄s. Nunc reſt at intende re circa expoſitōem p̄ceptoꝝ decalogi. ⁊ acci piamꝰ ipſa ꝟba ꝓut ſcripta ſunt ī exo. 20. Sciēdū gͦ ꝙ ipſi decalogo p̄ponit̉ quaſi titul̓ꝰ talis. Ego ſum dn̄s deꝰ tuus qui eduxi te de terra egypti d̓ domo ſeruitutꝭ. In quo on̄dūt̉ duo. Quis loquat̉ ī decalogo. et cui loquat̉. Loꝗt̉ deus trinitas. vnꝰ ī eſſentia: trinus in ꝑſonis. et hoc eſt qd̓ dr̄. Ego ſum dn̄s deus tuus. Noīe dn̄i intellr̄ potētia: in qua magn ficat̉ pater. Noīe dei ꝗ īterp̄tat̉ theos grece .i. vidēs intellr̄ ſapīa ī qua magnificat̉ filiꝰ In ꝓnoīe poſſeſſiuo: qd̓ loco determinatiōis addit̉.ſ. tuus inſinuat̉ bonitas ꝑ cuiꝰ partici pationē efficit̉ meꝰ vel tuus: ī qua magnifica tur ſpūs ſcūs. Inſinuat̉ gͦ ꝑ iſta tria vocabu la dn̄s deꝰ tuus pater ⁊ filiꝰ ⁊ ſpūs ſanctus. Unitas ꝟo eſſentie ꝑ hoc ꝙ ſingulariter dr̄. Ego ſum. Ecce pꝫ ꝗs loꝗt̉. Cui loquit̉ inſi nūatur: ꝗa illi populo ꝗ eductꝰ erat de egyp to. vn̄ dixit. Qui eduxi te ⁊cͣ. In quo attēde dum eſt ꝙ p̄cepta decalogi ſunt īnata ꝯſcīe cuiuſlibet rōnaliſ creature. ſunt etiā data ex preſſis vocibꝰ ſic̄ hic dr̄. Sciendū gͦ ꝙ p̄cepta ẜᵐ ꝙ īnata reſpiciūt oēs. ẜᵐ ꝙ data tm̄ illum populū. ꝗa tm̄ illi populo ꝟbis exp̄ſſis dabāt̉ quē dn̄s eduxit de egypto ad lr̄am. Tn̄ ſpūa liter effectꝰ triplex rn̄dēs appropͥatis trini tatiꝫ tangit̉: cū dic̄. eduxi te ⁊cͣ. Educe̓.n. eſt potētie. de terra egypti ſapīe. de domo ſeru tutis bonitatꝭ. Egyptꝰ.n. tenebre interp̄tatur in quo error infidelitatis: domꝰ ſeruitutis: reatꝰ pctī. qui enī fac̄ pctm̄ ſeruus eſt peccati Lic̄ gͦ. ego dn̄s ꝗ te eduxi.ſ. ꝑ potētiā. deuſ ꝗ te eduxi de terra egypti.i. de tenebris erroriſ ⁊ infidelitatꝭ ad intelligētia ꝟitatꝭ. ego tuus ꝗ eduxi de domo ſeruitutꝭ.i. reatu pctī ⁊ pra uoꝝ moꝝ ad libetate gr̄e ⁊ affectōeꝫ bonitatꝭ tituluꝫ de Sequitur pore calogus. Primum mandatum eſt. nō hēbis deos ali enos ⁊cͣ. ⁊ nō facies tibi ſculptile ⁊cͣ. Et ꝯtinꝫ duo. p̄ceptōem ⁊ cū ꝯminatione ꝓmiſſione In p̄ceptione ꝟo ꝯtinēt̉ tres clauſule. Prīa ē nō hēbis deos alienos: ī qua ꝓhibet̉ ad lr̄aꝫ idolatria: qua colit̉ creatura ſpūalis. vnde Orig. in glo. Angelos ꝗbꝰ gentes ꝯmiſit ex celſus deos appellat ſcriptura. deos quaſi a d̓o datos. Un̄. ego dixi dii eſtis. 2ª clanſu la ē. nō facies tibi ſculptile: in qua ꝓhibetur idolatria: qua colebāt imagines alicꝰ rei naͣl et ſpecificat cū addit. neqꝫ eoꝝ q̄ in celo ſūt: vt ſolis ⁊ lune: ⁊ q̄ in terra vt hominis ⁊ bo uis ⁊ ſil̓iū. et q̄ in aꝗs ſb̓ terra.i. piſciū. Sꝫ dubitat aliꝗs ꝓpter hoc ꝙ dr̄ aqͣ ſb̓ terra: cu terra naͣlr̄ vt grauiſſima teneat locū īferio rem mūdi.i. centꝝ. ꝓuer. 25. Celū ſurſū. terra deorſū. et intelligit̉ aqͣs ſb̓ terra dici ꝓpter aqͣſ q̄ recipiūt̉ ī venis terre. vn̄ erūpūt fōtes ⁊ flumina. et rōne illaꝝ aqͣꝝ dr̄ terra ſuper aqͣs. Silr̄ in pͣs. Qui firmauit terrā ſuꝑ aqͣs. Reſpectu aut oceani ꝗ circuit totā terram: ⁊ ſuꝑeminet: vt nª minꝰ grauis non dicit̉. Dubitabit etiā de hoc ꝙ dr̄. nō facies ſculpti le nec oēm ſil̓itudinē. gͦ xp̄iani ꝗ faciūt imagi nes ſunt idolatre. ℟ ꝑ determinatōem ſe quētis textꝰ. nō adorabis: neqꝫ coles. qͣſi nō fa cies ad adorandū vel colēdū. Xp̄iani aūt nō faciūt ad adorādū vel colēdū: ſꝫ ad memorā dū. et omnis ille honor ꝗ exhibet̉ imagini ad prothotipū refert̉: ſic̄ dic̄ Dam. i. ad pͥncipalē formā.i. ad illā rē cꝰ ē repn̄tabil̓. Honor aūt ꝗ exhibet̉ ſanctis vl̓ btē ꝟgini ē honor dulie ⁊ nō latrīe. Dulia.n. ē honor debitꝰ creature inqͣntū eſt aliꝗd diuine bonitatꝭ ꝑticipatīa. Latria autem eſt honor ſoli deo debitus in qͣntū eſt pͥncipiū creans ⁊ ꝯſeruans: ⁊ pͥnꝰ omnis rei. Nota differentiā inter colere ⁊ adorare. nā colere ē actu interiori.ſ. affectu. Adorar̄ ē actu exteriori. vn̄ gl. Pōt ꝗs īuitꝰ adorare adulando regibꝰ vel tormēti metu cū ſciat ꝙ idolū nihil ē. Colere ꝟo eſt his affe ctu ⁊ ſtudio mancipari. Utrūqꝫ gͦ reſecat ut nec affectu coles: nec ſpē adores. Collige gͦ omnē dr̄iaꝫ latrie ex his clauſulis. Idolatria ē exhibitio honoris ſoli deo debiti creature. Aut gͦ exhibet̉ actu interiori: ꝓpter qd̓ dr̄. nō coles. Aut exteriori: ꝓpter quod dr̄. nō adora bis. Itē honor exhibitꝰ ſiu hͦ modo ſiue illo aut eſt exhibitꝰ creature ſpūali. vnde nō ha bebis deos alienos. aut corporali. ⁊ hͦ duplr̄. aut imagine ficta: que nulliꝰ rei ē repn̄tatiua vnde non facies ſculptile. aut imagine ꝟa.i. alicuiꝰ rei repn̄tatīa. vnde dic̄. neqꝫ omnem ſil̓itudinē celeſtiū. terreſtriū. aqͣtiliū. ⁊ noīe celeſtiū aues poſſūt accipi. ꝗa aer celū dicit̉. vnde aues celi. 13. Mat. h̓ ẜᵐ ſuꝑficiē lr̄e ꝓhi bet pͥmū mādatū. Adhuc ampliꝰ video in iſto p̄cepto ẜᵐ rōnē hꝰ p̄cepti allegoricā. pͥma clauſula oſtendit iudeos ⁊ ſarracenos idola tras. 2ª hr̄ticos. 3ª xp̄ianios pctōres. pͥma ē nō hēbis deos alienos. Habēt ſarraceni ⁊ iudei deos. Machomētū ſarraceni. Meſſiā futurū. iudei.i. an̄ xp̄m. Sarraceni machometū fuiſſe ſuū ꝓph̓aꝫ credūt. Iudei ſuū meſſiā maximū fore inſaniēdo ꝯtēdūt. Habēt gͦ deos alienoſ .i. pph̓as. ꝓph̓e. n. dicunt̉ eo ꝙ ad illos ẜmo dei factꝰ ſit. Io. io. illos dixit deos ad quos ſer mo dei factꝰ eſt. Conuincūt̉ gͦ de idolatria: ꝗa deos habēt alienoꝫ.i. ꝓph̓as. 2ª clauſula ē Nō facies ſculptile. Iaciūt hr̄tici ſculptilia: cū fingunt deū eſſe quod nihil eſt. nō enim d̓ deo credūt niſi qd̓ imaginatōe ⁊ et fantaſia ꝯfingunt. Iſa. 40. Cui ſil̓em feciſtis deū: aut quam imagine ponitis ei. nūꝗd ſculptile? 3ª clauſula eſt. Non facies ſil̓itudinē eoꝝ q̄ ī celo ſunt ⁊cͣ. Iac̄ xp̄ianꝰ pctor ſil̓itudinē: qua colit vt deū. Sic̄ enim dic̄ Hiero. Qd̓ ꝗs pl̓ꝰ venerat̉ ⁊ amat: hͦ illi deꝰ eſt. Colit ſuꝑbꝰ ⁊ ambitioſus ſil̓itudine eoꝝ q̄ in celo deſuper. ꝗa ſuꝑ omnia diligit p̄laturā. Dan. xi. Deum maozim in loco ſuo venerabit̉. dr̄ de an̄ xp̄o. qm̄ ambitioſiſſimꝰ maozim habitaculū forti tudinis eoꝝ. Colit cupidꝰ ſil̓itudinē eoꝝ que in terra. Col̓. 3. Auaritia ē idoloꝝ ſeruitꝰ. Co lit̓ carnal̓ ſil̓itudinē eoꝝ que ī aꝗs.i. delitiis Phil. 3. Quoꝝ deꝰ venter eſt: ⁊ gloria in ꝯfu ſionē eoꝝ. Ecce habes pͥmi mandati p̄ceptio nē. Seꝗt̉ cū ꝯminatione ꝓmiſſio. Ego ſuꝫ dn̄s. et pͥmo ꝯminatio cū dr̄. Fortis zelotes. vt ageneret̉ timor trāſgreſſionis. 2º ꝓmiſſio ibi. Iaciēs mīam vt ageneret̉ timor obediti onis. Cōminatio ꝟo ē vindicte iniꝗͥtatꝭ patrū in filios uſqꝫ ad tertiā ⁊ quartā gnationem de quo dubitabit aliꝗs ꝓpter illud verbum Ezech̓. 18. Filius non portabit iniꝗtatē patris ⁊cͣ. Ad qd̓ rn̄det̉ ꝑ ſequētē determinatōeꝫ textꝰ: qͣ dr̄. eoꝝ ꝗ oderūt me ꝑ imitationē pa terne malicie. Tertiā ꝟo ⁊ quartā gn̓atiōem ponit: ꝗa tm̄ ſolent viuere patres. Punit̉ gͦ ī filiis toto tꝑe vite ſue: ad quos exemplū ini ꝗtatis tranſmiſerūt. Promiſſio aūt mīe eſt ī millia.i. ī infinitū diligētibꝰ ⁊ cuſtodiētibus p̄cepta: in quo oſtendit̉ inquantū miſericor dia excedat iuſticiā. Secundum mandatū eſt. Nō aſſumes nomē dei tui ī vanū. Cōſtat ꝙ ſic̄ ſupra oſtēſum ē: hoc p̄ceptū ordinat ad reuerētiā ꝟitatis ſūme. Ideo ꝓhibet̉ hic iura re ſine cauſa: vel peiorare. Uterqꝫ.n.ſ. ꝓ nihi lo iurās ⁊ falſo iurās aſſumit nomē dei ī te ſtimoniū. ſue locutiōis: ſꝫ ī uanum. ꝗa ille ſin cā noīando ſūmā ꝟitatē. iſte noīata ꝯtēnen do. Tamē ꝗa ideꝫ ē iurare qd̓ nomē dei aſſu mere. notādū br̄ ꝙ iurare ē nomē d̓i aſſume̓ in teſtimoniū ſue locutiōis: qd̓ fit duobꝰ o dis.ſ. vel aſſerēdo de pn̄ti: vel de p̄terito: vl̓ promittēdo de futuro. vnde diſtinguit̉ iura mētū aliud aſſertoriū. aliud ꝓmiſſoriū. In ua num gͦ ꝓhibet̉ hic. Iuramentū aūt vanū de terminari poteſt: qd̓ caret aliqua illaꝝ triū ꝯditionū: que ponūt̉ Iere. 4. Iurabitis viui dn̄s ī ꝟitate ⁊ iuſticia ⁊ iudicio. Dic̄ ibi glo. interlinearis. Hos tres comites debet haber̄ iuramētū. Et ſumit̉ ꝟitas ex ꝑte iurantꝭ. iu ſticia ex parte eiꝰ qd̓ iurat̉. iudiciū ex parte circūſtātiaꝝ vtriuſqꝫ. Ueritas eniꝫ debet eē ī ꝯſcīa iurātꝭ: vt credat ita eſſe vt iurat: vt ī iuramēto aſſertorio. vt iuro ꝑ deū me ita ui diſſe. ul̓ ut ꝓponat ita ſace̓ ut iurat. ut ī ꝓmiſ ſorio. ut iuro ꝑ deum me datuꝝ tibi. 10. Iu ſticia debꝫ eē ī eo qd̓ iurat̉. Oportet.n. ꝙ tale nō repugnet iuſticie: hoc eſt ꝙ ſit licitū. Si.n. eſſet ꝯtra legē dei uel p̄ceptū eccl̓ie: iā nō eēt iuſticia ī eo qd̓ iurat̉. In circūſtātiiſ ꝟo a tēdit̉ iudiciū.ſ. diſcretōis: ut diligēt̓ attēda tur ⁊ cauſa ꝓ qua iurat̉ ⁊ modꝰ. Si.n. deſiit cauſa iam deeſt iudiciū diſcretiōis ī circū ſtantiis iuramēti. Determinat̉ gͦ iurare ī ua num iurare uel ſine ꝟitate: uel ſine iuſticia: ul ſine iudicio. qd̓ planiꝰ erit. Et ꝗd ſit ī nanum iurare. ſi ponamꝰ cās ꝓpter quas licet iurare Notandū gͦ ꝙ cā mali iurat̉: ⁊ cā boni. Cā boni multiplr̄. uel ꝟitatꝭ. uel pacꝭ. uel amicicie uel obediētie. Cā ꝟitatꝭ duplr̄ iurat̉. uel ca ꝟitatꝭ ſūme credēde cꝰ cā iurat Paulꝰ cū dic̄ Teſtis ē mihi deꝰ. Et ipſe dn̄s. Am̄ amē dico vobis. vt ꝟitas credēdoꝝ quam predicabat aſtrueret̉ ī cordibꝰ auditoꝝ. Uel iurat̉ cauſa ꝟitatꝭ create: ſic̄ iurāt teſtes ī cauſis ꝑ ꝟitate alicꝰ facti manifeſtanda. Deutꝭ. 19. In ore du oꝝ uel triū ſtabit omne ꝟbū. Rone ꝟo pacꝭ reformāde iurat̉ vt Iacob ⁊ Laban gn̄. z1. Iu rauit gͦ Iacob Laban ꝑ timorē pr̄is ſui Iſaac Cauſa ꝟo amicicie reformāde iurat̉ ut Ie rarite. gn̄. 26. Sit iuramētū inter nos et īne amꝰ fedꝰ. Rōne obīe fit iuramētū triplex vel iuramētū fidelitatꝭ quod faciūt pͥncipes regi: ⁊ rex pͥncipibꝰ ꝯiūgit̉. 2. ℟. 5. Uenerūt ſeniores iſrael ad regē in ebron: et ꝑcuſſit cū eis fedus corā dn̄o. vel fit iuramētū ſb̓iectio nis: ſic̄ abbates epīs: ⁊ ep̄i metropolitanis. et pro ſb̓iectionis recognitōe. Iudic. xi. Dn̄s qui audit ipſe mediator eſt ac teſtis: ꝙ noſtra ꝓ miſſa faciemꝰ. iurauerūt pͥncipes galaad ad ieptē. Uel iuramētū obſeruationis: vt iurāt canonici: cū dat̉ canonia ꝓ ꝯſuetudībꝰ ſeruā dis. exo. 20. Poſtꝙͣ dn̄s ꝑ Moyſem legem ꝓ mulgauit iurauerūt ſe ſeruaturoſ eā. Et iſta tria iuramēta fiūt ꝓpter bonū obīe ſeruādū. Sic igit̉ iurat̉ rōe boni. Rōne mali iurat̉ duplr̄. vel rōne mali vitandi. vel rōne mali expurgādi. Rone mali vitandi ſic̄ qn̄ fit ſa cramētū d̓ calūnia: qd̓ fit ī pͥnªº cāꝝ ne aliqua ꝑſonaꝝ inter quas lis eſt calumnioſe aliam impetat: nec altera calumnioſe ſe defendat. Rone mali expurgādi vt cū iurat̉ ꝓ expur gāda infamia. Deutꝭ. 21. Si inueniat̉ in terra cadauer occiſi hoīs: ⁊ ignoret̉ reus: egrediēt̉ ſeniores ⁊ maiores natu ⁊cͣ. Lauabūt manus ſuas ⁊ dicēt. Manꝰ noſtre nō effuderūt ſan guinē hūc ⁊cͣ. Sic igit̉ manifeſte ſunt cauſe: ꝓpter quas licet iurare ⁊ aſſumere nomē dei in teſtimoniū ſue ꝟitatꝭ. His gͦ dēptis iurare eſt aſſume nomē dei ī vanū: ſil̓r peierare eſt aſſume̓ nomē dei ī vanū: qd̓ tn̄ fit triplr̄. vel iurādo ꝯtra ꝯſcīam. vel iurādo illicitū. vel veniendo ꝯtra iuramētū. Nota illud pre ceptū nō ſolū ītelligi ẜᵐ p̄dictā rōnē lr̄alem: ſꝫ etiā ẜᵐ exceſſionē moralē: cum dr̄. Nō aſſu mes nomē dei tui in vanū. Aſſumit̉.n. nomē dei multiplr̄ in vanū. aſſumit̉ corde. aſſumit̉ ore. aſſumit̉ oꝑe. Corde aſſumit̉ duplr̄. fide Ro. 10. Prope ē ꝟbum ī corde tuo. hoc ē ꝟbu fidei quod p̄dicamꝰ. et ſacramēti baptiſmi ꝑ ceptiōe. quotquot enī baptizati eſtis xp̄m̄ in duiſtis. vn̄ augꝰ. Ut ab vncto vncti ⁊ a Xp̄o dicat̉ xp̄iani. Aſlumit̉ aūt ī vanū fide nomē dn̄i a paganis ⁊ hereticꝭ. Aſſumit̉ ī uanū ſa cramēti ꝑceptōe a falſis xp̄ianis. aſſumit paganꝰ nomē dn̄i fide credēs ꝗa deꝰ. ſꝫ ī ua num. ꝗa dīnitatꝭ naͣm credit ieſſe creature. et ideo ī vanū. Ro. 8. Uanitati ſb̓iecta eſt oīſ creatura. Silr̄ hr̄ticꝰ credit eſſe dei filiū ꝗ d̓i ꝟbū ⁊ nomē eſt. Io. pͦ. ſꝫ credit eum eſſe pura creaturā. et ideo ī vanū. Eccl̓. i. Uanitas va nitatū ⁊ oīa vanitas. Itē aſſumit malus xp̄ianꝰ nomē dei ī ſacramēti baptiſmi ꝑceptꝰ on: ſꝫ ī vanū. ꝗa nec mētē xp̄iani nec uitam gerit. p̄s. Cor eoꝝ uanū ē. Tu aūt fidelis aīa no aſſumes nomē dei ī uanū nec fide nec ſa cramēti ꝑceptionē: quēadmodū dictum eſt. Itē aſſumit̉ nomē dei ī ore quadruplr̄. in iurādo. ī uouēdo. in p̄dicādo. in orādo. et in uanū totidē mōīs. In uanu enī aſſumit̉ ī illa iuratione que ſine cauſa eſt: ſine ipſiꝰ iuram̄ti uiolatione: ſic̄ dictū ē. In uanu etiā ſumit̉ in uoti tranſgreſſione. 33. deutꝭ. Quod ſemel egreſſū ē de labiis tuis obẜuabis ⁊ facies. ſic̄ promiſiſti dn̄o deo tuo. Un̄ hec eſt dr̄ia īter uotū ⁊ ꝓmiſſoriū iuramētū. ꝙ ī uoto aſſumit ꝗs nomē dn̄i ut ſe obliget pͥme ꝟitati. in iu ramēto ꝟo ꝓmiſſorio ut ſe obliget cūicūqꝫ illā.ſ. ꝑ pͥma ꝟitate. Aſſumit̉ etiā nom̄ dn̄i ī uanu ī p̄dicatōe. que fit uana intētōe. Un̄ Mat. 7. Nōne ī noīe tuo ꝓph̓auimꝰ ⁊cͣ. Itē ī uanū aſſumit̉ nomē dei ī indeuotaᵇ or̄onē Un̄ Mat. 15. Populꝰ hic labus me honorat. Cor autē eoꝝ longe ē a me. Itē aſſumitur nomē eiꝰ ī oꝑe. nomē eiꝰ ẜᵐ ꝓclamatōem ſera phin. Sanctꝰ ſ.ſ. Iſaie. 6. Qui gͦ ip̄ꝫ ſanctitatꝭ formā ī exemplo oꝑis accipit: nomē dei acci pit. ſꝫ ī uanū īpocrita: ꝗ illud ſumit ī ſimula tione oꝑis exterioris: nō īpuritate cordis. in uanū utiqꝫ: ꝗa tales ut dr̄ 6. Math̓. recepūt mercedem ſuam. ꝙ diem ſabbati ſan Vemento gīfices. Tertiū p̄ce ptū qd̓ ē inductiuū ad ꝑticipiū bonitatꝭ dei. ī quo precepto ſunt tres clauſule. Prima pre cepit ſcīficatōem cum dr̄. Memēto ꝙ diem ſabbati ſcīfices. 2ª ſex dieꝝ oꝑatōeꝫ. ibi. ſex diebꝰ ⁊cͣ. 3ª īterdic̄ oēꝫ operatōeꝫ ī die ſab bati: cū dr̄. Nō facies ⁊cͣ. Ut aūt haꝝ ꝑticl̓aꝫ expoſitio pateat: q̄rit̉ qͣre huic p̄cepto addit̉ ꝟbū ꝯmemoratōis: ⁊ n̄ alijs p̄ceptꝭ. dd̓. ꝙ ī p̄ cedēti ſcriptura mētio facta fuerat ipſis iu deis de obſeruantia ſabbati. Gn̄. 2. ⁊ Exo. 16. ideo ſpālr̄ dr̄ de iſto. mem̄to ⁊ nō de alijs. Itē querunt an illud p̄ceptum ſit morale: vel cerimoniale. et ponūt̉ rōnes ad vtranqꝫ parte. ⁊ ſoluētes varia opināt̉. Dicamꝰ autē quāuis pleniꝰ ſuꝑ diſputādo dictū ſit. ꝙ ī p̄ce pto iſto ē quoddā ſimplr̄ morale. quoddā ſim pliciter cerīoniale. qd̓dā ꝟo partī morale ꝑtī cerimoniale. Tria.n. ſunt ibi. ſanctificatio tꝑis. aſſignatio. obẜuatio. Sc̄ificatio ꝟo ē ip̄a que ē ad deū uacatio orādo. colēdo. meditā do. Et hoc ē pure morale. Tꝑis aſſignatio.i. ſeptime diei pure cerimonialis. Un̄ Dama. Sabbatū quidē ſeptima dies vocat̉. Signifi cat.n. reqem. hic numerꝰ apud iudeos hono rabilis eſt deo iubente honorari ip̄m̄. et ſeꝗt̉ Nō ſimplr̄ hec iuſſit: ſꝫ ꝓpter quaſdā a ſpūali bus viris intellectas cās miſtice. Obſeruan tia autē ſabbatī partim moralis partim ceri monialis. ꝗa ſi ꝯſideret̉ cā inſtitutionis inue nit̉ ꝙ inſtitutū ſit ad ſigͣndum quietem mētꝭ. ⁊ pacem aīaꝝ. Unde Sama. Grā q̄ ē ad deū vel vt paruiſſimā uite ꝑticulā tribuāt: ⁊ re quieſcant ⁊ ſeruus ⁊ ſb̓iugale. Dama. Sab bati obſeruatio excogitata eſt paruulis ⁊ ſb̓ el̓is mundi ſeruis. Et ſeꝗt̉. Nos non adhuc ſb̓ lege ſꝫ ſb̓ grā: nō adhuc ꝑticulariter ſerui entes deo in timore: ſꝫ omnē tꝑs ei offerre de bemꝰ. Un̄ manifeſtū eſt ꝙ rōne inſtitutionis ſigͣndi cerimonialis eſt obẜuatio ſabbati. rōe inſtitutōis oꝑandi: quod eſt in aliquo genere ꝟtutis moralis. partim gͦ moralis eſt: partim cerimonialis. His itaqꝫ intellectis redea mꝰ ad p̄dictaꝝ clauſulaꝝ expoſitōem. Memē to vt diem ſabbati ſanctifices ⁊cͣ. Prima p̄ce pit ſanctificatōeꝫ ſabbati.i. vacationē ad d̓ū Sanctū.n. ẜᵐ Orig. dr̄ a coī vſu ad cultū dei ſeparatū. Preceptū gͦ ſanctificationis eſt de ſeparando a curis ſuꝑfluis animū mācipan do cultui dīno. et hoc eſt vacare deo. Quod facimꝰ tribus modis. generalr̄. ſpālr̄. ſpecia liſſime. Generalr̄ ſeꝑando nos a vitiis ⁊ ītē tionē noſtraꝫ ad ſabbatū habētes. et exponit glo. i. ad requiem eternitatꝭ. Et ſpālr̄ tꝑibus determinatꝭ: vt horis ⁊ diebꝰ vacationi dīne intendentes orando. meditando. et ſeꝑantes nos ab vtilibꝰ ⁊ ncc̄iis oꝑibꝰ. et hec ē ſabbati ſanctificatio. Spāliſſime vt eſt in viris cō templatiuis ꝗ ab omnibꝰ mūdanis ſe ſeꝑant vt totalr̄ deo vacēt. Prima ſanctificatio ne ceſſaria. 2ª debita. 3ª ꝑfecta. In prima ſeꝑatio fit a vitiis. in 2ª a licitis. in 3ª a ſollicitudībꝰ 2ª clauſula p̄cipit oꝑari: cū dr̄. ſex diebus oꝑaberis ⁊cͣ. Qd̓ ē acciꝑe duobꝰ modis ad lit teram. vt p̄cipiat̉ hic cuilibet oꝑari tempore determinato ꝯtra ocioſitatē. vel ſpūalr̄: vt p̄ cipiat̉ oꝑatio ẜᵐ ſex opera miſericordie ꝯtra īmiſericordiā. 3ª clauſula interdic̄ oꝑatio nē ī ſabbato: cū dr̄. Nō facies opus ⁊cͣ. quod ē acciꝑe duobꝰ modis. ad lr̄am vacare a cor poralibꝰ oꝑibꝰ que impediunt vacatōem ad deum ī ſolenitatibꝰ. vt negociatio ⁊ hiꝰ. Et ideo nō tm̄ de rōnabilibꝰ: ſꝫ etiā de irronabi libꝰ iniungit̉: ut ꝗeſcant. ꝗa nō laborant irrō nalia ſine ducatu rōnaliū hoīum. iō ut ꝑfecte int̓dicat̉ ī ſolēnitatibꝰ corporalis negociatio utrūqꝫ interdicit̉. Un̄ ſumit̉ ꝙ ducetas qua drigas in feſtis ſine ſacerdotꝭ diſpenſatōe: ⁊ negociates peccāt. Uel ſpūalr̄ accipiat̉ quies iſta ꝑ deſignatōem ꝗetis a uitiis. Nota ē ꝙͣ mirabilr̄ illud p̄ceptū ordinat ī ſūmā bo nitatē. Prima clauſula iniungit ꝯuerſionem ad ſūmā bonitatē: qua p̄cipit̉ ſanctificatio. 2 iniūgit imitationē: que ē ꝑ opus mīe. Undi Eſtote miſericordes: ſic̄ pr̄ ueſter miẜicors ⁊c Non enim eſt illa bonitas ocioſa: īmo diffun dit radios bn̄ficioꝝ ſuper bonos ⁊ malos Mat. 7. Solē ſuum fac̄ oriri ⁊cͣ. 3ª oīs mali cie declinatōem. qua p̄cipit̉ ꝗetudo a uitiis. Honora patrem et matrem ſecūda tabula. Nota ꝙ honor aliqn̄ eſt actus reuerētie. et ideꝫ honorare qd̓ reu reri. ẜᵐ quē modū exponit̉ Leuitꝭ. 19. Unuſ ꝗſqꝫ patrē ⁊ matrē timeat.i. reuereat̉. ſꝫ quē modū dic̄ apl̓us. Honore inuicē p̄ueniētes. Aliqn̄ honor eſt actꝰ obīe. et ſic honorare idē ē qd̓ obedire. ẜᵐ quā ſigͦnē exponit̉ hoc p̄ce ptu deutꝭ. 21. Si inuenerit hō filiū ꝯtumacē: ꝗ nō audiat patris ⁊ matris īperiū. et coher citus obedire cōtēpſerit apprehendēt eū. Aliqn̄ honorare dr̄ actus obīe: ẜᵐ ꝙ dn̄s ex ponit illud p̄ceptū. Mat. 15. vbi dn̄s arguit ſcribas ꝗ filios hebreoꝝ docuerant ut noue rēt res ſuas deo: ⁊ ſic ſb̓traheret a beneficio parētū. cū dr̄. Deꝰ dixit. honora patrē ⁊ mrē uos aūt dicitis. Quicūqꝫ dixerit patri ⁊ mr̄i munꝰ qd̓cūqꝫ ē ex me tibi ꝓderit: ⁊ nō hono rificauerit patre ſuū ⁊cͣ. et irritū feciſtis man datū dei ꝓpter traditionē ueſtrā. Ponit ib dn̄s ꝟbū qd̓ ſcribe ⁊ phariſei docuerāt fili os iudeoꝝ: ut pr̄ibꝰ indigentibꝰ rn̄derēt: u poſtulāti patri bn̄ficiū filiꝰ rn̄deret. Dunus quodcūqꝫ eſt ex me tibi ꝓderit. qͣi. d. Quicꝗd poſſuꝫ dare ex me: hoc eſt munꝰ quod ē ex me tibi ꝓderit.i. ad utilitatē tuā erit. et perfectu ⁊ bn̄ placitū. hoc aūt dicētes ſb̓ inferebant ſe nihil poſſe dare cū oīa deuouiſſent. Item nota. ꝙ ē pater ſpūalis tꝑalis. ⁊ ē pr̄ tꝑalis ſe cularis. ⁊ ē pr̄ naͣlis. Pater ſpūalis tꝑalis vt p̄latꝰ: clericꝰ: cui debet̉ honor. Ro. 13. Cui ho norē honorē. Pater tꝑal̓ ſecl̓aris pͥnceps lay cus. cui debet̉ honor. i. Pe. 2. Regē honori fi cate. Gr̄ naͣlis ꝗ generat. cui etiā debet̉ ho nor: ẜᵐ ꝙ dictum eſt. Tot gͦ modis accipitur honora patrem. In iſto prece Non occides pto explicite ꝑhibet̉ homīcidiū. implicite ꝟo omnis mot ire ꝯtra ꝓximū: ẜᵐ ꝙ ipſe dn̄s explicat Mat. 5. ſiue motu cordis tm̄. vn̄ ibi dr̄. Oīs ꝗ ira ſcit̉ fratri ſuo reꝰ erit iudicio. ſiue motu oris vt ī ꝯtumelia: ⁊ hec occulta ſeu nō plane ex preſſa: vt racha. vel manifeſta: vel plane ex preſſa vt fatue. vel ī motu operis vt ī ꝑcuſſi one citra mortē: ſiue vſqꝫ ad mortē. Sꝫ oppo nunt heretici ex iſto loco: ⁊ ex Mat. 5. vbi dr̄ Nō reſiſtere malo. et ex hoc ꝙ dictū ē Petro Oīs ꝗ acceꝑit gladiū gladio ꝑibit. et ex alijs locis ſil̓ibꝰ arguētes: ꝙ nō liceat occide̓ pote ſtatibꝰ ſecularibꝰ ī aliquo caſu. Ad qd̓ rn̄ det̉ ꝙ illd̓ p̄ceptū tm̄ ꝓhibet occiſionē hoīs iniuſtā. Iniuſta aūt eſt triplr̄. vel ꝗa cā iniu ſta. vel ꝗa ordo iniuſtꝰ. vel ꝗa iniuſtꝰ animꝰ. Iniuſta ē cauſa ī illo ꝗ occidit̉ ſine merito. ꝗa .ſ. nō meruit occidi. Iniuſtꝰ ē ordo: cū ille qui nō ē mīſter legis occidit. vt ſi ſacerdos euā gelicus in aliquo caſu occideret. Illi enī ī ꝑſo na Petri dr̄. Oīs ꝗ acceꝑit gladiū ⁊cͣ. Omniſ inquā ꝗ Petrꝰ ē officio. Nā de pͥncipe ſecl̓ari illud nō accipit̉. ſic̄ ꝓbat̉ ex. 13. ad ro. vbi dr̄. Non ſine cauſa gladiū portat. vindex enim ē dei ī iram ī his ꝗ male agūt. Iniuſtꝰ autē eſt animus cū mīſter legis iudex ſecularis occi dit libidine uindicte nō amore iuſticie. Sꝫ ſic accipit̉ ī expoſitōe dn̄i Mat. 5. vbi ipſe dn̄s cū determinatione iſtiꝰ ꝓhibet irā. qͣi. dicat Nō occides ex ira ſeu ex rancore animi ſiue ex libidine vindicte. ⁊ illud declaratū ē ſupͣ diſputādo. Ad plenā aūt hꝰ intelligentiā nota ꝙ homicidiū ē occiſio hoīs ab hoīe fcā. Na ſi nō eſſet hoīs ⁊ ab hoīe nō dice̓t̉ homi cidiū. diſtinguit̉ aūt homicidii duplex genꝰ veꝝ.ſ. ⁊ interp̄tatiuū. Ueꝝ aut homīcidiuꝫ dr̄ male ſeu corporale. Interp̄tatiuū ꝟo ſpū ale. Interp̄tatiuū fit duobꝰ modis. omittē do ⁊ ꝯmittēdo. Omittendo vt cū q̄s videt aliū ī extrema ncc̄itate ⁊ nō ſb̓uenit ei: inter ptatiue dr̄ eū occidiſſe. Cōmittēdo fit triplr̄ corde. ore. oꝑe. Corde odiēdo. Ore duplr̄.ſ. detrahēdo ⁊ malū ꝯſulēdo. Uterqꝫ eniꝫ ſeu detrahēs ſeu malū ꝯſulēs interp̄tat̉ ꝓximuꝫ occide̓. ſꝫ detrahēs occidit: cū in aliena ꝯſcīa ī qua ille cui detrahit̉ viuebat ẜᵐ opinionē ꝑ bonā famā. Cōſulēs aut malū occidit ī ꝓpria ꝯſcīa. ꝗa faciens eū peccare ſeꝑat euꝫ a vita ſua deo. Oꝑe ꝟo fit interp̄tatiuū homici diū malo exemplo. Qui enīᵉ malo ſuo exēplo preſtat alij occaſionē peccādi mortalr̄: interp̄ tat̉ eū occidiſſe. Ueꝝ aūt homicidiū fit tri pliciter. caſu. ncc̄itatē. volūtatē. Caſu ut ſi ali ꝗs ꝓicit lapidē ad auē ⁊ reꝑcuſſione interfi cit̉ aliꝗs: nec aliquo modo erat ī intētōe iaci entis. talis occiſio fit caſu. Neceſſitate ꝟo fit homīcidiū: vt cū aliꝗs ne īterficiat̉ īterfic̄. Uolūtate ꝟo fit homīcidiū: cū fit ītētōe ſine aliqua īpellēte vel cogente cauſa. Nota Non mechaberiſ ꝙ ī hͦ p̄cepto nō tm̄ ꝓhibet̉ adulteriū ſic̄ ſonat ꝟbu mechandi. Mechari enī eſt adulterari. Oīs mechus eſt adulter. īmo ſic̄ dic̄ Aug. ꝓhibet oīs illicitꝰ coītꝰ: ⁊ illoꝝ mēbroꝝ omnis illegi timꝰ vſus. omnē aūt illicitū ꝯcubitū deter minat ꝑ ſeptē dr̄iaſ. fornicationē. meretriciū ſtupꝝ. adulteriū. ſacri legiū. īceſtū. pctm̄ ſodo miticū. poſſet aūt addi ⁊ octaua dria: q̄ poſſꝫ per circūlocutionē noīari libidinoſus coitus ꝯiugalis. que poſſunt ſic diffiniri. fornicatio eſt inordinatꝰ ꝯcubitꝰ: quo ſolutus ſolutam naͣli vſu cognoſcit. et ītelligit̉ ſolutꝰ ⁊ ſolu ta a uinculo ꝯiugii ⁊ ꝯſanguītatꝭ. ordīs. reli gionis: ſeu uoti ꝯtinētie. Nal̓ ꝟo uſus intellr̄ ad dr̄iaꝫ illiꝰ ꝗ ē ꝯtra naturā. Meretriciū ꝟo dr̄ duobꝰ moīs: quēadmodū ⁊ meretrix. Me retrix enī dr̄ uno mō: que uagā libidine ſeꝗt̉ et ẜᵐ hūc modū meretriciū eſt uage libidīs īſectatio. uaga aūt libido dr̄ ad driaꝫ fornica tiōis. ī qua ē libido determīata reſpectu uniꝰ ꝑſone: vt cū unaͣ extͣ mr̄imoniū adheret uni exͣ mrīmoniū dico: uel qd̓libꝫ aliud p̄dictoꝝ. Alio mō dr̄ meretrix cꝰ publice uenal̓ ē turpi tudo. et ẜᵐ hūc modū meretriciū ē mulieris ſolute publice uenal̓ ꝯcubitꝰ. Adulteriū ꝟo ē īordinatꝰ ꝯcubitꝰ: quo ꝯiugal̓ thorꝰ uiolat̉ Unde adulteriū dr̄ quaſi acceſſus ad alienū thoꝝ. Stupꝝ ꝟo ē īordinatꝰ ꝯcubitꝰ: qͦ ꝟgī nal̓ ītegritas corrūpit̉. Sacri legiū ꝟo ẜm nomē ſuum nō appropͥat̉ drīis luxurie. Sa crilegiū enī ē leſio ſacre rei. tn̄ ꝓut diſtrahit̉ ad drīam luxurie dr̄ ſacrilegiū: tn̄ ꝓprius ⁊ meliꝰ dr̄ vl̓ dice̓t̉ ſacrilegꝰ ꝯcubitꝰ īordinatꝰ ꝯcubitꝰ: quo ꝯtinentia deo ſacrata ledit̉: ſeu violat̉. ꝯſecratā dico ꝯtinētiā ī monialibus ⁊ religioſis. in his ꝗ receperūt ſacros ordīes vel emiſerūt ꝯtinētie uotū. omniū taliū ꝯcu bitꝰ ſacrilegiū ē. Inceſtꝰ ꝟo ē īordinatꝰ coitꝰ quo vinculū ꝯſanguītatꝭ vel affinitatꝭ vl̓ pa ternitatꝭ corrūpit̉. Octm̄ ſodomiticū ē īordi natꝰ coītꝰ: quo naͣlis vſus ī illum ꝑuertit̉ ꝗ ē ꝯtra naͣm. Libidinoſus ꝟo coitꝰ ꝯiugal̓ mul tiplr̄ accipit̉. Ideo notā d̓ ẜᵐ ꝙ diſtinguunt magr̄i. Coitꝰ ꝯiugalis alius ē licitꝰ. alius fra gilis. alius impetuoſus. Licitꝰ triplr̄. Cauſa ſu ſcitande ꝓlis ad cultū dei. vl̓ cā reddēdi de bitū. vel cā fornicationis vitandē. Primꝰ eſt theoſebie ꝟtutꝭ.ſ. pietatꝭ que ordinat ad cultū dei. 2ꝰ iuſticie. 3ꝰ cautele. Et ī his dicūt nullū eſſe pctm̄. Fragilis ꝟo determinat̉ ꝗ ex fra gilitate ꝓuenit: ⁊ ī vxorē ꝯiugalē delectatio nem querīt. ꝗa nō cā ꝓlis. nō cā reddendi de bitu. nec cauſa vitande fornicatiōis. ſꝫ cauſa delectatiōis tal̓ ī ꝯiuge. Firca hoc diſtinguūt ꝗa amor illiꝰ delectatōis aut p̄ponit̉ deo: aut poſtponit̉. ſi p̄ponit̉ ꝯſtat ꝙ mortale pctm̄ eſt hͦ ē ſi diligat̉ pluſꝙͣ deꝰ. ſilr̄ ⁊ ꝯcubitꝰ ꝓueni ens ex tali amore. Si ꝟo poſtponat̉ ita ꝙ deꝰ ſemꝑ plus diligat̉ veniale ē: ⁊ ꝯcubitꝰ ꝓueni ens ex tali amore venialis ē: ⁊ hͦ ē ꝓpter grāꝫ ſacri. Impetuoſus ꝟo ē ꝗ ex ſola libidīe ꝓ ueniēs metas honeſtatꝭ ⁊ rōnis trāſcēdit. et ideo ſemꝑ mortale. Qd̓ fit ꝗnqꝫ modis. pͥmo cū fit cauſa ſatiande libidīs per meretricias blandicias. 2º cū fit ꝯtra naͣlē modū. 3º cum fit in tēpore ꝓhibito. 4º cū in loco ꝓ hibito. 5º cū accedit̉ ad p̄gnantē vicinam partui: vel que eſt in fluxū mēſtruo. et ita de terminatum eſt pͥus. Non furtum inſꝫ p̄cepto ꝓhi facies. Nota ꝙ bet̉ omnis ꝯtractatio rei aliene ex cupiditate ſic̄ dic̄ Augꝰ. ex cupiditate dico. Nā eſt ꝯtra ctari rē alienā ex obīa ſic̄ filii iſrael vaſa egy ptioꝝ. exo. 12. Et ex cautela. vt ꝗ furat̉ gladi um furioſo ne ſibi vl̓ alijs noceat. Contͣctatio ꝟo omnis rei aliene ex cupiditate ꝓhibet̉: que determinat̉ ꝑ ꝗn̄qꝫ dr̄ias: que ſunt. beneficii ſb̓tractio. rapina. furtū. vẜa. ſymonia. que ſic poſſunt diffiniri. Bn̄ficii ſb̓tractio ē ꝯtracta tio rei aliene ꝯmunicāde tꝑe neceſſitatꝭ. Cum enim aliꝗs hn̄s ſb̓am mūdi hꝰ videt̉ ꝓximuꝫ ī extrema neceſſitate poſitū: ⁊ nō ſb̓uenit ei: rem eius ꝯtractat: quia ī tali ncc̄itate omnia coīa. Rapina ꝟo eſt vſurpatio rei aliene vi olēta ⁊ manifeſta. Uſura ꝟo ē ꝯtractatio rei aliene ac ꝗſite ꝑ mutuū ultra ſortē. Furtū ꝟo ē ꝯtractatio rei aliene fraudulēta ⁊ occulta Symonia ꝟo vẜpatio rei aliene per venditi onē ul̓ emptione ſpūal̓. Non falſum ꝯic p̄dicto p̄cep teſtimoniū diceſ to ꝓhibet̉ omnis aliene rei ꝯtractatio: ita iſto p̄cepto ꝓhibetur omne genꝰ mēdacti. ſic̄ dic̄ Aug. Omne autē genꝰ mēdacii determinat̉ ꝑ tres dr̄ias. ꝗa eſt mēdaciū ꝑnicioſuꝫ. offici oſuꝫ. iocoſuꝫ. Pernicioſuꝫ ē qd̓ nocet. Officio ſuꝫ qd̓ iuuat. Iocoſuꝫ qd̓ delectat. Eſt autem mēdaciū gn̓alr̄ falſa ſignificatio vocꝭ cū intē tione fallendi: ſic̄ dic̄ Aug. falſa aūt ſigͣtio dr̄ duobꝰ modis. actiue ⁊ paſſiue. Actiue ẜᵐ ꝙ ē ſigͣntis. et tūc falſa ſigͣtio eſt ubi qd̓ dr̄ ē ueꝝ. et tn̄ a dicēte credit̉ eſſe falſum. et ſic accipit hic. Paſſiue ꝟo ẜᵐ ꝙ ē ipſiꝰ ſigͣti. et ſic nō acci pit̉ hic ī p̄dicta diffinitōe. Alr̄ diſtinguūt̉ ab Aug. genera mēdacioꝝ ꝑ octo dr̄ias. ſicut dictū eſt ſupra. Non cōcupiſces no ꝯeu uxorem piſces domū ⁊cͣ. Solet queri q̄ ꝯcupīa hic ꝓhi bet̉. et quare determinet̉ h̓ ꝓhibitio ꝑ ꝯcu piſcētia carnis ⁊ oculoꝝ. et quāuiſ pateat ex p̄dictis: notādū tn̄ ꝙ ꝯcupīa dr̄ multꝭ modiſ gr̄alr̄ appetitꝰ cuiuſlibet uis apprehēſiue. nā ꝓprie loquēdo ī illis que nō app̄hendūt: non dr̄ eſſe ꝯcupīa. Gn̄alr̄ gͦ ꝯcupīa dr̄ cuiuſlibet uis apprehēſiue appetitꝰ: ſeu ẜᵐ ꝯp̄henſionē unde rōnalis dr̄ ꝯcupiſce̓ ueꝝ. ꝯcupiſcibilis p̄cognitum bonum. iraſcibilis gl̓ioſum. ſen ſibil̓ appetītiuā delectabilē. Spāliter ꝟo ꝯcu piſcētia dr̄ multis modis. nā dr̄ appetitꝰ or dinatꝰ ⁊ inordinatꝰ uel indifferēs. Ordinatꝰ dr̄ ꝯcupīa īnata ſuperioris partꝭ ſeu ſindere ſis: ẜᵐ quā dicūt̉ etiā mali ꝯcupiſce̓ btītudi nē. Inordinatꝰ ẜᵐ partē inferiorē: que ē ſenſu alitas ex corruptōe fomitis ꝓut dr̄ ę. ad gal. Caro ꝯcupiſcit aduerſus ſpm̄. Indifferēs lar ge ⁊ ſtricte. Stricte appetitꝰ uis ꝯcupiſcibiliſ naͣlr̄ mote. Large appetitꝰ rōnal̓ que ē liberꝭ arbitrii. Cum gͦ dr̄. Nō ꝯcupiſces: ꝓhibet̉ li beꝝ arbitriū ab appetitu illicito ẜᵐ ꝟitatem p̄cepti: quāuis ẜᵐ carnaleꝫ ītelligētiam iude oꝝ coartaret̉ ⁊ dice̓t̉ ꝯcupīa ꝓhiberi: que ali ꝗbus ſignis ⁊ actibus poterat iudicari. Sed iſtud ītelligebat̉ de ꝯcupīa que poterat pu niri ꝑ iudiciū legis: qd̓ attendebāt ī iudicio hoīs ⁊ nō dei. Quare aūt determinet̉ hic ꝓ hibitio ꝯcupīe quātū ad illa duo: dictū ē pͥuſ Nam ad hec duo maxime īclinat̉ natura cor rupta. ſic̄ on̄ſum ē qōne de numero p̄ceptoꝝ Tamē ẜᵐ regulā bt̄i Aug. ꝑ ſynodochē ītelli gēde ſunt p̄ceptōes ⁊ ꝓhibitiōes decalogi vt cū dr̄ nō mechaberis: ꝓhibet̉ omnis illici tus cōitꝰ. nō furtū facies: omnis ꝯtͣctatio rei aliene. Silr̄ cū dr̄. nō ꝯcupiſces. intellr̄ vl̓r ꝓ hiberi ꝯcupiſcētia volūtatꝭ male. quāuis ad aliqua determinet̉. ExplanAT calogi generalr̄ q̄ri ſingulis p̄ceptis de tur an ī p̄ceptis decalogi p̄cipiat̉ oē faciēdū ⁊ ī ꝓhibitōibꝰ ꝓhibeat̉ oē nō faciēdū. Ꝙ ſi n̄ nō ē ꝑfecta ordinatio vite humane ꝑ p̄cepta decalogi ad ſalutē. et ſic nō erit veꝝ qd̓ dic̄ dn̄s. Si vis ad vitā ingredi ſerua mandata Si ſic: querit̉ ꝗbus p̄ceptis ꝓhibeant̉ ſeptem capitalia. ⁊ nō eſt aſſignare. Itē queritur vtrū p̄cipiāt̉ actꝰ ꝟtutū theologicaꝝ ⁊ car dinaliū. Itē cū ordinari oporteat nō tātū quo ad deū ⁊ ꝓximū: ſꝫ etiam quo ad ſe ip̄m. no ſufficiēter ordinat̉ vita hoīs ꝑ decalogu cū nullū p̄ceptū det̉ hoī ꝓpter ordinē ad ſe ip̄m. Ad quod dd̓. ꝙ faciēdū: vel nō faciēdū dicit̉ duobus modis. Eſt enim aliquid facien dū: ꝗa natura ſua bonū. vt diligere deū. ho norare patrē. ⁊ hiꝰ. eſt aūt aliꝗd faciēdū ꝗ p̄ceptū tm̄: vt p̄ceptū de ſacrificiis. ⁊ hiꝰ. Fa cienda iudeis ꝗ p̄cepta. alr̄ nō indifferētia. Silr̄ nō faciēdū duobꝰ mōis. Eſt enī aliꝗd nō faciēdū ꝗa natura ſua malū vt occidere ⁊ mechari. et iſta ꝓhibita ꝗa mala. Et ē ali ꝗd n̄ faciēdū ſolū ꝗa ꝓhibitū: ꝗa de naͣ ſua īdifferēs. vt comede̓ de ligno ſcīe. et hͦ malū ꝗa ꝓhibitū. Sciēdū gͦ ꝙ oē faciēdū ꝗa bonū de natura ſua ī genere p̄cipitur ī decalogo. Omne nō faciēdū ꝗa de natura ſua malū eſt hͦ ē ẜᵐ rōnē gn̄alē: qua ē ordinari ex caritate prohibet̉. Ad illud ꝟo qd̓ querit̉ vbi ꝓhi beant̉ ſeptē capitalia vitia. dd̓. ꝙ nō habent determinatas ꝓhibitōes. Sic̄ enī ſupͣ dictū ē determinatio p̄ceptoꝝ non ē ẜᵐ oppōem ad vitia capitalia. Quedā tn̄ manifeſte ꝓhibēt̉ vt auaritia ibi. nō furtū facies. ira ibi. nō oc cides. luxuria ibi. nō mechaberis. Quedā ſb̓ generali rōne qua ꝓhībet̉ omne peccatū. In pͥmo p̄cepto in quo ꝓhibet̉ auerſio a deo ⁊ ꝯuerſio ad creaturā: quēadmodū ſupͣ expoſi tu ē. ideo ſuꝑfluū ē determinatas ꝓhibitōes inꝗrere reſpondētes pctīs. Silr̄ dd̓ ad illd̓ quod querit̉ vbi p̄cipiāt̉ actꝰ ꝟtutū. Nā actꝰ qͣrūdā ꝟtutū p̄cipiūt̉ expreſſe ut actꝰ fidei pͥ p̄cepto. nō hēbis deoſ alienoſ ⁊cͣ. Et iuſticie ẜꝫ actu bn̄ficētie ⁊ īnocētie ī multis p̄ceptis: vt honora patre. nō occideſ ⁊cͣ. Actꝰ ꝟo temꝑātie ibi. nō ꝯcupiſces. Aliaꝝ aūt ꝟtutū actꝰ p̄cipi unt̉ tertio p̄cepto. in quo ſb̓ generali rōne̓ p̄ cipit̉ omnis actꝰ ꝟtutꝭ. Actꝰ enī ꝟtutū quibuꝫ mouemur īmediate in deū: ut fidei ſpei ⁊ ca ritatꝭ p̄cipiūt̉: cū dr̄. ſabbata ſanctifices. Per has enī ꝟtutes tres ꝗetat̉ anima ẜᵐ ſuas vt res ī deū: ſic̄ patebit ſuo loco. et hͦ ē ſabbatuꝫ pectoris ſeu ſanctificatio ſabbati. Actus vero ꝟtutū cardinaliū ẜᵐ quas eſt oꝑari ī his que ſunt ad fine dn̄i p̄cipiūt̉ ſb̓ rōne ꝑfecta: que ītellr̄ ī ſenario: cū dr̄. ſex diebꝰ oꝑaberis. nō ē gͦ q̄re̓ p̄cepta rn̄dētia ꝟtutibꝰ: nec ꝓhibitōes rn̄dēteſ vitiis. Nā ẜᵐ alid̓ ⁊ aliud ml̓tiplicā tur ꝟtutes ⁊ vitia ⁊ p̄cepta. Nam numeruꝫ ꝟtutū ſumit̉ ẜᵐ numeꝝ potētiaꝝ: ſeu viriuꝫ anime: quas ꝑficiūt ⁊ habilitant ad motus ī deum: vt dicet̉ ī ſuo loco. numerꝰ ꝟo capita liū vitioꝝ ſumit̉ ẜᵐ actꝰ pͥmos virium anime ⁊ inordinationē amoris ī ipſis. numerꝰ vero p̄ceptoꝝ ẜª actus ꝯſequētes.ſ. ꝯpoſiti.i. hoīs ꝓut diſtinguimꝰ actū cordis oris ⁊ oꝑis. ꝓut ẜᵐ ipſos ē mereri. hͦ eſt ꝓut ẜᵐ ipſos ē ordi nari ex caritate ad deū ⁊ ad ꝓximū. Ad ultimū ꝟo dr̄ ⁊ bn̄: ꝙ nō ē neceſſe dare p̄ce pta ordinatiua hoīs ad ſe ip̄m: cū ꝑ eadem ꝑ que ordinat̉ ad deū ordinet̉ ad ſe ip̄ꝫ. Itē ut dic̄ Aug. regula diligēdi ꝓximū ſumit̉ a dilectione ſui. In hunc gͦ modū terminat̉ ꝑa de p̄ceptis moralibꝰ decalogi: que ſunt mora lia neceſſitatꝭ. De moralibꝰ ꝟo uolūtatꝭ ſupra que fundant̉ leges uotoꝝ de ꝗbꝰ Leuitꝭ. 27. .30. ⁊ numeri. 6. ⁊. 30. dicet̉ dn̄o ꝯcedēte: cuꝫ de ꝑfectione euangelica diſputabit̉. ubi ple nius inquiretur. ¶ Rōcedendum quē ter ad inquiſitione mandatoꝝ iudi cialium. Circa que notandū ꝙ quedā ſūt mā data iudicialia quantū ad ꝑſonas: que requi runt̉ ī iudicio ſic̄ iudex: ꝓ quo dicit̉ deutꝭ. 16. Iudices ⁊ magiſtros ꝯſtituēs. Actor cui dr̄ Leuitꝭ. 19. Nō eris criminator ⁊cͣ. Et iteꝝ. No ſtabis ꝯtra ſanguinē ꝓximi tui. Et iteꝝ. Nō oderis frēm tuū ī corde tuo: ſꝫ publice argue Et iteꝝ. Nō queres ultionē ⁊cͣ. Et reꝰ. ꝓ quo dr̄ exo. 22. Maleficos nō patieris uiue̓. Et ite rum. 23. Inſontem ⁊ iuſtu nō occides. Teſtis ꝓ quo dr̄. Leuitꝭ. 19. Non ſtabit teſtis unꝰ ꝯtͣ aliquē ꝗcꝗd pctī vel facinoris fuerit: ſꝫ in ore duoꝝ ⁊cͣ. Itē quedā ſunt mādata iudicia lia quātū ad ꝓſecutōem iudicii: ꝓ quo dicit̉ deūtꝭ.i. iudicibꝰ. Audite illos: ⁊ qd̓ iuſtū ē iu dicate ſeu ciuis ſit: ſeu ꝑegrinꝰ: nulla erit di ſtantia ꝑſonaꝝ. Ita ꝑuū audietis ut magnū Et iteꝝ deut. 16. Iuſte qd̓ iuſtū ē ꝑſequeris. Et iteꝝ Leuitꝭ. 19. Iuſte iudica ꝓximū tuum. Quedā ꝟo ſunt mandata iudicialia determi nātia ſnīas iudicioꝝ. et hoꝝ quedā ꝯſiſtunt ī ꝑ̄miſſionibꝰ vt ī repudio. 22. deutꝭ. Si duxe rit vir vxorē: ⁊ poſtea ⁊cͣ. Quedā ī abſoluti onibꝰ: vt ī manumiſſiōe ſeruoꝝ. 2. exodi. Si emeris ſeruū hebreū ſex annis ſeruiet tibi ⁊cͣ. Quedā ī punitōibꝰ. et hͦ multiplr̄ variat̉: ſic̄ infra patebit. vt exodi. 21. Qui ꝑcuſſerit ho minē uolēs occidere moriat̉. Et ibidē. Oculū pro oculo. dente ꝓ dēte. Et iteꝝ. 22. exo. Qui furatꝰ fuerit bouē: quinqꝫ boues ꝓ vno reſti tuet. ⁊ hiꝰ. Circa igit̉ p̄cepta iudicialia le gis hoc ordine ꝓcedet̉. Primo queret̉ de p̄ceptis iudicialibꝰ: que reſpiciūt ꝑſonas: que reꝗrūt̉ in iudicio. 2º de p̄ceptis ꝑtinētibꝰ ad ꝓgreſſum iudicii. 3º de p̄ceptis q̄ reſpi ciūt ſnīas iudicioꝝ. Quātū ad pͥmū q̄ret̉ pͥmo de iudicialibꝰ quātū ad ꝑſonā iudicis. 2º quantum ad perſona rei qui conuenit̉. 3ºquantū ad ꝑſonā actoris. 4º quantuꝫ ad perſonā teſtis. 5º quātū ad ꝑſonas ꝯtī gentes: vt ē aduocatꝰ ⁊ aſſeſſor ⁊cͣ. Quātū ad iudicē q̄rūt̉ plura. Primo an̄ hō poſſit eſſe iudex hominis. 2º an inferior poſſit iu dicare ſuꝑiorē. 3ºan ſuꝑior malus poſſit iudicare inferiorē. 4º que ꝯditiones requi runt̉ ad hoc ꝙ aliquis poſſit eſſe ordinate iu dex. 5º de dria iudicū. 6º qd̓ iudicꝭ offm̄. Ad primum ſic jadices ⁊ Deutꝭ. 16. magiſtros ꝯſtituēs ī omnibꝰ portis. Item Deutꝭ. i. Tuli de tribubus veſtris viros ſapi entes: ⁊ ꝯſtitui eos pͥncipes tribunos ⁊cͣ. et p̄ cepi eis. Audite illos: ⁊ qd̓ iuſtū ē iudicate ⁊cͣ Itē.i. ſap̄. Diligite iuſticiam qui iudicatis terram. Itē pͦ Iſa. Reſtituā iudices tuos vt fuerūt pͥus. Itē ad ro. 13. Nō ſine cauſa gladiū potat. dr̄ de iudice. mīſter enim dei eſt ⁊cͣ. Itē. i. ad cor. 6 Neſcitis qm̄ ſancti de hoc mūdo iudicabūt. Itē ibidē. Secularia iudicia ſi hūeritis ꝯtēptibiles q ſunt in eccl̓ia illos ꝯſtitute ad iudicandū. Ex his omnibꝰ patet ꝙ homo poteſt hominem iudicare. Contra. Ro. 14. Tu ꝗs es ꝗ iudicas alienū ſeruū: ſuo dn̄o ſtat aut cadit. Itē. i. ad cor. .4. Nolite ante tempꝰ iudicare: qͦaduſqꝫ dn̄s veniat ⁊cͣ. Itē Mat. 7. Nolite iudicare ⁊ n̄ iudicabimini. Itē Mat. 13. de zizaniis ⁊ tr tico. Sinite vtraqꝫ creſcere vſqꝫ ad meſſem. Meſſis aūt ꝯſūmatio ſecl̓i. Ex his vr̄ relina ꝙ nō ꝯcedit̉ hoī eſſe iudicē hominis ꝑ nouu teſtmn̄: ꝙͣuis ꝯcederet̉ ꝑ vetꝰ. So. ẜᵐ Aug. in omel. de pnīa. ⁊ eſt in glo. i. ad cor. 5. Si qͥs ſuꝑ nominat̉ frater ⁊cͣ. Hoc dicendo noluit homine ab hoīe iudicari ex arbitrio ſuſpica tionis vel exͣordinario vẜpatoqꝫ iudicio: ſed potiꝰ ex legeᵉ dei ẜᵐ ordine eccl̓ie ſiue vltro ꝯceſſū ſeu accuſatū ⁊ ꝯuictū. Tiſtinguendū ꝙ eſt iudiciū temerariū: ⁊ eſt iudiciū ordina tu ẜᵐ legeꝫ dei. Iudiciū ordinatū ꝯcedit̉ hoī ⁊ hoc duobꝰ modis eſt. Eſt enim iudiciū diſ cretōis ⁊ eſt iudiciū correctiōis. Iudiciū diſ cretionis in manifeſtis ⁊ certis ꝯcedit̉ hoī vn̄. i. ad Cor. 2. Spualis hō iudicat: ⁊ ipſe a nemine iudicat̉. Iudiciū correctionis ꝯcedit̉ in p̄latꝭ in ꝯuictis vel ꝯfeſſis. de qͦ ī pͦs. Frudi mini ꝗ iudicatꝭ terram. Iudiciū ꝟo teme rariū vl̓r interdicit̉ hoī. Eſt aūt temerariū iudiciū ex parte iudicantꝭ. et ex parte rei iu dicate. ex ꝑte iudicantꝭ temerariū iudicium eſt tribꝰ modis. per vẜpatōem. per indignita tem. per ignorantiam. Per vẜpatōem ſic̄ dic̄ glo. ſuꝑ illd̓. nolite iudicare. glo. Lemerarie Iudiciū enim temerariuꝫ eſt: qͣndo ꝗbꝰ non ē ꝯmiſſū iudicāt. ẜᵐ quem modū. dic̄ Aug. iuij. illd̓ apoſtoli ad ro. 14. Tu ꝗs es ꝗ iudicas ⁊cͣ Noluit inꝗt Aug. hoīem ab hoīe iudicari ex ordinario vẜpatoqꝫ iudicio. Et ꝓpter indi gnitatem: ſic̄ dr̄ ad Ro. 2. In qͦ alteꝝ iudicas te ip̄m ꝯdemnas. eadeꝫ enī agis que iudicas Et Mat. 7. Ipocrita ꝗd vides feſtucā ī ocl̓i fratris ⁊cͣ. Item ꝓpter ignorantiā ẜᵐ ꝙ dr̄ Dan. 13. Sic fatui filii iſrael nō iudicātes neqꝫ qd̓ veꝝ eſt cognoſcētes ꝯdemnaſtis filiam iſrael. His gͦ tribꝰ modis temerariū eſt iudi ciū ex parte iudicantꝭ. Ex parte ꝟo rei iudica te ſilr̄ eſt temerariū iudiciū tribꝰ modis. Cu iudicat̉ perſona qͣꝫtū ad euentum futuꝝ. vel cum iudicat̉ intentio. Uel cū iudicat̉ factuꝫ occl̓tum. Cuꝫ iudicat̉ perſona ꝙͣtū ad futuꝝ euentum temerarium ē iudicium. Unde ſūꝑ illd̓. nolite iudicare. glo. Neſcimꝰ qͣlis futur eſt ꝗ nc̄ apparet malꝰ. d̓ cꝰ correctōe deſꝑare temerarium iudicium eſt. Itē temerariuꝫ iudicium eſt cum iudicat̉ intētio incerta: ſic dr̄ ſuꝑ illd̓ Math̓. 7. Nolite iudicare. Sunt qͣ dam incerta quo animo fiāt: de ꝗbꝰ iudicare temerariū ē. Un̄ ad ro. 14. Māducās nō mā ducātē nō iudicet. Temerariū iudiciū ē iudi care de facto occulto iudicanti. ẜᵐ quē modū dr̄. i. ad cor. 4. Nolite an̄ tempꝰ iudicare quo uſqꝫ dn̄s veniat. ⁊cͣ. Et Aug. dic̄ ꝙ noluit ho minē iudicari ex arbitrio ſuſpitiōis. Quātū ꝟo ad circūſtātias iudicii nō ſolū temerariū dr̄ ſꝫ iniuſtū. et hͦ triplr̄. ex ꝑuerſitate animi. ex ꝑuerſitate ordīs. ex ꝑuerſitate cauſe: ſicut iuſtū dr̄ ex aīo. ex cauſa. ⁊ ordine: ſic̄ infra pa tebit. Ex his igit̉ patet ꝙ homo nō poteſt eē iudex hoīs ī occl̓tis ⁊ ī īcertis. ꝗa de his in tellr̄ illd̓ Io. 5º. Pr̄ omne iudiciū dedit filio: nec in his que ad ip̄m nō ꝑtinēt qui iudicat. Et ꝑ hoc patet rn̄ſio ad p̄dicta obiecta. Nam ille auctoritates que oſtēdūt ꝙ homo poteſt eſſe iudex hominis: ītelligūt̉ de iudicio ordi nario ẜᵐ leges dei. Auctoritates vero ꝯtͣrie de iudicio temerario. Poſtea queritur an inferior poſſit iudicare ſuꝑiorē. Ad quod ſic. Deutꝭ. i. Conſtitui ex tribubꝰ veſtris pͥncipes tribunos. ⁊ centuriones: ꝗ populū iudicarēt gͦ ex lege d̓i ſuꝑiores habet iudicare ſb̓ditos ⁊ nō e9º. Itē p̄s. Iibi ſoli peccaui Gl. Rex n̄ habet hoīem ꝗ facta ſua diiudicet. Iteꝫ .i. ad Thi. 4. Seniorē ne increpaueris. Elo. Se niorē etate uel dignitate. gͦ inferior ſuperiorē nō dꝫ increpare. gͦ nec iudicare. Itē ſuper illd̓ p̄s. Tibi ſoli peccaui dic̄ glo. Rex oīum ſuperior eſt. A ſolo gͦ deo erit iudicandus. Item ſuꝑ illd̓. i. R. 24. vbi dr̄. ꝙ Dauid p̄ ſcidit oram clamidis Saul. Greg. facta p̄po ſiti a ſb̓ditis oris ferienda gladio non ſunt: ꝙͣtūcūqꝫ rep̄hēſibilia videāt̉. Itē Hier. ſuꝑ epl̓am ad gal̓. 2. ubi dr̄ ꝙ Paulꝰ Petro r̄ſtitit infa. Paulꝰ Petrū rep̄hendit: ꝙ nō auderet: niſi ſe nō imparē ſciret. gͦ ſb̓ditus ꝗ ſcit ſe eē impare nō debet p̄latū arguere vel iudicare Cont. Leo papa quartus. 23. ca. q. 7. ſcribit Audouico imperatori ſic. Noſ ſi incōpetenter aliꝗd egimꝰ: ⁊ in ſb̓ditis iuſte legis tramītē nō ſeruauimꝰ: veſtro ac miſſoꝝ veſtroꝝ cun cta volumꝰ emēdare iudicio. gͦ papa miſſoꝝ ab imperatore uolebat ſb̓ire iudiciū. Iteꝫ in canonica Petri 2ª. 2º. Balaam ꝗ mercedē iniquitatꝭ amauit: correctionē hūit ſue ueza nie ſb̓iugale mutū. Si gͦ al̓ mutū āgelica vir tutē ꝓph̓e inſipiētiā redarguit: multo magiſ ſb̓ditꝰ poſſet arguere p̄latū. Itē Xp̄s qui erat paſtor paſtoꝝ de ꝗbꝰ dic̄ Mat. 15. Nō ſū miſſus niſi ad oues q̄ ꝑierūt: inter opprobria que patiebat̉ ab eis: vni dixit. Si male locut ſuꝫ teſtimoniū ꝑhibe de malo. Et Io. 8. Quis ex vobis arguet me de pctō? Ex quo patet ꝙ ipſe argutioni ⁊ iudicio iudeoꝝ ſb̓miſit ſe. gͦ multo fortiꝰ ꝗlibꝫ aliꝰ. Itē 2. ℟. 12. legit̉. ꝙ redarguit Nathan Dauid cū ꝯmiſiſſet adul teriū. Item Dan. 13. Daniel nulla legitima poteſtate ꝯſtitutꝰ iudices de falſo teſtimōio ꝯuicit ⁊ ꝯuīctos iudicauit. Ex qͦ relīꝗt̉ ꝙ nl̓ lam poteſtatē habētes poſſūt iudicare pote ſtatibꝰ ſb̓limatos. Itē ī actibꝰ cū Petrꝰ in traſſꝫ ad Corneliū: conq̄ſti ſūt fratres ꝗ erāt ī iudea: ⁊ rep̄hēderūt eū: ꝗa. ad gentilē di uertiſſet. gͦ ſb̓diti poſſūt reprehēde̓ p̄latū. Itē Hieroꝰ. ad Heliodoꝝ. Nō omnes epī ſūt epī. Attēdis Petꝝ. iuda ꝯſidera. Stepha nū ſuſcipis. Nicolaū reſpice. n̄ fac̄ eccl̓iaſtica dignitas te xp̄ianū. Corneliꝰ centurio adhuc echnicꝰ ſp̄s ſācti dono mūdat̉. dantel p̄ſb̓roſ iudicat. īfatuatū ſal ad nihil valet: niſi vt ꝓ īciat̉ foras: ⁊ a porcis ꝯculcet̉. Ex qͦ relīꝗt̉ ꝙ boni ſb̓diti pn̄t malū p̄latū rep̄hēder̄. Itē Greg. Ianuario ep̄o Paulꝰ dic̄. Seniorem ne increpaueris. ſꝫ h̓ eiꝰ regl̓a tc̄ ē ſeruāda: cum cl̓pa ſuperioris ad īteritū non trahit corda minoꝝ. vbi aūt ſenior exemplū ad interitū prebet: indiſcreta īcrepatōe feriēdꝰ ē. Itē Iob. 31. Si contempſi ſb̓ire iudiciū cū ſeruo meo: cū diſceptaret aduerſus me ⁊cͣ. inde vt pͥus. So. iudicare dr̄ ꝓprie ⁊ impropͥe. ꝓpͥe dr̄ ex auctoritate ſuꝑiori ī examinādis factis arguēdis ⁊ puniēdis. hoc modo iudicare ſu perioꝝ eſt reſpectu īferioꝝ non e9º. Unde. 6. ſap̄. dr̄. Audite reges ⁊ ītelligite. diſcite iu dices finiū terre. Et hoc modo iudicare ē ex poteſtate ſeu ex auctoritate. Alio modo iu dicare dr̄ ꝯmuniter extēſo vocabl̓o ad argu ere: corriꝑe: mone̓: ⁊ argue̓ ꝓpͥe ē ſuꝑioꝝ re ſpectu inferioꝝ. Unde Thimotheo dic̄ apl̓s. Argue cū oī īperio. corriꝑe ē reſpectu pariū. Math̓. 7. Si peccauerit ī te frater tuꝰ corripe eū. Oone̓ ꝟo ē īferioꝝ reſpc̄u ſuꝑioꝝ. Ber. ad Eugeniū. Moneo te: non arguo. Dicēdū gͦ ꝙ iudicare ex auctoritate ſic̄ dictū ē ī exa minando merita arguēdo ⁊ puniēdo: non ē īferioꝝ. ſꝫ iudicar̄ ex caritate extēſo vocabl̓o ī monēdo bonoꝝ ſb̓ditoꝝ ē r̄ſpc̄u maloꝝ p̄la toꝝ. Ad obiecta gͦ vtriuſqꝫ partis rn̄dē d̓ ad pͥmū iam pꝫ: ꝗa iudicare ẜᵐ ꝙ proprie dr̄. ſolū p̄latoꝝ ē. vn̄ dd̓. ꝙ illd̓ qd̓ dr̄ ꝙ rex n̄ hꝫ hominē ꝗ facta ſua diiudicet: nec ſuꝑiore: in telligendū ē ī ſuo ordine. Eſt enī ordo ptātū duplex. ordo.ſ. ptātū ſecl̓ariū. ⁊ ordo poteſta tu ſpūaliū. In ordīe poteſtatū ſecl̓ariū nullꝰ eſt maior rege vel imꝑatore: quēadmodū in ordine poteſtatū ſpūaliū nullꝰ ē maior papa. tn̄ collatione facta poteſtatꝭ ſpūalis ad ſecula rem: poteſtas ſpūalis ē ſuꝑ ſecl̓arē: ſic̄ ſpūs ē ſuꝑ corpꝰ. vn̄ ⁊ Ier. pͦ. dr̄. Ecce ꝯſtitui te ſuꝑ gentes ⁊ regna. Et oſtenſum ē 2. paral̓. 26. in Ozia: ꝗ uoluit ſibi uẜpare ſacerdotalē digni tatē: ⁊ ꝑcuſſus ē lepra. Ad illd̓ apoſtoli. ſe niorē ne increpaueris ⁊cͣ. dd̓. ꝙ ex īcrepatiōe q̄ eſt ex auctoritate cū obiurgatione nō ē in crepādꝰ ſenior diſcretꝰ etiā a ſuꝑiori. vn̄ ibi dic̄ glo. Ne increpaueris ꝓ etatis honore: ne indigne ferēs ſe a minore correptū magis ex aſperet̉ qͣꝫ ꝓficiet. ſꝫ obſecra vt patrē: ſic̄ dr̄. i. Pe. 5. Seniores ꝗ ī vobis ſunt obſecro. Si ꝟo ſtulti ſint ſenes: increpatōe q̄ ē ex auctoritate etiā cū obiurgatione a ſuis ſuꝑioribꝰ increpā di ſunt. vn̄ dic̄ ibi glo. Senior tn̄ ſtultꝰ vt ait btus Gregoꝰ. vehemēter ē increpādꝰ. Incre patione ꝟo q̄ eſt ex caritate inferior pōt īcre pare ſuꝑiore eo mō qͦ dictū ē. Ad illud qd̓ obic̄ d̓ hͦ qd̓ dr̄ ſuꝑ illd̓. tibi ſoli peccaui. Rex oīuꝫ ſuꝑior ē. iā pꝫ reſpōſio: ꝗa ſuꝑior ē ī ordī ne poteſtatū ſeculariū: non tn̄ ꝯferēdo pote ſtate ſecl̓arē ſpūali: vt dictū ē. Ad illd̓ qd̓ obr̄ de Dauid: ꝙ p̄ſcidit orā clamidis Saul dd̓. ꝙ ꝑ Saul p̄lati ītelligūt̉: ꝑ Fauid ſb̓diti Saul ventrē purgās illos ſignificat: ꝗ mali ciā intꝰ ꝯceptā foris oſtēdūt ī oꝑe. ſꝫ ī p̄ciſiōe clamidis nō ſignificat̉ rep̄henſio pctī. ꝑ clami dem enim regni poteſtas intellr̄. hāc p̄ſcidit ꝗ p̄latū ſnīa ꝯdenationis ferit: qd̓ nulli ſb̓di toꝝ licet. Un̄ cū a bto Grego. dr̄. ꝙ facta pre poſiti a ſb̓ditis oris gladio feriēda non ſunt: intellr̄ gladiꝰ oris ſnīa damnationis. Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ paulꝰ Petꝝ rep̄hēdit: dr̄ ꝙ Petrꝰ ſic̄ dr̄ ad Gal. cogebat gentes iudaiza re: ⁊ ſuo exēplo a ꝟitate euāgelii recede̓. pari aūt modo rep̄hēdēdꝰ ē ꝗ nō ſolū ſe a fide ex orbitat: ſꝫ etiā ꝗ alios exemplo vl̓ ꝟbo deuiat Hoc gͦ exemplo nō ꝓbāt̉ p̄lati nō arguendi a ſb̓ditꝭ: ſi a fide exorbitauerint: vel alios ex orbitare fecerint. Et qd̓ obr̄ ꝙ Petrū Paulꝰ nō rep̄hende̓t: niſi ſe nō imꝑare ſciret. intelli gēdū n̄ de paritate que ē in officio eccl̓iaſtice dignitatꝭ. Sꝫ de paritate que erat in puritate vite ⁊ noticia ꝟitatꝭ. Nā quātū ad dignitatē p̄lationis Petrꝰ inter apl̓os nō habebat parē Ad obiecta vero alteriꝰ partis: ꝗbꝰ indiſtī cte oſtēdit̉ inferiores poſſe iudicare ſuꝑiores Rn̄dēdū ē: ⁊ pͥmo ad illd̓ qd̓ obr̄ de Leone papa. dd̓. ꝙ Leo papa illd̓ fec̄ ꝑfectionis ꝯſi deratōe: non rigore coactꝰ diſcipline: ſic̄ btūs Gregoꝰ. dic̄ de ſe ipſo. Si ꝗs ſuꝑ his nos ar guere voluerit: vel ex auctoritatē nos facere ꝯtēderit: ueniat ad ſedē apoſtolicā: ut ibi an̄ ꝯfeſſionē btī Petri apl̓i mecū iuſte decertet qͣtenꝰ ibi vnꝰ ex nobis ſnīam deferat ſuam. Ex hoc gͦ nō ſequit̉ ꝙ diſciplina iuris ſb̓diti habeant iudicare p̄latos. Ad illd̓ qd̓ dr̄ d̓ Balaam dd̓. ꝙ ꝑ aſinā bn̄ ſb̓diti intelligum ꝑ Galaam mali p̄lati: nō tn̄ ex hͦ ꝓbāt̉ p̄lati arguēdi a ſb̓ditis: ſꝫ ſb̓ditis tm̄ forma datur humilr̄ renitendi p̄latis: ſi forte eos ad malū coge̓ voluerīt. Ad illd̓ qd̓ obr̄ de xp̄o dd̓ ſic̄ pͥus. ꝙ aliud ē qd̓ de rigore cogimur ſer uare diſcipline. aliud ē qd̓ admittit̉ ꝑfectōis ꝯſideratione. Xpūs gͦ iudeos ad ſe arguēduꝫ īmiſit ꝯſideratione ꝑfectioniſ: non ſeueritate iuris. Si enim legis rigore eſſēt admiſſi hac auctoritate ſceleratiſſimi ⁊ infames ad accr ſationē religioſoꝝ eēnt r̄cipiēdi. qd̓ iniquū Ad illud qd̓ obr̄ de Nathā dd̓. ꝙ due ſūt ꝑſone ꝗbꝰ mūdꝰ regit̉. regalis ⁊ ſacerdotal̓. ⁊ ſic̄ reges p̄ſunt in cauſis ſeculi. ſic ſacerdo tes in cauſis dei. Regum ē corporalē irrogar penā. Sacerdotū ſpūalē inferre vindictam. Dd̓ gͦ quātū ad ſtatū legie. ⁊ſi regalis vnctio ſacerdotibꝰ ⁊ ꝓph̓is p̄erat in cauſis ſeculi. tn̄ ſb̓erat eis ī cauſis dei. vn̄ reges a ꝓph̓is ⁊ ſa cerdotibus vngebant̉. Nathan gͦ ꝓph̓a cum regē arguit ſuum executꝰ ē officiū ī quo erat rege ſuꝑior. nō vſurpauit regis officiū ī quo erat rege inferior. Monuit.n. ꝙ ꝑ pnīam pc̄ꝫ expiarꝫ. non tulit in eum ſnīaꝫ qua tāqͣꝫ adul ter ⁊ homicida ẜᵐ legē interirꝫ Ad illud quod obr̄ de ꝑan̄. dd̓. ꝙ miracula veteris te ſtamēti ſunt admirāda nō in exēpluꝫ noſtre actionis trahēda. Un̄ Daniel ꝙ iudicauit ſe niores hoc fuit ptāte ſuꝑioris ſpūs ſcī accep ta occulte. Un̄ ibi dr̄. Suſcitauit dominꝰ ſp̄ꝫ puri iunioris. ſic̄ dr̄ 2. Exo. Quis te ꝯſtituit iudicē ſuꝑ nos. Elo. Arguebat eos Moyſes ex poteſtate occulta data ſibi a deo q̄ poſtea manifeſta fuit. Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ argue bant iudei Petrum. quia intrauerat ad Cor neliū. dd̓ ẜᵐ btūm Greg. Petrꝰ poteſtatē re gēdi acceꝑat. ⁊ tn̄ idem apl̓oꝝ pͥmꝰ q̄rimonie contra eum a fidelibus facte cur ad gentes intraſſꝫ nō ex poteſtate officii qua poſſꝫ dici ques paſtorē ſuū nō rep̄hēderāt: ſꝫ auctorita te qīne ꝟtutꝭ: qua gentiles acceꝑant ſpūꝫ ſan ctū: rn̄dit. Ad duo ſequentia ſancti Hier. ¶ Greg. pꝫ iam rn̄ſio ex p̄dictis. ſꝫ tn̄ ad illud Hiero. qd̓ dic̄ ꝙ nō oēs ep̄i ſunt ep̄i. dd̓. ꝙ eē ep̄m digne ē eſſe ep̄m per auctoritate ſpūalis poteſtatꝭ. ⁊ ꝑ meritū ſanctitatꝭ. Ꝙ gͦ dicit de malis epīs dic̄ de ipſis ꝓpter defectū ſanctita tis: nō ꝓpter defectū poteſtatꝭ vl̓ ordīs qͣꝫdiu ab eccl̓ia tolerāt̉. Ad vltimū quod obr̄ de qob dd̓. ꝙ illud dicebat de perfectōe humili tatis: nō debito iuris. Queritur poſtea vtruꝫ prelatꝰ malꝰ poſſit iudicare inferiorē ſeu ſb̓ditū iuſte Ad qd̓ ſic. Atūs Ambroſiꝰ ſuꝑ p̄ſ. Btī īmacu lati. Iudicet ille de alteriꝰ errore: ꝗ nō hꝫ qd̓ in ſe ipſo ꝯdēnet. Iudicet ille ꝗ nō agit eadē que in alio putauerit punienda: ne cū de alio iudicat in ſe ferat ſnīam. ex quo pꝫ ꝙ malo p̄ lato nō licet iudicare. Itē Grego. in mora libꝰ exponēs illd̓ Io. ꝗ ſine pctō ē pͥmꝰ mittat ī eā lapidē. Ad aliena quippe pcta punienda ibāt: ⁊ ſua reliquerat. reuocēt̉ itaqꝫ ad ꝯſcīaꝫ vt pͥus ꝓpria corrigāt: ⁊ tūc aliena rep̄hēdāt Itē Greg. ſuꝑ illud iudicū: vbi dr̄ ꝙ uiri gabaā int̓fecerat uxorē Leuite cogͦſcēdo dic̄ Cū tribꝰ Benyamin in carnis ſcelere fuiſſet obruta: collectꝰ oīs iſrl̓ vlciſci iniꝗtatē uoluit ſꝫ tn̄ ſemel ⁊ iteꝝ in belli certaīe ipſe ꝓſtratꝰ ē. et ſb̓dīt. Quid ē ꝙ in vltiōe ſceleris iſrael inflamat̉: ⁊ tn̄ pͥus ipſe proſternit̉: niſi ꝙ ipſi pͥus purgādi ſunt: ꝑ quos alioꝝ culpe feriūt̉ vt iam mūdi ꝑ vltionē veniāt ꝗ alioꝝ vitia corrige̓ feſtinat. Ex hͦ arguit̉ ꝙ prelatus niſi mūdꝰ ſit: nō dꝫ īmundos iudicare. Item Grego. Poſtulatꝰ dn̄s iudicare peccatricē n̄ ſtatim dat iudiciū: ſꝫ pͥus ſe inclinās deorſuꝫ in terra digito ſcribebat nos typice inſtrues vt cū quelꝫ ꝓximoꝝ errata ꝯſpicimꝰ: nō an tea rep̄hendēdo iudicemꝰ ꝙͣ ad ꝯſcīam nr̄i reuerſi digito diſcretionis: quid ī ea ꝯditori placeat: ꝗdue diſpliceat examinemꝰ: iuxͣ illd̓ apoſtoli. Conſidera te ip̄m: ne ⁊ tu tempteris Item Greg. ī eodē. Qui ſine peccato ē ⁊cͣ. i. pͥmo vos ipſi iuſticiā impletē: ⁊ ſic īnocentes manibꝰ ad lapidandā ream ꝯcurrite. Ex his br̄ ꝙ malus aliꝗs nō debet aliū iudicare: vl̓ iudicꝭ ꝑſonā aſſume. Cōtra. Saul cū a dn̄o ent et reprobatꝰ dei populū iudicabat: ⁊ eius iudiciū vniuerſus populus expetebat. Und̓ dic̄ Dauid poſt reprobationē ꝓfitens ip̄m eē iudicē a dn̄o: ꝓpiciꝰ ſit mihi dn̄s: vt nō extē dam manū ī xp̄m dn̄i. i. ℟. 24. Itē Dauid cū eēt adulter ⁊ homicida interrogatꝰ a ꝓ pheta ſnīam in diuitē dedit: ꝗ ouem pauꝑis rapuit dices. Iudiciū mortis ē viro huic ouē reddet ī qͣdruplū. Itē Salomon cū amore mulieꝝ deos gentiliū cole̓t: ſic̄ dr̄. 3. ℟. xi. tn̄ vniuerſus iſrael ad eius iudiciū ꝯfluebat. Item Math. 23. de malis p̄latis iudeoꝝ dice bat dn̄s. Qui dicunt facite ⁊cͣ. Itē. i. Pe. 2. Serui ſb̓diti eſtote ī omni timore dn̄is non tm̄ bonis ⁊ modeſtis: ſꝫ etiā diſcol̓: ex quibus relinꝗt̉ ꝙ maloꝝ p̄latoꝝ ſnīe ē parendum a ſb̓ditis. gͦ ⁊ ipſi legalr̄ poſſunt ſb̓ditos iudi care. So. dd̓. ꝙ eſt iudicare de officio pote ſtatis. ⁊ ē iudicare de idoneītate ſiue merito poteſtatis. pͥmo modo mali p̄lati poſſunt ſb̓ ditos iudicare. 2º mō nō niſi boni. pͥmū ſine 2º damnabile eſt iudicanti. tn̄ ſalubre ē ſb̓di to obtēꝑanti. vn̄ auctoritateſ pͥmo poſite oſtē dūt ꝙ mali paſtores dū ſnīa iuſti examīs ali os feriūt ſibi ipſis nocēt. ꝗa ſic̄ dr̄ ad ro. 2. In qͦ alios iudicāt ſe ipſos ꝯdēnāt. Auctorita tes ꝟo ī ꝯtͣriū obiecte aſtruūt ꝙ dū ab eccl̓ia tolerāt̉: eoꝝ iudiciū ſb̓terfuge̓ nō ē licitū. obtēꝑare ē ꝓficuū. Et ꝑ hͦ pꝫ rn̄ſio ad obiecta Conſequenter queri tur que ꝯditōes reꝗrūt̉ ad hͦ ꝙ aliꝗs poſſit eſſe ordinate iudex. Nam Deutꝭ. pͦ. dic̄ Moy ſes. Dixi vobis. date ex vobis viros ſapiēte ⁊ gnaros quoꝝ ꝯuerſatio ſit ꝓbata ī tribubꝰ veſtris. Et ſeꝗt̉. Tuliqꝫ eos vt populū iudi carēt. Ex hͦ gͦ relinꝗt̉ ꝙ ẜᵐ legē dei qui nō ē ſapiens ⁊ gnarus iuris nō poterit eſſe iudex gͦ illi ꝗ ſunt minoris etatis nō poſſunt eſſe iu dices. filr̄ nec natura ſurdi nec ꝑpetuo furio ſi. Itē cū iudices debeāt eē d̓ tribubꝰ ppl̓i dei. gͦ hr̄ticꝰ nō poterit eſſe iudex vel īfidelia et hoc eſt qd̓ dic̄ canon. 24. c. q. i. Hereticꝰ ca tholicum vtpote ſuꝑiorē ſe maledice̓ n̄ uali ī alienū a fide tāꝙͣ ī ſibi coequalē ſnīaꝫ dare nō poteſt. Itē ꝯſil̓i rōne ꝓbat̉ ꝙ excoīcatꝰ nō poteſt eē iudex. ẜᵐ etiā ꝙ dic̄ decretalis titulo de iudiciis. vbi dicit̉. ꝙ lꝫ excoīcatus nō poſſit ſtare ī iudicio ꝑ ſe tn̄ poteſt cogi ꝑ aliū rn̄dē̓. Itē ex hͦ ꝙ dicit̉ ꝯuerſatio iudi cis ꝓbata debꝫ eē. vr̄ ꝙ ſuſpectꝰ nō poſſit eē iudex. Un̄ Canon Nicolai. 3. ca. q. 5. Liceat ei ꝙ ſuſpectū iudicē ſibi putat eſſe ante ꝙͣ lis in choet̉ recuſare ⁊ ad aliū recurre̓. nā qͦdāmō naͣle ē ſuſpectoꝝ iudicū inſidias declinare ⁊ inimicoꝝ iudiciū velle refuge̓. Itē ꝑ hͦ ꝙ dr̄. quoꝝ ꝯuerſatio ſit ꝓbata in tribubꝰ vr̄is oſtēdit̉ ꝙ alienigena ſeu exͣneꝰ iudex eſſe no poſſit: ẜᵐ ꝙ dic̄ canon Stēphani pape. Nullꝰ alienigena aut accuſator fiet aut iudex. vn̄ ⁊ de Coth ſcriptū ē. Ingreſſus es vt aduena nūꝗd vt iudices. Itē ꝑ hͦ ꝙ dr̄. ⁊ ꝯſtituaꝫ eos pͥncipes: oſtēdit̉ ꝙ ille ꝑſone que rōe ſue ꝯditōis ſunt ſb̓dite ⁊ ſb̓iecte iudices eſſe nō poſſunt vt mulieres ⁊ ſerui. vn̄ de mulieri bus dic̄ Ambro. in li. q. vet. ⁊ no. teſta. Mulie rem ꝯſtat ſb̓iectā eſſe viri ſui dn̄io: ⁊ nullam auctoritatē habe̓: nec doce̓ pōt nec teſtis eſſe: nec fidē dare. Itē de ſeruis ⁊ alijs predictis dic̄ canon ſancte romane eccl̓ie ſynodi. 3. ca. ꝙ .7. Tria ſunt ꝗbꝰ aliꝗ impediūt̉ ne iudices fi āt. Natura ſurdꝰ ⁊ mutꝰ ⁊ ꝑpetuo furioſus ⁊ īpubes: ꝗa iudicio carēt ⁊ lege: ut ꝗ a ſenatu amotꝰ ē ſupple ꝓpter aliqd̓ crimē moribꝰ fe mine ⁊ ſerui: nō ꝗa non heant iudicium.ſ. ꝗa p̄ceptū ē vt ciuilibꝰ non fungant̉ officiis. ꝟu ſi ſeruus dū putaret̉ liber ex delegatione ſen tētiā dixit: quāuis poſtea ī ſeruitute depl̓ſus ſit: ſnīa ab eo dicta rei iudicate ſnīa firmitatē tenet. Ex his gͦ vidēt̉ plures ꝑſone excludi: ne iudices ſint. Sꝫ ꝯtͣ hͦ obr̄. et pͥmo ꝯtͣ hͦ qd̓ dictū eſt de pueris ⁊ minoribꝰ etate. Naꝫ Ieremias adhuc puer ꝯſtitutꝰ ē iudex a deo Un̄ pͦ. Iere. poſtqͣꝫ dixit. neſcio loqui: ꝗa puer ego ſum. dixit ei dn̄s. Conſtitui te ſuꝑ gentes ⁊ regna vt euellas ⁊ deſtruas ⁊cͣ. Itē ꝑa niel puer inſpiratione dīna factꝰ ē iudex ſe nioꝝ ꝗ volebāt ꝑdcͣ Suſānā. Itē in aliꝗb pueris malicia ſupplet etate. eadē rōne ⁊ in aliꝗbꝰ ſcīa p̄uenit adulta etatē. Si gͦ nō eſt cā quare minor etate nō debeat eē iudex: niſi defectꝰ ī iudicādo. gͦ hiꝰ minores poterūt eē iudices. Itē obr̄ ꝯtra hoc qd̓ dictū ē: ꝙ mu lier nō dꝫ eſſe iudex. ꝗa. 5. iudicꝭ. legit̉ Celbora iudicaſſe iſrael. et poſt datā legē a deo. gͦ no ē ꝯtra legē datā a deo muliere eē iudice. Item mulieres legūt̉ multe p̄dite ſpū ꝓph̓ie vt Maria ſoror Moyſi. 15. exo. Item Anna ꝓ phetiſſa: de qua legit̉. 2. Luce. Si gͦ mulieres ꝑ ſpm̄ ꝓphetie aſſumpte ſunt ad denūciandū iudiciā dīna: ml̓to magis poſſunt aſſumi ad denūciandū iudicia humana. Itē obr̄ ꝯtͣ hoc qd̓ dictū ē de ſeruis. ꝗa dr̄. z. ad gal. Non ē iudeꝰ neqꝫ grecꝰ. n̄ ē maſculꝰ neqꝫ femina ⁊cͣ Omnes enī vos vnū eſtis ī Xp̄o Ih̓u. gͦ ẜuū ꝯditio ī xp̄iana religione nō differt a libera. gͦ ſeruus poterit eē iudex. Itē q̄rit̉ rō qͣre ſic ē: ⁊ ꝗs numerꝰ ꝑſonaꝝ: ī ꝗbꝰ n̄ ē idoneitas ad hoc vt iudices fiāt. So. ẜꝫ ꝙ dr̄. i. deutꝭ. Iudicibꝰ dei iudiciū ē: vn̄ homo iudex gerit vicē iudicꝭ dei ī iudicādo. ideo ī tribꝰ debet ꝯformari deo: ꝗ iudex ē. ī poteſtate. ꝟitate ⁊ bonitate. ẜᵐ ꝙ dr̄ exo. 18. Prouide de oī plebe viros potētes ⁊ timētes deū. Ecce poteſtas in ꝗbꝰ ſit ꝟitas. ecce ꝟitas. Et ꝗ oderint aua riciā. Ecce bonitas. Ptās in auctoritate. Ue ritas ī iudicio ſiue diſcretionē. Bonitas ī re ctitudine animi ⁊ vite. Un̄. 6. Leutꝭ. Iudiceſ ⁊ magiſtros ꝯſtitues ī omnibꝰ portis. ecce au ctoritas ptātis. vt iudicēt ppl̓m iuſto iudi cio. ecce iudiciū ꝟitatꝭ. nec ī alterā ꝑſonā de clinēt ⁊cͣ. ecce r̄ctitudo aī ſeu uite. Itē hec tria ſilr̄ oſtēdūt̉ ī p̄dicto ꝟbo Deutꝭ i. vate ex vobis viros ſapiētes ⁊ gnaros. ecce diſcre tio ꝟitatꝭ. quoꝝ ꝯuerſatio ſit ꝓbata. Ecce re ctitudo bonitatꝭ. ut ponā eos pͥncipes. Ecce auctoritas ptātꝭ. Notādū gͦ ꝙ q̄dam ꝑſone īidonee ſūt ad aſſumēdā ꝑſona iudicꝭ. ꝗa nō ſunt idonee ad ſuſceptione auctoritatꝭ: ſeu ra tione ſexus vt mulier. cui poſt pctm̄ dictū eſt Sub viri poteſtate eris. Un̄. i. ad cor. 14. dic̄ apoſtolꝰ. Mulieres ī eccl̓ia taceant. nō enim ꝑmittit̉ eis loꝗ: ſꝫ ſb̓ditas eē. Aut rōne ꝯditi onis fortune ut ſeruus. Un̄. i. Petri. 2º. Serui ſb̓diti eſtote in omni timore. Alie ꝟo perſone ꝗa nō ſunt idonee repellūt̉ ab officio iudicꝭ. ꝗa nō ſunt idonee ad iudiciū ꝟitatꝭ. et hͦ pl̓i bus modis. Uel ꝓpter impedimētū ꝑmanēs uel ꝓpter impedimētū trāſiēs. Itē ꝓpter im pedimētū ꝑmanēs: aut īnatū aut ꝯtingens Propter impedimētū manēs īnatū ꝓhibet̉ iudex eē ſurdꝰ ⁊ mutꝰ. Propter impedimētū ꝑmanēs ⁊ ꝯtīgēs ꝑpetuo furioſus. Et ꝓpter impedimētū trāſies minor etatē. Itē alie excludūt̉ ꝓpter defectū approbatōiſ uite ſeu bonitatꝭ. qd̓ ꝯtīgit triplici de cauſa. una ē re probatio uite ul̓ ꝓpter crimē erroris. ut ī hr̄ ticis. Aut ꝓpter ſcandalū ꝯuerſatiōis. ut in his ꝗ ſunt infames. Aut ꝓpter ꝯtagium coī onis. ut ī excoīcatꝭ. Alia cauſa ē ignorātia cō ditōis ꝑͤ. ut in extraneis. Tertia ꝟo cauſa ē ſuſpitio ꝓbabil̓ malicie ꝑͤ. ut ſi ſit inimicꝰ ul̓ veclinationis a rectitudine iuſticie. qua rōne ꝓhibēt̉ oēs qui ſunt ex ꝯſanguineis auctoriſ ul̓ inimici rei: ul̓ aliqua iuſta cauſa ſuſpecti .3. ca. q. 5. Ad illud gͦ quod obr̄ de Iere. ⁊ Daniele dd̓. ꝙ illd̓ ꝑtinꝫ ad pͥuilegiū grē ſin gularis: non ad exemplū imitatiōis: ſic̄ ⁊ qd̓ Iere. pͦ. dr̄. An̄qͣ exires de vētre ſanctificaui te. et qd̓ dr̄. ij. Daniel̓. Ꝙ ſuſcitauit dn̄s ſp̄m pueri iunioris. Priuilegia aūt paucoꝝ nō fa ciunt legē coēm. Ad illd̓ ꝟo qd̓ obr̄ ꝙ ī ali ꝗbꝰ ſcīa p̄uenit etatē adultā. dd̓. ꝙ iura que debent regulare generalitatē hoīum: nō ap tant̉ his que raro ꝯtingūt: ſꝫ his que frequē ter aūt ſemꝑ: nec his que ꝯtingūt in paucis: ſꝫ in his que ꝯtingūt ī pluribꝰ. Raro aūt ꝯtī git: ⁊ n̄ niſi ꝑ pͥuilegiū ſuꝑne grē: ꝙ ī pueris talis ſcīa inueniat̉: qualis ⁊ quā tā ī iudicibꝰ reqͥrit̉. Reꝗrit̉ enim ſapīa iuris: ⁊ cum hoc experiētia iudicii. vnde ꝓpter hoc ſignanter dictū ē.i. Deutꝭ. Date ex vobis viros ſapiēteſ ⁊ gnaros. ſapiētes.ſ. ꝑ iuris ⁊ legū noticiam gnaros ꝓpter exꝑientia. Itē inde eſt quod Moyſi dr̄. xi. numeroꝝ. Congrega ſenes ppl̓i quos tu noſti: ꝙ ſenes ſint populi ac magr̄i: vt ſupportēt onus tecum: ⁊ non tu ſoluſ gra ueris. Hinc etiam eſt ꝙ ꝓpter exēplū imitati onis iudex oīum Xp̄us ad actus p̄lationis n̄ ꝓceſſit niſi in etate ꝑfecta trigīta annoꝝ ꝑ baptiſmū. ſicut hēt̉ ex Lucꝭ. 4. Ad illd̓ ꝟo qd̓ obr̄ de Selbora ꝙ fuit iudex iſrael. dd̓. ẜª illud. i. ad Cor. 10. Omnia illis ꝯtingebant in figurā. Un̄ qd̓ ī veteri teſtō dicitur de Del bora factū eſt ī eccl̓ie figura. Figure aūt vete ris teſtamēti nō trahūt̉ in nouo teſtō ī aucto ritate exēpli. Un̄ ꝙ hͦ nō ſit ad imitationem in nouo oſtēdit̉ i. ad Thi. 2. Doce̓ mulieri nō ꝑmitto: nec dn̄ari ī viꝝ. Ad illd̓ ꝟo quod obr̄ ꝙ aſſumūt̉ ad grām ꝓph̓ie. gͦ multo ma gis ad iudicia humana poterunt aſſumi. dd̓. ꝙ nō ſeꝗt̉: nec ē ſil̓e: ꝗa grā ꝓphetie non dat auctoritate mulieri ſuꝑ viꝝ: nec mutat legeꝫ ſb̓iectionis: qua iure dīno tenet̉ mulier eē ſt̓ viro: ꝗa gn̄. 4. dr̄. Sub viri poteſtate eris: et ipſe dn̄abit̉ tui. Sꝫ auctoritas iudicii daret dn̄ium mulieri ſuꝑ viꝝ: qd̓ repugnat dīne inſtitutioni. Quare auteꝫ aſſumpte ſunt ad gram ꝓph̓ie dr̄. 4º. iudicꝭ. ſuꝑ illd̓. erat auteꝫ Delbora ꝓph̓es. ibi glo. Adamātii. Preſtat ī hoc ꝯſolationē muliebri ſexui: ne ꝓ infirmi tate deſperet ſe ꝓph̓ie grām poſſe ſuſcipere ſꝫ credat ꝙ ꝯfert hanc grām mētis puritas: nō ſexus diuerſitas. Poſtea queritur de dria iudicū. Dr̄ia autē iudicꝭ ẜm iura triple eſt. Nā alij ſunt ordinarii. alij arbitrarii. alij delegati. Iudices ordinarii ſunt ꝗ ab apo ſtolico vt eccl̓iaſtici. vel imꝑatore vt ſchola res legitimā poteſtatē accipiūt. Arbitra rii ſunt ꝗ nullā poteſtatē hēntes cū cōſenſu litigātiū ī iudices eligūt̉: ſic̄ hēt̉. 2. ca. q. 6. Iudices ꝟo delegati ſunt ꝗbuſ vna vel pl̓es cauſe ab eo ꝗ het iuriſdictionē ordinariā vl̓ extraordinariā vl̓ a pͥncipe ꝯmiſſā ꝯmittūt̉ In pͥmis gͦ querit̉ vnde ex lege dīna hec dria iudicū ſumat auctoritatē. Nā ſic̄ lex di uina Moyſi ⁊ euangelii extrahit̉ a lege eter na. ita lex ciuilis extrahit̉ a lege Moyſi: ⁊ lex canonū a lege euangelii. Itē cum iudices ordinarii diſtīguāt̉ ẜᵐ ꝙ dic̄ Hugo de ſācto Uic. in li. de ſacramētis. 2ª parte. In laycis ad quoꝝ ꝓuidētiā ea que terrene vite neceſ ſaria ſunt ꝑtinēt: poteſtas ē terrena. In cl̓icꝭ ad quoꝝ officium ſpectāt ea que ſpūali vite ſunt bona: poteſtas ē dīna. illa ptās ſecularis dr̄. iſta ſpūalis. In vtraqꝫ ptāte diuerſi ſunt gradꝰ ⁊ ordines poteſtatū. Terrena ptās ca put habꝫ regē. Spūalis poteſtas ſūmū ponti ficē caput habꝫ. Querit̉ gͦ vtꝝ a lege dīna hec dria ſumat̉ ordinarie poteſtatꝭ. Item vtrū ī poteſtate ⁊ iudicibꝰ ordinariis utri uſqꝫ poteſtatꝭ poſſint eē plures ī eodē gradu vt duo ſūmi pontifices. duo epī eiuſdē loci. duo imꝑatores. duo reges terre eiuſdē non ſb̓alternati. qd̓ vr̄. ꝗa duo poſſunt eſſe iudi ces delegati a ptāte vniꝰ gradꝰ. gͦ pari rōne ⁊ duo iudices ordinarii ī eod̓ gradu. Itē Luce pͦ. ſuꝑ illd̓. factū ē ut ſacerdotio fūge̓t̉ ⁊cͣ dic̄ glo. Ambr. ⁊ Bede. Ꝙ ꝓpter ampliatōeꝫ cultꝰ dei a Dauid ꝯſtituti ſunt 24. ſūmi pon tifices: ꝗ ꝑ vices ſuas miniſtrēt. gͦ ī eod̓ gra du ſacerdotii ſūmi pl̓es erāt a Dauid ꝓph̓a ordinati. Itē Luce. 3. dr̄ ꝙ ſb̓ pͥncipibꝰ ſacer dotū Anna ⁊ Caypha factū ē ꝟbū dn̄i ſuper Io. ⁊cͣ. Et ex hoc hēt̉ ꝙ duo erant pͥncipes ſa cerdotū. Contͣ. Nemo pōt duobꝰ dn̄is ſer uire. ẜᵐ gͦ ſnīam ſaluatoris nō ē ordinata ſb̓ iectio ad duos p̄ſidētes ī eodē gradu ptātis. Itē. 13. ad ro. Omnis anima ptātibꝰ ſb̓limi oribꝰ ſb̓dita ſit. Et ſeꝗt̉. qui poteſtati reſiſtit dei ordinatōi reſiſtit. Scd̓m gͦ ordinationem dīnā ptātes ordināt̉ ẜᵐ ſuꝑiꝰ ⁊ inferiꝰ. aliter nihil eēt dictu. poteſtatibꝰ ſb̓limioribꝰ ſb̓dita ſit. gͦ ī eodē gradu nō erit eadem ſb̓limitas pluriū poteſtatū. Itē oīs ordo ꝗ ꝯmēdat quātū ad gradū pͥncipatꝰ ī irronabilibꝰ eſt ordo ẜᵐ inſtinctū nature: ⁊ ẜᵐ dictamē rōis Sꝫ ī apibꝰ ꝯmēdat̉ vnitas pͥncipatꝰ: ꝗa ī api bus pͥnceps vna ē. in gruibꝰ unitas ducatus quia una dux eſt. Unā enim ſequuntur. gͦ de inſtinctū nature: ⁊ de dictamine rōnis ē uni tas pͥncipatꝰ ⁊ ducatꝰ. gͦ in eodē gradu non poſſunt eſſe duo pͥncipes vel duo duces. Itē ex lege dei ſolꝰ vnus ſummꝰ ſacerdos inſtitutꝰ ē vt Aaron: vel ſucceſſor eiꝰ: ſicut le git̉ Numeri. 20. Et vnꝰ ſolꝰ rex inſtitutꝰ eſt in populo dei. vnde ⁊ in Oſee rep̄hendūtur reges decem tribuū: ꝗ fecerūt diuiſionem in regno. vnde dr̄. 8. Oſee. Ipſi regnauerūt: ⁊ n̄ ex me pͥncipeſ extiterūt: ⁊ nō cognoui. Itē querit̉ cum duplex ſit ptās ordinaria.ſ. ptās ſpūalis ⁊ ſecl̓aris. vtrum ordinata poteſtate vna p̄emineat alteri. Ad qd̓ ſic. Suꝑ illud p̄ſ. Tibi ſoli peccaui. glo. Quia rex omnibus eſt ſuꝑior: et iō tantū a deo ꝗ ē maior eo: pu niēdꝰ: ſi ꝗs de popl̓o errauerit deo peccauit ⁊ regi. rex ꝟo nō hēt hominē ꝗ eiꝰ facta diiu dicet. gͦ ſummꝰ pontifex nō poteſt iudicare imꝑatore ſeu regē. Itē Hug. de ſācto vic in li. de ſacramētis. Spūalis poteſtas non io p̄ſidet: vt terrene in ſuo iure p̄iudiciū faciat ſic̄ ip̄a terrena poteſtas qd̓ ſpūali debet̉ nūꝙͣ ſine culpa vſurpat. gͦ in iudiciis terrenoꝝ no eſt ſb̓iectꝰ imperator iudicio ſummi potificis Itē. i. Pe. 2. Subiectiꝰ eſtote omni humane creature ꝓpter deū ſeu regi tāqꝫ p̄cellēti. Si gͦ rex p̄cellit̉: nō ē ſb̓ditꝰ alicuiꝰ iudicio. forte diſtinguet̉ ſic̄ diſtinguit Gratianꝰ vt ſupra dictū ē: ꝙ ſic̄ reges preſunt in cauſis ſeculi: ſa cerdotes in cauſis dei. Nathan ꝟo ꝓpheta cū Dauid redarguit: exercuit ſuū officiū in quo erat rege ſuꝑior. nō regis vſurpauit officiū: ī quo erat rege inferior. Scd̓m hoc gͦ ſi ī cauſis ſpūalibꝰ ſb̓iectꝰ ē imꝑator ſummo pontifici: ī cauſis ſecularibꝰ ſb̓iectꝰ erit ſummꝰ pontifex imꝑatori. Contͣ. Sic̄ ſecl̓aria ordinātur ad ſpūalia: ita poteſtas ſecl̓aris ad poteſtatem ſpūalē. Sꝫ ſecularia ſb̓ſunt ſpūalibus ordine rōnis ⁊ dīno. gͦ poteſtas ſecularis ſb̓eſt pote ſtati ſpūali. gͦ imꝑator ſūmo pontifici. Itē dic̄ Hugo de ſancto vic. in li. de ſacramentꝭ. Uita terrena bonis terrenis alit̉. vita ſpūal̓ ſpūalibꝰ bonis nutrit̉. Ad poteſtatē regis ꝑ tinent que terrena ſunt ⁊ ad terrenā vitam facta omnia. Ad poteſtate ſummi pontificis ꝑtinēt que ſpūalia ſunt ⁊ vite ſpūali attribu ta vniuerſa. quātū ꝟo vita ſpūalis dignior ē ꝙͣ terrena ⁊ ſpūs ꝙ corpꝰ. tantū ſpūalis pote ſtas ſecularē poteſtatē honore ac dignitate p̄cedit. Itē Hugo. de ſancto vic. in eodeꝫ. Ꝙ ſpūalis poteſtas quātū ad diuinā inſtitu tionē prior ſit tempore ⁊ maior dignitate: ex veteri teſtamēto manifeſte declarat̉: vbi pͥ mū a deo ſacerdotiū inſtitutū ē: poſtea ꝟo ꝑ ſacerdotiū iubēte deo regalis poteſtas ordi nata: ſic̄ legit̉. i. ℟. 9. Itē Hugo ad idē. In eccleſia dei ſacerdotalis dignitas regalē po teſtatē ſacrat ⁊ ſanctificat ꝑ bn̄dictionē. Si gͦ ſic̄ dr̄ ad hebr. 7. ſine ꝯtradictione maior eſt ꝗ bn̄dic̄ ꝙͣ ꝗ bn̄dicit̉: ꝯſtat abſqꝫ dubitatōe ꝙ terrena poteſtas que a ſpūali bn̄dictioneꝫ accipit iure inferior extimat̉. Itē queritur vtrū ſuprema poteſtas ſpūal̓: que eſt ſummi pontificꝭ poſſit habe̓ aliquā humanā q̄ ipſam diiudicet. Ad qd̓ ſic. refert Hiero. in libro viroꝝ illuſtriū. Ꝙ Damꝰ. papa a ſb̓ditis de adulterio accuſatꝰ cū. 42. ep̄is ſe purgauit. ſi gͦ purgatio ꝑtinet ad ſnīam iudicioꝝ uidet̉ ꝙ poterat iudicari. Itē btus Gregꝰ. papa de ſe ipſo. Si ꝗs nos arguere uoluerit ueniat ad ſede apl̓ica ut ibi mecū iuſte decertet qͣte nꝰ ibi unꝰ ex nobis ſnīam deferat ſuā. Itē Aug. Qui nec regiminis in ſe rōnē hūit: nec ſua delicta deterſit: nec filioꝝ crime correxit canis impudicꝰ dicēdꝰ ē magis ꝙ ep̄ūs. Si gͦ talis poſſit eſſe ille ꝗ ē papa cōſtitutꝰ: uidet̉ ꝙ poſſit a ceteris ep̄is iudicari ut nō epūs. Item Paulꝰ correxit Petrū eo ꝙ nō recti ambularet ad euangelii ꝟitatē. gal. 2. Et dic̄ glo. ꝙ Petrꝰ cui a dn̄o ter dictū ē. paſce oues meas. Ioh̓. vltimo. obiurgationē poſterioris paſtoris ꝓ ſalute gregis libentiſſime ſuſtine bat̉. gͦ papa ꝗ ē ſucceſſor Petri ſi a ꝟitate de uiet poterit a poſterioribꝰ paſtoribꝰ iudicari Contra. Hugo de ſan. Uic. 2ª ꝑte de ſacr̄iſ Poteſtas ſummi pontificꝭ a deo pͥmū inſtitu ta ē: ⁊ cū deuiat a ſolo deo iudicari poteſt: ſic̄ ſupra ſcriptū i. ad Cor̄. 2. Spualis iudicat omnia: ⁊ ipſe a nemine iudicat̉. Itē dicit canon Gelaſii. 9. ca. q. 3. Cuncta ꝑ orbem nouit eccl̓ia: ꝙ ſacroſancta eccleſia romana fas de omnibꝰ hēat iudicādi: neqꝫ cuiꝙͣ de eiꝰ liceat iudicare iudicio Itē Innocꝭ. ī eod̓. Nemo iudicabit pͥmā ſedem. Neqꝫ enim ab Augu ſto neqꝫ ab omni clero: neqꝫ a regibus: neqꝫ a populo iudex iudicabit̉. Itē Symachus in eodē. Alioꝝ hominū cauſas deꝰ uoluit ꝑ ho mines terminare. ſꝫ ſedis illiꝰ p̄ſidem ſuo ſine qōne reẜuauit arbitrio. replicabo dictu. tu es Petrꝰ ⁊ ſuper hanc petram edificabo eccl̓iā meam: ⁊ quodcūqꝫ ſolueris ⁊cͣ. So. notādu ꝙ auctoritas ordinarioꝝ iudicū in poteſtate ſeculari accipit̉ exo. 17. vbi dr̄. ꝙ Moyſes ele ctis uiris ſtrenuis de cuncto iſrael conſtituit eos pͥncipes populi: tribunos ⁊ centuriones: uagenarios ⁊ decanos: ꝗ iudicarent po pulū dn̄i. Auctoritas iudicū ordinariorū in poteſtate ſpūali accipit̉ ex numeris z. vbi ponit̉ gradꝰ ſummi ſacerdotꝭ Aaron. ⁊ mi noꝝ ſacerdotū ſb̓mīſtrantiū Aaron. vn̄ dr̄. fūctiqꝫ ſunt ſacerdotio Eleazar ⁊ Ithamar coram Aaron. et iteꝝ ſb̓mīſtratio leuitaꝝ ẜꝫ gradus differentes. vnde ibi dicitur. Dabis leuitas Aaron ⁊ Ithamar coram Naron ⁊ fi liis eiꝰ: ꝗbꝰ traditi ſunt a filiis iſrael ī mīſte rio. et ibi dr̄. Quō filii Ierſon erant ſb̓ pͥnci pe Elizaphat. ſilr̄ fili Caapherant ſb̓ pͥncipe Elizapha. ⁊ p̓nceps pͥncipū leuitaꝝ Eleaꝫar filiꝰ Laron ſacerdotꝭ. Ex nouo ꝟo teſtamento quantū ad diſtīctionē poteſtatis ſacerdotal̓ ſicut dic̄ Hugo de ſācto vic. p̄ſb̓ri vicarii ſūt 72. diſcipuloꝝ: ꝗ p̄cedebāt dn̄m in omnē ci uitate ⁊ locū quo erat ipſe venturꝰ ſic̄ dicit̉ Luce. 7. Ep̄i ſucceſſores apoſtoloꝝ ꝗ eligunt̉ a deo. 7. Luce. 10. Mat. Sūmꝰ pontifex vicariꝰ Petri: cui ꝯmittit̉ plenitudo poteſtatꝭ ī claui bus. 16. Mat. Tu es Petrꝰ ⁊cͣ. ⁊ tibi dabo cla ues. et vl̓is cura gregis. Ioh̓. vltimo. Si dili gis me paſce oues meas. Sub poteſtate vero p̄ſb̓roꝝ eſt poteſtas ſeu ordo dyaconoꝝ: qui īarchidyaconibꝰ hent iudiciariam poteſta tem. qd̓ ſumptū ē. i. ad Thi. 3. vbi poſt deſcri ptionē ep̄i dic̄. Dyacones ſi bn̄ mīſtrauerint: gradū bonū ſibi acꝗrent. Gradꝰ ꝟo ſecularis poteſtatꝭ accipiūt̉ de pͥma epl̓a Petri. vbi di Subditi eſtote omni humāe creature ⁊cͣ. ſeu regi tanꝙͣ p̄cellenti. ſeu iudicibꝰ tanqͣꝫ ab eo miſſis. Et ro. 13. vbi dr̄. Omnis anima pote ſtatibꝰ ſb̓limioribus ſb̓dita ſit. Ex his igit̉ pꝫ qͣlr̄ ex nouo ⁊ veteri teſtamēto accipit̉ aucto ritas iudicū ordinarioꝝ: ſeu ſecularium: ſeu ſpūaliū. Itē auctoritas iudicis arbitrarii poteſt accipi ex exo. 21. vbi dr̄ lex de illo qui ꝑ cutit mulierē p̄gnātē: que fac̄ abortiuū ſꝫ ip̄a viuit. et dr̄ ꝙ ſi partꝰ nōdū viuificatꝰ fuit ī utero ſb̓iacebit dāno qͣntū maritꝰ petierit: arbitri iudicauerīt. Itē auctoritas iudicū delegatoꝝ accipit̉ ex exo. 24. vbi aſcendens Moyſes ī montē ſenioribꝰ ait. hētis Aaron ⁊Hur vobiſcū. ſi ꝗd natū fuerit qōnis refe retis ad eos. Et ex Abdia ꝓph̓a. vbi dr̄. au ditu audiuimꝰ a dn̄o legatū ad gētes miſit. Et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad duo pͥmo queſita. Ad illud quod querit̉ vtrū poſſint eſſe plures iu dices ordinarii ī eodē gradu dd̓ ẜᵐ beatuꝫ Hlero. ad Ruſticū monachum. In apibꝰ pͥn ceps vna ē. grues vnā ſequūt̉. Imꝑator vnꝰ iudex vnus ꝓuincie. Roma aūt ꝯdita duos frēs ſimul reges habe̓ nō potuit. in Rebecce vtero Eſau ⁊ Iacob geſſerunt bella. Gn̄. 25. Singuli eccleſiaꝝ ep̄i. ſinguli archiep̄i. ſingl̓i archidyaconi. ⁊ omnis ordo eccleſiaſticꝰ ſuis rectoribꝰ vtitur. Ex quibꝰ relinꝗt̉ ꝙ in eodeꝫ gradu reſpectu eorūdē nō eſt peminētia plu riū poteſtatū. Ad illud gͦ qd̓ obic̄ de iudi cibꝰ delegatis dd̓. ꝙ nō ē ſil̓e. nā cū plures de legant̉ ab vno ordinario: ambo gerūt vicem vniꝰ: nec alter plenarie gerit uicē ſꝫ ambo ſil̓. Ad illud ꝟo quod obr̄ ꝙ. 24. erunt ſummi ſacerdotes inſtituti a Dauid. ueꝝ quātū ad mīſteriū cultꝰ templi: ſꝫ tn̄ unꝰ erat ꝗ preerat ſuꝑ alios ī auctoritate iudicii. ſic̄ Cayphaſ dr̄ pontifex anni illiꝰ ī Ioh̓. xi. Ad illd̓ ꝟo qd̓ obr̄ de anna ⁊ Caypha dd̓. ꝙ nō ſimul p̄erat ſꝫ vnꝰ p̄erat ī pͥncipio p̄dicationis Ioh̓is. po ſtea aliꝰ ſucceſſit ei. et ideo ſb̓ ambobꝰ deter minat̉ tpūs p̄dicationis Ioh̓is. Ad illud qd̓ querit̉ utrū poteſtas ſecularis ſb̓dita de beat eſſe ptāti ſpūali. dd̓. ẜᵐ ꝙ dic̄ Hugo de ſancto Uic. Spualis poteſtas terrenā poteſta tē inſtituere habꝫ ut ſit: ⁊ iudicare ſi bona nō fuerit: ſic̄ ſcriptū ē. i. ad Cor̄. 2. Spualis iudi cat oīa: ⁊ ipſe a nemine iudicat̉. Ad illud gͦ qd̓ primo obr̄ ex auctoritate aug. ſuꝑ p̄ſ. ꝙ rex nō hꝫ hominē ꝗ eius facta diiudicet ⁊cͣ. fa cienda eſt uis ī hoc ꝙ dr̄ nō hēt hoīem. ſpū alis enim ptās nō iudicat ẜᵐ hominē: uel ẜᵐ hūanā legē: ſꝫ inquātū reſidet uice dei: ſic̄ dr̄ apl̓is Mat. 10. Qui uos audit me audit. et ſic̄ dic̄ apl̓us. 2. ad cor. 5. Pro xp̄o legatione fun gimur. et ẜᵐ ptātē ad uindicta ſpūalē non corporalē. ẜᵐ ꝙ dr̄. 2. ca. q. 7. ꝙ regū ē exercere penā corporale: ſacerdotū ſpūalē inferre uin dictā. Un̄ ambroſiꝰ imꝑatorē excoīcauit ar chadiū: ⁊ ab ingreſſu eccl̓ie ꝓhibuit. Sic̄ enī iudex terrenus nō ſine cauſa gladiū portat. ſic̄ dr̄. 13. ad ro. ita nō ſine cā claues eccleſie ſa cerdotes accipiūt. ille portat gladiū ad uin dictam malefactoꝝ: laudē ꝟo bonoꝝ. iſti cla ues hēnt ad excluſionē excoīcādoꝝ ⁊ recon ciliationē penitētiū. expone igit̉ a deo tm̄ eſt rex puniendꝰ ſupple materiali pena. Et iteꝝ nō hēt hominē ꝗ eius facta diiudicet. ſupple ad corporalē penā inferēdā. Ad 2ᵐ ꝟo qd̓ obr̄ de ꝟbo Hugo. dd̓. ꝙ ſpūalis poteſtas ſi iudicet terrena rōne delicti: cū.ſ. abutit̉ pote ſtate: nō p̄iudiciū fac̄: īmo ſicut ſpūs ꝯſtitutꝰ eſt ad dirigendū corpꝰ: ita ſpūalis poteſtas ꝯſtituta ē ad dirigēdū terrenā. Qd̓ ꝟo dic̄ Hugo de iudicio nō inferēdo terrene ptāti a ſpūali: dicit rōne terrenaꝝ poſſeſſionū: quas hꝫ eccl̓ia ſeu poteſtas ſpūalis: que ſic̄ dic̄ Hu go nūꝙͣ poſſunt ita a regia poteſtate elōgari qn̄ ſi rō poſtulauerit ⁊ neceſſitas: ⁊ ipſis poſ ſeſſiōibꝰ terrena poteſtas debeat patrociniū ⁊ illi ipſe poſſeſſiones debeant in neceſſitate obſequiū. Sic̄ enim regia poteſtas patrociniū qd̓ dꝫ alteri dare non pōt. ſic ipſa poſſeſſio a ꝑſonis eccl̓iaſticꝭ obtenta obſequiū qd̓ regie poteſtati ꝓ patrocinio debet̉ iure negare nō pōt. ſic̄ ſcriptū ē Mat. 22. Reddite que ſunt Ceſaris ceſari. ⁊ que ſunt dei deo. Ad illd̓ qd̓ obr̄ de canonica Petri: ꝙ rex p̄cellit: veꝝ ē in ſuo ordine.ſ. ad corporalē vindictā exer cendā: qua vindicta ſi delinquat: nō hꝫ ꝗ euꝫ puniat niſi deū. Ad illd̓ qd̓ dic̄ Gratianꝰ: ꝙ ſacerdotalis poteſtas in aliquo erat regali inferior. dd̓. ꝙ hͦ veꝝ ẜᵐ ſtatu veteris teſtī: ſꝫ nō ẜᵐ ſtatū noui. Sacerdotiū enim veteris teſtī carnale erat: ⁊ ꝑ carnalē ꝓpagationem ſuccedebat: quāuis eſſet ordinatū ad ſpūale obſequiū.ſ. dinū cultū ⁊ figurā ſpūalis ſacer dotii noui teſtī qui non eſt ꝑ ſucceſſione car nalē. ꝓpterea ī illa parte: in qua carnale erat ⁊ terrenū ſb̓iectū erat terrene poteſtati.ſ. re gali. Sic̄ enī dic̄ btūs augꝰ. Iō dr̄ vetꝰ teſtin ꝓpter ꝓmiſſionē terrenā que ꝑtinet ad vete rem hominem. Ideo in teſtamēto veteri tibi ſūma erit poteſtas terrena. In nouo autē te ſtamēto n̄. vbi ē ſpūale ſacerdotiū ⁊ ꝓmiſſio ſpūaliū. In nouo enī teſtamēto nō ꝓmittūt̉ terrena ī mercedē: ſꝫ addūt̉ ad ſuſtētationē ⁊ neceſſitate Mat. 7. Primū querite regnum dei ⁊ iuſticiā eiꝰ: ⁊ hec omnia adiciēt̉ vobis. Ad illud qd̓ querit̉ vtrū poſſit eſſe aliqua hūana poteſtas que hēat diiudicare ſūmuꝫ pontificē dd̓. ꝙ ſic̄ oſtēdebat̉ ſummꝰ pontifex non poteſt ab alio ꝙ a deo iudicari: ſic̄ dr̄ ca non. 9. ca. qz facta ſb̓ditoꝝ a nobis iudicant̉ noſtra ꝟo a dn̄o iudicāt̉. Ex quo accipitur ꝙ ſummꝰ pontifex iudex eſt ordinariꝰ ſinguloꝝ ⁊ nullꝰ ē ꝗ eū iudicat niſi deꝰ. Ad illd̓ ꝟo quod obr̄ de Damaſ. ⁊ Grego. filr̄ ⁊ ad illud qd̓ obr̄ de Petro: qui ſuſtinuit rep̄henſioneꝫ Pauli dd̓. ꝙ illud dr̄ factū ad exemplū humi litatꝭ noͣ ex neceſſitate iuris. vn̄ ad Gal. 2. ſuꝑ illd̓ Dixi Cephe corā omnibꝰ dic̄ glo. Ipſe Pe trus qd̓ a Paulo fiebat vtilr̄ libertate cari tatis pietate humilitatꝭ accepit. atqꝫ ita exē plum poſteris tribuit: ꝙ nō dedignarentur maiores niſi forte iuſti tramītē reliquiſſent: a poſterioribꝰ corrigi. Laus itaqꝫ iuſte liber tatꝭ in Paulo ⁊ ſancte humilitatis in Petro enituit. et ſil̓i modo dd̓ in Damaſo ⁊ Greg Ad illud ꝟo qd̓ dic̄ augꝰ de malo ep̄o. q canis impudicꝰ dicēdꝰ ē: intelligēdū ē ſi het ſuꝑiorē poſtꝙͣ ē ꝑ ſnīam ꝯdemnatꝰ. vel illud dr̄ ꝓpter meritū vite: nō ꝓpter gͣdū potētie. Uerendum eſt poſtmodū de officio iudicꝭ iuxͣ legeꝫ qua dr̄. 15. Beutꝭ. Iudices ⁊ magr̄os ꝯſtitues ī omnibꝰ portis tuis vt iudicet populū iuſto iudicio: nec in alterā partē declinet: nō acci piēs perſonā nec munera. tuſte qd̓ iuſtū ē exe queris. Quantū ad pͥmā ꝑtē legis iudices ⁊ magr̄os ꝯſtituēs q̄rūt̉ duo. Primo vtꝝ ad iudicē poſſint aliaꝝ ꝑſonaꝝ que intrant iudiciū officia ꝑtine̓: vt ī eadē cā ſit iudex ⁊ teſtis ⁊ defenſor ⁊ hiꝰ. 2º vtrū iudex aliꝗs poſſit de ſb̓dito alteriꝰ iudicꝭ iudicare. Ad primuꝫ ſc aorifaciu x Dicit canon ca. q. 4. Nullꝰ vnꝙͣ p̄ſumat accuſator ſimul ⁊ iudex eſſe ⁊ teſtis. qm̄ ī omni iudicio qͣtuor ꝑſonas neceſſe ē eſſe. Iudices electos. accuſa ſatores idoneos. defenſores ꝯgruos. atqꝫ te ſtes legitimos. Iudices debent uti eꝗtate. te ſtes ꝟitate. accuſatores intētione ad amplifi candū cām. defenſores attenuatōe ad dimi nuendū cām. Item augꝰ. in omel. de pnīa. Quis ſibi vtrūqꝫ audet ſume̓ vt cuicūqꝫ ip̄e ſit accuſator ⁊ iudex. Contͣ. Dan̄. 13. Daniel fuit accuſator iniꝗtatꝭ ſenioꝝ ⁊ iudex eoꝝdē gͦ ſimul poteſt eſſe officiū accuſatoris ⁊ iudi cis. Itē. 4. gn̄. fuit dn̄s accuſator Chaym: cū dic̄. ecce vox ſanguīs ⁊cͣ. Fuit etiā iudex in ferēs penā: cū dixit. Maledictꝰ eris ſuper ter ram ⁊cͣ. Itē dic̄ ꝑ Iere. 29. Ego ſum iudex ⁊ teſtiſ. Si gͦ iudex homo dꝫ aſſimilari iudici deo: idem poteſt eſſe iudex ⁊ teſtis. So. ẜª. canoneꝫ Damaſi pape. 4. ca. q. 4. Accuſatores ⁊ iudices nō idem ſint. ſꝫ ꝑ ſe accuſatores. ꝑ ſe iudices. ꝑ ſe teſtes. ꝑ ſe accuſati. vnuſꝗſqꝫ in ſuo ordine. Ratio aūt quare iudex nō poſ aſſume̓ ꝑſonā accuſatoris vel defenſoris eſt: ꝗa ē ꝑſona media: ⁊ ī nullam ꝑtem dꝫ decli nare. ſilr̄ nec ꝑſonā teſtiſ poteſt aſſume ne ha beat̉ ſuſpectꝰ de impoſitione culpe: cū ad ip̄ꝫ ꝑtineat ſnīa inferēde pene. Ad illd̓ quod obr̄ de Daniele dd̓. ꝙ Daniel ī illo facto gere bat ꝑſonā dīnā ⁊ humanā. dīnaꝫ ī accuſado vnde ibi dr̄. ꝙ ſuſcitauit dn̄s ſpm̄ pueri iu nioris. Humanā ī iudicādo ẜᵐ legē dei: quia ꝯuicit eos Daniel ex ore ſuo falſum dixiſſe te ſtimoniū. qd̓ aūt factū ē inſpiratōe diuina n̄ eſt trahēdū ad ꝯſequētia. Ad alia ꝟo que obiciūt̉ dd̓. ꝙ nō ē ſil̓e de deo ⁊ homine in iudicādo. Nā iudicās deꝰ non pōt a iuſticia declinare. Prete̓a ipſe ſemꝑ iudicat ẜᵐ ꝟita tem interiorē mētis: nō ẜᵐ faciē vel intuituꝫ vt dr̄. i. ℟. 16. Nō luxta intuitū hoīs ego iu dico. Homo enim vidꝫ ea que paret: deꝰ aūt intuet̉ cor. et ideo dīno iudicio ꝯgruit ut ip̄e idem ſit accuſator. iudex. ⁊ teſtis. Nō ſic aūt eſt de hominis iudicio: ſicut dictum eſt. Secūdo querit̉ vtꝝ iudex aliquis poſſit de ſb̓dito alteriꝰ iudicare. Ad qd̓ obr̄. Dicit Grego. ſuꝑ illā legē Deutꝭ. 23. Si ītraueris ſe gete amici tui franges ſpicas. falce̓ autē non mētes. falcē iudicii mitte̓ nō potes ī eā ſege tem: que alteri videt̉ eſſe ꝯmiſſa. Sꝫ ſic̄ ibi dr̄ manu ſpicas ꝯtere ⁊ manducare: hoc eſt per affectū boni oꝑis frum̄ta dn̄ica uitioꝝ paleis expoliare: ⁊ ī ecclie corpꝰ amouēdo ꝯuertere pſuadēdo qͣſi manducādo ꝯtere̓. Contͣ. ſicut dicunt iura ⁊ canonēs. quilꝫ ſortit̉ forū rōe delicti. Si gͦ aliꝗs de aliena dyoceſi delin quat in alia ſortit̉ foꝝ iudicii illiꝰ: ꝗ preſidet loco in quo delinquit. Qd̓ ꝯcedēdū eſt. vnde dic̄ canon ꝯcilii apud ꝯpendiū. 6. ca. q. 3. Pla cuit ꝓ ꝯmuni vtilitate vt nullꝰ ep̄oꝝ graui ter ferat: ſi eius prochianū ꝓ dep̄dationis cā alter epūs excōīcauerit. Suꝑ hoc autē obi ciūt de exemptis: ꝗ īmediate ſb̓ſunt apoſto lice ſedi: vtrū delinquētes poſſint ab ep̄o ſuo iudicari. et cū exempti ſint a iuridictione epi ſcopoꝝ: ſi ep̄os ipſos iudicet: mittit falceꝫ in alienam meſſem. Sꝫ ī ꝯtrariū eſt: ꝗa ſic̄ dr̄ .xi. q. 3. Priuilegiū meret̉ amitti rōne delicti. So. diſtīguēdū ꝙ ſi pͥuilegiatꝰ deliꝗt circa rem nō exēptā vt in ꝯtractu emptionis ⁊ vē ditionis: vel in maleficio: ſic̄ homicidio vel adulterio: tale delictū poteſt ep̄s vindicare. ꝗa etſi ꝑſona exempta ſit: tn̄ res in qua delin ꝗt nō eſt exempta. Si ꝟo delinꝗt circa rē exē ptam vt male gerēdo ſuū officiū. vel alienā do res eccleſie ī his a ſolo papa poteſt puniri Quando gͦ factū exempti p̄iudiciū affert in rebꝰ vel factis nō exēptis: iudicabit eum ep̄s loci. qn̄ n̄ affert p̄iudiciū n̄ iudicat̉ ab epiſco pō: ſꝫ a ſolo papa. O ſtea queritur quantū ad aliam partem legis: que eſt. vt iu dicent populū ⁊cͣ. Primo vtꝝ poſſint iudi care ẜᵐ ſuam ꝯſcīaꝫ. 2º vtꝝ poſſint ſine ac cuſatore iudicare. 3º vtrū poſſint ſine ꝯui ctione ꝯdemnare. Ad primum ſic. deutꝭ. 17. de iu dicibꝰ qui p̄ſunt loco iudicabunt iudicii ꝟitatem. Si gͦ iudex ſciat eē veꝝ qd̓ ī iudicio accuſat̉ vel ꝓponit̉ ẜᵐ ꝯſcīam dꝫ iudicare. ꝙͣuis nō ꝓbet̉. Itē dic̄ lex alia Deutꝭ. 13. De idolatria vindicāda ī aliqua ciuitate ꝙ diligēter rei ꝟitate ꝑſpe cta ſi inueniat̉ certū eē: deleat̉ ī ore gladii. gͦͦ ſil̓i modo ſi iudex ſciat certiſſime alique pec caſſe: poterit ip̄m iuſto iudicio ẜᵐ ꝯſcientiaꝫ iudicare. ⁊tē ſi iudex debeat iudicare ẜm audita ⁊ nō ẜᵐ ꝯſcīam ꝟitatis. gͦ iudex pote rit īnocēte ꝯdēnare: cum ẜm allegata ⁊ falſa teſtimonia que dep̄hendi non poſſunt poſſit reus ꝓbari. qd̓ tn̄ ꝓhibitū eſt ī lege exo. vbi dr̄. Innocētē ⁊ iuſtum nō occides. Iteꝫ. xi. Iſa. dr̄ de dn̄o. Non ẜᵐ viſionē oculoꝝ iudi cabit: neqꝫ ẜm auditū aurium ⁊cͣ. gͦ nec iudex homo ſilr̄ dꝫ iudicare ẜᵐ audita. Contͣ. pͥ Deutꝭ. Precepi eis dicēs. audite illos: ⁊ quod iuſtū ē iudicate. ita paruū audietis vt ma gnum. gͦ ẜᵐ audita dꝫ iudicare: nō ẜᵐ ꝯſcīaꝫ Itē Ambro. ſuꝑ p̄ſ. beati īmaculati. Bonꝰ iudex nihil paratu ⁊ meditatū de domo re fert: ſꝫ ſic̄ audit iudicat. ⁊ ſic̄ ſe hꝫ cā decernit Item ambro. in eodē. Bonꝰ iudex nihil ex arbitrio ſuo fac̄: ſꝫ iuxͣ leges ⁊ iura ꝓnūciat. Si gͦ ẜᵐ leges ⁊ iura ea q̄ audiūt̉ ⁊ ꝯuincunt̉ iudicāt̉: iudicꝭ non ē iudicare ẜm ꝯſcīam. Itē augꝰ. ī omel. de pnīa. Multī corrigūt̉. vt Petrꝰ. multi tolerāt̉ vt iudas. multi ne ſcint̉ donec veniat dn̄s: ꝗ illuīabit abſcodi ta tenebraꝝ. Nos ꝟo a coīone quēqꝫ ꝓhibe̓ n̄ poſſumꝰ: niſi aut ſponte ꝯfeſſum: aut ī aliquo ſeculari uel eccl̓iaſtico iudicio noīatum aut ꝯuictū. gͦ ẜᵐ hͦ iudex non poterit ẜm ꝯſcīam iudicare nō ꝯuictū. Itē. 24. Leuitꝭ. ſuꝑ illd̓ qd̓ dr̄ d̓ blaſphemio. Miſerūt eū ī carcere ⁊cͣ. dic̄ btūs Grego. Moyſes q̄relas populi ſemꝑ ad dn̄m r̄ferebat nos inſtruēs ut nō ex cord̓ noſtro: ſꝫ ex p̄cepto dīno ꝯdēnationis ul̓ iuſti ficationis ſnīam ꝓferamꝰ. gͦ nō dꝫ ẜᵐ ꝯſcīam iudicar̄. So. dd̓. ꝙ ē ꝯſcīa iuris ⁊ eſt ꝯſcīa facti. Conſcīa iuris ē q̄ format̉ ex lege diuina Conſcīa facti ē q̄ format̉ ex ipſa facti opīone: ul̓ ſcīa. dicēdū gͦ ꝙ iudex nō dꝫ iudicare ẜm ꝯſcīam facti: ſꝫ ẜm ꝯſcīaꝫ iuris excluſo errore ꝗa ꝯtīgit eē errorē circa vtrāqꝫ ꝯſcīaꝫ iuris .ſ. ⁊ facti. Iudicare aūt ẜᵐᶻ ꝯſcīam iuris rectā nō erroneā ē iudicare ẜᵐ allegata diligēter diſcuſſa. Ad illud gͦ qd̓ pͥmo obicit dd̓. ꝙ iudicare iudicii ꝟitatē aliud eſt ꝙͣ iudicare ꝟitatē. Ueritas eniꝫ ē reſpectu facti vel rei q̄ eſt vel non ē. veritas iudicii eſt reſpectu co uictionis vl̓ ꝓbationis legitime facti uel rei. Ex illa igit̉ lege non ꝯcludit̉ ꝙ iudex debeat iudicare ẜᵐ ꝯſcīam ꝟitatꝭ: ſꝫ ẜᵐ ꝟitatē iudicii .i. ꝯuictionis ⁊ ꝓbationis legitime facti. vn̄ dr̄. Iudicabūr iudicii ꝟitate: ⁊ facies q̄cunqꝫ dixerint iuxta legē. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ illa lex q̄ 2º opponit̉ loꝗt̉ ī caſu vbi p̄cedit accuſatio: ⁊ ſeꝗt̉ poſtmodū legitima facti ꝯuictio. Un̄ ibi deutꝭ. 13. ad ro. Si audieritis in vna urbiū ſupple aliquibꝰ accuſantibꝰ aliquos dicētes. eamꝰ ⁊ ſeruiamꝰ diis alienis ⁊cͣ. Quere ſolli cite: ⁊ diligēter rei ꝟitate ꝑſpecta ſi īueneris certū eſſe qd̓ dr̄: ⁊ abhoīationē hāc oꝑe ꝑpe tratā ꝑcutiēs habitatores ⁊cͣ. Ad illud qd̓ obic̄: ꝙ ſi iudicat ẜᵐ allegata: aliqn̄ ſciēs cō demnare poterit īnocēte. dd̓. ꝙ ſic̄ dic̄ augꝰ. Iudex cū punit ad mortē nō dr̄ occide̓. ſꝫ ip̄a lex. ita iudex cū punit ẜm lege nihil omitten do de ꝯtingentibꝰ legis nō ꝯdemnat: ſꝫ ipſa lex. Lex aūt que poſita ē ad iudicādū ea que poſſunt ꝯuinci vel ꝓbari: nullo modo rep̄he ſibilis eſt iudicando ꝯuicta vel ꝯfeſſa. Nam lex eterna qua deꝰ iudicat: nō hoc mō iudi cat: ſꝫ ẜm ipſam reꝝ ꝟitatē: que ei patet. Lege autē que poſita ē ad hoc ꝙ ẜm illā homo iu dicet: nō pōt ſe extende̓ ad illa: ꝗa multa de illis ſunt ei occulta ⁊ incerta. Sic̄ enim dicit augꝰ. Multa neſciūt̉ quoaduſqꝫ veniat dn̄s qui illuminabit abſcondita tenebraꝝ. et illa ſunt dei iudicio relinquenda. Ad illud gͦ qd̓ obr̄ ꝑ aliā legē. īnocetē ⁊ iuſtū nō occideſ dd̓. ꝙ ſi iudex laboret qͣ tū pōt ſalua iuſticia ad repellēdū accuſationē eiꝰ quē ſcit īnocētē ⁊ ad repellēda teſtimonia: ſi tn̄ contingat ꝙ nulla exceptione iuris poſſit repelli accuſa tio vel teſtimoniū: nec aliqua occaſione ſnīa differri aūt ſb̓trahi: ꝯſiliū ē vt remitte̓t ip̄m iudicād̓ ſuꝑiori: cui ⁊ ſignificaret ꝟitatē: quā ſcit ⁊ ꝓbatione quā audiuit. Suꝑior aut po teſtas que nulli ſb̓eſt de plenitudine auctori tatis pōt iuris ſnīam mitigare ſeu remitte̓: ſi tn̄ ſine ſcandalo iudiciū non poſſet differri: dicūt ꝗa ſi ꝯdemnaret īnocētem: cum dolore tn̄: ꝗa ſic eū oporte̓t face̓ nō eēt reus. ꝗa iudi caret ꝯuictū nocētē nō īnocētē. Sꝫ ꝗa vide̓t̉ ẜm hͦ ꝙ potuiſſet iuſte damnare iūdex aliꝗs Stephanū. quia accuſabat̉ de p̄uaricatione legis. dd̓ eſt indiſtincte vt pͥus. ꝗa ſi poteſtas inferior ē. ⁊ ꝯſtat ſibi ꝙ accuſatꝰ īnocens eſt: dꝫ ip̄m ad ſuꝑiorē remitte̓. ſi ꝟo ſuꝑior ſit nul li ſb̓iectꝰ: ⁊ ſcit īnocēte accuſatū dꝫ eū abſol uere. Ad illd̓ qd̓ obic̄ ꝙ dn̄s nō ẜm audi tum auriū arguet dd̓. ꝙ non eſt ſil̓e de hoīe. ꝗa ſi homo ſolū ẜm ꝯſcīaꝫ tene̓t̉ iudicare po ſet ꝑuerſus iudex reos abſolue̓. ⁊ ita periret iuſticia. Poſt ea queritur iuſto vtruꝫ iudicio poſſit iudex ſine accuſatore iudicare Ad qd̓ ſic. Ambroſiꝰ ſuꝑ. i. ad cor. 5. exponens ſnīam apl̓i de fornicatore iudicꝭ in qua nō ē ſine accuſatione damnare. ꝗa dn̄s iudam cū fuiſſet fur. ꝗa nō eſt accuſatꝰ minime abiecit Itē. 2. ca. q. i. dic̄ canon Eleuterii. Nihil ꝯtͣ quēlibet accuſatum abſqꝫ legitimo ⁊ idoneo accuſatore fiat. Nā ⁊ ip̄e dn̄s Ih̓s xp̄s iudaꝫ furē eſſe ſciebat. ſꝫ ꝗa non eſt accuſatꝰ: ideo ī eſt eiectus. Cont̄. Gn̄. 4. Uox ſanguīs frīs tui ⁊cͣ. ibi glo. Euidētia patrati ſceleris accu ſatore nō eget. gͦ poteſt iudicare de manife ſtis ſine accuſatore. Itē ambro. Manifeſta accuſatione nō indigent. So. ẜm diſtincti onē bt̄i ambroſii. Aut enim ita ē ꝙ crimē eſt manifeſtū ⁊ euidēs. aut nō. Si eſt euidēs: ſic̄ nō ſūt q̄rendi teſtes ad ꝓbationē. ſic nec accu ſator ad denūciationē. Un̄ ambro. i. ad cor̄. 5. De fornicatore cognito oꝑe pellendū illū apo ſtolꝰ de cetu fraternitatꝭ cenſuit. Omnes enī crimē eiꝰ ſciebāt: ⁊ arguebāt. publice enī no uercam ſuā loco vxoris habebat. in qͣ re neq teſtibꝰ opꝰ erat: neqꝫ tergi ꝟ̓ſatione aliqͣ cri men tegi poterat. Si ꝟo nō ſit crime euidens non poterit ſine accuſatore iudicare. Unde augꝰ. ſuꝑ illd̓ Math̓. 26. Unꝰ ex vobis me tra diturꝰ ē. Bn̄ dixit ex vobis. ⁊ nō ex nobis. Ex vobis enī eſt a ꝗbꝰ ꝑ iudiciariam poteſtateꝫ confeſſus aut conuictus non eſt. Tale eſt ac ſi diceret. Etſi ego ꝑ occl̓ti iudicii ſnīam eu habeo damnatū. vos tn̄ adhuc ꝑ tolerantia ſuſtinete. Querit̉ poſtea vtꝝ iudex poſſit ſine ꝯuictione ꝯdemnare. Ad qd̓ ſic. Dic̄ au gꝰ. Nos ī qͣnꝙͣ ſnīam ferre non poſſumꝰ niſi ꝯuiſtū aut confeſſū. Item canon Euariſti pape ca. 2. q. i. Nullū an̄ veram ⁊ iuſtam ꝓba tionem iudicare aut damnare debemꝰ: mani feſte Paulo apoſtolo dicente. Ro. i3. Au ꝗs eſ ꝗ iudicas alienū ẜuū. ſuo dn̄o ſtat aut cadi Itē Exo. 21. Qui furatꝰ fuerit hominem ⁊ vendiderit eum ꝯuictꝰ noxe mortē moriat̉. vn̄ accipit̉ lex humana canonizata: ⁊ ē Con ſtātini. Iudex criminoſum diſcutiēs nō ante ſnīam ꝓferat ꝙ aūt reū ipſe ſe ꝯfiteat̉: aut ꝑ īnocētes teſtes ꝯuincat̉. Forte diſtinguet̉ iuxͣ p̄cedētē qōnē ſic̄ diſtinguit Gratianꝰ: ꝙ quedā ſunt manifeſta iudici. quedā occulta ⁊ īnota. De occultis ⁊ īnotis indiſtincte non hr qui iudex eſt iudicare. vn̄ canon Euariſti pape ex auctoritate gn̄. 19. dic̄. Deꝰ oī potens vt nos a p̄cipitāte ꝓbatione ſnīe ꝯpeſcēt: cū oīa nuda ⁊ aꝑta ſint oculis eiꝰ. mala tn̄ ſodo me noluit audita iudicare priuſqͣꝫ manifeſte cognoſce̓t que dicebāt̉. Un̄ ip̄e ait. Deſcēdaꝫ ⁊ videbo vtrū clamore ꝗ uenit ad me opere ꝯpleuerint. vt nobis exempla daret: ne p̄cipi tes in diſcutiēdis ⁊ exequedis negociis eſſe mus: ⁊ ne mala ꝓximoꝝ pͥus p̄ſumat ꝗſꝙͣ cre dere qͣꝫ ꝓbare: aut temere aut indiligenter indiſcuſſa quoquomō temē iudicare: dicente veritate. Nolite iudicare ⁊ n̄ iudicabimini. Mat. 7. Itē in manifeſtis diſtinguēdū. Nā quedā manifeſta dicūt̉ ꝗa nota iudici: ſꝫ in cognita alijs. Alia ſūt manifeſta alijs ⁊ igno ta iudici. Quedā ꝟo nota ſunt iudici ⁊ alijs Que ignota ſunt iudici: ⁊ tn̄ nota ſunt alijs non poſſunt a iudice iudicari niſi pͥuſ ꝯuicta ⁊ ꝓbata. Un̄ canon Melchiadis pape. Pri mo ſemꝑ omnia diligenter inꝗrite: nemineꝫ ꝯdemnētis an̄ veꝝ iuſtiſſimū iudiciū. nullū iudicetis ſuſpitionis arbitrio. ẜꝫ pͥmū ꝓbate ⁊ poſtea caritatiuā ꝓferte ſnīam. Et qd̓ vo bis nō vultis fieri alijs facere nolite. Tob. 4. Itē que iudici tm̄ nota ſunt ſine examina tione puniri nō poſſunt: ꝗa dū accuſatoris ꝑ ſona aſſumit̉: iudiciaria poteſtas amitrit̉. in vna ⁊ eadē cā nullꝰ ſimul poteſt eſſe accuſa tor ⁊ iudex. Unde augꝰ. Quis vtrūqꝫ audet ſume: vt cuiuſꝙͣ ipſe ſit accuſator ⁊ iudex. Itē ſi crimē manifeſtū ē iudici ⁊ alijs: ita aliqn̄ eſt ꝙ reus inficiat̉ factū: vt ſi ꝗs nega ret ſe interfeciſſe eū quem ī oculis iudicis ⁊ multoꝝ ꝯſpectu interfeciſſꝫ. Aliqn̄ ꝟo ē ꝙ ꝯfi tet̉ factū. Primo mō cū negat ſe eſſe reu: ſine examinatione puniri nō pōt. 2º ꝟo mō ꝯuictū ꝑ ꝓpriā ꝯfeſſionē punire poteſt. Si hoc dicat̉ Contͣ. Aliꝗs ꝗ euidēter ꝑpetrat ſcelꝰ ſic̄ patet ex precedēti: ſiune accuſatore ⁊ teſtibus poteſt iudicari: ſic̄ ille fornicator quē iudicauit apl̓ſ gͦ talis ſi inficiaret̉ factū: nō aliter ꝯuīctꝰ ꝙ ꝑ rei euidētiā poſſet iudicari. Itē ille ꝗ de linꝗt in ꝯſpectu iudicꝭ ſb̓ oculis multoꝝ non ne patrat ſcelꝰ euidēs. So. Eſt ꝯfeſſio ſer monis ⁊ ꝯfeſſio facti. Cōfeſſio facti ē vbi pu blicū factū ē. et tūc euidētia ipſa oꝑis reū eē teſtat̉: ꝗa oꝑe publico crimē ꝯfitet̉. vn̄ qͣꝫuis neget verbo ſic̄ Chaym ꝗ dixit. neſcio dn̄e: cū ipſa facti euidentiā ꝯfitet̉: ſic̄ ibi dr̄. Uox ſanguīs fratris tui clamat ⁊cͣ. Ad illud ꝟo intelligēdū ꝙ illud qd̓ dic̄ Gratianꝰ intellr̄ qn̄ aliꝗs delinꝗt corā iudice nō ſedente loco iudicꝭ: ⁊ corā paucis duobꝰ vel tribꝰ. ꝓpter qͦs nō dr̄ factū publicū: ꝗa iudice̓ abſēte adhuc non poſſet iudicari ſine ꝓbatione. Ieritur poſtea quātū ad aliā ꝑteꝫ legis: qua dr̄. nec in altera partē declinent: nec ꝑſonā accipies nec munera. Primo q̄rit̉ utrū iudex poſſit ꝑſone miẜabili ī iudicio ꝯdeſcēde̓. 2º vtrū poſſit pecuniā vel munꝰ acciꝑe. ſic. Exo. 23. Nō de Ad Primum clinabis in iudici um pauꝑis. Itē pauꝑis nō miſereberis in iudicio. Item Leuit. 19. Nō ꝯſideres ꝑſo nam pauꝑis: nec honores vultū potētꝭ. ⁊cͣ. Cōtͣ. Eccl̓. 4. In iudicādo eſto pupillis mi ſericors vt pater. Itē Iſa. pͦ. rep̄hedūt̉ iniꝗ iudices: ꝗ pupillo n̄ iudicāt. ℟º. eſt miẜeri ꝯtra iuſticiā: ⁊ ē miſereri ſalua ꝟitate ⁊ recti tudine iuſticie. Leges gͦ q̄ dicūt ꝙ nō ē miſe redū pauꝑis ī iudicio: ītelligūt̉ declinādo a ꝟitate iuſticie. vn̄ Leuitꝭ. 19. p̄cepit. Nō facieſ qd̓ iniquū ē. Alie ꝟo q̄ dicūt ꝙ miſerēdū eſt: ītelligūt̉ ſalua ꝟitate iuſticie. Itē q̄rit̉ utꝝ poſſit iudex munꝰ acciꝑe: qd̓ māifeſte ꝓhibet̉ ī p̄dicta lege. n̄ accipiēs munea ⁊ ubiqꝫ ī ſcri ptura. Cōt. 12. ca. q. 2. Nemo cogit̉ ꝓpriis ſti pediis militare. ſi gͦ iudiceſ aliꝗ delegati ſūt ⁊ indiget pn̄t ſtipēdiū acciꝑe. Itē pn̄t ne exēnia reciꝑeˡ. vr̄ ꝙ n̄: cū vl̓r dicat̉ n̄ accipies munera. Itē ī eccl̓iaſtico. 21. Exēnia ⁊ do na excecāt oculos iudicū ⁊cͣ. Itē q̄rit̉ ſi re cipiat ꝯtra legē iudex munera: ꝯſtat ꝙ īiuſte recipit: ꝗa ſic̄ dic̄ augꝰ ad Macedoniū. Non licet iudici vēdere iuſtū iudiciū. gͦ ſi recipiet munꝰ tenet̉ reſtituere. Itē ſi tenet̉ reſtitu ere cui reſtituet. Nam ſymoniacꝰ ī recipiēdo pecuniā n̄ dꝫ reſtituere illi ꝗ dedit: ꝗa turpi ter dedit ⁊ ꝯtra legem. gͦ ſilr̄ n̄ tenebit̉ iudex reſtituere pecunia receptā illi qui dedit. So. dd̓. ꝙ nullꝰ iudex pōt reciꝑe pecuniaꝫ ꝓ iudicādo: īmo ſicut de p̄dicatione ⁊ alijs ſpūalibꝰ officiis dr̄. Gratis accepiſtis gratis date. et ita gratis ⁊ ſine intentione p̄cti debꝫ iudicare. tn̄ ſic̄ de p̄dicatione dr̄ Mat. 10. Di gnꝰ ē oꝑariꝰ mercēde ſua.i. ſuſtentatione. ita iudex: tn̄ cū diſtinctōe. Sunt enī iudices or dinarii. iudices delegati. Iudices ordīarii cū rōne ſue dignitatꝭ hēant ſufficiētes redditꝰ ſibi aſſignatos nihil debēt omnino recipere. vn̄ ad illos extēdit̉ illd̓ ꝟbū Ioh̓is baptiſte Luce. 3. Contenti eſtote ſtipēdiis veſtris: qd̓ v̓bū ſic gloſant augꝰ. ⁊ ambroſiꝰ. Ne inquint dū ſumptꝰ querit̉ predo craſſet̉. Iudices ꝟo delegati poſſunt expēſas pete moderatas: ⁊ nihil vltra a ꝑtibꝰ. ꝗa ſic̄ dic̄ augꝰ. Nemo co git̉ ſuis ſtipediis militare. Dicūt tn̄ ꝗdā ꝙ ſi ipſe delegatꝰ nō ſit ſufficiēs pōt petere pro aſſeſſoribꝰ: quoꝝ ꝯſilio vtit̉ ī ca: dū tn̄ nullaꝫ parte ꝓpter hͦ acceptet: nec aliquid faciet in frande. et hͦ dicūt̉ iuxta decretalē titulo de vita ⁊ honeſtate clericoꝝ. que hͦ dic̄. Ad illud qd̓ querit̉ vtrū iudices poſſint exennia reciꝑe. dicūt ꝗdā. ꝙ moderata exēnia ſpōte oblata pn̄t reciꝑe. Paꝫ ſic̄ dic̄ canon Leonis pape diſtīctōe. 18. De eulogiis ad ſacra ꝯſilia deferedis nihil inuenimꝰ a maioribꝰ termina tu. ſꝫ ſic̄ vnicuiqꝫ p̄ſb̓ro placuerit que nō ſunt vt arbitror: rōnabilr̄ reqͥrēda: nec vltro de lata reſpuēda. Eulogia aut ſunt munera que deferūt ſb̓diti p̄latis ſuis. Dicēdū tn̄ ꝙ a litigatoribꝰ nō debet iudices reciꝑe exennia etiā ſpōte oblata ꝓpter ſuſpicationē vitādā a partibꝰ. tenet̉ enī vitare ſuſpicione. Ad illud qd̓ querit̉ vtrū teneāt̉ iudices reſtitue que iniuſte recipiūt. dd̓. ꝙ indiſtincte iudex tenet̉ reſtitue pecunia quā accipit ꝓ iudica do. Sꝫ ad illud qd̓ q̄rit̉ cui debeat reſtitu ere diſtinguēdū ē. ꝗa aut accepit pecuniam: vt iudicaret inique: vel vt iudicaret iuſte. ſi vt iudicaret inique: vel vt nō iudicaret: nō tenet̉ redde̓ ei ꝗ dedit: cū turpiter dederit. ſꝫ ei ī cꝰ iniuriā recepit: ſic̄ etiā tenet̉ rēſtitue ⁊ plenarie ſatiſface̓ ei ꝗ leſus ē ꝑ iniquā ſnīā Si ꝟo accepit vt iudicaret iuſte diſtīguēdū ꝗa aut dās dedit bona intētione.ſ. vt ius ⁊ ꝗetē ſibi ꝯſeruaret: aut ut animū iudicꝭ ſibi ſb̓ ſpē certitudīs inclinaret: ⁊ ita indirecte ip̄ꝫ corruꝑe intendebat. pͥmo mō tenet̉ reſtitue ei ꝗ dedit. 2º mō nō: ꝗa turpiter dedit. ſꝫ dꝫ dare pauꝑibꝰ iuxͣ arbitriū eccl̓ie. Poſt ea queritur gn timā partē legis qua dr̄. Iuſte qd̓ iuſtum eſt ꝑſequeris. utrū iudex poſſit ſine mīa delīquē tem punire. Ad quod ſic. Ambroſiꝰ ī libro. de officiis. Eſt īiuſta mīa. Deniqꝫ ī lege ſcripti ē. Nō miſereberis illiꝰ. Et ī li. ℟. legit̉ ꝙ Saul peccauerit: ꝗa miſertꝰ eſt Agag. i. ℟. 15. que ꝓhibuerat dīna ſnīa ſeruari. Itē ambroſi īeodē. Si ꝗs latronē filiis dep̄cātibꝰ motua ⁊ lachrymis ꝯiugis eiꝰ inflexus abſoluēdum putat: cui adhuc latrocinādi aſpirat affectꝰ nō ne īnocete tradet exticio: ꝗa liberat mul toꝝ exticia cogitatē. gͦ talis puniēdꝰ erit ſine mīa. Itē Ambr. ī eodē. Nōne cū iudex uni īdulget īdigno: ad ꝓhibitōis ꝯtagiū ꝓuocat vniuerſum. facilitas enim venie īcentiuur tribuit delīquendi. Contͣ. Iacobi. 2. Iudi ciū ſine mīa fiet ei ꝗ nō fecerit mīam. It eccl̓. 7. Noli eē nimis iuſtꝰ: ſꝫ īiuſtꝰ ē cꝰ iuſticia ē ſine mīa. So. ẜꝫ Aug. Duo iſta noīa cū di cimꝰ hō peccator nō vtiqꝫ fruſtra dicunt̉. qꝛ peccator ē corripe. ꝗa homo eſt miſerere. nec omnino liberabis hominē: niſi cū perſecutus fueris pctōrem. nulli hōī claudenda eſt mīa nulli pctō impunitas relaxanda. Dicēdū gͦ ꝙ miſericorditer punit̉ vnꝰ vt ſaluent̉ multi ſic̄ miſericorditer abſcīdit̉ vnū mēbrū putri duꝫ ne ſana pars corporis corrupat̉ vl̓ ledat̉ Et hoc modo intelligūt̉ ille auctoritates am broſu ꝙ nō eſt miſerēdū ꝑſone ī detrimētuꝫ multoꝝ. Nec eſt ī ꝯtrariū quod obr̄ iudiciū ſine mīa ⁊cͣ. ꝗa offm̄ mīe tenet̉ exhiberi ordi nate pͥus ml̓titudī ꝙ ꝑſone. Itē ī perſona attēdēdū ē utrū ſit penites vl̓ ī malo ꝑſiſtēs Et tūc ſic̄ dic̄ aug. Sic iubemur inimicos dili gere ⁊ miſereri eoꝝ: ut de eoꝝ ꝑditōe dolea mꝰ: ⁊ eoꝝ ſalutē deſideremꝰ nō ut ꝑtinaces ⁊ ī malo ꝑ̄ſiſtētes libertati donemꝰ ⁊ impunita ti. Ad illd̓ ꝟo qd̓ dr̄. noli eſſe nimis iuſtꝰ. rn̄det augꝰ. ꝙ ꝑ hoc erga penitētes n̄ ſeueri: ſꝫ miſericordes eſſe monemur. Onſequenter redū lē de ꝑſona rei ſeu ꝑſone iudicande. Circa quā q̄rūt̉ pl̓a. Primo gn̓alr̄ utꝝ mali fint puniēdi ſeu iudicādi. 2º vtꝝ abſentes ſint iudicādi. 3º utrū multitudo peccas ſit puniēda. 4º utrū aliꝗs poſſit pro alterius peccato puniri. Utrū ignorantes ſint pu niēdi. Utrū coacti ſint iudīcandi. Utꝝ delīquētes ī iudicē ab eodē poſſint puniri. Circa pͥmū q̄rūt̉ duo. Primo utrū mali oī tempore fuerīt puniēdi. 2º ſpālr̄ vtrum tꝑe gr̄e ſint puniēdi. Auguſtinꝰ Ad primum ſc ge baptiſꝰ mo. Arrogātie iactatio ē: vt ſi ꝗs poſſe facere credat qd̓ nec apoſtolis ꝯceſſit dn̄s. vt ziza niam.ſ. a frumēto credat ſe poſſe decerne̓: cū pictū ſit Mat. 13. Sinite vtraqꝫ creſce̓ uſqꝫ ad meſſem. Scd̓m hoc videt̉ ꝙ nulli ꝯceſſum ſit iudicare. qd̓ ē malos a bonis ſeꝑare. Item Sregoꝰ. Quādiu ī hac vita ſb̓ſiſtitis: ſi boni eſtis equanimiter tolerare malos. nā ꝗſꝗs ma loſ nō tolerat: ipſe ſibi ꝑ ītolerantiā teſtis eſt: ꝗa bonꝰ nō ē. Abel enī eē renuit: quē Chaym malicia nō exercet. Itē mali aūt ſunt p̄de ſtinati aut p̄ſciti. Si predeſtinati ſunt. gͦ ſine correctiōe ſaluabūt̉. Si p̄ſciti ad mortē inter flagella deteriores ſit: vt pꝫ ī Pharaone. gͦ p̄deſtinatꝭ correctio ſuꝑflua. p̄ſcitꝭ īutil̓ īueni tur. Itē dic̄ aug. ꝙ Nabuch̓. pnīaꝫ meruit fructuoſam: cū poſt īnumeras impietates fla gellatꝰ penituit: ⁊ regnū ꝑditu rurſus acce pit. Dan̄. 4. Pharao aut in ipſis flagellis du rior effectꝰ ē: ⁊ periit. quātū ad naͣꝫ ambo ho mines erāt. quātū ad dignitatē ambo reges quātū ad cām ambo captiuū dei populū poſ ſidebāt. quātū ad penā ambo flagellati. Si gͦ iſte ī flagellis penituit. ille no. que huiꝰ cauſa fuit: niſi ꝗa iſte p̄ſcitꝰ. ille p̄deſtinatꝰ: vt per penā em̄daret̉. Solꝰ igit̉ deꝰ ꝗ ſcit ꝗs ꝑ penā poſſit emēdari uel corrigi: poterit punire. Itē augꝰ. de ꝟbis dn̄i. Bonꝰ tolerat malū nā ⁊ xp̄ūs cū ſciret furē tolerauit: ad p̄dicā dum miſit. Mat. 10. eiqꝫ cū alijs eucariſtiā de dit Mat. 2ꝰ. inde vt pͥus. Contͣ. Precipiūt leges punire maloꝫ. Maleficos non patieris viuere dr̄ ī exo. Itē Heli reprobatꝰ ē quia filios nō corripuit. Itē in Mat. Si peccaue rit ī te frater tuus corripe eū ⁊cͣ. Et ad ro. 13. de iudice. Nō ſine cā gladiū portat. Item querit̉ vtrū tꝑe grē mali ſint iudicādi ⁊ pu niēdi. Ad qd̓ ſic. Mat. 5. dictū ē antiꝗs. oculū pro oculo ⁊cͣ. Dico uobis: nō reſiſte̓ malo. ergo mali nō erūt puniēdi. Itē ī ueteri lege cor poralis pena ſtatuta ē. ī lege euāgelii hoī pe nitēti ꝑ pnīam ꝑmittit̉ veniā. Itē lex uetꝰ a terrore īcipit exo. 20. Ego ſum deꝰ zelotes vindicās ⁊cͣ. Lex euāgelii a lenitate manſue tudīs ⁊ mīe ita inꝗens. Btī pauꝑes ſpū ⁊cͣ. Item Leuitꝭ. 20. Qui fecerit hoc vel illud morte moriat̉. In euāgelio ꝟo dr̄. Gaudiū ē ſuꝑ vno pctōre pnīam agente. Et Luce. 15. et iteꝝ. No veni vocare iuſtos ſꝫ pctōres. Mat. .9. Itē Grego. ſuꝑ illd̓ euāgelii. 22. Math̓. Sil̓e ē regnū celoꝝ hoī regī ⁊cͣ. dic̄. Cū in lege ſcriptū ſit diliges amicū: ⁊ odio habebis ini micū: accepta tūc licētia iuſtū fuerat vt dei ſuoſqꝫ aduerſarios quāta poſſent ꝟtute ꝯpri meret: eoſqꝫ iure gladii ferirēt: qd̓ ī nouo te ſtamēto ꝯpeſcit̉ cū ꝟitas p̄dicat dices. Dili gite inimicos. ⁊cͣ. Ex ꝗbꝰ vr̄ relinꝗ ꝙ maloruꝫ vindicta deo ſit relinquēda: nec ſint tꝑe grē puniēda. Contͣ. i. ad cor. 5. Auferte malū ex vobis ipſis. dixit apl̓s de fornicatore. Itē ī eadē epl̓a. 4. Quid vl̓tis ī ꝟga veniā ad uos et ꝟgam vocat poteſtatē iudiciariā. Iteꝫ Aug. Uincētio donatiſte. Nō omniſ ꝗ parcit amicꝰ eſt: nō omnis ꝗ ꝟberat inimicꝰ. meliora ſunt vulnera amiciˢ qͣꝫ oſcula inimici. So. ſunt quedā ſalubri amonitione corripienda: q̄dā ꝟo flagellis corporalibꝰ ⁊ penis ſpūalibꝰ puniēda. Dicēdū ꝙ vl̓r mali ſunt corripiēdi ꝑ āmonitionē: ſꝫ nō vl̓r puniēdi ꝑ ꝯdēnatio nē. Ꝙ vlr̄ corripiēdi āmonitione dic̄ Augꝰ. exponēs illud ꝓph̓e. Recedite īmundū ne te tigeritis. Nos īꝗt iſtam receſſionē ſpūaliter intelligimꝰ de ꝯtactu cordis non corporis. Quicꝗd gͦ inter uos maloꝝ noſtis quatū po teſtis improbate ut corde recedatis. et redar gͣuite: ut exeatis inde. et nolite conſentire vt īmūdū nō tāgatis. Ꝙ ꝟo ſint puniēdi gn̓alr̄ notandū ꝙ multis modis ꝯtingit ꝙ pena in ferri nō dꝫ malis: nec ꝯdemnatōis iudicium et hoc ul̓ ꝗa nō ſunt ueſtri iuris: uel ꝗa illoꝝ crimina ⁊ ſi nobis nota ſunt manifeſtis iudi ctis ꝓbari nō pn̄t: uel ꝗa niſi cū maiori ꝑicl̓o diſciplinā exerce̓ non poſſumus. De his ꝟo ꝙ foris ſunt dicit apl̓us. Quid mihi attinet de his ꝗ foris ſunt. De his enim dn̄s iudicabit. Itē ſuꝑ illd̓ p̄ſ. Faciet dn̄s iudiciū iniuriā patiētibꝰ Aug. ab his qui non ſunt ſui iuris neꝗt diſciplina exerceri. Itē de his quorū crimina nō ſunt nota nec pn̄t ꝯuīci dic̄ aug. in omel. de pnīa. Multi tolerant̉ ut iudas. ⁊ multi neſciūt̉ quoaduſqꝫ dn̄s ueniat ⁊ illuīa bit abſcondita. Itē de his ꝗ nō poſſunt ſi ne maiori picl̓o corrigi dic̄ augꝰ. ꝯtra epl̓am Permeniani. Cum ꝗſqꝫ xp̄ianoꝝ ī aliquo pec cato fuerit dep̄hēſus ut anathemate dignus habeat̉. fiat hoc ubi ꝑiculū ſciſmatis nullum eſt. et ī his caſibꝰ loquūt̉ auctoritates obiecte ꝗbꝰ uidebat̉ ꝓbari ꝙ mali nō eēnt puniēdi. Auctoritates ꝟo ꝯtrarie ītelligūt̉ ī oppoſitis caſibꝰ ꝗbꝰ ꝓbat̉ malos eſſe puniēdos ⁊ iudi cādos ꝯcurrētibꝰ tribꝰ.ſ. iuriſdictōe. ꝯuictōe ⁊ pace. ſalua unitate eccl̓ie. De iuriſdictōe dic̄ aug. ſuꝑ ill̓ud. i. ad cor̄. 6. De his qui foriſ ſunt dn̄s iudicabit. In his qui intus ſunt.i. fidelibꝰ putrēdo eſt reſecāda. De ꝯuictōe dic̄ aug. ſuꝑ illd̓ i. ad cor̄. 12. Qui manducat īdi gne ⁊cͣ. ibi inꝗt aug. nō tibi ſane ſi iudex es ſi apud te accuſat̉: ſi ꝟis documētis teſtibuſqꝫ ꝯuīcit̉: coherce. corripe. excoīca. degrada. De pace eccl̓ie dic̄ aug. in epiſtola ꝯtra epiſtolaꝫ Permeniani. Quādo cuiuſꝙͣ crimē notū eſt ⁊ omnibꝰ execrabile apparꝫ: nō tales habeat defenſores ꝑ quos poſſit ſciſma ꝯtingere: no dormiat ſeueritas diſcipline. Ad illud tn̄ qd̓ obr̄ ꝙ caſſa ē correctio cū corripiēdi p̄de ſtinati ſint aut p̄ſciti. dd̓. ꝙ non ſeꝗt̉: ꝗa hoc ip̄ꝫ p̄deſtinatū ē ut p̄deſtinati ꝑ penā corrigā tur: quēadmodū ⁊ de oroē q̄ fit ꝓ ipſis ut dic̄ beatꝰ Crego. in dialogo. Ea q̄ ſctī viri orādo efficiūt ita p̄deſtinata ſunt vt p̄cibꝰ obtine ant̉. Silr̄ de correptōe ītelligēdū ē. Ad illd̓ ꝟo qd̓ obr̄ de Nabuchodonoſor ⁊ Pharaone dd̓. ꝙ nō ē imputandū dīne p̄deſtinationi ul̓ p̄ſcīe: ſꝫ li. ar. ꝙ aliꝗs nō corrigit̉ ex pena. vn̄ aug. de Nabuch̓. ⁊ Pharaōe dic̄. Quis fines eoꝝ fec̄ eſſe diuerſos: niſi ꝙ vnꝰ dei manum ſentiēs ī redargutōe ꝓprie iniꝗtatꝭ ingenuit alter ꝯtra dei miſericordiſſima ꝟitatē libe ro pugnauit arbitrio. Et iteꝝ aug. Uaſis ire nūqꝫ deꝰ reddet interitū: ſi nō ſpotaneū īue niret̉ homo hēre pctm̄: nec īferret irā niſi ho ex p̄deſtinatōe decidiſſet ī culpā. Si aūt obr̄ ꝗa neſcit̉ qui ſint p̄deſtinati vel p̄ſciti: ꝓpter qd̓ nullꝰ eſt corrigēdꝰ. dd̓. ꝙ hoc non ſeꝗtur. īmo ꝓpter hoc omnes ſunt corrigendi. quia incerti ſumꝰ an ſit p̄deſtinatū ꝙ ꝑ correctōeꝫ ſit ille ꝗ peccat ſaluandus. Ad illud ꝟo qd̓ querit̉ an tꝑe gr̄e mali ſint iudicādi. dd̓. ꝙ ſic dū tn̄ iudiciū vl̓ correctio nō ꝓcedat ex odio ſeu libidine uīdicte. Un̄ dic̄ aug. ſuꝑ illd̓ Lu. .9. Uis vt dicamꝰ vt deſcēdat ignis de celo ⁊cͣ. Di ſcipuli nō recepti a ſamaritanis ignem celitꝰ ſuꝑ eos deduce voluerūt. ſꝫ audierunt Neſcitis cꝰ ſpūs eſtis. ex caritate ꝟo ⁊ amore iuſticie correctio ē faciēda. Un̄ dic̄ aug. ī ſer mone de monte. Perfectio dilectōis ipſiꝰ dei patris nobis imitāda ꝓponit̉: cū dr̄ Math̓. 5. Diligite inimicos veſtros. ⁊ tn̄ de ipſo dr̄. Que diligit dn̄s corrigit. flagellat autē oēm filiū que recipit. ad hebr. 12. Et iteꝝ ipſe dic̄ ī Luca. Seruus ſciēs volūtatē dn̄i ſui ⁊ non faciēs plagis vapulabit multis. Ex hͦ gͦ p̄ce pto ꝗd relinꝗt̉ niſi vt ipſe vindicet cui ordi ne reꝝ poteſtas ē data: ⁊ ea volūtate uindicet: qua pater flagellat paruulū filiū: quē tn̄ ꝑ etatē nō pōt odiſſe. et hoc mō iutelligēdaꝫ ē qd̓ dr̄ de nō iudicando in nouo teſtamēto ſeu non puniendo. Conſequenteꝭ reus abſera querit̉ vtrū poſſit iudicari. Ad quod ſic. Deutꝭ.i. ſuꝑ illd̓ Precepi eis audite illos. ⁊cͣ. intell̓. Nemo iudi candꝰ niſi pͥus auditꝰ Itē btus Cornelius .3. ca. q. 9. Omnia que aduerſus abſentes: in omni negocio aut loco agut̉ aut iudicāt̉: oīa euacuāt̉: quia abſente nulla lex damnat. Itē bt̄ūs felix ī eodē. Abſente aduerſario n̄ audiat̉ accuſator: nec abſēte alia parte ſen tētia a iudice̓ dicta vllam obtinebit firmita tē. Cōtra. Numeri. 16. Moyſes iudicauit Dathā ⁊ Abyron abſētes. Itē ī. i. ad Cor̄. .5. apl̓us iudicauit fornicatorē abſētē ſic̄ ipſe met dic̄. Ego aūt abſes corpore ⁊cͣ. So. dd̓. ꝙ eſt abſēs ex ꝯtumacia: ⁊ ē abſēs ex impotētia ſiue cā iuſta. abſēs ex ꝯtumacia ē qui citatuſ ꝯtemnit apparere: qualis fuit Dathan: ⁊ ſilr̄ Abyron. vn̄ dr̄ Numeri. 16. Ꝙ vocati a Mo yſe dixerūt. n̄ venimꝰ. et talis poteſt abſens iudicari. Zalis etiā erat fornicator: ꝙ quāuis iſtd̓ n̄ ſcribat apoſtolus monuerat. et ſic ꝯtu macē ꝓpter euidētia patrati ſceleris iudica uit. Abſēs vero ex impotētia ſeu cauſa iu ſta qua ꝓhibet̉ corā iudice ꝯparere: n̄ poteſt legitime iudicari. Un̄ dic̄ Zepherinꝰ papa. 3. ca. q. 9. Abſēs nemo iudicet̉. ꝗa hoc diuine ⁊ humane ꝓhibet leges. vtruꝫ Poſtea queritur nulti tudo peccās ſit punienda. Ad qd̓ ſic Mat. 13. de zizaniis dicūt ſerui. vis imus ⁊ colligim ea; et rn̄det̉ dominꝰ. Ne forte ſimul eradicetꝭ triticū: finite vtraqꝫ creſce̓. ⁊cͣ. ibi glo. Multī tudo n̄ eſt excoīcāda: nec pͥnceps populi Itē aug. Boni facio. Ubi ꝑ graues diſcēſionū ſciſuras n̄ hꝰ aūt illiꝰ hoīs ē ꝑiculū ſꝫ popl̓oꝝ ſtrages iacēt: detrahēdū ē ſeueritati vt ma ioribꝰ malis ſaluādis ſincera caritas ſb̓uēiat Itē aug. li. 2. ꝯtra epiſtolā permeniani. Cū ꝯtagiū peccati multitudinē īuaſit dīne diſci pline ſeuera mīa neceſſaria ē. Ex quibꝰ uidet̉ relīꝗ ꝙ multitudo peccās n̄ erit ꝯdēnāda. Cōtra. Exo. 32. Moyſes ꝓpter peccatum idolatrie occidi p̄cepit multitudinē vſqꝫ ad .23. millia hominū. Itē Helyas. 4. ℟. i. zelo iuſticie igne celeſti duos ꝗn qͣgenarios cū ſū is ꝗn qͣgīta ꝯdemnauit. Un̄ Ambro. excuſas apoſtolos ꝗ petierūt vt ignis de celo deſcen derꝫ ſuꝑ ſamaritanos dic̄. Samaritani citiꝰ crediderūt a ꝗbꝰ ignis arcetur: nec diſcipuli peccāt qui lege ſequūt̉. Sciebāt enī ꝙ Phy nees reputatū ē ad iuſticiā ꝙ fornicātes īter fecit. Itē Deutꝭ. 7. p̄cipit̉ filiis iſrael vt. 7 gētes que erant ī terra ꝓmiſſionis ꝑcuterēt vſqꝫ ad interuētionē: qd̓ deꝰ iuſtiſſimꝰ nō p̄ ciꝑet niſi iuſtū eſſet peccātē multitudinē hu mano iudicio ꝯdemnari. So. ẜᵐ Aug. ꝯtͣ cauſtū. Crimina inꝗt ſunt puniēda: qn̄ ſalua pace eccleſie fertri pn̄t: in quo tn̄ diſcretio ē adhibēda. Aliqn̄ enī delinquētiū multitudo diu ꝑ patīam eſt expectanda. aliqn̄ in paucis ē punienda: vt eoꝝ exemplo ceteri tereāt̉: ⁊ ad pnīam ꝓuocent̉. Et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad illd̓ qd̓ pͥmo obr̄ de zizaniis. ibi enī faciēdū nō eſt vbi timet̉ ne ſil̓ eradicet̉ triticū. Un̄ ẜꝫ Aug. qn̄ ml̓titudo ē ī ſcelere: nec ſalua pace eccl̓ie mali puniri pn̄t: tolerādi ſunt potiꝰ qͣꝫ viola ta pace eccleſie puniēdi. Ad illd̓ ꝟo qd̓ obr̄ de Moyſe ⁊ Helya iam pꝫ rn̄ſio: ꝗa ſic̄ dicit Augꝰ. Exēplo ſuo docuerūt ī hoc ꝙ peccatuꝫ idolatrie ī paucos vidicauerūt morte pau coꝝ expiari ⁊ aboleri peccata ml̓toꝝ. Ad vltimū vero qd̓ obr̄ de gētibꝰ terre ꝓmiſſio nis rn̄det btus Grego. dn̄s. ibi patiēter tole randi ſunt mali: vbi aliꝗ īueniūt̉ boni: quod quia nō erat ī gētibꝰ illis: vl̓r diuino iudicio deſtructe ſunt. Ieritur poſtea vtrū īnocētes ⁊ īuolūtarii circa act ſint iudicādi. Circa qd̓ pͥmo querit̉ vtrum vnꝰ debeat vel poſſit puniri ꝓ alio. 2º vt ⁊ ignorātes puniri poſſint. vtꝝ coacti.ſ. ꝗ inuiti faciūt aliꝗd. obr̄. Cuꝫ pe Ad primum Nōna inferat̉ delinquēti rōe culpe: ⁊ cl̓ꝑa vniꝰ ī aliū n̄ trā ſeat. gͦ de iuſticia nec pena dꝫ trāſire. Iteꝫ Aug. Quis locꝰ īnocētie relinꝗt̉: ſi alienum crime macl̓at neſciētē. Itē lex canonizata dic̄. Crimē vel pena paterna nullā maculam filio inferre poteſt: ꝗa vnꝰ ꝗſqꝫ ex ſuo ꝯmiſſo pene ſb̓icit̉: nec alieni criminis ſucceſſor ꝯſti tuit̉. Itē Deutꝭ. 24. Nō occidēt̉ patres pro filiis nec filii pro fratribus. ſed vnuſquiſqꝫ ꝓ peccato ſuo moriet̉. Itē Eze. 18. Aīa q̄ pec cauerit ipſa moriet̉. Et ibidē dr̄. Filiꝰ nō por tabit iniꝗtatē patris ⁊cͣ. Itē Grego. ī mora libꝰ ſuꝑ illd̓ Iob. Hoīs ꝗ ſil̓is ē tui ⁊cͣ. ibi Gre. Humana impietas eī nocet qd̓ ꝑuertendo in ꝗnat. Si gͦ nō īꝗnat nō nocet. Ex his videt̉ relinꝗ ꝙ nullꝰ ē puniēdꝰ ꝓ peccato alterius. Contra. Exo. 20. Ego ſum deus zelotes vi ſitans peccata patrū in filios vſqꝫ ī tertiā ⁊ quarta gn̓ationē. ſuꝑ qd̓ dic̄ aug. In tertia ⁊ quarta gn̓atōe ꝯminat̉ ſe filiis reddituꝝ: nō ī equalitate iudicii ut alij peccēt alij puniāt̉ ſꝫ magnitudine clemētie: dum ſemꝑ expectat penitētē. qd̓ ī gn̓atione pͥma delinꝗt̉ nō pͥus emēdat niſi 3ª ⁊ qͣrta gnatio venerit. Itē ꝓ culpa originali ade puniūt̉ omnes filii eiꝰ Un̄. i. ad Cor̄. 15. Omnes ī adam moriuntur. Itē Cham peccāte Chanaan filiꝰ eiꝰ male dictꝰ ē ⁊ ſeruituti additꝰ. Gn̄. 9. Itē ꝓ pec cato Gie i lepra tranſmittit̉ ad poſteros. 4 ℟. 5. Itē iudeis clamātibꝰ. ſanguis eiꝰ ſuꝑ nos ⁊ ſuꝑ filios noſtros. Mat. 27. reliquie eo rum pene mortis xp̄i addite ſunt vel ſb̓iecte Itē ꝓ pctō achor plebs iſraelitica ī manibꝰ hoſtiū tradita ē. Ioſue. 7. Itē ꝓ peccato fi lioꝝ Peli populꝰ ī ꝯſpectu philiſtinoꝝ corru it. i. ℟. 4. gͦ iuſto dei iudicīo vnꝰ punit̉ ꝓ pec cato alteriꝰ. gͦ a iudice poterit vnꝰ puniri ꝓ alio. Si dicat̉ ꝙ nō eſt ſil̓e de iudicio dīno ⁊ humano. Cōtra. Suꝑ ioſue. 7. dicit augꝰ ſuꝑ illud. peccauit populꝰ ⁊cͣ. Hoc p̄cipit hoī iudici deꝰ ī his que ad humanū iudiciū per tinēt ī iudicādis qd̓ ī ſuo iudicio facit ipſe. Si gͦ ipſe punit vnū ꝓ peccato alterius. ⁊ hō iudex ſilr̄ facere poterit. Itē ẜᵐ iura ⁊ ca nones inferūt̉ pene ſine culpa ī pluribꝰ caſibꝰ vt ꝓpter pauꝑtatē eccleſia que ꝯſueuit hēre ep̄m ꝑdit ip̄m. Itē ꝓpter homicidiū vel propter odiū ciuiū ꝯtractū eo ꝙ occiderunt duos epōs ſucceſſiue: uel alia cā ita enormi eccleſia ꝑdit ſuum epm̄. 25. q. 2. Itē propter fauorē ut alexādrina eccleſia ī fauore ꝯſtan tinopolitane ciuitatꝭ: quā Cōſtantinꝰ ꝯſtituit pͥmū honorē poſt Romā amiſit. diſtinctꝭ. 22. Itē ꝓpter uitiū lepre remouet̉ ꝗs ab ad mīſtratiōe eccl̓ie. ut dic̄ decretalis. et ita pu nit̉ eccl̓ia pena alteriꝰ. Itē ꝓpter ſcelꝰ prīs punit̉ filiꝰ ut ꝓ crimine leſe maieſtatꝭ: ⁊ oēs illegitime nati ꝓ peccatꝭ parētū ſuoꝝ. unde ⁊ ī deutꝭ. 23. dr̄. Nō īgrediet̉ manzer.i. de ſcor to natꝰ ī eccl̓iam dn̄i uſqꝫ ī decimā gn̓ationē et ſilr̄ ꝓ ſcele̓ dn̄i punit̉ familia īterdicto uel ciuitas. 16. ca. q. 4. Itē ꝓpter ordinē ſacer dotii dn̄o ſeruus aufert̉ ẜᵐ canōēs. Sex igit̉ ſunt caſus ẜᵐ iura ī ꝗbꝰ punit̉ aliꝗs ſine cul pa. Itē querit̉ ſi ꝓ pctō originali vnꝰ pena actuali punit̉ ꝓ culpa alteriꝰ: quare nō ꝓ cul pa actuali. Itē dic̄ aug. ſuꝑ Ioſue. 7. Nō ē credēdū ī penis que poſt mortē irrogāt̉ aliū pro alio poſſe damnari: ſꝫ ī his tm̄ rebꝰ hic ir rogari penā que finē fuerāt habiture. gͦ ſoluꝫ pena temporali vnꝰ iuſte punit̉ ꝓ alio. gͦ īiu ſta eſt dānatio ꝓ culpa originali: aut ſi iuſta eſt: iuſte punit̉ vnꝰ ꝓ alio tꝑalr̄ ⁊ eternalr̄. So. ꝑ diſtinctione beati Aug. ſuꝑ Ioſue. 7. Eſt pena nocēs ⁊ n̄ ꝯferes. ⁊ ē pena nō nocēſ ſꝫ ꝯferens ad ſalutē. Fena pͥma nūqͣꝫ deꝰ pu nit vnū ꝓ alio. Pena ꝟo 2ª punit deꝰ ex cau ſa vnū ꝓ alio. In pͥmaᵉ pena dꝫ homo iudex deū imitari. in 2ª infereda nō niſi cū diſtīcti ctione que poſtea ponet̉. et hoc eſt quod dicit aug. Secretiori iudicio viſibiles afflictiōēs ho minū vel mortes nouit dn̄s. queadmodū ꝗ buſcūqꝫ iuſte diſpēſat: etiā cū alioꝝ peccata ī alijs videt̉ vlciſci: qm̄ his ꝗbꝰ ingerunt̉ ⁊ obeſſe ⁊ ꝓdeſſe poſſunt. Penas ꝟo inuiſibiles que nocent ⁊ nō ꝓſunt: ita nullꝰ deo iudice pro alienis peccatis luit: ſic̄ hoīe iudice̓ nullꝰ luere niſi ꝓ ſua culpa iſtas viſibiles penas dꝫ Ad illud gͦ qd̓ pͦ obr̄. ego ſuꝫ deꝰ zelotes ⁊cͣ dd̓ ꝙ iſtud intellr de filiis ꝗ ſunt imitatoreſ malicie patris. vn̄ ibi ſeꝗt̉. his ꝗ oderūt me hoc ē ī illis qui ī odiū mei ſunt ſectatores pa terne malicie. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ ī peccato origi nali nō punit̉ vnus ꝓ peccato alteriꝰ ſolum: īmo ꝓ peccato ꝓprio. Erat enim vnꝰ origina liter cū delīquēte parēte. et ideo ꝗa vn̄ erat cū illo ⁊ ī illo a quo traxit quando ꝯmiſſum eſt pctm̄. ideo ⁊ ī ip̄o originalr̄ peccauit: ſicut dic apl̓us ad ro. 8. de adam: in quo inꝗt oēs peccauerūt. Ad alia ꝟo que obiciuntur de Chanaā ⁊ de poſteris Giezī ⁊ de filiis iudeo rū ꝗ occiderūt Xp̄m dd̓. ꝙ ex his exemplis n̄ probāt̉ aliꝗ puniri ꝓ peccatis alioꝝ: niſi ſint imitatores malicie eoꝝ. tn̄ penā dīna ꝓuidē tia iuſtiſſima ſuſtinuerūt hī ⁊ alij temporalr̄ pro culpa aliena ad vtilitatē ꝓpriā. Punit enim deus ad vtilitatē qn̄qꝫ de cauſis. pͥmo ad ꝓbationē ⁊ ꝑfectionē ꝟtutꝭ vt Iob ⁊ To biam. 2º ꝓpter ꝯſeruationē grē ⁊ humilitatꝭ vt Paulo dedit angelū ſathane ne magnitu dine reuelationū ſuꝑbiret. z. ad. cor. 12. Ter tio ꝓpter pnīam peccati. vt Mariā ſororem Moyſi numeri. 12. 4º ꝓpter eruditionē: vt fi lios iſrael bonos: de ꝗbꝰ dic̄ Iere. Alia tn̄ ſla tio ꝑ omne flagellū erudieris irl̓m. 5º ꝓpter gloria dei manifeſtandā vt cecū natū. ioh̓. 9. de quo dic̄ dn̄s. Neqꝫ hic peccauit neqꝫ ꝑeteſ ſꝫ vt manifeſtet̉ gloria dei in illo. Non ē igit̉ ex his cauſis inconueniēs vnū puniri a deo peccante alio. Ad illud vero quod obicit̉ de achor rn̄det aug. ꝙ pena temporali diſpē ſatione dīna punit̉ aliꝗs triplici de cauſa. pͥ eſt excitatio ſollicitudīs caritatꝭ. vn̄ dic̄ aug. ꝙ ꝑ hoc ꝙ ꝓ peccato achor punitꝰ eſt populꝰ oſtēſum ē vt nō ſolū ſe quiſqꝫ curet in popl̓o ſꝫ inuicem ſibi adhibeant diligētiam: et tāqͣꝫ vnius corporis ⁊ uniꝰ hoīs alia pro alijs ſint membra ſollicita. 2ª rō eſt oſtenſio unitatꝭ que dꝫ eſſe inter homines quantū ad uīculu ſociētatꝭ. Un̄ aug. Silr̄ oſtendit̉ quantum ad ꝯnexa ſit in populi unitate ipſa uniuerſitas ut nō in ſe ipſis ſinguli: ſꝫ tāꝙͣ partes in toto eſtimēt̉. vn̄ ꝓ peccato uniꝰ ꝑſone tm̄.ſ. acho dictū ē. peccauit populꝰ ⁊cͣ. Tertia rō ē de teſtatio peccati ſeu oſtēſio magnitudīs ſcele ris. Un̄ aug. Simul etiā ſignatum eſt quatuꝫ malū fieret ſi uniuerſa multitudo peccaſſet: qn̄ unꝰ ita potuit uīdicari: ut ab eo ceteri no poſſēt eſſe ſecuri. Ad illud qd̓ poſtea obr̄ de filiis Heli dd̓. ꝙ ī hoc ꝙ filii iſrael puniti ſunt ꝓ peccato filioꝝ Heli. expͥmit̉ ꝗa ẜᵐ be atū Grego. Meritis p̄latoꝝ deprauat̉ uita ſb̓ ditoꝝ. ꝗa p̄latꝭ ſuis ſb̓diti fauet ad malū: cū eis ſimul corruūt: ſicut filii iſrael diu fauētes peccatis ſacerdotū tandem cum eis cecide rūt ī manibꝰ hoſtiū. Silr̄ dd̓ ē ꝗa dd̓ popl̓i numerauit ꝓ peccato: gladiꝰ dn̄i deſeuit in populū. ꝗa ī hoc peccato eiꝰ fauebat. Prete̓a ī hoc punitꝰ ē ipſe ꝗ peccauit: ꝗa ī multitudi ne plebis dignitas regis ē: ⁊ ī paucitate ple bis ignominia pͥncipis. ſic̄ dr̄ i ꝓuerbi. 14. Ad illud qd̓ poſteaᵇ obiciebat̉ ꝙ homo iu dex dꝫ face̓ ī ſuo iudicio ſic̄ deꝰ ī ſuo: pꝫ rn̄ſio ꝑ diſtīctionē ſuꝑͣ poſitā aug. ſuper ioſue. 7. Ad illd̓ qd̓ poſtea obiciebat̉ ꝙ ẜᵐ iura in ferūt̉ pene ſine culpa ⁊cͣ. dd̓. ꝙ e pena damni. ⁊ pena flagelli. Pena damni ē in ſb̓tractione alicꝰ boni. hec pena īfert̉ iuſte ab hoīe iudice ſine culpa: ſꝫ n̄ ſine cā ⁊ hoc ꝯſideratōe utilita tis coīs ⁊ publice ſalutꝭ: qua de ordine pote ſtatꝭ ſibi ꝯceſſe dꝫ p̄ferre utilitati ⁊ ſaluti cu iuſqꝫ perſone. et ī hoc gn̓e ſunt omnes pene canonuꝫ que īferūt̉ ſine culpa. Pena uero flagelli duplex eſt corporalis ⁊ ſpūalis. Spūa lis ut excōmunicatio. corporalis ut mutilato occiſio. Neutra uero poteſt īferri ſine culpa. De pena ſpūali que eſt excoīcatio dic̄ aug. ad Aureliū ep̄m. Nō imputāt̉ filiis peccata pa rentū que poſt eoꝝ natiuitate a parentibus ꝯmittūt̉: n̄ec ꝓ peccatꝭ ꝑētū ſpūali pena filii ſunt plectēdi. et hͦ intellr̄ de pena ſpūali que eſt excoīcatio maior: que ſeparat a ſuffragiis eccl̓ie ⁊ partici patōe ſacramētoꝝ ſpūali ⁊ ſa cram̄tali: nō de pena ſpūali q̄ dr̄ īterdictū: q̄ ſeparat a participatione ſacramētali: n̄ ſpū ali ſacramētoꝝ: qua ꝓ bono coī peccāte dn̄o interdicit̉ familia vel ciuitas. Ad illd̓ qd̓ queritur de peccato actuali ⁊ originali dd̓. ꝙ humana iuſticia inquātū pōt dīnā iuſticiam imitat̉. Punit autē dīna iuſticia culpā actua lem ⁊ culpā originalē. et hāc.ſ. originalē fina liter punit pena damni.i. ſb̓tractione glorie. actualē ꝟo pena ſenſus ī inflictione gehenne Silr̄ iuſticia humana ꝓ culpa parentis pena damni punit filiū. vt ꝓ crimine leſe maieſta tis exheredat filiū. ⁊ ꝓ fornicatōe vel adul terio parētū efficit̉ īfamis filiꝰ: ꝗ de adl̓terio ⁊ fornicatione ē natꝰ. Pena ꝟo ſenſus vl̓ fla gelli nullū punit niſi ꝓ peccato actuali ẜᵐ dic̄ augꝰ. ſuꝑ Ioſue. 7. Hoīe iudice̓ iſtas viſi biles penas nullꝰ niſi ex ꝓpria culpa dꝫ luere. Que aūt ſit rō in iuſticia dīna ⁊ ī iuſticia humana dic̄ augꝰ. ad Bonifaciū. Iam cū hō in ſe ipſo ab eo ꝗ genuit alter ē effectꝰ: pecca to alteriꝰ ſine ſua ꝯfeſſione nō teneat̉ obnoxiꝰ Traxit gͦ reatū ꝗa vnꝰ erat cū illo ⁊ in illo a quo traxit qn̄ admiſſum eſt. Nō autē trahit alter ab altero: qn̄ ſua vnoquoqꝫ ꝓpria vita viuēte: iam eſt uerificatu. aīa que peccauerit ipſa moriet̉. Ad illud qd̓ dr̄ de aug. vltīo patet ſol̓o ex p̄dictis. Nam ꝓ peccato origi nali nō ſolū punit̉ ꝗs ex culpa aliena: īmo ꝓ culpa que fit ei ꝓpͥa. Ex culpa enim pͥma ade ꝑſonali corrupta eſt natura que tota erat in illo ⁊ Eua. Et ideo oīs ꝑſona que ꝓpagatur ex ſic vitiata natura corrumpit̉: ⁊ corruptōe propͥa ſic̄ eī ꝓpͥa fit natura: ⁊ ẜᵐ modū ſuſce ptibilis eſt ratio corruptionis. ideo ꝗa ꝑſona ſuſceptibilis ē culpe corrupit̉ ꝑſona corrupti on culpe ꝑ ſimilitudinē pͥncipii corruptiōis: que fuit perſona culpabilis. Poſtea queritur igno vtruꝫ rantes ſint iudicādi. Ad qd̓ ſic. Ambro. ſuper Lucꝭ. vbi dr̄. ꝙ nauicula iactabat̉ fluctibꝰ. Tur bat̉ inquit nauicula Petri ī qua erat iudas. qui ſuis meritis erat firmꝰ turbat̉ alienis. gͦ pro peccato iude perīclitabat̉ Petrꝰ ꝗ igno rabat peccatū iude. Itē peccato ciuiū the ſauri Ierico anathematizati legūt̉. Ioſue. 6. Itē peccato amalechitaꝝ aīalia eoꝝ iuſſa ſunt interfici. i. ℟. 15. ꝗbꝰ ꝗa Stul peꝑcit: au diuit Samuelē. neſcitis ꝗa pctm̄ ariolādi ⁊cͣ. Item ꝓ peccato iſraelitaꝝ archa dn̄i phi liſteis tradita ē. i. ℟. 4. Itē ꝓ pctō egyptio rum poſſeſſiones eoꝝ grandini ſunt tradite exo. 9. Si gͦ q̄ ſenſu caret ut archa ⁊ theſauri Ierico anathematizant̉: vel hoſtibꝰ tradūt̉. vel deuaſtāt̉. Item ſi ea que uim intelligēdi nō hn̄t pctīs hominū morti tradūt̉. relinꝗt̉ fortiori rōne ꝙ ignorātia nullū dꝫ a reatu cri minis excuſare. Itē Numeri. 16. paruuli ꝓ pctō Dathan ⁊ Abyron cū parētibꝰ perierūt Un̄ ibi dr̄ ꝙ egreſſi ſtabāt cū vxoribꝰ ⁊ filiiſ ī ītroitu papilionū. Itē paruuli ſodomita rum perierūt cū ſodomitꝭ pctō ſodomitaꝝ: ⁊ tn̄ habebat ignorātiā īuīcibilē. Contͣ. Dic̄ aug. Nulliꝰ crimē maculat neſciētē. Item Io. Dam. Actꝰ inuolūtarii indulgētia digni habet̉. Inuolutariū aūt ſic̄ idē dic̄ duplr̄ ē. hͦ ꝗdē ꝑ ignorātia. hoc ꝑ violētiā. gͦ qd̓ ignorā ter fit dignū ē īdulgētia. Nō gͦ puniri debet ignorās. Itē gn̄. 20. dixit abimelech. Num gētem ignorate īterficiēs. Itē deutꝭ.i. Fili ꝗ hodie boni ⁊ mali ignorāt diſtātiā: ipſi in trabūt: ⁊ ipſis dabo terra ⁊cͣ. Rone gͦ ignorā tie ꝑuulos iſraelitarū nō iudicauit dn̄s ꝓ in credulitate parētū. Item aliqn̄ ignorātia ꝯtingit rōne infirmitatꝭ vt ī perturbatꝭ. alie natꝭ. ⁊ ebriis. aliqn̄ rōne etatꝭ. vn̄ īfās qn̄ n̄ ē doli capax excuſat̉: ſic̄ dr̄ cā. 15. q. i. Qn̄qꝫ rōe deceptiōis vt cū aliꝗs deceptꝰ ꝑ fraudē vel dolū alteriꝰ: vl̓ ꝑ errorē facti ꝓbabilem. Aut igit̉ ignorātia vlr̄ excuſabit oēs iſtos. aut ſi aliquos excuſat aliqͦs nō: q̄ igͦrātia excuſabit ⁊ que nō;. et ꝗs ꝑ ignorātiā delīquēſ puniēdꝰ erit: ⁊ ꝗs nō. So. dd̓ ꝙ ē ignorātia negati onis. pͥuationiſ. ⁊ diſpoſitiōis. Ignorātia ne gatiōis ē qua negat̉ ſcīa: nec ponit̉ debitum ſciēdi. ⁊ hec ſimplr̄ excuſat. Ignorātia pri uatiōis eſt qua negat̉ ſcīa ⁊ ponit̉ aptitudo ſeu debitū ſciēd. et hec ī eiſ que pertinet ad ſalutem a tāto excuſat: ſꝫ n̄ a toto. Ignoran tia diſpoſitiōis eſt que ponit errorē ſeu ꝯce ptionē ꝯtrariā ſcīe recte. et illa ī his q̄ ꝑtinēt ad ſalutē accuſat: ⁊ n̄ excuſat. ſil̓i mō affectꝰ ſiue volūtas neſciēdi: de qͣ ī p̄s. Noluit ītelli gere ut bn̄ age̓t. Scd̓m hoc gͦ dd̓ ꝙ ignorāſ pͦ modo ex ignorātia n̄ meret̉ puniri. ignoranſ 2º modo meret̉ puniri: ſꝫ cū mitigatione. igno rās tertio modo meret̉ puniri cū ſeueritate. Ad illd̓ gͦ qd̓ obr̄ de petro ꝙ periclitabat̉ ſicut patet ex dictiſ propter peccatū iude. ꝙ ex cauſis ꝯueniētibꝰ dīne ꝓuidētie meritis multotiēs maloꝝ iuſti a deo temporalr̄ puni unt̉. ſꝫ tn̄ ī hoc iudiciū humanū n̄ dꝫ imitari dinū. ſic̄ dic̄ Aug. ſuꝑ Ioſue. 7. vt ſupͣ dictū ē Et rō hꝰ ē ꝗa cū duplex ſit iudiciū diuinuꝫ. occultū ⁊ manifeſtū. Occultū iudiciū ē ī pe naͣ temporali bonoꝝ. Manifeſtū ī pena malo rum. Humanū iudiciū quod ē ex manifeſtis cauſis dꝫ imitari iudiciū dei manifeſtum no occultū. Ad illd̓ qd̓ poſtea obr̄ dd̓. ꝙ in ſen ſibilia ⁊ irrōnabilia pctō hoīum anathemati zant̉ vel perdūt̉: nō participatiōe peccati. ſꝫ cauſa rōnabili que aſſignat̉ triplex.ſ. ratio ſa cramēti. deteſtatio peccati. Flāgellū delī quē tis. Rō ſacramēti cā eſt ī theſauris Ierico. ⁊ alijs aīalibꝰ amalechitaꝝ. ierico enim interp̄ tat̉ luna: ⁊ ſignificat mūdanaᵉ cupiditatem. amalechite interpretāt̉ lingentes ſanguineꝫ. ⁊ ſignificāt carnaliū deſiderioꝝ voluptateꝫ. Lheſauri gͦ ierico anathematizāt̉ ad ſignifi candū dānatione cupiditatis. Aīalia amale chitaꝝ iubēt̉ interfici ad ſigͣndū mortificati onē motuuꝫ carnal̓ voluptatꝭ. Itē deteſta tio peccati cā ē vt patet ī actibꝰ: vbi propter peccatū Symonis pecunia eiꝰ damnata ē di cete Petro. pecunia tua tecū ſit ī ꝑditionē ⁊cͣ Itē flāgellū delīquētꝭ cā ē vt ī aīalibꝰ egy ptioꝝ ⁊ poſſeſſionibꝰ grandine ꝑcuſſis: vt ī illis punirēt̉ quoꝝ felicitate letabant̉. Ad illud qd̓ obr̄ de ꝑuulis Lathan ⁊ Abyron ⁊ ſodomitaꝝ dd̓. ꝙ ꝓ paterno ſcele̓ puniti ſūt quāuis ignorātes a deo ſine culpa: ſꝫ non ſine cauſa: ꝗa dīna ꝓuidētia que p̄ſcit ⁊ p̄uidet qualis ꝗſqꝫ debeat eſſe futurꝰ: p̄uidebat eos ſi ꝑmanſiſſent paterni ſceleris imitatores fu turos. ⁊ ideo ꝑ hoc maior pena illis diminu ta ē: ꝗbꝰ ſucceſſio paterni ſceleris eſt adepta Ad obiecta ꝟo partis alteriꝰ. Notādū ꝙ ē ignorātia facti: ⁊ ignorātia iuris. ignorantia facti alia ē eiꝰ qd̓ nō oportuit eū ſcire ꝗ igno rat: ſic̄ dic̄ apl̓us i. ad cor̄. 8. Si ꝗs infidelium vocat vos: ꝗcꝗd appoſitum fuerit comedite nihil interrogates ꝓpter ꝯſcīam. Alia eſt facti qd̓ oportuit eū ſcire: ſic̄ ignorātia iude oꝝ. ꝗa que a ꝓph̓is de iudeis fuerint ꝓlata adhuc ignorat eſſe ꝯpleta. pͥma ignoratīā ex cuſat. 2ª nō. Itē ignorātia iuris aut ē iuris naturalis aut iuris diuini legis ⁊ euangelij: aut iuris canonici vel ciuilis. ignorātia iuris naturalis neminē excuſat habētē vſum rōis Ignorantia iuris dīni ī his que ꝑtinēt ad ſa lutem vt ſunt p̄cepta decalogi: ⁊ articuli fidei nō excuſat: ī alijs uero excuſat ſimplices quāuis nō excuſet p̄latos ⁊ ſacerdoteꝫ: q ti nent̉ rōnē redde̓ de ea que ī eis ē fide ⁊ fide Ignorātia ꝟo iuris canonici ⁊ ciuilis nō excu ſat iudices: quāuis excuſet alios ſimplices. ⁊ ẜᵐ hanc diſtictione intelligunt̉ auctoritates aug. ⁊ gn̄. Ad illud vero Io. Dama. dd̓. q inuolūtariū ꝑ ignoratiā duobꝰ modis eſt. ſim pliciter ⁊ ẜᵐ ꝗd. Simplr̄ cū non ipſi tribuimꝰ cām ignorātie. vt qn̄ nihil omittimꝰ de ꝯtin gentibꝰ. ſꝫ ꝗa ita ꝯtīgit: hoc modo qd̓ ꝑ igno rātiā fit īuolūtarie fit ſimplr̄. Secūdu qd vero cū ipſi tribuimꝰ cām ignorātie: vel cum omittimꝰ ex ꝯtīgētibꝰ actꝰ ſic̄ tribuit cauſam ignorantie. Ebriꝰ ꝗ homicidiū fac̄ ignorans ꝗdem occidit: nō tn̄ omni modo inuolūtarie cam enī ignoratie.ſ. ebrietatē ipſe fec̄. Ex ꝯtī gentibꝰ ꝟo actꝰ omittit ille ꝗ ī loco nō ꝯſueto ſagitans patrē ignorāter occidit. Et ideo nō omni modo inuolūtarie. ꝗa nō adhibuit dili gentiā quā debuit vt nō īterfice̓t ſagittādo Ignorātia pͥmo mō: que.ſ. ī nobis cām nō hꝫ: nec ipſam comitat̉ negligētia ex parte nr̄a: vel omiſſio: qualis eſt ī paruulis ⁊ ī alienatꝭ ꝑpetuo excuſat actꝰ vt nō puniāt̉. Ignorātia ꝟo 2º mō dicta: cꝰ.ſ. cauſa ī nobis ē ul̓ ꝑ oꝑati on vel ꝑ omiſſionē n̄ excuſat a toto: ⁊ ſi aln̄ excuſat a tāto. Ad illd̓ qd̓ obr̄ de veut. de paruulis ītraturis terrā ꝓmiſſionis iam pat rn̄ſio. Notādū tn̄ ꝙ ē ignorantia ſimplex. ignoratia craſſa. ⁊ ignorātia affectata. igno rātia ſimplex pͥuat ſcīam nec ponit debitur ſciēdi: nec ꝯtemptū ſciēdi vel affectū neſciē di: q̄ ī paruulis eſt: quādiū n̄ hn̄t vſum rōis. ⁊ ī omnino alienatꝭ. Ignorātia craſſa priuat ſcīam. ſꝫ ponit debitū ſciēdi ⁊ ꝯtēptū. ⁊ ideo nō excuſat. Ignorātia ꝟo affectata pͥuat ſcīaꝫ ⁊ ponit affectū ſeu deſideriū neſciēdi. ⁊ iſta maxime accuſat ignorātes. Ad vltimū ex iam dictis pꝫ rn̄ſio. Tn̄ circa ignorātiā illan triplicē diſtīguēdū eſt. Nā ī paruulis igno ratia an̄ vſum rōnis oīo excuſat. poſt vſum rōis an̄ adoleſcētiā a tāto excuſat ſꝫ n̄ a toto ī his que pertinēt ad ſalutē. Itē ignoratia que ꝓuenit ex infirmitate vt ī furioſis oīno altenatꝭ: diſtīguūt. aut ex cl̓pa ſua ī illā igno rātiā ceciderūt: aut n̄. pͥmo mō nō excuſat a tāto delīquētes ignorāter. ⁊ hoc ꝗa tribuuſ cām ignorātie. 2º mō excuſant̉ a toto. tn̄ quia iudicio humano vix poteſt deprehēdi an ex culpa quis ī ignorātiā ceciderit. ideo n̄ iudi caret delīquētē ex tali ignorātia niſi vbi ca culpe fuiſſe dep̄hēde̓t ſic̄ ī ebriis. Itē circa deceptos vl̓ ignorātiā deceptoꝝ diſtīguēdū ſic̄ pͥus. aut ē ignorātia facti: aut iuris. ſi iuris ē no excuſat ignorātia delinquētē in his que tinēt ad ſalutē. Ignorātia ꝟo facti aut vīci hilis ē aut inuīcibil̓. Inuīcibilis ignorātia tc̄ dr̄: cū ignorāſ fac̄ ꝗcꝗd in ipſo ē ad hͦ ꝙ ſciat qͥ dꝫ ſcire. ſꝫ tn̄ nō poteſt ſcire factū: qd̓ utile eſſet ſcire. ⁊ hec excuſat. Uincibil̓ ꝟo ignorā tia ē q̄ hoīe faciēte qd̓ ī ipſo ē pōt remoueri. ⁊ hec nō excuſat ī facto qd̓ oportuit eū ſcire: ſic̄ eſt ignorātia īfideliū de deo humanato. Ex his igit̉ manifeſtū erit qn̄ ignorātes ſint puniendi: ⁊ quādo nō. Queritur poſte A coadi vtruꝫ ſint puniēdi ꝓ eo qd̓ coacti faciūt. Ad qd̓ ſic Io. Dam. Ꝙ inuolutariꝰ actꝰ mīa extimādꝰ ē ꝰ. Inuolūtariū aūt ē qd̓ ꝑ ignorātiā ſeu uiolētiā fit. gͦ qd̓ fit ꝑ violētiā ē īdulgētia di gnū. Sꝫ talia ſunt que faciunt coacti. gͦ coacti erūt mīa digni. nō gͦ puniēdi. Itē coactio ⁊ libertas opponūt̉. Libertas aūt quā habet rōnalis creatura: ex hoc ꝙ ē ꝑ libeꝝ arbitriū oꝑans dn̄a ſui actꝰ: pꝫ ꝙ ſi operat̉ bn̄ digna ē p̄mio. Si male digna eſt ſupplicio. gͦ coactio que remouet libertate ⁊ dn̄ium actꝰ efficiet ꝙ actꝰ nō erit dignꝰ p̄mio vel ſupplicio. gͦ co aci nō erūt puniēdi. Contͣ. Dic̄ aug. ꝙ co acta volūtas uolūtas ē. Sꝫ volūtate exiſtēte reſpectu actꝰ: actꝰ eſt vituꝑabilis: ſi malus eſt ⁊ dignꝰ punitōe. ſi bonꝰ ē laudabilis ⁊ dignꝰ premio. gͦ coactiōe interueniēte reſpectu actꝰ: erit actꝰ nihilominꝰ dignꝰ remuneratione vl̓ punitiōe. gͦ coacti iudicādi. Itē ſi ꝗs timo re mortis neget dn̄m deū: vel imꝑio tyrani occidat patrē dolēs: ꝯſtat ꝙ volūtariꝰ ⁊ ti more coactꝰ oꝑat̉. et tn̄ nullꝰ recte rōnis tales dice̓t īnocētes. alioqn̄ Petrꝰ īnocēs fuiſſꝫ cu negauit xp̄m. Relinꝗt̉ gͦ ꝙ coacti delīquētes erūt puniendi. So. dd̓. ꝙ ſunt actꝰ ꝗ oīno ſunt ī ptāte noſtra ad faciēdū ⁊ dimittēdū. ut actꝰ interiores aīe ſb̓iecti rōni. vt ꝯſentire eligere. velle. ꝓpone̓. ⁊ hiꝰ. Itē ſunt actꝰ ꝗ no ſunt ī ptāte nr̄a vt actꝰ naͣles: vt ē appete ali mētu. retine̓. ⁊ hiꝰ. nec quātū ad actionē: nec quatū ad dimiſſionē. Itē ſunt actꝰ ꝗ ꝑtī ſunt īpoteſtate noſtra partim nō. ſicut motꝰ mem broꝝ corporis ī oꝑando. ī gradiēdo. in ptāte noſtra ſunt cū nō ē defectꝰ organi vl̓ ꝓhibēs In poteſtate ꝟo noſtra non ſunt vel cū defic̄ eganū: vel aliꝗd īteruenit ꝓhibēs organuꝫ ab actu. et hoc quātū ad faciēdū ⁊ dimitten dū. Itē ſunt actꝰ ꝗ ſunt ī poteſtate noſtra omnino quātū ad dimittēdū: ſꝫ nō omnino ī poteſtate nr̄a quātū ad agēdū ſic̄ loꝗ. loqui enī ī poteſtate noſtra ē totalr̄ vt n̄ fiat: ita ꝙ n̄ pōt cogi loquēs ad loquēdū: ſicut pōt cogi ad motu manꝰ aut pedis. ſꝫ pōt ꝓhibei ne fiat ⁊ hoc ꝗa fit ꝑ organū. Actꝰ vero pͥmo modo dicti ſemꝑ ſunt volūtarii. ⁊ ideo vitupabi les ſi mali ſunt. laudabiles ſi boni. Actꝰ ſecūdi ſunt ſimplr̄ inuolūtarii. ⁊ iō non laudabiles nec vituꝑabiles. et io nec puniēdi. Actus ꝟo tertii īquātū uolūtarii: laudabiles ⁊ uitupa bileſ. īquātū ꝟo īuolūtarii ſimplr̄ nec lauda biles nec vituꝑabiles. nec puniendi nec vitu ꝑādi. Silr̄ ⁊ de qͣrtꝭ ītelligēdū ē. Itē diſtī guēdū ꝙ violētia ſeu coactio duplex ē. ſim plr̄ ⁊ ẜm ꝗd. Simplr̄ coactio ſeu violētia de terminat̉ a Dama. cꝰ pͥnᵐ deforis ē nihil ꝯfe rēte ẜᵐ ꝓpriū impetū uim paſſo. hͦ ē cꝰ cauſa efficiēs extͣ eſt totalr̄: ⁊ nihil cooꝑat̉ ille qui patit̉ oīo. ⁊ hec coactio dr̄ ſufficiēs. Scd̓m ꝗͥd ꝟo coactio ſeu uiolētia ē cū cauſa mouēs deforis ē īducēs uel impellēs cooꝑāte illo q patit̉. Primo mō coactio pone̓t̉ ī caſtiſſima: ꝟgine: que oīo ꝯtͣ ſuam uolūtatē ui corruꝑet̉ 2º mo dice̓t̉ coactio ī illo ꝗ timore impellēte uehemēti: ut timore mortꝭ xp̄m negarꝫ. pͥma coactio oīo excuſat a reatu pene. 2ª n̄ excuſat a toto ſꝫ a tāto. pͥma coactio n̄ hꝫ locū ī adtibꝰ ſimplr̄ uolūtariis ⁊ exn̄tibꝰ ī poteſtate nr̄a. ſꝫ hꝫ locum ī alijs īquātū n̄ ſūt ī poteſtate nr̄a 2ª ꝟo coactio locū hꝫ ī actibꝰ ſimplr̄ īuolūta riis. Un̄ hͦ mō ītellr̄ qd̓ dic̄ aug. ꝙ coacta uo lūtas uolūtas ē. Et ꝑ hͦ pꝫ rn̄ſio ad pͥmum. Ad 2ᵐ ſilr̄ pꝫ qm̄ ꝗ timore mortꝭ negat: nō dr̄ īuolūtariꝰ: quāuis actꝰ ille n̄ placeat abſo lutē: ſꝫ tn̄ placeat ꝯſideratōe mali: qd̓ plus ti met̉ ſic̄ iactātes ea q̄ ī naui ſūt ī mari ꝓpter naufragiū: n̄ ſūt īuolūtarii ī iactādo. Ex hia igit̉ pꝫ qn̄ coacti ſūt puniēdi: ⁊ qn̄ n̄. Iltimo queritur index vtrū reos ī ſe delīquētes debeat punire. Ad quod ſic. Greg. ī quadam omel. Ea que ī nobis co mittūt̉ facile poſſumꝰ dimittere. ea ꝟo que ī deum ꝯmittūt̉ cū magna diſcretiōe: nec tn̄ ſine pnīa poſſumꝰ relaxare. Itē beatꝰ Pe. ꝗ cū alijs audierat. Beati eritꝭ cū maledixe rīt uobis hoīeſ: ꝯtumelias ſibi illatas cū gau dio ſuſcipiebat. Peccata ꝟo que ī deū ꝯmit tebant̉ acerbe puniebat: ſic̄ pꝫ in Anania ⁊ Saphira. Actꝭ. 5. Itē Paulꝰ ꝑ totam epl̓am ſecundā ad Cor̄. pia amonitione ꝑ ꝯtēptū de linquētes ī ip̄m ad ſui amorē reuocat. Elmaꝫ vero magū ꝗ ceteros a fide retrahebat ceci tate ꝑcuſſit. 13. actꝭ. Contͣ. Ambroꝰ. Ad p̄ces Helye ignis deſcendit de celo vt vindicare tur ꝓph̓e iniuria. Item canon btī Siluerii pape. 23. ca. q. 4. Miſerūt me ī exiliū. ego tn̄ n̄ dimiſi officiū meū: ſꝫ eos ꝗ talia erga me ege rūt anathematizāui. Ex ꝗbꝰ videt̉ ꝙ licebit iudici ꝓpriā iniuriā vindicare. So. In tui tu honoris vel amoris ꝓprie ꝑſone nō poteſt iudex vindex eſſe ꝓpͥe iniurie. vn̄ dn̄s uolēs iniuriā ꝓpͥe ꝑſone tolerare: iniuriā ꝟo dei nō īnulta relinquere: ait diſcipulis. Neſcitis cuiꝰ ſpūs eſtis. Ad illd̓ ꝟo qd̓ obr̄ de Helya dd̓ ꝙ īiuria illa ꝓph̓e n̄ alia ꝙͣ īiuria dn̄i intellr̄ Un̄ ꝑ hͦ ꝙ ignē de celo poſtulauit: nō cꝰ meri ti eſſet apud deū voluit oſtēde̓: ſꝫ ꝙ ille eſſet verꝰ deꝰ quē colebat. Ad illud qd̓ obr̄ de facto Siluerii dd̓. ꝙ ī illo anathemate puni uit iniuriates ſibi nō intuitu ꝑſone: ſꝫ ītuitu dei ⁊ eccl̓ie cꝰ erat paſtor. Nquirendum eſt poſtea de perſona accuſatoris: ꝑ qua dant̉ plures leges iudiciales. 19. Leuitꝭ. Non facias calumnia ꝓximo tuo. ⁊ iteꝝ. Nō ſtabiſ ꝯtra ſanguinē ꝓximi tui. ⁊ ml̓ta alia. Que rit̉ gͦ pͥmo an ꝗs teneat̉ accuſare. 2º an ſb̓ diti pn̄t ſuos prelatos accuſare. 3an mali poſſint accuſare. 4º an omneſ boni poſſint eſſe accuſatores. 5º que ꝯditiōes reꝗͥrunt̉ ad hoc ꝙ aliꝗſ poſſit accuſare. 6º quādo ⁊ quo debeat ꝗs aliū accuſare. Ad primum ſic peccauerit Leuitꝭ. 5. Si anima ⁊ voce iurātꝭ audierit: teſtis fuerit ꝙ aut ip̄e vidit: aut ꝯſciꝰ ē: niſi indicauerit por tabit iniꝗtatē ſuam. Ex quo ſic̄ dic̄ Aug. vr̄ lex dice̓ peccare homine: ꝗ ſcit alique falſum iurare ⁊ tacet. gͦ tenet̉ accuſare. Item augꝰ. ī regl̓a ſua. Nō vos iudicetis eē maliuolos qn̄ crim alteriꝰ indicatis: magis ꝗppe īnocētes eſtis indicādo crimē: qͣꝫ ſi fratres vr̄os quos indicādo corrige poteſtis: tacēdo perire per mittatis. ſꝫ quilibet tenet̉ ꝓcurare ſalutē frīs gͦ ip̄m accuſare vt corrigat̉. Itē augꝰ. ī eo dē. Si frater tuus vulnꝰ hꝫ ī corpore: qd̓ uelit occultari cū timet ſecari: nonne crudelr̄ a te ſileret̉ ⁊ miſericorditer indicaret̉? quanto gͦ potiꝰ debes manifeſtare ne deteriꝰ putreſcat ī corde. Itē augꝰ. ad Uincētiū donatiſtaꝫ Utiliꝰ eſuriēti panis tollit̉: ſi de cibo ſecuruſ iuſticiā negligebat: ꝙͣ eſuriēti panis frangit vt iniuſticie ſeductꝰ acꝗeſcat. Itē qͥ frene ticū ligat: ⁊ litargicū excitat ambobꝰ moleſtꝰ ambos amat. Itē ꝗs nos pōt ampliꝰ amar̄ ꝙ deus: ⁊ tn̄ nos nō ſolū docere ſuauiter: ꝟn̄ etiā terre̓ ſalubriter nō ceſſat. Ex ꝗbꝰ relīot̉ rōne ꝯſil̓i ꝙ ex caritate ē accuſare fratre ad correctionē. Tenemur aūt ad oꝑa caritatꝭ. Itē ambroſiꝰ ī quodā ſermōe. Nō oſculat̉ pater ſemꝑ filiū: ſꝫ aliqn̄ caſtigat. gͦ qn̄ caſti gat̉ ꝗ diligit̉ circa eū pietas exercet̉. Si gͦ to nemur ad opera pietatꝭ ī ꝓximū: tenemur ad accuſatōeꝫ vt caſtiget̉. Itē idem ī eodem. Habet amor plagas ſuas que dulciores ſunt cuꝫ amariꝰ ſe inferūt. ꝓulcior ē enī religioſa caſtigatio ꝙ blāda remiſſio. Un̄ ait Salomo Meliora ſunt vulnera diligētꝭ qͣꝫ fraudulēta odiētis oſcula. 27. ꝓuer. inde vt priꝰ. Cōtͣ. ī puer. xi. Qui ambulat fraudulenter reuelat ar chana. qui aūt fidelis ē celat amici ꝯmiſſū Itē in ꝓuer. 25. Que viderūt oculi tui ne proferas ī iudicio cito: ne forte emēdare non poſſis ⁊cͣ. Itē de lege nature tenemur non facere qd̓ nobis nollemꝰ fieri. Sꝫ nullꝰ vellet accuſari. gͦ nullꝰ dꝫ aliū accuſare. So. dd̓. ꝙ aliud ē ex caritate alioꝝ crimina indicare vt quos ſecreta correctione nō poſſumꝰ corri gere: ꝯuictos iudicꝭ ſnīa corripiat. atqꝫ aliud inſidiando falſa obice̓: vl̓ inſultādo uera per ꝯtumeliā exprobrare: ſiue p̄termiſſo iuris or dine ī accuſatione ꝓrumꝑe. Illud pͥmū cari tatꝭ ē: reliqͣ ꝟo īpietatꝭ ſeu iniꝗtatꝭ officiū. vn̄ de impoſitionē falſi dr̄ ī ꝓuer. 12. Qui quod nouit loꝗt̉ iudex iuſticie eſt. qui aut mētitur teſtis ē fraudulētꝰ. et ad hoc ē illa ꝓhibitio. Nō facias calumniā ꝓximo tuo. Calumnia ē falſi criminis impoſitio. Et iteꝝ ī ꝓuer. Uer ba impioꝝ inſidiāt̉ ſanguini ⁊cͣ. De imprope ratione ſilr̄ dr̄ ī p̄dicta auctoritate ꝓuer. Que viderūt oculi tui ne ꝓferas ī iudicio. Et hoc modo intellr̄ canon beati Anacleti. Summa iniꝗtas ē frēs detrahere ⁊ accuſare. De omiſ ſionē ordīs iuris in ꝯtrariū dr̄ Math̓. 18. Si peccauerit ī te frater tuus corripe ip̄m inter te ⁊ ip̄m ſolum. Poſtea queritur gdit poſſint p̄latos accuſare. Ad quod ſic. Beatu Iabianꝰ. 2. ca. q. 7. Qualis damnatio illis im neat ꝗ ī patres peccāt: dīna ſcriptura on̄di Si enī cham ꝗ n̄ cooꝑuīt pudēda patriſ ma ſedictꝰ ē. 9. gn̄. ml̓to āpliore ꝯdēnatōe digni ſunt q̄ pr̄ibꝰ legatōe fungētibꝰ ꝯtumeliā infe rūt. Si dicat̉ ꝙ illud intellr̄ de falſa īpoſitōe cōtͣ. Canon beati Anacleti. q. eadeꝫ. Snīa cham filii Nōe dānāt̉ ꝗ ſuoꝝ p̄poſitoꝝ vel doctoꝝ culpā ꝓdūt. Itē btus Xepherinꝰ ī eodē. Maioꝝ ꝗſpiā minoꝝ accuſatōibꝰ n̄ im petat̉. Itē bt̄us anacletꝰ arguit exēplo dn̄i Sūmi ſacerdotes.i. epī a deo ſunt iudicādi ſꝫ ab oībꝰ fidelibꝰ portādi ipſo dn̄o dāte exēplū q ꝑ ſe ip̄m ⁊ n̄ ꝑ aliū vedētes ⁊ emētes eiec̄ de tēplo. 21. Mat. Itē idem btūs anacletꝰ. Hullꝰ vt reor inter nos inuenit̉ ꝗ velit ſeruū ſuū ab alio qͣꝫ a ſe iudicari. qd̓ ſi p̄ſumptū fue rit multa īdignatōe iraſcit̉. vn̄ ⁊ dn̄s de ſa cerdotibꝰ ꝑ ꝓph̓am ait. Qui vos tāgit tāgit pupillā oculi mei. Itē btūs Theleſphorus papa§. ca. q. i. Dei ordinationē accuſat: ꝗ eos q̄ ab eo ꝯſtituūt̉ accuſat ſacerdotes. Iteꝫ canō btī Piī eadē. Oues paſtorē ſuū n̄ rep̄hē dāt. plebs enī ep̄m ſuū nō accuſet: ſꝫ nec vl̓gꝰ eū arguat. ꝗa n̄ ē diſcipulꝰ ſupra magr̄m. iō Mat. Itē legit̉ ꝙ Maria ſoror aaron que poſt tranſitū maris rubri imnu cantare me ruit poſtea accuſās Moyſeꝫ eo ꝙ ethiopiſſaꝫ duxiſſet vxorē: lepra ꝑcuſſa ē Numeri 12. Itē Dauid ꝑcuſſit cor ſuum eo ꝙ p̄cidiſſꝫ oram clamidis Saul. Ex ꝗbꝰ videt̉ ꝙ ſb̓ditī n̄ poſſint ſuos p̄latos accuſare: licꝫ etiā boni ſint ⁊ p̄lati mali. Cōtͣ. Greg. Sic̄ laudabile ⁊ diſcretū ē ⁊ reuerētiā ⁊ honorē pͥoribꝰ ex hibere. ita rectitudīs ⁊ dei timoriſ ē ſi qua in eis indigent correctōe: nulla diſſil̓atione poſt pone: ne totū: qd̓ abſit: corpꝰ morbꝰ īuadat: ſi langor n̄ fuerit curatus ī capite. Itē btūſ Gelaſiꝰ. 2. ca. q. 7. ſcribit̉ ꝗbuſdā ſb̓ditꝭ. Si ꝗd ī eccl̓ia dāni pōtificē ur̄m videritis admitte mox nr̄is auribꝰ relatiōe ſignate: vt ꝗd fieri debeat cēſeamꝰ. Itē Grego. ī eodē appro bat ꝙ ꝗdam epūs inter alia mala corporalia crimine lapſus a ſuis clericis accuſatus atqꝫ ꝯuictꝰ: epāli ſnīa depoſitꝰ ē. So. ẜᵐ quoſdā dd̓. ꝙ ſūt ſb̓diti criminoſi: ⁊ ſunt ſb̓diti boni Subditi criminoſi ꝓhibēt̉ ab accuſatione p̄ latoꝝ. boni ꝟo n̄. vn̄ Aug. dic̄. Preſumūt p̄la ti n̄ debē̓ ſe rep̄hēdi vel accuſari ꝓ eo ꝙ ca nones paſſim n̄ ꝯſtituūt eos accuſandos: qd̓ tm̄ negat̉ ſolis criminoſis: cū de rep̄hēdēdo vitas ipſa ꝯſtituat. Si male locutꝰ ſū teſtīo niū ꝑhibe de malo. Sꝫ opponit̉. Nā canōeſ determināt ī quo caſu ſint paſtores a ſb̓ditis accuſādi. gͦ ī nullo alio caſu poterūt accuſare Caſus aūt ē cuꝫ exorbitāt a fide. vn̄ Euſebiꝰ papa. 2. ca. q. 7. Oues q̄ paſtori ſuo ꝯmiſſe ſūt: nequeūt rep̄hēde̓: nec vllatenꝰ accuſare pn̄ſ niſi a fide exorbitauerit. So. dd̓. ꝙ ē accu ſatio facta ex affectu fraterne caritatꝭ: ⁊ ē ac cuſatio ex affectū malignitatꝭ. Itē ē accuſato facta a criminoſis: ⁊ ē accuſatio facta a bonis Dicēdū gͦ ꝙ ex affectu caritatꝭ a bonis licita ē accuſatio p̄latoꝝ. Ex affectu ꝟo malignitatiſ ⁊ a criminoſis ꝓhibita ē. et ẜᵐ hāc diſtīctōeꝫ intelligūt̉ oēs canones: ꝗbꝰ vr̄ ꝓhiberi accu ſatio p̄latoꝝ. Un̄ Caliſtꝰ papa. 2. ca. q. 7. Hi ꝗ n̄ ſunt recte fidei ⁊ ꝯuerſatōis: ⁊ quoꝝ vita ē accuſabilis: ⁊ quoꝝ fides ⁊ vita ⁊ libertas neſcit̉: n̄ ꝑ̄mittut̉ maiores natu accuſare: nꝫ viles ꝑſone ī eoꝝ recipiāt̉ accuſatōe. ex quo ſumit̉ alia diſtīctio: ꝗa ſunt accuſatores igͦti ⁊ noti. Ignoti ꝓhibet̉ accuſare p̄latos. noti cū diſtīctōe p̄dicta. Ad illud qd̓ pͦ obr̄ de Cham ꝗ fuit maledictꝰ dd̓. ꝙ ꝑ hͦ intellr̄ ꝙ p̄ lati n̄ ſunt accuſādi a ſb̓ditꝭ exordinarie: hͦ ē de criminibꝰ q̄ n̄ pn̄t probari. ⁊ iō ſigͣnter dic̄ beatꝰ Zepherinꝰ. ꝙ Cham vituꝑat̉: ꝗa ꝟēda pr̄is n̄ oꝑuit: ſꝫ ridēda mōſtrauit: q̄.ſ. ſolꝰ uide rat. Ad alia ꝟo obiecta ꝑ diſtīctōes ſuppo ſitas rn̄dēdū ē: ꝗa auctoritates ille ītelligūt̉ de accuſatōe q̄ fit affectu malignitatꝭ: n̄ cari tatꝭ: vl̓ de accuſatōe q̄ fit a criminoſis. Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ de Moyſe ⁊ Maria dd̓. ꝙ ꝑ Moyſem p̄lati ītelligūt̉. ꝑ ethiopiſſā pctōres Moyſes ī vxorē ethyopiſſā duc̄: cū ꝗlibꝫ p̄di cator pctōre ſibi copulat: vt deo ꝓlē bonoruꝫ opeꝝ de eo gigne̓ ualeat. Hāc copulā dū Ma ria.ſ. ſb̓ditꝰ ꝗlibꝫ rep̄hēdit: lepra pctī inficit̉. Ex hac gͦ auctoritate n̄ ꝓhibēt̉ ſb̓diti ab accu ſatōe p̄latoꝝ: ſꝫ monēt̉: ne rep̄hēdāt miſeri cordē ꝯpaſſionē eoꝝ. Ad illd̓ ꝟo qd̓ obr̄ de Dauid dd̓ ꝙ ī hͦ n̄ dat̉ formā accuſādi p̄latū de crimine: qd̓ ab vno ſolo ſcit̉. qd̓ deſignat̉ ꝑ hͦ ꝙ ī abſcōdito ī ſpelūcha p̄cidit ora cla midis. vl̓ ẜᵐ btūꝫ Greg. illd̓ intellr̄ de iudice n̄ de accuſatore. vn̄ dic̄ ꝙ orā clamidis p̄ci dit ꝗ ſnīa dānatōis p̄latū ꝑcutit. qd̓ nulli ſb̓ ditoꝝ licet. Ad ultimū ꝟo qd̓ obr̄ ꝯtͣ diſtī ctionē aug. dicētꝭ. ꝙ canones ī ꝗbꝰ ꝓhibet̉ ac cuſatio p̄latoꝝ ītelligūt̉ de ſb̓ditꝭ criminoſis ⁊ tn̄ canon Euſebii videt̉ determinare caſū ī quo tm̄ rep̄hēdēdꝰ ē p̄latꝰ.ſ. ꝓpter exorbita tionē a fide. dd̓. ꝙ ẜᵐ aug. canon Euſebii de criminoſis ⁊ īfamibꝰ ītellr̄. Oues ꝟo crīoſe ⁊ ī fames paſtorē ſuū accuſare non poſſunt: niſi a fide exorbitauerit. Ceteꝝ ſi a fide exorbit a uerit: tāta ē labes illiꝰ crīs: ꝙ ad eiꝰ accuſati onē ẜui aduerſusʸ dn̄m: ⁊ ꝗlibet criminoſi ad uerſus quēlibet admittūt̉. Queritur poſtea mnali vtrū poſſint eē accuſatores. Ad qd̓ ſic. Mat. 7. Ip̄o crita eice tͣbē de oculo tuo: ⁊ poſtea videbis eice̓ feſtucā de oculo frīs. et ꝑ tͣbē figurat̉ cri me mortalis culpe. ꝑ eiectōeꝫ feſtuce accuſato minoris culpe ī alio. Itē canon Steph̓i pa pe. 3. ca. q. xi. Negāda ē accuſatoribꝰ licētiā cri minādi: pͥuſꝙͣ crim qͦ p̄mūt̉ exuerīt. Item btūs Anacletꝰ. 3. ca. q. 3. Trāſgreſſores ſpontē legis ſue eiuſqꝫ violatores apoſtate noīant̉. Oīs enī apoſtata refutandꝰ ē an̄ reuerſionē ſuā: nec ī accuſatōe recte agētiū ſuſcipiēdꝰ. Cōtͣ. Sap. 4. Ex iniꝗs oēs filii ꝗ naſcūt̉ te ſtes ſūt neꝗͣcie aduerſus ꝑētes: ⁊ filii dicunt̉ imitatores neꝗͣcie. gͦ iniꝗ filii pn̄t teſtificari de neꝗcia ꝑetu. gͦ ⁊ accuſare. Itē ī mat. 12. dr̄. ꝙ viri niniuite ſurgēt ī iudicio: ⁊ ꝯdēna būt gn̓atōeꝫ iſtā: ꝑ ꝯꝑatiōem ſupple minoris mali. So. dd̓. ꝙ ī accuſatōe reꝗͥrit̉ eqͣlitas vel maioritas accuſantꝭ reſpectu accuſati: vt ſemꝑ accuſās ī ꝯuerſatōe par vl̓ ſuꝑior accu ſato īueniat̉: ſꝫ paritas intellr̄ quātū ad fideꝫ ſuꝑioritas quātū ad vita. ꝗa paritas reꝗrit̉ io dic̄ canō Gaii. 2. ca. q. 7. ꝙ pagani vl̓ hr̄tici ſeu iudei n̄ pn̄t xp̄ianos accuſare. De ſuꝑiori tate dic̄ aūt cano Steph̓i. 3. c. q. xi. Nō ē credē dū cū aliqͦs eoꝝ ꝯfeſſioī ꝗ crībꝰ īplicāt̉: niſi ſe pͥus ꝓbauerīt īnocētes. ⁊ hͦ intellr̄ ī pari ul̓ minori crīe. Et ꝑ hͦ ſoluūt̉ obiecta. Deinde queritur aes boni pn̄t eē accuſatores. et q̄rit̉ de monachis vtrꝝ poſſint eē accuſatores. Ad qd̓ ſic. Dicit Adrianꝰ papa. 2. ca. q. 7. Placuit eoꝝ ſacerdo tes accuſādi ⁊ teſtificādi ī eos vocē obſtrue̓ qͦs n̄ humanis vocibꝰ ſꝫ dīnis mortuos eē ſci mus: ꝗa funeſtā vocē potiꝰ īterdici ꝙͣ audiri oꝑꝫ. Itē ꝯciliū calcedonen̄ p̄cipit ut eccl̓i acticas actōēs monachi tͣctare n̄ p̄ſumāt. Ex his relīꝗt̉ ꝙ monachi ꝗ ſunt mortui mūdo: vl̓ ꝗlꝫ religioſi n̄ pn̄t eē accuſatores. Contͣ Hierꝰ. Sācta ruſticitas ſolū ſibi ꝓdeſt: ⁊ ꝙͣtū edificat ex uite merito eccl̓iā xp̄i: tm̄ nocet ſi deſtruētibꝰ n̄ reſiſtat. Itē btūs Ioh̓es bap tiſta cū hr̄miticā vitā duce̓t: ſcribas ⁊ phari ſeos ad ſe venientes dure redarguebat. Qui aūt redargue̓ pōt: pōt ⁊ accuſar. Itē cano btī Eleutherii. 2. ca. q. 7. Neglige̓ cū poſſis ꝑ turbare ꝑuerſos nihil aliud ē qͣꝫ foue: nec carꝫ ſcrupulo ſociētatꝭ occulte ꝗ manifeſto facīori deſinit obuiare. So. Cōtigit accuſare duo bꝰ modis. vno mō ex p̄ſūptōe temeritatꝭ. alio mo ex ncc̄itate caritatꝭ. Monachi ꝟo ex p̄ſū ptō e accuſare n̄ pn̄t. ex caritate ꝟo vbi īmi net ꝑiculū ſalutꝭ pn̄t. Un̄ ex canonibꝰ diffinit̉ ꝙ illi ſacerdotes accuſar̄ pn̄t: ꝗ ad eūdē gra dū aſcēde̓ valēt. Cōſtat aūt ꝙ monachi ⁊ re ligioſi ad ſacerdotii gͣdū laudabilr̄ pn̄t aſcē dere. Cōſtat gͦ ꝙ pn̄t accuſare ſacerdotes: ⁊ ml̓to magis alios. Canōes gͦ n̄ ꝓhibēt eos ab accuſatōe: niſi ab accuſatōe q̄ ē ex teme̓itate Poſtea queritur? ti reꝗͥrāt̉ ad hͦ ꝙ aliꝗs ſit legitimꝰ accuſator. Ad qd̓ br̄ noͣndū ē ꝙ ad legitimā accuſatōeꝫ reqͥrit̉ pͦ diſcretio iudicii. eo ꝙ terribilr̄ dicit̉ Mat. 7. In qͣ menẜa mēſi fueritꝭ r̄mētiet̉ nobi Inde ē ꝙ ẜᵐ leges ab accuſatōe repellit̉ muli er ⁊ ꝑuulꝰ ꝓpter defectū diſcretōis gn̓alr̄ niſi ī ꝗbꝰ dā caſibꝰ. Itē reꝗͥrit̉ zelꝰ caritatis ad correctionē fr̄nā. qd̓ reſpic illa ꝓhibitio leuitꝭ. 19. Nō oderis frēꝫ tuū ī corde tuo: ſꝫ publice argue eū: q̄ rōne repellūt̉ ab accuſatōe odioſi ſeu inimici vel ſuſpecti de inimicitiis. vn̄ di Anacletꝰ. Ꝙ accuſatores eſſe n̄ pn̄t ꝗ an̄ hē ſternū diē inimici fuerūt. Hac eadē rōne ex cludūt̉ amici. ꝯſāguinei. ⁊ familiares. aduer ſarii. ⁊ vl̓r ꝗ de corruptōe. affectiōe. amore: ul̓ odio vel timore vel p̄cio ſūt ſuſpecti. ꝗa ſicut dic̄ btūs Grego. Quatuor modis iudiciū hu manū ꝑuertit̉. Aimore dū mētu ptātꝭ aliqueꝫ ꝑtimeſcimꝰ. Cupiditate dū p̄mio alicꝰ aīum corrupimus. Odīo dū ꝯtͣ quēlibꝫ aduerſariū mollimur. Amore dū amico vel ꝓpīquo ꝯtē dimꝰ p̄ſtare. Inde etiā ē ꝙ ꝓpter ſuſpitionē corruptiōis aī qͣtuor gn̓a hoīuꝫ ab accuſatōe excludūt̉. Inimici ꝓpter ſuſpitionē odii. ami ci aduerſarii ꝓpter ſuſpitōeꝫ mali amoris. Serui ꝓpter ſuſpitōeꝫ timoris ẜᵐ legē cano nizatā. 2. ca. q. i. Cupidi turpis q̄ſtꝰ: vt ꝗꝓpter pecuniā accuſāt aliquē. ſic̄ dr̄ ī eodē. Item reꝗrit̉ ī accuſatore ꝟbū ꝟitatꝭ. vn̄ dr̄. 19. leui. Nō facies calūniā. Calūnia ē fl̓a crīs impoſi tio. Inde ē ꝙ ꝓpter ſuſpitionē falſitatꝭ exclu dūt̉ ab accuſatōe infideles ⁊ detͣctores. Inf deles ꝓpter ꝑuerſionē ꝟitatꝭ circa dīna. Un̄ canon Pii pape. 3. ca. q. 4. Reprobari eoꝝ oꝑꝫ redargutōeꝫ: ꝗ ī recta fide ſuſpecti ſunt. De tractores excludunt̉ ꝓpter ꝑuerſionē ꝟitatis circa humana. vn̄ beatꝰ Xepherinꝰ. 3. ca. q. a perctores ꝗ dinā auctoritate eradicādi ſūt ſſmouemꝰ ab accuſatōe ⁊ teſtimonio. Itē reorit̉ īnocētiā ꝯuerſatiōis ne replicet̉ ꝯtra eū q dic̄. n̄ mechādū mecharis. 2. ad ro. Qua rone īfames. ꝯſpiratores. anath̓atizati ab ac cuſatiōe excludunt̉. Infames criminoſi ſunt ꝓpter īfamiā bonitatꝭ. Cōſpiratores ꝓpter ꝯſi lia ad ꝑuerſione ꝟitatꝭ. excoīcati ꝓpter ꝯtem ptū poteſtatꝭ. vn̄ bt̄ūs Euſebiꝰ. 3. ca. q. 5. dicit. ad accuſationē nullatenꝰ admittēdi ſūt qui infames ſunt. ꝗa funeſta ē vox eoꝝ. De ꝯſpi ratoribꝰ beatꝰ Calixtꝰ. 3. ca. q. 4. Cōſpiratores ī nulliꝰ accuſatōe ſunt recipiēdi. De excoīcat dic̄ btūs Fabianꝰ. 3. ca. q. 4. Oēs quos ſāctoꝝ patrū ſtatuta anath̓atizauerūt ab oī fideliū accuſatōe ſb̓mouemꝰ. Nō tn̄ ẜᵐ Ioh̓eꝫ pa pam. 3. ca. q. 4. Ꝙ aliud ē excoīcatio. aliud eſt anathematizatio. Excoīcatio a fr̄na ſocietate n̄ ſeꝑat. Anathematizatio ab ipſo corꝑe Xp̄i: qd̓ ē eccl̓ia reſcīdit. Conſequenter queri tur qn̄ ꝗs debeat aliū accuſare: ⁊ quo ordine Querit̉ gͦ vtꝝ de crīe qd̓ ſolꝰ nouit aliꝗs: ⁊ teſtibꝰ ꝓbare n̄ valꝫ poſſit aliū accuſare. Ad qd̓ ſic. Suꝑ illud Mat. 18. Si peccauerit in te frater ⁊ͣ. Si ſolꝰ noſti ꝙ peccauit in te: ⁊ euꝫ vis corā oībꝰ argue̓: n̄ eris corrector erroris ẜꝫ oditor. Itē idē aug. ī eodē. Attēde ꝙ iu ſtus Ioſeph tanto flagitio ꝙ de vxorē erat ſuſpicatꝰ tāta benignitate peꝑcit: an̄qͣꝫ ſciret vn̄ illa ꝯciꝑet: ſic̄ dic̄ euāgeliū. Cū eēt vir iu ſtus ⁊ nollet diuulgare: uoluit occulte dimit tere eā. gͦ ipſa ſunt corripiēda corā oībꝰ: q̄ pec cant̉ corā oībꝰ. ipſa ſunt corripiēda ſecretiꝰ q̄ peccāt̉ ſecretiꝰ. Itē idē. Neſcio quē homi cidā nouit epūs: ⁊ nemo aliꝰ eū nouit. ego nō lo eū corriꝑe publice. et tu q̄ris īſcribe. qͣſi. d. abſit. ⁊ poſtea ſb̓dit. n̄ ꝓdo. n̄ negligo: ſꝫ corri pio ī ſecreto. Cōtͣ. Leuitꝭ. 5. Aīa q̄ audierit voce iurātꝭ teſtiſqꝫ fuerit ꝙ ip̄e vidit aut co ſcius e: niſi indicauerit portabit iniqͥtatē ſuā gſi aliꝗs ſcit etiā ſolꝰ ꝙ aliꝰ peierat niſi indi cauerit peccat. So. In tali caſu ꝗd faciēd̓ ſit diffinit ꝯciliū. 6. ca. q. 2. Si ep̄ūs alieni ſce leris ꝯſciū ſe eē nouit: quādiu ꝓbare nō pōt nihil ꝓferat. ſꝫ cū ipſo ad ꝯpūctionē eiꝰ ſecretꝭ Iōībꝰ elaboret. et hͦ etiā ē qd̓ dic̄ augꝰ. dūt hoīes adulteri ī domibꝰ ī ſecreto peccāt nos n̄ ꝓdimꝰ: ſꝫ ī ſecreto arguimꝰ. vbi ꝯtīgit malū ibi moriat̉: nec tn̄ vulnꝰ illd̓ negligimꝰ Et ꝑ hͦ ſoluit̉ obiectio q̄ poſſet fieri. Nā cū ex caritate ꝗlꝫ teneat̉ ad correctione fr̄nā: vide̓t̉ ꝙ tene̓t̉ accuſare ꝗlꝫ peccāte vt corrige̓t̉: ſꝫ hͦ ſoluit̉ ꝑ hͦ: ꝙ ī ſecreto dꝫ argui: ſic̄ dic̄ augꝰ. Ad illa ꝟo lege qͣ videbat̉ ꝓbari ꝙ qui audit peierāt ē dꝫ accuſare: etiam ſi ſolꝰ ſciat. rn̄det augꝰ. ſuꝑ eūdē locū dicēs. Uidet̉ mihi ꝙ ſe a tali pctō exuit: ꝗ talibꝰ īdicat: ꝗ ꝑiuro magis prodeſſe qͣꝫ obeſſe pn̄t corrigēdo.ſ. vel orādo ſi ipſe ꝯfeſſionis ſibi adhibeat medicinam. Quo aut ordine debeat ꝗs aliū accuſare: nō ꝙ incidit qo de correctione fraterna ad hͦ vt patet quo ordine debeat accuſare: Sꝫ hec qō determīabit̉ infra inꝗſitōe de lege euāgelii: ⁊ p̄ceptis eiuſdē. Nondū tn̄ ꝙ accuſator dr̄ large n̄ ſolū ꝗ accuſat de crīe ad penā ca nonica ſuſtinēda: ſꝫ etiā ꝗ denūciat crimē al teriꝰ ad pnīam agēdā. O ſtea queritur de teſte. Circa qd̓ queritur. Primo vtrū ꝗlibet teneat̉ ad teſtimoniū ferēdū. 2º de numero teſtiū. 3º de idoneitate te ſtiū. 4º de fide teſtibꝰ adhibēda. 5º vtꝝ ī aliquo caſu licitū ſit vende̓ teſtimoniū. Ad primum Nc quiſqs me Dic̄ Augꝰ. tu cuiuſlibꝫ poteſtatꝭ ꝟ itate occultat: irā dei ſuꝑ ſe ꝓuocat: ꝗa magis timet hoīeꝫ qͣꝫ deuꝫ Ex quo relīꝗt̉ ꝙ occultare ꝟitate n̄ excuſat̉ timore: ꝗn ſit pctm̄. Sꝫ ꝗ ſb̓trahit teſtimoniū ꝟitatꝭ occultat ꝟitatē gͦ peccat: nec excuſabit timore. gͦ tenet̉ ferre teſtimoniū ꝟitati. Itē dic̄ Aug. Qui ꝟitatē occultat: ⁊ ꝗ ꝓfert me daciū vterqꝫ reꝰ ē. Ille quia ꝓdeſſe nō vult: iſte quia noce̓ deſiderat. Itē de lege naͣli ⁊ euāgelii quilꝫ tenet̉ alij face̓ qd̓ ſibi vellꝫ fie̓i Sꝫ ſi aliquis periclitaret̉ ī ꝑſona ꝓpter defe ctū teſtimonū ꝟitatꝭ: vel amittet re ſuā. vellꝫ pro ſe teſtimoniū dici. gͦ ī ſil̓i caſu tenet̉ teſti moniū dicere ꝓximo. Itē rōalis creatura humana debitrix ē bonitati. debitrix ē ꝟitati ⁊ ſic̄ dꝫ ꝓ loco ⁊ tꝑe laudare bonitate ī quo cūqꝫ. ita dꝫ ꝓ loco ⁊ tꝑe ꝯfiteri ꝟitatē. Sꝫ te ſtificatio n̄ ē aliud ꝙ ꝟitatis ꝯfeſſio. gͦ quilꝫ tenet̉ ꝓ loco ⁊ tꝑe teſtificari ꝓ quocunqꝫ. Cōt. Dic̄ aug. ī qōnibꝰ gn̄. ſuꝑ illud quod Abraā dixit de vxore ſua. ſoror mea ē. Abraā inquit ꝟitatē celari voluit: n̄ mēdaciū dici Soror enī frīs dr̄ quia filia frīs erat. gͦ occul tare ꝟitatē n̄ ē deū ꝓuocare. qd̓ vr̄ dice̓ aug. Pari rōe nec teſtimoniū ſb̓trahere. Item canonēs ꝓhibēt ꝙ ſacerdotes: ⁊ clerici nō fe rāt teſtimoniū ī cā ſanguīs. gͦ ī quacūqꝫ cā n̄ tenet̉ ꝗlibꝫ ferre teſtīoniū. Itē dic̄ ſynod Eugenti pape. 14. ca. q. 2. Quaꝙͣ teſtimoniuꝫ ſacerdotū credibile habeat̉: tn̄ ī ipſis ſecl̓ari bꝰ negociis ꝓ ꝯficiēdis inſtrumētꝭ ad teſtimo niū n̄ coget̉: ꝗa eos talibꝰ rebꝰ intereſſe n̄ cō uenit. So. dd̓. ꝙ ꝯfeſſio ꝟitatꝭ ī teſtimonio aliqn̄ reꝗͥrit̉ ad purgationē īnocētie. aln̄ ad correctōeꝫ culpe. aln̄ ad ꝯdēnatōeꝫ ꝑſone. aln̄ ad recuꝑationē rei ſue. In pͥmo caſu ſi ꝓ defe ctu teſtīonii ꝟitatꝭ ꝯdēnaret̉ īnocēs ꝓ nocēte tenet̉ ꝗlibꝫ ferre teſtimoniū illo p̄cepto quo dr̄. Erue eos ꝗ ducūt̉ ad mortē: ⁊ ꝗ trahunt̉ ad interitū liberare ne ceſſes. ꝓuer. 24. Silr̄ ī 2º caſu: cū agit̉ ad correctōeꝫ: vt cora iudice eccl̓iaſtico. Silr̄ tenet̉ ꝗlibꝫ ferre teſtimoniuꝫ ꝗa ꝗlꝫ tenet̉ ꝓ loco ⁊ tꝑe ad correctiōeꝫ frīs ex p̄cepto dn̄i Mat. 18. Itē in 3º caſu qn̄ agit̉ ad ꝯdēnatiōeꝫ vt ī cā ſanguis: vel cā crīali corā iudice ſeculari n̄ tenet̉. īmo ꝓhibēt̉ vl̓r clerici a teſtimonio ferēdo: ſic̄ ꝓhibēt̉ ab accu ſatione. et ī hͦ caſu intellr̄ canon btī Fabiani .2. ca. q. 7. Sic̄ ſacerdotes vel reliꝗ clerici a ſe culariū laycoꝝ excludūt̉ accuſatōe. ita ⁊ illi ab iſtoꝝ ſunt excludēdi criminatōe. Iteꝫ in 4 caſu vbi ē ꝑiculū pecunie vel poſſeſſiōis ſacerdotes reꝗſiti a iudice eccl̓iaſtico tenent̉ ferre teſtimoniū. ⁊ ſilr̄ q̄libꝫ ꝑª: vbi ꝓpter de fectū ꝓbationis res ꝓximi amittit̉. al̓s ꝟo n̄ tenet̉. Et hͦ ē qd̓ dic̄ ſynodꝰ ſb̓ Eugeuio ce lebrata. 14. ca. q. 2. Si euētu aliquo ſecl̓aribuſ pactis interfuerūt: ⁊ aliqd̓ viderīt vel audi erint vbi nulle idonee ſeculariū inueniāt̉ pꝰ ne veritas occultet̉: ⁊ malꝰ vt bonꝰ eſtimet̉ in ꝓuidētia ꝓprii ſit epī: vt aut corā ſe ⁊ ꝯpe tētibꝰ iudicib: aut alr̄ ꝟitatē honorifice teſti ficēt̉. et ꝑ hͦ pꝫ rn̄ſio ad obiecta. Deinde queritur de numero teſtiū. Ad qd̓ lex numeri. 35. Ad uniꝰ teſtimoniū nullꝰ ꝯdenabit̉. Itē Deū. 19. Nō ſtabit teſtis vnꝰ ꝯtͣ aliquē ꝗcꝗd illud pctī ul̓ facinoris fuerit. Itē ſic̄ ſancti patres diffi niūt. Nulliꝰ ꝑͤ ꝯfeſſiōi fides ē adhibēda niſi ꝯpetētes ꝓbatōes adhibeat. vn̄. 6. ca. q. 2. Cō ciliū cartaginēſe. Epūs ſi clerico vl̓ layco cri me īpoſuerit deducat̉ ī ꝓbatiōem ī ſynod̓. Ex hoc pꝫ ꝙ n̄ ē credēdū epō. gͦ nec teſti ml̓ to fortiꝰ credēdū erit ſi ſolꝰ eſt. Cōtͣ. Argu it̉ populꝰ iſraeliticꝰ eo ꝙ ī dīnis ꝓmiſſionibꝰ n̄ crediderit Moyſi. gͦ ⁊ multo magis arguendꝰ eſſet: ſi ī humanis actibꝰ n̄ crede̓t teſti monio Moyſi. gͦ ī caſu pōt ſuffice̓ vnꝰ teſtis. ℟º ẜᵐ legē dīnā ⁊ humanā n̄ ē credēduꝫ ſoli teſti. Ad illd̓ ꝟo qd̓ obr̄ de Moyſe dd̓ ꝙ n̄ arguit̉ populꝰ eo ꝙ n̄ crediderit homini ſoli: ſꝫ ex hͦ ꝙ n̄ crediderit deo ꝯfirmāti ꝟba Moyſi ſequētibꝰ ſignis. vn̄ numeri. 14. Uſqꝫ quo detrahet mihi populꝰ iſte. vſqueqͦ n̄ cre det mihi in oībꝰ ſignis que feci corā eis dixit dn̄s ad Moyſeꝫ. Un̄ dic̄ decretalis titulo d̓ teſtibꝰ. Licet pl̓es ſint cauſe q̄ plures qͣꝫ duos exigāt teſtes: nulla ē que vniꝰ tm̄ teſtimonio ualeat terminari: quāuis legitimo. Excipiūt̉ tn̄ ẜᵐ canones duo caſus ī quibus credit̉ te ſtimonio vniꝰ. Primꝰ ē ī baptiſmo. 2ꝰ in ꝯſe cratione eccl̓ie. vt tractatu de ꝯſecratiōe. di. .4. c. Placuit. ⁊. c. ſequēti. ⁊ ī oībꝰ his ī ꝗbus alteri p̄iudiciū n̄ infert̉: vt ī caſibꝰ p̄dictis. Itē diſtīguit̉ duplex ſtatꝰ. Unꝰ ē ī forma iudicii. ⁊ ī illo: vt dictū ē: n̄ credit̉ vniꝰ teſti monio. Aliꝰ ē exͣ iudiciū: ⁊ ī illo ſtatu vnius probate perſone teſtimonio credit̉. ſic̄ hr̄. 86 di. vbi dr̄ ꝙ dn̄s papa credidit cuidā abbati de delicto cuiꝰda ep̄i: ⁊ eū grauiter puniuiſ ſet: niſi ſimplicitati illiꝰ ⁊ ſenectuti pepciſſꝫ. Poſt ea queritur an duo teſtes vel tres ad omne teſtimoniū ſuffi ciāt. Ad qd̓ lex ꝑeutꝭ. 19. In ore duoꝝ ul̓ triū ſtabit omne ꝟbū. Itē Saluator iudeis Io .8. In lege ur̄a ſcriptū ē ꝗa ī ore duoꝝ homi nū teſtimoniū ueꝝ ē. ego ſuꝫ ꝗ teſtimonium phibeo de me ipſo: ⁊ teſtimoniū perhibet de me ꝗ miſit me pater. Itē heb. 10. Irritā ꝗs faciēs legē Moyſi ſine vlla miſeratiōe ſb̓ du obꝰ ul̓ tribus teſtibus morit̉. Contͣ. 2. ca. q. .5. canon Silueſtri. Preſul n̄ ꝯdēnet̉ niſi cum 72. teſtibus. Preſb̓r cardinalis niſi ī. 40. dya conus cardinalis urbis Rome niſi ī. 26. ſb̓dy aconus accolitus niſi ī. 7. teſtibus. Teſtes aut ⁊ accuſatores ſine aliqua ſint infamia. Ad qd̓ rn̄det̉. ꝙ canon beati Silueſtri ⁊ ꝯſimileſ intelligūt̉ de clericꝭ romane eccleſie rōe pͥuile gii ſpālis. ul̓ ꝓpter īprobitatē qͦrundā ꝗ cū n̄ ſint ſpectate uite ⁊ ſcīe ī accuſatōeꝫ mīſtroꝝ dei repente proſiliunt. Quoꝝ uero uita adeo laudabilis eſt: ut in omnibus appareat imita da: de quoꝝ aſſertione nulla dubitatio naſci poteſt eorum teſtimonio duoꝝ uel triū ꝗlibꝫ iure ꝯuinci poterit ⁊ damnari. Deinde queritur de idoneitate teſtiū. Dicit̉ idonea omnis ꝑſona ad teſtimoniū ꝑhibēdū: q̄ iure nō ꝓhibet̉. Le ge aūt dīna nō hr̄ expreſſe ꝓhibitio alicuius ꝑſone. gͦ ẜᵐ legē dīna quelibꝫ ꝑſona erit ido nea. Cū gͦ dīna lex ſit ſupͣ humanā: n̄ poterit humana lex aliquā ꝑſonā inidoneaꝫ face̓ ad teſtimoniū ferēdū. Contͣ. Scd̓m canonem ⁊ leges humanas plures ꝑſone ꝓhibēt̉. Pro hibet̉ enī infideles ꝑ ꝯciliū toletanū. 2. ca. q. 2 vbi ſic arguit̉. Nō pōt erga hoīes eſſe fidel̓ q deo extitit īfideliſ. Iudei gͦ ꝗ dudū xp̄iani effecti ſunt: ⁊ nūc ī xp̄i fide p̄uaricati ſūt: ad teſtimoniū ferēdū admitti nō debēt. ꝗa ſic̄ ī fide xp̄i ſuſpecti ſunt: ita ī teſtimonio hūano dubii hn̄t̉. Itē ī eodē. Infirmari oꝑꝫ eorū teſtimoniū ꝗ ī fide falſi docēt̉: nec eis creden dū ē qͥ ꝟitatis fidē a ſe abiecerūt. Itē ꝓhi bēt̉ infames. vn̄ btūs Grego. de examinatōe teſtiū dic̄. 2. ca. q. i. vbi dic̄. Ꝙ ſi viliſſimi te ſtes ſunt exhibiti ꝯtͣ ep̄m: nulliꝰ ſunt moniti Quales aut vel cuius opiniōis ad teſtimo niuꝫ admittēdi ſunt: plurime leges oſtēdūt. un̄ lex canonizata. ff. dic̄. Si teſtes oēs eiuſdē honeſtatꝭ ⁊ extimatōis ſinit: ſequēda ſunt oīa teſtimonia. 4. ca. q. 3. Itē ī eodē. In teſtibꝰ fides. dignitas. mores. grauitas ꝯſiderāda ē Itē ꝓhibēt̉ minores etate. dic̄ canon. 4. ca. q.3. Ad teſtimoniū infra ānū quartūdecimū etatꝭ ſue ꝯſtituti n̄ admittāt̉. Itē ī eodem In criminali cauſa nec accuſator errare non dꝫ ꝗ ī publico crīe reus erit. aut ꝗ minor. 20. ānis erit. In eadē aūt qōn dr̄. Teſtes ad te ſtimoniū admittēdos n̄ eſſe cēſemꝰ: ꝗ nec ad accuſationē admitti iuſſi ſūt. Itē ꝓhibet mulieres. vt. 33. c. q. 5. Auctoritas Ambro. ex li. qōnū veteris ⁊ no. te. Muliere ꝯſtat eē ſb̓ie cta viri ſui dn̄io: ⁊ nullā auctoritatē hꝫ: nec doce̓ pōt nec teſtis eſſe: nec fidē dare: nec iu dicare. Itē decretu fabiani pape. 15. ca. q. 3 Gulier es nec ſacerdotes accuſare: nec ī eos teſtificari valēt. Itē ꝓhibēt̉ ſerui. vn̄ ca. .4. q. j. lex canonizata. Liberi teſtes ad cauſas poſtulāt̉ alienas. Itē idonei n̄ vidēt̉ eē te ſtes ꝗbꝰ imꝑari pōt vt teſtes fiāt. Cū gͦ ẜuis pōt imꝑari vt teſtes fiāt: n̄ pn̄t eē teſtes ido nel. Itē ꝓhibēt̉ pauꝑes. vn̄ btūs Grego. 2 ca. q. i. De ꝑſonis teſtificātibꝰ ſb̓tilr̄ querēdū e: cuiꝰ ꝯditōis ſint: ⁊ ne inopes ſint. Itē ꝓ hibet̉ alienati: ꝗa ſic̄ dic̄ canon a teſtimonio repellūt̉ ꝗ repellūt̉ ab accuſatōe. ab accuſa tione aūt ⁊ iudicio dictando ꝓhibēt̉ alienati mēte. ſic̄ hr̄. 3. ca. q. 7. Itē ꝓhibēt̉ inimici. vn̄ beatꝰ Grego. 2. ca. q. i. De ꝑſonis teſtificātiuꝫ q̄rēdū ē: ne forte aliquas inimicitias hūiſſēt. Itē ꝓhibēt̉ familiares ⁊ domeſtici. vn̄ lex canonizata. c. 4. q. 3. in iure ciuili domeſtici te ſtimonii fides improbat̉. Itē ī eodē. q. eadeꝫ. Idoneꝰ teſtis pater filio: aut filiꝰ prī nō ē. Itē canon. q. eadē. Teſtes ad teſtimoniū n̄ admittēdos eſſe cēſemus: quos accuſator de domo ſua ꝓduxit. Itē ꝓhibet̉ teſtimoniū alicꝰ ī re ſua. vn̄ lex canonica. 4. ca. q. 3. Nullꝰ idoneꝰ teſtis ī re ſua intellr̄. Itē ꝓhibent layci ꝯtͣ clericos ferre teſtimonia: ſic̄ ⁊ ab ac cuſatōe. c. 2. q. 7. Sꝫ illud intellr̄ ī cauſa crimi nali. Itē ꝓhibēt̉ accuſatores ⁊ iudices. vn̄ 4. c. q. 4. Nullꝰ vn̄ꝙ p̄ſumat accuſator ſiml̓ ⁊ iudex eē ⁊ teſtis. Ex his igit̉ pꝫ ꝙ duodecim gn̓a ꝑſonaꝝ ꝓhibēt̉ a teſtimonio. vꝫ īfideles infames. pueri. mulieres. ſerui. pauꝑes. aliena ti. inimici. domeſtici. idē ī re ſua. layci ꝯtͣ cle ricos. ⁊ cū accuſatoribꝰ iudices. Querit̉ gͦ quā rōne hiꝰ ꝑſone ⁊ n̄ alie ẜᵐ canones ⁊ le ges nō idonee ad teſtimoniū iudicēt̉. Itē obr̄ ꝯtra hͦ qd̓ dr̄ de ſeruis. Nā dr̄. 4. ca. q. 3. Serui rn̄ſo tūc credēdū ē: cū alia ꝓbatio ad emēdā ꝟitate nō ē. gͦ ſeruus nō ē repellēdꝰ a teſtimonio gn̓alr̄. Itē obr̄ ꝯtͣ hoc qd̓ dicit de mulieribꝰ. Nā cū maiꝰ ſit īcōꝑabilr̄ eē te ſtem ꝟitatꝭ dīne: qͣꝫ ꝟitatꝭ humane. Mulieres aūt inueniūt̉ idonee ad teſtimoniū veritat dīne: vt Helyſabet. Luce. i. ⁊ Anna. Luce. 2. ⁊ multē alie ī veteri teſtō. gͦ multo fortiꝰ īueni ent̉ idonee ad teſtimoniū ꝟitatꝭ humane. Itē lex canonizata. 15. ca. q. 3. dic̄. Ex eo ꝙ ꝓhi bet lex iulia de adulterio ꝯdēnatam mulierē teſtimoniū dice̓: colligit̉ mulieres teſtimoniū ī iudicio ius dicēdi habe. Itē eadē qōe lex alia. In qōibꝰ leſe maieſtatꝭ audiunt̉ mulieres ꝯiuratōeꝫ Sergii Catheline iulia mulier de texit: ⁊ Marcū Tulliū ꝯſulē ī iudiciū eius in ſtruxit. Relinꝗt̉ igit̉ ẜᵐ ſanctionē dīnam ⁊ humanā muliēs ī teſtimōio idoneitatē habe̓ Itē obr̄ ꝯtͣ hoc quod dictū ē de pueīs. nā btūs Briciꝰ voce pueri. 30. dies ab ortū hn̄t īnocēs ꝓbatꝰ ē. gͦ multo magis uoce pueri. 12. vl̓. t3. annoꝝ pote̓it teſtimonium dici. Itē obr̄ d̓ pauꝑibus. Nam ſi pauꝑes ſunt a teſti monio r̄pellēdi. gͦ ſancti viri ⁊ r̄ligioſi: ⁊ etiā apoſtoli erūt a teſtimonio ꝓhibēdi: ꝗ pauꝑeſ ſunt nihil hn̄tes. Itē obr̄ ꝯtͣ hoc qd̓ dr̄: q domeſtici nō ſunt ad teſtimoniū admittēdi Nam dr̄. 35. q. 6. Conſanguineos extraneoruꝫ nulluſ accuſet: ul̓ conſanguinitate in ſynodo ꝯputet: ⁊ ꝓpīꝗ ad quoꝝ noticiā ꝑtinēt: vt pr̄ ⁊ mr̄ ⁊ ſoror ⁊ frat̓ patruus ⁊ auūculꝰ amita ⁊ matertera. gͦ domeſtici n̄ ſunt a teſtimonio gnalr̄ repellēdi. Itē obr̄ de hͦ ꝙ dr̄ ꝙ layci n̄ pn̄t teſtificari ꝯtͣ clericos. Nā xp̄s ſummꝰ ſacerdos ī teſtimoniū ꝯtͣ ſe quēlibꝫ admitte bat: cū uni dixit Mat. 26. Si male locutꝰ ſum teſtimoniū ꝑhibe de malo. gͦ multo fortiꝰ ꝗl ſacerdos ⁊ clericꝰ poterit a quolꝫ accuſari. Itē obr̄ de hoc qd̓ dr̄ ꝙ nullꝰ poteſt eē te ſtis ī cā ꝓpria. nā dic̄ decretalis titulo de te ſtibꝰ. ꝙ canonici nō ſunt in teſtimonio ſuper negocio ſue eccl̓ie repellēdi: niſi alia rōabiliſ cauſa impediat. ℟º. dd̓. ꝙ cū dicat lex dei exo. 23. Nō ī iudicio plurimoꝝ acꝗeſces ſnīe Et iteꝝ deutꝭ. 19. Cū ſacerdotes diligentiſſi me p̄ſcrutates inuenerīt falſum teſte ꝯtͣ frēꝫ ſuū dixiſſe mēdaciū: reddēt eī ſic̄ frī ſuo face̓ cogitauit. Canones ⁊ etiā humane legeſ rōeꝫ legis ꝯſiderātes omnes ꝑſonas q̄ pn̄t haberi ſuſpecte de mēdacio ī teſtimonio ferēdo vel de ꝟitate ſb̓p̄mēda īidoneas ad teſtimoniū cenſuerūt. Ad hoc aūt diſcernēdū ꝯſidera uerūt ꝗnqꝫ in ꝑſonis teſtificantiū. mores. nā tura. fortuna. aīum. ſtatū. Circa mores ꝯſide rauerūt duo: ꝓpter q̄ n̄ debebat fides adhibe ri teſtificāti. errore ⁊ maliciā. ꝓpter errorem infideles. ꝓpter maliciā infames repellēdos a teſtimonio ſanctierūt. Itē circa naͣm duo ꝯſiderauerūt. etatē ⁊ ſexum. ī pueris defectꝰ etatꝭ obnubilat rōnē. in mulieribꝰ ſexꝰ emollit volūtatē. Inde tam pueros qͣꝫ mulieres ido neos ad teſtimoniū n̄ cenſuerūt. Itē circa fortunā ꝯſiderauerūt duo. ꝯditionē ſeruitu tis ⁊ aduerſitatē pauptatꝭ. Seruitꝰ hꝫ ānexū dn̄atiōis timorē. pauptas tꝑalitatꝭ amore: q̄ duo maxime ſolēt hoīes ad mēdactū inclina re. Itē ẜᵐ canones ⁊ humanas leges niſi ī ca ſibꝰ determinatꝭ ſeruoꝝ ⁊ paupeꝝ teſtimōia reprobāt̉. Itē circa animū duo ꝯſideraue rūt pͥncipalr̄. intellectū ⁊ affectū. ⁊ ī intelle ctu alienatōeꝫ rōis. ī affectū libidinē uolūtatꝭ Itē libidinē diſcreuerūt ꝑ libidinē ire: q̄ ē in odio. ⁊ libidinē ꝯcupīe que ē in deſiderio. Itē libidine ꝯcupīe ꝯſiderauerūt duplr̄. quo ad ſe ⁊ quo ad alios. ⁊ ẜm hanc diſtictionem vitioꝝ ꝯtīgētiū ex parte aī teſtificātꝭ qͣtuor gn̄a ꝑſonaꝝ indigna decreuerūt. furioſos ꝓ pter alienatōem rōis. inimicos ꝓpter libidi. nē volūtatꝭ ī iraſcēdo ſeu ī audiēdo. ſic̄ enim dr̄. 4. c. q. 3. Propter inimicitias teſtes repell leges p̄cipiūt. Itē ꝓpter libidinē volūtatꝭ in ꝯcupīa reſpectu alteriꝰ inidoneos iudicant domeſticos. ꝓpter ꝟo libidinē ꝯcupīe reſpc̄u ſui iudicāt quēlibꝫ teſtē inidoneū ī re ſua. Itē circa ſtatū ꝯſiderauerūt duo. ſtatū ꝑſo naꝝ exͣ iudiciū: ⁊ ſtatū ꝑſonaꝝ ī iudicio. Ex iudiciū ꝯſiderauerūt ſtatū laycoꝝ ⁊ clerico rum. ⁊ ꝙ ꝯſuetaʳ ē emulatio ſtatꝰ laycoꝝ re ſpectu ſtatꝰ clericoꝝ. ⁊ ideo ī crimīali cauſa remouēt̉ layci ab accuſatōe ⁊ teſtimonio cle ricoꝝ ẜᵐ diſtīctōem que iam dicet̉. Item ī iudicio ꝯſiderauerūt ꝑſonaꝝ diſtīctionē que ꝯſiſtūt ī iudicio: ⁊ ꝯditōes eaꝝ n̄ ꝯcurretea ī aliquā vnam ꝑſonā. ẜm ꝙ dic̄ btūs Fabianꝰ .4. c. q. 4. Nullꝰ vnꝙͣ p̄ſumat accuſator ſimu eſſe ⁊ iudex ⁊ teſtis. Itē beatꝰ Damaſus. q eadē. Per ſe accuſatores: ꝑ ſe iudices: ꝑ ſe te ſtes. ꝑ ſe accuſati. vnuſꝗſqꝫ ī ſuo ordine. Oꝫ gͦ qualr̄ iuxͣ legē dei canones ⁊ humae leges perſonas p̄dictas inidoneas ad teſtimoniuꝫ decreuerūt. Tiffiniamꝰ igit̉ idoneitatem ꝑſone teſtificātꝭ. idoneītas igit̉ ꝑͤ teſtificant ē dignitas ꝑſone cꝰ ꝟbis debꝫ fides adhiberi abſqꝫ oī ſuſpitōe mēdacii. inidoneitas vero ē defectꝰ dignitatꝭ ī ꝑª: cꝰ ꝟbis n̄ dꝫ fides ad hiberi ꝓpter ſuſpitōem mēdacii. Ad pͥº gͦ qd̓ obr̄ de ſeruis rn̄det̉ ꝑ diſtinctōem. aut enī ſeruus manꝫ ī ſeruitute: aut manumittit̉ tn̄ſiēs ad libertatē. ſi manumiſſus ē: pōt r̄cipi ī teſtimoniū eoꝝ q̄ vidit tꝑe ẜuitutꝭ ẜm ꝙ d̓i cūt leges humāe. ſi ꝟo ē manēs ī ẜuitute: au gͦ īterrogat̉ d̓ his q̄ ꝑtinēt ad ſuuꝫ dn̄m: aut de alijs. in pͥmo caſu n̄ ē r̄cipiēdꝰ ī teſtimoniū vn̄. 4. c. q. 3. Serui n̄ ꝓ dn̄o ſuo: nec aduerſus dn̄m: ſꝫ ꝓ facto ſuo īterrogari pn̄t. Exceptis tn̄ crībꝰ tribꝰ. vꝫ crīe adulterii. crīe fraudati cēſus. crīe maieſtatꝭ. vn̄. 12. c. q. 2. Serui ī pr̄o nos teſtificari n̄ pn̄t. niſi ī ꝗbuſdā caſibus. ⁊ poſtea expͥmunt̉ ẜm legē: cxcetꝑtis adulterii crībꝰ. fraudati cēſus accuſatōibꝰ. ⁊ crimine maieſtatꝭ: ꝙ ad ſalutē pͥncipis ꝑtinēt. Quidā etiā addut duos caſus. vnus ē cum maritus dicit̉ occidiſſe vxorē. ẜm legē humanam de ficariis. aliꝰ ē cum agit̉ de occiſo dn̄o. Si ꝟo īte̓rogatus ẜuus de his q̄ ꝑtinēt ad aliū ꝙͣ ad ſuum dn̄m: aut ē defectus ꝓbatōis: aut n̄. Si ē defectꝰ r̄cipit̉ ad teſtimoniū. vn̄. 4. q. 3ª. Serui rn̄ſo tūc credēdum ē cum alia ꝓbati ad eruēdam ꝟitatē n̄ ē. Si ꝟo n̄ ſit defectꝰ ꝓ batōis n̄ erit admittēdus. Ad illud quod obr̄ de ml̓ribus rn̄dit. ꝙ r̄gulr̄ ml̓r n̄ eſt ad mittēda ad teſtimoniū niſi ī quibuſdā caſibꝰ in quibus etiam mulieri cōceditur accuſare. nn̄ diſtīguit̉ ī cauſis. aut enī cauſa criminal̓ eſt aut n̄ criminalis. Si criminalis n̄ admit tit̉ niſi ſuā aūt ſuoꝝ iniuriā ꝓſequat̉: ⁊ ī crīe Ieſe maieſtatꝭ: ī quibꝰ caſibꝰ ꝑmittit̉ ei accuſa tio ſic̄ hr̄ i5. q. 3. Si ꝟo n̄ ſit criminaliſ cauſa ut pecuniaria vel mr̄imonialis admittit̉ mulier teſtimoniū. Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ ꝙ mulier ī teſtimoniū admittit̉ ꝟitatꝭ dīne dd̓. ꝙ hoc n̄ ę gnale nec regulare: ſꝫ ē pͥuilegium gratie. Priuilegia ꝟo paucoꝝ n̄ faciūt legem coēm. datꝰ ē aūt ſpūs ꝓphētie mulieribꝰ ea rōne: ua de muliere ꝟgine: de qua natꝰ ē xp̄ūs: ne ſ ꝯtēnat̉ muliebris ſexꝰ: ⁊ ne ꝓpter culpam Cue credat̉ a dn̄o reprobatꝰ: ⁊ iō non eſt ad ꝯn̄tiam trahēdū ſpāle pͥuilegiuꝫ mulieꝝ. Ad illd̓ ꝟo qd̓ obr̄ de pueris dd̓ ꝙ pueri īfra .14. ānū nō ſunt recipiēdi ad teſtimoniū quā diu ſunt infra illā etatē. Cu ꝟo illā ꝑtrāſierīt pn̄t ferre teſtimoniū de his q̄ ī minori etate viderūt: quēadmodū ⁊ doce̓ ea que ī minori etate didicerūt. ſic̄ dr̄. 37. di. auctoritatē beati lemētꝭ. Abſurdū n̄ erit ſi aliꝗd ex eruditiōe coī ac liberalibꝰ ſtudiis que forte in pueritia attingit ad aſſertōem veri dogmatis īferat Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ de puero. 30. dieꝝ teſti ficāte īnocētiā btī Bricii rn̄det̉. miracula di uina ſunt admirāda: n̄ ī exemplum humane actionis trahēda. Ad illud ꝟo qd̓ querit̉ de pauꝑibꝰ dd̓ ē. ꝙ ē pauꝑ volūtate ⁊ pauꝑ neceſſitate. Pauꝑ neceſſitate ſolū cupit diui tias. pauꝑ ꝟo ſpū ſeu volūtariꝰ ꝯtemnit diui tias tꝑales ꝓpter eternas. In pͥmo p̄ſumptio eſt vt ꝓ pecunia mētiret̉. ⁊ ideo ē a teſtimo nio repellēdꝰ. In 2º ꝟo nulla p̄ſumptio ē. ⁊ iō ad teſtimoniū ē maxime idoneꝰ: cū de eiꝰ fid̓ ⁊ de ꝟitate maxime p̄ſumat̉. Ad illud ꝟo qd̓ de domeſticꝭ obr̄. aūt ꝙ idoneꝰ pater filio: vel patri filiꝰ teſtis n̄ ē gn̓alr̄: ꝯcedit̉ exceptꝭ caſibꝰ tribꝰ. pͥmꝰ caſus ē ī teſto. vn̄ pater pōt eſſe teſtis ī teſtō filii teſtātꝭ. 2ꝰ caſus ī ſucceſſi one. pater enī ⁊ mater admittūt̉ ad ꝓbādū genꝰ vel etatē filii. ẜm ꝙ dic̄ decretal̓ tiº. de legitimitate q̄ ponit caſuꝫ de quodā: qui nu triebat pueꝝ quē dicebat eē filiū ſuū nō legi timū ſꝫ ſpuriū: ꝓceſſu tꝑis duxit vxorē ꝙͣdaꝫ mullerem: qua dū nutriret pueꝝ tenebat in domo: ⁊ ſuſceptis ex ea liberis predictꝰ puer dic̄ ſe hr̄dē: ⁊ cū eis hr̄ditatē debere imꝑtiri. Querit̉ quō illud poſſit improbari: ⁊ rn̄dit papa ꝙ credēdū ē ꝟbo mulieris ⁊ viri. 3ꝰ ca ſus ē ī matrimonio. vn̄ dic̄ decretal̓ ꝙ ꝑētes fres. cognati vtriuſqꝫ ſexꝰ ī teſtimoniū filii ⁊ filie ad matrimoniū ꝯiūgēdū ſunt admittē di. Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ de laycꝭ ꝙ pn̄t ꝯtra clericos teſtificari. intellr̄ ī cā ciuili. in cā ꝟo criminali n̄ admittūt̉ niſi cū diſtīctōe: q̄ ſupͣ habita ē qōn de ꝑſona accuſatoris. ti. vtrū inferiores poſſunt accuſare ſuꝑiores. Ad illud aut quod obr̄ ꝙ homo nō pōt eſſe teſtiſ ī cauſa ſua dd̓. ꝙ cū clerici introducūt̉ teſtes pro eccleſia ſua: n̄ intelligūt̉ eſſe teſtes in do meſtico negocio: vel ī ꝓpͥio: ſꝫ ꝓ eccl̓ia: q̄ mr̄ ē omniū paupeꝝ. ⁊ rō ē: ꝗa cauſa eccleſie nō eſt cā ſinguloꝝ canonicoꝝ: ſꝫ cā xp̄i ⁊ paupeꝝ ẜm ꝙ dr̄. 14. qōne. 2. Poſtea querendum eſt de fide teſtibꝰ adhibēdā: ſꝫ hec qd̓ ꝯpetēti determinabit̉ infra: cū queret̉ de ꝓceſſu iu dicioꝝ. Quātū gͦ ad vltimū q̄rit̉ vtꝝ licituꝫ ſit teſti ꝓ teſtificādo pecuniam reciꝑe. Ad qd̓ ſic. Aug. ad Macedoniū. Nō dꝫ iudex vē dere veꝝ iudicium: aut teſtis veꝝ teſtimoni um. Itē augꝰ. ad eūdē. Cū iudicia ⁊ teſti monia: que nec ꝟa nec iuſta vēdēda ſunt: in quā ⁊ falſa vendūt̉: multo ſceleratiꝰ pecunia ſumit̉: ꝗa ſcelerate quāuis a volētibꝰ dat̉. Cont̄. 4. c. q. 3. Lex canonizata vēturis ad iudiciū ꝑ accuſatorē vt ab his ꝑ quos fuerūt poſtulati ſumptꝰ ꝯpetēter mīſtrēt̉ etiā ſi in pecuniaria cauſa teſtes ſūt ab alterutra ꝑte producēdi. Sꝫ ad hoc rn̄ſio facilis. Nā ali ud ē ꝓ teſtificatione munꝰ acciꝑe. aliud ſum ptus neceſſarios ꝑciꝑe. pͥmū enī nefas ē ⁊ p̄ uaricatio. vn̄ dic btus h rego. Si ſpes mune ris ſb̓trahit̉ ꝯfeſtim a ꝯfeſſione iuſticie rece dūt. un̄ acceptio muneꝝ p̄uaricatio ē ꝟitati vn̄ ⁊ pro iuſto dr̄. Qui excutit ſuas manꝰ ab oī mune̓ iſte ī excelſis habitabit. et hͦ idē ītel ligit̉ de iudice. ſic̄ hr̄. xi. q. 3. vn̄ Beda ſuper Mat. Abiit iudas ad ſūmos ſacerdotes ⁊ co ſtituerūt illi pecuniā ⁊cͣ. Cū pro muneribꝰ fal ſū ꝯtͣ quēlꝫ teſtimoniū dicūt: ꝗa ꝓfecto qui ꝓ pecunia ꝟitate negāt: dn̄m ꝓ pecunia vedūt Ipſe enim dixit. Ego ſū ꝟitas. 2ᵐ ꝟo licitū ē.ſ. ſūptꝰ ncc̄ios ꝑciꝑe ī p̄dicto caſu: cū oꝑꝫ ad locū remotū ꝓ teſtionio ferēdo ꝓcede̓. nemo enī tenet̉ ꝓpriis ſtipēdiis militar̄. Si ꝟo q̄rat̉ an teneat̉ reſtitue ea q̄ ꝓ teſtimonio ferēdo recepit: determinabit̉ infra cum agetur de reſtitutionibus. Ertractatis que Vſtionibꝰ circa ꝑſonas q̄ qͣſi eēntiales ſunt ī ꝯſtitutōe iudicii: ꝯn̄ter q̄rendū eſt de ꝑſonis que qͣſi accidētalr̄ aſſiſtut iudicio: vt ex ꝑte iudicꝭ aſſeſſores ⁊ officiales. ⁊ ex parte ptiū aduocati ⁊ ꝓcuratores. circa qd̓ plura querūt̉. Primo vtꝝ aduocatꝰ teneat̉ ad iuſtū patrociniū: ⁊ iuriſꝑitꝰ ad inſtū ꝯſiliuꝫ īdigēti ꝯferēdū. 2º vtꝝ iuriſꝑitꝰ poſſit vē dere iuſtū ꝯſiliū ⁊ aduocatꝰ. 3º q̄ reꝗrunt ad legitimū aduocatū. .Ambro. ī liº. de Ad Primū Nc officiis. Grādiſ culpa ē ſi te ſciēte fidelis egeat: ſi ſcias eū ſine ſumptū eſſe: ⁊ famē tolerare. erūnas perpeti ꝗ egē erubeſcit: ſi ī cām ceciderit aut captiui tatꝭ ſuoꝝ aut calumnie: ⁊ nō adiuues. gran dis culpa ē iuriſꝑito mīſerabilibꝰ ꝑſonis ſb̓ trahere iuriſ ꝯſiliū: ⁊ aduocato ſb̓trahe̓ pa trociniū. Itē medicꝰ tenet̉ pauꝑi lāguido impende̓ curā ⁊ ꝯſiliū medicine: ẜᵐ ꝙ dicit btus Simacꝰ. Nō ē grandis drīa vtꝝ letum inferas vel admittas. morte enī lāguidis ꝓ bat̉ infligere ꝗ hāc cū poſſit exclude̓: nō exclu dit. s3. di. gͦ pauꝑi oppreſſo iniuſte tenet̉ ad uocatꝰ impede̓ pr̄ociniū pari rōne. Itē dic̄ lex dei. Exod̓. 23. Si occurreris boui aut aſino inimici tui errāti reduc eū. Sꝫ ſic̄ dic̄ apoſto lus. i. or̄. 9. Nūꝗd de bobꝰ cura ē deo: aut ꝓpt̓ nos vtiqꝫ hoc dic̄. Si gͦ boui inimici erranti tenemur ſb̓uenire. gͦ multo fortiꝰ iuriſperitꝰ pauꝑi ignorāti tenet̉ ꝯſule̓. Itē dic̄ lex in eodē. Si videris aſinū odiētꝭ te cecidiſſe ſub onere: n̄ ꝑtrāſibis: ſꝫ ſb̓leuabis cū eo. Si gͦ op preſſo aſino inimici tenet̉ ꝗlibꝫ impēde̓ adiu toriū ẜᵐ legis lrāꝫ. gͦ multo fortiꝰ opp̄ſſo pau peri tenebit̉ aduocatꝰ impēde̓ patrocintū ad tenēdā cām. Qd̓ abſolute ꝯcedēdū ē. Tenēt̉ enī miẜabilibꝰ ꝑſonis q̄ n̄ hn̄t ꝗd tribuant: ⁊ ꝓpter defectū ꝯſilii ⁊ patrocinii amittūr cās ſuas: ⁊ grauāt̉ iniuſte: legiſpiti ꝯſiliū: ⁊ ad uocati patrociniū. ⁊ hͦ ꝑ lege qua tenēt̉ ſb̓ue uenire īdigēti: tn̄ ꝑ lege naͣlē ⁊ euangelicā qͣ dr̄ Mat. 7. Quecūqꝫ vultis vt faciant vobis homines facite illis. Conſequenter queri tur vtꝝ officiales aſſeſſores ⁊ aduocati poſ ſint ꝓ ꝯſilio iuris ſeu dictamine ⁊ patrocinio pecuniā reciꝑe. Ad qd̓ ſic. Symonia ē ſtudio ſa volūtas emēdi vel vendēdi ſpūale. Si gͦ ꝯſiliū iuris ſeu dictamē ⁊ patrociniū ſp̄ualia ſūt: hec vēde̓ vel ꝓ iſtis pecuniā ſume ſymo niacū erit. Itē ẜᵐ aug. ad Macedoniū. Nō dꝫ iudex vēde̓ iuſtū iudiciū: nec teſtis verū teſtimoniū. gͦ nec aduocatꝰ poterit vēdē̓ iu ſtū patrociniū: vl̓ iuriſꝑitꝰ iuſtū ꝯſiliū. ꝓba tio. ſicut enī iuſtū iudiciū iudici ⁊ veꝝ teſti moniū teſti ē gratis ꝯceſſum a deo: ⁊ iō gͣtie impēdēdū. iuxͣ illd̓ p̄ceptum Mat. 10. Gratis accepiſtis: gratis date. Silr̄ iuſtū pr̄ocinium aduocato: ⁊ iuſtū ꝯſiliū legiſꝑito. Contra Grego. Iuſtū ē vt illi ꝯſequat̉ ſtipēdiū ꝙ ꝑ tempore ſuū ꝯmodare reꝑiūt̉ obſeꝗū. gͦ cum aduocati ⁊ aſſeſſores ſuū ꝯmodēt obſequm iuſtū erit vt ꝯſequāt̉ ſtipēdiū. Itē Augꝰ Sūt ꝑſone inferioris loci que ab utraqꝫ ꝑte n̄ inſolēter accipiūt: ſic̄ officialis: cui admouet̉ officiū. et ē ī epl̓a ad Macedoniū. Itē au guſtinꝰ ad eundē. Nō ideo dꝫ iudex vēde̓ iu diciū aut teſtis teſtimoniū: ꝗa vēdit aduoca tus iuſtū patrocinium: ⁊ iuriſperitꝰ veꝝ ꝯſi liū. ℟º ẜᵐ aug. ad Maced̓. dicētē de ꝑſo nis inferioris loci vt officialibꝰ ⁊ aſſeſſoril ⁊ aduocatꝭ: ꝙ non inſolēter tales ꝑſone acci piunt: ⁊ ab his extorta ꝑ īmoderatā improbi tatē repeti ſolēt data ꝑ tolerabilē ꝯſuetudi nē nō ſolēt: magiſqꝫ rep̄hēdimꝰ ꝗ talia inuſi tata repetierūt ꝙ ꝗ ea de more ſumpſerunt qm̄ neceſſarie ꝑſone rebꝰ humanis uel mutāt̉ hiꝰ ꝯmodis vl̓ tenēt̉. Siſtīguimꝰ gͦ circa officiales. Aut enī hēnt certū ſtipēdiū ſibi aſ ſignatū aut non hn̄t. Si habēt nihil omnino pn̄t reciꝑe ſic̄ dic̄ augꝰ. de ꝟbis dn̄i ſuꝑ illd̓ Luce. 3. Neminē ꝯcutiatꝭ. ⁊cͣ. Quicūqꝫ ſtipēdia publica de certo ꝯſeꝗt̉ ſi ampliꝰ querit tāq̄ calumniator ⁊ ꝯcuſſor Ioh̓is ſnīa ꝯdēnat̉. Si ꝟo non habet. diſtinguēd̓. ꝙ ẜm ꝯſuetudi nē ⁊ morē reciꝑe pōt. ꝑ īmoderatā ꝟo impro bitatē non poterit licite. Un̄ aug. Ꝙ extorta ꝑ īmoderata improbitatē ab his repeti ſolēt Circa aſſeſſorē ꝟo ⁊ aduocatū diſtinguit̉ ꝙ moderatum ſalarium reciꝑe pn̄t licite. im moderatū non pn̄t. Moderatū autē ſalariuꝫ attēdi dꝫ ꝑ ꝯſideratōeꝫ quatuor. Primuꝫ eſt quātitas cauſe. 2ᵐ labor. 3ᵐ ſcīa ī aſſeſſore ⁊ facūdia ī aduocato. 4ᵐ ꝯſuetudo regionis. Scd̓m hoꝝ qͣtuor ꝯſideratōem ſalariū maiꝰ ul̓ minꝰ dꝫ taxari. Sic̄ enī dic̄ btūs Leo. 61. di. Pro laboribꝰ multis. ꝓ moribꝰ caſtis. ꝓ acti onibꝰ ſtrenuis p̄miū debet̉. Et iteꝝ ſic̄ dic̄ lex canonizata. Arcent̉ a ꝓfeſſione aduocatoruꝫ ꝗ cū graui damno litigatoris ⁊ dep̄datione potētes inueniūt̉. Nō tn̄ ꝙ poſtꝙͣ ca īcepta ē nullū pactū dꝫ aduocatꝰ face̓ cū litigatore: ẜꝰ ꝙ dr̄ ī canone̓. Nō licet aduocato ulli ꝯtͣctu inire cū eo litigatore: quē ī ꝓpͥā recepit fidē: nec ex induſtria iurgiū ꝓtrahē. Ad illd̓ gͦ qp̄ obr̄ pͥmo ꝙ iuſtū ꝯſiliū ⁊ patrociniū res ſpuales ſunt dd̓. ꝙ veꝝ ē ẜᵐ ſe ꝯſiderata: tn̄ labor in diſceptādo ī diſputando de his que ptinēt ad iuris ꝯſiliū ⁊ ad cauſe patrociniū corporalia ſunt. Et iō rōne iſtoꝝ dic̄ Aug. q aduocatꝰ pōt vēde̓ iuſtū patrociniū ⁊ legiſ ritꝰ iuſtu ꝯſiliū. Si aūt ſine labore poſſet le giſpitꝰ rn̄de̓ petēti ꝯſiliū: nō ē aliqua ratio uare poſſit reciꝑe: īmo qd̓ gratis accipit dꝫ gratis dare ẜᵐ ꝙ dr̄ Mat. 10. Gratꝭ accepiſtis gratis date. Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ de iudice ⁊ teſte: ꝗ nihil pn̄t reciꝑe: pari rōe nec aduo catꝰ nec legiſꝑitꝰ. rn̄dend̓. ꝙ non ē ſil̓e. Nā ſic̄ dic̄ aug. ad Macedoniū. Iudex ⁊ teſtis inter vtrāqꝫ ꝑtē ad examē adhibēt̉. Iuriſꝑitꝰ ꝟo ⁊ aduocatꝰ ex vna ꝑte ꝯſiſtūt: ⁊ iō nō dꝫ iudex iuſtuꝫ vēde̓ iudiciū: aut teſtis veꝝ teſtimo niū: lꝫ aduocatꝰ vēdat patrociniū iuſtū: aut legiſpitꝰ iuſtū ꝯſiliū. Si aūt obiciat̉ ꝙ offi cialis aūt aſſeſſor ẜm hāc rōnē n̄ pn̄t reciꝑe ſalarium: ꝗa adhibēt̉ ad examē iudicii inter utrāqꝫ parte. dd̓. ꝙ n̄ debēt acciꝑe ſalariū ſic̄ p̄ciū iudicii vel examinis: ſꝫ ſolū ſic̄ ſtipēdiū laboris iuxͣ illd̓ Math. 10. Dignꝰ ē operarius mercede ſua. Deinde queritur q̄ requirūt̉ ad legitimū aduocatū. Ad quod br̄ notādū: ꝙ reqͥrūt̉ ad officiū legitimū ad uocati ꝑſona ꝯgrua. cauſa iuſta. modꝰ debitꝰ affectꝰ piꝰ. Circa ꝑſone ꝯgruītatē dꝫ ꝯſide rari bonitas. ſtatꝰ. gradꝰ. officiū. ꝓpter defe ctū bonitatꝭ ꝓhibēt̉ infames. heretici. pagan excoīcati. vn̄. 3. q. 7. Infames n̄ pn̄t eſſe ꝓcura tores vel cāꝝ patroni. Et iteꝝ ca. 4. q. i. dicit ꝯciliū. Ꝙ oēs infamīe macl̓is reſꝑſi.i. iſtriōes aūt turpitudībꝰ ſb̓iecte ꝑſone. heretici etiam ſeu pagani ab accuſatōe ꝓhibēt̉. ꝓhibēt̉ pari rone ⁊ ab aduocatōe. Itē ꝓpter defectum ſtatꝰ ꝓhibēt̉ monachi. vn̄ dic̄ Eugeniꝰ. 16. q. .i. Placuit nr̄o coī ꝯcilio nullꝰ monachꝰ pro iucro terreno nephādiſſimo auſu de mona ſterio exire p̄ſumat. ⁊ ſeꝗt̉. Neqꝫ ī ꝗbuſcūqꝫ negociis ſeſe implicari: ſit clauſtro ſuo ꝯtētꝰ ꝗa ſic piſcis ſine aqua caret vita: ita ſine mo naſterio monachꝰ. ſedeat itaqꝫ ſolitariꝰ ⁊ ta ceat: ꝗa mūdo ē mortuus: deo aūt viuus. aḡ ſcat nomē ſuū. monos enī grece latine vnus achos triſtis. inde monachꝰ dr̄.i. vnꝰ ⁊ triſtis Sedeat igit̉ triſtis ⁊ officio ſuo vacet. Ex hͦ intellr̄ ꝙ n̄ pn̄t eē aduocatī monachi niſi for te ī cā ſui monaſterii. et hͦ abbate imꝑāte: ſic̄ dic̄ decretal̓ Inno. ex de poſtl̓. c. i. Et idē ītel ligit̉ de regularibꝰ canonicis: ſic̄ dicit̉ ibidē. Itē ꝓpter idoneitatē gradꝰ ꝓhibēt̉ clerici ī ſacris ordībꝰ ꝯſtituti: ⁊ etiā in minoribꝰ bn̄ ficiati. ⁊ hoc coram iudice ſeculari. vn̄ dicit ꝯciliū lateranen̄. Clerici ī ſb̓dyaconatu ī or dinibꝰ etiā minoribꝰ ſi bn̄ficiis eccl̓iaſticꝭ ſuſtē tet̉ corā iudice ſeculari ī negociis ſecularibꝰ aduocati fieri n̄ p̄ſumāt: niſi ꝓpͥam cām vel ſue eccleſie fuerīt ꝓſecuti: aut ꝓ miſerabilibꝰ ꝑſonis forte que ꝓpͥas cās admiſtrare n̄ pn̄t. exͣ de poſtl̓. Corā ꝟo iudice eccl̓iaſtico dicunt nō eſſe ꝓhibitos ab aduocatiōe niſi ſacerdo tes ſolos. Un̄ decretalis Grego. 10. Cū ſacer dotis ſit nullis noce̓: oībꝰ velle ꝓdeſſe: nō niſi pro ſe ipſo ⁊ eccl̓ia ſua: vel ſi neceſſitas īmine at ꝓ ꝑſonis ꝯiūctis vel miſerabilibꝰ ſibi ē li citu poſtulare. Itē ꝓpter diſtinctionē offi cii ꝓhibet̉ iudex ꝗa ſic̄ dic̄ beatꝰ Damaſus. Accuſatores ⁊ iudices n̄ idē ſunt: ſꝫ ꝑ ſe accu ſati ꝑ ſe iudices. ꝑ ſe teſtes. ꝑ ſe accuſatores. vnuſꝗſqꝫ ī ſuo ordine. Aduocatꝰ aūt ſtat ī cauſa aut ꝓ parte accuſatoris: aut ꝓ parte accuſati. et hec diſtinctio hr̄ ẜᵐ canonēs. Nō tn̄ ẜᵐ legē humanā canonizatā. ff. ti. de poſtl̓. diſtīſtōem aliam. Quidā enī ꝓhibēt̉ omnino poſtulare. vel ꝓpter etates minores. 18. ānoꝝ vel ꝓpter caſum vt ſurdꝰ ꝗ ꝓrſus nō audit Alii ꝓhibēt̉ ne ꝓ alijs poſtulet vel ꝓpter ſexū vt femine. uel ꝓpter caſum ut utroqꝫ lumine orbati: ul̓ ꝓpter notā īfamīe ⁊ turpitudīs. hiſ ꝑſonis ꝓ ſe allegar̄ ꝑmittit̉. ꝓ alijs poſtulare ꝓhibet̉: niſi forte ꝓ certis ꝑſonis: ut ꝓ ꝑētibꝰ pro liberis. ꝓ frībꝰ ⁊ ſororibꝰ ⁊ hiꝰ. q̄ deter mināt̉ a iure. 3. q. 7. Hec igit̉ ſunt attendēda quātū ad ꝯgruitatē ꝑſone. Ex ꝑte cauſe reꝗ rit̉ iuſticia vt nō foueat cām iniuſtā. vn̄ het Leuitꝭ. 19. Nō facies qd̓ iniquū ē. et eccl̓iaſtici .4. Pro iuſticia agonizare. Ex parte modi de biti reqͥrit̉ iuſtꝰ ordo. ⁊ modeſtus ſermo. ut n̄ ꝓducat falſos teſtes ul̓ ſb̓ornatos: nec falſa inſtr̄a: nec allegare leges falſas: ſꝫ faciat ſicut p̄cipit̉ iuſte qd̓ iuſtū ē exequeris. in quo p̄ci pit̉ iuſtus ordo. Item modeſtus ſermo re quirit̉ ẜm ꝙ p̄cipit̉.28. eccl̓iaſtici. Auꝝ ⁊ ar gentū tuū ꝯfla: ⁊ ꝟbis tuis facito ſtateraꝫ: ⁊ frenos ori tuo rectos. ⁊ attende ne forte laba ris ī lingua. Item eccl̓iaſtici. 22. ꝓpter hoc dr̄. Quis dabit ori meo cuſtodiā ⁊ ſuꝑ labia mea ſignaculū certū: ut nō cadam ex ipſis ⁊ labia mea ꝑdant me. Itē reꝗͥrit̉ p̄ter p̄di cta affectꝰ piꝰ vt.ſ. pauꝑes ⁊ pupillos opp̄ſſo tu eāt̉ ẜᵐ ꝙ p̄cipit̉. Iſa. i. Subuenite opp̄ſſo. defendite viduā. Inde ē ꝙ p̄cipit̉ ī lege exo 23. Si videris aſinu odiētꝭ iace̓ ſb̓ onere: non ꝑtrāſibis ſꝫ ſb̓leuabis cū eo. Si gͦ hec lex ſerua bat̉ ī aſino odientꝭ opp̄ſſo: multo magis erit ſeruāda ī ꝑſona pauꝑis uel pupillo ꝑ īiuriā oppreſſo. Ex hac igit̉ lege tenet̉ aduocatus opp̄ſſuꝫ pauꝑem releuare. Sic igit̉ terminat̉ hec pars in qua agit̉ de perſonis q̄ ꝯſtituūt̉ in iudicio. Ordinis ꝯn̄tia requirit īꝗrere de ꝓceſſu iudicii: ꝓpter quod dat̉ lex Leuitꝭ. 19. Iuſte iudica: ꝓximo tuo nō facies qd̓ ini quū ē: nec iniuſte iudicabis. Et ī pͥſ. Iuſte iu dicate filii hominū. ī ꝗbus manifeſte ꝓceſſus debitꝰ iudicioꝝ p̄cipit̉: ⁊ iniuſtꝰ ſeu idebitꝰ ꝓhibet̉. Preter aūt p̄dictas ꝯditiōes q̄ tacte ſut circa ꝑſonas iudicꝭ. rei. ⁊ actoris. ⁊ teſtis que ꝑtinet ad debitū ꝓceſſuꝫ iudicii: inꝗren da ſunt iſta. De triplici ꝓceſſu iudicii. De or dine ꝑceſſus iudicii. De inꝗſitōibꝰ ⁊ purga tiōibꝰ. De ꝯfeſſiōibꝰ. De ꝓbatōibꝰ in gn̓ali. Spālr̄ de ꝓbatione per teſtes. De probatione propter preſumptionem. De triplici autem proceſſu iudicii dic̄ Innocꝭ. 3ꝰ. in ꝯcilio gn̓ali Ad corrigēdos exceſſus: vt de notoriis ex ceſſibꝰ taceat̉: tribꝰ modis pōt ꝓcedi. ꝑ accu ſationē. denūciatōem. ⁊ inꝗſitōem. Et tn̄ in omnibꝰ diliges adhibeat̉ cautela: ne forte ꝑ leue ꝯpendiū ad graue diſpēdiū veniat̉: ſic̄ accuſatōem legitimā precedere dꝫ inſcriptio ſic denūtiatōem caritatiua amonitio: ⁊ inqͣſi tionē clamoſa inſinuatīo p̄uenire. Sꝫ q̄rit̉ in pͥmis ex ꝗbꝰ ſanctionibꝰ dīne legis accipit̉ iſte triplex ꝓceſſus. Nā ſic̄ dic̄ Hiero. ſic̄ illd̓ quod introducit̉ ad ꝓbādū fidē nō hꝫ robur niſi ex teſto nouo vel veterī deriuet̉: ita nec iudicialis ſanctio auctoritatē videt̉ habere: niſi ꝑ nouā vel veterē lege ꝯfirmet̉. Item qua rōne iſte triplex iudicii ꝓceſſus diſtīgui tur merito dubitat̉. Nā iuriſꝑiti diſtinguūt ſic ꝙ in accuſatione agit̉ ad degradationē. et ideo accuſator dꝫ ſe obligare ad talionem vn̄ ꝓpter hoc dic̄ Innocꝭ. ꝙ accuſatiōeꝫ p̄ce dat legitima inſcriptio. Itē ī denūtiatiōe agit̉ ad pnīam ⁊ correctionē. et ideo dꝫ p̄ce dere caritatiua admonitio. Itē ī inꝗſitiōe agit̉ ad amotionē ab admīſtratione. Sꝫ ꝗa ī p̄latis maxime eſſet periculoſuꝫ: ſi quecunqꝫ delatio admitte̓t̉: iō inꝗſitiōeꝫ dꝫ p̄cedē̓ cla moſa inſinuatio: vt ſicut dicit Innocꝭ. Falſe ⁊ maligne criminatiōi ianua p̄cludat̉. Sed obr̄. Dic̄ enī beatꝰ aug. ꝙ ī iudiciis ſeu plectē do ſeu ignoſcēdo hoc ſolum bn̄ agit̉ vt vita hominū corrigat̉. gͦ ī ꝓceſſu accuſatōis male agit̉ niſi agat̉ ad correctione. Nō gͦ ꝯuenien ter diſtinguūt ꝓceſſus denūciatōis ⁊ accuſa tiōis: ꝗa ī vno agit̉ ad correctōem: in alio ad degradationē. Itē dubitat̉ ſi inꝗſitionem dꝫ p̄cede̓ clamoſa īſinuatio. gͦ inꝗſitōem vr̄ p̄ cedere denūtiatio. Nō enī videt̉ differre cla moſa inſinuatio ⁊ denūtiatio. gͦ in ꝓceſſu in q̄ſitionis includit̉ ꝓceſſus denūciationis. Itē querit̉ quātū ad ꝗd intelligat̉ inſinuatio clamoſa. Nā ſi ītelligat̉ quocūqꝫ modo. gͦ ad voces vulgi dꝫ p̄latꝰ deſcēde̓ ad inꝗſitionē: cū tn̄ dicat iura. ꝙ voces vulgi vane ſunt. ℟ ad pͥmū. ꝙ iſte triplex ꝓceſſus iudicit accipit̉ ex legibꝰ noui ⁊ veteris teſtī. Pro ceſſus inquiſitōis ex Luc. 16. vbi dr̄ de uilico ꝙ defamatꝰ ē apd̓ dn̄m ſuū. qͣſi diſſipaſſet bo naͣ illiꝰ: cui dixit dn̄s. Quid hoc ē qd̓ audio de te. redde rōnē vilicatōis tue. Et ex li. gn̄. 18. vbi dic̄. Clamor ſodomoꝝ ⁊ gomoreorum multiplicatꝰ ē: deſcēdā ⁊ videbo utꝝ clamo rē ꝗ uenit ad me oꝑe ꝯpleuerint. Ex ꝗbꝰ ma nifeſte ꝓbat̉ ꝙ nō ſolū cū ſb̓ditꝰ: ueꝝ etiā cū p̄latꝰ excedit ſi ꝑ clamore ⁊ famā ad aures ſuꝑioris ꝑuenerit: dꝫ corā eccleſie ſenioribus ueritatē diligētiꝰ ꝑ̄ſcrutari: ut. ff. ſi rei popo ſcerit qualitas cognita. diſcretio cl̓pa feriat delinquētꝭ. Itē ꝓceſſus denūtiatōis accipi tur ex lege Leuitꝭ. 5. ubi dr̄. Aīa que andierit uocē iurātꝭ: teſtiſqꝫ fuerit ꝙ uidit aut ꝯſcius ē: niſi indicauerit portabit iniꝗtatē ſuā: ſuꝑ bulula ql quē locū dic̄ aug. ꝙ indicari dꝫ ei ꝗ poteſt ꝓ deſſe: ⁊ n̄ obeſſe. cū.ſ. ē tale crime: de quo ali ꝗs pōt eē teſtis. qd̓ dic̄ lex teſtiſqꝫ fuerit ⁊cͣ. Et iſta indicatio ē denūtiatio quāuis iſtud habeat dubitationē ſic̄ infra dicet̉. Itē iſte proceſſus accipit̉ manifeſte ex Math̓. 1s. vb dr̄. Si peccauerit ī te frater tuus corrip̄e euꝫ inter te et ip̄m ſolū. ſi nō te audierit adhibe unū uel duos. ꝙ ſi eos n̄ audierit dic eccleſie Itē ꝓceſſus accuſatiōis ex lege accipitur Deutꝭ. 25. Si cā fuerit inter aliquos ⁊ īterpel lauerīt iudices quē iuſtū eē ꝑſpexerīt illi in ſticie palmā dabūt: quē impiū ꝯdēnabūt: im pietatꝭ. Ad 2ᵐ ꝟo qd̓ querit dd̓. ꝙ ꝓceſſus p̄dictus diſtinguit̉ ſic. In inꝗſitōe enī ꝓcedit̉ ad correctōem ex officio ſeu auctoritate iudid in̄ Nnoc. 3ꝰ. Denūciāte fama vel deferente lamore p̄latꝰ officii ſui debitū exequat̉ deſcē dendo.ſ. ad inꝗſitōeꝫ. In denūciatōe ꝟo ⁊ accuſatōe ꝓcedit̉ ad correctionē: ſꝫ ex alteriꝰ delatōe: que fit duplr̄. vel ad correctiōem ẜm ſeueritate iuſticie qualis dꝫ eē in accuſatiōe vel ad correctionē ẜᵐ affectū mīe: qualis debꝫ eſſe in denūciatōe. Et inde ē ꝙ accuſator: ꝗa correctionē querit ẜᵐ ſeueritatē obligat ſe ad ralionē. denuciator ꝟo noͣ. ꝗa correctionē intē dit ẜᵐ mīam ſeu pietatē. Pretea ī inꝗſiti onē ꝯſiderat̉ diſcretio ꝟitatꝭ. ī denūciatione affectꝰ caritatꝭ. ī accuſatiōe terror ſeueritatꝭ. qcd̓m hͦ gͦ dd̓ ꝙ ī hoc triplici ꝓceſſu ſemper intēdit̉ correctio delinquetꝭ ſi ſit ordinatꝰ ꝓ ceſſus. Ad tertiū dd̓. ꝙ clamoſa īſinuatio ⁊ denūciatio differūt. nā denūciatio fit ꝑ de terminatā ⁊ certā ꝑſona. Clamoſa vero inſi nuatio indeterminate ꝑ famā. vn̄ ſic̄ ī ꝓceſſu denūciatōis ꝑſona denūciātꝭ ē loco accuſato ris. ⁊ ī ꝓceſſu accuſatōis ꝑſona accuſantꝭ eſt loco actoris. ita ī ꝓceſſu inꝗſitōis loco aucto ris ē fama ſeu delatio clamoris. vn̄ dic̄ Inno ꝰ. Ꝙ ī inꝗſitōe ē idem actor ⁊ iudex. Sꝫ denū ciante fama vel deferēte clamore p̄latꝰ officii ſeu debitu exequat̉. Ex hoc igit̉ pꝫ ꝙ ꝓceſſus inꝗſitōis nō includit ī ſe ꝓceſſuꝫ denūciatio nis. Ad vltimū uero dd̓. ꝙ clamoſa inſinu atio n̄ intellr̄ ẜᵐ voces varias vulgi. ſꝫ ẜᵐ uo ces ꝑſonaꝝ grauiū ⁊ honeſtaꝝ. vn̄ Innocꝭ. 3ꝰ. Si exceſſus ꝑ clamorē ⁊ famā ad aures ſupe rioris ꝑuenerit: nō ꝗdem a maliuolis ⁊ ma ſedicis: ſꝫ a ꝓnidis ⁊ honeſtis: nec ſemel tātū ſꝫ ſepe qd̓ clamor innuit. gn̄. 18. et diffamatio manifeſtat. Luce. 16. dꝫ corā eccleſie ſenioribꝰ ꝟitatē diligētiꝰ ꝑſcrutari. Secundo queritur de ordine ꝓceſſus iudicii. Circa quod nondū ē ꝙ variat̉ ordo multiplr̄. Aut enī factu ē no toriū ⁊ euidēs: aut latēs. Si euidēs ē: tūc ꝓce dit̉ ī iudicio ſine accuſatōe accuſatoris: ſicut declaratū ē ſupͣ qōne de officio iudic. ti. utꝝ poſſit iudex ſine accuſatore iudicare. Si ꝟo factū ſit latēs: ꝓcedit̉ ordine pͥus determīato Quia aut defert̉ crime ꝑ clamorē fame. ⁊ ſic tūc ſupͣdictū ē ꝓcedit̉ ordine inꝗſitiōis. Aut defert̉ ꝑ actionē determinate ꝑſone. et hͦ vel ẜꝰ viam caritatꝭ: ⁊ tūc ꝓcedit̉ ꝑ denūciatōeꝫ qua p̄cede̓ dꝫ caritatiua admonitio. Aut ẜᵐ uia ſeueritatꝭ. ⁊ tūc ꝓcedit̉ ꝑ accuſationē: quā debꝫ p̄cede̓ inſcriptio. Uiā gͦ denunciationis relinꝗmꝰ īꝗſitōi ſequēti: cū de p̄ceptꝭ euange licꝭ aget̉: ꝗa ibi pleniꝰ pōt inꝗri. Uiā gͦ īꝗſiti onis determinabimꝰ ī ſequētibꝰ: ꝗa ipſa ꝓpͥe accipit̉ ex legē. Doyſi. filr̄ ⁊ accuſatōis. In pn̄ti tn̄ gn̓alr̄ de ordine iudicii q̄rit̉. ī quo.ſ. ꝯſtituit̉ actor. reus ⁊ iudex. Nā ẜᵐ humanaꝫ ſanctiōes ⁊ canones. ordo iudiciariꝰ ſic diſpo ſitꝰ ē: vt pͥmo actori determinet̉ reꝗͥſitio iudicꝭ 2º determinet̉ auctoritas iudicꝭz ſeqͣt̉ citatio rei ⁊ punitio ꝯtumacꝭ. 4º ꝯcedāt̉ exceptioneſ 5º ꝯcedāt̉ recuſatōes. 6º formet̉ libellꝰ. 7º de terminēt̉ ſatiſdatōes. 8º ꝯcedūt̉ dilatōes. 9 ſeꝗt̉ litis ꝯteſtatio cum iuramēto de calūnia Deinde ꝟo ſequūt̉ partiū interrogatōes. et ſi reus negat ītroducūt̉ ꝓbatōes. ꝗbꝰ examina tis ſnīa fert̉ ⁊ vr̄ iſte ordo multiplr̄ peccare. Primo ꝗa fere oīa que an̄cedūt interrogati on partiū n̄ determināt̉ ī iure dīno. ⁊ tn̄ ibi p̄cipit̉. Nō addes ꝗcꝙ vel minues ad ꝟba: q̄ ego loquor. deutꝭ. 4. Itē ꝑ iſta q̄ p̄cedūt an̄ ꝙ poſſit diſcuti ꝟitas: differt̉ iuſticia: ⁊ fre quētiſſime impedit̉: vt uideat̉ fere ī omnibꝰ cauſis impletū illd̓ Iſa. 59. Cōuerſuꝫ ē retror ſum iudiciū ⁊ iuſticia loge ſtetit: ꝗa corruit ī platea ꝟitas ⁊ equitas nō potuit ingredi. Itē cū lex dei plena ſit ⁊ ꝑfecta. vn̄ Deutꝭ. 4. dr̄. Hec ē noſtra ſapiētia ⁊ intellectꝰ corā po pulo. ⁊ ſeꝗt̉. q̄ ē alia gēs vt hēat iuſta iudi cia ⁊ vniuerſam lege. gͦ ad oē iudiciū termi nādū ſufficiūt p̄cepta iudicialia dei. ſuꝑflue igit̉ vidēt̉ p̄cedētia: ⁊ ad nocumētū ītrodu cta. Itē vn̄ habuerūt homines ꝙ ſupra di uinas leges poſſēt alias leges condere. Nam in pͣs. ꝑ reprobationē d̓ an̄ xp̄o dr̄. Conſtitue dne legiſlatorē ſuꝑ eos. ſciāt gētes qm̄ hoīes ſunt. ℟ dd̓. ꝙ q̄dam introducūt̉ ad ordi nē iudiciariū ꝓpter ncc̄itatē. q̄dā ꝓpter vtili tatē. q̄dā ad repellēdā iniꝗtatē. Propter ne ceſſitatē ordīs iudiciarii introducunt̉ ea ſine ꝗbꝰ n̄ pōt iudiciū termīari. ⁊ h̓ determināt̉ ī lege dīna. vt ī p̄paratoriis ad iudiciū r̄ꝗſi tio iudicꝭ ⁊ auctoritas iudicꝭ: ⁊ citatio rei cuꝫ pena ꝯtumacꝭ. De r̄quiſitione iudicis dr̄ Deutꝭ. 17. Si difficile ⁊ ambiguū iudiciū eē ꝑ ſpexeris: uenies ad ſacerdotes leuitici gnīs ad iudice ꝗ fuerit ī loco que elegerit dn̄s. Et Exo. 18. Cum accide̓it aliqua diſceptatio ueni ant ad me inter eos ut iudice. Eſt aūt ncc̄is r̄ꝗſitio iudicꝭ: ꝗa nullus pōt eē iudex ī ſua ca. De auctoritate ꝟo iudicꝭ hēt̉ in. 16. Deūtꝭ. Iudi ces ⁊ magiſtros ꝯſtituēs ī portis tuis ⁊cͣ. Au ctoritas ꝟo ē ex ipſa ꝯſtitutione: ẜm ꝙ dr̄ ad hebr̄. 5. Nemo ſibi ſumit honorē ⁊cͣ. ⁊ ex iuriſ dictiōis determinatōe. ẜm determinatū locū vn̄ dr̄ Deutꝭ. 16. In omnibꝰ portis tuis ⁊ ꝑ ſin gulas tribꝰ tuas vt iudicet populū. De cita tione ꝟo rei ⁊ pena ꝯtumacis hēt̉ numeri. 16. Miſit Moyſes ⁊ vocauit Dathan ⁊ abyron citando eos vt ꝯparerent coram ip̄o ī iudi cio. ibi etiā expͥmit̉ ꝯtumacia qua dixerunt. no venimꝰ ⁊ ſequit̉ pena grauiſſima qua ad ſnīam oyſi abſorpti ſūt a terra. Citatio aūt neceſſaria ē: ꝗa nullꝰ abſens niſi ꝑ ꝯtumaciā dꝫ iudicari. ſic ſuꝑ dictū eſt. Itē ī ꝓgreſſu iudicii ncc̄ia ſunt īt̓rogatio ꝑtiū. ītroductio probationū. diffinitio cāꝝ. Inꝗſitio neceſ ſaria ē ad ſciēdā partiū intētionē. Probatio ad ꝟitatꝭ diſcuſſionē. Diffinitio ad cauſe ter minationē ẜᵐ ꝙ dr̄ Deutꝭ. 17. Cū audieris tnͣſ grediētes pactū ⁊ inꝗſieris diligēter: ⁊ veꝝ eſſe repereris: educes ad portā ciuitatꝭ ⁊cͣ. ibi etiā ſeꝗt̉. In ore duoꝝ vel trium ſtabit omne ꝟbū. Propter vtilitatē vero ⁊ ad repellēdā iniꝗtate nō diſcordātia a lege dei ītroducta ſunt ẜᵐ canones ⁊ humanas leges. quedaꝫ in fauoreꝫ auctoris. q̄dam ī fauorem rei. q̄dam ī ſuffragiū vtriuſqꝫ. In fauorē enim auctoris introducit̉ modꝰ reqͥſitiōis iudicꝭ: ⁊ locus ⁊ auctoritas iudicantꝭ. modꝰ citatiōis ⁊ puni tio ꝯtumacꝭ. que tria quāuis poſſunt extrahi a iure dīno: tn̄ modificant̉ a iure humano. In fauorē ꝟo rei introducūt̉ exceptiones. re cuſationes. libel lꝰ Exceptiones que elidunt actionē actoris pͥncipalr̄ ꝯtraˡ malignitatem volūtatis. Recuſationes que ſunt declinati ones iudicꝭ ꝓpter ſuſpitionē oppoſitā contra oppreſſionē poteſtatꝭ. Libellꝰ qui ꝯtinet inten tionē actoris: ne poſſit poſtea īmutare ꝯtra ꝑ uerſitatē ꝟitatꝭ. In ſuffragiū ꝟo actoris ⁊ rei introducūt̉ ſatiſdatōes. dilatiōes. ⁊ in litis ꝯteſtatione de calūnia iuramētū. Satiſdati ones que dant̉ a reo ⁊ a ꝓcuratoribꝰ actoris ⁊ rei ꝙ vſqꝫ ad finē litꝭ ꝑmaneāt ꝯtra īiuſtā declinationē iudicii. Dilatiōes que pͥncipalr̄ dant̉ ad deliberandū ꝯtra p̄cipitationē cō ſil̓ii. Iuramētū de calumnia quo iurāt ꝑtes ſe nō aīo calumniandi agere vel rn̄dere ꝯtͣ ꝑuerſitatē doli. Ad illud qd̓ pͥmo obr̄ dd̓. ꝙ quāuis hec nō determinēt̉ in iure diuino tn̄ ꝗa ſunt ꝯſona iuri dīno ⁊ ad ꝯſeruatōeꝫ iuſticie auctoritatē recipiūt a iure dīno cum ꝑ lege p̄cipit̉ leuitꝭ. 19. Iuſte iudica ꝓximo tuo Ad 2ᵐ ꝟo qd̓ obr̄ ꝙ ꝑ iſta ꝯtingit ꝟitateꝫ iuſticie impediri. dd̓. ꝙ hoc nō ē ex actu p̄dictaꝝ ꝯſtitutionū: ſꝫ ē ab vſu iniquoꝝ: ꝑ ꝗbua dr̄ Iſa. i. Quō facta ē meretrix ciuitas fidelis plena iudicii iuſticia habitauit ī ea. nūc aūt homicide argerū tuū verſuꝫ ē ī ſcoriā: vinū tuū mixtū ē aqua. Ad tertiū dd̓. ꝙ lex dei ſufficies eſt ad omnia que ſunt neceſſaria: tn̄ ꝗa ē infinita hoīum malicia: iō mīſter legis reliquit ſtatue ⁊ determinare que ſunt expe diētia. vn̄ ꝑeutꝭ. 17. Qui ſuꝑbierit nolēs obe dire ſacerdotis imꝑio ⁊ decreto iudicꝭ mori etur. Ad 4ᵐ dd̓ ꝙ mīſtri legis cū mīſterio recipiunt poteſtatē ꝯdendi leges de his que expediūt iuſticie. vn̄ ꝓuer..s. dic̄ dīna ſapīa. Per me reges regnant: ⁊ legum conditores iura decernūt. Conſeqenter quere dum ē de inꝗſitōibꝰ ⁊ purgatōibꝰ. quo auteꝫ ordine ſit a p̄lato inꝗſitio faciēda: ex p̄dicti manifeſtū ē. Inꝗſ tōeꝫ enī dꝫ clamoſa inſinu atio p̄uenire ẜᵐ ꝙ dr̄ gn̄. 18. Elamor ſodomo rū venit ad me. ⁊ deutꝭ. 18. Cum repti fuerint vir ⁊ mulier ꝗ faciūt malū in ꝯſpectu dn̄i ⁊ trāſgrediūt̉ pactū illiꝰ: ⁊ hoc tibi fuerit nur ciatū: cū audieris inꝗreſ diligēter. De purga tione autē notādū ē ꝙ purgatio ē de obiecto crimine īnocētie oſtēſio. Un̄ ſic̄ inꝗſitio perti net ad p̄latū: ita purgatio ad reu. Purgatio nis aūt due ponūt̉ ſpēs. canonica ⁊ vulgariſ Canonica ē que fit ꝑ iuramētū ⁊ bonoꝝ teſtī moniū. vulgaris ē que a vulgo eſt īuenta vt ferri candētꝭ. aque feruentis: ⁊ monomachie ſeu duelli. Circa purgatōem canonicā dubi tat̉ vtꝝ vlr̄ debeat fieri ꝑ iuramētū: ⁊ vtꝝ ad purgationē poſſit quis cogi. Ad pͥmuꝫ introducit̉ lex deutꝭ. 21. vbi dr̄ de inuento ca dauere hoīs occiſi ī aliqua ciuitate: ꝙ maio res natu ciuitatꝭ illiꝰ veniet ad interfectū: ⁊ lauabūt manꝰ ſuas ⁊ dice̓t. Manꝰ noſtre nō effuderūt hūc ſanguinē: nec oculi noſtri ui derūt. ⁊ hoc ſuꝑ vitula ceſam. Ex qua lege auctoritas purgatiōis ꝑ iuramētū manifeſte accipit̉. Itē dic̄ canon ex ꝯcilio Ilerdēſi. 2. .q. 4. Preſb̓r ſi a plebe ſibi ꝯmiſſa infamatꝰ fu erit ad arbitrium ſui epī ſeptē collegas ſibi adiuget: ⁊ iurabit in ſacro euangelio coram poſito ꝙ crimē illatū nō ꝑpetrauit. Item leodē. Si mala fama de p̄ſb̓ro exierit ⁊ accu ſatores vel eiꝰ teſtes legales defuerūt cū de noīatis ſibi vicinis p̄ſb̓ris quos ſcimus nolle ꝑiurare: ſacramēto ſuo famā ſuā purget. Contra. Canon btī Cornelii. Sacramentum hactenꝰ a ſūmīs ſacerdotibꝰ vel reliꝗs exigi niſi ꝓ rata fide minime cognouerimꝰ: nec ſpō te eos iurare reꝑimꝰ. 2. q. 4. Itē in eodem. Pos ſacram̄tū ab ep̄is neſcimꝰ oblatū. Ad qd̓ rn̄det̉. ꝙ ex his auctoritatibꝰ nō ꝓhibent̉ omnimoda iuramēta fieri a ſacerdotibꝰ: ſed tm̄ incauta: ⁊ ea que ꝓ qualibet cauſa tꝑali ī iudicio offerūt̉. Cū aut populari infamia ſa cerdotes oppͥmūt̉: tūc ad īnocētie ſue oſten ſionē iuramēta debēt offerre. Un̄ Grego. Si os epūs aūt ꝗlibet ſacerdos a populo accuſa tus fuerit: ⁊ certi teſtes inuēti non fuerint ꝙ criminis illati ꝟitatē dicant: iuſiurandum in medio fiat. ⁊ illū teſtē ꝓferat de īnocētie ſue puritate: cui nuda ⁊ aꝑta ſunt oīa. ad hebr̄. Itē dubitat̉ utꝝ ſit ꝗs ad purgationē ꝑ juramētū ꝯpellēdꝰ. viſum aūt fuit ꝗbuſdam ꝙ nō ꝓpter religationē iuramenti. Itē ꝓpter canone Leonis pape. 2. q. 2. Iuditu ē fratres qualr̄ mali hoīes ī me grauia crimina ꝯfinxe rūt. Quāobrē ego Leo pōtifex ſancte romane eccleſie purifico me. hoc aūt facio: nō legē pre ſcribo ceteris: qua id face̓ cogāt̉. Ecce ſūmꝰ pontifex ſe ip̄m purgat: nec tn̄ ceteris neceſſi tatē purgādi p̄ſcribit. vn̄ dat̉ intelligi ꝙ ſa tiſfactio purgatiōis ī volūtate ꝯſiſtit accuſa ti: nō ī arbitrio iudicꝭ. Contͣ. Canon Leoniſ pape. 2. q. 4. Sacerdos ſi ſuſpitioſus aut incre dibilis ſuo ep̄o aut reliꝗs ſuis ꝯſacerdotibus ſiue bonis ⁊ iuſtis de ſuo popl̓o hoībꝰ fuerūt ne ī crimine aut predicta ſuſpitōe remaneat: cū tribꝰ aūt ꝗn̄qꝫ aut ſex bonis ac vicinis ſa cerdotibꝰ exemplo Leonis pape: ꝗ. 12. epōs in purgatiōe habuit: ſi ſuo ep̄o viſum fuerit ac neceſſe eē ꝓpter tumultū populi ꝑſpexerit cū iuſtis ⁊ bonis hoībꝰ ſe ſacramēto corā popl̓o ſuꝑ quatuor euāgelia dato purgatū eccleſie reddat. ℟º dd̓. ꝙ ī arbitrio iudicis non ī volūtate accuſati ꝯſiſtit ſatiſfactio purgatio nis. vn̄ dic̄ decretalis Alexādri tertii. ꝙ ſi de aliquo crimine laborat infamia: accuſatore ⁊ teſtibꝰ deficiētibꝰ parrochianꝰ ep̄i ad purga tionē ē ꝑ ip̄m ep̄m ꝯpellēdꝰ: niſi forte ſuꝑ ip̄o ad ſuꝑiorē iudicē duxerit appellādū. Illud bo qd̓ dic̄ canon Leonis intellr̄ de ſucceſſori bus ſummi pontificꝭ: ꝗ n̄ hn̄t ſuꝑiorē iudice: ſ relinquūt̉ dn̄o iudicādi. De forma vero iuramēti canonice purgatōis ⁊ reliꝗs circū ſtatiis: q̄ ſūt reꝗrēda iuriſꝑitis p̄termittimꝰ De uulgari uero afi onē merito querēdū ē. nā illa videt̉ ortū hr̄ę ex dīna lege. vn̄ ī numeris. 5. dat̉ lex ꝯtra mu lierē ſuſpecta de adulterio: ꝙ offerat̉ ſacrifi ciū zelotipie ⁊ oblatio inueſtigās adulteriū: ⁊ accipiat̉ aque: ī ꝗbꝰ cū execratōe ꝯgerant̉ maledicta: ⁊ multa que ibi determinat̉: ⁊ ſic dent̉ mulieri ad bibēdū aque ille. ⁊ ſi rea eſt ꝯputreſcet femur eiꝰ. ſi īnoxia illeſa erit ⁊ fa ciet liberos. ex qua lege vidēt̉ examinatiōes ꝑ ferꝝ candēs ⁊ aqua feruentē ꝓbari. Itē examinatio furti achor facta ē ꝑ ſortes. Ioſue .7. ⁊ inꝗſitio īobediētie ſeu trāſgreſſiōis Io nathe. i. R. 14. Ex quo videt̉ idē ꝓbari. Itē probatio ꝑ monomachiā ⁊ ꝑ duellū approba ri ꝑ ꝯflictū Golie ⁊ Dauid. p. ℟. 17. Itē dic̄ ꝯciliū garimanēſe. 2. q. 4. Sepe ꝯtīgit vt mo naſteriis monachoꝝ furta ꝑpetrēt̉: idcirco ſtatuimꝰ vt qn̄ ipſi fr̄es de talibꝰ expurgare ſe debet miſſa ab abbate vel ab alio celebretur pn̄tibꝰ fr̄ibus. ⁊ ſic expleta miſſa oēs coīcent in hec ꝟba. corpꝰ dn̄i ſit tibi ad ꝓbationē ho die. Itē ī eodem dic̄ canon. Statuit ſancta ſynodꝰ vt ſi duo de adulterio accuſati fuerīt ⁊ ambo negauerīt: ⁊ orāt ſibi ꝯcēdi vt alter illoꝝ vtroqꝫ dino purget iudicio. Si vnus inde ceciderit ambo rei habeāt̉. Ex his igit̉ manifeſte ꝓbari videt̉ ꝙ deficiētibꝰ ꝓbatio nibꝰ ⁊ negate reo: poſſint ſi īualeſcit ſuſpitio crīa ꝑ p̄dicta indicia inꝗri. Itē rōne argu it̉: cū nullo modo credēdū ſit aliquo tēpore eccleſiā erraſſe: nec ī fide nec ī decretis iuſti cie. In veteri aūt teſtamēto conceſſe ſūt hiꝰ examinatōes ꝑ exempla ⁊ leges: ⁊ ī nouo te ſtamēto ꝑ canonū ſanctiones. gͦ n̄ erit aliquo modo dice̓ ī examinatōe iſtoꝝ iudicioꝝ ꝯti neri errorē: nec erūt ſicut illicita reprobāda Contͣ. Dic̄ canon beati Steph̓i pape. Ferri candentis vel aque feruētꝭ examinatōe ꝯfeſ ſione extorqueri a quolibet ſacri nō cēſent ca nones: ⁊ ꝙ ſanctoꝝ patꝝ documēto ſcitū nō eſt: ſuꝑſticioſa adinuētōe nō ē p̄ſumēdū. 2. q. .4. Itē idē ibidē. Spontanea ꝯfeſſione vel teſtiū approbatione publicata delicta ꝯmiſſa ſunt. nr̄o r̄gimini iudicar̄. occulta ꝟo īcogni ta illi ſūt r̄linquēda: qui ſolꝰ nouit corda fili oꝝ hominū. Cū gͦ examinatio ꝑ hiꝰ iudicia n̄ ſit de his que poſſunt iudicari ꝑ ꝓpriā ꝯfeſ ſione vel teſtiū approbatione. gͦ in omnibꝰ his iudiciis uẜpamꝰ nobis ea que diuino iudicio fuerant r̄ẜuāda: quod eſt temptar̄ deū: cū tn̄ prohibitū ſit 6. Deucꝭ. Nō tēptabis dn̄m deū tuum. Itē decretū Nicolai pape ī eodem. Monomachiā ī lege n̄ aſſumimꝰ: quā p̄ceptā fuiſſe n̄ reꝑimꝰ: quā lꝫ inijſſe quoſdā legamꝰ: ſic̄ ſanctū Hauid ⁊ Goliā ſacra ꝓdit hiſtoria pͦ. ℟. 17. nuſqͣ tn̄ vt ex lege teneat̉ alicubi di uina ſenſit auctoritas: cū h̓ ⁊ hiꝰ ſectātes deū ſolū temptare videāt̉. gͦ hiꝰ iudicia: ſunt pe nitꝰ reprobanda: ⁊ purgatio ꝑ talia. Qd̓ ꝯce dēdū ē ẜᵐ decretalem Innocꝭ. tertii: ī qua de tēplariis ꝗ ī ſb̓ditos hiꝰ exercebāt dic̄. Fr̄es templarioꝝ quoſdā ſb̓ditos qn̄ de aliquo cri mine infamat̉: eos ferri candentꝭ iudiciū ſb̓ir̄ ꝯpellūt. ꝗbꝰ ⁊ ſi qua exinde ſequat̉ exuſtio ci uilē pena infligūt. cū tn̄ hiꝰ iudiciū ſit penitꝰ interdictū: vtpote ī quo deꝰ temptari videt̉ Ad illud gͦ qd̓ primo obr̄ de ſacrificio ze lotipie dd̓. ꝙ lex illa introducta ē ẜᵐ ꝑmiſſio nē nō ẜᵐ ꝯceſſione: ẜm quā dīna lex ⁊ huma na p̄mittit minora mala fieri ne fiant peiora. in quē modū oblatio libelli repudii introdu cta ē ꝓpter ſeuiciā iudeoꝝ ꝗ erant ꝓni ad in terfectione vxoꝝ. ſil̓i modo ⁊ lex zelotipie ne valeſcēte ſuſpitiōe adulterii perimeret uxo res. Qd̓ aūt ꝑ ꝑmiſſionē introductū eſt n̄ dꝫ trahi ad īmitationē. Ad illd̓ ꝟo qd̓ obicit̉ ꝯn̄ter de Achor ⁊ Ionatha ⁊ ꝑauid. dd̓. ꝙ illa facta ſcripta ſunt n̄ ad exēplū rei faciēde ſꝫ ī figura rei future. i. Cor̄. 10. Oīa in figura ꝯtingebāt illis. Inꝗſitio enī ꝑ ſorte: que facta ē ad inueſtigādū pctm̄ Achor ⁊ inobediētiā Ionathe figurat futuꝝ ⁊ gn̓ale iudicium: qd̓ ex inſꝑato pctōribꝰ ſuꝑueniet: ſic̄ iudiciū qd̓ ꝑ ſorte̓ ē ab hoīe preuideri n̄ pōt. vn̄. 2. Pe. 3. gies dn̄i veniet ſic̄ fur. Silr̄ ꝯflictꝰ Dauid ⁊GSolie ſigͣt miſteriū paſſionis dn̄ice: in quo ſpūalis Dauid xpūs de Goliat.i. dyabolo ue lut duelli certamine triūphauit. vn̄ ⁊ omnia hiꝰ facta ſunt dīna inſpiratōe in figuram rei future. Ad ea ꝟo q̄ obiciūt̉ ẜm canones re ſpondend̓ ſic̄ de ſacrificio zelotipie ꝙ omnes illi canones introducti fuerūt n̄ ẜᵐ ꝯceſſionē boni: ſꝫ ẜᵐ ꝑ̄miſſionē minoris mali: ne peiora mala ꝯtingerēt. Inde ē ꝙ iudicia ferri can dentꝭ ⁊ hiꝰ ī iudicium ꝑ coīonē corporis dn̄i mutauerūt: ⁊ maxime ꝗa ī culpa erat hoīuꝫ multitudo: quā ꝓpter peiꝰ vitādū oportebat tolerari in minori malo. vn̄ ⁊ ẜᵐ hoc intellr̄ canon Gregorii. Si vir ꝗ frigide nature eſſe dr̄ ꝑ veꝝ iudiciū ꝓbare potuerit vxorē ſuaꝫ nunꝙͣ ſe cognouiſſe ſeꝑat̉ ab ea: qd̓ intelligit de iudicio vulgari: que tn̄ poſtea diminuta malicia ꝑ ſequētes canones n̄ ꝑmittuntur. Ad vltimū ꝟo qd̓ obr̄ dd̓. eccl̓iaꝫ nūqͣ erraſ ſe: ꝗa nec hiꝰ ꝯceſſit vt approbaret: ſꝫ ꝑmiſit ne peiꝰ fieret. ẜᵐ ꝙ ⁊ ipſa lex eterna facit: que ꝑmittit multa mala fieri n̄ ſolū vt ex eis eli ciant bona: ſꝫ etiā ne fiant peiora Conſequēs eſt inqui rere de ꝯuictionē rei ꝑ ꝯfeſſionē: quia p̄dicto modo ꝓcedēdū ē ꝯtͣ reu: cū crie n̄ pōt ꝯuīci Conuicit̉ aut duobꝰ modis. aut ꝑ ꝓpͥam con feſſione aut ꝑ ꝓbatione. ideo pͥmo querēdū ē de ꝯfeſſionē rei vtꝝ ꝗs ex ꝯfeſſionē ꝓpͥa ſit damnādꝰ. Qd̓ ꝓbat̉ ꝑ illud qd̓ dic̄ Ioſue ad Achor. Confitere atqꝫ indica ꝗd feceris. Ioſ. 7. ⁊ facta ꝯfeſſione furti lapidatꝰ ē. Itē idē ꝓbat̉ ꝑ illud qd̓ legit̉. 2. ℟. i. de puero amale chita: ꝗ dixit ſe interfeciſſe Saul. cui ait da uid. Sanguis tuꝰ ſuꝑ caput tuū. Os enī tuū locutū ē aduerſuꝫ te dices. ego interfeci xp̄ dn̄i. ⁊ iuſſit eū Dauid īterfici. Itē ī euage lio dic̄ dn̄s ſeruo ꝗ abſcodit pecaniā dn̄i ſui De ore tuo te iudico ſerue nequā. Itē dicit lex humana. Confeſſos in iure ꝓ ꝯuictis hēri placet. Itē lex alia. Cōfeſſus ꝓ iudicato hr̄ ꝗa quodāmodo ſnīa ſua damnat̉. cui etiam ꝯcordat euangeliū Mat. 12. Ex ꝟbis tuis iu ſtificaberis: ⁊ ex ꝟbis tuis cōdemnaberis. Conͣ. Humanū iudiciū quātū poſſibile eſt: dꝫ imitari dīnū. Sꝫ ī dīno iudicio ꝯfitēs ꝯtͣ ſe n̄ damnat̉: ſꝫ mīam ſeꝗt̉. vn̄ ī pͦſ. Dixi ꝯfi tebor aduerſum me īiuſticiā meam dn̄o: ⁊ tu r̄miſiſti iniꝗtatē meā. Et Iſa. 43. Narra ſi ꝗd hēs vt iuſtificeris. gͦ nec ī humano ꝯfitēs ꝯtͣ ſe erit ꝯdemnādꝰ. Itē pōt aliꝗs falſo ꝯfi teri ī iudicio humano vt ſi aliꝗs ꝯfiteat̉ ſe vnū hoīem occidiſſe ꝗ poſtea apparet viuuſ Conſtās eſt ꝙ talis n̄ eēt damnādꝰ. gͦ n̄ q̄cūqꝫ ꝯfeſſio ꝯtra ſe fac̄ ad dānationē. Itē dicit lex humana. ff. de qōnibꝰ. Si ꝗs vltro malefi cia ꝯfiteat̉ n̄ eſt ei fides adhibēda. Nōnūꝙͣ enim aut mētu aut aliqua cā ī ſe hͦ ē ꝯtra ſe ꝯfitent̉. ℟º ẜm ꝙ dicit canon. 14. ca. q. 2. Contͣ ſe ꝗſqꝫ pōt teſtari ꝓ ſe ꝟo mīme. Dicen dū gͦ ꝙ exceptis caſibꝰ qui determināt̉ a iure ꝗlibꝫ pōt ꝑ ꝓpͥam ꝯfeſſionē damnari. Ples aut caſus ī iure excipiūt̉. vnꝰ ē ī pueris. aliuſ ī ignorātibꝰ ſeu errātibꝰ. tertiꝰ ī inuitis. 4º cū ꝯfeſſio fit exͣ ius. ⁊ quedam talia. Ad illd̓ gͦ ꝙ pͥmo obr̄ dd̓ ꝙ n̄ ē ī ꝯtrariū qd̓ obicit de ꝯfeſſione que fit ī foro dīno. Nā ſic̄ ī foro hu mano diſtinguit̉ ꝯfeſſio in iure ⁊ ex ius. con feſſio facta ex ius n̄ inducit damnationē. ſed ꝯfeſſio facta ī iure inducit. Ita dd̓. ꝙ ꝯfeſſio de pctīs que fit ī pn̄ti exͣ ius eſt. ꝗa ante dinū iudiciū quod eſt in morte: vel ante iudicium generale. ⁊ ideo iſta ꝯfeſſio volūtaria ⁊ aīe penitentꝭ meret̉ mīam. ſꝫ ꝯfeſſio que fiet poſt mortē vel in futuro iudicio nullā omnino cō ſequit̉ mīam: ſꝫ reatu damnatiōis oſtēdit. de qua ꝯfeſſione Sap. 5. Dicēt intra ſe penitētiā agentes ⁊cͣ. hi ſunt quos aliqn̄ habuimꝰ in de riſum. ⁊ ſeꝗt̉. Talia dixerūt ī inferno hi qui peccauerūt. Silr̄ quātū ad humanū iudi ciū ꝯfitētes ī iudicio damnat: ſꝫ ꝯfitētibꝰ exͣ iudiciū volūtarie ⁊ cū compunctione parcit. quēadmodū ꝯfitētibꝰ exͣ ius ex ꝑuerſa gloria penā infert. vn̄ dic̄ decretalis de quodā qui ꝯfitebat̉ ſe adulteratū cū qͣdā: ſic̄ ꝗdā fatui ſolēt interdū cū male fecerit gloriari ꝓhibet lꝫ iura dicāt regulariter ꝯfeſſione ex ius fa ctā n̄ oꝑare p̄iudiciū ꝯfitenti: iſte tn̄ dꝫ ab of ficio ⁊ bn̄ficio ſuſpēdi. Ad 2ᵐ iam pꝫ rn̄ſio ꝗa illd̓ ē de caſibꝰ exceptis a iure. Ad illd̓ qd̓ obr̄ vltimo de illo ꝗ vltro maleficia ꝯfi tet̉. dd̓. ꝙ intellr̄ de ꝯfeſſione ꝑ cruciatū ex torta: de qua dic̄ lex ꝙ reoꝝ ꝯfeſſiones ꝓ ex ploratis crībus n̄ hent̉. Et dic̄ canon. 16. ca. q 6. Omnis ꝯfeſſio que fit ex neceſſitate fides n̄ eſt. Confeſſio enī ī talibꝰ non dꝫ extorqueri ꝑeſſimū enī eſt de ſuſpicione aut extorta cō feſſionē quēꝙͣ iudicare: cū magis cordis in ſpector ſit deꝰ ꝙ oꝑis: non pōt humano ꝯdem nari examine: que deꝰ ſuo reſeruauit iudicio Illd̓ gͦ quod dr̄ vltro ꝯfitet̉. intellr̄ de vo lūtate abſoluta: nō inducta ꝑ mētū vel dolo res. Cā aūt ē quare talibꝰ ꝯfeſſionibꝰ n̄ credit̉ ꝗa hoīes ī tormentꝭ multotiēs agūt̉ tāta im patīa: ꝙ magis volūt mētiri qͣꝫ tormita pati. Poſtea queritur de probationibꝰ. Et pͥmo de ꝓbationibꝰ ī gnͣali. Eſt aūt ꝓbatio ꝯuīctio ꝑ argumētū rei dubie facies fidē. Sex aūt modis ad faciēdū fidem ſumit̉ argumētū ꝓbationis. ꝑ euidētiā facti. ꝑ fama. ꝑ iuramētū. ꝑ inſtrumēta. pͦ p̄ſumpti onē. ꝑ teſtimoniū. Per euidētiā facti ꝓbatus eſt chaim interfeciſſe fratrē. gn̄. 4. Uox ſan guinis frīs tui Abel clamat ad me de terra. dlo. Euidētia patrati ſceleris n̄ indiget cla more accuſatoris. Itē ꝑ famam ꝓbat̉ ma trimoniū ꝯtractū. vn̄ dicit decretalis. ꝙ ſi fa ma vicinie habet ꝙ ꝗdam vir quādam mu llerē tanꝙͣ vxorē habuit: cū mr̄imoniū ſit cō ſunctio maris ⁊ femine cogenda ē mulier vt eidem viro affectu ſeruiat cōiugali. Item per iuramētū eſt ꝓbatio ſeu teſtimoniū īno cētie. ſicut dictū eſt de purgationibꝰ ẜm legeꝫ Deutꝭ. 21. ⁊ exodi. 22. vbi dicit̉. Si quis ꝯmen dauerit ꝓximo ſuo aſinū ſuū ⁊ mortuus fue rit: iuſiurādū erit in medio ꝙ non extēderit manꝰ ſuas ad rem ꝓximi ſui: ſuſcipietqꝫ dn̄s iuramentum: ⁊ ille reddere non cogetur. Item ad probationē ꝑ inſtrumentū legit̉ in Iere. 32. Accepiſſe librum poſſeſſioniſ ſigna tum ⁊ ſtipulationes ⁊ rata ad probationem facte emptionis. Item de probatione per p̄ ſumptiones habet̉ in tertio Regū. vbi Salo mon adiudicauit filium mulieri que ꝯpaſſa ē interfectionē ipſius. De ꝓbatione vero per teſtes Numeri. 35. Homicida ſb̓ teſtibus pu nit̉. Hec autē diſtinctio ꝓbationū aſſignat̉ a iuriſperitis. Circa quam primo querit̉ que ſit ratio p̄dicte diſtinctionis. Nam non videtur diſtingui ꝓbatio que eſt per iuramētum ap probatione que eſt per teſtimoniū: cum teſti moniū non feratur ſine iuramento. Item dubitatur de ꝓbatione que eſt per facti eui dentiam an interuenienti tali ꝓbatione ſer uandus ſit ordo iuris: quia ſicut dicit canon .2. ca. q. i. Manifeſta accuſatione non indiget Et iterum dicit decretalis. ꝙ in criminibus notoriis nec accuſator nec teſtis neceſſarius eſt: cū hiꝰ crimina nulla poſſint tergi ꝟſatiōe celari. ergo p̄termiſſo omni iuris ordine pōt ſnīa ferri: vbi eſt ꝓbatio per euidentiā factī Contra.i. Deutꝭ. Audite illos: ⁊ quod iuſtū eſt iudicate. Olo. Nullus debet iudicari niſi pͥus auditus. ergo neceſſe eſt vt precedat ci tatio rei ⁊ interrogatio. Item dubitat̉ de probatione que eſt per famā Nam ſi per famā ſufficiēs ē ꝓbatio ⁊ iuſta: iuſta fuit damnatio Saluatoris a Pylato: cum fama eſſet: ⁊ per pͥncipes ⁊ ſcribas: ⁊ plebē iudeoꝝ: ꝙ eēt ma lefactor. quod falſiſſimū eſt. Relinquit̉ igitur ꝙ non eſt per famam ſufficiens probatio: nec iuſta ꝯdemnatio. Item dubitat̉ de proba tionibus per preſumptiones: ⁊ teſtimoniuꝫ ⁊ per inſtrumēta. Sed de preſumptōibꝰ ⁊ teſti monio infra ſpecialiter queret̉. De proba tione autē ſeu fide inſtrumētoꝝ: non eſt nr̄i negocii: ⁊ ideo iuriſperitis relinquēdū eſt. Dicēdum igit̉ ad pͥmum ꝙ ratio predicte diſtinctionis eſt: ꝗa omnis probatio aūt ꝓce dit ex facto. aut ex ſcripto. aut ex verbo. Item ex facto duobus modis. ex manifeſto facto aut ex facto preſumpto. Item ex ꝟbis tribꝰ modis. quia aut eſt ꝓbatio honeſti: aut īnocētie: aut maleficii. Scd̓m hoc gͦ accipiūt̉ p̄dicte differētie. Nam probatio ex facto ma nifeſto eſt ꝓbatio ꝑ euidētiā facti. ꝓbatio ex facto p̄ſumpto eſt ꝓbatio ꝑ p̄ſumptiōes. ꝓba tio ꝟo ex ſcripto ē ꝓbatio ꝑ inſtrumēta. Pro batio maleficii reꝗͥrit ꝓbationē teſtimonii. Probatio īnocētie reꝗͥrit ꝓbationē iuram̄ti. Probatio ꝟo honeſti admittit ꝓbationē per famā. Ad illd̓ qd̓ obic̄ pͥmo dīſtīguit̉ Naꝫ ꝓbatio ꝑ iuramētū ſupͣ diſtinguit̉ a ꝓbatōe ꝑ teſtimoniū: ꝗa ad ꝓbationē admittit̉ iuramē tum rei ad purgationē īnocētie: que non ad mittet̉ ad ꝓbationē culpe. ꝓbatio vero per teſtimoniū: quod etiam eſt iuramēto firma tu ⁊ ꝑſonaꝝ differētiū ab actore ⁊ reo requi rit̉ ad ꝯuictionē culpe. ſicut aūt purgatiōem īnocentie ſequit̉ abſolutio accuſati. ita ad ui ctionē culpe ſequit̉ ꝯdemnatio. Iura autem proniora ſunt ad abſoluendū qͣꝫ ad ꝯdemnā dum. Patet ergo qualiter differt ꝓbatio que eſt per iuramentū a probatione que eſt ꝑ teſti moniū. Ad aliud quod queritur de ꝓbati on que eſt per facti euidentiam dicēdum. ꝙ quāuis non ſit ordo ſeruandꝰ: qui eſt in occul tis īquirēdis. eſt tamē quidā ordo iudiciariꝰ ibi ſeruandꝰ: ſicut dicit decretalis: quia reus debet citari ⁊ interrogari: ⁊ eo preſente vel per ꝯtumaciam abſente ſententia debet dari vnde beatus Xepherinus. 3. ca. q. 9. Abſens nemo iudicetur: quia diuine ⁊ humane hoc prohibent leges. quod intelligit̉ niſi abſens fuerit ex ꝯtumacia. Pro preſenti nanqꝫ ꝯtu macia eum habere facit: ſicut dicit Gratianꝰ. Si autē querat̉ ꝗd dicat̉ factum euidens. in criminibꝰ diſtinguendū. ꝗa eſt notorium iuris ⁊ facti. Notorium iuris eſt illud factum de quo quis canonice condemnatus eſt: ſicut dicit decretalis. Notoriū iuris eſt de quo ali quis canonice condemnatur. vel quando cri men notorium non diffitet̉. Notoriū ꝟo facti dupliciter. aut preſumpti: aut manifeſti. No toriū facti preſumpti eſt vt paternitas. filia tio. ſicut dicit lex. quia ſemper mater certa ē etiam ſi virgo conceperit. pater uero eſt quē nuptie demonſtrāt. Notorium vero facti ma ni feſti eſt de quo fama publica ſuum preſtat ad miniculū: ⁊ ipſa rei euidentia ꝓteſtat̉: nec poteſt aliqua tergiuer ſatione celari. ſic̄ dicit decretalis. Quocūqꝫ iſtoꝝ modoꝝ crimē no tori ū ſit: poteſt iudex ex officio ſuo punire cri minoſū: quāuis corā eo nō accuſet̉: nec teſti bus conuincat̉. Ad ultimū ꝟo quod obicit̉ de ꝓbatione per famā dicēdū. ꝙ ꝓbatio per famā nō admittit̉ ad ꝯuictionē maleficii: que eſt ad ꝯdemnationē: admittit̉ tamē ad ꝑha tionē honeſti matrimonii ꝓpter religioſitate Iura enī facilia ſunt ad recipiēdū ꝓbationē religioſitatis ⁊ honeſtatis. Difficilia ꝟo ſunt ad probationē recipiēdā turpitudinis: ⁊ vn̄ ſit reatus ꝯdemnationis. Ideo ſicut patet e predictis ad ꝯuīcēda maleficia nō eſt admi tenda ꝓbatio ꝑ famā ſolū. Onſequēter que ritur de probatione per teſtes. Circa quod querunt̉ duo. Primo an ad ꝓbatio ne admittat̉ teſtimonium de auditu. 2º de fide teſtibꝰ adhibēda. Quantum ad primū obr̄. Dic̄ canon beati Calixti. 3. ca. q. 9. Teſtea ꝑ quācūqꝫ ſcripturā teſtimoniū nō ꝓferāt: pn̄tes de his que viderūt vel nouerūt teſti moniū dicāt. nec ꝓferāt teſtīonia niſi de his q̄ ſb̓ eoꝝ pn̄tia acta eē noſcūt̉. Ex quo videt̉ relinꝗ ꝙ teſtimoniū de auditu nihil ꝓbat in iure. Contͣ. Leuitꝭ. 5. Aīa q̄ audierit vocem iurātꝭ: teſtiſqꝫ fuerit. gͦ pōt ferre teſtimoniuꝫ de auditu. Item de omni eo qd̓ certiſſime cogͦſcimꝰ teſtificari poſſumꝰ. Sꝫ ſic̄ ea q̄ vide mus in factis certiſſime ſcimꝰ. ita ea que aud mꝰ in ꝟbis. gͦ de v̓bis teſtificari que audimꝰ poſſumꝰ. ℟º. audiri dr̄ aliꝗd per ſe. aliꝗd ꝑ accidēs. Per ſe audimus ſonos ⁊ ꝟba. ⁊ de his teſtificari poſſumꝰ. vt ſi audiamꝰ ꝙ aliꝗs dicat ꝟ̓ba ꝯtumelioſa. ꝯtra aliquē. vel aliquē ꝯfiteri pecuniā talē eē ſolutā: vel tonitrua eē facta tali die. In hiꝰ ꝟe accipit̉ ꝓbatio teſtimo nii de auditu. It ē ꝑ accidēs audimꝰ factū aliqd̓ qd̓ nobis aliqͦ narrante refert̉. ⁊ ꝗa nō poteſt certiſſime ſciri: niſi alio modo fueri cognitū: non ualebit in hiꝰ teſtimoniū de au ditu. vn̄ quēadmodū diſtīguit ī li. ad Pau linā de vidēdo deo inter ſcire ⁊ crede̓: his q̄ ſcimꝰ nos ipſi teſtes ſumꝰ. his ꝟo q̄ credimus alijs teſtibꝰ mouemur ad fidē. In his gͦ q̄ ꝟe pn̄t ſciri ꝑ auditū: valꝫ teſtīoniū de auditu hͦ ē ī ꝟbis: ꝗa taliū poſſumꝰ eē ꝟi teſteꝫ. his ꝟo q̄ ſolū alieno teſtīonio cognoſcimꝰ: te ſtes eē n̄ poterimꝰ. Ad illd̓ gͦ qd̓ obr̄ ꝙ te ſtimoniū debet ꝓferri de viſu dd̓. ꝙ nomine viſus intelligitur quilibet ſenſus. ſicut dicit Auguſtinus ſuper Ioānē vltimo. Palpate ⁊ vidēte. Exo. 20. Populꝰ videbat voces. Deinde queritur? a teſtibꝰ adhibēda. Circa qd̓ nōͣº qd̓ dicit de crctalis capl̓o de teſtibꝰ. Ꝙ diligent̓ teſtes ſunt exaīandi. ⁊ debēt de ſingulis circūſtan tus prudent̓ inquiri. videlꝫ de cāis: ꝑſonis: loco: tꝑe: auditu: vi ſu: ſcia: vel credulitate: ue fama. Hec aūt exaīnatio iō facienda eſt: vt ſciat̉ qͣꝫta fides ſit dictis teſtiū adhibenda Querit̉ ergo pº de illis que ponunt̉ de rogare fidei teſtium: que ſunt tria prīcipal̓r res. tp̄s. ⁊ locus. cū in his diſſentiunt. Res vt cū vnus teſtificat̉ de vna re uel perſona alius de alia. ex quo.n. nō ꝯueniūt: nihil pro bāt. ſic̄ dicit canon. 35. cā. q. 6. Tempꝰ vt cuꝫ vnus teſtificat̉ aliquid factū in vno tēpore alius in alio. ſicut dicit canon Leonis Pape 3. q. 9. Teſtiū uoces tanqͣꝫ pluriū nō admittā tur quos tempoꝝ diuerſitas ſil̓ eſſe ꝓhibuit Locus vt cum vnus teſtificat̉ aliquid fem eſſe in vno loco. alius in alio in quē modum reprobauit teſtimoniū ſenu ꝯtra Suſannam paniel̓. 13º. Quia vnus dixit factū eſſe ſub pruno. alius ſub cīno. crimen ſeu adulteriuꝫ qd̓ īponebāt Suſanne. Querit̉ que ſit ro quare diuerſitas in huiꝰ fidē teſtimonii ex cludit. Itē nō vr̄ diuerſitas tꝑis teſtīoniū vitiare. nam pōt ferri teſtimoniū ꝙ vnus di cat ſcm̄ eſſe tꝑe ſereno. alius tp̄e nubiloſo. Itē pōt ꝯtingere ſic̄ frequēter accidit ꝙ recordabit̉ de facto ⁊ nō tꝑe. hoc eſt die ul̓ mēſe quo factū eſt. Ad qd̓ reſpondenduꝫ ꝙ rō quare p̄dicta diuerſitas: qͣꝫtum ad rem tempꝰ ⁊ locū. fidē teſtimonii euacuat: ē quia ſiue diuerſe ſint res: aut diuerſa tēpora: aut diuerſa loca: de quibꝰ teſtificant̉ quilibꝫ de ſe aſſerit ſolūmo. ⁊ ſicut dicit decretalis. ꝙ ubi quilꝫ aſſerit de ſe: licet pl̓es fuerint: non eſt eis credendū cū ꝗlibet ſit in ſuo teſtimo nio ſingularis: et dicit lex Deutro. 19º. Non ſtabit teſtis vnus contͣ aliquē. Ad ſecūdū dicūt teſtē eē interrogandū de anno menſe ⁊ die celebrati ꝯtractꝰ. ſed nō vtꝝ tꝑs erat ſerenū: aut pluuioſū. Si aūt ꝓfiteat̉ teſtis ſe nō recordari de tꝑe. nihiloīnus ei creditur ⁊ ſi vnus dicat hoc eſſe factū tali tꝑe. alius exp̄ſſe dicat contrariū: tunc neutri eſt fides ēdhibenda. Itē querit̉ de diuerſitate te ſtin vt ſciat̉ quibꝰ ſit fides adhibēda. Nam aliquādo introducunt̉ teſtes conrii: aliqn̄ di uerſi: ⁊ interdū vnus vni. pl̓es pluribꝰ. aliqn̄ teſtis ſibi ip̄i eſt conͣriꝰ. Querit̉ gͦ de teſte qui ſibi ip̄i diſſidet. vtꝝ ſit ei fides adhibē da ꝙ vr̄. Nam ſic̄ ſupradictū eſt teſtis inter rogat̉ de credulitate: ⁊ fama. ſed ꝑ ꝯſiderat: onē differentē ꝯiecturoꝝ ꝓbabiliū pōt mo ueri ad differente credulitatē. differenti tē. pore interrogatꝰ. ponat̉ ergo ꝙ idē interro gatus de credulitate differenti tꝑe: diuerſa rn̄deat. Interrogatꝰ d̓ viſu ⁊ ſcīa vniformit̉ rn̄deat. Conſtās eſt ꝙ ip̄e rn̄det ẜm ꝟitatem ꝯſcīe. gͦ ſi ſibi ip̄i diſſidiat ut dictū eſt nihil oīnus erit ei fides adhibenda. Contͣ. 4. ca. q. 3. Canon qui falſe uel varie teſtimonia di xerint a iudicibus puniant̉: ⁊ ītelligit̉ in ca criminali. ergo nō ſolū ille qui falſo teſtatur veꝝ etiā ille quiuarie puniendus eſt. ℟ dd̓. ꝙ p̄dictꝰ nō dꝫ dici ſibi ip̄i diſcidere: qͥa ẜm ꝯſcīam ꝓfert qͣꝫuis different̉ ꝓpt̓ diffe rens tꝑs ⁊ credulitatem. ſed ſi reſpcū eiuſ qͥ tꝑis de ſcīa ſiue viſu ſibi conria uel diuerſa diceret: teſtimoniū eius oīno nō uale̓t: ſicut dicit canon. 3. ca. q. 9. ⁊ eſt Ambroſii in li. de ꝑadi ſo. pura ⁊ ſimplex teſtimonii ſeries inti manda eſt plerūqꝫ teſtis cum ad ſeriē geſto rū aliqͥd ex ſuo addic̄: totā teſtiōnit fidē ꝑtꝭ mēdatio decolorat. Itē querit̉ vtꝝ pl̓ibꝰ teſtibus ex vna ꝑte ꝓductis ⁊ ꝯcordantibꝰ ſit fides adhibēda: qd̓ vr̄. qͥa pl̓es ſunt ⁊ con cordant ſicut dicit lex Deutr. 19º. In ore du oꝝ aut trium teſtium ſtabit omē verbū. Con. Ont teſtes eſſe corrupti ⁊ vnū ⁊ eu dem meditatū ſermone afferre. gͦ nō erit eiſ credendū. nā ſicut dic̄ canon. 4. ca. q. 3. De te ſtibus ꝯſiderandū eſt ꝗ ſimpl̓r teſtimonium dicant: vtꝝ vnum eundēqꝫ meditatū ẜmo nē afferant. ℟º ẜm lege humanā canoni zatā. ff. de teſtibus. 4. ca. q. 3. Si teſtes omnes eiuſdē honeſtatis ⁊ eſtimationis ſunt ⁊ ne gocii qualitas ac iudicis motꝰ cū his ꝯcur rit ſequenda ſunt omīa teſtimonia. Requi rendū ē igit̉ ad oēs ꝯditiōes que requirūt̉ ad teſtē idoneū. de quibꝰ hēt̉ ſuꝑ. q. de ido neitate teſtiū. Itē querit̉ ſi ex teſtibus ꝓ ductis quidā eoꝝ aliud dixerūt. ⁊ quidā ali ud licet imꝑari numero: qͥbus fides ſit adhi bēda. ℟º ẜm legē. ff. canonizatā. 4. cā. q. 3. ꝙ ſi diuerſa ſeu contͣria teſtes dixerint. Cre dendū eſt dictis eoꝝ: qui dicūt illud quod nature negocii ꝯuenit ⁊ qd̓ inimicitie aut gr̄e ſuſpitione caret. ꝯfirmabitqꝫ iudex mo tū aī ſui ex argumētis ⁊ teſtimoniis que re eſſe aptiora ⁊ ꝟitati ꝓximiora eſſe ꝯperit. Itē querit̉ de teſtibꝰ ex vtraqꝫ ꝑte ꝓduct ſibi inuīcē ꝯtradicentibꝰ quibꝰ adhibenda ſit fides. Si dicat̉ ꝙ illi ꝑti adhibēda ſit fi des ex qua ꝑte ſunt pl̓es: Contͣ. lex. ff. canoni zata. 4. ca. q. 3Nō ad multitudinē reſpici oꝫ ſed ad ſincerā fidē ⁊ teſtimonia quibꝰ potiꝰ lux ꝟitatis aſſiſtit. Itē poſſibile eſt ml̓tos eſſe viles ⁊ corruptos ex vna ꝑte: ⁊ tn̄ nume ro pl̓es. ⁊ conſtas eſt ꝙ tūc nō eſt ſtandum talium teſtīonio. qͥa ſic̄ dicit beatꝰ Grego 2. ca. q. i. Si viliſſimi teſtes ſint exhibiti nul lius ſunt momēti. Quales aūt uel cuiꝰ opi nionis ad teſtimoniū admittendi ſunt. hēt̉ sͣ. q. de idoneītate teſtiū. ℟º nō eſt ſtand̓ pl̓alitati: ſed extimatiōi maiori ⁊ honeſtati Unde dicit canon ẜm legē canonizatā: vt. sͣ dictū eſt. ꝙ nō ad multitudinē reſpici oꝑtꝫ ſed ad ſincerā teſtiū fidem. Inde etiā ē qd̓ dr̄ Exo. 23º Nō in iudicio plurimoꝝ acqui eſces ſnīe: vt a vero deuies. nec ſeqris turbā ad faciendū malū. Unde iuxta hoc dicit lex canonizata. ſꝑ minori ſeniorē ⁊ amplioris ho noris inferiores ⁊ mares feīe: ⁊ ingenuū li berto p̄feremus. Intellige alijs bonis ꝯditi onibus paribꝰ. Itē querit̉. ſi oēs teſtes ꝓ ducti ex vtraqꝫ ꝑte ſint eiuſdē ꝯditionis: ho neſtatis ⁊ honoris: quibꝰ erit credendū. Reſpondendū: qͥa tūc ſtabit̉ pluralitati te ſtiū: ẜm qd̓ dicit decretalis Inno. 3º titu. de teſtibꝰ. Si teſtes vtrīqꝫ ꝓducti honeſtatis eiuſdē ⁊ extimationis extiterint: Cū cōſtet teſtes monachoꝝ eſſe teſtibꝰ archid̓. nume ro pauciores ꝓ archid̓. ſnīam ꝓferatis. Loꝗ tur in cau cuiuſdā cae que ꝟtebat̉ int̓ ꝙͣda archyd̓. ⁊ quoſdā monachos. Itē querit̉ ſi tot ſint ex vna ꝑte quot ex alia ⁊ eiuſdē ho neſtatis ⁊ extimationis. Uel ex vna ꝑte pl̓es ⁊ ex alia digniores. ita ꝙ numero poſſit di gnitas adequari ⁊ e9º. Quid erit tūc iudici faciendū. Rn̄det̉ ẜm decretalē lucii. 3º. Si ā baꝝ ꝑtiū teſtes ſunt eque īdonei poſſeſſorꝭ. ſiue rei ꝑs alteri ꝓferat̉: cū ꝓmptiora ſint iu ra ad ſoluendū qͣꝫ ad ꝯdemnandū. pret̓ꝙͣ ī li berali cā: in qua ſi vtriuſqꝫ ꝑtis teſtes eqͣles fuerint ꝓ liberali cā ſnīa ꝓferat̉. Generalit̓ gͦ in iudiciis ꝓ reo ſnīandū eſt. cū ī teſtibꝰ equalitas eſt. ſequēdi enī ſunt teſtes qui ad humanā declinat ſnīam. ⁊ hoc niſi fauora bilior ſit ꝑs actoris: qͥa videlꝫ ſtat ꝓ liberta te: uel ꝓ dote: uel pro teſto: uel ꝓ pupillo: vl̓ pro vidua. hec.n. declinēt ad humana ſnīam ꝓpter qd̓ dicit in eccleſiaſtico. 4º. Eſto pupil lis in iudicādo mi ſericors vt pater ⁊ pro viro mater illorum. Cōſequenter queri tur de ꝓbatione ꝑ p̄ſūptiones. Eſt aūt pre ſumptio ꝯiectura vnius facti ꝑ aliud factuꝫ ſeu argumentū ad credendū vnū factū per ꝓbationē alteriꝰ facti. Querit̉ gͦ vtrum in iudicio debeat admitti probatio ꝑ p̄ſum ptiones. Et ꝙ ſic. on̄dit̉ per iudiciū Salomo nis. 3º. Regꝭ. 3º in qͦ adiudicauit pueꝝ mulie ri. que ꝯpaſſa fuit ip̄ius īterfectioni. ⁊ ex af fectu ꝯpaſſionis p̄ſumptū ē ſufficient̉ ꝙ eēt eius mat̓. ⁊ alterius que ꝯpaſſa nō ē ꝙ non eēt mat̓ ip̄ius. Itē ꝓuerbioꝝ. 20. Ex ſtudi is ſuis intelliget̉. puer ſi mūda ſunt ⁊ recta oꝑa eius. ſuꝑ quē locū dicit Ieron. quēcūqꝫ ꝟtutibus ſtudere cū modeſtia ꝯtinētie au ditioni ſapīe. obſeruantie diuinoꝝ mādato rū maxime ſimplicitati ⁊ humilitati videris hꝰ munda oꝑa ⁊ recta intellige. Ex quo relī quit̉ ꝙ ſicut ex ꝯpaſſione affectꝰ. ita ex ſtu dio: ⁊ exercitatione ītellectꝰ p̄ſumit̉ de qͣli tate ꝑſone ⁊ actus. Itē eccleſi. 19º. Ex vi ſu cognoſcit̉ vir ⁊ ab occurſu faciei cogno ſcit̉ ſenſatꝰ amictus corꝑis ⁊ riſus dentiū ⁊ ingreſſus homīs enunciāt de illo. ex quo relinquit̉ ꝙ ex habitu ⁊ mō ꝯuerſationis ꝓ batur habitꝰ mētis. Itē dicit canon. zi. ca q. 2 Nō eſt p̄ſumendū ꝙ ꝑ vnū hominē rex cogeret̉ ad aliquid faciendū. Ex quo relinq tur ꝙ p̄ſumitur nō coactus: ſed uoluntariꝰ feciſſe. ex ordine igit̉ ſtatus ⁊ gradus. p̄ſum ptio ſurgit ad ꝓbandū ꝯditionē actus. It ē dicit canon. 27. cā. q. i. Certe ip̄e ꝯcubitꝰ ip̄e ꝯplexus: ip̄a ꝯfabulatio ⁊ oſculatio ꝯia centiū duoꝝ turpis ⁊ fetida dormitio de decus crimis ꝯfitent̉. Ergo genus ⁊ qͣlitas actus p̄ſumptionē inducūt. Itē dicit de cretalis beati Grego. ſcribens quibuſdā de affrica. Qualiter mortalitate ⁊ langoribus naſcet̉ ꝙͣto viciniores eſtis credo ꝙ ſubtili us cognouiſtis. Ex quo relinquit̉ ꝙ p̄ſum ptio noticie accipit̉ ex loco. Itē idem be atus Gregꝰ ſcribens Uictori ep̄o. Latere te in vicinio nō potuit qd̓ ad nos in lōgīquo ꝑuenit. ex quo relinquit̉ idē. Itē Iero/ ſr illud Oſee. 8º. Scriba eis multiplices leges meas: ex pͥus datis ⁊ neglectis apparet ꝙ has negligent. Ergo ex circūſtantia tēporis p̄teriti: p̄ſumit̉ qualitas ſtatꝰ futuri. Itē beatus Gregꝰ. ſcribens Haxīo ep̄o Ex traſ acta in te vita didicimus quid de ſubſeꝙͣt rua ꝯuerſatione p̄ſumamꝰ. Ex his igitur inſimul ꝯgregatis relinquit̉ ꝙ argumenta ꝓbationū in iudicio accipiunt̉ ꝑ p̄ſumptio nes tū ex affectu. tu ex ſtudio. tu ex ꝯuerſa tione. tu ex gradu. tū ex actione. tū ex loco. tn̄ ex tempore: ⁊ ſimili mō ex alijs circūſtan tiis. Si ergo ex talibꝰ ſumunt̉ argumēta ꝓ bationū. ex talibꝰ eſt iudicādū. Contͣ. 1. Cor 5. Si quis frat̓ nominat̉ inter vos ⁊ eſt for nicator ⁊cͣ. ſuꝑ illud dicit Augꝰ. Noluit ho minē ab hōie iudicari ꝑ arbitriū ſuſpitioniſ ſiue extraordinario vſurpatorioqꝫ iudicio: ſꝫ ltīme ꝯuīctū: aut ſponte ꝯfeſſū. Si ergo pro batio que eſt ꝑ p̄ſumptiones. qͣꝫtū eſt de ſe nō generat niſi ſuſpitiones facti. ergo ꝑ pre ſumptiones nō erit iudicandū. Itē nōne poſſibile eſt ſicut legit̉ d̓ ſocio cuiuſdā ſāctī qui nudꝰ cū nuda: ⁊ in amplexꝰ ⁊ ī oſcula cu iuſdā mulieris ꝓceſſit. ⁊ tn̄ ſicut dr̄ aīmo ſimplici ⁊ īnocenti: ⁊ conſtās ē. ꝗa ſicut ſupͣ dictū eſt hiꝰ actꝰ introducunt vehementiſ ſimas p̄ſumptiones de coytu ⁊ fornicatiōe tū ergo p̄cipiat̉ in lege iudici ꝙ iudicet ẜm ꝟitatem. cū ꝯtingat ẜm oēs p̄ſumptōes fal lere nō erit iudicandū ꝑ p̄ſumptiones. ℟º p̄ſumptio quadrupl̓r accipit̉. Eſt.n. p̄ſūptio temeraria. violenta. leuis. ꝓbabilis. ⁊ ẜm hoc ex p̄ſumptionibꝰ inducit̉ quadruplex ſuſpi tionis genus ẜm eaſdē drias. Zemeraria gͦ p̄ſumptio eſt qn̄ apparet ꝯiectura boni ⁊ nō mali: vt qn̄ oīa ſigna ſūt boni ⁊ nulla ma li. ⁊ ex tali p̄ſumptōie ſurgit ſuſpitio teme raria: ⁊ iudiciū temerariū: quale fuit iudici um phariſei. 7º. Luce. Qui dicebant intra ſe Hic ſi eſſet ꝓph̓a ſciret vtiqꝫ qualis ē ml̓r que tangit eū: qͥa peccatrix eſt: iudicādo xp̄ꝫ ꝗa ꝑmittebat ſe ꝯtingi a muliere. Et ſil̓i moͣ Mathei. 9º. Suſpitio ⁊ iudiciū ſcribaꝝ dicē tiū. Sic blaſfemat: cū dn̄s dixerat ꝑaclito re mittūt̉ tibi peccata tua. Preſumptio ꝟo violenta ꝯtraria huic eſt: qn̄.ſ. apparꝫ ꝯiectu ra mali ⁊ nō boni. qͥa videlꝫ oīa ſigna ſūt ma la ⁊ nulla bona. ⁊ ex tali p̄ſumptione ſurgit ſuſpitio violēta. tal̓ fuit ꝑſūpº ī iudicio ſalo mōīs. Cu adiudicauit pueꝝ mulieri: que cō patiebat̉ morti eius. nulla eī p̄ſumptio erat ꝙ mater eſſet pueri in alia muliere. īmo oīo ꝯtraria que petebat pueꝝ interfici. ꝯtra hu mana ⁊ naͣlē pietatē nolens ꝙ viueret ī ma ſū alterius: dicens nec mihi nec tibi ſꝫ diui uat̉. Preſumptio leuis eſt in qua eſt ꝯie ctura ꝑua mali ſeu facti ⁊ magna boni vt ꝗa multa ſigna boni ſūt. ⁊ ꝑua tn̄ aūt nulla ma li. ⁊ ex tali p̄ſumptione ſurgit ſuſpitio leuiſ ⁊ iudiciū leue: quale vr̄ fuiſſe iudiciū Salo monis. 3º. Regꝭ 2º. Cū adiudicauit fratrem ſuū interfici: qͥa petiuerat ab yſac ſunamiteꝫ qͣꝫuis.n. Salomo ex p̄cedenti facto ante ſuā in regno ꝯfirmationē quo Adonias fecerat ſibi currū ⁊ equites: habuiſſet ſignū ꝙ uo luit regnare. tn̄ pꝰ ꝯfirmationē ſua nō legit̉ factū aliquod: niſi ſolū ꝙ petiit ab yſag ſu namite. ꝓpter qd̓ vr̄ Salomō in iudicio ex leui ſuſpitione fratrē morti adiudicaſſe. Si tn̄ al̓r vr̄ nihil derogat pn̄ti intentōi. Leuis enī ſuſpitio eſt ſicut dictū eſt. qn̄ eſt ꝯiectu ra ꝑua mali ⁊ magna boni. vt ſi vir bone fa me videat̉ ſel̓ loqui cū muliere in loco ſu ſpecto. In talibꝰ.n. dr̄ ꝙ dubia ſunt in meli orē ꝑtem īterpretanda. Preſūptio ꝟo ꝓ babilis conͣria eſt huic.ſ. qn̄ ꝯiectura eſt ex pluribꝰ: ⁊ fere oībus ſignis malis. ⁊ ꝑua aut exilia ſigna ſunt boni. ⁊ ex tali ſurgit ſuſpi tio ꝓbabilis ad cautelā: ⁊ euitationē mali in quo cāu dicit dominꝰ Mathei. 7º. Atten dite a falſis ꝓph̓is qui ueniēt ad vos in ve ſtimētis ouiū: intrinſecus aut ſunt lupi ra paces: a fructibꝰ eoꝝ cognoſcetꝭ eos. Fructꝰ aūt dicit actus plures. ex quibꝰ ſumit̉ ꝓba bil̓ malicie ꝯiectura: qͣꝫuis aliqd̓ ſignū appa reat ſimplicitatis aīe. Ex preſūptione gͦ te meraria que prouenit ex ꝑuerſitate accuſantꝭ ⁊ ex p̄ſumptiōe leui: que prouenit ex diſcre tione accuſantꝭ. nō eſt argumētū probatiōis in iudicio: nec debent talia mouere animuꝫ iudicis: ⁊ iudiciū ex talibꝰ p̄ſumptionibus prohibet̉ Math̓. 7º. Nolite iudicare ⁊cͣ. Ex pre ſumptione probabili: nō dꝫ induci iudex ad ferendā ſnīam. ſed ad indicendā purgatiōeꝫ vt dicit decretalis de purgationibꝰ. Si quis ꝟiſil̓ibus rōnibus de raptu pulſatꝰ fuerit ca nonice ſe purget. Ex p̄ſumptione ꝟo vio lenta ſūmit̉ argumentū probonis ad feren dā ſnīaꝫ: vt ī p̄dicto exēplo iudicii Salomōiſ 3º. Regꝭ. 3º. Ad illud gͦ qd̓ obr̄ ꝙ nullus iudicandꝰ eſt arbitrio ſuſpitionis: dd̓. ꝙ in crimībus ſuſpitio violenta ſurgit ex ſpecie mala: vt ex oculis ⁊ amplexibꝰ ſupradictis: q̄ mala ſpecies prohibet̉ ab apl̓o. cum dic̄. i. ad theſal̓. 5º. Ab omī ſpecie mali abſtinete uos. Crimē gͦ eſt in ſuſpitione. ſed mala ſpēs in certitudine que punit̉ multotiens: ſic̄ crimē ⁊ ideo pro ꝓbato crimīe mala ſpēs: que eſt ſuſpitio violenta accipit̉ ⁊ iō ī hiꝰ nō eſt ex arbitrio iudiciū ſuſpitionis. Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ de illo exēpio: dd̓. ꝙ nō eſt ꝯtrahen dū ad ꝯſequētiā: ⁊ ꝙ approbata ſanctitas ꝑ ſone minuit contͣrias circūſtantias ī p̄dicto cāu. vt nō ſit ex eis p̄ſumptio violēta. tamen potius credendū eſt: ꝙ nulloº ſanctꝰ vir ta libꝰ turpitudinibꝰ ſe exponerꝫ. Et ī hūc mo dū terminat̉ ꝑs in qua inqͥrit̉ d̓ ꝓgreſſu iu dicioꝝ qͣꝫtum ꝑtinet ad theologica inqͥſitōꝫ Cōſequenſ eſt inqui rere de ſnīis iudicioꝝ. Dr̄ aūt ſnīa iudicial̓ tribꝰ modis. ꝓprie. coīter. ⁊ coīſſime. Prope ſnīa diffinitionis. Coīter ſnīa p̄cepti ſeu iuſ ſionis. Coīſſime ſnīa excoīcationis ſeu puni tionis. Snīa aūt diffinitionis eſt ip̄a cae de terminatīo que ꝯtrouerſiis finē īponit ꝓnū ciatione iudicis abſolutione ꝯtinens: ⁊ ꝯdē nationē: ẜm qd̓ dic̄ lex hūana ⁊ etiā diuina Vent. 25º. Si cā fuerit int̓ aliquos ⁊ int̓pel lauerint iudices quē iuſtū eſſe ꝑſpexerint il li iuſticie palma dabūt quē impiuꝫ ꝯdemna bunt īpietatis. Quātum ad pͥma ꝑtem legis on̄dit̉ qual̓r ſnīa iudicis det ꝯtinere abſolu tionē iuſti. Quātū ad ſecūdā.n. qual̓r ꝯdem natione rei. Snia ꝟo p̄cepti ſeu iuſſionis eſt decretū ſeu mādatū pͥncipis ſeu ſacerdo tis ex auctoritate iudiciarie ptātis. De qua Vent. 17º. Seq̄ris ſnīam ſacerdotū ⁊ iudicis ⁊ qui p̄ſuntloco que elegerit dn̄s. qui autē ſuꝑbierit nolens obedire ſacerdotꝭ īꝑio ⁊ iu dicis decreto moriet̉. Snīa ꝟo excoīcati onis eſt ex aucͣte iudiciaria. ſeꝑatio a coīone ppl̓i fidelis: q̄ ꝓprie ꝙͣtū ad ſeꝑationē ſpūalē ꝑtinet ad euāgeliuꝫ. ꝙͣtū ꝟo ad ſeꝑationem corꝑalē ⁊ in figura ꝑtinet ad legē. Seꝑatio aūt iſta pena eſt: que nō infert̉ niſi ꝯtumaci hiꝰ aūt exēplū Nume. 16º. Ubi deterīata cō tumatio Dathan ⁊ Abyron. per ſnīam pro fert iudex Moyſes dicēs. Recedite a taber naculis hōium impioꝝ. ⁊ nolite tāgere que ad eos ꝑtinēt: ne īuoluamini in peccatꝭ eoꝝ. Sil̓i mō dd̓. ꝙ ſnīa punitionis eſt ex aucͣte dīne legis pene delinquētis deteriatio. Omiſſis igit̉ eis que inquirenda ſunt circa ſnīam diffinitionis: que īqͥſitio ꝑtinet ad iu ri ſꝑitos: ⁊ his q̄ ꝑtinet ad inqͥſitōꝫ ſnīe p̄ce pti: que inquiſitio ꝑtinet ad tractatū de obe dientia. O miſſis inſuꝑ his que ꝑtinēt ad in quiſitōꝫ ſnīe excoīcationis. qͥ inqͥſitio ꝓprie ꝑtinet ad iudicialia noue legis. uel ad qdem de clauibꝰ. ꝙͣtum ad pn̄tem inquiſitionē: in qͥ renduꝫ eſt de ſnīa punitionis: ſeu legibus o quas pene. maͣles determināt̉ peccatis. uer ꝑ rationabilē ꝯſideratione ſuſpendunt̉ vt n̄ inferant̉ peccatꝭ. Tiendum igitur ꝙ in lege erant quedā mala ꝑmiſſa Quedā mala punita. Et ẜm hoc variabant̉ leges iudiciales. Nā quedā erāt in ꝑmiſſio nibus. Quedā in punitiōibꝰ. Primo ergo querendū eſt de legibꝰ ꝑmiſſionis. 2ꝰ de legibus punitiōis. Itē qͣꝫtum ad leges per miſſionis. Primo declarandū triplex genꝰ ꝑmiſſionis legis. Scd̓o ꝟo inqͥrendū ē de lege repudii odioſe vxoris. Triplex autem ma lū inueīt̉ in lege nō punitū: ſed lege ꝑmiſſū Exactio vſuraꝝ ab alijs ꝙͣ a fratribꝰ. Deut. 25º Nō feneraberis fr̄i tuo ad vſurā peccu nia: nec quālꝫ aliā rem: ſꝫ alieno. Odioſe vxo ris repudiū. Deutro. 24º. Si acceꝑit hō vxo rē: ⁊ nō īuenerit gratiā ante oculos eiꝰ ꝓpt̓ aliquā feditatē ſcribet libellū repudii ⁊cͣ. In ueſtigatio ꝑ ſacrificiū ⁊ maledictio culpe ſuſpecte vxoris. 5º. Nume. Si ſpūs zelotipie ꝯcitauerit viꝝ contͣ vxorē ⁊cͣ. offerret oblati onē ⁊cͣ. Circa qd̓ querūt̉ duo. Primo que fuerit rō hꝰ triplicis ꝑmiſſionis. Scd̓o an culpa fuerit ꝑmittentis. Breuiter quantum ad pͥmū querit̉ cum multa alia mala in illo ppl̓o extiterūt. Quare potiꝰ iſta ꝑmiſſa ſunt īpunita ꝙͣ alia. Ad qd̓ obr̄ ſic. Qd̓ ē minꝰ peccatū minus eſt puniendū. Ergo lege iu ſticie q̄ ſunt peccata minora magis debēt re linqui īpunita qͣꝫ peccata maiora. Fū gͦ minꝰ pccm̄ fuit colligere ligna ī ſabbato qͣꝫ vſura qd̓ tn̄ peccatū puniuit lex morte. 15º. Nume. Et furtū bouis uel ouis minus peccatū ſit ꝙͣ repudiū vxoris. qd̓ eſt conͣ ſacramētū fe deris ꝯiugalis. ⁊ tn̄ furtū punitū eſt in re ſtōe in quadruplū ꝓ oue: ⁊ qͣntuplū ꝓ boue Exo. 22º. Ergo lege iuſticie debuerūt vſure ⁊ rpudia magis punirī. Ergo īiuſtū ē ip̄unt ta relinqui: ex quo minora puniūt̉. ℟º ꝙ iuſtiſſima rōne ꝑmiſſa ſunt p̄dicta mala illi ppl̓o: ⁊ ī lege n̄ punita. Erat.n. ille ppl̓s dure ceruicis. Exo. 32º. ⁊ iō ꝑmittenda erāt ei mi nora mala ne inciderent in peiora ꝑuerſus. ſi erat ille ppl̓s ꝙͣtū ad uehementiā cupiditaꝫ ex ꝑte ꝯcupiſcibilis. qͣꝫtum ad uehemētiam ire exꝑte iraſcibilis. qͣꝫtū ad errorē ſuſpitio nis ex ꝑte rōnabilis. inde eſt quia ſciebat le giſlator tātā eorūdē cupiditatē ⁊ auariciaꝫ vt nec fratribꝰ hͦ eſt hebreis ab vſuris par cerent: niſi alienis ad vſurā dare ꝑmitterēt̉ ꝑmiſit exactionē vſuraꝝ ab alijs qͣꝫ a fr̄ibus ttē quia ſciebat tantā eorūdem iracūdie malitiā vt vxores odioſas: cū ab eis nō niſi ꝑ mortē ſeꝑari poſſent: occiderent. ꝑmiſit re pudiū odioſe vxoris. Itē ꝗa ſciebat ī eiſ dē tm̄ inualeſcere erroris ſuſpitione: vt ſola ſuſpitione adulterii ꝟa ſiue falſa ꝯtra vxo res inſurgerent. ꝑmiſit īueſtigatione crimīſ qd̓ niſi diuino miraculo īueſtigari pōt: ꝓpt̓ qd̓ inſtitutū eſt ſacrificiū zelotipie: in qͦ ma nifeſte miraculoſe dei ꝟtus oꝑabat̉. vt illa que culpabilis eſſet inflato uentre ⁊ femore putrefacto ꝑiret: que ꝟo eſſet īnocens ⁊ in noxia ꝑmaneret. fecit igit̉ legiflator ꝑ hiꝰ ꝑ miſſiones ꝙ in tali ppl̓o fieri potuit. videlꝫ ꝑ minoꝝ maloꝝ ꝑmiſſiōꝫ: eos a maioribus auerti. Ad illud gͦ qd̓ obicit dd̓ ꝙ legiſ lator quedā minora mala grauiſſime punire p̄ceperit: illa ꝓculdubio d̓ cā: qͥa licet mīora frequētius tn̄ in illo ppl̓o ꝯtingebāt: ⁊ ſua frequētia tn̄quillitati ⁊ paci illiꝰ ppl̓i plus ꝙͣ alia maiora nocebant. ⁊ ſine ſcandalo ⁊ diſ ſidio illiꝰ ppl̓i puīri poterāt. Quedā ꝟo maio ra mala minus puniri decreuit vl̓ penitꝰ īpu nita relinqui: aut ꝗa minꝰ pati ⁊ tn̄quillitati nocebat ꝙ minora. ⁊ ideo decreuit minus puniri. aut qͥa ſine ſcandalo ⁊ ſciſſionē ꝯcor die ⁊ pacis puniri nō poterāt. ⁊ iō decreuit īpunita relinqͥ diuino iudicio punienda. hoc aūt iuſtū eſt. ſicut dic̄ Augꝰ in. 5º. de libº. ar Uidet̉ mihi legē iſtā que ppl̓o regendo ſcri bit̉ recte quedā mala ꝑmittere: que ꝑ diuinā ꝓuidentia vindicant̉. Hac aut de cā fenera ri alieno: ⁊ repudiare odioſā vxorē. ⁊ inue ſtigare adulteriū ſuſpectu ꝑ diuinū iudici um a lege relicta ſunt īpunixa. Poſtea queritur ma mala dimittere īpunita fuerit culpa ꝑmittē tis vt legiſlatoris ⁊ iudicis. Ad quod ſic ad Ro. i. Nō ſolū qui talia agūt digni ſunt morte. ſed qui ꝯſentiūt facientibꝰ. Glo. ꝯſen tire eſt tacere cū poſſis redarguere. Item decretalis dr̄ ꝯſentire qui manifeſto facino ri deſinit obuiare. Cū gͦ p̄dicta mala ſint ma nifeſta facinora legiſlator moyſes dicet̉ cō ſenſiſſe: cū iſtis facinoribꝰ nō obuiaret. Itē dicit aucͣtas canonis. Error cui nō reſiſtitur approbat̉. Cū ergo Moyſes cꝰ erat reſiſtere p̄dicto errori nō reſiſteret approbabat erro rē. gͦ peccabat. Itē ad Roma. 3º. Faciamꝰ mala vt veniāt bona abſit. Si ergo nō ſunt facienda mala vt veniāt bona. Ergo nec tol lerāda ſunt mala vt nō accidāt ſeu eueniāt mala. Itē ꝑmiſit repudiū quod erat pccm̄ gͦ ꝯſenſit fieri peccatū. Itē ille facit cuiꝰ aucͣte fit. Si gͦ aucͣte Moyſi fiebat repudiuꝫ qͥa ſic̄ dr̄ Math̓. 19º. Moyſes mādauit dare libellū repudii ⁊ dimittere. Ergo ip̄e Moy ſes dr̄ feciſſe ⁊ ītroduxiſſe repudiu pari rōe ⁊ vſuras: ⁊ fenerari alieno: ⁊ īueſtigationeꝫ adulterii ꝑ diuinū iudiciū qd̓ eſt temptare deū. ℟ cū pateat ex p̄cedentibꝰ ꝙ iuſta de ca p̄dicta mala in illo ppl̓o debebat relin qui īpunita: diuino iudicio punienda: n̄ fuit culpa legiſlatoris ſeu iudicis ꝑmittentꝭ p̄di cta. qͥa ſicut dicit Augꝰ.i. de libº arº. Lex tē poralis que regendo ppl̓o ſcribit̉ ea iudicā da ſibi aſſūmit que ſatis ſint ꝯciliande paci hominibꝰ īꝑitis: ⁊ quātū poſſūt ꝑ homineꝫ regi: illa aūt ſicut oſtenſu eſt nō erāt ad con ciliationē pacis hominū imꝑitoꝝ ſi ꝑ iudi ciū punirent̉. ⁊ iō erāt ꝑmittenda. Ad au ctoritates gͦ quas pͥmo ⁊ 2º obicit. dd̓m ē ꝙ ītelligunt̉ illo cau. qn̄ iudex p̄latus poteſt vtilit̓ ⁊ ſine ꝑiculo ſciſmatis publici obuia re uel reſiſtere. Moyſes aūt p̄dictis facinori bus ⁊ erroribus nō poterat vtilit̓ obuiare. quia multitudo ⁊ cordiū duritia erat in cā Reſpiciendo gͦ ad pacē ⁊ vnitatē tribuum iſrael̓. que multo melior eſt ꝙͣ pax int̓ hanc ꝑſonā uel illā que poſſet turbari ſi ex odio vxoris uel ſuſpitione īcorrigibili īterficerēt vxores: decreuit iuſte vt ꝑmitterent̉ p̄dicta ⁊ relinquerent̉ īpunita ſicut in pn̄ti eccleſia qͥa nō pōt vtilit̓ reſiſtere militibꝰ qui d̓tinēt decimas. qͥa ſi reſiſteret maius malū accide̓t ī ecccleſia.ſ. ſciſſura: ꝑmittit eos decimas d̓ tinere. Ad illud qd̓ obr̄ 3º dd̓m ꝙ nō ſe quit̉ nōͣ ſunt facienda mala vt veniant bōa ergo nō ſunt ꝑmittenda: qͥa qͥ facit mala pec cat. ſed nō qui ꝑmittit fieri: cū nō poſſit vti liter reſiſtere: uel cū n̄ debeāt rationabili ex cā reſiſtere: ſicut ip̄e deꝰ. qui ꝑmittit multa fi eri mala: tn̄ ex rōnabili cā: vt.ſ. ex eis eliciat bona. Ad quartū diſt īguēdū ꝙ ꝑmiſſio dr̄ multipl̓r. dr̄ enī ꝑmiſſio ꝯceſſionis: qn̄ licita ꝯcedūt̉: vt cū religioſo ꝯcedit̉ viſitare patrē a ſuo p̄lato. Itē eſt ꝑmiſſīo dīſpen ſationis. qn̄ nō licita ꝑ diſpenſationē facta licita ꝯcedunt̉ ut cū abbas diſpenſatiue cō cedit ſeu ꝑmittit monacho ꝯmedere carneſ Et ē ꝑmiſſio indulgentie: qn̄ aliquid lici tū cuiꝰ oppoſitū melius eſt ꝯcedit̉. vt ſcd̓e niuptie ab apl̓o. ⁊ tn̄ melior eſſet ꝯtinētia vi dualis. Itē eſt ꝑmiſſio tollerātie. qn̄ ſim plicit̓ illicita ne peius eueniat tollerant̉: ſicut in p̄dictis caſibꝰ repudii fenoris ⁊ īueſtiga tionis adulterit: ⁊ in his nō ſequit̉. ꝑmittit gͦ ꝯſentit: niſi diceremꝰ ꝯſenſū īprope: ⁊ ẜm quid ⁊ ex ꝯꝑatione. ⁊ tūc ꝓprie nō eſt ꝯſen ſus in hoc.ſ. vt facīat repudiū. fenus.ſ. ī alio qd̓ eſt ne peius fiat.ſ. occiſio vxoris: fenera ri fratri. Eſt iteꝝ ꝑmiſſio ſuſtinētie: ſicut dr̄ Beꝰ ꝑmittere multa mala fieri: vt ex eis eliciat bona ſic̄ dicit Augꝰ. Nullū malū per mittit deꝰ fieri in re publica niſi ex eo elici at bonū. Ad vltimū dd̓. ꝙ aucͣte Moyſi nō fiebat repudiū: nec ex aucte legis: ſed ex aucͣte legis ⁊ Moyſi ſcribebat̉ libellus. vt ꝑ hoc detraherent̉ a repudio. ⁊ hoc eſt qd̓ on̄ dit Augꝰ contͣ fauſtū illud de vxore nō di mittenda: qd̓ dn̄s p̄cepit cū antiqͥs dictum ſit. Quicūqꝫ dimiſerit uxorē ſua det illi libl̓ lū repudii. Math̓. 5º. Si diligent̓ intueamur videbimus nō eſſe conriū: vtiqꝫ nolebat di mitti uxorē a viro: qui hac īterpoſuit moraꝫ vt in diſcidiū aīus p̄ceps: ⁊ libelli ꝯſcriptōe ꝯfractus abſiſteret. ſed qͥd mali eēt uxorē di mittere cogitaret: p̄ſertī qͥa vt ꝑhibent apud hebreos ſcribere lrās hebreas nulli fas erat niſi ſolis hebreis ſcribis. Et dic̄ ī eodē: libel lū vir bonꝰ prudenſqꝫ nō ſcribe̓t niſi ī aīo ni mis auerſo atqꝫ ꝑuerſo ꝯſiliū ꝯcordie inue nire non valeret. Onſequenter in (quirendū eſt ſpāl̓r de lege repudi ī de qua dr̄ deūt. 24º. Si acceꝑit hō vxorem ⁊ nō inuenerit gratiā in oculis eius ꝓpter aliquā feditatē ⁊cͣ. Prenotandū eſt igit̉ ꝙ in hac lege duo erant ꝑmiſſa. duo p̄cepta. Per miſſū.n. erat vxorē dimitte̓. vn̄ dr̄ ibi. ditter eā de domo ſua. Permiſſum etiā erat vxori dimiſſe cū alio ꝯtrahere. Un̄ ibi dr̄. cū egreſ ſa alteꝝ maritū duxerit ⁊cͣ. Itē p̄ceptum erat ante repudiū libellū ſcribere. vn̄ dr̄ ibi ſcribet libellū repudii: ⁊ dabit in manu illiꝰ ⁊ dimittet. Preceptū ec̄ erat pꝰ repudiuꝫ repudiatā nō reciꝑe in uxorē. Unde ibi ſeqͥ tur. nō poterat pͥor marītꝰ recipe̓ eā in vxorē Firca ergo ꝑtē iſtā querūt̉ plura. Quātū ad pͥmo ꝑmiſſū. An repudiū de ſe ſit pcc̄ꝫ An ex lege factū ſit nō peccatū. Quātu ad ſcd̓o ꝑmiſſum. An licitū ſit repudiate viro viuēte cū alio ꝯtrahere. An ī repudio vir ⁊ mulier debeāt ꝑificari: ⁊ adꝑia iudicē tur. Quātū ad p̄ceptū de libello ſcribēdo querit̉ de cāis repudii. De effectu repudit Quātū ad p̄ceptū de repudiata nō recipi da. Querit̉ an̄ licitū ſit viro penitenti repu diatam recipere. Queritur ergo pri mo. An repudiū de ſe ſit peccatū. Ad qd̓ ſic Math̓. 5. Dico uobis ꝙ oīs qui dimiſerit vxorē ſuā excepta cā fornicationis. facit eam mechari. ergo cū repudias ꝓpter feditaten dimitteret uxore nō cā fornicationis faciet eā mechari. ergo peccabat. Itē Augꝰ ꝯtra Fauſtū Illicitū eſt ꝙ illa lex ꝓhibet qua naͣl̓ ordo ſeruatur. ſed repudiū ꝓhibet̉ lege qua naͣlis ordo ſeruat̉. ergo repudiū eſt illicituꝫ Mīor pr. qm̄ de lege naͣli ē. Matrīoniū ī in diuiduā uite ꝯſuetudinē. Repudiū aūt eſt ꝯtra indiuiduā vite ꝯſuetudinē. Iteꝫ Io. Criſoꝰ. Qui ẜm legē dimittit vxorē qͣtuor cōmittit īiquitates. qͥa quo ad deum exiſtit homicida. ⁊ qͥa dimittit nō fornicante. ⁊ qͥa facit eā adulterari: ⁊ illū cui ip̄a cōpulatur Ex quo relinquit̉ ꝙ repudiū ẜm ſe eſt mor tale peccatū. Contͣ Math̓. 5º. dictū ē. Qui cūqꝫ dimiſerit uxorē det illi libellū repudii Glo. Habundātior iuſticia: quia ibi lꝫ dimit tere. hic nō niſi cāfornicationis. Si ergo ẜm legē lꝫ dimittere. gͦ dimittere nō eſt peccare nec dimiſſio peccatū. Itē. 7º. Ro. Lex ſcā ⁊ mandatū ſcm̄ ⁊ iuſtū ⁊ bonū: Inde argu tur. Oꝑans ẜm legē ſcām: ⁊ ẜꝫ ſcm̄ mādatū ⁊ iuſtuꝫ nō peccat: ſed repudiās uxorē ẜm legē oꝑabat̉ ẜm legē ⁊ mandatuꝫ legis. ergo repudians nō peccabat. Itē legē repudii dedit Moyſes a ſpiritu ſācto. ergo qͥ dabat̉ libelluꝫ repudii: dabat illuꝫ ẜm lege datā a ſpiritu ſco. ergo nō peccabat. Itē qui repu diabat uxorē ſcribebat cās repudiatiōis ꝓpt̓ quas dīmittebat vxorē: ⁊ deferebat ad iu dicē. ⁊ ſi iudex iudicabat illas cās eſſe ſuffi cientes dimittebat vxorem. Cum gͦ ẜꝫ ſnīaꝫ legis iuſtā ꝓ ſe datam a iudice dimittebat uxorē. nō peccabat dimittendo uel repudia do uxorem. Itē diuortiū in noua lege ex cā ꝯceſſa in eadē lege que eſt cā fornicatōīs eſt licitū. ergo repudiū ex cā ꝯceſſa ī veteri lege eſt licitū. ℟º ẜm Augl. ſuꝑ illud Ma th̓5º. dictū eſt qui dimiſerit vxorē ⁊cͣ. dcm̄ eſt ꝙ ſi vxor nō plꝫ viro ꝓpter aliquā fedita tē dimittet ea: qd̓ xp̄s exponit ꝓpt̓ duritiā maritoꝝ. Math̓. 19º. ſuꝑ quē locū dicit Ra banus. Malluit repudiū indulgere qͣꝫ odiuꝫ ⁊ homicidiū ꝑmanere. Itē Ioh̓. Criſoſtꝰ. ſuꝑ math̓. 5º. dicit. Ꝙ ꝑmīttendo repudium nō dei iuſticiā mōſtrauit vt qͣi ẜm lege agē tibus peccatū: nō videat̉ eſſe peccatū. Ex his ergo pꝫ. ꝙ repudiū repudianti peccatuꝫ eſt. Permittenti ꝟo repudiū ex ꝯꝑatōne ma ioris mali vitādi nō eſt peccatū. vt pꝫ ex ſupͣ dictis. Ad illud gͦ qd̓ pͥmo obr̄ dd̓. ꝙ in lege dr̄ licitū: qd̓ lege nō ꝓhibet̉. Diſtīguē du gͦ. ꝙ eſt licitū ſimpl̓r: qd̓ nulla lege ꝓhi bet̉: nec naͣli: nec moyſi: nec euāgelii: ⁊ hͦ moͣ repudiatio illicitū eſt. qͥa ꝓhibitū eſt ex lege naͣli ⁊ lege euāgelii. Et eſt licitum ẜm quid qd̓ aliqͣ lege nō ꝓhibet̉: ⁊ hoc mō repudiuꝫ dr̄ licitū: quo ad legē veterē: qͥa ibi nō ꝓhi hebat̉. Ad ſcd̓m dd̓. ꝙ oꝑari ẜm legeꝫ eſt dupl̓r. ẜm legē ꝑmittentē: ⁊ ẜm legē p̄cipien tē. Oꝑari ꝟo ẜm legē ꝑmittentē: nō eſt oꝑa ri bonū. īmo potiꝰ malū. ſed tn̄ minus in co ꝑatione peioris. Un̄ dicit Io. Criſo. Permi ſit moyſes dari libellū repudii: ne ꝓpt̓ odiuꝫ repudii funderet̉ ſanguīs. ꝑmiſit fieri mala ne fierent peiora. Oꝑari ꝟo ẜm legē p̄cipien̄ tē eſt bonū: quo mō nō oꝑat̉ qͥ repudiat: ſed p̄dicto mō. Ad tertiū dd̓. ꝙ lex de libel lo repudii qͥddā tollerabat.ſ. ſeparatōꝫ. ⁊ ad quiddā obligabat: tn̄ ſub ꝯditione.ſ. ad hoc vt ſi uellet quis dimittere vxorē nō dimitte ret niſi ꝓpter cās ſcriptas in libello repudii Dare gͦ libellū in p̄cepto erat ſub ꝯditione ſ. ſi uellet dimittere nō ſimpl̓r: nō ſequitur gª dabat libellū repudiī ẜm legē data a ſpū ſco. gͦ nō peccabat. Dabat enī ẜm legē ex tol lerantia cōditionali: nō ex aucͣte ⁊ ſimpl̓r a iudice. Ad quartū dd̓. ꝙ nō ualet hec ar gumētatio. ẜm ſnīam legis datā ꝓ ſe dimi tebat vxorem. gͦ nō peccabat. qͥa iudex nō di cebat in illa ſnīa ꝙ vir poſſet dimittere ux bre. ſed ꝙ poſſet ſine pena legali. ⁊ ponūt ex emplū. ſicut ſi litigarent ſacerdotes ꝯtͣ mili tes de decimis. Iudex nō daret ſnīam ꝓ mi ſitibus. ꝙ ip̄i decimas detinerent. ſed dice̓t ſacerdotibꝰ ꝙ tacerēt. ⁊ nō puniret milites ne fieret ſciſtura. Ad qͣntū dd̓. ꝙ non eſt ſil̓e de dīuortio in noua lege: ⁊ repudio in ueteri. ꝗa in noua lege cā diuortii pōt eſſe iuſta īterueniēte zelo iuſticie. ſed ī ueteri le ge cā repudii ſꝑ eſt īiuſta: cū cōcernat odiuꝫ ⁊ affectu nequitie: ⁊ opponat̉ ſacramēto ⁊ fidei ꝯiugali. Et iō repudiū ſꝑ ē malū ẜm ſe Poſtea queritur re pudiū ex lege fiat nō peccatū. Ad qd̓ ſic dic̄ Ioh̓. Criſoꝰ. ſuꝑ illud Math̓. 5º. Quicūqꝫ di miſerit uxorē ſuā det illi libellū repudii ⁊cͣ. Hoc ꝑmittendo nō d̓i iuſticiā demōſtrauit ſed a peccato abſtulit culpā peccādi. gͦ per legē factū eſt nō pcc̄m̄. Itē idē ibidē. ꝑmi ſū eſt repudiū malū quidē tn̄ licitū. Item idē ibidē. Hac rōe apl̓i p̄ceperūt ſcd̓as nupti as ꝓpter incōtinentiā hominū ꝑmiſit. nō pre cepit: qd̓ ꝑmittimus nolētes p̄cipimꝰ. qͥa ma las hominū uoluntates ad plenuꝫ ꝓhibere nō poſſumus. Si gͦ ſcd̓e nuptie ex ꝑmiſſiōe apl̓i fiunt ſine pcc̄o. gͦ repudiuꝫ ex ꝑmiſſiōe legꝭ ſcm̄ ē ſine peccato. Itē occide̓ malum eſt in ſe. ſꝫ tn̄ ꝑ legē iudici fit nō ꝑ peccatum cuꝫ dr̄. Exo. 22. Maleficos nō patieris viue̓ Ergo qͣꝫuis dimittere ſiue repudiare vxoreꝫ in ſe ſit maluꝫ: tn̄ īterueniēte lege fiet n pec catuꝫ. cuꝫ dr̄. 24º. Deutro. Uoleti dimittere vxorē det illi libelluꝫ repudii. Maius.n. ma luꝫ eſt occidere ꝙͣ repudiare: ꝗa opponit̉ ma iori bono videlꝫ vnitati naͣe: que eſt eēntial̓ hōi. Repudiuꝫ ꝟo opponit̉ vnitatī ſacͣmēti que eſt accidentalis. Contͣ math̓. 19º. Eſt ꝟbuꝫ dn̄i: ⁊ coīs aī ꝯceptio quos deꝰ ꝯiun xit. hō nō ſeꝑet. de iure naͣli eſt ꝙ illi qͥ ſunt ꝯiūcti aucͣte diuina: nō ſeꝑent̉ aucͣte huma na. ergo repudium erat ꝯtra ius naͣle. Sed qd̓ eſt con ius naͣle: nō recipit diſpenſatiōeꝫ nec pōt fieri licite. 4º repudiuꝫ non pōt fieri licite. Itē ibidē dicit dn̄s ꝙ ad duritiam cordis iudeoꝝ ꝑmiſit moyſes dimittē uxo res. ab initio autē nō ſic. Ergo iudei repudi ando peccabāt contͣ legē datā ab initio. hoc eſt contͣ legē naͣleꝫ ex quo relinquit̉ idē. ℟º dd̓. ꝙ repudiuꝫ ex lege nō eſt factum licituꝫ. īmo ſicut dicit Augꝰ. Legē de dimiſ ſione vxoris: xp̄s exponit. ꝓpter duritiā ma ritoꝝ datā: vt nō ꝯcedat̉ diſſidium. ſꝫ vt tol lat̉ homicidiuꝫ. Ad illud gͦ qd̓ obr̄ pͥmo ꝙ a peccaro abſtulit culpā o ꝙ ꝓprie loq̄ do: aliud eſt dicere pccm̄. Aliud dice̓ culpaꝫ Accidentale.n̄. eſt peccato eſſe culpā. pccm̄ enim dicit inordinationem ꝯtra diuinum mandatū. Culpa ꝟo dicit inordinatīonē pu niendā ẜm legē. abſtulit gͦ culpā a peccato cū data lege repudii nō puniebant̉ ꝓhiꝰ pec cato. Ad ſcd̓ꝫ ſil̓i mō ītelligendū eſt illud qd̓ dr̄. repudiū malū: tn̄ licitū ut licitū non excludit reatū eterne pene. ſed reatū pene le gis. Ad tertiū dd̓. ꝙ in repudio ⁊ in ſcd̓iſ nuptiis eſt ꝑmiſſio ꝯꝑatiua ⁊cͣ. Iō dic̄ Criſo ꝙ hac rōe.i. ꝯſil̓i quodā mͥ apl̓i ſcd̓as nupti as p̄ceperūt: tn̄ different̉. Na ſicut pꝫ ex p̄ce dentibꝰ: ſcd̓e nuptie ꝑmittūt̉ ꝑmiſſione in dulgentie: qua ꝯcedit̉ licitū īperfectū reſpe ctu ſtatus ꝑfectioris. Repudiū ꝟo ꝑmittit̉ ꝑmiſſione tollerantie quā tollerat̉ illicitum qd̓ eſt minus malū ꝯꝑatione deterioris: ſꝫ qd̓ dicit Augꝰ. Meliꝰ eſt enī diuidi. hoc eſt minus malū eſt repudiū fieri qͣꝫ ꝑ odiū ſan guinē fūdi. ⁊ iō Criſoꝰ ſuꝑ illud Math̓. Per mittit fieri mala ne fieret peiora. Ad qͣrtū ꝟo dd̓. ꝙ occiſio ⁊ repudiū pn̄t ꝯꝑari dupl̓r ꝙͣtum ad effectū: ⁊ qͣꝫtū ad cām. Quātū ad effectū occiſio magis malū eſt. ſic̄ dic̄ Augꝰ Meliꝰ eſt diuidiqꝫ ꝑ odiū ſanguine fundi Quātū ꝟo ad cām. Repudiū ſimpl̓r maius malū eſt. qͥa occiſio pōt eſſe ex affectu ꝟtutꝭ ⁊ iuſticie. Repudiū ꝟo ſꝑ eſt ex affectu īiu ſticie: ſic̄ dictū eſt. ⁊ patebit inferius. Pre terea occiſio malefici fiebat aucͣte dīne legiſ Repudiū ꝟo ex ꝑmiſſione legis: cā aūt ⁊ af fectus oꝑi nomē īponit quantū ad bonitatē ⁊ maliciam. Queritur cōſequen ter. vtꝝ licitū eſſet ẜm legē repudiate viuēte pͥore viro aliū ducere: qd̓ vr̄. qͥa dicit lex de repudiata. Deutro. 24º. Cū egreſſa viꝝ alte rū duxerit. ergo lex ꝯcedit ei maritū alteꝝ duce̓. Itē dicit Augꝰ. de duabꝰ vxoribus ꝙ qn̄ mos erat. peccatū nō erat. nō peccabat gͦ vir ducendo aliā vxorem viuete pͥore. qn̄ mos erat. Si gͦ mos erat repudiate a priore viro: aliū ducere nō erat peccatū. Item ex ꝑte viri ſcd̓am vxorē ducere tꝑe legis non erat malū ẜꝫ ſe: qͥa ſcī patres duxerūt ſcd̓as uxores ſine peccato. Ergo repudiata uxore n erat pcc̄m̄ viro alia ducere. gͦ nec mulier ī a liū viꝝ. Contͣ Math̓. 5º. Qui dimiſſā du xerit adulterat̉. Itē lex puniebat illā que ducebat aliū maritū: qͥa nō poterat redire ad pͥorem: qͥa ſicut dicit lex polluta ⁊ ahoīabil facta eſt ducendo aliū. ergo nō erat licitum ẜm legē aliū duce̓. ℟º dd̓. ꝙ n̄ erat licitū ẜꝫ legē: ita ꝙ licitū excludat culpā: ⁊ quācūꝫ pena. erat tn̄ licitū ẜm ꝙ licitū excludit ma terialē penā. Dicēdū gͦ ꝙ n̄ licitū erat repudi ate ẜm legē aliū ducere ꝙ lex n̄ puniebat eā materialit̓ vt more adultere lapidaret̉. Non erat aūt licituꝫ ẜm legē: qͥa lex puniebat eam ſpūalit̓ vt ad pͥoreꝫ viꝝ tāꝙͣ polluta redire n̄ poſſet: cuꝫ a ſcd̓o viro repudiata eſſet. ſic̄ dr̄ Deutro. 24º. Et hoc mō puniebat lex: aliqr̄ maͣl̓r. aliqn̄ ſpiritualit̓. Ad illud gͦ qd̓ pͥmo obr̄ ꝙ lex ꝯcedebat ſibi aliuꝫ viꝝ ducere dd̓ ꝙ hoc erat ꝯceſſio ꝑmiſſionis nō diſpenſa tionis vt dictū eſt. Ad ſcd̓m dd̓. ꝙ illud Augl. de pluribꝰ vxoribꝰ qn̄ mos erat. pccm̄ nō erat. ītelligit̉ ꝙͣtum ad illas ꝑſonas cum quibꝰ diſpenſatuꝫ erat. in bigamīa autē int̓ uenit diſpenſatio: ſed nūqͣꝫ in repudio: ⁊ cā eſt qͥa ex ꝑte viri hēre plures vxores potera eſſe ex caritate ꝓlis acqͥrende. ⁊ ad multipli cationē cultꝰ diuini. ſicut fuit in ſcīs patribꝰ ſed in repudio viro hēre ſcd̓am uxorē poſt pͥmā repudiata nō poterat eſſe ex caritate. cū repudiū ꝓceſſiſſꝫ ex odio. Et iō ī repudio ex ꝑte viri nunꝙͣ cadit diſpenſatio. Itē ex ꝑ te multeris: habere plures viros nunꝙͣ fuit diſpenſatuꝫ. ꝗa deficit cā.ſ. multiplicatio ꝓl̓ Nō enī multiplicat̉ ꝓles a pluribꝰ viris in vna muliere ſicut in pluribꝰ mulieribus per vnū viꝝ. multo fortiori rōne: nec in repudia ta curret diſpenſatio: vt poſt pͥmuꝫ viꝝ hr̄et aliū. Ad tertiū dd̓. ꝙ in bigamīa manent bona matrimonīi: ⁊ qd̓ dīminuit̉ in vno re cōpenſat̉ in alio in ſcis patribꝰ. Tria autem ſunt bona. fides in affectu mutue caſtitatis ꝓles in affectu ꝓpagationis ad honorē dei ſacramētuꝫ īſeꝑabilitatis. De bono at fidei fiebat dīminutio: qͥa bonuꝫ fidei requirit vt no cuꝫ altera uel altero coeat̉: qd̓ ex ꝑte mu lieris manebat integꝝ. Ex ꝑte ꝟo viri ꝓpter melius ex diſpenſatōe ampliabat̉: vt nō cuꝫ alijs ꝙͣ cuꝫ ſuis vxoribꝰ cōiret. ſed ex ꝑte bo ne ꝓlis fiebat recōpenſatio ex vehemētia af fectus multiplicāde ꝓlis ad cultum dei: qd̓ fiebat ꝑ plures vxores: amplius qͣꝫ ꝑ vnam ſolā. manebat autē affectꝰ inſeꝑabilitatꝭ qd̓ eſt bonū ſacramēti ⁊ iō bigamīa nō erat ma lum ẜm ſe. ſed recipiebat in ſcīs patribꝰ rati onabilē diſpenſationē. In repudio ꝟo bo na matrimonii tollebant̉ cum ꝯtrahebatur ſcd̓m ꝯiugium. tollebat̉ enī bonum fidei p abolitionē federis ꝯiugalis ex affectu odi Bonuꝫ ꝓlis ꝓpter affectuꝫ libidinis bonuꝫ ſacramēti ꝓpter affectū ſeꝑatīonis: quā ītē debat repudiū: ītendebat enī ſeꝑari ab vxo re quod opponit̉ bono ſacramēti. Deinde queritur repudio vir ⁊ mulier debuerūt ꝑificari: qd̓ vr̄. per ip̄m vīculū matrimonii qd̓ qi ī vnū redigit viꝝ ⁊ mulierē. Iuxͣ illud Gen̄. 3º. E rūt duo in carne vna: ⁊ ip̄a rō matrimonii que eſt ltīma ꝯiunctio maris ⁊ feīe indiui duā vite ꝯſuetudineꝫ retinēs. Ergo qd̓ erit ius viri ſuꝑ mulierē ꝙͣtum ad vnitatē cōpu le carnalis ⁊ cohabitationis. Idem erictus mulieris ſuꝑ viꝝ. ergo ſic̄ vir poterat repu diare muliere qd̓ erat ꝯtra vnitatē vinculi ꝯiugalis: eadē rōe mulier poterit repudiare viꝝ. Itē hoc idē vr̄ aſtrui ꝑ legē talionis que hr̄. 24º. Leuitꝭ. O culū pro oculo. denteꝫ ꝓ dente reſtituet qͣlem influxerit maculam talē ſuſtinere coget̉. Item̄ in nouo teſtō iudicant̉ ad paria vir ⁊ uxor in cā diuortii que eſt ꝓpter culpā fornicationis. ergo ī ve teri lege debēt iudicari ad paria in cā repu dii. Contͣ. Nō iudicant̉ ad paria vir accu ſans ſtupꝝ vxoris. Deut. 22º. Si duxerit vir uxorē obiciēs ei nomē peſſimū. vxorē hāc ac cepi ⁊ nō inueni virginē: ſicut ibidē dr̄. Si falſo accuſat iubet̉ cedi ⁊ mulctā.i. penā pe cuniariā ſoluere. puella ꝟo ſi culpabilis ſit lapidari. Itē in zelotipia nō iudicāt̉ ad pa ria. ſicut pꝫ ex lege Nume. 5º. vbi dr̄ ꝙ ſi ſpūſ zelotipie ꝯcitauerit viꝝ ꝯtra uxorē ſuā addu cet ea ad ſacerdotē ⁊cͣ. vbi inſtituit̉ oblatio ad inueſtigationē adulterii ſuſpecte mulie ris a viro. nō aūt e9º. Ergo pari rōne nec ad ꝑia debēt iudicari in repudio. ℟. ſic̄ dic̄ beatꝰ Augꝰ ſuꝑ illā legē Seut. 22º. Si duxe rit vir uxorē ⁊ poſtea odio habuerit ⁊cͣ. ap paret quo ſubditas viris feīas ⁊ pene famu las lex eſſe uoluerit uxores. qͥa dices aduer ſus uxorē uir teſtimoniū unde lapidet̉ illa. ſi ueꝝ ꝯſtat ip̄e nō uiciſim lapidat̉. ⁊ hoc eſt qd̓ introducit apl̓s. i. ad Corꝭ. 14º Nō ꝑmittī tur mulieribꝰ loqͥ in eccleſia. ſꝫ ſubditas eſſe ſic lex dicit. Huiꝰ aūt rō eſt triplex. dignitas nature. reatus culpe. robur ſexus. Dignitas nae qͥa ſic̄ dicit Apl̓s i. ad Corꝭ. xiº. Caput mu lieris eſt uir: ⁊ aſſignat cām. nō eī uir ex mu liere eſt: ſed mulier ex uiro. ſic̄ dr̄ Gen̄ 3º Re atꝰ culpe. qͥa per feminā initiū pccī. unde ſb̓ lectio fuit ei inflicta ꝓ penalitate. Ge. 3. Sub uiſi ptāte eris ⁊ ip̄e dn̄abit̉ tui. Robur ſex ꝗa robuſtior eſt ſexus uirilis qͣꝫ femineꝰ. In̄ eſt ꝙ maior ꝓnitas ex ꝑte mulieris eſt. licet maior feruor ex ꝑte uiri. qͥa ſexus ille calidi or eſt ⁊ hec ſignat̉ Gen. 2º. cum dixit Adam de uxore Hoc nūc os de oſſibꝰ meis: caro d̓ carne. Propt̓ dignitatē naͣe nō iudicati ſt̓ ad paria ī lege zelotipie. De tulit enī lex uiro ſicut digniori. Cū ex zelotipia ſeu amore per ſuſpitione accuſabat uxorē: ꝓpter reatu cu pe nō iudicati ſunt ad paria: in lege accuſa tionis ſtupri ex odio uiri in uxorē: qͥa ſic̄ dic̄ glo. ſuꝑ illa lege Deūt. 22º. Quia ꝑ feminam initiū peccati que uirū ſeduxit: ⁊ dupliciter peccauit. pͥus in deū poſtea in uiꝝ. uir uero tm̄ in deū. In accuſatione crimīs nō iudicat̉ ad paria uir ⁊ feīa. Propter ꝟo robur ſexus uirilis nō iudicāt̉ ad paria in ꝑmiſſione repu dii. Nā cū mulieris ſexꝰ ſit infirmior: ⁊ ma ior ī eis ꝓnitas. proniſſime eēt mulieres ad repudiandū uiros. Prete̓a cū robuſtior ſit ſexus uirilis: timendū eſt maleficiū uiri pl̓ꝰ ꝙͣ mulieris. Et cū magis ferueat p̄ſumend̓ ꝙ ex odio īterficeret ſibi diſplicentē uxoreꝫ nō aūt e9º. Ad illud qd̓ pͥmo obicit dd̓m ꝙ ẜm legē naͣe ⁊ legē gratie: quo ad ſocieta tem cohabitationis ⁊ ꝯiunctionē cōpule carnalis iudicant̉ ad paria uir ⁊ mulier. unt̓ i. ad Corl. 7º. dr̄. Uir nō hꝫ ptātem ſui corꝑis ſed mulier: ⁊ e9º. Quātū ꝟo ad ordinē regi minis nō iudicant̉ ad paria: īmo uir ē caput mulieris. ꝓut dr̄. i. ad Corꝭ. xiº. unde ẜm legē p̄cipientē naͣe ⁊ gr̄e in regimine dꝫ mulier uiro eſſe ſubdita. in mutua ꝟo corꝑis ſerui tute par. Scd̓m ꝟo legem Moyſi in pena fornicatiōis: que opponit̉ vnitati copule car nalis iudicant̉ ad ꝑia: ꝗa adulter ⁊ adultera lapidabant̉ Deut. 22º. In accuſatione uero ſtupri uxoris ante ꝯiugiū ⁊ zelotipia ⁊ repu dio nō iudicant̉ ad paria ꝓpter cās p̄dictaa īmo in accuſatione ꝑcit lex uiro plus qͣꝫ mu lieri ꝑ diſpenſationē. In zelotipia p̄fert uiꝝ mulieri qͣi ꝑ pͥuilegiū in repudio ꝯcedit vi ro qd̓ nō mulieri ꝑ ꝑmiſſionē minoris mali q d̓ minus nocet in uiro ꝙ in muliere publi ce utilitati. patet gͦ ex his ꝙ nō eſt ꝑitas iu ris mulieris ſuꝑ viꝝ. ⁊ uiri ſuꝑ mulierem. Ad ſcd̓m dd̓m: ẜm bt̄m Augl. ꝙ lex tali onis nō extendit̉ ad cām uiri ꝯtra muliereꝫ ſed in alijs cāis. ut qui teſtimonio falſo alte ri nocere uoluit. ead̓ pena plectit̉ qua fuerat alt̓ plectendus: ⁊ hoc eſt qd̓ dicit Augꝰ ſuꝑ p̄dictā legē Deutro. 22º. ⁊ cā eſt: qͥa nō ſunt pſone pares vir ⁊ mulier. Ad tertiū dd̓. ꝙ ſicut dicit Apl̓s. Ro. 8º. Nō accepiſtis ſpi ritū ſeruitutꝭ iteꝝ in timore ⁊cͣ. Lex vetus lex ẜuitutis eſt. Lex noua lex libertatꝭ. Inde eſt ꝙ in noua lege ſuꝑinducta ſeruitꝰ ex ꝑte d̓ biti carnalis ⁊ cohabitationis vt in ꝑmiſfi on repudii ꝑ legē ueterē tollit̉. qͥa ſic̄ or̄. 3º Gal. In dn̄o nō eſt ſeruus: nec liber: nec eſt maſculus uel feīa. Oēs enī vos vnū eſtis in xp̄o: ⁊ hac rōne in noua lege ꝑitas eſt in cā diuortii: ꝙͣuis in ueteri lege nō fuit paritas in cauſa repudii. Poſt ea queritur de p̄cepto ſcribendi libellū repudii. de quo dr̄ Deut. 24º. Si vxor nō inuenerit gratiā ī ocu lis uiri ꝓpter aliqua feditatē ſcribet libellū repudil. Dixerūt aūt quidā: ꝙ in hoc libello ſcribebant̉ cāe ꝓpter quas eā repudiabat. Querit̉ igit̉. ſi ex quacūqꝫ cā poterat vir repudiare vxorē: qd̓ vr̄. qͥa ex quacūqꝫ cā bo na ſeu mala turpi uel honeſta poterat ſur gere odiū in malo viro. Nā ꝓbitas ꝟtutia multotiēs eſt cā: qͣre boni odioſi ſint malis Un dicit Augꝰ. Oculis egris odioſa eſt lux ſic̄ iudeis eſt xp̄s. 2º Sap. Grauis eſt nobis ad videndū ⁊cͣ. quia in ꝟitate ſūt vie eius. gͦ ex bonitate uxoris poterat eſſe odioſa viro ſed ꝓpter odiū quo timebat̉ homicidium: ꝑ mittebat repudiū. Ergo ꝓpter bonitatē ux oris poterat vir ip̄aꝫ repudiare. Nā ſic dicit Rabanus ſuꝑ Math̓. 19. Maluit repudium indulgere: ꝙͣ deſiderio ſcd̓aꝝ nuptiaꝝ fieri homicidiū: uel ꝑdurare odiu. Contͣ Deut 24º. Cū nō inuenerit gratiā corā oculis eiꝰ ꝓpter aliquā feditate ſcribet libellū. Glo. fe ditatē.i. pccm̄ qd̓ cognoſcit in ea. ergo ſolū ꝓpter peccatū poterat repudiare. Itē que rit̉ vtꝝ odiū ꝑſeuerans debuit eſſe cā repu dii: qd̓ vr̄. qͥa ſicut dicit Criſoꝰ. Oēs res ꝑ eaſ cās ꝑ quas naſcit̉ diſſoluit̉. Si gͦ matrimo niū naſcit̉ ꝑ ꝯſenſū amoris. diſſoluit̉ ꝑ op poſitū.ſ. diſſenſū odii. Itē ad idē eſt au ctoritas Deutro. 24º. Cū egreſſa alteruꝫ ma ritū duxerit: ⁊ ille qͣꝫ eā oderit dederitqꝫ li bellū repudii ⁊cͣ. Contͣ Deūt. 22º. Si du xerit uir uxorē ⁊ poſtea odio habuerit eaꝫ ⁊ obiecerit ei ſtuprum ante coniugiū ſi defe cerit in ꝓbatiōe ꝟberat̉ ⁊ ꝯdemnat̉. c. ſiclis argenti ⁊ nō poterit ea dimittere oī tēpore vite ſue. Ex hac gͦ lege iubet̉ vir retinere ꝑ petuo odioſā muliere. odiū igit̉ nō eſt ī lege vniuerſalit̓ cā repudii. Itē cū in euāgelio nec odiū: nec ꝑſeuerātia odit: nec timor ho micidii ſint cā diuortii. ſed ſolū fornicatio Un̄ eſt ꝙ in lege ſunt cā repudii. nā fornica tio opponit̉ matrimonio vnitati copule car nalis ꝑ quā ꝯſūmat̉ matrimoniū. Odiu vero opponit̉ vnitati ꝯſenſus ꝑ quā efficit̉ matri moniū. magis gͦ opponit̉ vinculo matrimo nii odiū qͣꝫ fornicatio. ergo magis dꝫ eſſe cā diuortii in noua lege. aut ſi ibi nō eſt cauſa diuortii. nec in lege veteri dꝫ eſſe cā repudii Itē cā repudii ponit̉ diſplicentia cū dr̄ Deut. 24º. Cū nō inuenerit gratiā an̄ oculos viri ꝓpter aliquā feditate ſcribet libellū. Itē ponit̉ cā odiu: vnde ibidē ſequit̉ de ſcd̓o marito repudiante: cū oderit eaꝫ dede ritqꝫ ei libellū ⁊cͣ. Itē ponit̉ cā. timor ho micidii. vn̄ ibidē dicit glo. Scripſit Hoyſes p̄ceptū illud.ſ. de ſcribēdo libello: mallēs in dulgere diſſidiū qͣꝫ ꝯmitti homicidiū. Pre ter has cās neceſſariū erat aſſignare repudi anti cām diſplicētie. ſic̄ dic̄ lex aliquā fedita tē: que erat pͥma ⁊ pͥncipalis cā repudii. Querit̉ igit̉ qūo ordinat̉ h̓ cālitas fedi tatꝭ diſplicētie: timoris: homicidii. Itē q̄ rit̉ ſi hiꝰ cāe ī libello ſcriberēt̉. Itē cū poſſi bile eſſet ꝙ ſcribe̓ neſciret repudiās quo dr̄ ſcribet libellū repudii. ℟º ꝙ nō habemꝰ decerminatū in lege de his que ſcripta erāt ī libello r̄pudii. ſꝫ tn̄ ſic̄ dic̄ Ioſephꝰ. Scriptu ra erat talis ꝓmitto ꝙ nunꝙͣ tecū ꝯueniam ⁊ ſic hēbat ptātem ex ꝑmiſſione legis mul̓r alij copulari. hēbat aut libellū repudii ſcri ptū: quia ſine eo nō crede̓t̉ ei ꝙ eſſet repudi ata. Sꝫ ẜm beatū Augl. ꝯtͣ fauſtū. Preci piebat̉ ſcribi libellus vt mora int̓ueniēte ⁊ ꝯcilio ſcribaꝝ diſſuadente vir a ꝓpoſito re pudiādi d̓ſiſte̓t. Que at fuerit ſcriptura ſuf ficiat qd̓ dixit Ioſephꝰ. Ad illud gͦ qd̓ pº querit̉ vtꝝ ex cā bona in muliere poſſet vir eā repudiare: dd̓. ꝙ noͣ. ẜm lege eī oportebat ꝙ ca in muliere eſſet feditas aliqua que pōt ītelligiuel in corꝑe aliqͣ īfirmitas: uel turpi tudo notabilis: uel in moribꝰ rep̄henſibilis honeſtas. ꝓpt̓ quas poſſꝫ mulier merito di ſplicere. vn̄ dic̄ Augꝰ in glo. Deūt. 24º. Gui te erāt in lege cāe dimittendi vxores. xp̄s ſo lā fornicatōꝫ excepit. Math̓. 19. Ceteras mole ſtias iubꝫ ꝓ fide d̓ caſtitate ꝯiugii ſuſtineri Ad illud gͦ qd̓ obicit ꝙ ex bonitate effi cit̉ aliquis odioſus dd̓. ꝙ hoc nō eſt ꝑ ſe: v ꝑ accidens. Bonitas.n. ꝑ ſe amabilis eſt: ſed ex maliciaaīe dīſſentiētis a bono. Lex vero nō reputat talē cāꝫ eē odii: uel diſplicētie. A illud ꝟo qd̓ obicit ex oppoſito ꝙ fedi tas intelligit̉ pcc̄m̄: ſi peccatū accipiat̉ ꝓprie ꝓ culpa. moralit̓ accipit̉ ⁊ ſumit̉ ex glo. mo rali. Gregꝰ qui exponit illud de feditate re pudiante actionis terrene. Si ꝟo peccatum accipiat̉ coīter ꝓ defectu: ſic̄ ſolet dici pcc̄ꝫ in artificio: cū deficit ab arte. uel in corpore cū deficit a debita diſpōe: ẜm hoc feditas pr̄ defcūs aliquis enormis ī corꝑe ſiue mo ribus mulieris. Ad illud ꝟo qd̓ poſtea q̄ rit̉. vtꝝ odiū debuerit eē cā repudii: dd̓. ꝙ ſic. ſed nō ꝓpter hͦ qd̓ opponit̉ ꝯſenſui ma trimonii. ſed ꝓpter p̄ſūptionē violentā ma ioris mali ſecuturi.ſ. homicidii: ex quo tota lit̓ deſtruit̉ vinculū matrimonii ⁊ in illo po pulo dure ceruicis: ⁊ ad maleficia ꝓno. Ex hoc ſic̄ ſupͣdictū eſt: accide̓t diuiſio. pu gna: ⁊ ꝯtentio: que ex cāis minoribꝰ freq̄tiꝰ ꝯtingebat. Ꝙ gͦ dicit Criſoꝰ. Ꝙ oīs res per eas cas ꝑ quas naſcit̉ diſſoluit̉. nō facit ad hoc ꝙ ꝑ diſſenſū debeat ſolui matrimoniū qͥa ⁊ ſi matrimoniū cauſaret̉ ꝑ ꝯſenſum hͦ tn̄ nō eſt niſi īterueniēte dīna aucͣte appro bante ꝯſenſū. Inde ē ētiā ꝙ int̓ illtīmas per ſonas īterueniēs ꝯſēſus nō efficit matrimo niū: qͥa deeſt aucͣtas diuine ꝓbonis. Diſſen ſus igit̉ ſequēs matrimoniū nō poterit ſol uere matrimoniū ꝯtractuⁱ ꝑ ꝯſenſū diuina aucͣte approbatū. Un̄ Math̓. 19º. dic̄ ſaluator Qd̓ deꝰ ꝯiunxit hō nō ſeꝑet. Ad illud ꝟo qd̓ ex oppoſita ꝑte obicit̉: ꝙ odiū nō erat ge neralit̓ cā repudii. Licendū ꝙ in duobꝰ caſi bus fallebat ꝑmiſſio repudii. Primꝰ erat in falſa accuſatione vxoris de ſtupro ꝑpetrato ante ꝯiugiū. Ecd̓s in defloratione puelle: q̄ nō hēbat ſponſū: quia tūc tenebat̉ eā acciꝑe in uxorē. ⁊ ī his duobꝰ caſibꝰ nō poterat ux ore dimittere cūctis diebꝰ vite ſue. ſic̄ hel Seutro. 22º. Qd̓ ītroductū eſt in fauorem virginitatꝭ: ⁊ data eſt ꝓhibitio repudii in cati ſpāli cū eſſet ꝑmiſſio in gnͣali: qͥa ꝑ hoc no timebat̉ malū publicū euenire. ſic̄ timere tur ſi eſſet ꝓhibitio repudii gn̓alis: vt ſupra dictū eſt. Ad illud ꝟo qd̓ obicit̉ ꝙ odiū in noua lege dꝫ potiꝰ eſſe cā diuortii qͣꝫ for nicatio. dd̓. ꝙ in fornicatione eſt libido uo luntat: ⁊ actꝰ inordinatꝰ ex ꝑte carnis. Libi do ꝟo uolūtatꝭ opponit̉ amori uoluntatꝭ: ⁊ ꝯſenſui: ꝑ que efficit̉ matrimoniū. qͥa ille cō ſenſus eſt vt hēat iſtā vt ſuā ⁊ nō aliā ⁊ e9º Actus ꝟo inordinatꝰ ex ꝑte carnis: ꝑ quam violat̉ fides thori opponit̉ federi copule car nali ꝑ quā ꝯſūmat̉ matrimoniū. Inde eſt ꝙ ſaluator manēte vinculo ꝯiugali int̓ ꝯiuges fornicationē poſuit cām diuoreii: quo ſepe rent̉ ꝙͣtum ad cohabitatione. ⁊ abſoluitur debitu mutue ſeruitutꝭ: nō aūt ſic ē de odio qͥa ſic ſuꝑ oſtenſuꝫ eſt nō ꝑ ſe opponitur ip̄i ꝯſēſui. per que efficitur matrimoniū. Ac illud ꝟo qd̓ queritur de ordine cāliratis. dd̓ ꝙ cū qͣtuor ꝯcurrerent ad cālitatē repudi feditas. dīſplicentia. odiū. timor homicidii feditas ſic̄ dcꝫ ē attendebatur in defectu. di ſplicētia in affectu aſpectū. Un̄. 24º. Deutro dr̄. Et nō inuenerit gratia ante oculos eius Odiū ꝟo in affectu. homicidiū ꝟo timebat̉ in effectu. Ad illud ꝟo qd̓ q̄ritur vtrum iſta ī libello repudii ſcriberetur: ẜm Ioſephū dd̓. ꝙ no: quia ſicut ip̄e dicit ſcribebatur ꝓ miſſio de nunqͣꝫ ſimul ꝯueniendo. ſic.n. ha debat ptātem alij copulari. Ad illud vero qd̓ obr̄ ſcribet libellum: cum poſſibile eſſet ꝙ neſciret ſcribere intelligendū eſt ſcribere uel ſcribi facere. Ultimo queritur pa cepto nō recipiende uxoris pꝰ repudiū. de qͦ dr̄ Deut. 24º Nō poterit pͥor maritꝰ reciꝑe eā in uxorē: qͥa polluta eſt ⁊ abhoīnabilis fa cta corā dn̄o: ne peccare facias terrā tuaꝫ ꝙ dr̄ de repudiata que ꝯtraxerat cum alio. Sed obr̄: cū repudiata duxerit alteꝝ ma ritū: pͥori viuēte de iure nullū fuit mr̄imo niū: quia ſicut dr̄ Ro. 7º. Que ſub viro ē mu lier viuēte viro alligata eſt legi. gͦ de iure ſtabat pͥmū matrimoniū. De iure gͦ matrīo nii tenebatur vir illā recipere ſi ip̄a uellet. Itē eadē ſunt moralia in ueteri lege ⁊ in noua lege. ſed in noua lege morale eſt ſi peni tet indulgere. Un̄ Math̓. 18º. Cū Petrus que ſiuiſſet a dn̄o quotiēs peccabit in me frater meꝰ ⁊ dimitta ei vſqꝫ ſepties. Rn̄det ei dn̄ſ Nō dico tibi ſepties ſed vſqꝫ ſeptuageſieſſe pties. ergo ⁊ in veteri lege ſi repudiata peni teret de hoc ꝙ nupſerat alij. dēbat vir īdul gere. gͦ debebat ea reciꝑe. Itē ſic̄ dic̄ int̓l ſuper illud: quia pollūt a eſt abhomiabilis.ſ. ip̄iꝰ iudicio qui eā qͣt pollutā pͥus dimiſit. Er go ex repudiatione fcā eſt polluta: nō ex eo ꝙ nupſerat alij. cum gͦ ſine culpa ſua poſſe repudiari: ſine culpa ſua dr̄ pollui. gͦ inter ueniente ex ꝑte viri pnīa de odio quo eam repudiauerat maxīe dꝫ recipi. Itē obr̄ d̓ hoc qd̓ dr̄. ne peccare facias terra tuā. vr̄.n. ꝙ nō recipiēdo maius eſſet peccatū. ꝗa ſi nō poterāt ꝯtinere ⁊ cōibant: peccabāt mortal̓r Rn̄dend̓ in lege repudii quiddā erat in ꝑmiſſione: vt viro repudiare: ⁊ repudiate cū alio ꝯtrahere. quidda in mali retardationem vt p̄ceptū de libello ſcribendo. Quiddā vero in punitionē vt p̄ceptū de nō recipiēda vxo re pꝰ repudiū. hoc.n. introductū eſt in onus ⁊ pena. Ad illud gͦ qd̓ obr̄ pͥmo. dd̓m. ꝙ mandatū ſuꝑioris ſoluit debitū iuris infe rioris. ſic̄ dr̄ Ro. 13º. ſuꝑ illud. Oīs aīa pote ſtatibus ſublimibꝰ ſubdita ſit. Inde ē ꝙ ius matrimonii quo tenet̉ vir uxorē reciꝑe pari exiſtente ꝯditione vtriuſqꝫ ſoluit̉ ꝑ manda tū dei: qui eſt ſuꝑior. qui ꝓhibet ip̄am non recipi a viro. Ad ſcd̓m dd̓. ꝙ in vtraqꝫ le ge. Penitenti tenet̉ qͥlꝫ indulgere: ſed hoc ī telligit̉ ꝙͣtum ad dimiſſione rancoris: qͥ ran cor eſt ex affectu īiuſticie. nō qͣꝫtuꝫ ad dimiſ ſionē iuſte punitionis que ꝓcedit ex zelo iu ſticie. In p̄dicto aūt cāu iuſta erat punito v triuſqꝫ.ſ. viri ⁊ mulieris. in hͦ qd̓ ꝓhibuerat deꝰ poſt repudiū viꝝ vxorē nō reciꝑe. Ut̓qꝫ enī peccauerat ꝯtra matrimoniū: ⁊ ille repu diādo: ⁊ illa aliū ducendo. Ad tertiū dd̓ ꝙ illa int̓l̓. moralis eſt: ⁊ ſumit̉ de quadam glo. Gregorii in qua dr̄. ꝙ mulier quam vir repudiauerat eſt terrena actio hanc vir ſuo iudicio polluit. eo enī ip̄o ꝙ ip̄am repugiat polluta iudicat. Terrena ꝟo actio nō pōt re dire ad pͥorē viꝝ. quia nēo mittens manum ad aratꝝ ⁊ aſpiciēs retro aꝑtꝰ eſt regno dei Ad litterā aūt: polluta fiebat mulier quia ducebat aliū: ſic̄ pꝫ ꝑ Ieremiā. 3º. Si dimiẜit vir vxorē ſua ⁊ recedens ab eo duxerit aliū nunqͥd n̄ polluta etiā ꝯtamninata eſt mulier illa ⁊cͣ. ⁊ Ro. 7º. Uiuēte viro uocabit̉ adult̓a ſi fuerit cū altero viro. Sed querit̉ d̓ illa que nō ꝯtrahebat cū alio: nunꝗd talis pote rat recipi: vr̄ ꝙ ſic. al̓r enī iniuſte agit̉ cū illa qͥa punit̉ ſine culpa. Ad qd̓ dd̓ꝫ. ꝙ ꝯtin git bene aliquē puniri ſine culpa: nō tn̄ ſine cā: ſicut ſcm̄ Iob. ꝓpter intuitū maioris me riti. Ita etiā p̄dicta mulier in p̄dicto cāu pu niebat̉ ꝓpter deuitatōeꝫ mali maioris ne.ſ. ſi paſſim reciperent̉ repudiate ꝓniores fie rent virī ad repudiandū. Ad vltimuꝫ dd̓. ꝙ ita intelligendū eſt ne peccare facias t̓rā. i. vt facias nō peccare. vbi viꝫ ex hͦ alij t̓reant̉ a dandis libellis repudii. Nquiſito de le ge repudii. Inquirendū eſt de lege zelotipie ſeu inueſtigationis adulterii ſpeci alit̓: ꝙͣuis hoc tactū ſit ſupͣ qōne de vulgari purgationē. Eſt igit̉ lex Nume. 5. talis ſi ſpi ritꝰ zelotipie ꝯcitauerit viꝝ ꝯtͣ vxorē que vr̓̄ polluta eſt uel falſa ſuſpitione appetit̉ addu cet eā ad ſacerdotē ⁊ offeret oblatōꝫ. Circa quā legē q̄rūt̉ tria. Prīo vtꝝ ſic īueſtiga re adulteriū fuerit licitū uel illicitū. Scd̓o vt ⁊ in noua lege aliquid ꝯſimile ſit licitum Terrio qͣre in lege determīet̉ inueſtigati uuꝫ adulterii ⁊ nō furti. ſic obr̄. Illicituꝫ Ad primum et teptare dim Cū hoc ſit ꝓhibitū Deutro. 6º Nō tēptabis drim deū tuū. ſed ſic inueſtigare adulteriū eſt temptare deū: qͥa hoc eſt fignū q̄rere vir tutis ⁊ efficacie diuine qd̓ reprehendit̉. 16º Math̓. Generatio mala ⁊ adultera ſignū q̄rit ⁊ Yſa. 7º. cum dīctū eſt Achas. Pete tibi ſi gnū a dn̄o deo tuo. Rn̄dit nō petā ⁊ nō tē ptabo dn̄m. q. d̓. ſi ſignū peterē deū tēptareꝫ Cū ergo in hac inueſtigatōe peteret̉ ſignum a deo: vt ſi rea eſſet mulier putreſce̓t femur eiꝰ: ⁊ tumēs vterꝰ rūperet̉. ſic īueſtigare erat deū temptare. Itē ſi hoc eſſet licicū poſſet trahi ad ꝯſequētiā ⁊ in noua lege manere Cū gͦ in noua lege videat̉ dānari. Relīqui t̉ fuiſſe illicitū. Itē qd̓ fit ꝯtra caritatē ⁊ re ctitudinē ꝟitatis ſimplicit̓ eſt illicitū. ſꝫ qd̓ fit ſpū zelotipie ꝯcitate viꝝ ꝯtra uxorē que etiā falſa ſuſpitione appetit̉ fit contra con cordiā caritatis ⁊ rectitudinē ꝟitatis. ergo ſimplicit̓ eſt illicitū: factū eſt igit̉ ex lege per mittente nō ex lege p̄cipiēte ſeu approbante ſic̄ repudiū. Contͣ. Oē qd̓ eſt a deo inſtitu tū ⁊ de ſe ordīnatū ad finē bonū ſimpl̓r eſt licitū. Sed talis eſt hiꝰ inueſtigatio: qͥa ſicut dr̄ in textu Nume. 5º. Mulier ſi rea eſt erit ī maledictionē. ⁊ in exēplū oī ppl̓o: ⁊ ita vidē tes eā punitā abhorrebūt ꝯmittere adulte riū. Itē in eodē caº. in fine dic̄ ꝙ maritus abſqꝫ culpa erit. ⁊ illa recipiet iniquitatē ſua ſi rea fuerit: ſed ſi hoc eſſet illicitū nō eſſet maritꝰ qui hoc faceret abſqꝫ peccato. Itē dn̄s ſacrificiū ꝑ qd̓ fiebat inqͥſitio recipie bat: ⁊ ꝑ ſuū miniſtrum ſacerdotē. ſed ſi taliſ inꝗſitio eſſet illicita ꝙ in ip̄a uel circa ip̄am fieret nō ſuſciperet̉ a deo. qͥa ſic̄ dr̄. 35º. Eccl. Noli offerre munera praua. nō enī ſuſcipiet tila. ⁊ iteꝝ. 3 4º. Dona īiqͦꝝ n̄ ꝓbat altiſſimꝰ nec reſpicit in oblationibꝰ iniquoꝝ. cm diuerſas ꝯſideratōes poſſet dici ꝙ ꝙͣtū ad ſtatū veteris legis: licita pōt dici hiꝰ īue ſtigatio in aliquo cāu. illicita ꝟo in alio. Si enī aliquis zelo iuſticie motꝰ: ꝯtra peccatuꝫ attendens inſtitutōꝫ dīnā ẜm formā p̄dcē legis cū ſupplicatione ⁊ reuerentia ꝑ hiꝰ ſa crificiū uoles inueſtigare adulteriū nō pec cabat. Si ꝟo libidine vindicte: ⁊ irrōnabili ſuſpitione ꝯmotꝰ ad hiꝰ inueſtigationē pro cedet: peccabat. In pͥmo gͦ cau erat licitum in 2º ꝟo illicitū. Ad illud gͦ qd̓ pͥmo obic̄ ꝙ ſic īueſtigare erat deū tēptare. qͥa hͦ erat ſi gnū ꝟtutꝭ diuine querere ⁊ efficacie. Diſtī guēd̓. ꝙ tēptare deū dr̄ duobꝰ mōīs. Unoº ſe p̄ſūptuoſe ex toto deo expone̓: cum poſſit hr̄e qͥd faciat. Un̄ dic̄ Augꝰ ſuꝑ illud. 2. cor. 12º. Per feneſtrā in ſporta dimiſſus ſuꝫ. dic̄ nō dꝫ aliquis expectare diuinū auxiliū duꝫ habeat quid faciat: ne videat̉ tēptare deum Alioº dr̄ tēptare deū ſignū diuine ꝟtutꝭ cū irreuerentia: ſeu incredulitate q̄rere. ſic̄ Ma th̓. 16º. Acceſſerūt ad ih̓m phariſei tēptātes ⁊ rogauerūt vt ſignū de celo oſtenderet eiſ Itē peti ſignū a deo pōt duobus modis. vnoº licite cu.ſ. petit̉ ex fide cū reuerentia ⁊ ſupplicatione. ſic̄ Habraam petiit ſignū a dn̄o de terra ſibi ꝓmiſſa poſſidenda. Gen̄. 15º. dicēs. Dn̄e deꝰ vnde ſcire poſſū: ꝙ poſſeſ ſurꝰ eā ſuꝫ. Et ſic̄ Gedeon petūt a dn̄o ſignū nuellere. Iudi. 6º. Alioº illicite: cū.ſ. petit nū cū irreuerentia ⁊ ex incredulitate. Et hoc mō ſignū pere̓ eſt deū rēptare. vt dictū eſt Yſa. 7º. Dicit Ichaꝫ nō petā ſignū.ſ. ⁊ nō tēptabo dn̄m. In pͥmo gͦ cau petebat̉ ſignū ex fide cū reuerentia ⁊ zelo iuſticie: qd̓ non eſt deū tēpta re. Ad ſcd̓m ꝟo dd̓m. ꝙ lex iſta nō manet in noua lege: nō quia nō fuerit ī p̄dicto cāu licita. ſed quia eſt cū obẜuatiis cerimonialibꝰ data: que in noua lege ſūt eua cuate. Ad tertiū dd̓. ꝙ in p̄dicto cāu non erat inueſtigatio contͣ caritatē: nec ꝯtra ve ritatis rectitudinē. Un̄ notandū ꝙ ſpūs zelo tipie dr̄ duobꝰ modis. Unoº ꝓ affectu libi dinoſo vindicādi ſuſpicatū adulteriū uxorꝭ. ⁊ ſuſpicatione irrōnabili. ⁊ iſtoº in pͥmo ca ſu nō accipit̉ ſpūs zelotipie. Alioº ſpiritus zelotipie accipit̉ ꝓ affectu ꝟtuoſo ex zelo iu fficie vindicādi ꝓbabilit̓ ſuſpicatu uxoris adulteriū: quo mō accipit̉ in pͥmo cāu. nec ē ſil̓e de repudio ⁊ lege zelotipie. Nā repudiū ꝯtrariū eſt legi naͣe: ⁊ legi gr̄e. Lex ꝟo zeloti pīe ẜm p̄dictū mod̓ nō. Ad ea ꝟo que ex oppoſito obiciūt̉ qͣꝫtum ad caſū ſcd̓m. Re ſpondend̓ ad pͥmuꝫ ꝙ aliquid dr̄ a deo īſti tutuꝫ duobꝰ modis. vel ab ip̄o ꝑmittēte ſic̄ lex repudii. ⁊ ſic̄ lex zelotipie. Quātuꝫ ad ſe cund̓ caſuꝫ: ⁊ tc̄ nō ſequit̉ ꝙ ſit licitū. īmo magis ꝙ illicituꝫ uel ab ip̄o p̄cipiente. ſic̄ le de ꝓbōne ꝑ teſtes. Deu. 19º Nō ſtabit teſtis vnus ꝯtra aliquē. Sꝫ in ore duoꝝ uel trium ſtabit oē uerbū ⁊ ſil̓ia: ⁊ de tali inſtituto ſe quit̉ ꝙ ſit licituꝫ. Itē aliqͥd ordinatuꝫ ad finē bonuꝫ dr̄ duobꝰ modis: uel ab homīs ī tentione. ⁊ hoc mō in ſcd̓o cāu inueſtigatō nō erit ordinata ad bonuꝫ: uel a dīna diſpōe que etiā ip̄a mala que ꝑmittit fieri ordinat ad bonuꝫ. Un̄ Angꝰ. Nō ꝑmitteret deꝰ mala fieri: niſi ex eis eliceret bonuꝫ. ⁊ hoc mō non ſequit̉ eſt ordinatuꝫ ad bonuꝫ. Ergo bonum uel licituꝫ in quē modū ītelligit̉ īueſtigatio p̄dicta ordinata ad bonuꝫ: ꝗa ex illa eliciebat dn̄s bonuꝫ terroris. quo timerēt cōmittere adulteriuꝫ. Ad aliud ꝟo qd̓ dr̄ ꝙ maritꝰ abſqꝫ culpa erit ītelligendū eſt.i. abſqꝫ reatu pene legalis. differt.n. dice̓ reatum ⁊ culpam peccatuꝫ.n. dr̄ ex d̓fectu boni. culpa ex reatu pene. qͥa ergo hiꝰ inueſtigatio nō puniebat̉ ſed ꝑmittebat̉ a lege. dr̄ maritꝰ abſqꝫ culpa eſſe ꝙͣuis nō abſqꝫ peccato in ſcd̓o cāu. Ad vltimuꝫ dd̓. ꝙ in ſacrificio zelotipie duplex ꝯcurrebat actus. actus viri zelotipie ſpiritu ꝯcitati. ⁊ hic actꝰ erat ꝑmiſſus nō ap probatus a deo. In cāu ſcd̓o ⁊ actꝰ ſacerdo tis qui ẜm diuinā iuſtitutionē qͣi coactꝰ offe rebat: ne vir peiꝰ faceret. hoc eſt ne ſuſpitiōi ſue relictꝰ vxorē interficeret: ⁊ iſte actꝰ erat acceptus a deo ⁊ approbatus. Deinde queritur m in noua lege ꝯſil̓is inueſtigatio ſit licita. ⁊ ad iſtud diſputatuꝫ eſt ſuꝑ qō d̓ purgatōe vulgari: ⁊ auctoritabꝰ euidēt̓ oſtenſuꝫ eſt: ꝙ talis īueſtigatio in noua lege illicita eſt. vt iudicia aque feruentis ⁊ ferri ardentis ſūt ab eccleſia ꝯdēnata. Sed ad hoc obr̄. Naꝫ ſi eſſet aliqd̓ īueſtigatiuū mali ſuſpicati vi poſſent hoīes puniri dealo occulto ſicut de manifeſto. Multo magis ſibi timerēt pec cantes: ⁊ a malo declinarent. ſed illud eſſet valde vtile ſaluti hūane. gͦ talis īueſtigatio neceſſaria eſt in noua lege. Conͣ. i. ad Corꝭ. 4º Nolite an̄ tꝑs iudicare quo aduſqꝫ dn̄s veniat ⁊ illuminabit abſcondita tenebraꝝ ergo occulta mala ſunt diuino iudicio reſer uāda. Itē Augꝰ in omel̓. de pnīa. Multī corrigūt̉ vt Petrꝰ. multi tollerant̉ vt iudas multi neſciūt̉ donec veniet dn̄s: qui illumi nabit abſcōdita tenebraꝝ. Inueſtigatio igit̉ occultoꝝ eſt diuino iudicio reſeruanda. ℟º malū occultū dr̄ duobꝰ modis. Uno malum quod non poteſt conuinci: nec per ꝯfeſſionē: nec ꝑ ꝓbationē facti. tn̄ habentur ꝯiecture: ⁊ quēdā p̄ſumptiones facti. Alio mo dr̄ malū occultū qd̓ latet. ⁊ qͣꝫtū ad ſcm̄ ⁊ qͣꝫtum ad ꝯiectura. In pͥmo cau in noua le ge fit inueſtigatio ꝑ inquiſitōꝫ: ⁊ ꝓpter ꝯie cturā ꝓbabilē inducit̉ purgatio. ſicut ſupra dictū eſt qōn de inquiſitionibꝰ ⁊ purgati onibꝰ. In ſcd̓o cau nullū dꝫ eē īueſtigatiuū Un Augꝰ in omel̓. de pnīa. Ad hoc ī ſcriptu ris ſunt exempla poſita uelut in meſſem vt palea ſufferat̉ vſqꝫ ad vltimū ventilabꝝ: vel īt̓ illa retia: vbi piſces mali cū bonis vſqꝫ ad ſegregatōꝫ que futura eſt in littore.i. in fine ſeculi. Math̓. 13º. Equo aīo tollerent̉. Itē eſt inueſtigatio ꝑ diuinū iudiciū ſupͣ actum hūane inuētionis. ⁊ hiꝰ īueſtigatio in ꝟita te illuceſcēte tꝑe gr̄e dꝫ ceſſare. ſic̄ ſuꝑ oriſuꝫ eſt qōe de vulgari purgatōe. Et ē īueſtiga ẜm diſcretione dine legis ⁊ canonū ẜꝫ ſta tutū humane inuētionis. ⁊ hec eſt det̓mina ta ꝑ canones ⁊ diuinas leges. ſic̄ ſnpͣ oſten ſū eſt qōe de inquiſitionibꝰ ⁊ purgatiōibꝰ Ad hͦ gͦ qd̓ obr̄ ꝙ hiꝰ īueſtigatio incute ret timore ⁊ faceret multos ceſſare a pecca to ⁊cͣ. dd̓. ꝙ ⁊ ſi alicui fortaſſe expediret: nō tn̄ ꝯgrueret ſtatui tꝑis moderni.ſ. gr̄e: quo illuceſcente ꝟitate dꝫ ceſſare īueſtigatio q̄ eſt ſupra humanā inuētionē: ⁊ iudicio diui nō relinqui. Poſt ea queritur. re teri lege nō poſita eſt lex de īueſtigatōe fur ti. ſic̄ de inueſtigatione adulterii. An noua aut lege ẜm antiquos canones: ẜm ꝑmiſſio nē poſita ſunt iudicia īueſtigatiua furtī. ſic̄ ſupra dictū eſt qōn de vulgari purgatione ℟º dd̓. ꝙ in ſtatu legis ueteris ꝓni erāt hoīes ad ꝯcupiſcentia carnis. In noua ꝟo lege ꝓniores ad ꝯcupiſcentiā oculoꝝ. Ideo ad rep̄ſſionē ꝓnitatꝭ ẜm vtrūqꝫ ſtatū. Appo ſitu fuit remediū ẜm ꝑmiſſionē: vt ī lege ve teri inueſtigatiuū adulterii ad cohertione ꝯcupiſcētie carnis in noua lege antiquitus inueſtigatiuū furti ad cohertionē ꝯcupiſca tie oculoꝝ. ſic̄ enī ꝯtīgit in etate hoīs ſicu in etate mūdi. ſic aūt eſt ꝙ in etate iuuenili ꝓnior eſt hō ad ꝯcupiſcentiā carnis ppt̓ ha bundātiā caloris incitantꝭ qͣꝫ ad ꝯpcupīam oculoꝝ. In etate ꝟo ſenili ꝓnior eſt ad cō cupiſcentiā oculoꝝ ꝓpter intētiōeꝫ frigidi tatis: que hꝫ virtute ꝯgregatiua. ẜm aut dī ſpōeꝫ naͣe ꝯtingit ꝓnitas ꝯcupīe: ſil̓i mō in etate iuuenili mūdi: que erat tꝑe legis: ꝓni tas erat maior ad ꝯcupīam carnis. In etato ꝟo ſenili que eſt tꝑe gr̄e ꝓnitas maīor ē ad ꝯcupīam oculoꝝ. Un̄ Apl̓s. Nos ſumus in quos fines ſeculoꝝ deuenerūt. i. Corꝭ. xº. Sic igit̉ terminata eſt īquiſitio d̓ iudiciis ꝑmiſ ſionis. Nā de ꝑmiſſione vſure termīatū eſt ſuꝑ qōne de illo mādato Nō furtū facies. Um ſicut ſupra dictū eſt. in lege quedā mala fuerīt punita. Quedā ꝟo ꝑmiſſa. In ꝑte p̄cedenti ī quiſitū eſt de lege ꝑmiſſionis. In hac vero ꝑte inꝗrendū eſt de legibꝰ punitōis. No tandum ꝙ ꝓ culpis in lege duplex genꝰ pe ne infligebat̉: corꝑalis ⁊ tꝑalis. Corꝑalis que īducebat paſſionē in corꝑe. Tēporalis que in ferat detrimentū in poſſeſſione. Itē cor poralis pena in lege triplex erat: ẜm mīaꝫ in pena flagellationis. ẜm equitatē in pena tali onis. ẜm ſeueritatē in pena īpugnatiōis ſeu īterfectionis. De pena flagellatiōis dicit lex Deū. 25º. Si iudices eū qui peccaue̓it di gnū viderīt: plagis ꝓſternēt ⁊ corā ſe faci ant ꝟberari ꝓ peccati mēſura. erit ⁊ plagaꝫ moꝰ ita dūtaxat vt qͣdragenariū numeꝝ n̄ excedat: ne fed̓ laceratꝰ an̄ ocl̓os tuos abeat frat̓ tuus. Itē de pena talionis dic̄ lex. 21 Exo. Aīam ꝓ aīa oculū pro oculo: dentē ꝓ dente: manu ꝓ manu: vulnus pro vulne ⁊cͣ. 24º. Leui. Qualē inflixerit maculā: talē ſuſti nere coget̉. ⁊ ſubdit̉. Equū iudiciū ſit inter nos. ⁊ Deutꝭ. 19º. Cū inuenerint falſū teſtem dixiſſe ꝯtra fratre ſuuꝫ medaciū: reddent eī ſic̄ fratri ſuo cogitauit facere. ⁊ ſb̓dit̉. Ocu lū ꝓ ocul̓. dente pro den. p. ꝓ. p. exiges. De pena īpugnationis ⁊ īterfectionis dic̄ lex Deutꝭ. 7º. Deuorabis oēs ppl̓os quos domi deꝰ tuus daturꝰ eſt tibi: nec ꝑcet eis oculuſ tuns. ⁊ Exo. 22º. Galeficos nō patieris vi uere. ⁊ Deutꝭ. 20. Qn̄ accedes ad expugnad̓ ci uitatē offerres ei pͥmū pace. Si aūt fedꝰ ini re noluerint ⁊ ceꝑint ꝯtͣ te bellū: oppugnabis eā. ⁊ ſequit̉ ꝑcuties oē qd̓ in ea eſt in ore gla dii. abſqꝫ mulieribꝰ ⁊ infantibꝰ. De pena ꝟo tꝑali ſiue pecuniaria. dicit lex Exo. 22º. ī qͦꝫ furatꝰ fuerit bouē aut oue ⁊ occiderit rnēdiderit: qͥnqꝫ boues ꝓ uno boue r̄ſtituet n qͣtuor oues pro vna oue. Si inuentū fue rit qd̓ furatꝰ eſt apud eū viuēs duplū reſti tuet. Scd̓m hͦ gº in ꝑte iſta inqͥrendū eſt Prīo de lege flagellationis. 2º de lege ralionis. Tertio de legibꝰ īpugnationis ⁊ occiſionis. Quarto de legibꝰ ſatiſfacti onis ꝑ penā temporalē. flagellationis Circa legem incidit q̄ſtio vtꝝ mali ꝑ flagella ſint ad bonū cogendi. ⁊ vr̄ ꝙ nō: multipl̓r. Primo ꝗa nullus pōt eſſe iuite bonus. gͦ hoc ip̄m cogi ad bonū nō ē ei bonū: nec cogenti. ꝯſtat hoc bonū eſt. Re linquit̉ gͦ ꝙ nullus erit cogendꝰ ad bonuꝫ Itē ſic̄ dicit btūs Dionyſiꝰ. Nō coactam habemꝰ vitā. īmo ſic̄ dicit Eccleſiꝰ. 15º. Ante hoīem vita ⁊ mors bonū. ⁊ malū qd̓ placue rit ei dabit̉ ei. ⁊ reliqͥt eū in manu ꝯſilii ſui. Si gͦ deꝰ ꝯceſſit hōi libeꝝ arbitriū ad bonū ⁊ ad malū. gͦ nō dꝫ hō cogi ad bonū. Itē nēo eſt cogendꝰ ad id ad qd̓ inutilit̓ cogitur Sꝫ ad bonū quiſqꝫ īutilit̓ cogit̉. quia deus coacta ſeruicia aſpernatur. Unde. i. Corl. 9º dicit Apl̓s. Si neceſſitate euāgelizo nō eſt mihi gloria: ſi aut volēs hoc ago: mercedeꝫ hēo. Si aūt īuitꝰ diſpenſatio mihi credita eſt. Itē. 2. Corꝭ. 9º. Cū d̓ elymoſinis Apl̓us ortat̉ ait. Unuſꝗſqꝫ det̓ ſeu ꝓut deſtinauit in corde ſuo nō ex triſticia: aut ex neceſſitate ex quo dat̉ intelligi: ꝙ qui inuitꝰ dat ꝓpter pn̄tem pudorē: ⁊ rē ⁊ meritū ꝑdit. Item Sal. 5º. Scribēs Apl̓s legalia nō eſſe tenenda dicit. ẜi ſpū ducimini nō eſtis ſub lege. ex qͣ apparet eū qui ſub lege.i. qui timore pene ni amore iuſticie ẜuit nō duci ſpū ſcō. Si autē ſpū ſco nō ducit̉ deo placere minime ualet. Itē. i. I0. 4º. Timor nō eſt in caritate. ſed ꝑfecta caritas foras mittit timorē. Sꝫ ille qͥ cogit timore agit̉ qui nō eſt ī caritate qui mnanus ꝯprimit nō animū mutat quo pena rimet̉ ⁊ iuſticia nō amat̉. gͦ relinquit̉ ꝙ in utilit̓ quiſqꝫ ad bonū cogit̉. tē multi ex coactione efficiūt̉ īpatientiores. gͦ ⁊ deteri ores. ergo coactio ꝟgit eis in deteriꝰ. Cu g de oībus malis iſtud p̄ſumat̉. nullus malu ad bonū eſt cogendꝰ. Itē de lege naͣe eſt nō face̓ alij qd̓ nō uelimus nobis fieri. Cob 4. Si gͦ nullꝰ vult cogi: qͥa nullꝰ vult conͣriuꝫ eiꝰ qd̓ vult. ergo de lege naͣli nullus dꝫ aliū cogere. Itē ſi xp̄s ⁊ apl̓i nobis imitandi ꝓponūt̉. Sꝫ xp̄s iudeos malos in ſe credere nō coegit. ſil̓r nec apl̓i aliquos coegerūt. Er go vl̓r mali nō erūt cogēdi ⁊ maxīe ꝑ flagel la. cū dicat ſaluator Math̓. 5º. Qui ꝑcuſſerit te in vnā maxillā p̄be ei ⁊ alterā. Conͣ Aug. Uicētio donatiſte. Putas nemine debe̓ cō gi ad iuſticiā. cū legas patrēfamilias dixiſ ſe ſeruis. Lucꝭ. 14º. Quoſcūqꝫ īueneritis co pellite intrare Poſtea ꝟo paulū ad ꝟitatem cognoſcendā ⁊ tenēdā magna violētia xp̄i cōgentis eſſe ꝯpulſū. Itē ad eundē Angꝭ Flagellauerunt xp̄m iudei. iudeos flagella uit ⁊ xp̄s. Math̓. 21º. ⁊ Math̓. xi. Traddit ſūt apl̓i ab hoībus hūane ptāti: tradiderunt apl̓i hoīes ptāti ſathane: ut Paulꝰ Corīthiū i. Corꝭ. 5º. Itē Augꝭ. Bonato p̄ſb̓ro oſtendit multipl̓r ꝙ mali ſūt ad bonū cōgendi. Prīo ſic. Si uolūtas mala ſꝑ ſue ꝑmittenda eſt li bertati. Quare yſralite recuſantes ⁊ murmu rātes ꝙͣduris flagellis a malo ꝓhibebāt̉ ⁊ ad terra promiſſionis ꝯpellebāt̉. Itē augª eidē. Si uoluntas mala ꝑmittenda ē libertati Quare Paulꝰ nō eſt ꝑmiſſus vti peſſima uo lūtate qua ꝑſequebat̉ eccleſiā. ſed ꝓſtratus eſt vt cecaret̉ cecatꝰ: vt mutaret̉. Itē ideꝫ cidē. Si uolūtas mala ſꝑ ſue ꝑmittenda eſt libertati. quare pr̄ mouet̉ in ſcripturis ſcīs filiū duꝝ: nō ſolū uerbis corriꝑe. ſed etiā la tera eiꝰ tūdere: vt ad diſciplina bonā coactꝰ ad bonū dirigat̉ Ecclꝫo. Curua ceruicē eiua in iuuētute: tūde latera eiꝰ dum infans eſt ne forte induret ⁊ nō credat tibi. Itē ideꝫ eidē. Si mala uolūtas ſue libertati ꝑmitten da eſt. quare corrigūt̉ negligentes paſtorea Ezech̓. 34º. ⁊ dr̄ eis. Errantē nō reuocaſtia Perditū nō requiſiſtis. It ē idē eidē. Te ī puteum miſiſti quo moreris vtiqꝫ libera vo lūtate. nōne crudeles eſſent ſerui dei: ſi huic male uolūtati te ꝑmitterēt: ⁊ nō de illa mor te liberarent. Si gͦ ſalus iſta corꝑalis ſic cu ſtodiēda eſt: vt etiā in nolētibꝰ ab eis qͥ eos diligūt ſeruet̉: ꝙͣto magis illa ſpūalis in cꝰ deſertione mors eterna meruit̉. Itē augl. ad Bonifaciū comitē. Querūt an̄ vim xp̄u iutulit quē coegit. Ecce habēt Paulū apl̓m agnoſcant pͥus eum cogentē xp̄m ⁊ poſtea docentē: pͥus ferientē ⁊ poſtea conſolantem Item Augꝰ eidē. Cur eccleſia nō cogeret filios perditos vt redirent. ſed perditi filii coegerūt alios vt ꝑirēt. Itē Augꝰ Uicētio donatiſte. Si quiſqꝫ inimicū ſuū ꝑiculoſis febribꝰ freneticū factū currere videret īpre ceps. nō ne potiꝰ malū ꝓ malo redde̓t. ſi ſic eū ire ꝑmitteret qͣꝫ ſi corrigēdꝰ curandūqꝫ li garet: ⁊ tūc ei moleſtiſſimus videret̉ qn̄ mi ſericordiſſimus extitiſſet. Itē Augꝰ Bo nifacio. Moleſtꝰ eſt medicꝰ furēti frenetico ⁊ pr̄ indiſciplinato filio: ille ligādo: ille cedē do: ſed ambo diligēdo. Si aūt illos negligāt ⁊ ꝑire ꝑmittant: iſta potius falſa manſue tudo ē crudelitas. Itē Augꝰ eid̓. Si duo aliqui in una do ſiml̓ habitarēt quā certiſſi me ſciremꝰ ruiturā nobiſqꝫ p̄nutiātibꝰ noſ lēt recede̓ atqꝫ in ea manere ꝑſiſterent. ſi eos poſſemus eruere uel īuitos vt vlteriꝰ redire ſub eiꝰ ꝑiculo nō auderēt: puto niſi facere nō īmerito crudeles iudicaremur. Ex his ī git̉ relinquit̉ ꝙ mali ſunt etiā ꝑ flagella co gendi ad bonū ⁊ corrigendi: quod ꝯceden dū eſt. Dicendū igit̉ ꝙ lex flagellationis lex mīe eſt ⁊ caritatꝭ. Un̄ Augꝰ in expōne ẜ monis dn̄i in mote dicit. Certe ꝑfectio di lectionis ip̄iꝰ dei pr̄is nobis īmitanda ꝓpo nit̉ cū dr̄. Diligite īimicos. benefacite his ꝙ oderūt vos: vt ſitꝭ filii patris veſtri qui ī cel̓ ē. ⁊ tn̄ de ip̄o dr̄ ꝑ ꝓph̓aꝫ. Quē diligit dn̄s corripit. flagellat aut oēm filiū que recipit ꝓuer. 3º. quā auctoritatē accipit apl̓s Hebr. 12º. Ut is cui reꝝ ordine ptās eſt data: ea volūtate vindicet: quā pr̄ filiū flagellat quē tn̄ ꝑ etatē nō pōt odiſſe. Ad pͥmū gͦ rn̄dꝫ Augꝰ in epl̓a ad Uicentiū. Uides vt opinor nō eſſe ꝯſiderandū ꝙ quiſqꝫ cogit̉: ſed quale ſit illud ad qd̓ cogit̉ vtꝝ bonū aūt malum no ꝙ quiſqꝫ bonꝰ poſſit eſſe īuitꝰ. Ad il ltid gͦ ꝙ dicit. ꝙ ip̄m cogi nō eſt ei bonum interimed̓ eſt. Na ꝑ hoc faciliꝰ ducit̉ ad bo nū. quia cū pͥmo cogit̉ inuitꝰ. poſtmodū de īuito facilius fit voluntariꝰ ſicut oſtendit Augꝰ in epl̓a ad Bonifaciū comitē. In pau lo qui pena corꝑis ad euāgeliū coactꝰ intra uit actꝭ. 9º. Et plus illis oībus qui ſolo ꝟbo vocati ſunt in euāgelio laborauit. Ad ſe cundū dd̓. Scd̓m ſcm̄ Anſelmū ꝙ libertas ad peccandū nō eſt dicēda libertas: nec pars libertatꝭ cū ip̄m malū nō ſit niſi defectꝰ. vn̄ cohercere voluntate a malo. hoc nō eſt īpe dire libertatē. ſed ip̄am adiuuare. Ad ea que poſtea obicit ꝙ inutilit̓ cogit̉ qͥs ad bo nu. dd̓. ꝙ ſi bonū ad qd̓ mali cogūt̉ ſꝑ īuiti tollerarent: ⁊ nūꝙͣ volūtarii fierēt. īutilit̓ co gerent̉ ad bonū. Sꝫ ꝗa hūane naͣe eſt ea qͣ ī diſſuetudinē ducūt̉ abhorrere: ⁊ ꝯſueta ma gna cuſtodia diligere: iō ꝑ ꝯſuetudinē de ī uitis fiūt uolūtarii. An̄ Augꝰ in pſal. io27 dicit. cū ꝑ timorē gehenne ꝯtinet ſe homo a pccō fit ꝯſuetudo iuſticie: ⁊ incipit qd̓ du rū erat amari. īcipit timor excludi a caritate ⁊ ſuccedit timor caſtus de quo hic dr̄ quo timemus ne diſcedat ne eo careamus. Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ multi fiūt deterioreſ ex coactione. Rn̄det Augꝰ Uīcentio dona tiſte dicēs. Nūquid iō negligenda eſt medi cina quia nō nulloꝝ eſt inſanabilis peſtilen tia. q. d. nō ita nec negligenda eſt cohertio ꝙͣuis ſequat̉ in aliquibꝰ deterioratio: nec ē ueꝝ ꝙ de oībus talit̓ ſit p̄ſumēdū. īmo de quolꝫ p̄ſumēdū eſt rōne diuine gr̄e q̄ oībus ſe offert ꝙ ſit emēdandꝰ Ad aliud ꝙ dic̄ ꝙ de lege naͣli eſt uelle nō cogi. ueꝝ eſt uel le nō cogi ad illud qd̓ nō decet uel expedit Cꝯgi aut ad bonū expedit ⁊ decēs eſt. ⁊ iō nō eſt con lege naͣlē. qͥa ⁊ ſi alienate a rōne mēti ꝑ maliciā odioſuꝫ ſit bonū ad qd̓ cogi tur. tn̄ poſtea ſanate mēti fit amabile. ⁊ hoc eſt qd̓ dicit Augꝰ ꝯtra Fauſtū frenetici no lunt ligari. Litargici nolunt excitari. ſed ꝑſe uerat diligentia caritatis. Freneticum liga re. Ltargicum ſtimulare ambo offendunt̉ Sꝫ ambo diliguntur ambo moleſtati ꝙͣdiu egri ſunt indignantur. Sed ambo ſanati gratulant̉. Ad illud ꝟo qd̓ vltimo obicit̉ de xp̄o ⁊ apl̓is. iā reſponſuꝫ eſt. nā ſic̄ dicit Augꝰ ꝯtra Pelicianū. Tradidit Apl̓s hoīeꝫ ſathane in interitū carnis: vt ſpiritꝰ ſaluus ſit in die domini. i. Corꝭ. 5º. Tradidit Hyme neuꝫ ⁊ Alexandꝝ ſathane vt diſcerent non blaſfemare. i. Thi. i. Et dn̄s flagello expulit de templo improbos negociatores. Math̓ xiº. ⁊ Math̓. 21º Cōſequenter queri tur de lege talionis: circa quā querit̉ vtrum vīdicta ſit expetenda: qd̓ vr̄ ꝑ Augꝭ. ꝯtͣ fau ſtuꝫ qui dicit. Illud qd̓ antiqͥs dictuꝫ ē ocu luꝫ ꝓ oculo: dentē ꝓ dente ⁊cͣ. nō eſt conriuꝫ ei qd̓ dr̄. 5º. Math̓. Dico vobis non reſiſtere malo. īmoderate ac īiuſte vltioni Cex iu ſtuꝫ moduꝫ figens: legē talionis īſtituit. vt qualē quiſqꝫ ītulit iniuriā: tale ſuppliciuꝫ pe dat. ⁊ ſubdit. cum peccet qͥs ꝑ īmoderatiōeꝫ īiuſte vult vindicari. nō peccat autē qͥ modū adhibēs iuſte vindicari vult. remotior eſt a pccō īiuſte vīdincte ꝗ nō vult oīd vīdicari peccat enī qui exigit ultra debitū: nō peccat qui exigit debitu. ergo uelle uindicari ẜm iuſticie debitū eſt licitū. Itē lex talionis ꝯtinet iuſtū ⁊ equum. Sed uelle qd̓ iuſtu ⁊ equū eſt cuilibꝫ licitū eſt. gͦ uelle eruitione oculi illius ꝗ mihi eruit oculū: mihi licitu erit. Item Augꝰ in expōne pſal. iosº. dic̄ Sex drīe ſunt reddere bona ꝓ mal̓. nō red dere mala pro malis. hec bonoꝝ ſunt. ſꝫ pri mū melius: nō reddere bona pro bonis. red dere mala ꝓ bonis. hec duo maloꝝ ſunt. ſꝫ poſteriꝰ eſt deteriꝰ reddere bona ꝓ bonis reddere mala ꝓ malis. hec duo mediocriuꝫ ſunt. priꝰ ꝓpinquū bonis eſt qd̓ xp̄s nō argu it. ſed plus oportere dicit: quia ethnici hoc faciūt. Math̓. 5º. poſterius ꝓpinquū eſt mal̓ ꝯuenit tn̄ ⁊ bonis. vr̄i lex mod̓ vltionis ſta tuit oculū ꝓ oculo. Conͣ. Leuitꝭ. 19º. Non queres vltionē: nec memor eris īiurie ciuiū tuoꝝ. Itē Deut. 32º. Mihi vindictā ⁊ ego retribuā. Item Eccl. 28º. Qui vindicari vult a dn̄o inueniet vindictā. Itē in pſal. Si reddidi retribuentibꝰ mihi mala decīdaꝫ merito ab inimicis meis. Itē. i. Pe. 3º Nō reddentes malū pro malo. nec maledictuꝫ ꝓ maledicto: ſed econrio benedicentes. Itē Augꝰ ſuꝑ pſal. 108º. Lex talionis ſi dici po īiuſtoꝝ iuſticia eſt. nō quia iniqͣ ē vltio quā lex ſtatuit. ſed qͥa vitio ſa eſt libido vlciſcēdi ⁊ hoc idē hr̄ ſuꝑ Math̓. 5º. Itē obr̄ de eqͦ tate legis talionis. Nā dic̄ lex Exo. 22. Qui furatꝰ fuerit bouē ⁊ interfecerit uel vendi derit: qͥnqꝫ boues reſtituet. vbi dicit glo. quā to minor in poſſeſſione cōmoditas: tato mi nor in amiſſione dolor. ſed ꝙͣto melior ē qd̓ aufert̉. tāto dolor amplior de amiſſione: ⁊ iō qͥa plus dolꝫ hō de amiſſione bouis ꝙ o uis gͦ pari rōe cū maior dolor ſit de amiſſi one oculi ꝙͣ bouis. cū nōͣ ſatis ſit ẜm legem in furto bouis reddere bouē pro boue. Mul to fortiꝰ nō ſatis erit ẜm legē reddere oculū pro oculo. imo qui eruit oculū ſi hr̄et qͥn̄qꝫ oculos dr̄et pro oculo eruto redde̓. ℟º ſicūt dicit Augꝰ ſuꝑ Math̓. 5. Modū vltioīſ quē lex ſtatuit ad iudicē ꝑtinet. magiſqꝫ ip̄i eſt hoc int̓ hōīes diſcernere ꝙͣ bonū hoīum ſibi expetere. hic enī redderet malū ꝓ malo iudex ꝟo nō. ſꝫ d̓lectatōe iuſticie iuſtū ꝓ īiu ſto: qd̓ etiā deꝰ facit. Scd̓m hoc gͦ diſtin guēdū tſt ꝙ expetere vindictā pͥuate ꝑſone nō eſt licitū. expetere ꝟo vindictā ꝑſone iudicis. vnoº eſt licitū. alio mō illicitū. Licitu ex caritate ⁊ zelo iuſticie. Illicitū ex odio ⁊ libidine ire. licitū deſiderio correctionis. il licitū deſiderio afflictionis. ⁊ hoc eſt qd̓ dic Augꝰ ſuꝑ Math̓. 5º. nō ꝓhibet̉ vindicta que fit ad correctionē. ſed hoc etiā nō ꝯceditur niſi ei cui ptās ordine data eſt. ⁊ ſine ire vt pr̄ in filiū. Ad illud gͦ qd̓ pͥmo obr̄ ꝙ r̄ peccat qui iuſte vult vīdicari: nec qui exigit debitu. Dicendū ꝙ ſi pͥuata ꝑſona ꝑ ſe uellꝫ vindicari cū nō hꝫ iudiciaria ptātem uellet uindicari iniuſte. Iniuſta enī eſt vindicatio que a nō hn̄te iudiciariā ptātem infertur. Itē ſi deſiderio libidinoſo hͦ appeteret ī iuſte uellet vindicari. Deſideriū aut libidi noſum pōt eſſe uel ſe ip̄m nimis amādo uel aliū odiendo. Et hoc eſt qd̓ dicit Augꝰ ſuꝑ pſal. io8º. iniurie ꝓpulſatio. licet īiuſte petat̉ iuſte tn̄ p̄ſtat̉ ab ip̄o.ſ. iudice. qͣꝫꝙ ⁊ ip̄a po ſtulatio nō vſq̄qͣqꝫ īiuſte ꝓbat̉. Aliud eſt.n. īiuriā ꝓpellere vt ſibi liceat uoluptuoſe viue̓ Aliud vt alioꝝ vtilitati libere poſſit uacare tē ſicut idē dicit in ſermone dn̄i in mō te. Iudex vult illū que vindicat nō pena mī ſeꝝ. ſed correctione beatū eſſe cū.ſ. iuſte vin dicat. Idcirco rep̄hendit dn̄s diſcipulos pe tentes ignē de celo ad ꝯſumēdū eos qui nō lebat eos reciꝑe. aīaduertas eos non amare correctionē. ſed odio deſiderare vindictam. Ad ſcd̓m iā pꝫ rn̄ſio ex p̄dictis. quia lex talionis qͣꝫtuꝫ ad iudicē qui zelo iuſticie pu nit. ẜm hac lege ꝯtinet iuſtu. Quātuꝫ ꝟo ad pͥuatā ꝑſonā: uel qui libidine uindicte hͦ ex peteret: ꝯtineret iiuſtū. Un̄ dicit Augꝰ. Si bonus hō hic expeteret: maluꝫ ꝓ malo redde ret. iudex ꝟo no. ſed delectatione iuſticie iu ſtū pro iiuſto qd̓ eſt reddere bonū ꝓ malo Ad tertiū qd̓ dicit ꝙ reddere mala ꝓ ma lis ꝓpinquū malū eſt: ꝯuenit tn̄ bonis. Li cendū ꝙ hoc nō eſt ſimpl̓r dictū: ſꝫ dꝫ ītelli gi malū pene. n̄ tn̄ ex malo affectu ſeu mala intentione quēadmo d̓. dicit augꝰ. ꝙ petere ul̓ p̄ſtare ſb̓ſidiū: vt uoluptuo ſe quis iuuat ī crīe: dānabile eſt. petere ꝟo ul̓ p̄ſtare vt ma li facultas adunat̉: ut eccleſia pacē adipiſcat̉ vt aliquis multoꝝ vtilitati ſeruetur utile ⁊ honeſtuꝫ eſt. In eſt ꝙ Paulus ꝯtra inſidias iudeoꝝ petiit milites a p̄tore ut illeſus ab īiuria ſeruaret̉ actꝭ. 22º. Hinc in euangelio Gercenariꝰ uocat̉ qui vidit lupū ueniētem ⁊ dimittit oues ⁊ fugit Ioh̓. xo. Ad vlti muꝫ dd̓. ꝙ in leſionibus ⁊ dānis lex q̄rebat vtilitatē leſi: ⁊ correctionē alioꝝ. vt.ſ. ex pe na ledētꝭ timerēt peccare. Un̄. i. Xhi. 5º. Hec cantē cora ominibꝰ argue vt ceteri timoreꝫ hēant. Glo. vt pena vniꝰ metꝰ ſit multoꝝ. Cū gͦ in eruitione oculi ꝓ oculo ſatis ad corre ctionē ip̄iꝰ punitꝰ ſit qui leſerat ⁊ alij p̄t̓riti nec aliquid vtilitatꝭ accreſceret leſo. ſi ledenſ altero oculo pͥuaret̉. decreuit lex nō vltra ꝓ cedere in inflictione pene. In reſtitutiōe ꝟo ꝗnqꝫ bouū ꝓuno uel qͣtuor oniū ꝓ una. le ſo vtilitas accedebat: qͣꝫuis ledens pluſꝙͣ le ſerat grauaretur. Oſtea querēdū eſt d̓ elege bellorum ſeu īpugnati onis. Girca qua ꝑtem querūt̉ tria. Pri mo vtꝝ mali poſſint licite debellari. 2º t̓ circūſtātiis belli. Tertio de exercitio qd̓ eſt in tyrociniis. vrꝝ bel Queritur ergo ſare ſit li citu. Ad qd̓ Augꝰ ad Ronifaciū. Noli eſti mare neminem deo placere poſſe qui armis bellicis mīſtrat. In his erat ſcūs Dauid cui dn̄s tā magnū ꝑhibuit teſtimoniū. In his etiā illiꝰ plurimi tꝑis iuſti vt Ioſue cui di 17º. Exo. Egreſſus pugna ꝯtra Ama ech ⁊ ce teri. Itē ī his erat ille cēturio qͥ dn̄o dixit nō ſum dignus vt intres ſub tectū meum mat. 8º. Itē Augꝰ ad Bonifaciū Ioh̓. ab at mis nō iubet diſcedere milites. Et xp̄s poſt tributa math̓. 24º. Ceſari monet reddi: quia ꝓpter bella neceſſaria militi ſtipendiū p̄beꝫ tur. Itē Augꝰ in ſermōe de puero Centu rionis. Si xp̄iana diſciplina oīa bella culpa ret. hoc potiꝰ ꝯſiliū ſalutis petentibꝰ in euā gelio diceret̉ Lucꝭ 3º. vt abicerent arma ſeqꝫ militie oīo ſubtraherent. Dictū aūt eſt eia Neminē ꝯcutiatꝭ. Eſtote ꝯtēti ſtipēdiis vr̄iſ quibꝰ ꝓpriū ſtipendiū ſufficere p̄cepit: mili tare vtiqꝫ nō ꝑhibuit. Itē Ambro. i. liº de officiis. Fortitudo que bello tuet̉ a barbaris patria uel domi. defendit infirmos. uel a la tronibꝰ ſocios plena iuſtīcia ē. Itē Augꝰ Uincētio donatiſte. Si ſꝑ eſſet culpabile ſecutionē facere. nō ſcriptū eſſet in ſcīs li bris. de trahentē ſecreto ꝓxīo ſuo hūc ꝑſeq̄ bar. Itē Augꝰ ꝯtra Pecilainū. Qui peccat nō peccat legis aucͣte: ſed ꝯtra legis aucͣtem Inde rogo te cuiꝰ uox ſit in pſal. dicētis. de trahente ſecreto proxīo tuo ⁊cͣ. Quere itaqꝫ cām ⁊ modū ꝑſecutionis. ⁊ noli generaliter ꝑſecutionē rep̄hēdere Nō enī ꝑſeꝗmur uos niſi quēadmodū ꝟitas ꝑſequit̉ falſitatē. Itē augꝰ ad Bonifactū comitē. cꝰ putāt ī pſal. uoce eē vbi dr̄. ꝑſeqr inimicos meoſ ⁊ ꝯprehendā illos: ⁊ nō ꝯuertar donec defi ciāt. Ex his igit̉ relinquit̉ ꝙ mali licite ſunt ꝑſequēdi ⁊ īpugnandi. Con. Oē belluꝫ fi uel propt̓ iniuriā propulſandā a ſe. ul̓ a ſocio uel ꝑꝑ vindictā inferendā. Sed ꝓpulſatio ꝓ prie iniurie prohibet̉ Math̓. 5º. vi quis ꝑcul ẜit te ī vnā maxillā ⁊cͣ. ⁊ ꝓpulſaº īiurie ſoci oꝝ ꝓhibet̉ ī Petro cū ei dictū eſt. Cōuerte gladiū tuū ī uaginā. Math̓. 26º. Illatio ꝟo vindicte prohibet̉.i. Pe. 3Nō reddentes ma lū pro malo ⁊cͣ. Cū ergo oīs cā belli ꝓhibita ſit: bellare illicitū erit. Itē beatꝰ Gregori Niſi bella iſta carnalia figurā belloꝝ ſpiritu aliū gererēt: nūꝙͣ vt opinor iudaycaꝝ hyſto riaꝝ libri diſcipulis xp̄i qui venit pace do cere ab apl̓is docendi traditi fuiſſent. ⁊tē idē Gregꝰ. Quo diſcipulis xp̄i belloꝝ profi ceret iſta d̓ſcriptio. quibꝰ dr̄ a ih̓u. Pacem meā do uobis. pacē relinquo vobis. ioh̓. 14º ⁊ nō uos ip̄os vindicātes. Ro. 12. ſed magꝭ iniuriā ꝑcipite ⁊ fraudē patimini. i. Corꝭ. 6º. Itē idē Gregꝰ. Sciēs apl̓s nobis iā ultra bella nō eſſe carnalit̓ ꝑagenda: ſed aīe certa mina ꝯtra ſpūales aduerſarios p̄ceptū mili cie dat militibꝰ xp̄i dicēs. Induite uos ar maturā dei vt poſſitis ſtare aduerſus inſidi as dyaboli Eph̓. 6º. Itē Math̓. 26º. Oīs qui acceperit gladiū gladio ꝑibit. Ex his igi tur videt̉ manifeſte probari: ꝙ tꝑe gr̄e oīno bellare ſit prohitū. Itē Ꝙ oī tꝑe licitū ſit bellare ⁊ ꝑſequi probat̉ Nā ſicut dic̄ beatuſ Iero. ſuꝑ illud ad Gal. 4º. Is qui ẜm carnem natꝰ fuerat ꝑſequebat̉ eū qui ẜm ſpiritum Qui ẜm carnē natꝰ eſt ꝑſequit̉ ſpiritualē. nū ꝙ ꝟo ſpūalis carnalē ꝑſequit̉. Itē de mē bris eccleſie dr̄ Math̓. 5º. Beati qui ꝑſecuti onē patiūt̉ ꝑꝑ iuſticiā Cū gͦ iuſtoꝝ ſit ꝑſe cutionē pati. nō facere. Relinquit̉ ꝙ ꝑſequi malos erit illicitū. Itē p̄ceptū innocentie eſt de lege naͣli ꝯtētū ſub illo p̄cepto. quod alio oderis tibi fieri: vid̓ ne aliqn̄ alt̓i facias. Tho. 4º. Cū ergo ꝑſecutione ⁊ bello corꝑal̓r ⁊ tꝑalit̓ noceat̉: ꝯtra p̄ceptū innocētie erit bellare uel ꝑſequi. ℟º Bellare iuſte ẜm legem diuinam eſt licitū. Et etiā in p̄cepto regibus ⁊ pͥnc pibus terre ẜm qd̓ dic̄ Augꝰ ad Bonifaciū comitē ſuꝑ illū locū pſal. eti nūc reges intelligi. eru. qui iudi. ter. ſeruite pn̄o in tīmore. qūo gͦ reges ẜuiūt in timo re: niſi ea que con deū iuſſa ſunt religioſa ſeueritate ꝓhibēdo atqꝫ plectēdo. al̓r enī ſer uit qͥa hō eſt: al̓r quia rex e: ꝗa enī hō eſt ẜuit viuedo fidelit̓. quia rex eſt ẜm legē iuſticie pugnādo virilit̓. Iniuſte ꝟo bellare illicitū ē ⁊ ꝓhibitū ẜm qd̓ on̄dit̉ in Baruch. 3º. vbi dic de gigātibus ꝗ ab īitio fuerūt ſtatura magna ſciētes bellū nō hos elegit. dn̄s. neqꝫ viā diſcipline inuenerūt ꝓpterea ꝑierunt. Nondū aūt ad hoc ut diſcernas ꝙ bellū iuſtū ſit uel iniuſtū. aucͣtem. affectum. inten tōꝫ. ꝯditōꝫ. meritū. ⁊ cāꝫ. Affectꝰ ⁊ aucͣtaſ debēt ꝯſiderari ī ꝑſona indicētis bellu. Con ditio ⁊ intentio in ꝑſona ꝑagentis bellum. Geritū in ꝑſona ſuſtinentis bellū. Cā in ꝑ ſona ꝓ qͣ agit̉ bellū. Dicēd̓ gͦ: ꝙ ad hͦ ꝙ ſit iuſtū bellū requirit̉ ꝙ ꝑſona īdicēs bellu hēat iuſtū affcm̄ ⁊ aucͣtem iuſtā. guſtum āt afſcm̄ ut dicit Augꝰ ad boni faciū comitē Eſto bellādo pacificꝰ vt eos quos expugnaſ ad pacis vtilitatē vincēdo ꝑducas. Beati.n. pacifici qͥa filii dei uocabunt̉. Math̓. 5º. Itē idem Augꝰ ꝯtra manicheos. Nocen di cupiditas: vlciſcendi crudelitas: īplacabil̓ animꝰ: feritas rebellādi: libido dominandi. hec ſunt ⁊ ſi qua ſil̓ia: que in bellis iure cul pant̉. Iuſtā ꝟo aucͣtem hoc eſt ordinataꝫ ẜm qd̓ on̄dit Augꝰ ꝯtra Manicheos. Deo ſine aliqͦ alio ltīmo imꝑio iubēte gerēte ip̄a bella ſuſcipiūt̉ a bonis. cum in eo reꝝ hu manaꝝ ordine īueniūt̉: ut eos uel iubere ali quid tale uel ī talibꝰ obedire iuſte ip̄e ordo ꝯſtringit ⁊ poſt ſubdit. Ordo ille naͣlis mor taliū paci accomodatꝰ hoc poſcit vt ſuſcipi endi belli aucͣtas atqꝫ ꝯſiliuꝫ penes pͥncipes ſit. Itē in ꝑſona ꝑagentis belluꝫ: duo reqͥ runt̉: debita intentio. ⁊ debita ꝯditio. Debi ta intētio ẜm qd̓ dicit Augꝰ de verbis dn̄i Gi litare nō eſt delictuꝫ. ſꝫ militare ꝓpt̓ p̄da pcc̄m̄ eſt. nec rē publicā agere criminoſū eſt ſꝫ vt diuitias augeas dānabile ē. Itē de bita ꝯditio vt nō ſit ꝑſona clericalis. Unde canon Ioh̓. pape. 23. q. 8. Secularē militia ex ercere: ⁊ terrā defende̓: de p̄liis tractare ⁊ d̓ armis terrene ptātis eſt. Itē in eodē dic canon ꝯcilii Gelden̄. Quicūqꝫ ex clero vide tur eſſe arma militaria nō ſumāt: qͥa nō pr̄it ſil̓ deo ⁊ ſeculo militare. Itē in ꝑſona ꝯtͣ quā agit̉ bellū ꝯſiderand̓ eſt meritū iuſtum ut.ſ. iuſte meruerit īpugnari uel ꝑſecutioneꝫ pati. Un̄ Augꝰ ad Bonifacium comite. Eſt ꝑſecutio īniuſta qnā faciūt impiī eccl̓ie xp̄i Iſta nāqꝫ beata eſt que ꝑſecutōꝫ patitur ꝓpter iuſticiam. illi ꝟo miſeri qui ꝑſecutōꝫ patiunt̉ ꝓpter īiuſticiā. ꝓinde iſta ꝑſequit̉ diligendo: illi ſeuiēdo: iſta vt corrigat: illi vt euertāt. Itē idē Augꝰ ſuꝑ pſalm. duo iſta noīa cū dicimus hō peccator vtiqꝫ nō fru ſtra dicūt̉: qͥa peccator eſt corriꝑe: qͥa hō mī ſere̓: nec oīo liberabis homine: niſi ꝑſecutus fueris peccatore. Itē in ꝑſona illiꝰ ꝓ quo pugnat̉ attendenda eſt iuſta cā: que eſt ſub leuatio bonoꝝ: cohertio maloꝝ: pax omniuꝫ Un̄ Augꝰ de diuerſis eccleſie obſeruatōibꝰ apud ꝟos dei cultores etiā bella illa pacata ſunt que nō cupiditate aut crudelitate: ſed pacis ſtudio gernt̉ ut mali coherceāt̉ ⁊ bo ni ſubleuēt̉. Ad illud qd̓ ſcd̓o obicit ꝙ bella carnalia diſcipulis xp̄i tradūt̉ legeda ſolū ꝓpt̓ bella ſpūalia que deſignāt dd̓m. ꝙ diſcipulos xp̄i appellat nō general̓r xp̄ianoſ ſed viros eccleſiaſticos quibꝰ interdicta ſūt bella ⁊ arma. Ur̄ beatꝰ Ambroꝰ ꝯtra Imꝑa toris edictū dic̄. Aduerſus milites gothos lacrime mee mea arma ſunt. Talia enī ſunt munimēta ſacerdotis: al̓r nec debeo nec poſ ſum reſiſtere. Ad tertiuꝫ qd̓ obr̄ ꝙ a ih̓u dr̄. pacē meā do uobis. dd̓m ꝙ belluꝫ iuſtū non repugnat paci: īmo finē habet pacē. vn̄ Augꝰ ad Bonifac̄. Bellū dꝫ eſſe neceſſitatiſ vt liberet deꝰ a neceſſitate ⁊ ꝯſeruit in pa ce Nō enī pax querit̉ vt belluꝫ exerceat̉ ſed belluꝫ gerit̉ vt pax acquirat̉. Ad quartuꝫ qd̓ dicit Gregꝰ. ꝙ bella vlteriuſ nō ſunt car nalit̓ ꝑagenda: intelligendū eſt ſicut pͥus ab eccleſiaſticis ꝑſonis quibꝰ in ueteri teſtō li cebat pugnare: nō lꝫ aut in nouo. Ad qͥntū qd̓ obicit qui acceꝑit gladiū gladio ꝑibit Rn̄det Augꝰ. 2º. liº ꝯtͣ Manicheos. Ille gla diū accepit: qui nulla ſuꝑiori: ac ltīma ptāte uel iubēte uel ꝯcedente in ſanguinē alteriuſ armat̉. Ad ſextū qd̓ dicit Iero. quia ſpūal̓ nunꝙͣ ꝑſequit̉ carnalē. Rn̄det Augꝰ ⁊ pela gius papa: 23. q. 5. Nō uos hoīm uaniloqͥa re tardent dicentiū. quia ꝑſecutionē eccleſie fa ciat dū uel eaque cōmittunt̉ repͥmit. uel a nimaꝝ ſalutē requirit. Errāt hꝰ fabulatores nō ꝑſequit̉ niſi qui ad malū cogit. Qui uero maluꝫ factuꝫ iā punit uel ꝓhibetne fiat: nō ꝑſequit̉ iſte ſed diligit. Ad ſeptimū rn̄dꝫ Augꝰ ad Bonifacium comitē. Si eccl̓ia ꝟa eſt ip̄a que ꝑſecutionē patit̉ nō que fac̄ q̄rat̉ ab apl̓o qua eccl̓iaꝫ ſigͣbat ſarra qn̄ ꝑſecutōꝫ facīebat ancille. Gen̄. 21º. Liberā quīppe ma trē celeſtē Irl̓m.i. verā deī eccleſia in illa mu liere dicit eſſe figuratā. Gal. 4º. que afflige bat ancillā. Si aut meliꝰ diſcutiamus magꝭ illa ꝑſequebat̉ Sarrā ſuꝑbiēdo: qͣꝫ Sarra co hercendo. illa dn̄e faciebat iniuriā. iſta īpo nebat ſuꝑbe diſciplinā. Ad octauū ꝙ di cit bellū eſſe ꝯtra p̄ceptū īnocentie īterimē dū eſt. Un̄ Augꝰ in libº de ciui. dei. ꝑtinet ad īnocentis officiū: nō ſolū nemini malū īfer re: veꝝ etiam cohibere a peccato uel punire pccm̄: vt delinquēs corrigat̉ exꝑimēto: aut alij terreant̉. Ad primū ꝟo qd̓ obiciebat Ꝙ oīs cā belli ꝓhibita eſt: ꝗa ꝓhibita ē vin dicta inferenda ⁊ īiuria ꝓpulſanda. iaꝫ ex ſu perioribꝰ pꝫ rn̄ſio Nā vindicta inferendan eſt ꝓhibita niſi pͥuate ꝑſone: ⁊ ex libidine vī dicte. ſed iudici p̄cipit̉ inferēda ex zelo iuſti cie. Un̄ Augꝰ ſuꝑ Voſ. 7º. dicit. Si ea q̄ deꝰ uehemēter offendit̉ inſequi uel vlciſci dif ferimus. ad iraſcendū diuinitatꝭ ꝓuocam patientiā. Nōne Achor filiꝰ zare p̄teriit mā datū dn̄i ⁊ ſuꝑ oēm ppl̓m iſrl̓ ira eius incu buit. ⁊ ille erat vnus hō. atqꝫ vtinā ſolus pe riiſſet in ſcelere ſuo. Sil̓i mō iniuria ꝓpulſā da in p̄cepto eſt ei qui vtilit̓ pōt eā ꝓpellene ab alio. Un̄ btūs Ambroꝰ pͥmo liº de offici. Qui nō repellit a ſocio iniuriam ſi pōt. tam eſt in vicio ꝙͣ ille qui facit. Un̄ ſc̄s Moyſes Cū vidiſſet hebreū ab egyptio excipientem iniuriā Exo. 2º. defendit ita ut egyptiū ꝓ ſterneret. Salomon quoqꝫ ait. Erue eū qͥ du cit̉ ad mortē. ſed illud vltimū dubitatōꝫ hēt que determinabit̉ infra qōe de illo p̄cepto euāgelii. dico nobis nō reſiſtere malo. Cōſequenter queri tur de circūſtantiis bellādi. ⁊ hoc quantuꝫ ad qͣtuor: ꝙͣtum ad p̄ceptū bellādi: qͣꝫtum ad ꝑſonā bellatis: qͣꝫtū ad tꝑs belli: ꝙͣtuꝫ ad mo dū bellādi. Querit̉ vtꝝ ſacrilegꝭ. regibꝰ indi centibus ⁊ iubētibus bellū teneat̉ ſubdit ī milites obedire. ꝙ nō vr̄. nam non tenemur obedire niſi ptāti ordinate a d̓o. Sꝫ poteſtaſ malignantiū nō eſt ordinata a deo uel ſub deo poſito ꝙ affectu cupiditatis bellū mo ueat. gͦ nō eſt ei obediendū. quia ſic̄ dic̄ apl̓s 13º. Ro. Oīs aīa ptātibꝰ ſublimioribꝰ ſb̓dita ſit. Nō enī eſt ptās niſi a deo: que aūt a deo ſunt ordinata ſūt. Itē nō eſt obidienduꝫ īdicēti bellū niſi ī bello iuſto. ſed nō ē bellu iuſtū: ſic̄ pꝫ ex p̄dictis: ubi ē affectꝰ īiuſtus. Si gͦ ſit in pͥncipe affectꝰ cupiditatꝭ uel afica dn̄andi uel affectꝰ vlſciſcendi nō erit ei parē dū. Conͣ. Oīs aīa ptātibus ſublimioribus ſb̓dita ſit. 13º. Ro. Qd̓ ītelligit̉ nō ſolū de ho nis pͥncipibꝰ ſed etiā de malis. Un̄. 1 Pe. 20. Serui ſb̓diti eſtote in oī timore dn̄is nō ſo lum bonis ⁊ modeſtis ſed etiā diſcolis. Itē in eodē dicit Petrus ſubiecti eſtote oī humane creature ꝓpter deū ſiue regi. q p̄cellēti ſiue ducibꝰ taꝙͣ ab eo miſſis. ſed no deterīnat̉ hic ꝙ ſit obediendū bono potiua ꝙ malo. Item ſacrilegi pͥncipes ⁊ affectu corrupti ſunt miniſtri dei: vt eis cōpetat qd̓ dicit apl̓s Ro. 13º. Miniſtri dei ſunt in hoc ip̄m ẜuientes. Un̄ Ieroꝰ ſuꝑ Iohelē. Nō ſo luꝫ hōies miniſtri d̓i ſunt ⁊ vltores ire dei his qui malū oꝑant̉. Un Ro. 13º. Nō ſine cā gladiū portat. dei enī mīſter eſt ſed ⁊ ꝯtͣrie fortitudines. ℟º ẜm Augl. ꝯtra Manich̓. uſtꝰ ſi ſb̓ rege hoīe ſacrilego militet recte pōt illo iubēte bellare. ſi vice pacis ord nem ẜuans: qd̓ ſibi iubet̉. uel nō eſſe ꝯtra dei p̄ce ptū certū eſt: uel utꝝ ſit certū nō eſt. 44 illud gͦ qd̓ pͥmo obicit. ꝙ ptās ſacrilegi pͥn cipis indicentis bellum ex cupiditate non eſt ordinata a deo uel ſub deo. dd̓m ꝙ ē or do ptātis qͣꝫtum ad aucͣteꝫ: ⁊ hoc mō ordina ta eſt: ⁊ quātum ad executionē: ⁊ hoc dupl̓i uel ꝙͣtum ad effectu executionis. ⁊ hͦ modo inordinata eſt. vel ꝙͣtū ad effectū executōiſ ⁊ hoc mō ordinata eſt dūmō iubet qd̓ lici tū ē ⁊ ꝯtra dei p̄ceptū nō ē. Affectus auteꝫ īordinatꝰ executionis ptātis nō tollit ordi nē ptātis ꝗn ſit ei parendū. Un̄ Augꝰ cōtra Manicheū. Si humana cupiditate bellū ge ritur ſupple a pͥncipe nō nocet ſcīs.i. ſb̓ditis in quos nō hꝫ quiſꝙ ptātem niſi deſuꝑ data no.n. eſt ptās niſi a deo ſiue ſinēte ſiue iube te. Ad ſcd̓m dd̓. ꝙ in p̄dicto cāu bellum īiuſtum eſt ex ꝑte imꝑantis. ſed iuſtū belluꝫ eſt ex ꝑte militis obedientis. Un̄ Augꝰ ꝯtra manicheū ī p̄dicto cāu loquēs dic̄. Reu fac regē iniquitas imꝑandi. Innocentē aut mili tē oſtendit ordo ſeruiendi. Queritur poſtea de ꝑſona bellantꝭ. vtꝝ ep̄i ⁊ eccleſiaſtice per ſoe poſſint arma mouere. Nā canon̄ Nico. pape Prohibꝫ ep̄os ſcl̓ari milicia occupai: nec ꝯtͣ piratas ꝑmittit eos accede̓ ad pugna. 23. q.. Itē vl̓r clericos ꝯciliū tolētanū ⁊ ꝯciliuꝫ meldenſe ꝓhibent arma ſumere. Con. ſic̄ dr̄ in eadē cā. q. 8btūs Gregoriꝰ ciuibꝰ Tu ſcie vt contra Longobardos arma para reut mādabit: ⁊ militantibꝰ ſtipendia decre nit. Itē Leo papa aduerſus ſaracenos vr bē egredit̉ ut eos ꝓcul a littorearceat ⁊ po pulū armatū ꝯgregat. Ad hoc diſtīguit Gratiaꝰ ꝙ ſunt quidā ep̄i leuitica ſolū por tione ꝯtenti. qui pn̄t dicere dn̄s ꝑs hē̓ditatꝭ mee. his enī nihil eſt cōe cū prīcipibꝰ ſeculi talibꝰ nulla actio relinquit̉ militie ſecularis ꝗa de decimis ⁊ pͥmitus viuētes in omī re gno a terrenis exactionibꝰ liberi ſunt. ita vt dicere valeāt. uenit pͥnceps mūdi hꝰ: ⁊ ī me nō hꝫ quicqͣꝫ. I0. 14. Alii ſunt qui nō ſūt ꝯtenti decimis ⁊ pͥmiciis. p̄dia villas ⁊ ca ſtella ⁊ ciuitates poſſident ex ꝗbus debent tributa ⁊ obſequiū militare. quibꝰ a dn̄o dr̄ Math̓. 22º. Reddite q̄ ſunt Ceſaris ceſari ⁊ q̄ ſunt dei deo. quibus apl̓us dic̄ Ro. 13º Reddite oībus debita. cui tributū: tributū cui nectigal: uectigal. Sed conͣ eſt exp̄ſſe qd̓ dr̄ Petro Math̓. 26º. Cōuerte gladium tuū in naginā. oīs qui gladiū acceꝑit gladio pibit. ac ſi aꝑte diceret. Hactenꝰ tibi tuiſqꝫ p̄ceſſoribꝰ īimicos dei corꝑali gladio licuit ꝑſequi. deinceps in exemplū patiētie. gladiū in uaginā ꝯuerte. Ex quo relinquit̉ ꝙ nulli cp̄o lꝫ materialē gladiū ſeu arma ſume̓ ad bellandū. Item dic̄ btūs Ambroſiꝰ. ꝙ ar ma ep̄oꝝ ſūt lacrime ⁊ orōnes. Preterea dd̓. ẜm diſtinctionē btī Bernardi ad Eu geniū. Ꝙ eſt mouere arma: ſiue acciꝑe maͣlē gladiū manu. iuſſu. nutu. manu a milite. iuſ ſu a pͥncipe. nutu ab ep̄o ſeu ſacerdote. hoc eſt qd̓ dic̄ Bern̄. ad Euge. Qui materialem gladiū tuū negat. nō ſatis mihi vr̄ attendē uerbū dn̄i dicētis. Cōuerte gladiū tuū in ua gina. tuus gͦ ⁊ ip̄e tuo forſitan nutu: ⁊ ſi n̄ manu euaginandꝰ. Un̄ dicentibꝰ apl̓is. Ecce duo gladii. Rn̄dit dn̄s ſatis eſt. Lucꝭ. 22º vterqꝫ ergo gladius eccleſie eſt maͣlis ⁊ ſpi ritualis. ſed is quidem ꝓ eccleſia. ille ꝟo ab eccl̓ia exercendꝰ. ille ſacerdotis. hic militꝭ ma nu. Sꝫ ſane ad nutum ſacerdotis: ⁊ iuſſum Imperatoris. Queritur poſtea an oī tꝑe poſſit bellū agi. Et vr̄ ꝙ diebꝰ ſolen nibꝰ ⁊ feſtiuis illicitū ſit bellare. propt̓ prece ptū ſabbati. de quo dr̄. O ē opus ſeruile nō facietis in eo. Etiā. 5º. Deutꝭ. Nō facies in eo quicꝙͣ oꝑis. ergo cū bellare ſit opus ſeruile diebus feſtīuis nō erit līcitū. Itē cū rep̄ hendit Yſa. 58º. Ꝙ in diebꝰ ieiunii repetunt̉ debita ⁊ cōmittūt̉ lites. dicēs in diebus ie iuniis oēs debitores ueſtros repetitis. ecce ad lites ⁊ ꝯtentiones ieiunatis ⁊ ꝑcutitis pugno īpie. Ex quo vr̄ ꝙ nō ſit licitū in die bus ieiunioꝝ: vt qͣdrageſimali tꝑe litigare uel pugnare. Conͣ. i. Manich̓. 2. Poſtqͣꝫ in terfecti ſunt illi viri qui hēbant ꝯſcīam pu gnandi in diebꝰ ſabbatoꝝ ſalubriori cōſilio cogitauerūt qui remāſerat dicētes. Si oēs fecerimꝰ ſic̄ fr̄es noſtri ⁊ n̄ pugnauerimꝰ pro aīabus noſtris ⁊ iuſtificationibꝰ diſperdēt nos de terra ⁊ cogitauerūt dicētes Oīs hō quicūqꝫ uenerit ad nos in bello in die ſab batoꝝ pugnemus aduerſus eū. Itē ipſe dn̄s moſtrat ꝙ neceſſitas facit licitū quod alias nō eſſet licitū: ⁊ ſine pcco ſoluit̉ ſabb in cāu neceſſitatis. Math̓. 12º. Nōne legiſtis quid fecit Hauid qn̄ eſuriit ⁊ panes ꝓpōis cōmedit. quos nō licebat eos comede ⁊ ſb̓ dit quis ex uobis homo hn̄s ouē ⁊ cecide rit ſabbato in foueā: nōne leuabit eā. quāto magis melior eſt hō oue: itaqꝫ lꝫ ſabbatis be nefacere. ℟º diebus qui deputati ſūt ua cationi diuine ſine neceſſitate urgente illic tū eſt pugnare. neceſſitate ꝟo cogente fit li citum. ⁊ hoc eſt qd̓ dic̄ canon Nicolai pape ad cōſulta. bulgaroꝝ. 23. q. 8. Si nulla vrget neceſſitas: nō ſolū quadrageſimali tꝑe: ſꝫ etiā oī tꝑe eſt a p̄liis abſtinendū. ſi aūt īneuitabil vrget īportunitas: nec qͣdrageſimali tꝑe pro defenſione tā ſua ꝙͣ patrie ſeu legū paterna rū belloꝝ eſt ꝓcul dubio p̄ꝑationi parcendū ne videlꝫ deū tēptare videat̉ hō ſi hꝫqͥd faci at ⁊ ſue ac illoꝝ ſaluti ꝯſulere nō ꝓcurat ⁊ ſcē religionis detrimētū nō p̄uacet. Ultimo queritur mo pugnādi vtꝝ requirat̉ in bello iuſto exclu ſio fraudis. qd̓ vr̄ ꝑ illā legē Deutꝭ. 16. Iuſte qd̓ iuſtū ē exeq̄ris. gͦ iuſtū bellū ꝑagendu eſt iuſte gͦ ⁊ ſine fraude. Itē dicit Aug ad Bonifa. ꝙ fides hoſti ẜuanda eſt. ꝯtͣ quē bellū gerit̉: ſed fidelitas excludit fraudeꝫ. Con. Augꝰ ſuꝑ Ioſue. 8º. Dn̄s deꝰ noſter iubet ad Ih̓m uane vt ꝯſtituat ſibi retrorſū inſidias.i. inſidiantes bellatores ad inſidian dū hoſtibꝰ. hinc admonemur hoc nō iniuſte fierī ab his qui iuſtū bellū gerūt. Qd̓ ꝯcedē dū eſt. Ad pͥmū gͦ qd̓ obic̄ dd̓. ꝙ in iuſto bello pugnare fraude hoc eſt ꝑ inſidias non eſt pugnare iniuſte ſed pugnare fraude. hoc eſt aīo fraudulēto.i. amore iniꝗͥtatis ē iniu ſte pugnare. Et hoc eſt qd̓ dicit Augꝰ in qͦ ſtionibꝰ ſuꝑ Ioſ. 8º. Iuſtꝰ cui bellare fas eſt cū iuſtū bellu ſuſceꝑit. vtꝝ aꝑte pugnet: an ex inſidiis nihil ad iuſticia intereſt. Iuſta āt bella diffiniri ſolēt: que vlciſcūt̉ īiurias. ſed ſine dubio iuſtū bellū eſt qd̓ deꝰ imꝑat: qui nouit quid cuiqꝫ fieri dēat in quo bello du ctor exercitꝰ uel ip̄e ppl̓s nō tā auctor belli ꝙͣ miniſter iudicandꝰ eſt. Ad ſcd̓m vero dd̓. ꝙ fides hoſti ẜuanda eſt qn̄ ꝓmittitur ⁊ hoc eſt qd̓ dicit Augꝰ. Unde oīs fraus ꝯtͣ promiſſionem factam hoſti illicita eſt. Cōſequenter eſt in quirere de exercitio belloꝝ in tyrociniis: v tꝝ ſit licitū. qd̓ vr̄. Nā bellicū exercitiū di ordine dei relictū eſt ⁊ ꝯceſſum filiis iſrael Iudicū. 3º. He ſunt gentes qͣs dn̄s dereliꝗt vt erudiret in eis iſraele̓. ⁊ oēs qui nō noue rāt bella chananeoꝝ ⁊ poſtea diſcerent filii Iſrl̓ certare cū hoſtibꝰ ⁊ hr̄e ꝯſuetudinem p̄liādi. gͦ illis quibꝰ fas eſt bellare ut militi tibꝰ. bellicū exercitiū licitū erit. Itē ſi aliqͥs actus bonus eſt ⁊ licitꝰ. Eruditio ⁊ exercitiū ad faciendū illū actū licita erit. Si gͦ bellare ꝓ fide uel pace ẜuanda licitū eſt: diſciplina belli ad eundē fine ordinata licita erit. Si gͦ miles aliqͥs hac intentione uadat ad tyroci niū: vt adiſcat arte ⁊ induſtriā bellicā ad pu gnandū pro fide uel pace cū neceſſe fuerit n̄ peccabit. Conͣ. Oſtentatīo viriū peccatuꝫ eſt. Sꝫ exercitiū tyrocinioꝝ fit ad oſtētatiōꝫ viriū. ergo illicitū ⁊ peccatū eſt. Iteꝫ lex tyrocinioꝝ eſt illa quaꝫ mali hn̄t. j. Fap̄. Sit fortitudo noſtra lex iuſticie ut fortior ſpoli et debiliorē. ſed hoc iniuſtū eſt. Itē exer centes tyrocinia excōīcant̉ ab eccleſia. Sꝫ ec cleſia nō infert talē penā: niſi pro pccō morta li. ergo peccatū mortale eſt. ℟º ẜm qͦſdaꝫ Cuꝫ tale exercitiū fit ad oſtentatiōꝫ ⁊ diſcri mē vite exercitantiū uergens ſimpl̓r illicitū eſt: ⁊ quicqͥd ex tali exercitio ſequit̉ vt vul neratio uel interfectio ſunt talit̓ ſe exercitā tibus īputanda. ⁊ qd̓ ꝯceſſuꝫ eſt filiis Iſrael nō ꝯcedit̉ eis niſi urgente neceſſitate. nec ꝯtͣ ſe inuicē: ſed ꝯtra illos quos debebāt expu gnare.ſ. cananeos. Ad illud ꝟo qd̓ obicit̉ diceret ꝙ adiſcere artē bellicā illicito mō: ⁊ cū diſcrimine ſalutis: ex quacūqꝫ intentione illicitū eſt. cum debito ꝟo mō ⁊ ſine ꝑiculo ſalutis licitū erit. ſed hͦ nō eſt in tyrociniis. Alijs ꝟo vr̄ diſtinguendū ꝙ exercitium tyrocinioꝝ pōt fieri cū moderamīe ꝯflictus qui ad inuicē eſt abſqꝫ diſcrimīe ſalutꝭ: ſi ad hibet̉ diligentia debita cautele ⁊ in ꝑ̄patio ne: ⁊ in executione: ⁊ tūc diſtinguēdū: quia aut tale exercitiū fit ad oſtentatōꝫ roboriaci potētie: ſeu vane glorie: uel queſtū auaritie ⁊ tūc ſimpl̓r illicitū eſt. uel fit ꝓpter expien tiā ꝓprie fortitudinis ⁊ vſus armoꝝ ⁊ belli ce īduſtrie vt habebat̉ ydonettas bellandi ꝑ fide ⁊ pace eccleſie. ⁊ hoc mō tale exercitin licituꝫ eſt. Si ꝟo tale exercitiū ageret̉ ſine p̄ dicto moderamine ⁊ diligētia cautele illici tu eſt. quia hoc eſt diſcrimini ſe comittere Ad illud ꝟo qd̓ obicit de lege tyrocinio rū dici pōt. ꝙ ſi acquiſitio ſpolioꝝ fit ex cu piditate uel auaritia manifeſte eſt iniuſta. ſi fit nō ex auaritia. ſed ex ip̄a ꝯuētione p̄po ſita: ut ille qui capit̉ amīttat ſpolia: cuꝫ ex ra li ꝯuentione oēs iudicent̉ ad paria nō eſt in ſta: nec ẜm illa legē īiquoꝝ quibꝰ fortitudo eſt lex iuſticie. Ad illud ꝟo qd̓ obicit: ꝙ eccl̓ia excoīcat tales. dd̓. eſt ꝙ falſū eſt exce ptis tꝑibus famīs ⁊ neceſſitatibꝰ eccleſie. cū ſ. neceſſe hꝫ pugnare ꝯtͣ heticos ul̓ paganos his tꝑibus excoīcant̉ quia nocēt ſaluti pu blice uel impediūt cōe bonuꝫ eccleſie: negat̉ tn̄ morientibꝰ in tyroniciis ab eccleſia ſepul tura ad terrore tyronātiū: ne.ſ. ſic vires expe riant̉ ut aliquis incurrat mortem uel mortꝭ periculum. Uerēduꝫ eſt cō ſequēt̓ de legibus occiſionis ⁊ ꝙͣ uis ſuꝑ diſputatuꝫ ſit. An occiſio hōis ſit li cita: ⁊ quis ſit occidendꝰ. ⁊ cui licituꝫ ſit occi dere. Et hoc inqͥſitione de illo p̄cepto deca logi. tn̄ ad maioris legis ꝟitatꝭ inquirenda ſūt tria. Prīo an pena mortis ſit homini inferenda. 2º de generibꝰ mortis ẜꝫ leg inferendis. Tertio de cāis mortis ẜm iu dicium legis. Quod mors malefi cis ſit inferenda ſic̄ dic̄ lex Exo. 22º. Malefi cos nō patieris viuere multipl̓r ꝓbat̉. Prio ſic. Si.n. de iuſticia leuiores pene inferende ſunt alicui ꝓ culpa aliqua. cum ip̄e ꝑ eas nō dū corrigat̉ ſꝫ addat p̄terite culpe ꝯtumaciā manifeſtuꝫ eſt cuꝫ ꝯtumacia ſit graue pccn̄ ꝙ merito ꝯtumacie debꝫ creſcere pena. aut ꝯtumacia remanere īpunita: nō pōt aūt de iure ꝯtumacia remanere īpunita. qͥa igit̉ cre ſcere pōt ꝙͣtūlibet ꝯtumacia: creſce̓ pōt de iuce quātū libet ⁊ pena. Quare neceſſe eſt vt ip̄a uel ſit mors corꝑalis uel equalis illi. cuꝫ mors corꝑal̓ nō ſit pena īfinita. Per hāc aūt viā a leuibus flagellis veniet̉ ad grauia ⁊ a grauibꝰ ad vulnera. ab illis ad tormenta a tormētis ad ip̄am mortē: ꝑ ſil̓ia ꝯtumacie cremēta. Itē cū ꝓportionales ſint culpe ⁊ pene illis debite. Si gͦ alicui culpe debeat̉ flagellatīo: maiori culpe duplo maior flagel latio: ⁊ decuple decuplo maior: ⁊ cētuple cē tuplo maior: ⁊ tāta pōt eſſe flagellatio ꝙ in ducet mortē. Sequit̉ ergo de neceſſitate ꝙ mors corꝑalis ꝓ aliqͣ culpa poſſit infligi. Itē ſi alicui culpe debet̉ mutilatio: qd̓ etiaꝫ ueꝝ eſt. ſic̄ dicit lex Deū. 25. De muliere que apprehendit verenda viri: ꝙ abſcindat̉ maꝰ eius. Et lex talionis. Deut. 19º. Oculū ꝓ ocu lo: manū pro manu. Arguit̉ ſic. Certa eſt cō paratio mortis totius corꝑis ad oculū ⁊ ad qd̓libet mēbꝝ. Sil̓r certa eſt cōꝑatio mortꝭ totius corꝑis ad mortē oculi. Ponamꝰ igit̉ ꝓ aliqua culpa debeat̉ eruitio ſeu mors o culi. Si gͦ mors oculi uel eruitio ꝓtanta cul pa dēat̉. Ergo ꝓ culpa duplo maiori debet̉ eruitio duoꝝ oculoꝝ. Et pret̓ hoc mutilatō alicuiꝰ mēbri uel aliquoꝝ mēbroꝝ equiualē tiū duobꝰ ocul̓. ⁊ ita ꝑ augmētū culpe de ne ceſſitate iuſticie ꝑueniet̉ ad aliquā culpā ita magnā ꝓ qua deat̉ oīm mēbroꝝ mutilatio ⁊ mors. Itē eſto ꝙ aliqͥs occiderit hōieꝫ iniuſte. aut iuſte eſt puniendus pena mortis aut pena minori. Si pena mortis: nō ſolum igit̉ licitū: ſed etiā iuſtū eſt occide̓ occiſoreꝫ Si pena minori gͦ uel finito minori uel infi nito. ſed īfinito minori nulliꝰ gͦ ꝯꝑationis eſt id qd̓ ītulit ad id qd̓ patit̉. Eſt igit̉ iſta iuſticia quēadmo d̓ ſi quis danilicaſſet aliu in millibꝰ marcaꝝ. ⁊ puniret̉ in amiſſione v nius feſtuce: qd̓ ridiculū eſt: Si ꝟo finito mi nori. minori igit̉ redimit maius. ⁊ idē ē ac ſi damnificaſſet ꝓximū in viginti marchis ⁊ ip̄e abſolueret̉ pro vna: qd̓ īiuſtiſſimum eſt Itē cū mors eterna infligenda ſit ꝓ aliqͦ culpa ſicut dr̄ in Apocl. 20. Iudicatū eſt de ſingulis ẜm oꝑa ip̄oꝝ: ⁊ infernꝰ ⁊ mors miſſi ſunt in ſtagnum ignis. hec eſt mors ſcd̓a. ergo multo fortius mors tꝑalis. Item mors corꝑalis: aut eſt pena maior omī culpa aut nō. Si maior oī culpa. ergo iniuſtꝰ ē deꝰ qui eā inflixit ꝓ ꝯmeſtione fructꝰ ligni ſcīe boni ⁊ mali. Iniuſtꝰ eſt xp̄us qui eā inferret antixp̄o. ſic̄ dr̄. 2. The. 2º. Que dn̄s Ih̓s in terficiet ſpū oris ſui. Si ꝟo n̄ eſt maior omī culpa īferenda: eſt gͦ ꝓ aliqua culpa. Iteꝫ Augꝰ in ẜmone dn̄i in mōte. Helyas ml̓tos morte affecit ꝓpria manu. ⁊ igne diuinitus īpetrato ꝙ ꝯſtat ſpū ſco repletū. ſic̄ dic̄ Lucl. i. Ip̄e p̄cedit ante illū in ſpū ⁊ ꝟtute helye. dr̄ de Ioh̓e baptiſta ⁊ alij multi magni ⁊ diuini eodē ſpū ꝯſulēdo rebus hūanis non temere id fecerūt. Itē idē in eodē verbis apl̓i Petri. Ananias ⁊ uxor eiꝰ ſicut in acti bus apl̓oꝝ legimus examines ceciderūt. Con obiciūt ꝑuerſi heretici illud Math̓. 5º. Ego dico nobis nō reſiſtere malo. ſed illt̓ intelligit̉ de īiuria ꝑſonali vindicāda libi dine vīdicte. nō de iiuria dei uel eccl̓ie vin dicanda zelo iuſticie. de qua dr̄ Ro. 13. Ubi loquit̉ de pͥncipe terreno. Nō ſine cā gladiū portat. dei enī miniſter ē vīdex in irā ei qui malū facit. Itē obiciūt illd̓ Math̓. 13º. qd̓ dr̄ de zizāniis nō eradicādis ꝑ ꝓhibitioneꝫ ſaluatoris: qui p̄cipit vt ſinant̉ creſcere ziza nia vſqꝫ ad meſſem ne ſil̓ eradicet̉ ⁊ triticuꝫ Ad qd̓ rn̄dē d̓ ꝙ manifeſtū ē illud nō p̄ce piſſe ſaluatoreꝫ: niſi ſolū vt tritico parceret̉ no.n. voluit ꝑci zizaniis ſed tritico ſolū quia noluit parci zinzaniis in tritici detrimētum Ubi gͦ creſcut zīzania in detrimētū ⁊ ſuffo cationē tritici nullatenꝰ uoluit eis ꝑci. Cum gͦ impii in ſubuerſionē ppl̓i dei creſcūt nul latenus creſcere ſinedi ſunt. ſed ꝑ mortē cor poralē eradicādi. Preterea nō ſimpl̓r pro hibuit zizanioꝝ eradicationē: hoc eſt impio rū ꝑditionē. ſed eradicationē generalē dubiā ⁊ ſuſpectā ne.ſ. de ābiguo iudicemus. ſicut enī int̓ loliū ⁊ triticū nō diſcernit̉ qͣꝫdiu eſt in herba. ita ⁊ de errore alicꝰ: du de eo du biū eſt nō eſt temere iudicandū. ſed qn̄ ꝑue nit̉ ad meſſem ut certiſſime poſſit diſcerni int̓ triticū ⁊ loleū. tūc faciendū eſt qd̓ dicit angelis. Colligite pͥmū zīzania ad ꝯburendū Itē obiciūt qui occidūt: aut occidūt ma los: aut bonos. Si bonos faciūt ꝯtra illud p̄ ceptū. Exo. 23º. Innocentē ⁊ iuſtū nō occi des. Si occidūt malos ſunt eis cā dānatio nis eterne: quia ſubtrahūt eis tꝑus pnīe qd̓ ꝯcedit eis benignitas dei ſic̄ dicit Apl̓s. 2. Ro. An ignoras qm̄ benignitas dei ad pe nitētiā te adducit. ⁊ xio. Sap̄. Miſereris oīuꝫ quia oīa potes. ⁊ diſſimulas peccata hoīum ꝓpter pnīam. Ad qd̓ rn̄det beatus Augꝰ in ẜmone dn̄i in mote. Magni ⁊ ſcī viri ꝙ optime ſciebat mortē iſtā que aīaꝫ diſſoluit a corꝑe formidandā nō eſſe ẜm eoꝝ animuꝫ qͥ illa timerēt. nō nulla pccā morte punierūt quo ⁊ viuētibus timor vtilis īcuteret̉ ⁊ ill̓ qui puniebat̉ nō ip̄a mors noceret. ſed pccm̄ qd̓ augeri poſſꝫ ſi viue̓t diminue̓t̉: nec temē̓ illi quibꝰ deꝰ donauerat tale iudiciū iudica bant. Quia ſicut dic̄ Augꝰ in pͥmo de ci. dei Nō ip̄e occidit qui miniſteriū dēt iubenti ſicut adminiculū gladius vtenti: iō neq̄qͣꝫ ꝯtra p̄ceptū: quo dictū eſt nō occides fece rūt. qui ꝑſona gerentes publice ptātis ẜꝫ le gē dei. hoc eſt iuſtiſſime rōnis imꝑio ſcele ratos morte punierūt. De hac maͣ ſatis inue nies diſputatū ſupͣ ī īꝗſitiōe de illo p̄cepto non occides. Poſtea inquiritur de generibꝰ occiſionis. Quatuor aūt genera occiſionis determināt̉ in lege. lapidatio. ſu ſpenſio. crematio. gladiatio. De lapidatione Exo. 19º. ⁊ Leuitꝭ. 24º. ⁊ Nume. 15º. ⁊ Deutꝭ. 22º. De crematione. Leuit. 21º. De ſuſpenſi on in ligno.ſ. crucis. Deutꝭ. 21º. De gladiati on Deu. 20. Querit̉ igit̉ qͣre lex iſta qͣtuor genera mortis elegit ⁊ nō alia. Item̄ vr̄ lex miſericordius punire ꝙ in noua lege ma lefici puniant̉. Nā Deūt. 21º. dr̄. Qn̄ peccaue rit hō ꝙ morte plectendꝰ eſt: ⁊ adiudicatus morti appenſus fuit in patibulo nō ꝑmane bit cadauer eius in ligno ſed eadē die ſepeli et̉. Mō ꝟo a iudice ſeculari ẜm approbatiōeꝫ eccleſie ſeu nō reprobationē p̄cipit̉ dānatus diu in patibulo remanere. Ex quo vr̄ lex mi tius punire. ℟º qͣtuor ſunt ꝯditiones pe ne que potiſſime ſunt cae inductiue timorꝭ. Diuturnitas pene. Acerbitas pene. Igno mīa pene. Irremediabilitas pene. Quia gͦ in pena: quidā maxīe timēt diuturnitatem iō lex vt timore a peccato ceſſarent inſtituit lapidationē. Un̄ Leui tꝭ. 24º. Qui blaſfema uerit nomē dn̄i morte moriat̉: lapidibus ob ruet euꝫ ppl̓i multitudo. Diuturnū enī genꝰ martirii lapidatio eſt. Itē quia in pena ti ment alij acerbitatē. iō ip̄a lex inſtituit cre matione. Leuit 21º. Sacerdotis filia ſi dep̄ henſa fuerit in ſtupro flāmis exuret̉. Crema tio aut eſt genus martirii accerbiſſimum. Itē quia ſunt alij qui timēt in penā igno miniā ſeu vilitatē. iō excogitauit lex ſuſpen ſtonē ī patibulo ſeu cruci affixiōꝫ qd̓ ē igno minioſiſſimū mortꝭ geꝰ. ẜm qd̓ dic̄ lex Deni 21º. Maledictꝰ a deo eſt qui pendit in ligno Itē quia ſunt alij qui timet in pena irre mediabilitatē. iō inſtituit lex gladiationē: ex qua ꝯſequit̉ paſſio irremediablis de qua pr Deutꝭ. 20. Loquēs de captione ciuitatis re bellantiū. Percuties in eā oē qd̓ eſt generis maſculini in ore gladii. Sic facies cūctis ci uitatibus que a te ꝓcul ſunt. ⁊ ſubdit. d̓ hiſ aūt ciuitatibꝰ q̄ dabunt̉ tibi nullū oīno ꝑ mittes viuere. Et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad pͥmum Ad illud ꝟo qd̓ obicit de lege ſuſpēſio onis que obſeruat̉ diſtrictiꝰ nūc ꝙͣ tꝑe legis dd̓. ꝙ hoc facit multitudo delinquētiū: ⁊ ꝓ nitas ꝯſuetudinis maīor. contͣ qua ẜm diuer ſitates tꝑoꝝ neceſſaria eſt diſtrictior ſeueri tas iudicioꝝ. Attn̄ genus paſſionis pati buli multo grauior erat tꝑe legis. erat enī diſtractionē mēbroꝝ ⁊ diſtenſionē neruoꝝ in quibus maxīa paſſio doloris ineſt. ⁊ cuꝫ maiori paſſionis diuturnitate. Poſtea queritur de cāis occiſionis. Sciendū igit̉ ꝙ lex puniebat morte: verba: ⁊ facta. Uerba tripl̓r. blaſfemie ꝯtumelie calūnie. Blaſfemie in deū. 4º. Leu. Qui blaſfemauerit nomē dn̄i mortē moriet̉ Cōtumelie in maledictione ꝑentū. Exo. 22º. Qui maledixerit prī ſuo uel matri mor te moriat̉. Calunie in mēdaci accuſatione reatus mortiferi in ꝓximū. Deutl. 21º. Cū in uenerint iudices falſū teſtē dixiſſe ꝯtͣ frēm ſuū mēdaciuꝫ. reddēt ei ſic̄ fr̄i ſuo face̓ cogi tauit: ⁊ ſubdit̉. nō miſereberis eiꝰ. ſed aīam ꝓ aīa oculū ꝓ oculo ⁊cͣ. exiges. Itē facta punit multipl̓r morte. punit enī ſcelera du plicit̓ que ꝯmittūt̉ in deū: ⁊ que ꝯmittunt̉ ī ꝓximū. Itē ſcelera que ꝯmittunt̉ in deuꝫ duobꝰ modis: que cōmittūt̉ ꝑ errorē: ⁊ ꝑ īo bedientiā. Per erroreꝫ ydolatriā in cultu diuine maieſtatꝭ. Exo. 22º. Qui īmolat diis pret̓ dn̄o ſoli occidet̉. Pſeudo ꝓph̓am in ꝯtumeliā diuine ꝟitatis. Deutꝭ. 18º. Proph̓a qui arrogantia deprauatꝰ uoluerit loqui in noīe meo: que ego nō p̄cepi illi. aut ex nomīe alienoꝝ deoꝝ īterficeret̉. Et. 20º. Leui. Cir ſeu mulier in quibꝰ phytonicꝰ ſeu diuinatio nis ſpūs fuerit morte moriāt̉. Maleficia vt in oꝑibus nigromātie que ſunt in cōtu meliā diuine bonitatis. 22º. Exo. Galeficoſ nō patieris viuere. Itē que cōmittuntur inobedientiā ut p̄uericationē ſabbati. nu me. iſ. De hōie colligente ligna die ſabbati dixit dn̄s ad Moyſē Morte moriat̉ hō iſte lapidibus obruat cū oīs turba. Itē ſcelꝰ qd̓ bunit̉ morte ⁊ cōmittit̉ in ꝓximū duo hus mōis cōtingit: uel ꝑ inordinationē ira ſcibilis: uel ꝑ inordinationē ꝯcupiſcibil̓. Per inordinationē iraſcibilis ꝯmittit̉ ꝯtumacia in ꝯtemptū ſuꝑioris. ꝑcuſſio: ⁊ interfectio ex motu ire ⁊ ꝑturbatiōis. Punit̉ igit̉ ꝯtu macia morte dupl̓r. uel que eſt inobediētia reſpcū parentū. 21º. Deū. Si genuerit homo filiū ꝯtumacē ⁊ ꝓteruū: qui nō audiat pr̄is ac matris imꝑiuꝫ. ⁊ cohercitꝰ obedire ꝯtem pſerit apprehendent eū: ⁊ ſubdit̉. Lapidibus obruet eū ppl̓s ⁊ moriet̉. Uel q̄ ē īobediētia reſpcū p̄latoꝝ. Deut. 17º. Quis ſuꝑbierit no lēs obedire ſacerdotis imꝑio: ⁊ decreto iu dicis moriet̉. Itē ꝑcuſſio circa mortē pu niebat̉ morte dupl̓r. Unoº ꝓpter magnitu dinē reatꝰ ex ꝑte ꝑcuſſi. vt ſi ꝑcuterent̉ parē tes. Exo. 21º. Qui ꝑcuſſerit patiē ſuū: aut ma trē morte moriat̉. Alioº ꝓpter magnitudinē reatꝰ ex ꝑte ꝑcutientis. quia ꝑcutit cū uolun tate occidendi. Ex. 21º. Qui ꝑcuſſerit hoīeꝫ uolēs occidere eū morte moriat̉. Itē occi ſio puniebat̉ morte: cū ꝑ induſtria quis oc cidebat. Exo. 21º. Si quis ꝑ induſtria occid̓ rit ꝓximū ab altari meo euelles eū: vt mori at̄. Itē ſcelera ꝯmiſſa ꝑ inordinationem ꝯcupiſcibilis puniebant̉ dupl̓r. Nā quedaꝫ ꝯmittebant̉ ꝑ inordinatione ꝯcupiſcētie o culoꝝ. quedā ꝑ īordinationē ꝯcupīe carnis Per inordinatōeꝫ ꝯcupīe oculoꝝ puniebat̉ furtū homīs. Exo. 21º. Qui furatꝰ fuerit ho minē ⁊ uēdiderit ꝯuictꝰ noxe morte moria tur. Itē ꝑ inordinationē ꝯcupīe carnis pu niebat̉ ſcelera multipl̓r. fornicatio ꝯmeſtru ata. Leuitꝭ. 20. Qui cōierit cū muliere in flu xu mēſtruo interficient̉ ābo. Adulteriuꝫ 20. Leui. Si mechatꝰ quis fuerit cū vxore al teriꝰ moriat̉ mechꝰ ⁊ adultera. Itē deut. 22º. Itupꝝ virginis que fornicata eſt in do patris. 22º. deū. Si nō ē in puella inuēta ꝟ ginitas: lapidibꝰ obruēt ea ⁊ moriet̉ qm̄ ne rhas fecit in Iſrl̓ vt fornicaret̉ in dō patris Sil̓i mō ⁊ de puella deſponſata que de florata eſt in ciuitate ⁊ n̄ declamauit. ſic̄ dr̄ ioīdē Deu. 22. Sil̓i mō de ꝟgine filia ſa cerdotis ſi dep̄henſa fuerit in ſtupro ꝯburi tur. Ieui. 21º. Itē inceſtꝰ multiplex uel cū nouerca ſua. hoc eſt vxore patris: vel cū ſorore: uel cū matre uxoris: uel cū uxore patrui uel auuculi. uel cū matertera: uel cū amita. ſic̄ hēt̉ Leui. 20. Peccatū ſodomiticū vl̓ cu ꝑſoͣ ſue ſpēi. Leui. 20. Qui dormierit cū ma ſculo coytu femineo morte moriat̉. Uel cu indiuiduo alteriꝰ ſpēi. Un̄ in eodē. Qui cum iumento uel pecore cōierit morte mori atur. Itē Exo. 22º. Scd̓m hanc gͦ diuiſio nē hēs oēs drīas peccatoꝝ que ẜm legē pu niebant̉ mortē. Circa p̄dicta obr̄ Nam in aliquibꝰ peccatꝭ vr̄ lex excede̓ iuſticie ſeueri tate ut puniat ſuꝑ merita: vt in illo cāu de colligendis lignis in ſabbato Nume. 15. Nā ſicut ꝓbat ip̄e dn̄s Math̓. 12º. In cāu neceſ ſitatꝭ pōt ſolui ſabbatū ſine peccato. Si gͦ ali quis ex neceſſitate collegiſſet ligna ī ſabba to videret̉ puniri ſine peccato. Itē videt̉ in aliqua p̄dictaꝝ legū mors inferri ꝓ pcc̄o uolūtatꝭ. cū tn̄ dicat Augꝰ ſuꝑ illud Ro. 3º. Legē factoꝝ lex ꝓhibet manu nō aīum. ergo punit opꝰ: nō volūtatē. quo gͦ dr̄. Qui ꝑcuſ ſerit hoīem volēs occidere moriatur. Itē vr̄ ip̄a lex punire ꝙͣtū ad aliqua mitiꝰ qͣꝫ nūc Nā furtū nō puniebat morte niſi duplici ca ſu ꝑ iudiciū vt furtū hōis. vel ꝑ ꝯceſſionem vt fuꝝ nocturnū. txo. 22º. Ei effringēs fur domū: ⁊ accepto vulnere miortuꝰ fuerit. per cuſſor nō erit ſanguinis reꝰ. ꝙ ſi orto ſole hͦ fecerit homicidiū ꝑpetrauit. nūc ꝟo puniū tur fures morte. ergo ſeuerior ē punitio fui ti nūc: qͣꝫ tꝑe legis. Itē q̄ iuſticia eſt nunc vt pro detrimeto pecunie patiatur mortem ⁊ detrimētū vite. cū nulloº ſit cōꝑabile detri mentū detrimēto. Itē queritur de ꝑcuſſi one ſeruoꝝ. Nā dicit lex. ꝙ ſi qͥs ꝑcuſſerit ſer uū ⁊ mortuꝰ fuerit in manibꝰ eiꝰ: crimīs reꝰ erit. Si aūt vno die ſuꝑuixerit uel duobus nō ſubiacebit pene: quia pecunia illiꝰ eſt. Circa qd̓ obr̄. Si ſic ſe habet ſeruꝰ ad dn̄m ſic̄ pecunia. ſed pecuniā ſuā ẜm libitū ſuum pōt ꝑdere. ⁊ gͦ ẜuū ẜm libitū poterit ꝑdere Itē ſi ſeruꝰ pecunia dn̄i eſt. ergo qui fura tur ẜuū furatur pecuniā. ſed qͥ furatur pecu niā nō eſt puniendꝰ morte. gͦ nec qui furat̉ ſeruū. Con. eſt illa lex. Exo. 21. Qui furatꝰ fuerit hoīem mortē moriet̉. Itē qͣre diſtī guit lex d̓ ẜuo ꝑcuſſo. qͥ aut ſtatiꝫ morit̉ aut ſuꝑuiuit vno die vl̓ duobꝰ. Que.n. ē iuſticia ſi ſr̄uiuat vno die ꝑcuſſus: ꝙ ꝑcuſſor dn̄s nͥ ſb̓iacet pene. Itē q̄ritur de ꝑcuſſione muli eris p̄gnantis de qͣ dicit lex Exo. 21º. Si ꝗs ꝑcuſſerit mulierē pgnantē ⁊cͣ. ⁊ littera. 70. eſt quā pōit Augꝰ ⁊ Orig. Qui ꝑcuſſerit ml̓ierē ꝑgnātē ⁊ exierit infans nōdū fortꝰ: detrimē tu patiet̉ qͣꝫtū induxit vir mulieris: ꝙ ſi for matꝰ fuerit dabit aīam ꝓ anima. formatuꝫ ꝟo infantē appellat aīatu. ⁊ ſubdit̉ ibi ī lr̄a Animā ꝓ aīa: oculū ꝓ oculo ⁊cͣ. Sed obr quo īfans in uētre pōt dici oculū ꝑdidiſſe. Prete̓a ꝯſtat ꝙ dentes oīo n̄ habuit. Itē ſi dr̄ iuxͣ noſtra litterā: ꝙ hec referūt̉ ad ma tre. qūo abortiens mulier dr̄ oculū ꝑde̓ aut dentē. Si aūt dicat̉ ꝙ ſic ꝑcuſſa fuit vt ocu lū ꝑderet. obicit Origenes. quid dicemꝰ cō buſturā ꝓ ꝯcubuſtura. Nūquid litigantibꝰ vīris mulier aſſiſtens ꝯcuburi potuit. vt cō buſtura ꝓ ꝯbuſtura ꝯſoluat̉. Sic̄ enī dr̄ ſi ri xati fuerint duo viri: ⁊ ꝑcuſſerit qͥſ mulierē p̄gnantē ⁊cͣ. Itē dubitat̉ d̓ ſtupro ꝟginis vtꝝ ſit morte puniendꝰ ẜm lege. Nā dic̄ lex Exo. 22º. Si ſeduxerit quis ꝟgine: nec dum deſponſatā. dormierit cū ea. dotabit eam ⁊ hēbit in vxorem. Si pat̓ ꝟginis dare nolue rit reddet pecuniā iuxͣ modū dotis. Sed in cōtrariū ſunt p̄dicte leges Beūt. 22º. Ibi.n. dicit lex. Ꝙ ſi vir pōt ꝓbare de illa quā acce perat in vxorem ꝙ nō eſſet ꝟgo lapidabat̉ Et de illa que in ciuitate deflorabat̉ nō cla mabat. Itē obr̄ ꝯtra penā īceſtꝰ. Nā Tha mar. 38º. Gen̄. Ex induſtrīa ꝯmiſit inceſtum qͥa ꝯcubuit cū patre mariti ſui Itē vr̄ ip̄e iudas peccaſſe ꝯtra lege que eā dīmiſit im punē. 3º. ℟. 21º. Quia dimiſiſti viꝝ morte di gnū erit aīa tua ꝓ aīa illius. Itē queritur de pccō ſodomitico. vtꝝ magis ſit puniēdꝰ nūc ꝙ tꝑe legis. Na cū ꝟbū caro factum ſit ⁊ apparuit benignitas ⁊ hūanitas ſaluato rīs plus tenemur ad mundiciā ⁊ pudicitiam nae noſtre ꝯſeruādā qͣꝫante tꝑs gr̄e: in quo nōdū erat dn̄s vnitꝰ naͣe noſtre ergo incō ꝑabilit̓ plꝰ peccāt hoſtes ⁊ corruptores naͣe ſodomitice nūc: ꝙͣ ante incarnationē dei. Si gͦ ante legē puniti ſūt incendio. 19º. Gn̄. Et in lege gladio. multomagis nūc exterminā di ſunt ⁊ puniendi igne ⁊ gladio. Itē pꝰ incarnatīonē on̄dit Apl̓s reatū fornicatioīs īcomꝑabilit̓ maiorē qͣꝫ ante. i. Corꝭ. 6º Neſcitꝭ qm̄ mēbra ueſtra: mēbra ſunt xp̄i. tollēs mē bra xp̄i faciā mēbra meretricis: abſit. gͦ forni cator xp̄ianꝰ ẜm apl̓m polluit mēbra xp̄i. qd̓ nō diceret̉ facere ante incarnationē xp̄i. gͦ incōꝑabilit̓ magis ſceleratꝰ ſodomita peccat plus polluēs ⁊ dehoneſtans corpꝰ. qd̓ ꝑ īcar nationē factū eſt mēbꝝ xp̄i ꝙͣ an̄ īcarnatiōꝫ Ergo multo magis igne ⁊ gladio puniendꝰ quid eſt igit̉ ꝙ ſacri canones qui īceſtuoſo ⁊ adulteros grauiſſima pena feriūt. ſodom. taꝝ ꝟo pena indeterminatā derelinquūt Itē cum lex ciuilis puniat eos decapitatōe uelut hoſtes peſſimos hūane naͣe. Cū ſacri canones debeāt flagicia ſeueritate punitio nis arcere magis ꝙͣ leges ciuiles maxīa ec cleſiaſtica cohertione. ergo illud pcc̄m̄ p̄ alijc debuerūt punire. Ad hoc ꝑ ordinē rūden dū eſt. Ad pͥmū qd̓ obr̄ de punitione p̄uari cationis ſabbati dd̓ eſt ꝙ ꝓ leui peccato qͣꝫ tuꝫ ad genꝰ p̄uaricationis iuſte infligit̉ pe na multo grauior ꝙͣ ꝓ genere peccati graui oris duplici de cā. vna eſt ꝯtemptꝰ peccanti Alia exēpluꝫ delinquēdi in alijs. Cōtemptꝰ enī auget reatu ex ꝑte peccatꝭ. Exemplū pe linquēdi multiplicat pcc̄m̄ in ceteris. ꝓpter ꝯtēptū ſolū legimꝰ igne ꝯſumptos ꝗnqͣge narios duos ad verbū Helye. 4. ℟. i. Pro pt̓ exempluꝫ delicti deducendi ad poſteros legimus igne ꝯſumptos Nadab ⁊ Abyn. fi lios Aaron offerentes ignē alienū: ꝙ eis p̄ ceptū nō erat. Leui. xo. Inde ē ꝙ ī numeriſ 15. Colligens ligna in ſabbato lapidatꝰ eſt iu dicante dn̄o ꝯtemptū deliquētis. ⁊ ponderā te exēplū deliquēdi in alijs. Promiſſum enī ad ſeruilia oꝑa mūdi ⁊ carnis. Iudei duriſ ſimi ad vacationē ⁊ cultu dei ad violatiōeꝫ ſabbati p̄cipites erāt. ſicut pꝫ Exo. 16º. vbi ar guunt̉ in Moyſe. ꝙ in collectiōe māne que duplicabat̉ eis. 6. feria ⁊ ſabbato ſubtͣheba tur ex guloſitate ⁊ auaritia deliquerūt ꝯtra diuinū mandatū. Un̄ ibi d̓ dr̄. Uenit dies ſeptima ⁊ egreſſi de ppl̓o vt colligerent nō īuenerunt. dixitqꝫ dr̄s. vſqꝫ quo nō vultꝭ cu ſtodire mandata mea ⁊cͣ. Ad ſcd̓m qd̓ obi cit ꝙ lex puniebat uoluntatē morte. dd̓: ꝙ nō niſi uolūtate ꝓpalatam ⁊ ꝓgredientē in actū. ad quē ꝙͣtum in agente erat ſequeretur mors. vt ſi quis molareꝫ lapideꝫ īpelleret ad ꝑcutiendū aliquē ſtudioſe: qui tn̄ cāu uel de clinatione aliqua nō ꝑcuteret̉. vel ſi quis ꝓ pinaſſet venenuꝫ ad interficienduꝫ aliquem qd̓ tn̄ ip̄e n̄ ſume̓t: ī hiꝰ uolūtas ꝓ facto occi ſionis ẜm legem puniebat̉: quia talis fece rat quicꝗdī ip̄o eſt ad hoc ꝙ occide̓t. Ad illud qd̓ obicit de punitione furti. dd̓. ꝙ nec tꝑe legis: nec nūc furtuꝫ punit̉ morte. ſꝫ aut ꝓ p̄ſumptione homicidii: aut ꝯtumacie. pre p̄ſumptione homicidii: ſicut fur nocturnus de quo incertuꝫ eſt vtꝝ uenerit ad furandū an ad occidendū. ⁊ iō ꝓpter p̄ſumptionem gue ſolet accidere in nocturnis furibꝰ: quia interficiūt homīes. lex dixit. 22º. Exo. Ꝙ ꝑ cuſſor furis nocturni nō eſſet reꝰ ſanguinis Cimili mō fures diurni qui ꝓcedūt cum ar mis ⁊ gladiis: ⁊ ſi deant deprehendi defen dūt ſe uel īpetunt gladiis. Pro ꝯtumacia ſic̄ fures a iudice ſignati ⁊ cauteriati ſel̓ vl̓ 2º tertio deprehenſi in furto ſuſpendūt̉ ẜꝫ illā legem Deūt. 17º Qui noluerit obedire decre to iudicis moriet̉. Al̓r eī fur noͣ puniet̉ mor te niſi p̄ſumet̉ latro. Latro enī eſt qui vi ⁊ gladio ſi facultas dat̉ ſpoliat. Un̄ etiā in re gionibꝰ vbi fures ſolent latrones eſſe. iuſte morte puniunt̉. Ad quartū qd̓ querit̉ de ꝑcuſſione ſeruoꝝ ad mortē a dn̄is quē vr̄ lici ta: qͥa ẜui ſt̓ eoꝝ pecunia. dd̓. quia ẜuʳ pecuīa dn̄i eſt ad vſū ẜuitii: ſꝫ nō ad vſū occiſionia ſeruꝰ enī hꝫ naͣm ⁊ ꝯditionē ꝙͣtum ad ꝯditi onē ſubiectꝰ eſt ad ſeruiciū dn̄i. ſꝫ quātuꝫ ad naͣm quā hō eſt: par eſt ip̄i dn̄o. nec pōt dn̄iſ adimere vitā ſerui: quia nō eiꝰ eſt. ſolus enī deꝰ qui dat vitā ẜno dn̄s vite eiꝰ eſt. nec po teſt iuſte eā auferre niſi ſolus deꝰ vel geres aucͣtem dei: vt iudex. Un̄ deū. ego occidam ⁊ ego viuere faciā. Ad illud ꝟo qd̓ obiē̄ de furto hōis ſerui. dd̓. ꝙ nō eſt par ꝯditio hōis ſerui. ⁊ hoīs liberi. nā furtū hoīs libe̓i puniebat̉ morte. Deū. Et hoc mō ītelligitur lex illa. Exo. 21º. ⁊ cā eſt. qͥa ẜm eſtimationeꝫ libertatis apud liberos fuitꝰ mors quedā ē. Un̄ ⁊ ẜm leges humanas ſeruꝰ īterp̄tatur ad oēs actꝰ velut mortuꝰ. Furtū ꝟo ſerui nō puniret̉ niſi pena pecuniaria. ⁊ hͦ ꝙͣtum eſti maret̉ apud dn̄m ẜui officiū. ⁊ p̄ter hoc ſatꝭ factio ſupreſtōeꝫ dāni. quia ſic̄ dicit Anſel. In ablatꝭ nō ſolū ſufficit reſtituere ablata: ſꝫ etiā ſatiſfacere de iniuria. Ad illud ꝟo qd̓ obicit de diſtinctione legis in ſeruo ꝑcuſſo Nondū ꝙ aūt dn̄s occidit ſeruū iuſta de cā ⁊ tūc nō tenet̉ quia iudex eiꝰ eſt ẜm leges. aut ſine cā. ⁊ tūc diſtinguit̉: aut uoluntate aut cāu. Si uolūtate vtputa telo vel ictu la pidis: tenet̉ tāqͣꝫ ſi libeꝝ hominē occidiſſet Ii cau ⁊ nō voluntate: vt ſi liberauit eū vel in vinculis poſuit qd̓ ſibi lꝫ: vel fame afflixe rit ẜm leges hūanas ſi fuerit moderate non ſpūtat̉. ſi aūt īmoderate pōt ſeruꝰ ad iudicē ꝯfugere vt ꝯpellat̉ dn̄s ẜuū uēdere bōis cō ditionibꝰ. ita vt nō reuertat̉ vltra in dn̄i po teſtate: ẜm qd̓ dr̄ Codice de emendatōe ſer uoꝝ. Scd̓m hoc gͦ diuina lex diſtinxit in ono qͥ ꝑcutit ẜuū ꝟga ⁊ n̄ baculo: vl̓ gladio quia aūt ſtatī ſequit̉ mors: ⁊ tūc dr̄ crimīs reꝰ. nō tn̄ dr̄ ꝙ moriat̉ dn̄s: qͥa nō p̄ſumit̉ ꝙ volūtate occidendi ip̄m ꝑcuſſit: cū ꝑcuſſerit eū virga que eſt inſtrm caſtigandi nō occi dēdi. Aut ẜuꝰ ſuꝑuiuit vno dic. ⁊ tūc p̄ſu mit̉ ꝙ nō ex actu ꝟberationis mortuus ſit. quia nō eſt p̄ſumptio ꝙ ex ꝑcuſſione virgo receꝑit paſſionē letale. Iō ex alia cā p̄ſumit̉ mortuꝰ. Ad qͥntū qd̓ obicit de ꝑcuſſione mulieris ꝑgnantꝭ: cōſequēt̓ diſtinxit lex cum ex ꝑcuſſione illa patit̉ aborſū: quia ſi puerp rium formatum eſt ideſt animatū iudicatur ꝑcuſſor hōicida. Et iō ẜm legē talionis debꝫ exoluere aīam ꝓ aīa: qd̓ ꝟo ſequit̉ oculum ꝓ ocu. dentē ꝓ den. Determīatio legis tali onis ē. ẜm quā iuſtū ē vt īferens alicui detri mentū patiat̉ ⁊ ip̄e ẜm qd̓ ītulit vt oculum ꝓ ocu. ⁊cͣ. Unde illud qd̓ additū eſt: oculum ꝓ oculo ⁊cͣ. nō refert̉ ad īfantulū: ſed eſt de termīatio eqͥtatis talionis. Si ꝟo fuerit in forme.i. inaīatum. lex nō iudicat ꝑcuſſorem homicidā. ꝗa puerꝑiū nō fuit hō. ⁊ iō punit̉ pecuīa ꝑcuſſor. Ad ſextū dd̓. ꝙ d̓ ſtupro virginis diſtinguēd̓ eſt. qͥa ẜm legē aut erat deſponſata: aut nō. ſi erat deſponſata: tc̄ aut violabat̉ in ciuitate: aut in agro. Si in ciuita te cum per clamorem poſſet euitaſſe corru ptionē p̄ſumit̉ ꝯſenſiſſe ſtupro: ⁊ iō lapida bat̉. Si ꝟo in agro ī quo ꝑ clamorē nō poſſꝫ a corruptione liberari nō iudicat̉ re a. ſꝫ cor ruptor īterficit̉ Deūt. 22º. Itē ſi non erat deſponſata. aut ergo erat de ſtirpe ſacerdo tali. ⁊ tūc dep̄henſa in ſtupro ꝯburebat̉: aut d̓ ſtirpe alia. ⁊ tūc diſtingued̓. quia aut erat manes in domo patris: aut erat ſeducta per ſponſione ꝯiugii: ⁊ ext̄cta de do patris: ſicut dr̄ Deut. 22º. pͥmo mō ſic̄ dr̄ Deūt. 22º. La pidabat̉ ⁊ hoc quia dehoneſtauerat domū patris ſicut dicit lex. Fecit nephas in Iſrael vt fornicaret̉ in do patris. In ſcd̓o eau nō lapidabat̉: excuſabat̉ enī ꝑ ſeductione ⁊ per ignorantiā. Et ſic ītiiligit̉ lex Exo. 22º. Cuꝫ dr̄ ſi ſeduxerit quis virgine nec du deſpōſa ta ⁊cͣ. Ignoratia.n. attenuabat pccm̄ ⁊ excu ſabat a pena legis. Unde Nume. 15º. Si aīa neſciens peccauerit offerret capraꝫ pro pcc̄ ⁊ dimittet̉ illi. vna lex erit omniū qui pecca uerint ignorant̉. Adſeptimū qd̓ obr̄ de ī ceſtū thamar dd̓. ꝙ ſic̄ pꝫ ex Ben. 38º. Iudas grauiſſime punire morte uoluit inceſtum Chamar. ſed ꝓpter duo dimiſit ꝓpt̓ reatuꝫ ꝯſil̓em ex ꝑte ſua: ⁊ ꝓpter piā intentionē ꝓl ſuſcipiende ad diuinū amorē exꝑte thamar Quia gͦ in iuda erat ꝯſil̓is reatꝰ nō debuit ip̄am occidere ſicut dr̄ in glo. ſuꝑ illud Io 8º. Qui ſine pccō eſt pͥmus mittat in eā lapī dē. Glo. Si lex iubet reu occidi nō tn̄ ab his qui ſūt ſil̓r puniēdi. Itē qͥa in thamar erat pius qͣꝫuis illicitꝰ ⁊ inordinatꝰ affectꝰ debu it mīam inuenire ſic̄ Paulus. i. Tthi. i. Mīaꝫ ꝯſecutꝰ ſum quia ignorās feci ⁊ in īcreduli tate. Xelo enī legis: ſed nō ẜm ſcīam ꝑſeq̄ba tur eccleſiā. ſic̄ ip̄e dicit Gal. i. Perſecutª ſu eccleſiā dei paternaꝝ traditionū habundātiꝰ emulator exiſtens. Ad vltimū qd̓ querit̉ de ſodomitico vitio dd̓. eſt ꝙ tꝑe gr̄e pccm̄ grauiꝰ eſt incōꝑabilit̓ ꝙ an̄. ⁊ iō nō ſolū igne ⁊ gladio: ſꝫ oī genere tormētoꝝ eſt iſtud fla gicium exterminandū a ſeculari ptāte. q̄ no ſine cā gͦladiū portat. dei eīꝫ miniſter eſt vin dex in ira ei qui male agit. 13º. Roma. Ab ec cleſia ꝟo ptāte: oī genere cohertionis abie ctiōis ab eccleſia uel ut mēbra putridiſſima ſunt hiꝰ flagitioſi a corꝑe p̄ſcidendi. Ad il lud ꝟo qd̓ obr̄ qͣre lex ciuilis armat̉ gladio ꝯtra ſodomitas. Sacri ꝟo canones ꝑtnͣ ſeūt in ſilētio dd̓. ꝙ hoc eſt in deteſtatiōꝫ ⁊ cau telā hꝰ flagicii. Nā hꝰ flagitii noīatio ⁊ ip̄m aerē. quodāmo polluit ⁊ mētes quodā miſe rabili mō inficit. Et ꝑ ꝯſequēs diuulgatio aerē corrumpit. Un̄ ad hoc reſpiciēs apl̓s ad Eph̓. 5º. Dicit fornicatio ⁊ omīs īmundicia nec nomīet̉ in uobis: ſicut decet ſcōs. tn̄ ex ꝯꝑatione penaꝝ aliquoꝝ flagitioꝝ que det̓ minant̉ ẜm canones: quia deficiūt oēs cano nes in deteriatione pene ſodomitaꝝ. exco gitare dꝫ iudex eccleſiaſticꝰ maiori pena pre ceteris ip̄os eſſe plectendos. Onſequens eſt (querere de legibꝰ punitionis ꝑ dā nū reꝝ. Legit̉ enī ex lege diuini mādati fili os Iſrael ſpoliaſſe egyptios. Exo. xiº. ⁊. 12º. Itē Exo. 22º. Si quis furatꝰ fuerit bouē aut ouē ⁊ uēdiderit. qn̄qꝫ boues ꝓ vno bo ue. ⁊ qͣtuor oues ꝓ vna que reſtituet ⁊cͣ. Ex quibꝰ legibꝰ hēt̉ ꝙ mali pn̄t ſpoliari ⁊ ꝓ da no illato pena dani in rebꝰ puniri. Queri tur ergo pͥmo. vtꝝ iuſte poſſint boni malos ſpoliare. Scd̓o qūo lex ꝑ dāna reꝝ dānifi catores puniret iuſte. Ad primum ſit picōt ſci obr̄ ſicut in illo p̄cepto Exo. 20 Nō furtū facīes. Pro hibet̉ oīs ꝯtractatio rei aliene īuito dn̄o. Et gͦ ſpoliare hereticos ⁊ paganos eſt res eo rū ꝯtractare nō erit licitū ſpoliare hereticot ⁊ paganos. ⁊ generalit̓ quoſlꝫ malos. ⁊tē Math̓. 5º. Qui aufert tua ne repetas. qui q p̄cepit nō repetere ſua. multo magis ꝓhibu it rapere aliena. ergo nulloº xp̄ianis erit lici tu raꝑe res hereticoꝝ uel paganoꝝ uel alio rū maloꝝ. Itē rep̄hendit Apl̓s. i. Corl.gꝰ. d̓ repetitōe ſuaꝝ reꝝ dicēs. Quare nō magi iniuriā accipitis. qͣre nō magis fraudē pari mini. Itē obiciebāt heretici Augu. Quo illi catholici erāt auſi: res in quibꝰ laboraue rūt ip̄i vſurpare. Cū dicat pſal. Labores ma nuū tuaꝝ: quia mādu cabis. b. t. e. ⁊ cū p̄ciſ one loquit̉ ſcriptura. vt oſtendat illum miſe rū ⁊ infelice qui maducat alienos labores. Con. Augꝰ ad Uincentiū. Si ꝯſideremus qͥd ſcriptū ē in libro ſapīe. x. Iuſti ꝟo tulerūt ſpolia imꝑioꝝ. Itē qd̓ legit̉ in ꝓuerb 13 Noſtra lr̄a cuſtodit̉ iuſto ſb̓a peccatoris. ⁊ alia lr̄a: Theſauri at iuſtis diuitie impioruꝫ tūc videbi nus nō eſſe querendū qui habēt res hereticoꝝ: ſed qui ſunt ī ſocietate iuſto rū. 23. q. 7. Itē Augꝰ contͣ Petilianū eadē qō ad oēs īiquos imꝑios illa uox dn̄i valet Math̓ 21º. Auferet̉ a uobis regnū dei ⁊ da bit̉ genti facienti fructꝰ eius. Item Augꝰ ꝯtra eundē ibidē. ẜi que iā p̄ciſi poſſidere ce piſtis que a vobis ablata uobis dn̄s dedit nō iō ꝯcupiſcimus aliena. quia illiꝰ imꝑio cꝰ ſunt oīa facta ſunt noſtra ⁊ iuſte noſtra ſūt Uos enī vtebamini ad p̄ciſionē. nos autem ad vnitatē. Alioqͥn pͥmo ppl̓o di poſſent ob cere illi aliene rei ꝯcupīe qui diuina ptāte ab eoꝝ facie qui ea terra male vtebant̉ expul ſi ſunt. Itē in eodē ip̄i iudei a quibꝰ abla tū eſt regnū ẜm ꝟba dn̄i ⁊ datū eſt genti fa cienti iuſticiā poſſent obicere aliene rei con cupiſcentiā quia xp̄i eccleſia poſſidet. vbi ꝑ ſecutores xp̄i regnabāt. Itē Augꝰ contra Petilianū An fruſtra ſcriptū ē. Labores īpi oꝝ pii edent. Quapropt̓ magis amirari debe tis ꝙ adhuc aliquid tenetis ꝙͣ ꝙ aliqͥd ami ſiſtis. ℟º dicunt quidā: quia aut mali ſūt in vnitate eccleſie: aut ſunt p̄ciſi. uel exͣ vnita tē eccl̓ie. ſi ſunt de vnitate eccleſie qͣtum ad numeꝝ: qͣꝫuis n̄ ꝙͣtuꝫ ad meritū nō ſt̓ ſnīs re bus ſpoliādi. Un̄ Augꝰ in epl̓a ad Uincetiū Si corpꝰ xp̄i tollit ſpolia impioꝝ ⁊ corpori xp̄i theſauri: ant diuitie impioꝝ nō debent impii foras remanere vt calūnient̉. In xp̄i ꝓpagem corꝑis veniāt ⁊ labores ſuos no qrīandi cupiditate. ſed bene vtendi pietate poſſideant. Fi ꝟo querat̉ de iudeis qͣre nō auferūt̉ ab eis oīa. Rn̄dent ꝙ eccleſia d̓ mīa ꝑcit eis. Ad illud ꝟo ꝙ pͥmo ⁊ ſcd̓o obr̄ pd̓. Ꝙ auferre res hereticoꝝ ⁊ ſarace noꝝ ex edicto pͥncipis hn̄tis ltīmaꝫ ptātem nō eſt ꝯtractare rē alienā. nec reciꝑe. Unde Augꝰ Quāuis queqꝫ res terrena nō recte a quo qͣꝫ poſſideri poſſit. niſi uel iure diuino qͥ cūcta iuſtoꝝ ſunt. i. Corl. 3º. Oīa noſtra ſunt. uel iure humano qd̓ in ptāte eſt regū terre Iō uos heretici falſo res appellatꝭ ueſtras quas nec iuſte poſſidetis ⁊ ẜm leges terreno rū regū amittere iuſſi eſtis. Ad tertium ꝟo dd̓. ꝙ apl̓s rep̄hendit corrinthios qui re petebant ſua iniuſte ⁊ illicite. Iniuſte qͥa cuꝫ fraude ⁊ dolo. Un̄. i. ad Corꝭ. 6º. dr̄ uos īiu riā facitis ⁊ fraudatis illicite. quia corā iudi ce infideli. Un̄ in eodē dr̄. Audet aliqͥs vr̄m hn̄s negociū aduerſus alteꝝ iudicariʰ apud īiquos. Ad quartū rn̄det Augꝰ ẜm p̄dcā dicēs hereticis fruſtra dicitꝭ ꝙ uos in diui tiis ꝯgregandis laboraſtis cū ſcriptū legatꝭ labores impioꝝ iuſti edēt. Que ſnīa videt̉ accipi ex eccleſiaſtes. 2º capl̓o. Peccatori de dit deꝰ afflictionē ⁊ curā ſuꝑfluā vt addat ⁊ congreget ⁊ tradet ei qui placuerit deo. ⁊ Iob. 27º. Hoc eſt ꝑs hōis imꝑii: ⁊ ſubdit̉. ſi ꝯportauerit qͣi terrā argentū ⁊ ſicut lutū p̄ parauerit ueſtimēta p̄parauit quidē ſꝫ iuſtꝰ veſtiet̉ illis ⁊ argentū eiꝰ innocens diuidet Poſtea queritur V danificatores puniat iuſte ꝑ dāna reꝝ. nam Exo. 22. dr̄. Qui furatꝰ fuerit ouē vel bouē qͥn̄qꝫ boues pro vno boue reſtituet. ⁊ qͣtuor oues ꝓ vna oue. ⁊ hoc ſi occiderit uel uēdi derit. Si ꝟo īuētū fuerit viuēs qd̓ furatꝰ fu erat duplū reſtituet. Quare ergo rō hꝰ legis q̄re.ſ. ꝓ furto bouis reſtituēdi ſunt qͥnqꝫ. ꝓ furto ouis qͣtuor. Si vicat̉ ꝙ hoc eſt qͥa bos melior eſt oue. ⁊ iō plus dānificat̉ fur bouiſ ꝙͣ ouis ⁊ iō plus puniendꝰ Conͣ. 5ur pecu ne ꝙͣtecūqꝫ nō tenet̉ reſtitue̓ ẜm legem niſi dupſū. Un̄. 22º. Exo. Si inuenit̉ fur pecuīe duplū reddet ꝓ furto. ergo. c. libraꝝ nō tēt̉ reddere niſi duplū. Et ꝯſtans eſt ꝙ centum nore maioris valoris ſunt ꝙͣ plurimi boues F ꝓ furto bouis ẜm hanc rōꝫ n̄ dꝫ reſtituī niſi duplū. Itē ꝯſtans eſt ꝙ maius pccm̄ eſt rapīna ꝙͣ furtū: quia in rapina violētia ē in furto no. Rapina eſt ꝯtractatio rei aliene violēta. Furtū enī eſt ꝯtractatio rei aliene n̄ violēta: ſed occulta. ſed rapina nō puniebatur niſi ꝑ reſtitutionē eiꝰ qd̓ ablatū eſt: ⁊ quinte ꝑtis que in ſatiſfactionē daret̉ dn̄o: ẜm ꝙ dicit lex Leui. 5º. aīa que vi aliquid extorſe rit aut calūniā fecerit ꝯuicta velicti reddet oīa que ꝑ fraudē uoluit obtinere integra: ⁊ quintā inſuꝑ partē dn̄o cui damnū intule rat. Ergo nō vr̄ lex iuſta vt pro furto punia tur in pena maiori vt in duplū uel in qͣdru plū vel qͥntuplū. Itē vr̄ ex lege Nume. 5º Uir ſeu mulier cū fecerint ex oībus peccatiſ que ſolēt hominibꝰ accidere. ⁊ loquit̉ de co tractatione rei aliene. reddent ip̄m caput ꝗn tāqꝫ partē ei deſuꝑ cui peccauerūt. Nō vid̓t̉ igit̉ qd̓ teneat̉ reddere niſi qd̓ ablatū eſt: ⁊ qͥntam ꝑtem ꝓ ſatiſfactionē. Conͣ. Lucꝭ. 19 dicit Zacheꝰ ad deū. Ecce dimidiū bonoꝝ meoꝝ do pauꝑibus: ⁊ ſi quid aliquē defrau daui reddo qͣdruplū. Ergo vr̄ ꝙ furtū ⁊ q̄lꝫ ꝯtractatīo puniret̉ in quadruplū ẜm legem Itē ꝓuerb. 16º Nō grandis culpa eſt cuꝫ quis furatꝰ fuerit dep̄henſus quoqꝫ reddet ſeptuplū. ergo nō ſolū qͣdruplū: īmo plus vl̓ qͥntuplū. Querit̉ ergo vn̄ eſt iſta varietaꝫ ẜm legē in pena reſtitutionis: ⁊ detrimenti reꝝ. ℟º ad pͥmū ẜm quoſdā: ꝙ qͥnqꝫ bo ues ꝓ vno boue: ⁊ qͣtuor oues pro vna oue ꝓpter qͣtuor cōmoda ſeu vtilitates quas hꝫ ouis. duas pellis ⁊ carnis. ⁊ alias duas fru ctꝰ ⁊ fetꝰ. Fructū aut intelligūt lac caſeum ⁊ butiꝝ. has gͦ quatuor utilitates hꝫ hos ⁊ ī ſuꝑ qͣntam videlꝫ laboris in agricultura ⁊ ī euectione oneꝝ. quia igitur qͥnqꝫ dāna irro gat qui bouē furat̉. Quatuor ꝟo tm̄mō qui ouē. Merito ꝗnqꝫ boues ꝓ vno reſtitui. ⁊ qͣ tuor oues ꝓ vna oue reddi tm̄ p̄cepit. Sꝫ ꝯtra. Si hec eſt cā cū inueniret̉ alia ca vtili tatis bouū in terra ꝓmiſſionis p̄ter p̄dictas viꝫ triturationes ſegētū ꝓpter qd̓ dictū eſt Deu. 25º. Nō ligabis os bouis triturantis ẜm numeꝝ vtilitatū ſex boues ꝓ vno reſti tui p̄cepiſſet. Ad qd̓ forſitā dice̓t̉ ꝙ vtili tate triturationis nō reputauit aliā ab vtili tate agriculture. Probabiliꝰ tn̄ vr̄ diſtinguē do ẜm legem: ꝙ iſta aut nō inueniebant̉ apd̓ furē: quia ꝯmeſta ſeu vēdita erāt. aut inue niebant̉ viua ⁊ integra. ſi inueniebāt̉ viua nō niſi duplū reſtituere cogebat̉: ⁊ hͦ duab de cāis. Prima lege talionis. que iuſtiſſima vr̄ vt tm̄ dānificet̉ fur ꝙͣtum damnificare uolebat aliū. Scd̓a ē quia dupl̓r peccauerat fur in eū: cui aliquid furatꝰ fuerat. tenet̉ enī vnuſqͥſqꝫ nō ſolū ſe īnocentē ẜuare erga aliū ſed etiā ſe eſſe paratū ad exhibendū benefi ciū. fur aūt ꝯtra vtrūqꝫ delinquit. Si autē nō inueniebat̉ puniebat̉ vt dictū eſt fur bo uis in qͥntuplo. fur aut ouis in qͣdruplo. ⁊ hͦ reſpiciēte legis iuſticia nō ſolū ad maiorita tē dāni. ſed etiā ad maioritatē audacie furā tis. maioris audacie ⁊ īprobitatis eſt fura ri bouē ꝙͣ ouē ⁊ iō ſeuerius puniendꝰ. Taleꝫ aūt pena ſtatuit oīpotens deꝰ: quia vidit ea ſuffice̓ ad deterrendā ⁊ corrigendā īprobita tē ⁊ audaciā ppl̓i illiꝰ ab hiꝰ malis. Ad ſe cundū ꝟo qd̓ obicit de furto pecunie ꝙ nō punit̉ niſi in duplo. dd̓. ꝙ multiplici de cā plus punit̉ fur bouis qͣꝫ pecunie ẜm legem. Prima eſt ꝓpter facilitate maiorē furādi bouē ul̓ ouē ꝙ pecuniā: ⁊ hͦ ē qm̄ bos louiſ faciliꝰ īueniūt̉. pecunia ꝟo arciꝰ cuſtoditur. Scd̓a eſt qͥa armēta ⁊ greges nō ſolū vti lia ſed etiā neceſſaria ſunt victui ⁊ veſtitui humano ꝑ ſemetip̄a. Pecunia ꝟo ⁊ auruꝫ qͣꝫtum ad hoc ſuꝑfluum ⁊ inutile eſt. Meri to ergo magis cuſtodienda erant furta ⁊ ra pine eoꝝ ſeueriori pena plectenda. Tertia cā eſt. quia de bobꝰ ⁊ ouibus ſacrificabant̉ dn̄o: ⁊ aliqua offerebant̉ in ſacrificiis ex ne ceſſitate. ⁊ ꝓpter hoc qͣſi ꝑtem hēbat dn̄s ī gregibꝰ ⁊ armētis. De auro ꝟo nō ita p̄t̓ꝙͣ in ꝯſtitutione tabernaculi: ⁊ edificatione tē pli: ⁊ fabricatiōe vaſoꝝ. voluit ergo furta il loꝝ ſeueriꝰ vindicari. de quibꝰ ꝑs eī de ne ceſſitate debebat̉: qͣꝫ ea de quibꝰ nihil ei de bebat̉. ſed uolūtarie tm̄ offerebant̉. Ad il lud ꝟo qd̓ obicit de pena raptoris dd̓. ꝙ qͣꝫ uis rapina ſit maiꝰ pccm̄ qͣꝫ furtu. tn̄ furtuꝫ ẜm lege magis puniebat̉. ⁊ iuſte ꝓpter incli nationē ⁊ ꝯſuetudinē maīorem ad furtum. ꝙͣ ad rapina. Fur enī hꝫ locū furādi in ciuita te ⁊ extͣ. Un̄ ī oī loco ꝓcliuitas ⁊ oportuni tas furi eſt ad furandū. raptori āt nō ita. tm mo in ciuitate ⁊ in cetu hominū nō eſt opor tunitas raptori ad rapiendū. iō maiori pena cohercendū iudicauit lex furē ꝙ raptorē. Tn̄ illa lex Leui. nō intelligit̉ de rapina qͣcūqꝫ ſed de rapina que eſt in calunia uel in extor ſione: que ſolet fieri in exactionibꝰ tributo rū. uel in defraudationibꝰ que ſolēt fieri in ꝯtͣctibꝰ negociatoꝝ. quia in omībus his eſt ſpēs aliqua iuſticie: ⁊ nō eſt manifeſta īiuſti cia iudicauit lex rapina talē ⁊ iuſte minꝰ pn nienda. Ad quartū ꝟo qd̓ obicit ꝑ aucteꝫ Name. 5º. Rn̄det Augꝰ ſaꝑ illū locū eundeꝫ diſtinguēdo. quia peccatū uel fartū aut co mittit̉ ꝑ negligentia: ſeu ignorātiā. aut ꝑ in duſtria. ſ ꝑ negligentiā ut ſi traiciat rē alie nā in ſuā ꝙ ſi diligent̓ attenderet nō faceret hoc uoluit capite ⁊ qͥnta reſtitui. nō ſic̄ fur ta mulctari. Ei ꝟo ꝑ induſtria: tūc voluit aut duplo: aut qͣdruplo: vel qͥntuplo ẜm piſtī ctiōꝫ poſitā puniri. De furto ergo ꝑ neglizē tiā loquit̉ lex Nume. Un̄ dicit vir ſiue ml̓r ſi fecerit ex oībꝰ peccatis que ſolēt homībꝰ accidere ⁊ tranſgreſſi fuerit ꝑ negligētiā ⁊cͣ Item diſtinguit Augꝰ ibidē. qͥa furtum aut erat ꝯuīctu: aut ſponte ꝯfeſſū. Si erat cō uictū: tuc ẜm legē Exo. 22º. tenebat̉ reſtitu cre de pecunia in duplū: de oue in qͣdruplū de boue in qͥntuplū. Si ꝟo erat ſpōte cō feſſuꝫ: tūc nōͣ tenebat̉ reſtituere: niſi ablatū ⁊ qͥntam ꝑtem. Et hoc eſt ẜm legē Name. 5º Un ibidē or̄. Confitebūt̉ pccm̄ ⁊ reddēt ip̄ꝫ caput ⁊ qͥntam ꝑtem. deſuꝑ ei in quē pecca uerat. Augꝰ. Quia ānuciauit nō eo damno plectendꝰ fuit qͦ furem ꝯp̄henſū ⁊ conuictū plecti oꝫ. Ad qͥntū ꝟo qd̓ econ obiciebat̉ ex Lucꝭ. 19º. de reſtōne Eachei in qͣdruplum do̓ ꝙ ꝟbū fuit ſuꝑerogationis. Ex qͦ enim delictū ſine ꝯuictione ſponte ꝯfitebat̉ para tꝰ ſatiſfacere. nō tenebat̉ ẜm legē ad reſtōeꝫ qͣdrupli. Si aūt obiceret̉ de hoc qd̓ dicit ibi glo. ꝙ priꝰ eſt ẜm legē reddere. deinde qd̓ remanet pauꝑibus erogare ac ſi vellet ꝙ ad iſtd̓ ẜm lege teneret̉ Xacheꝰ dd̓. ꝙ glo. mo ralis eſt declarans ordinē in reſtituendis. ⁊ erogandis. Unde idē eſt ac ſi diceret priꝰ eſt reſtituēd̓ alienū: ⁊ deinde qd̓ relictū eſt ero gandū. Ad ſextū ꝟo ⁊ vltimū qd̓ obr̄ ex libro ꝓuer. ꝙ reddet ſeptuplū dd̓. ꝙ intelli gendū eſt ſeptuplū.i. ꝑfecte ⁊ integre ꝙad mod̓ accipit̉ in pſal. Purgatū ſeptuplū.i. ꝑ. fecte ⁊ ꝙ iſte ſit ſenſus pꝫ ex hoc qd̓ ſeꝗtur reddet ſeptuplū: ⁊ oēm ſb̓am domꝰ ſue tra det qd̓ ī null̓a lege p̄ceptū ē. Noͣ gͦ ꝙ iſte modꝰ loꝙͣdi ponit̉ ibi qͥa vult oſtendere ꝙ furtū minimū pccm̄ eſt reſpcū adulterii. qͥa fur patit̉ detrimentū qͦ ad ſue poſſeſſionis ſb̓am. et hoc ꝑ exp̄ſſione oſtendit dicēs. de p̄ henſus reddet ſeptuplū et oēm ſb̓am domꝰ ſue tradet quouſqꝫ.ſ. plene ſatiſfecerit. Aduli ꝟo patit̉ detrimētū maximū quo ad alam ſua. Un̄ ibidē dicit. Qui adult̓ ē ꝓpt̓ cordis inopiā ꝑdet aīam ſuā. In hūc gͦ modum termīat̉ pars in qua eſt inqͥſitio de iudicia tibus que ꝑtinēt ad cohertionē iniurie. Onſequenter ctā dū eſt de p̄ceptis iudicialibꝰ que ꝑ tinent ad ꝯſeruationē iuſticie. Hoꝝ aūt q̄dā reſpiciūt ſtatū ꝑſonaꝝ. Quedā debitu reꝝ. Quedā ordinē actionū Oīs eī ordo iuſticie int̓ homīes ꝯſeruādus. Aut reſpicit ꝑſonas aut res. aut actiones. Primo gͦ querendū eſt de p̄ceptis iudicialibꝰ circa ꝑſonas. 2º de p̄ceptis iudicialibꝰ circa res. Tertio d̓ p̄ceptis iudicialibꝰ circa actiones. Itē per ſonaꝝ quedā ſūt ſuꝑiores ut facerdos ⁊ rex Quedā inferiores vt fui ⁊ ancille. quedā pa res ⁊ ꝯiuncte vt vir ⁊ vxor ẜm mutua ẜuitu te. quedā diſpares ⁊ diſiūcte: vt aduerſarii ⁊ infames. Et ẜm hec variant̉ leges iudicia les circa ꝑſonas. Prīo gͦ querendū eſt d̓ legibꝰ iudicialibꝰ circa ꝑſona regis ⁊ ſacer dotis. Scd̓o de legibꝰ circa ẜuos. 3º 3 legibꝰ circa viꝝ ⁊ vxorē. Quarto de legi bus circa infames ⁊ aduerſarios. De inſtitutiōe aut ⁊ ꝯſecratione ſacerdotis eſt lex exp̄ſſa Exo. 28º. Applicate Aaron cū filiis ſuis d̓ medio filioꝝ Iſrael vt ſacerdocio fungant̉ mihi. ⁊ Leuitꝭ. 8º. 9º. 7. 10. De inſtitutione ꝟo re gis eſt lex Deutꝭ. 17º. Cū habitaueris in t̓ra ⁊ dixeris ꝯſtituā ſuꝑ me regē. eū ꝯſtitues ꝙͣ dn̄s deus tuus elegerit de medio fratꝝ tu oꝝ ⁊cͣ. Circa qd̓ querūt̉ tria. Primo vtꝝ iuſtū ſit hoīem dn̄ari hōi. 2º vtꝝ neceſſa riū ſit in ſtatu dn̄ationis duas eſſe ptātes re gis ⁊ ſacerdotis. Tertio de ꝯꝑatione ſa cerdotalis poteſtatis ⁊ regalis. Circa primieror veſter ac tre ſic obr̄. gn̄. 9. Fit mor ſuꝑ cūcta aīantia terre. Beda in glo. hō in terrorem eſt ceteris aīantibꝰ p̄poſitus vt ſciat ſe irrōnabilibꝰ nō rōnabilibꝰ dn̄ari. Itē Gregꝰ. Hō nō rōnabilibius ſed īrrōa bilibꝰ p̄latꝰ eſt naͣ. iō dr̄ ei vt ab aīalibꝰ non ab hōibus timeat̉: ꝗa con naͣꝫ ſuꝑbire eſt ab equalibꝰ uelle timeri. Itē Sap. 7º. Omībꝰ vnus eſt introitꝰ ad vitā: ⁊ ſil̓is exitꝰ ⁊ nēo ex regibꝰ aliud habuit natiuitatis initium Des igit̉ ꝯditiōes naͣe ſunt pares. con naͣꝫ igit̉ eſt hominē hōi dn̄ari. Conͣ. Roma. 13º Oīs aīa ptātibꝰ ſublimioribꝰ ſubdita ſiNō enī eſt ptās niſi a deo. Itaqꝫ qui poteſta ti reſiſtit: dei ordinationi reſiſtit. Ex quo re linquit̉ ꝙ hominē hōī dn̄ari ⁊ peſſe ē ex di uina ordinatione. qd̓ aut tale eſt. iuſtu eſt ⁊ irrep̄henſibile. ℟º ẜm bt̄m Grego. in glo. ſu Gen̄. 9º. Oēs hōies naͣ equales genuit. ſꝫ pro variis meritis alijs alios diſpenſatio d̓i iuſta. Sꝫ occulta p̄ponit: vt humana formi dine peccare metuat qui diuina iudicia nō formidāt. nō enī hoībus ſed beſtiis domi nant̉: qͥa ex qua ꝑte beſtiales ſunt: ex ea for midini ſubtͣcti ſunt. Ro. 13º. Principes nō ſi timori boni oꝑis ſed mali: vis nō timere po teſtate bene fac. Et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad pͥmum Ad ſcd̓m dd̓. ꝙ velle timeri a peccatore in pͥncipe nō eſt ſuꝑbire. quia ſic̄ vbi nō deli quimus pares ſumus ita ꝑ delictū a iuſtis īpares efficimur. Ad tertiū ſil̓i mō dd̓. eſt. quia ⁊ ſi vna ſit ꝯditio oīum hominū ẜm di gnitatē naͣe ⁊ ꝓgreſſū. tn̄ diſpar eſt ꝯditio ẜm uoluntatē ⁊ meritū. Unde dr̄ in pſalm. Ho cū in honore eſſet nō intellex. ꝯꝑa in in ſipi. ⁊ ſil̓is factꝰ eſt illis. Un̄ ⁊ qui ꝑnaͣꝫ fc̄s eſt rōnalis: ꝑ ꝑuerſitatē uoluntatīs factus eſt animalis. Secundo queritur vtꝝ in gradu ſuꝑioritatis neceſſariū ſit eſſe duas ptātes regalē ⁊ ſacerdotalē. Ad qd̓ ſic Math̓. 6º Nemo pōt duobꝰ dn̄is ſeruire Ex quo relinquit̉ ꝙ ordo ſubiectionis reqͥ rit vnitatē dn̄ationis. Inordinatū igit̉ erit duas dominationes eſſe in p̄latione eccl̓ie regalē ⁊ ſacerdotalē. Itē regalis poteſtaſ ex ꝑmiſſione diuina nō p̄cepto uel ꝯſtituti on filiis Iſrael ꝯceſſa eſt. Sed oē tale culpa bile ⁊ illicitū eſt. Relinquit̉ igit̉ nō eſſe ne ceſſariū ptātem regalē. Ꝙ aūt ex ꝑmiſſio ne ſolū ꝯceſſū ſit: ꝓbat̉. Nā. 17. Deū. ſuꝑ illd̓ cū dixeris. Conſtituā ſuꝑ me regē. dicit int̓ linearis Cōſtituunt ſibi regē ꝯtra dei volun tatē nō deū ſed hominē. Itē ſuꝑ illud qd̓ ſequit̉ ibidē. eū ꝯſtituesᵇ que dn̄s deꝰ tuus elegerit. Glo. ꝑmittit nō ꝯmittit. Itē q̄rit Augꝰ ſuꝑ eundē locū. Cur ppl̓s deo diſpli cuit cū regē deſiderauit. Un̄. i. Regꝭ. xo. dicit Samuel. Uos ꝓieciſtis dn̄m hodie ꝗ ſoluſ vos ſaluauit. ⁊. 17. videbitis qͥa grande malū feceritꝭ cum hic īueniat̉ eē ꝑmiſſus. Et en̄di Augꝰ ītelligendū eſt nō fuiſſe ẜm uoluntatē oer: qui hoc fieri nō p̄cepit ſed deſiderāt ibꝰ ꝑmiſit. Ex his igit̉ vn̄ poteſtatē regalem ex ſola ꝑmiſſione d̓i indultā. ſed qd̓ ex ꝑmiſ ſione eſt: vt repudiū. maxīe tꝑe gr̄e abolend̓ eſt. gͦ tꝑe gr̄e culpabile eſt hr̄e ptātem rega le vel ſubici regali ptāti. Con. Hugo d̓ ſā ric. in liº. de ſacramētis. Due vite ſunt: vn̄a terrena: alia ſpūalis. Ad vitā terrenā ꝑtinent oīa que terrena ſūt. Ad vitā ſpiritualē que ſpūalia ſunt. vt aūt in vtraqꝫ vita iuſticia ẜ uet̉ ⁊ vtilitas ꝓueniat. Primū vtrīqꝫ diſtri buti ſunt qui vtriuſqꝫ bona ẜm neceſſitateꝫ vel rōeꝫ ſtudio ac labore acquirant. Deinde alij qui ea ptāte officii ꝯmiſſi ẜm equitateꝫ diſpenſent vt nemo fratrē ſuū in negocio ſupergrediat̉. ſed iuſticia īuiolata ſeruetur Si gͦ nō pōt hūana ſocietas ſine vtraqꝫ vi ta manere. neceſſaria eſt duplex ptās ad ꝯſer uationē iuſticie. Una que pſit in terrenis ad ordinandā vita terrena Alia que p̄ſit in ſpi ri tualibꝰ ad ordinandā vitā ſpiritualē. Itē de ſpūali ptāte ſiue ſacerdotali nō eſt dubiū ẜm ſcripturas qͥn fuerit ex inſtone ⁊ uolūta te diuina. De ptāte ꝟo regali ꝓbat̉ idē. pe illud ꝓuerb. 8º. vbi loquit̉ d̓i ſapīa. Per me reges regnāt ⁊ legū ꝯditores iuſta decer nūt. per me pͥncipes imꝑant: ⁊ potentes de cernūt iuſticiā. Itē Ro. 13º. dr̄ de pͥncipe ⁊ rege dei miniſter eſt vindex in ira. Itē ī pſal. elegit dauid ſeruū ſuū: ⁊ ꝯſtat ꝙ iſta electio fuit ad honorē ⁊ ptātem regaleꝫ ℟º ẜm Hugo. de ſan. vic. in liº de ſacr̄is Uniuerſitas ecc leſie duos ordines ꝯplectit̉ laycos ⁊ clericos. q. duo latera corꝑis vnius In laycis ad quoꝝ ſtudiū ⁊ ꝓuidentiam ea que terrene vite neceſſaria ſunt ꝑtinet ptās eſt terrena. In clericis aut ad quoꝝ officium ꝑtinēt ea que ſpūali vite ſunt bona ptās eſt diuina. Illa ptās ſecularis dr̄. Iſta ſpiritual̓ noīat̉. In vtraqꝫ ptāte diuerſi ſunt gradꝰ ſb̓ vno tamen vtrinqꝫ capite diſtributi. Terre na ptās caput hꝫ regē. Spūalis ptās caput hꝫ ſūmū pontifice. Ad ptātem regis ꝑtinent q ad terrena vitā ſunt neceſſaria. Ad ptāteꝫ ſu mi pontificis que ſpūali vite attributa ſunt vniuerſa. Scd̓m hoc gͦ pꝫ qͣre in nouo ⁊ ve teri teſto. ex quo multiplicatꝰ eſt dei pp̄ls: ne ceſſaria erat ptās regalis. que p̄eſſet terreni ad ordinandā vitā terrena. ⁊ ptās ſacerdota lis que p̄eſſet in ſpiritualibꝰ ad ordinandam ſpūalem vitā. Ad illud gͦ qd̓ pͥmo obicit ꝙ nemo pōt duobꝰ dn̄is ſeruire. intelligitur cū ſibi inuicē diſſidēt ⁊ diſcordāt. poteſtas aūt regalis cū ordinata eſt: nunqͣꝫ diſſidet a ptā te ſacerdotali. ſed ip̄i ꝯgruit ⁊ cōcorda ſic̄ vita terrena ſubminiſtrat vite ſpūali. ⁊ vi ta ſpūalis collaborat terrene: ſic ptās regalia ſacerdotali: ⁊ ſacerdo talis regali. Un̄ Hug de ſco vic. Deꝰ noſter pacis amator eſt. ⁊ pi hil inordinatū approbare pōt ꝟa iuſticia. ſpi ri tualis ſiquidē ptās nō iō p̄ſidet vt terre ne in ſuo iure p̄iudiciū faciat. ſic̄ ip̄a terrena ptās qd̓ ſpūali d̓bet̉ nūꝙͣ ſine culpa vſurpat Ad illud ꝟo ꝙ ſcd̓o obr̄ ꝙ ſolū ex dina ꝑmiſſione indulta eſt terrena ptās nō ex cō miſſione vel ꝯceſſione. ⁊ nō ẜm uoluntatem dei o d̓m. ꝙ uolūtas dei ⁊ ꝯceſſio dr̄ abſa lute reſpcū bonoꝝ ꝯferendoꝝ. reſpcū vero maloꝝ dr̄ ꝑmiſſio. ⁊ nō uolūtas dei in com paratōe ⁊ ẜm quid. ⁊ hoc ſiue illud ſit malū culpe ſiue malū pene. Malū enī culpe nō eſt ex voluntate dei oꝑante: ſed uolūtate dei ſi nete: ⁊ hoc ne peiꝰ fiat: uel ut meliꝰ eueniat. Itē malū pene nō eſt ꝑ ſe ex uolūtate dei oꝑante ẜm rōem mīe que ꝓpria ip̄iꝰ eſt. Un̄ collecta. Deꝰ cꝰ ꝓpriū ē miſereri ſꝑ ⁊ parcere ⁊ ẜm ip̄m. ſed eſt ex uolūtate oꝑante ẜm rōꝫ iuſticie ordinante ea que inordinant̉ ẜm noſ Unde trenoꝝ. 3º. dr̄. Nō ex corde ſuo abiec̄ ⁊ humiliauit filios hominū. ſiue gͦ ſit malū culpe: ſiue malū pene: nō fit uoluntate d̓i ab ſoluta. nec ẜm acceptionē ⁊ approbationem bonitatis: que in nobis ẜm ip̄m eſt. iō ex per miſſione dei dr̄ eſſe: uel ꝙ tolerat̉ in culpā ne peiꝰ fiat: uel ꝙ infert̉ in pena: ne malū fiat Primoº ex ꝑmiſſione dei dr̄ fieri qd̓ ẜm ſe illicitū: ⁊ ẜm ſe malū eſt ut repudiū. Scd̓o ex ꝑmiſſione dei dr̄ fieri qd̓ ẜm ſe illicitum nō eſt. ſed tn̄ penale eſt. in que modū dicunt̉ fuiſſe ex ꝑmiſſiōe d̓i ſacrificia ⁊ legis onera vt ſcit̉ repudiū ꝑmiſſū ē ne peiꝰ fiet. ita one ra ſacrificioꝝ īpoſita ſunt iudeis ne malum fieret. Un Leuitꝭ. 17º. Immolēt hoſtias paci ficas dn̄o. ⁊ nequaqͣꝫ ultra īmolabāt hoſtiaſ ſuas demoniis. Scd̓m hoc dd̓. ꝙ dn̄atio ptātis regalis ex ꝑmiſſione diuina eſt ⁊ nō ẜm ſuā uoluntate. nō quia culpabilis ſit ſed ꝓpter hoc ꝙ in pena introducta ſit. ⁊ hͦ ad onus ⁊ punitionē. In punitionē culpe eoꝝ qui petiuerūt ſibi dari regē ex īordinata uo luntate: qua minꝰ ꝯfitebat̉ de dn̄o qͣꝫ de hō mine. ⁊ hoc ſigͣt lex cū dicit. cū dixeris cō ſtituā ſuꝑ me regem ſic̄ habēt oēs ꝑ circui tū natiōes. ⁊. i. Regꝭ. 8º. Cū peterēt rege fili iſrl̓ dictū eſt Samuel nō te abiecerūt ſed me ne regnē ſuꝑ eos. Itē in cohertionē culpe eoꝝ qui n̄ niſi timore ptātis ceſſāt maleface̓ i3o. Go. Principes nō ſunt timori boni oꝑi ſed mali. Hinc dr̄ ꝓuer. 20. Rex qui ſedet ī ſolio iudicii intuitu ſuo diſſipat oē malum Et ꝑ hoc patet ſol̓o ad omīa obiecta. Tertio queritur de ꝯꝑatione ptātis regalis ad ſacerdotalē. hēt aūt quo ꝯꝑent̉ ẜm ordine que illaꝝ ſit ſupe rior ſupͣ qōe de drīa iudicū. Itē qual̓r cō parent̉ ꝙͣtum ad executione ptātis. vtꝝ.ſ. ſacerdotes poſſint occidere. ſupī īquiſitiōe de illo p̄cepto nō occides. qōne vtꝝ in iſto p̄cepto ꝓhibemur occidere: qui habēt ſpiri tualē ptatem. Itē vtꝝ ſacerdotes poſſint arma mouere ſupͣ qōe de lege belloꝝ. In hac ꝟo ꝑte querit̉ vtꝝ ptās ſacerdotalis ob noxia ſit ptati regali. Nā ſupͣ determinatu eſt qual̓r ptās regalis obnoxia ⁊ ſubiecta ſit ptāti ſacerdotali.ſ. in inqͥſitione de ꝑſona iu dicis qōe de drīa iudicū. Querit̉ gͦ vtꝝ ꝑ aliquod ſeruitiū ptās ſacerdotalis ſit ob noxia regali. Ad qd̓ ſic obicit Hugo de ſan. vic. in liº de ſacramētis. Sicut p̄latoruꝫ debitu eſt ſubiectis poſſidenda debite di ſpenſare: ⁊ eos ꝯtra iuſticiā defendere. ſic ſb̓ iectoꝝ debitū eſt in ſe ⁊ in ſuis p̄latis ẜui tiū exhibere. Eſt aūt ſeruitiū aliud deter minatū. ſic̄ cenſus ⁊ tributū: que ānuatim ſoluūt̉. Aliud fortuitū qd̓ pro culpis ⁊ cāu accidentibꝰ exigit̉. Cū ergo ptās ſacerdo tal̓ teneat̉ regali ſoluere tributū de ſuis. hoc ē de rebꝰ quas poſſidet. gͦº eſt obnoxiā ptāti regali. Itē ad hoc vr̄ facere qd̓ dic̄ apl̓s ad Ro. 13º. Reddite oībus debita: vt cui tri butū: tributū. ⁊ cui vectigal: vectigal. Itē dicit canon btī vrbani. 23. q. 8. Tributū ī ore piſcis piſcante Petro inuētū eſt. Math̓. 17º. quia de exterioribꝰ ſuis que palā cūctis ap parent tributū eccleſia reddit. Iteꝫ idem beatꝰ Urbanꝰ. nō totū piſcem dare iuſſus eſt: ſed tm̄ ſtateraꝫ qͥ in ore eiꝰ inuētꝰ ē Ma th̓. 17. Quia nō eccleſia dari Imꝑatori nō po tificalis apex: qui in ore capitis eccleſie p̄mi net ſb̓ici pōt regibꝰ. ſed ſane ꝙ in ore piſcis ſuenit̉ pro Petro ⁊ dn̄o dari iubet̉. Quia d̓ exterioribꝰ eccleſie qd̓ ꝯſtitutū eſt antiqͥtus ꝓ pace ⁊ qͥete. qua nos tueri ⁊ defenſare de bet. Imꝑatoribꝰ ꝑſoluēdū eſt. Itē beatus Ambroꝰ. Tributū ceſaris eſt: ceſari nō nega tur. eccleſia dei eſt. ceſari vtiqꝫ nō debetur. Itē Hugo de ſanc. vic. Ad ptātem regis ꝑtinēt que terrena ſūt: ⁊ ad terrenā vitā fcā oīa. ergo ſi eccleſia poſſideat aliqua t̓rena ꝑ tinebūt ad regis ptātem. ergo de terrenis qſ poſſidet ptās ſacerdotalis obnoxia eſt ⁊ dꝫ ſeruitiū ptati regali. Conͣ. Gen̄. 47. Emit ioſeph oēm terra egypti: ſubiecitq eā Pha raōī: p̄ter terrā ſacerdotū. Glo. hic ſigͣt eccl̓ie terrā in qua veri ſunt ſacerdotes. liberā eſſe a cenſu mudiali. Itē. 23. q. 8. Cū tꝑe famis cūctoꝝ egyptioꝝ terrā emeret Pharao. Gn. 47º. Atqꝫ ſub eadē fame ſue ẜuituti cūctos ſb̓iceret. ſacerdotibꝰ ita neceſſaria mīſtrauit vt nec poſſeſſionibꝰ: nec libertate nudarent̉ dn̄o extūc p̄nunciāte ſacerdotes ī oī gente liberos eſſe oportere. Item Math̓. 17º. Re ges terre a quibꝰ accipiūt tributū uel cenſū a filiis ſuis an ab alienis. ⁊ dixit Petrus ab alienis. Dixit illi Ih̓us. ergo liberi ſunt fili Ieroꝰ in glo. Liberi ſunt filii regis in omni regno. Multo magis liberi ſunt filii illiꝰ re gni ſub quo ſūt oīa regna in quolꝫ terreno regno. Ex his igit̉ vr̄ relinqui: ꝙ in nullo nec in poſſeſtionibꝰ: nec in ꝑſonis ptās ſacer dotalis ſit obnoxia regali. ℟º quedā poſ fidet eccleſia ſorte ſpūali ⁊ iure diuino vt d̓ cimas ⁊ oblationes. 18º Nume. filiis leui de di oēs decimas in poſſeſſionē. Itē in eod̓ locutꝰ eſt dn̄s ad Aaron. Dedi tibi cuſtodiā pͥmiciaꝝ meaꝝ: oīa que ſactificantur a filiis Iſrl̓ tibi tradidi ꝓ officio ſacerdotali ⁊ fili is tuis: ⁊ ſb̓dit. Oīs oblatio ⁊ ſacrificium ⁊ qͥcquid ꝓ pcc̄o reddit̉ mihi. tuū erit ⁊ filioꝝ tuoꝝ Sil̓i mō loca d̓putata ad diuinuꝫ cul tu vt territoria eccleſiaꝝ ⁊ alia loca deputa ta ad ſpirituale officiū vt cimiteriū. Un̄ Nu me. 18º. dr̄ ſacerdotibꝰ. Excubate ī cuſtodiā tabernaculi ⁊ in miniſterio altaris. oīa que ad cultū altaris ꝑtinet ꝑ ſacerdotes admini ſtrabunt̉: ſiquis extremis acceſſerit occidet̉ De his dr̄ canon ꝯcilii ꝑiſen̄. iuxta leges ca nonizatas de eccleſiaſtico agro ⁊ maſo uel ſi quilibet ꝓ loco ſepulture aliquid eccleſie largitꝰ fuerit de decimīs etiā ⁊ oblationibꝰ fideliū nullus p̄ſb̓ros cenſus ꝑſoluere cogat Alia ꝟo poſſidet ſorte tꝑali. vt titulo uēditi onis uel titulo ꝯceſſionis ſaluo debito ẜui. tio. ⁊ de his ptās ſacerdotalis pͥncipibꝰ con ſueta debet obſequia vt ⁊ anua eis ꝑſoluat tributa. 23. q. 8. Ad ea ꝟo que obiciūtur dd̓. ꝙ aucͣtes que dicūt ꝙ ptas ſacerdotalis nō eſt obnoxia cenſus uel tributi: intelligūt de his que poſſidet ſorte ſpirituali ⁊ titulo iuris diuini. Auc̄tes ꝟo conͣrie ītelligū tur de his que poſſidet ſorte tꝑali ⁊ titulo iuris humani. Illa enī que poſſidet ſorte ſpi rituali dicunt̉ ſpūalia quia ānexa ſunt ⁊ at tributa iur̄ vīno officio ſpūali. Quēadmod̓ alia dicūt̉ terrena: quia obnoxia ſunt obſe quio tꝑali. Io iſta ſubiecta ſūt terrene ptāti illa ꝟo mīme. Notandū tn̄ ad plena eui dentiā p̄dictaꝝ diſtinctionū Hugo. in libro de ſacr̄is de his que eccleſia poſſidet ſorte tꝑali. Diſtinguit enī ſic. Terreni pͥncipes in terrenis poſſeſſionibꝰ quas in ſubiectis uel nō ſubiectis poſſident: eccleſie aliqn̄ ꝯcedūt ſolā vtilitatē. aliqn̄ vtilitatē ⁊ ptātem. Utili tatē ſine ptāte ꝯcedūt qn̄ fructū quidē poſ ſeſſionis ad vſū eccleſie tn̄fferri diſcernunt ſed ptātem iuſticie exercende in ip̄a poſſeſſi on ad eiꝰ dictionē tnͣſire nō ꝑmittūr. Ali qn̄ vtilitatē ⁊ ptātem ſil̓ tribuūt. Ubi tamen diligent̓ attendendū. ꝙ eccleſia lꝫ fructū ter rene poſſeſſionis in vſum recipiat: poteſtatē tn̄ exercēde iuſticie ꝑ eccleſiaſticas ꝑſonas aut ſecularia iudicia exercere nōͣ pōt. pōt tn̄ hr̄e miniſtros laycas ꝑſonas: ꝑ quas iura ⁊ iudicia ad terrenā ptātem ꝑtinētia ẜm teno rem legū ⁊ debitu iuris terreni exerceat. Sic tn̄ vt ⁊ ip̄m ꝙ ptātem hꝫ a iudice terre nō ſe hr̄e cognoſcat: ⁊ ip̄as poſſeſſiōes nūqꝫ ita a regia ptāte elongari poſſe ītelligat. qͥn ſi rō poſtulauerit ⁊ neceſſitas: ⁊ illis ip̄a po teſtas debeat patrociniū: ⁊ illi ip̄i poſſeſſio nes dēant in neceſſitate obſequiū. ſic̄ enī re gia ptās patrociniū qd̓ dꝫ alteri nō pōt dare ſic ip̄a poſſeſſio etiā ab eccleſiaſticis ꝑſonis obtenta: obſequiū qd̓ regie ptāti ꝓ patroci nio debet̉ iure negare nō pōt. ſic̄ ſcriptū eſt que ſunt ceſaris ceſari: ⁊ que ſūt dei deo. Itē queritur ſone eccleſiaſti vtꝝ pro pccīs ꝑ ce ſeu ſacerdotales obnoxie ſint ptāti regali. Quod vr̄ ꝑ illud Ro. 15º Uis nō timere po teſtatē bene fac. ſi aūt malefeceris time. non enī ſine cā gladiū portat.i. iudiciariā ptātem ſꝫ ad hͦ vt dic̄ glo. vt malos puīat. Si gͦ ſacer dos uel clericꝰ malefecerit poterit puniri a ſeculari ptāte. Itē quilꝫ delinquēs ſortit̉ foꝝ rōne delicti. ſi ergo ſacerdos uel clericuſ delinquat in his que terrena ſūt: vel que ꝑti nēt ad terrenā vitā ſortiet̉ foꝝ ptātis ſecu laris. quia ſicut dicit Hugo. Ad ptātem re gis ꝑtinēt oīa que terrena ſūt ⁊ ad terrenaꝫ vitā ordinata. Conͣ. Sic ſe hꝫ ptās ſacerdo talis ad regalē ſicut vita vel hō ſpūalis qd̓ aīalem ẜm qd̓ dicit Hugo. Sꝫ ita eſt ꝙ aīal vita nō pōt oīiudicare ſpiritualē etiā pelin quēteꝫ quēadmodū aīmal nō habet iudicare homine delinquētē. Ergo relinquit̉ ꝙ ptās regalis nō hꝫ diiudicare ꝑſonā eccleſiaſticaꝫ vel ſacerdotalē. Un̄. i. Corꝭ. 2º. Spūalis iudi. eat oīa: ⁊ ip̄e a neīe iudicat̉. ℟º ẜm Hug. de ſcō vic. Spiritualis ptās terrenā ptātem ⁊ inſtituere hꝫ vt ſit. ⁊ iudicare hꝫ ſi bona n̄ fuerit. ip̄a ꝟo a deo pͥmū inſtituta eſt: ⁊ cuꝫ deuiat a ſolo deo iudicari pōt. ſic̄ ſcriptū eſt Spūalis viiudicat oīa: ⁊ ip̄e a nemīe iudica tur. Iide eſt ꝙ ſūma ptās ſacerdotalis qͣt eſt in ſūmo pontifice nō pōt ab hōīe iudica ri. Sꝫ hꝫ de oībus iudicare: ⁊ de ꝑſonis que vite ſpūali deputate ſunt: vt vlr oēs ꝑſone eccleſiaſtice: ⁊ de ꝑſonis que ad vitā terrenā deputate ſunt ſb̓ terrena ptāte. vt ꝑſone lay ce ⁊ hoc in cāis ſpūalibus aīaꝝ. Un in typo Iere. poteſtati ſpūali ſūme dr̄. Ecce ꝯſtitui te ſuꝑ gētes ⁊ ſuꝑ regna vt euellas ⁊ deſtru as ⁊ diſꝑdas ⁊ diſſipes edifices ⁊ plantes Iere. l. Poteſtas ꝟo terrena nō hꝫ iudica re niſi de ꝑſonis que terrene vite ſunt depu tate: ut ꝑſone layce. Unde ad ſol̓oeꝫ obiecto rū noͣ determinationē Hugꝭ. de ſco vic. Sci endū eſt ꝙ iuſticia illa que terrene ptāti ī ſt̓ iectis data eſt qͥnqꝫ modis determinat̉. ẜm ꝑſonā. ẜm cām. ẜm modū. ẜm locū ẜm temp Scd̓m ꝑſonā igit̉ iuſticia violaret̉. ſi iudex ſecularis in eccleſiaſticā ꝑſonā manū mitte̓t Scd̓ n cām ſi eccleſiaſtica negocia exaīanda ſuſciperet̉. Scd̓m menſurā. ſi mendaciuꝫ uel maledictū ſuſpendio puniret Scd̓m locum ſi loca ſacra violare p̄ſumeret. ⁊ ꝯfugiētibꝰ etiā ad illa etiā reis ⁊ ꝓ ſceleribꝰ ſuis ꝯdēnā dis īordinate violentiā īferre tēptaret. Scd̓ꝫ tꝑs ſi ſacris ⁊ ſolēnibꝰ diebꝰ reuerentiā nō exhiberet qn̄ ⁊ his ꝑcendū eſt quibꝰ ꝓ cul pis ſuis ſupplicia debent̉: Onſequens eſt inquirere de legibꝰ ẜuitutis. Circa quas querūt̉ tria. Primo vtꝝ boni ẜm le gem diuinā debēt ſubici malis. Scd̓o d̓ manumiſſione ꝓprioꝝ ſeruoꝝ. Tertio d̓ recepeione ſerui alieni. Queritur igtiur don teneāt̉ ſb̓ici malis. qd̓ nō vr̄ Gen̄. 9º. Sit ter ror veſter ſuꝑ cuncta aīalia. vbi dicit glo. ho nōrōnabilibus ſed irrōnabilibꝰ ſubiectꝰ eſt nā. Un̄ ex illa ꝑte qua hō eſt irrōnal ẜm qd̓ picit Grego. Ex illa ꝑte hōī eſt ſubicibil̓. Si ergo bonꝰ vir ex nulla ꝑte irrōnalis eſt. Ma lus vero inꝙͣtum malus eſt irrōnalis. ergo honꝰ vir nūqͣꝫ tenet̉ uel dꝫ ſb̓ici malo. Ad idē eſt qd̓ dicit Grego. Ubi nō delinquimꝰ pares ſumus. ergo nullus bonꝰ eſt alicui ſb̓ ditꝰ. Con. Ro. 13. Oīs aīa ptātibꝰ ſublimi oribꝰ ſubdita ſit. Glo. videbat̉ quibuſdam ꝙ mali dn̄i maxīe infideles nō deberent fi delibus dn̄ari. ⁊ ſi boni ⁊ fideles eſſent: ho nis ⁊ fidelibꝰ deberent eſſe parēs. quā etiaꝫ ſuperbiam remouet hic apoſtolus. Omnis anima poteſtatibus ⁊c̄. i. omīs hō ſubditus ſit ut etiā uolūtate ẜuiat poteſtatibꝰ ſecula ribus bonis uel malis.ſ. regibꝰ prīcipibꝰ ⁊cͣ. Itē. i. Pe. 2º. Serui ſubditi eſtote in omī timore dn̄is: nō tm̄ bonis ⁊ domeſticis ſed etiā diſcolis hec eſt enī gr̄a. Itē Eph̓. vltj. Ferui obedite ꝑ oīa dn̄is carnalibꝰ non ad oculū ſeruientes qͣi hoībus placentes. ſed in plicitate cordis tim̄tes deū. Itē ad i d̓ ſunt rōnes apl̓i. 13º. Ro. Non eſt ptās niſi a deo ⁊cͣ. ℟º dd̓. ꝙ lex ẜuitutis aliā cauſaꝫ hꝫ ſue inſtitutionis. ⁊ aliā cām hꝫ ſue ob ſer uātie. Cā enim inſtōnis fuit if rōnalitas ſiue brutalitas ſic̄ ſuꝑ dcm̄ eſt. Cā ꝟo obẜuantie ec̄ tꝑe gr̄e eſt huilitas. Inordinatio.n. uolū tatis hūane in modū irrōnabilis beſtie ne ceſſariū hūit arceri a malo timore dn̄atiōis Inde eſt ꝙ ꝑ Cham geneſis. 9º. eſt ẜuitus in troducta. Lex igit̉ ſeruitutis introducta eſt ad cohertionē maloꝝ. Itē ordo bone uo lutatis ꝑ humilitatē dꝫ cuſtodiri: ⁊ ī āpliore gram ⁊ meritū ꝓmoueri. Et io lex ẜuitutis etiā tꝑe gr̄e a bonis obẜuanda eſt. Unde.i. Corꝭ. 7º. Seruus vocatꝰ es nō ſit tibi cure. ſꝫ ſi potes fieri liber magis vtere. Glo. ẜuitute qͥa hec eſt cā humilitatis que ad eā que ī do mino eſt ꝑtinet libertatē: quia ꝙͣto quis de ſpectior eſt ī hoc ſeculo ꝓpter deū tāto ma gis exaltabit̉ in futuro. Ad illud gͦ quod pͥmo obicit dd̓. ꝙ boni debet ſubici etiam malis ptātibus ꝓpter debitū ꝯſeruāde di uine ordinationis. Un̄. 13º. Ro. Qui ptāti re ſiſtit dei ordinationi reſiſtit: Glo. i. Habenti poteſtatē dei ordinatione ⁊ ſb̓dit de prāte bona. pꝫ ꝙ eā p̄fecit deꝰ rōnabilit̓. de mala ec̄ videri pōt dū ⁊ boni ꝑ eā purgant̉ mali ꝟo dinant̉. Vicend̓ gͦ ꝙ mali debēt ſb̓ici po teſtati ꝓpter vitiū ſue irrōnabilitatis. Boni ꝟo ꝓpter debitū diuine ordinationis ⁊ vti litatē ſue purgationis. Un̄ Ambro. ſuꝑ illd̓ 13º. Ro. Principes nō ſunt timori boni oꝑis ſed mali. Si bonꝰ eſt pͥnceps bene oꝑantem nō punit: ſed diligit. Si malus eſt nō nocet bono ſed purgat eū. ⁊ iō nō eſt ad timorem ei qui bene oꝑat̉. malus ꝟo dꝫ timere qͥa in ſtituti ſunt pͥncipes ut mala puniant. Ad ſcd̓m qd̓ obicit: ꝙ vbi nō delinquimꝰ pares ſūmus. Intelligit̉ de ꝑitate ꝙͣtū ad merituꝫ ⁊ dignitatē ⁊ ſcīe: nō ꝙͣtum ad paritatē co uerſationis ſiue ꝯditiōis hꝰ vite. Un̄ Rom 13º. ſuꝑ illud Ideoqꝫ neceſſitate ſubditi eſto te nō ſolū ꝓpter irā ſed etiā ꝓpter ꝯſcīam Glo. Ambro. lꝫ oēs fideles inꝙͣtum fideles ſint vnū inxp̄o in cuiꝰ fide nō eſt diſtantia iudei ⁊ greci dn̄i ⁊ ẜui Gal. 3º. Drīa tamē eſt in ꝯuerſatione morali ⁊ eius ordine in huiꝰ vite ītinere ẜnandū eſſe apl̓i p̄cipiūt. Deinde queritur ma numiſſione ſeruoꝝ. De quo dicit lex Exo. 21 Si hebreū ſeruū emeris ſex ānis ſeruiet tibi In ſeptimo egrediet̉ liber gratis. Deutꝭ. 15º. Habet̉ idē cūuenditꝰ fuerit frater tuꝰ hebre us ⁊ ſex ānis ẜuierit tibi. in ſeptimo āno di mittes eū libeꝝ. Ergo ẜm lege ſeptimo ano ſeruus hebreꝰ debebat manumitti. Et con ſtās eſt ꝙ manumiſſio ẜui ⁊ donatio liber tati pietatis eſt. ergo maxīe dꝫ tꝑe gr̄e obẜ uari. Item ẜm legē Hebreꝰ ꝓprie nō pote rat eſſe ẜuus hebrei. Un̄ Leui. 25º. dicit lex Si pauꝑtate ꝯpulſus vendiderit ſe tibi frat̓ tuus: nō eū opprimes ẜuitute famuloꝝ: ſed qͣi mercenariꝰ ⁊ colonus erit vſqꝫ ad iubele um. ⁊ ſubdit̉. Hei enī ſerui ſunt. Ego eduxi eos de terra egypti nō ueniēt ꝯditione ẜuo rū. ergo multo fortiꝰ ẜm libertatē legis euā gelice xp̄ianus nō dꝫ eſſe ſeruꝰ xp̄iani. Itē 3º Reg. 9º. De filiis ſi ael nō ꝯſtituit Salo mon ſeruire quēqͣ. Ergo multo fortiꝰ xp̄ia ni qui ſt̓ filii d̓i. Io. i. Nō debēt ꝯſtitui ſerui Con. Deū. 15º. ſuꝑ illud. Septīo āno dimit tes eū libeꝝ. Glo. Ne hoc ẜui xp̄iani a domīs flagītarent iubet ẜuos dn̄is eſſe ſubditos ne doctrina dei blaſfemet̉. i Thi. vltīo. Qui cūqꝫ ſunt ſub iugo ſerui dn̄os ſuos oī hono re dignos arbitrent̉ ne nomē dn̄i ⁊ doct̉na blaſfemet̉. qui aūt fideles habet dn̄os nō cō temāt: quia fratres ſūt. ſed magis ẜuiāt ꝗa fideles ſunt. ℟º ꝯditio ſeruitutis nō eua cuat̉ ꝑ libertatē xp̄ianitatꝭ triplici rōe. Prīo quia ꝯfert ad meritū ⁊ humil̓itatem que eſt cuſtodia ꝟtutuꝫ. Uū dr̄. i. Corꝭ. 7º. Seruꝰ vo catꝰ es nō ſit tibi cure. Sꝫ ſi potes fieri liber magis vtere.ſ. ẜuitute. quia ſicut dicit glo. hoc ꝯfert ad hūilitatem. ⁊ i. Pe. 2º. Serui ſubditi eſtote in oī tīmore dn̄is: nō tm̄ bo nis ⁊ modeſtis: ſed etiā diſcolis. hec eſt enī gr̄a. Scd̓o quia ꝯfert ad ret̓butionē gl̓ie future. Un ad Col. 3º. Serui obedite ꝑ omnia dn̄is carnalibꝰ. ⁊ ſubdit̉. Scientes qͥa a dn̄o recipietꝭ retributionē hereditatis. Tertio ad euitandā blaffemiā noīs dei ⁊ ſcādalum fidei. Un̄ dicit apl̓s. i. ad Thi. 6º Ꝙ ẜui do minos ſuos oī honore dignos arbitrentur ne nomē dn̄i ⁊ doctrina blaſfemet̉. ꝓpt̓ has cās Apl̓i tꝑe gr̄e ſeruos xp̄ianos dn̄is ſuis ſubiectos eſſe decreuerūt. Ad illud ergo qd̓ pͥmo obr̄. ꝙ ſeptimo āno ſeruus hebreꝰ manumittebat̉: qd̓ pietatꝭ eſt dd̓. ꝙ illa ma numiſſio ſeptimi āni erat figural̓. ſignificat enī ſicut dicit Iſidorꝰ ſuꝑ Deutl. 15º. Quia ī ſex etatibꝰ hꝰ ſeculi ſeruſetes ſeptimo anno i. eterno ſabbato liberabūt̉: ꝙ aūt figurale eſt nō eſt ad litterā tꝑe gr̄e obſeruandum. Ad ſcd̓m ꝟo ⁊ tertiū dd̓. ꝙ melioris cō ditionis eſt ẜuus xp̄ianus tꝑe gr̄e qͣꝫ ſeruus hebreꝰ tꝑe legis. ſeruus enī hebreꝰ erat ꝯdi tionis ẜuitutis mercenarie Leui. 25º. Nō op pͥmes fratrē tuū ẜuitute. ſed qͣi mercenariꝰ ⁊ colonus erit. Seruꝰ ꝟo xp̄ianus ſubiectus eſt ẜuitute caritatis ⁊ obedientie. Un̄ Apl̓s ad philomonē ſcribit de honeſimo ẜuo ſuo obſecro te ꝓ filio meo honeſimo: tu illuꝫ ſic̄ mea viſcera ſuſcipias ⁊ ſubdit Iā nō ẜuum ſed pro ſeruo cariſſimū fratrē maxime mihi qͣꝫto magis tibi: ⁊ in carne ⁊ ī dn̄o. Si gͦ ha bes me ſociū ſuſcipe illum ſicut me. Tertio queritur de receptione ẜui alieni de qno dic̄ lex Deutro 23º. Nō trades ſeruū ſuū dn̄o ſuo qui ad te ꝯfugerit: Ex qua lege vr̄ ꝙ fugitiuꝰ ſeruus a ſubiectione ſui dn̄i poſſit ab aliquo licite recipi. Conͣ. 21º. Exo. dicit lex. Ꝙ ſeruꝰ pe cunta dn̄i ſui eſt. Si gͦ pecunia alterius vo luntate domini nō pōt licite teneri uel reci pi. ergo nec ẜuus. Itē 22º. Deū. dicit lex Ꝙ bos ⁊ ouis fratris dꝫ ad ip̄m reduci ⁊ ſine detrimēto ſibi ẜuari. Et ſil̓i mō de veſti mēto ⁊ oī re ꝓximi. Faciendū eſt gͦ cū ẜuꝰ ſit res dn̄i ſui. ſeruus fugiēs dꝫ domino ſuo reſtitui. Itē Apl̓s reſtituit honeſimū ẜuū Philomoni dn̄o ſuo. qui ad apl̓m ꝯfugerat de quo dicit Apl̓s philomone. ſine ꝯſilio tuo nihil volui facere.ſ. de honeſimo retinendo ℟º diſtinguēdo. Seruꝰ aut ē ſeruꝰ ſingu laris ꝑſone. aut eſt ſeruus ꝑſone publice vi regis. Si eſt ſeruꝰ ſingularis ꝑſone: aut ergo fugit a domino ſuo uolēte ip̄m ꝑdere ꝓpt̓ vitandū ꝑiculum ſalutis. Aut fugit a domi nō volēte ip̄m ꝑdere ꝓpter ſubtractionem debiti ẜuitii ſeu ſubiectionis. In pͥmo caſu intelligit̉ lex Nō tradet ſeruū domino ſuo ſupple uolenti ip̄m ꝑdere. Unde dicit Augꝰ ſuꝑ illū locū. ꝙ alienigena athis rex Ieth ſer uauit hāc legem quādo ad eū fugit Dauid a facie domini ſui.i. regis ſaul. i. Regꝭ. 21º. q ſ. uolebat ip̄m ꝑdere. In ſcd̓o ꝟo cāu intelli gūt̉ leges conͣrie. Itē ſi eſt ẜuus ꝑſone pu blice ut regis. aut igit̉ eſt ſeruꝰ gentis infi delis. aut gentis ſeu populi fidelis. ſi eſt ẜuꝰ gentis infidelis ⁊ fugit ad ppl̓m fidelē ꝓpi ꝑniciē erroris p̄cipit lex ꝙ nō reddat̉: ſꝫ ſu ſcipiat̉. Et hoc mō intelligit̉ ſic̄ dicit Augꝰ p̄dicta lex. Nō tradet ſeruū domino ſuo. vn Augꝰ. Quo hoc putari pōt niſi genti vel po pulo intelligamus iſta dici: non vni hōi ex alia vtiqꝫ gēte a domīo ſuo.i. rege ſeruū r̄fu gientē ad hāc cui loquebat̉ reddi ꝓhibuit. Conſequenter que rendū eſt de legibꝰ iudicialibus circa virum ⁊ vxorē. Erat aūt lex ꝑmiſſionis de vxore re pudiāda. 24. Deu. de qua tactū eſt pͥus. Erat iteꝝ lex de vxore alienignea ducēda de p ella capta in p̄lio. 21. Deūt. Si videris in nu mi a lū In mero captiuoꝝ mulierē pulchrā volueriſqꝫ eā hr̄e in vxorem radet ceſariē ⁊ circūcidet vnguēs. deponet ueſtē. ſedensqꝫ in do tua flebit patre vno mēſe. poſtea intrabis ad eaꝫ eritqꝫ vxor tua. Itē erat lex de duplici vx ore habēda Deu. 21. Si hūerit hō vxores du as: vnā dilecta ⁊ alterā odioſā. Si fuerit filiꝰ odioſe pͥmogenitꝰ nō poterit filium dilecte p̄ferre filio odioſe. Querit̉ gͦ iux pͥmam legē vtꝝ tꝑe legis licitū eſſet ducere alieni gena. qd̓ vr̄ ꝑ p̄dictā legē. Itē Ruth vltꝭ. Tulit Hoc Ruth ⁊ accepit vxorē. ⁊ ſic patꝫ ꝑ illā hyſtoriā ẜm legem illaꝫ accepit vt ſu ſcitaret ſemē fratris. Deū. 25º. Ruth anteꝫ erat moabites alienigena. Conͣ. Deu. 7. dr Iſraeli nō īnibis fedus cū eis: nec aſſociabiſ cū eis ꝯiugia. dici de alienigenis. Item 2º Eſdre ultꝭ. Nūꝗd nō in huiuſcemodi re peccauit Salomon rex Iſrl̓. ⁊ ſequit̉. Ip̄ꝫ gͦ puxerunt ad peccatū mulieres alienigene. Huapid ⁊ nos inobediētes faciemus pccm̄ grande h̓. vt p̄uericemur ⁊ ducamus vxoreſ pegrinas. Itē ẜm hāc legē tꝑe gratie diſꝑ cultꝰ impedit matrimoniū ꝯtrahendū. ⁊ di rimit ꝯtractū. ℟º ducere alienigenā de illis ſeptē gentibꝰ que inhabitabāt terrā pro miſſionis ꝓpter ꝑiculū ydolatrie ⁊ erroris ꝓhibitū erat ẜm legē. 7º. Deu. Filiā tuam no pabis filio eiꝰ nec filiā eiꝰ accipies filio tuo quia ſeducet filiū tuū ne ſequat̉ me. Ducere vo alienigenā de gente alia manēte in erro re ydolatrie adhuc ex eadē ꝓhibitione erat illicitū ẜm legē. Ducere ꝟo alienigenā ꝯuer ſam ad fidē ⁊ obſeruantiā legis diuine lici tū erat ex p̄dicta lege d̓ ducenda captiua pu ella. Un̄ Bōꝫ duxit Ruth moabite ꝯuerſaꝫ ad fidē ⁊ legē hebreā. ruth. vltꝭ. ⁊ Salomon duxit raab. Itē querit̉ de ſcd̓a lege qua videbat̉ eſſe ꝯceſſū in lege hr̄e pl̓es vxores Itē ad idē eſt ꝙ pat̓arche habuerūt pl̓es vxores. vt Habraa Gn̄. 25º. ⁊ Iacob gen. 29. ⁊ 30. Itē lege data pr̄ Samuel̓ huit pl̓es vxores nec in hoc rep̄hendit̉. ſil̓r Dauid legi tur habuiſſe pl̓es vxores: quas nō habuiſſet ſi ei licitū nō fuiſſet. Itē dicit Augꝰ ſuꝑ Gene. 29º Obiciūt̉ Iacob qͣtuor vxores. ſed qn̄ mos erat crimē nō erat. Con. Gene. 2º. Erūt duo in carne vna. hoc dr̄ ad p̄ciſionē ergo nō pn̄t eſſe tres. ergo vnꝰ nō pōt habe̓ duas vxores. Itē Math̓. 19º. Nō legiſtis qͥa qͥ fecit ab īitio maſculū ⁊ feminā creauit eos. Glo. nō ait feminas: vt ⁊ vnū ꝯiugium ſit nō pla. Itē. 17º. Deut. de rege dr̄. Nō ha bebit vxores pl̓imas. ergo ẜm legē non erat licitū habe̓ plures. ſeu dicamꝰ legē naturalē ſeu legē Moyſi. Ad hoc volūt quidā dice̓ ꝙ de pluribꝰ vxoribꝰ habedis aliqn̄ fuit di ſpenſatū. ⁊ hoc ex cā ꝓpter dei ppl̓m. multi plicandū. Et hec diſpenſatio occurit ante le gem ⁊ in lege. cū adhuc ppl̓s paucꝰ erat colē tiū deū. Un̄ hec cā multiplicationis.ſ. ꝓlis ad cultū diuinū diſpenſabat cū illis vt ha berent pl̓es. poſtea ꝟo multiplicato populo ceſſauit cā ⁊ diſpenſatio. Sed obr̄. Naꝫ ẜꝫ hoc Dauid peccauit habēdo pl̓es. quia ia xpis colentiū deū multiplicatꝰ erat. Item A Deūt. ſuꝑ illud. Si habuerit hō duas vx ores ⁊cͣ. nō poterit p̄ferre filiū dilecte ⁊cͣ. dic̄ glo. hic ad littera faciendū eſt ne ſequat̉ ꝗa animi ſui motū amorē vel odiū: ſed naͣm. ſi ergo ex illa lege ꝯcedebat̉ pͥoribus habe̓ pla res. gͦ cū ad littera obſeruanda ſit moderniſ lege eadē ꝯceſſū erit hr̄e plures: qd̓ falſum ē ℟º dd̓. ꝙ ſolis regibꝰ ⁊ quibuſdaꝫ alijs certꝭ ꝑſonis diſpenſatōe diuina ꝯceſſū erat hr̄e plures ſed nō plurimas. Certis ꝟo ꝑſo nis vt patriarchis ⁊ iudicibꝰ ⁊ quibuſdam ꝓphetis ꝯceſſū eſt plures hr̄e ex cā p̄dicta: quia neceſſariū erat vt ex eis multiplicaret̉ ꝓles ad ampliandū cultū dei. Regibꝰ vero ꝯceſſum eſt pluribꝰ hr̄e tūc: ne ꝓpter deſcm ſucceſſionis regni ppl̓s inſoleſcens recede̓t a religiōe dīna. Un̄ augꝰ ſuꝑillā legē d̓ rege Deūt. 17º. Nō hēbit vxores plurimas. dic̄. n. manifeſtū eſt Salomonē hoc p̄ceptū tn̄ſiiſſe Dauid aūt plures hūit: nec p̄ceptū p̄teriuit ꝑmiſſio eſt enī hr̄e plures: nō plurimas. mul tiplicatio vxoꝝ generalit̓ ꝓhibita eſt. ꝑmiſſū eſt regi plures habere. ſed non multiplicare ne multiplicādo ꝑueniat ad alienigenas. Et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad pͥmo obiecta. Ad illud ꝟo qd̓ obicit vltio. ꝙ hec lex ad littera ẜuan da eſt dd̓. ꝙ cū lex iſta n̄ dicat. ſi habeat ho duas vxores. ſed dic̄ de p̄terito. ſi habuerit hō duas vxores. hūiſſe aut duas vxores po teſt ꝑtinere ad diuerſa tꝑa in quibꝰ aliquis habuit vxores duas ſucceſſiue. vnā pꝰ aliaꝫ pͥus mortuā nō ad idē tꝑs: ī quo aliqͥs ſimul habuēit duas vxores. Et hoc mō lex iſta ad litterā a modernis ꝯiugatꝭ obẜuanda eſt. Poſt ea queritur de legibꝰ circa ꝑſonas infames. Reputauit āt lex ꝑſonas infames quaſdā rōne culpe ꝓpͥe vt meretrices. ⁊ ſcortatores. quoꝝ queſtum ꝓhibuit offerendū. Deū. 23º. Nō erit mere trix de filiabus iſrael: nec ſcortator de filiis iſrael: ⁊ poſtea ſubdit. Nō offeres mercedeꝫ ꝓſtibuli: necp̄ciū carnis in domo dn̄i. Et ſic̄ dicit Augꝰ ſuꝑ illū locū. Ex pͥma ꝑte legis ꝓhibent̉ manifeſte viri ⁊ feīe fornicari. ⁊ monſtrat̉ peccatū eſſe ꝯmixtio cū nō ꝯiuge Un̄ littera. 70. habet nō erit meretrix de fili abus iſrael: neqꝫ fornicās de filiis īfrael. Sed ob. xº. He. Irritā qui faciēs legem Moyſi ſine vlla miſeratione: ſub duobꝰ uel tribus teſtibꝰ morit̉. Cū ergo fornicatio noͣ puniat̉ morte ẜm legē. Un̄ Leuitl. 19º. Si dor mierit hō cū muliere coytu ſemīs ⁊cͣ. Uapu labunt ambo ⁊ nō morient̉. ergo qui fornica tur nō facit irritā legē Moyſi. ergo in lege Moyſi nō ꝓhibet̉ fornicatio. ℟º dd̓. ẜm Augꝭ. ꝙ hīc ꝓhibet̉ meretriciū ⁊ etiā forn catio. Meretriciū enī eſt publica fornicatior Un̄ dicit Augꝰ. Ad eas ꝓhibet accede̓ qͣꝝ publice venalis eſt turpitudo: ⁊ he ſūt mere trices. fornicatio ꝟo eſt ꝯmixtio cū nō ſua ꝯiuge. ſeu ſit publica ⁊ venalis ſeu nō: ⁊ ſꝫ etiā ꝓhibet̉ hic. vt dic̄ Augꝰ. quia dicit lr̄ a 70ª vt dc̄m̄ eſt Nō erit fornicās de filiis iſr Ad illud gͦ qd̓ dicit Apl̓s dd̓. ꝙ nō quaſ cūꝙ p̄uaricatōnes mādatoꝝ legis puniebat lex morte corꝑali. īmo quaſdā puniebat ꝟbe ribus ſeu flagellatione. quaſda ꝟo pecunia ria. ſic̄ pꝫ ex p̄cedentibꝰ. Et iō illud qd̓ dicit Apl̓s intelligit̉ de p̄uaricatione illaꝝ leguꝫ in quibꝰ pena mortis erat ſtatuta: nō d̓ alijs Uel ītelligit Apl̓s de tn̄ſgreſſione legis ſā ctificatoꝝ. pro qua determinabat̉ pena mor tis in lege Leuitꝭ. 7º. Aīa poluta que ederit de carnibꝰ hoſtie pacificoꝝ que oblata eſt dn̄o ꝑibit de ppl̓is ſuis. ⁊ iteꝝ. ſi quiſ adipeꝫ qui offerri dꝫ in incenſū dn̄i comederit. ꝑi bit de ppl̓o ſuo. ⁊ iteꝝ. Omīs aīa que ederit ſanguinē ꝑibit. de hac aūt p̄uaricatione in telligit. Apl̓s. Un̄ dicit. x. Heb. Irritam quis faciens legē Moyſi ⁊cͣ. morit̉. Quato magis putatis deteriora mereri ſupplicia qui filiū dei ꝯculcauerit ⁊ ſanguine teſtamēti pollutū duxerit in quo ſanctificatꝰ eſt. Ex quo patꝫ ꝙ intelligit de lege ſanctificatoꝝ que ſigni ficabāt ſacrificiū xp̄i ⁊ ſacramētū ſāguinis Itē obr̄ de alia ꝑte legi? Nō offeres mer cedē ꝓſtibuli: nec p̄ciū canis. Nā qd̓ meret̉ ci dat̉ repeti nō pōt. ergo iuſte poſſidet qd̓ ſibi dat̉. ergo de illo pōt elymoſinā facere ⁊ deo offerre. Itē dicit hūana lex. Turpiter facit meretrix cū ſit meretrix. nō tn̄ turpiter accipit. Si gͦ nō turpit̉ accipit. de accepto ſin̄ turpitudine offerre poterit. ℟º ad pͥmuꝫ iuſte poſſideri dr̄ duobus modis. vel iuſta cā vel iuſto mō. Meretrix gͦ qd̓ poſſidet ex mere tricio nō poſſidet ex iuſta ca. ꝗa ex pec cato recipit illud ſtipendiū poſſidꝫ. tn̄ iuſto mō: quia poſſidet vt ꝓpriū. nō vt alienū. ꝓpt̓ hoc ergo quia merces ꝓſtibuli eſt ſtipendiū peccati ꝓhibet̉ offerri in deteſtatione ⁊ ab hominationē meretrīcii. Ad ſcd̓m ꝟo qd̓ dic̄ ꝙ nō turpit̉ recipit. Sil̓r ītelligit̉ duobꝰ modis. turpit̉ eī recipit: qͥa ex turpi cā ⁊ actu ſtipendiū ꝑcipit. nō turpit̉ ꝟo recipit ꝙͣtum ad hoc vt in reſtituēdo ſit. Item q̄rit Au gꝰ. quare ꝓhihuit offerre p̄cium canis. Naꝫ cōmutationē pͥmogenitoꝝ quam iubet fieri de īmundis aīalibus Exo. 13º i. equis ⁊ afinij que adiuuāt homine. Un̄ ⁊ iumēta dicunt̉ de cane ⁊ de porco noluit fieri. Querit q ſi de omībꝰ talibꝰ cōmutationē voluit. qͣre hic ſolū canē excipit. ℟º in lege quedā of ferebant̉ de aīalibus nec redimebat̉ vt aīal īmolabile. Leu. vlt. Aīal qd̓ īmolari pōt dn̄o mutari nō poterit: vt bos ⁊ ouis. Quedam ꝟo nō offerebant̉ ſed redimebāt̉: vt aīalia ī munda que dicunt̉ iumēta. eo ꝙ ſint hōi in adiumētū Leuit. vltīo. Si īmundū aīal ē redi met que obtulerit. 24º. Exo. pͥmogenitū aſi ni redimes oue. Quedā ꝟo nec offerebāt̉ nec redimebant̉ vt canis ⁊ hoc duplici rōe vna eſt litteralis quia talibꝰ aīalibꝰ maxime vtebant̉ ydolatre in ſacrificiis ⁊ cultu v doloꝝ. Et iō ad deteſtationē ydolatrīe hiꝰ aīalia: ⁊ eoꝝ p̄cium dn̄s offerri ꝓhibuit. Alia ꝟo rō eſt moralis: quia ꝑ canē ſignifica tur rapacitas. De rapina aūt nō pōt fieri ob latio. 24º. eccleſiaſtici. Dona iniquoꝝ nō pro bat altiſſimus. ⁊ iteꝝ. Qui offert ſacrificiuꝫ de ſb̓a pauꝑum. q. qui victimat filium in con ſpectu patris. Item ſecunduꝫ lege Quedā ꝑſone reputabant infames nō ex cul pa ꝓba. ſed ex defectu ſignificante culpā. vel ꝯditione ꝯſequēte culpa alienā. Ex defectu ſignificante culpā infamis erat carens mem bris genitalibꝰ. Un̄ lex Deū. 23º. Nō intͣbit eunuchꝰ attritꝭ uel āputatis teſticulis ⁊ ab ciſſo veretro eccleſiā dn̄i. Itē ex ꝯditione ꝯſequēte culpā alienā reputabant̉ quidā in fames rōe natiuitatis: vt de illtīmo thore nati. Un̄ lex Deu. 22º. Nō ingrediet̉ manret de ſcorto natꝰ in eccleſia dn̄i vſqꝫ ad decimā generationē. Quidā ꝟo roegentis ſeu ge neris. Un̄ lex Deu. 23º. Amonites ⁊ Moabi tes etiā poſt decimā generationē nō int̓ra būt eccleſiā dn̄i in eternū. Circa qͣs leges obr̄ multipl̓r. Primo quia nō vident̉ ꝯti nere iuſticiā iſte leges Naꝫ cum excluſio ab eccleſia domini pena ſit. defectꝰ aūt genit a liū pōt in aliquo eſſe ſine culpa. ſimilit̓ ⁊ na ſci de ſcorto nō eſt cū lp̄a naſcētis. Ergo lex infert penā ſine culpa qd̓ iniuſtū eſt. Ite querit̉ ꝗd dicat̉ eccleſia. Nā ſi eccleſia dicit̉ ꝯgregatio fideliū Sine culpa aūt nullus dꝫ excludi de ꝯgregatione fideliū. ergo nō eſt iuſtu vt aliquis excludat̉ ab eccleſia propte defectū genitaliū vel ꝓpter defectū nataliū tē querit̉ ſimpl̓r dr̄ de eunucho ꝙ non intrabit eccleſiā dn̄i. De illo ꝟo qui de ſcor to natus eſt dr̄: ꝙ nō intrabit vſqꝫ ad deci mā generationē. Itē querit Augꝰ de alia lere Amonites ⁊ Moabites etiā poſt deci ma generationē nō in intrabūt eccleſiā ī et̓ niin. Cū ergo Ruth fuerit moabites ꝯtra hāc ꝓhibitionē admiſſa vr̄. Si dicat̉ ẜꝫ lit terā. 70. quā ponit Augꝰ amonites ⁊ moabi tes nō intrabūt eccleſia dn̄i vſqꝫ ad decimā generationē: ⁊ nō intrabit vſqꝫ in eternum Sic̄ dicit Augꝰ. ꝙ forte ꝓphetizauit miſti ce Ruth intraturā. Cū ait vſqꝫ ad decimaꝫ generationē. Cōputant̉ enī ab Habraā cui ꝰ nepos fuit Loth. qui genuit amonitas ⁊ mo abitas generationes decē vſqꝫ ad Salomon qui genuit Boōꝫ maritū Ruth. videlicꝫ Ha braa. Iſac. Iacob. Iudas. Phares. Eſron. Arā Aminadab. Naaſon. Salomon. i. Paralip. 2º Qui genuit Boōꝫ: cui Ruth in eccleſia dn̄i peꝑit filios. Ruth vltꝭ. Sed obicit Augꝰ Cur gͦ dictū eſt vſqꝫ in eternū ꝑ additioneꝫ an quia pꝰ nulla aīa de amonitis ⁊ moabitꝭ ītrauit in illa eccleſiā hebreoꝝ: quod vr̄ incō ueniēs. Si v̓o dicat̉ alit̓ ſic̄ dicit Augꝰ ꝙ amonitas ꝓhibuit ⁊ nō amonitidas.i. viroſ admitti nō feminas: ⁊ reddit rōeꝫ. quia cum euertiſſent iſraelite illā gentē oēs viros oc cidere iuſſi ſunt. Nume. 31º. Feminas autem nō niſi eas que nouerāt viꝝ. qm̄ ip̄e in forni cationem ſubduxerunt ppl̓m. Nume 25º. Uirgines ꝟo dimiſerunt nō eis īputantes culpaꝫ qua euerti gens illa meruit quā etiā hic ꝯmemorauit. Sed obr̄ Nā ſic̄ habet̉ Iudith. 5º. Achyor erat dux omniū filioruꝫ amon. ⁊ ſic̄ dr̄. 14º. Relicto gentilitatis ritu credidit deo: ⁊ circūcidit carnē p̄pucii ſui ⁊ appoſitꝰ eſt ad ppl̓m iſrael ⁊ oīs ſucceſſio ge neris eiꝰ. Ergo Achyor ꝯtra hāc ꝓhibitiōeꝫ in dei eccleſia eſt receptꝰ. Itē obr̄ de hoc ꝙ de amonite ⁊ moabite ſubdit lex. Nō fa cies cū eis pacē: nec queres eis bona cūctis diebꝰ vite tue vſqꝫ in ſempiternū. Nam hec ꝓhibitio vr̄ manifeſtā iniquītatē induce̓. ꝗa ſic̄ dicit Apl̓s ad Ro. 12º. Si fieri pōt ꝙ ex vobis eſt cū omībꝰ hōibꝰ pacē hn̄tes. ⁊ He bre. 12º. Pacē ſequimini cū oībus. Iteꝫ ſꝫ Ro. iuxta auctoritatē ꝓuer. 25. Si eſurierit ſimicus tuus: ciba illū. ſi ſitit: potū da illi. heo ad pͥmū dd̓. ꝙ pena iuſte infert̉ ſine cuipa: nō tn̄ ſine cā. ſicut pꝫ in multis exēpliſ vt in ceco nato ⁊ paulo. Dicend̓ igit̉ ꝙ ab eccleſia excludit̉ ẜm p̄dictā legē eunuchus ⁊ ſpurius nō ꝓ culpa ab eis ꝯmiſſa. ſed ꝓ cul pa ſignificata excludit̉ eunuchꝰ. ſignificat. n̄ illū qui mollit̓ viuit nec virile opꝰ ꝑficit: ⁊ hec caſufficiens eſt legi que deſeruit figu re. quāuis alia iteꝝ cā ſit: ſic̄ iā dicet̉. Pro culpa viro deteſtanda ſeu ꝓpria excluditur ſpurius in deteſtatōꝫ videlꝫ illegitimi coyt Ad ſcd̓m ꝟo dd̓. ꝙ excludit̉ quis a ſocie tate fideliū ſimpl̓r: cū nō recipit̉ ad ꝯiuncti onē or̄onis beneficētie ritꝰ quē hn̄t fideles ⁊ hoc mō ſine culpa nō excludebant̉ a coīone fideliū ſeu eccleſie. Itē excludit̉ quis. cuꝫ nō recipit̉ ad pactū ꝯfederationis fidelium vt ad matrimoniū. ⁊ hoc mō eunuchꝰ ꝓpter īpotentiā generatiōis que eſt oppoſita bono matrimonii: qd̓ eſt bonū ꝓlis dr̄ excludi ab eccleſia. hoc eſt ne ꝑ matrimoniū eccleſie d̓i ſeu ꝯgregationi fideliū adiungat̉. Sil̓i mō manzer ſeu ſpuriꝰ. ꝓpter infamiā generatio nis efficit̉ irregularis. ⁊ excludit̉ ne ꝑ pacti onē ꝯiugalē eccleſie ſociet̉. Ad tertiū dd̓ ꝙ eunuchꝰ ſimpl̓r excludi dr̄. quia nec in ſe nec in ſucceſſore pōt ꝑ ꝯiugiū eccleſie ſocia ri. Spurius ꝟo ꝙͣuis nō in ſe cōpulari poſ ſit ꝓpter infamiā: tn̄ pōt in ſucceſſore. tamē no cōpulabit̉ filiabꝰ iſrahel. nec filiꝰ eiꝰ de le gitima: nec nepos vſqꝫ ad decimū ſucceſſo rem. quādo memoria antiqui opprobrii ſeu īfaīe penitꝰ erit extīcta. Ad qͣrtū qd̓ obiē̄ d̓ amonite ⁊ moabite ẜꝫ augl. Cū amonites ⁊ moabites noīa ſint gnis maſculī ꝑ hos vir tm̄ n̄ mulieres ītelligūt̉ excluſi. ⁊ iō Ruth n̄ eſt copulata eccleſie con hāc ꝓhibitionē Ad illud ꝟo qd̓ obicit de achyor dicūt quidā ꝙ qͣꝫuis legat̉ dux filioꝝ amon. non tn̄ legit̉ amonites fuiſſe. ex quo accipiūt ꝙ ꝙͣuis amonitis imꝑaret. tn̄ ex alia gente natione erat vt egyptius uel ydumeꝰ. Ali is ꝟo vr̄ ꝙ ꝑ ſuſceptionē circūciſionis ⁊ ri tū gentis hebree ſpecialit̓ diſpenſatū eſt cū achyor vt agregaret̉ eccleſie ⁊ collegio he breoꝝ: ꝙͣuis eſſet de genere amonitaꝝ. Ad vltīmū ꝟo dd̓. ꝙ illa legis ꝑticula. Nō faci es cū eis pacē: nō queres eis bona. intelligit̉ duobꝰ modis. Uno mō ẜm acceptionē aīe carnalis. ⁊ ſic accipit̉ litteralit̓. ⁊ dr̄ ẜm ꝑmiſ ſionē nō ẜm p̄ceptionē. ⁊ ẜm hūc ſenſū acci pit̉ illud qd̓ dic̄ dn̄s. Math̓. 5. Odio habebiſ inimicū tuū dictū eſt antiquis. Alioº ẜm acceptionē aīe ſpirit ualis: ⁊ tūc intelligitur ſpīritualit̓: vt n̄ q̄rat̉ pax: nec bonū qͦ foueāt̉ in malis. ſed aduerſemur eis inqͣtū mali ſt̓ ⁊ odio habeamus ẜm qd̓ dr̄ in pſal. Perfcō odio oderā illos. qͣꝫuis diligamꝰ eos inꝙͣtuꝫ hōies ſunt. Un̄ Augꝰ. Iſta duo noīa cū di cat̉ hō peccator nō fruſtra dicūt̉. ꝗa pecca tor eſt corripe. ꝗa hō ē miſerere. nec oīo libe rabis hominē: niſi cū ꝑſecutus fueris pecca torē. Sic igit̉ terminat̉ hec ꝑs in qua q̄ritur de legibꝰ iudicialibꝰ circa gradus ⁊ differē tias perſonarum. Cōſequenter quere dum eſt de legibus circa poſſeſſiones reꝝ. Res autem quedaꝫ ſunt acquiſite. Quedaꝫ hereditarie. ⁊ de vtriſqꝫ dant̉ leges iudici ales. De rebus gͦ acqͥſitis dat̉ lex loquens d̓ rege. Deutꝭ. 17º. Nō habebit rex auri ⁊ argē ti īmenſa pondera. De rebꝰ hereditariis da tur lex. Deutꝭ. 18º. Nō habebūt ſacerdotes ⁊ leuite ꝑtem ⁊ hereditate cū reliquo populo iſrael. Querit̉ gͦ qͣꝫtum ad pͥmā lege que eſt de rebus acquiſitis ſeu rebꝰ mobilibus vtꝝ licitū ſit theſaurizare. ꝙ nō: vr̄ ꝑ p̄dcāꝫ legem. Nā ſi ꝓhibitu ē regibus theſauri zare de quibus maxīe vr̄. ⁊ hoc ꝑ p̄dictā legem nō habebit argenti ⁊ auri īmenſa pondera Ergo multo magis ꝓhibitū eſt ceteris. Itē Math̓. 6º. Nolite theſaurizare vobis theſauros in terra: qd̓ oībꝰ generalit̓ dicit̉ Itē ꝑ rep̄henſionē dr̄ in pſal. theſaurizat ⁊ ignorat cui ꝯgregabit ea. Conͣ. 2. Corl. 12 dicit apl̓s. ꝙ parentes debēt theſaurizare fi liis: nō filii parentibꝰ: qd̓ nō diceret ſi non eſſet licitū theſaurizare. Itē eccleſiaſtici.⁊ Utilior eſt ſapīa cū diuitiis. ⁊ magis ꝓdeſt videntibus ſolē. ſic̄ enī ꝓtegit ſapīa: ſic ꝓte git pecunia. Ergo ꝓpter ꝓtectionē ⁊ defen ſionē regi licitū erit theſaurizare. ℟º the ſaurizat aliquis ex affectu auaricie ⁊ cupidi tatis abſqꝫ oī intentione neceſſitatis ꝓprie vel aliene. Et hoc mō theſaurizare oībus eſt ꝓhibitū. Un̄ dicit glo ſuꝑ p̄dictā legeꝫ Nō habebit auri ⁊ argenti īmenſa pondera vltͣ mēſurā neceſſitatis. ſugillat enī auaritiā: ⁊ ẜm hoc dicit beatꝰ Iacobꝰ. 5º. Agīte nūc di uītes plorate. ⁊ ſubdit. Diuitie vr̄e putrefa cte ſunt. veſtimēta veſtra tineis ꝯmeſta ſunt auꝝ ⁊ argentū veſtꝝ eruginauit. ⁊ ſubdit Theſauriſaſtis vobis irā. Itē theſaurizat quis ex ſolertia ꝓuidentie: ⁊ hoc uel ꝯſide ratione neceſſitatis: vel ꝯſideratōne publice vtilitatis. Conſideratione neceſſitatis ꝯce dit̉ ꝑentibꝰ ſecularibꝰ ob neceſſitatē filioꝝ educandoꝝ: vel filiaꝝ ꝯiugio tradenda⁊ nō aūt ditandaꝝ. ſed ſeruato mō ⁊ ſtatu ꝑſone Cōſideratione publice vtilitatis: vl̓ regni defendendi: vel cultꝰ dei ampliādi. ꝯceſſum eſt regibus theſaurizare. Un̄ de cā regni de fendendi loquit̉ aucͣtas p̄dicta Eccle. ꝰ. ſicut ꝓtegit ſapīa. ſic ꝓtegit pecunia. Cā ꝟo cul tꝰ diuini ampliadi. hoc eſt edificādi templuꝫ deo legit̉ theſaurizaſſe Dauid. i. Paralip. 20 Locutus eſt rex Dauid ⁊cͣ. Ego totis viribuſ p̄paraui īpenſas domus dei mei auꝝ ad va ſa aurea. argentū in argentea ⁊cͣ. Perſonis ꝟo eccleſiaſticis ꝓprie nūqͣꝫ theſaurizare lic ꝗa ri lꝫ eis accumulare pecunias. nec pecuniā tenere intentione ẜuandi. Un̄ beatꝰ Ambro in li. de officiis. 12. q. 2. Auꝝ eccleſia hꝫ: non vt ſeruet ſed vt eroget: ⁊ ſubueniat in neceſ ſitatibꝰ. Quid eſt opus cuſtodire quod nihil iuuat. Item Iero. Cum Socrates Athe nas ꝑgeret: magnū auri pōdus abiecit: neq enī putauit ſe poſſe ꝟtutes ſimul ⁊ diuitiaſ poſſidere. Nos ſubfarſcinati auro xp̄m pau pere ſequimur. ⁊ ſubdit. Qūo poſſumus ali ena fidelit̓ diſtribuere qui noſtra timide re ẜuamus. loquitur contͣ clericos eupidos. Qual̓r āt clerici abſqꝫ ſuꝑfluo poſſide̓ dēan hiꝰ tꝑalia inqͥret̉ īfra. cū de p̄ceptꝭ euāgelicis diſputabit̉. Itē querit̉ de ſcd̓a lege circa res hereditarias. vtꝝ ſacerdotes ⁊ leuite ſi ue ꝑſone eccleſiaſtice poſſint res he̓ditarias poſſidere: ꝙ nō. vr̄ ꝑ p̄dictā legē. tē Nūe 18º. dixit dn̄s ad Aaron. In terra eoruꝫ nihil poſſidebitis: nec hēbitis ꝑtem int̓ eos. Ego pars ⁊ hereditaſ tua in medio filioꝝ iſrael Itē in eodē. filiis leui dedi oēs decimas iſ rael̓. ⁊ ſubdit. in generationibꝰ ſuis nihil ali ud poſſidebūt. Ergo cū incōꝑabilit̓ ſacerdo tes ⁊ leuite euāgelici teneāt̉ eſſe ꝑfectiores ſacerdotibꝰ ⁊ leuitis veteris teſtamēti nihil poterūt hereditarie poſſidere. Itē Rabaꝰ ſuꝑ illā legē Deutꝭ. 18º Nō habebūt. ſacerdo tes ⁊cͣ. Dicit ī veteri ⁊ nouo teſtō miniſtris altaris p̄ceptū eſt de oblationibꝰ ⁊ decimis viuere. nec terrenis poſſeſſionibꝰ acquirēdis ꝯceſſum eſt inhyare. Unde nolite poſſidere auꝝ neqꝫ argentū. xº. Math̓. Itē Ieroꝰ ad Nepotianū. qui dn̄m poſſidet. ⁊ dicit cum ꝓph̓a pars mea dn̄s. nihil exͣ dn̄m habere pōt: ꝙ ſi quippiā aliud p̄ter dn̄m habuerit pars eius nō erit dn̄s. ꝟbi gr̄a. Si aurum. argentū. ſi poſſeſſiōes. ſi varia ſuppellectilem cū iſtis ꝑtibus: dn̄s nō dignat̉ fieri ꝑs eius Itē Iero. ad eūdem. Si ego dn̄i ꝑs ſum ⁊ funiculus hereditatꝭ eiꝰ ꝓprie nō accipio ꝑtem int̓ ceteras tribꝰ. ſed qͣi leuita ⁊ ſacer dos viuo d̓ decimis: ⁊ altari ẜuiens altaris oblatione ſuſtentor. hn̄s victū ⁊ veſtitum his ꝯtentus ero. i. Chi. 6º. Et nudā crucem nudus ſequar. Ex his gͦ vr̄ ꝙ clerici eccleſi aꝝ: nulloº pn̄t t̓ras hr̄e vl̓ ruſticas res ſecula res. Itē ad idē Deutꝭ. 18º. Sacrificia dn̄i ⁊ oblationes eiꝰ ꝯmedent: ⁊ nihil aliud acci pient de poſſeſſione fratꝝ ſuoꝝ. dn̄s.n. ip̄e ē hereditas eoꝝ. Itē Ioſue. 13º. Tribui leui nō dedit ioſue poſſeſſionē. ſed ſacrificia ⁊ victimas dn̄i: dei iſrael ip̄e eſt eiꝰ he̓ditas. Cont̉. Numer. 35º. Precipe filiis iſrael vt dent leuitis de poſſeſſionibꝰ ſuis. vrbes ad habitandū ⁊ ſuburbana pecoribꝰ ac iumē tis. ergo ex lege dei leuite poſſidebāt ciuita tes et ſuburbia. Itē leui. vltᵇ. Si qͥs agruꝫ poſſeſſionis ſue vouerit ⁊ ꝯſecrauerit dn̄o ⁊ nō fuerit redemptꝰ: cū iubilei venerit di es ſanctificatꝰ dn̄o erit: ⁊ poſſeſſio ꝯſecrata ⁊ ad ius ꝑtinet ſacerdotū. ergo ex hac lege ſacerdotes veteris poterāt poſſidere agros ⁊ alia que dn̄o vouebant̉. Item Actꝭ. 4º. Ioſeph qui cognominatus eſt barſabas ab apl̓is leuitis cipriꝰ genere cū hēret agrum venddit eū qd̓ non faceret niſi dn̄iuꝫ agri ſuū eēt. Itē dic̄ cano ꝯcilii agathen̄. 12. q. i Ep̄i de rebꝰ ꝓpriis l̓ acqͥſitꝭ uel qͥcqͥd de ꝓ prio hn̄t heredibꝰ ſuis ſi voluerint derelin quat. ergo ep̄i qui int̓ ꝑſonas eccleſiaſticas ſeculares vident̉ eſſe ꝑfectiores. poſſūt here ditaria poſſidere. Itē ſacerdotes ⁊ leuite orientalis eccleſie vxores hn̄t ⁊ filios gene rant. Si gͦ paterna ſucceſſione. uel alio mō nihil hereditarie poſſiderent filii eoꝝ legi timi nati ex hereditate remanerent. quod ē inconueniens. Itē in canonibꝰ apl̓oꝝ. legi tur ꝙ ep̄s hꝫ poteſtatē moriēs de rebꝰ ꝓpͥis quibus voluerit: ⁊ ſicut voluerit relinquere fortaſſis.n. aut vxorē hꝫ: aut filios: aut ꝓpin quos. Iuſtū enī eſt apud deū ⁊ hōies: vt nec ep̄s uel eiꝰ ꝓpinqui ꝓſcribant̉ ſub obtētu eccleſie. Ex quibus relinquit̉ ꝙ ep̄i ⁊ ceteri cierici maxīe poſſūt hereditaria poſſidere. Itē reges terre pn̄t vouere terrā aliquam ⁊ dn̄iuꝫ ad ꝯferendū eccleſie. Ergo ẜm legē Ceui. vltᵈ Poterit eccleſie ſeu ꝑſone eccleſia ſtice terram ⁊ dn̄iuꝫ poſſidere. Poſſūt gͦ pter decimas ⁊ oblatōes poſſidere alia. qd̓ vr̄ eſſe ꝯtra leges p̄dictas. ℟º in veterī te ſtamēto poſſidebat̉ terra rōe facte dīſtribi tionis ⁊ diuiſionis ẜm ſortes ꝑ tribꝰ: ꝑ ſuc ceſſionē iure hereditario debebāt ad poſte ros ꝑtinere. ⁊ ẜm hoc intelligūt̉ p̄dce leges ꝙ ſacerdotes ⁊ leuite nō habebāt ꝑtem nec he̓ditatē cuꝫ reliquo populo iſrl̓. ⁊ ſil̓r ꝙ di p̄ter ſacrificia ⁊ oblationes nihil aliud accī piēt ſupple rōne diuiſionis terre pͥmo facte ꝑ tribꝰ. Itē poſſidebat̉ terra rōne ⁊ titulo donationis ſubſequētis diuiſionē terre. Et ẜm hoc leuite poſſidebat vrbes ⁊ opida ad manēdū: ⁊ ſuburbana ad paſcendū pecora ſic̄ hēt̉. Nūe. 35º. Itē poſſidebat̉ terra rōe ⁊ titulo oblationis facte deo. ⁊ ẜm hoc leui te poſſidebāt agros que nouebāt̉ deo: ⁊ no redimebant̉ infra iubileū. Leui. vltꝭ. Item poſſidebat̉ terra titulo emptionis: ſeu acqui ſitionis ⁊ hoc mō poterāt leuite acquire ter ras. nec tn̄ ꝓpter hoc dicerent̉ hereditateꝫ accepiſſe int̓ fratres. quēadmod̓ dr̄ Gen. 22 Ꝙ Habraā plantauit nemus: vbi dicit glo. Habraā ſicut Steph̓. dicit Actꝭ. 7º. Nō acce perat hereditatē ibi nec ſpaciū pedis. Intel ligenda eſt gͦ hereditas quā deꝰ erat ſibi da turꝰ ⁊ ſuis poſteris ex gr̄a: nō p̄cio empta Ex his igit̉ pꝫ ꝙ illa que poſſidebant leuite rōe donationis ſubſequētis ad diuiſionem terre ꝓmiſſionis vl̓ q̄ poſſidebāt nomīe ely moſine ſeu oblationis: vl̓ que poſſidebāt ti tulo ēptionis nō dicebantur iure he̓ditario poſſide̓. Itē leuite ⁊ ſacerdotes noui teſtī q̄dam poſſidēt titulo ⁊ noīe eccl̓ie ⁊ iſta nō poſſidet hēditarie: ſꝫ titulo ꝯmēdationis. cō mēdata.n. ſt̓ eis tꝑalia eccl̓ie: ſic̄ dīſpēſatori bꝰ ⁊ ꝓcuratoribꝰ. Un̄ Augꝰ ad bonifaciū. Si pͥuatim ea q̄ vobis ſufficiūt poſſidemꝰ non ſunt illa noſtra: ſꝫ pauꝑuꝫ quoꝝ ꝓcurationē qͦdāmō geriꝰ nō ꝓprietate nobis vſurpatōe damnabili vēdicamur. pͥuatum ꝟo appellat bn̄ficiū eccl̓iaſticum ſeꝑatum: et ſingulari ꝑ ſone ꝯmiſſum. Quedā ꝟo poſſidēt titulo ēptionis et noīe acquiſitionis. vt ea q̄ eis ꝓ ueniūt ſolertia ſua et exercitio ſui laboris et etiā iſta nō dicūt heditarie poſſide̓. Itē q̄dam poſſidēt rōe ſucceſſionis a ſuis parē tibus. et h̓ tm̄ dicunt̉ iur̄ he̓ditario poſſide̓ res quas poſſidēt noīe eccl̓ie: nec poſſident hēditarie: nec pn̄t he̓dibus r̄linque̓: ẜm ꝙ dicit canon ꝯcilii aghatū. Res ꝟo quas poſ ſidēt ꝑ acquiſitionē nō poſſide̓t he̓ditarie. ſꝫ poſſunt ea he̓dibꝰ vl̓ quibuſcūqꝫ r̄linque̓. vn̄ canon ꝯcilii agathen̄. dic̄. 12. q. ī. Ep̄i d̓ rebꝰ acquiſitꝭ: qd̓ habēt heredibꝰ ſuis ſi voluerīt derelinquāt. Res ꝟo quas poſſident̉ rōne paterne ſucceſſionis: poſſident hereditarie nec pn̄t heredibꝰ nō relinquere. Un̄ Iere. 32. Poſſide aruū meū qui eſt in anathat: ꝗa ti bī ꝯpetit hereditas. ⁊ tu ꝓpinquꝰ es vt poſ ſideas. Ad illud ergo qd̓ obicit: ꝙ ꝑfectio res dēnt eē leuite ⁊ ſacerdotes noui teſtī ꝙͣ veteris. ꝯcedendū eſt. quia tā illa que poſſi dent noīe eccleſie q̄ poſſidēt̉ titulo paupeꝝ ſicut dic̄ Iero. ꝙ res eccleſie: res pauꝑuꝫ ſūt ꝙ alia que poſſidēt ſic̄ ꝓpria vel ꝑ acqͥſitōeꝫ vel hereditarie debēt hr̄e ſicut coīa cuꝫ pau peribꝰ: qͣꝫdiu ip̄a poſſidēt. vt ea que poſſidēt ꝓpria poſſideāt ſic̄ coīa. Et hoc mō intelli git̉ canon vrbani pape. 12. q. i. Scimus ꝗa ha ctenus vita coīs inter xp̄ianos viguit. ⁊ ad hūc gr̄a dei maxīe viget int̓ eos qui ī ſorte dn̄i ſunt electi.ī. clericos. ſicut legit̉ ī apl̓oꝝ actibus. 4º. Erāt illis oīa coīa. Sil̓i mō ad illud qd̓ dicit Rabanꝰ dd̓. ꝙ leuitis noui vel veterīs teſtamēti nō eſt ꝯceſſū poſſeſſi onibꝰ acquirendis inhyare affectu. ſcꝫ cupi ditatis vel ſtudio ſecularis negotiationis. Ad illud ꝟo qd̓ dic̄ beatꝰ Ieroꝰ. Rn̄det ꝙ intelligit̉ de clericis qui ſeculo abrenun ciauerūt. Sed pōt dici ꝙ intelligit̉ de oībꝰ qͥa debēt poſſidere que poſſident. qͣt nō poſ ſidentes ꝑ ꝯtemptū reꝝ: ⁊ ſolicitudinū ter renaꝝ ꝓut dicit apl̓s. 2. Corꝭ. 6º. Tanꝙͣ nihil habētes: ⁊ oīa poſſidentes. Ad alia vero obiecta pꝫ ſol̓o. Nā ſi clerici poſſident terraꝫ ⁊ iuſticiā ſecularē ex ea ꝑte qua ſunt clerici nō poſſident iſta hereditarie. Aut enim iſta poſſident titulo eccleſie: ⁊ tūc nō heredita rie: ꝗa titulo elymoſine vel oblationis iſta poſſidet eccleſia: aut paterna ſucceſſione. ⁊ tc nō poſſidēt iſta inqͣꝫtum clerici.i. in ſortē domini uocati. Inquiſito de rebus poſſidendis. Querendū eſt de legibꝰ iudici alibꝰ in rebus diſtribuēdis ſeu coīcandis De quibꝰ date ſūt pl̓es leges iudiciales. Nā Exo. 23º. dr̄. Sex anis ſeminabis terrā tuaꝫ ⁊ ꝯgregabis fruges eiꝰ. Septīmo aūt ano dimittes eā ⁊ quieſcere facies. vt ꝯmedant pauꝑes populi tui. Cōſtās eſt ꝙ lex iſta plea pietate eſt: qua p̄cipit̉ vt in ſeptīo āno coī cent ſuas poſſeſſiones. Cū gͦ p̄cepta pīetatiſ ſꝑ ſint obſeruāda iſtud erit mō obſeruandū Itē ſil̓is lex eſt Leui. 23º. De die 4º. ſceno phegie de quo dr̄: ꝙ erit ſanctiſſimus at ꝙ celeberrimus. eſt enī cetꝰ atqꝫ collecte. ⁊ in tentio hꝰ p̄cepti erat: vt illo die fieret colle cta ad ſuſtentationē pauꝑum ⁊ hedificatōꝫ tabernaculi. ⁊ ꝯſtat ꝙ iſtud ſil̓r plenū piera te eſt. ergo eēt ſeruandū. Itē Leui. 25. Da tur p̄ceptū ꝙ in āno iubileo deat fieri reſto poſſeſſionū manumiſſio feruoꝝ ꝙ ſil̓r plenū pietate eſt. Itē Leui. 23º. dr̄. Poſtqͣꝫ meſii eritis ſegetē terre vr̄e nō ſecabitis eā vſ̓qꝫ ad ſolum. nec remanētes ſpicas colligetis.ſꝫ pauꝑibus ⁊ ꝑegrinis dimittetis eas. Glo h̓ pietate plena ſunt. Itē Deutꝭ. 15º. Oīno in digens ⁊ mēdicus nō erit int̓ vos. Cū ergo iſtud p̄ceptū ſit pīiſſimū: maxīe erit obſeruā dū. Con. Gal. 4º. Dies obſeruatis ⁊ ānos glo. Iero. Puto equidē hoc de ſeptimo re miſſionis āno dici Deutꝭ 15º. Et de quīqua geſimo qui ab illis dr̄ iubileus. Ergo ipſe Apl̓s rep̄hendit Gal. de obſeruātia p̄dictaꝝ legū. ergo nō ſūt obſeruāde tꝑe gr̄e. Itē Io. 12º. dr̄. Pauꝑes ſꝑ habebitis vobiſcū. ⁊ iteꝝ. 15º. Deū. Nō deerūt pauꝑes in terra ha bitationis tue. ergo nō eſt ſeruandū p̄dictuꝫ p̄ceptum oīno ⁊ mēdicꝰ nō erit apud te. ℟º in p̄ceptis iudicialibꝰ de rebꝰ coīcandiſ Quedā erāt figuralia. Quedā itteralia. ⁊ mo ralia. ſed tn̄ īperfecta: ⁊ hoc dupl̓r. Nā q̄dam ſic erāt īꝑfecta: vt adueniēte ꝑfectione eſſēt mutāda. Quedā ꝟo ſic erāt īꝑfecta: vt adueni ente ꝑfectione eēt ꝑficienda. Quedā ꝟo erūt ꝑfecta ẜm illū ſtatū. ſed adueniēte ꝑfe ctione maiori ꝑ ſtatū. qͣi contͣriū erāt euacu āda. Dicendū gͦ ꝙ p̄ceptū de obẜuatiōe āni ſeptimi ⁊ octaue diei ſcenophegie. ⁊ an ni iubilei. erāt p̄cepta figuralia. qͣꝫtuꝫ ad for mā p̄cepti q̄ erat de obẜuantia tꝑis in figū ra. ꝙͣuis determinatio p̄cepti eēt moralis vt ſ. pauꝑes ſuſtentarent̉ ⁊ fouerent̉. ⁊ iō ſicut oſtēdit Apl̓s. Gal. 4º. nō ſunt ad litterā obẜ uāda. Adueniēte. n̄ ꝟitate dꝫ ceſſare figura. Itē p̄ceptū de nō ſecanda ſegete vſqꝫ ad ſolū: ⁊ de ſpicis remanētibꝰ pauꝑibꝰ dimit tēdis ad litterā p̄ceptū pietatis ē. ſꝫ aduenie te ꝑfectione euāgelii qua tenemur nō ſoluꝫ ſpicas remanētes. ſꝫ ip̄m frumētū de orreo tenemur indigētibus pauꝑibus coīcare. in ncc̄itate dū facimus qd̓ plus ē ceſſat id qͥd̓ minus ē. Itē p̄ceptū d̓ mutuādo fratri ẜm lr̄am pietatis ē. ſꝫ īꝑſcm̄ ē in hoc ꝙ ſolū pc pit̉ mutuū dandū fr̄i. Deutꝭ. 15º. Si vnus de fratribꝰ tuis ad pauꝑtatem venerit nō cōt̓ pes manū ſed aꝑies eā pauꝑi ⁊ dabis mu tuū quo eū indigere ꝑſpexeris. Adueniente Lo ꝑfectione euāgelii nō euacuat̉ ſꝫ ꝑficit̉ cūj dr̄ Lucꝭ. 6º. Diligite īimicos veſtros: ⁊ pn̄facite: ⁊ mutuū date nihil inde ſperātes in quo iubet mutuū dari etiā inimico: ī cāu Ineceſſitatis. Et ſil̓r Math̓. 5º. dr̄ generalit̓ Qui petit a te da ei: ⁊ volenti mutuari a te ne auertaris. Itē p̄ceptū quo dictū eſt: ꝙ nō erit indigens ⁊ mēdicꝰ int̓ vos.i. deſtitu tus auxilio: ⁊ querēs panē ꝑ hoſtia ꝑfectur eſt qͣꝫtum ad ſtatū īꝑfectionis illiꝰ populi. qͥ ꝑ bona tꝑalia ad ſalutē attrahebant̉. Un̄ eis fiebat ꝓmiſſio tꝑalium. Yſa. i. Si audieritis me: bona terre comedetis. Adueniēte ꝟo ꝑfectione maiori ppl̓i xp̄iani: quibꝰ pauꝑtas ⁊ abdicatio tꝑalium: beatitudo eſt. Math̓. 5 Beati pauꝑes ⁊cͣ. Ceſſat iſtud p̄ceptū: quia ī vita xp̄iana eſſe indigentē ⁊ mendicū. nō eſt eſſe miſeꝝ: ſꝫ bt̄m. Un̄ dicit Orige. ſuꝑ gen̄. 47 Terra ſacerdotū a rege tradita fuit eis quibꝰ ſtatuta cibaria ex orreis publicis p̄be bant̉. Pharao terras ſuis ꝯceſſit. xp̄s abſtu lit ſuis. Ioſue tribui leui nō dedit poſſeſſi onē. quia dn̄s deꝰ ip̄e eſt poſſeſſio eiꝰ. Xp̄us dicit. Niſi quis renūciauerit oībus q̄ poſſi det: nō pōt meꝰ eſſe diſcipulꝰ. Lucꝭ. 14º. ꝑ hec igit̉ pꝫ ſolutio ad obiecta. Nam ad illud qd̓ pͥmo obicit d̓ coīcatione terre in ſeptīo ano: ꝙͣtum ad formā p̄cepti qua p̄cipit̉ o bſ uatio tꝑis figura eſt. Un̄ Exo. 23º. ſuꝑ illd̓ p̄ceptum dicit glo. in ſenario ꝑfectio oꝑum in ſeptēnario requīes aīaꝝ exꝑ̄mit̉. Unde gͦ ſex anis ſeminare terrā ⁊ ꝯgregare fruges eiꝰ p̄cipimur. quia in pn̄ti vita que ſex etati bus ꝯſtat terra carnis noſtre exercere: ⁊ vir tutū ſemē in ea ſere̓ debemus. vt in futuro vitā eternā accipiamus. Et iō ꝙͣtum ad for mā p̄cepti nō eſt obſeruādū. qͣꝫtum ꝟo ad ra tione determinatōis: que eſt coīcatio bono rū pauꝑibus: nō ſolū anuo ſeptimo ſꝫ oī tē pore cū necc̄itas ē obẜuādū ē. Sil̓i mō ad illd̓ qd̓ obiē de octaua die ſcenophegie. ꝙ cetꝰ atqꝫ collecte. Dicend̓ ꝙ figura eſt octa ue reſurrectiōis. in qua ſupplebit̉ defectus meritoꝝ in īꝑfectis: ꝑ habudantiā meritoꝝ in ꝑfectis. Sil̓i mō dd̓. de iubileo. ꝙ figu ra fuit remiſſionis faciende ꝑ xp̄m. ꝑ quā pa tres ſcī de limbo īferni redirēt. Qd̓ ꝟo p̄cī pit̉ de manumiſſione ſeruoꝝ ꝙ pietatis eſt ⁊ reſtitutiōe poſſeſſionū rōe habundātiori ꝑfectionis in ſtatu xp̄ianitatis: in quo beati. ficat̉ pauꝑtas ⁊ ꝯtemptꝰ poſſeſſionū: ⁊ p̄di cat̉ humilitas ⁊ ſubiectionis meritū nō ſer uat̉. Ad reliqua ꝟo oīa pꝫ ſol̓o ex iā dcīs Sed tamen adhuc queret aliquis de illo iu diciali precepto pietatꝭ. Deū. 24º. Nō ꝑno ctabit apud te pignus fr̄is tui: ſi pauꝑ eſt: ſꝫ ſtatī reddes ei. Et iteꝝ. Cū repetꝭ a ꝓximo tuo rē aliquā nō ingredieris domū eiꝰ vt pi gnus auferas. ſꝫ ſtabis foris ⁊ ille ꝓferet. Queret gͦ cur nō potius p̄cipit creditori vt nō auferat pignus qd̓ eodē die reſtituen dū eſt. Si dicat̉ ꝙ ad ꝯpellēdū debitorē hoc fieri uoluit. Obr̄ quo gͦ debitor vrget̉ ad reddendū cū ſciat ſe pignus eadē die re ceptuꝝ. ℟º ẜm Augꝭ. ꝙ ꝓpt̓ memoriā hͦ fieri voluit lex. ne.ſ. debitor obliuiſcat̉ red dē maxīe quia mīa creditoris vincit̉ cui no dꝫ eſſe ingratꝰ ſi pignꝰ receꝑit in qͦ dormiat Queſito de legibuſ iudicialibꝰ ꝑtinētibus ad ſtatū ꝑſonaꝝ ⁊ or dinē reꝝ. querendū eſt de legibꝰ iudicialibꝰ circa ius ⁊ debitū actionū. Actiones auteꝫ hic dicimus ꝑ quas int̓ hoīes mutua indige tia ſupplebat̉: vt negociationes: ⁊ ꝯtractus vēditionis ⁊ ēptionis. mutui. ꝯmēdationis ⁊ ꝯductionis. ſeu locatōis. Circa ꝯtractū uēditionis data eſt lex Leuitici. 19º. Statera ſit iuſta ⁊ equa ſint pondera: iuſtꝰ modius. equuſqꝫ ſextariꝰ. ⁊ iteꝝ Deu. 25º. Pondꝰ ha bebis equū ⁊ iuſtū. ⁊ modius equalis ⁊ ve rus erit tibi. Circa ꝯtractū mutui dic̄ lex Deū. 23º. Fratri tuo abſqꝫ vſura id quo indi get cōmodabis. ⁊ iteꝝ in eodē. Nō fenerabe ris fratri tuo ad vſura ſed alieno. Circa ꝯtractū ꝯmēdationis ſeu depoſitionis dic̄ lex Exo. 22º. Si quis ꝯmēdauerit pecunia amico ſuo vel vas. ⁊ furto ablata fuerint. ſi inuenit̉ fur duplum reddet. Si latet fur dn̄s applicabit̉ addens ⁊ iurabit ꝙ nō extendit manu in rē ꝓximi ſui. ⁊ ſi illi iudicauerint duplū reſtituet. Itē dicit lex alia in eodē Si quis ꝯmēdauerit ꝓximo ſuo omē iumē tū ad cuſtodiendū ⁊ debilitatū fuerit: uel mortuū aut captū ab hoſtibꝰ iuſiurandum erit in medio: ꝙ nō extendit in rē ꝓximi ma nū ⁊ reddere nō coget̉ ⁊cͣ. que ibi diſtīguit lex circa ꝯtractū ꝯditionis ⁊ accomodatōis ⁊ locationis dicit lex Exo. 22º. Qui a pro ximo ſuo iumētū aliquod mutuo poſtulaue rit. ⁊ vebilitatū ſeu mortuū fuerit dn̄o non pn̄te reddere ꝯpellet̉: ꝙ ſi dn̄s pn̄s fuerit. nō reſtituet maxīe ſi ꝯductū erat pro mercede oꝑis ſui. Itē dicit lex Deu. 24º. Nō nega bis mercedē indigentis ⁊ pauꝑis fr̄ iſ tui. ſꝫ eadē die reddes ei p̄cium laboris ſui. Cc̄ ꝑtem iſtā querit̉ pͥmo general̓r. vtꝝ negoci atio ſit licita. Scd̓o vtꝝ clericis in ali cāu ſit licita. Tertio ſpālit̓ de p̄dictis co tractibus multiplicit̓ dubitatur. Queritur igitur nego vtruꝫ ciari ſit licitū. Ad qd̓ ſic Io. criſoꝰ. ſuꝑ math̓ 21º. Eiciebat uēdentes ⁊ emētes. dicit eici ens dn̄s uēdentes ⁊ emētes de tēplo ſigͣuit ꝙ mercator nūꝙͣ pōt deo placere. Et ideo nullus xp̄ianus dꝫ eſſe mercator. Itē Cri ſoꝰ in eodē. Si quis uoluerit eſſe mercator ꝓiiciat̉ de eccleſia. dicēte ꝓph̓a in pſal. Qm̄ nō cognoui negociationes: introibo in potē tias dn̄i. ẜm. lxx. Item idē in eodē. Oſten dā qui nō eſt negociator: vt qui talis nō fu erit eū intelligas nō eſſe negociatorē: ⁊ ſub diſtinguit ſic. Quicūqꝫ rem ꝯꝑat nō vt inte grā ⁊ īmutatā vendat. ſed vt maͣ ſit ſibi ind̓ aliquid oꝑandi. ille nō eſt negociator: ⁊ poni tur exemplū vt iſte emit tabulas vt faceret ſcriniū: vel cartas vt faceret libꝝ. Qui vero rem ꝯꝑat vt integrā ⁊ īmutatam uēdendo lucret̉ ille eſt mercator qui de templo dei cicit̉. ſi ergo fere oēs negociatores ſūt tales negociari erit licitū vl̓r. Itē Caſſiodorꝰ ſi illū locū pſal. Qm̄ nō cognoui lr̄aturā dic̄ quid eſt aliud negociatio niſi que poſſit vi liꝰ ꝯꝑare ⁊ carius uelle diſtrahere. ⁊ ſubdit Negociatores tales eiecit dn̄s de templo dicens. Nolite facere domū patris mei do mū negociationis. Ex quibꝰ vr̄ relinqui ꝙ negociari vl̓r ſit illicitū. Contͣ. Augꝰ in li. no. ⁊ vete. teſt. fornicari hoībus ſꝑ nō licꝫ negociari aliqn̄ lꝫ: aliqn̄ nō. Itē negociatᵇ pōt fieri licite. Un̄ Augꝰ in illo loco pſalm. Qm̄ nō cognoui negociatiōes ⁊cͣ. arguit ſic ergo nō negocient̉ xp̄iani. ⁊ rn̄det ſed ait ne gociator. affero ex longinquo merces. merce dē laboris mei. Un̄ viuā quero. Dignus eſt aūt mercenariꝰ mercede ſua Math̓. x. Ex hoc gͦ relinquit̉ ꝙ iuſte poſſū aliquid viliꝰ ꝑare ⁊ cariꝰ velle vendere. Itē glo. ſuper illud pſal. Qm̄ non cognoui litteraturā. alia littera negocīationē ⁊cͣ. Nō approbaui q̄ faci unt auidi negociatores. Nā auidꝰ acquiren di ꝓ dāno blaſfemat ꝓ p̄ciis reꝝ mentit̉: ⁊ peierat. ſed hec vitīa ſunt hōīs nō artis: que ſine his vitiis agi pōt. ſic̄ etiā in oībus arti bus male agit̉ nō ex eis: ſed ex homībus. De alia gͦ negociatione hoc dic̄. Negociatores gͦ dic̄ de ſuis actibꝰ p̄ſumētes. Relīquit̉ gͦ ꝙ negociatori eſt licitū ſi fiat ſine medaciia ⁊ ꝑiurīis. Itē ſi ꝓpter mēdacia ⁊ periuria culpant̉ negociatores. ſic̄ dicit Caſſiodorꝰ ſuꝑ p̄dictū locū. pſal. Negociatores illi ab hominabiles exiſtimant̉ qui ꝑ īmoderatam ambitionē pecunie polluūt̉ merces ſuas plꝰ ꝑiuriis onerādo qͣꝫ p̄ciis. Obicit Augꝰ ſr̄ eūdem locū pſal. in originali loquēs in ꝑſona negociatoris ſic. Ego mentior nō negociuꝫ poſſum enī ſine medacio dicere tanto emī. tanto uēdam ſi plꝫ eme. quo gͦ reuocas me a negociatione. oēs artifices mentiūt̉. ſuto res agricole. Si ergo ꝓpter mēdacia ſutoꝝ ⁊ agricolaꝝ nō culpat̉ ars ſutoria vel agri cultura. Ergo ꝓpter mēdacia negociatorum nō dꝫ culpari negociatio. Itē ſi ꝓpter a uiditatē ⁊ cupiditatē acquirēdi culpatur ne gociatio. quia negociatores optāt tꝑs caruꝫ vt poſſint cariꝰ vendere anonā quā ſeruaue rūt. Obicit Augꝰ ſuꝑ eundē locū pſal. in originali. Hoc nō faciūt boni negociatores ſic̄ nec boni agricole. Iſta eī ſunt peccata ho minū nō reꝝ. Negociatio igit̉ nō me fac̄ ma lū. ſed iniquītas mea ⁊ mendaciū meum. Itē dicit ph̓s. Cū quiſſꝫ hō ꝙͣ pluribꝰ rebꝰ indigeat quas nō pōt ꝑ ſe ad ſufficientiā vi te ꝑquirere vt victu veſtitu: domo ⁊ hiꝰ. nō eſt hōī vita niſi fuerit aggregatio ſupple cū alijs hoībus. ⁊ nō erit aggregatio hominuꝫ vtilis in vita: niſi fuerit conegociatio. Cōne gociatio eſt ſupplens defectu vniuſcuiuſqꝫ cōnegociantiū: qui ſunt diuerſificati in arte vt agricola indiget medico: cū eſt ei neceſ ſaria medela ⁊ medicus indiget agricola ꝑꝑ cibū. Sil̓r domificator īdigꝫ artificio cal cimētoꝝ. ⁊ e9º. ⁊ iteꝝ. Qd̓ eſt apud vnū de ficit apud alteꝝ Un̄ habēs vinū indiget tri tico ⁊ e9º. Cū ergo cōnegociatio int̓ homīes ſit ad ſupplenda indigentia mutue neceſſita tis. negociatio nō erit illicita. nec mala. īmo ex iure naͣli approbabit̉. ℟º diſtinguēdo Qm̄ aliꝗd dr̄ illicitū pluribꝰ modis. Unoº illicitū dr̄ qd̓ eſt ẜꝫ ſe malū ex ip̄a inordina tione actꝰ. qualis eſt fornicatio: ⁊ vſura. ⁊ hͦ mō negociatio ꝓprie accepta nō eſt illicita Un̄ Augꝰ ẜm hoc dic̄. fornicari hōibꝰ ſemꝑ nō lꝫ. Negociari ꝟo aliqn̄ lꝫ. Alio mō d̓r̄ illicitū qd̓ eſt ex aliqua circūſtantia malum qd̓ ꝯtingit plutibꝰ modis. ex circūſtatia ꝑ fone. ex circūſtantia cāe. ex circūſtātia modi ex circūſtantia tꝑis. ex circūſtātia loci. ex cir cūſtantia ꝯſorti. ⁊ oībus iſtis modis ꝯtin git negociationē fieri illicite: vel etiā licite allicite cū iſta inordinate in negociatione ꝯtingūt. Licite ꝟo cū ordinate. Ex circūſtā tia gͦ ꝑſone illicita eſt negociatio cū nego ciat̉ clericꝰ. Un̄ Augꝰ in li. qōnū noui ⁊ ve teris teſtī. Anteqͣꝫ clericus quis ſit licꝫ ei ne gociari. facto iā nō licet. Ex circūſtantia ꝟo cāe illicita eſt negociatio layco. cū.ſ. ꝓpt̓ cu piditatē vel aliquē malū finē negociat̉. in ꝙͣ modum dicit Caſſiodorꝰ ſuꝑ pſal. Ꝙ nego ciatores abhomīabiles exiſtimāt̉: qui ꝑ īmo deratā pecunie ambitionē polluuūt̉. ⁊ ſicut dicit Augꝰ Illi qui optāt caꝝ tꝑs: vt poſſint cariꝰ uēdere. Ex circūſtantia etiā modi ne gociatio illicita eſt. cū exercet̉ cū mēdaciis ⁊ ꝑiuriis ẜm qd̓ dicit Criſoꝰ. ſuꝑ Math̓. 21º Oercator ſine mēdacio ⁊ ꝑiurio eſſe nō pōt l. vix pōt. Ex circūſtantia ꝟo tꝑis illicita eſt negociatio cū fit diebꝰ ſolēnibus ⁊ feſti uis oroni ⁊ vacationi diuini deputatꝭ quia eſt contͣ p̄ceptum de ſanctiricatione ſabba ti.i. vacationi dei. Exo. 20. ⁊ Deū. 5º Nō faci es in ea quicꝙͣ oꝑis ⁊cͣ. Ex circūſtātia loci illicita eſt cū fit in loco diuino cultui depu tato. Math̓. 21º. Dn̄s eiecit emētes ⁊ vendē tes de templo. Ex circūſtātia etiā ꝯſortii eſt negociatio illicita. cū.ſ. carius vendit̉ res tnſeuntibꝰ ꝙͣ manētibꝰ. Un̄ dicit ꝯciliū Al bani. Preſb̓ri plebes ſuas mone āt vt hoſpita les ſint: ⁊ nō cariꝰ vendāt tnͣ ſeuntibꝰ ꝙͣ mer cato vendere poſſint. Licite ꝟo negociatio fit cū exercet̉ a ꝯgrua ꝑſona vt layca ⁊ ne ceſſaria vel pia ca. vt.ſ. poſſit ſibi ⁊ ſue fami ſie in neceſſariis ꝓuidere: aut oꝑa miſericor die exercere. ⁊ debito mō.ſ. ſine mēdacio ⁊ ꝑ iurio ⁊ tꝑe ꝯpetenti. vt die nō feſtiua: ⁊ lo cō ꝯceſſo ⁊ tali exercitio apto: ⁊ iuſta extīa tione rei ⁊ ꝯmertio ꝓut coīter vendit̉ ī illa ciuitate uel loco in quo negociari ꝯtingit ⁊ ẜm hoc dicit canō ex epl̓a Clemētis: ꝙ ne gocia mundana ⁊ ſecularia oꝑa ſibi inuicem exhibeant vacātes layci. ⁊ īteꝝ in alio cano ne. ex eadē epl̓a. Uni cuiqꝫ laycoꝝ peccatū eſt niſi inuicē ſibi in his que ad cōis vite vſum ꝑtinet oꝑam fidelit̓ dederint. fidelit̓ aūt da re oꝑam eſt cū debita cā debito mō ⁊cͣ. nego ciatio exercet̉. Ad pͥmū gͦ qd̓ dic̄ Criſoꝰ Ꝙ mercator nūꝙͣ pōt deo placere. ⁊ ꝙ ꝓīci at̄ de eccleſia. intelligit de illo qui cū meda ciis ⁊ ꝑiuriis negociat̉. Un̄ ſtatim ſubdit. Mercator ſine medacio ⁊ ꝑiurio eſſe nō po teſt.i. vix pōt. hoc ergo dic ꝓpter illicitū mo dū negociaōi. Ad aliud qd̓ dic̄. ꝙ qui cō perat rem vt integrā ⁊ īmutatā vendendo lucret̉ ille eſt mercator qui de tēplo dei eici tur. faciēda eſt vis in eo qd̓ dic̄ rem integra ⁊ īmutata: ⁊ in hoc ꝙ dicit vt lucret̉. nam in cꝰ ītentione eſt ꝓuiſio ꝓprie neceſſitatꝭ. ⁊ ctiā attentio publice vtilitatꝭ cui ꝯferūt ne gociationes. vel affectu pietatꝭ ut heat vnde ſuſtētet pauꝑes ī eiꝰ ītentiōe nō ē finis ulti mus lucꝝ. ſed magis ſuſtentatiōis ncc̄itas uel vtilitas: uel pietas. in quibꝰ ꝟo ītentio ē ut ex auaritia pecunias ꝯgregēt. ⁊ diuicias aqͥrent. ī eoꝝ ītentōe finis vltimꝰ negociati onis eſt lucꝝ. ⁊ iō de illis intelligit̉ qd̓ dic̄ Criſoꝰ. Itē ſi quis rem aliquā de vna regi on cū labore ſuo tn̄ſferat ad regionē aliam que res ī nullo deteriorata ſit. rem utiqꝫ tn̄ſ fert ītegrā ⁊ īmutatā qͣꝫtum ad ſb̓am. nō tn̄ ꝙͣᵐ ad locū. Et iō ꝗa rōe ſui laboris pōt lici te q̄rē mercēdē n̄ ītelliget̉ d̓ tali ꝟbū Criſo Item ſi qͥs rem ſic cōꝑat. ut attendiat rei ꝑīculū ī ẜuando qͥa pōt deteriorari uel igne ꝯſumi uel a fure ſubtrahi. Si tn̄ cum p̄dcīs circūſtātiis ītendat ex uēditione talis rei lu crari: iam ex ꝯſideratione īcertitudinis euen tꝰ futuri ⁊ ſuſceptione ꝑiculi in ēptione tal̓ rei certitudinalit̓ nō ꝯꝑat rem iſta ut ītegrā ⁊ īmutata uendendo lucret̉: ⁊ iō nō de tali ītelligit̉: qd̓ dic̄ Criſoꝰ. Intelligit̉ gͦ de illo ī cꝰ ītentiōe final̓r lucꝝ eſt ⁊ ſine labore ⁊ ſollicitudīe ex auaricia acqͥrendi ſuꝑflua ſine termīo ⁊ mēſura negociat̉. Ad vlti mū ꝟo qd̓ dic̄ Caſſiodorꝰ. ꝙ negociatio eſt ꝯꝑare uilius ⁊ carius uelle diſtrahere: q̄ re probat̉ a deo dd̓. ꝙ ītelligit̉ de illīs cupidi diuitibꝰ qͥ frequēter foꝝ reꝝ uenaliū totum ſibi accipiūt. ut poſtea ẜm uoluntatē ſuā ca rius alijs uēdant ꝙͣ uederet̉ ī foro ſi ip̄i non emiſſent: ⁊ hoc faciūt de frumēto et de ali is rebus uite humane neceſſariis: tales vero ſūt d̓o abhoīabiles. Exemplo dn̄i eſſent ab eccleſia eiciendi. Queritur poſte a cen cis ī aliquo cāu negociatio ſit licita ꝙ non uidet̉ ex p̄dcā aucͣte Augꝭ. Item Iero Negociatorē clericum ex īope diuitem ex ignobili glorioſū qͣi quādā peſtem fuge. Itē canon Gelaſi pape rep̄hendit clericos negociationibꝰ ītendētes ⁊ ſine pudore re colētes: ꝙ in euāgelio dn̄s negociatores ꝟ beratos ex tēplo legit̉ expuliſſe Math̓. 21º. Itē nec apl̓ica ꝟba recēſētes qͥbꝰ ait Ne mo militās deo īplicat ſe negociis ſeculari bꝰ. 2. Thi. 2º. Itē Pſal. Quos Dauid ſur da aure diſſimulāt audire cātantē: qm̄ nō co gnoui negociationes: introibo in potētias dn̄i. Ex his igit̉ id̓ Gelaſiꝰ ab oībꝰ ſe cularibꝰ negociis clericis dicit eſſe ceſſandū. qm̄ do mus dei domus oronīs eē dꝫ: ne per officia nogociationis potiꝰ ſit ſpelunca latronum. Conͣ. Dicit canon ꝯcilii Cartagn̄. diſt. ꝯī. Clericꝰ victū uel veſtitū ſibi artificiolo uel agricult̉a abſqꝫ officii ſui det̓mēto dūtaxat p̄paret. Clericꝰ enī qui abſqꝫ corpuſculi ſui ī eqͥlitate vigiliis dee ſtipēdio pͥuatꝰ excoīcet̉ Itē ex ꝯcilio cartagn̄. 4º. Clericꝰ quilꝫ ꝟ bo d̓i eruditꝰ artificiolo victū querat. Itē oēs clerici qui ad oꝑandū validi ſunt ⁊ arti ficiola ⁊ litteras diſcāt. Itē Apl̓s pro ſe ⁊ alijs dicit. Laboramꝰ oꝑantes manibꝰ no ſtris. i. ad Corꝭ. 4º. Itē in pſal. Labores ma nuū tuaꝝ: quia māducabis beatꝰ ⁊ bene erit tibi. Ergo ip̄i apl̓i ⁊ ꝓph̓e ex labore ſuo ſup plebāt quo ad aliqua alioꝝ hominū indige tiā: vt ip̄i ꝑ eos in alios ſupplerent ſuā indī gentiā: ut in cibo ſeu alio. ſed hoc eſt ſicut dic̄ ph̓s ī ethicis conegociatio. Relinquit̉ igit̉ ꝙ clericis ſeu quibuſcūqꝫ licitū erit ne gociari. ℟º negociatio ſeu mercatio dy pluribꝰ modis. coīter ⁊ īproprie circa ꝯtractū acquiſitionis ꝑ mutuū. ꝓprie circa acquiſitī on ꝑ ꝯtractu emptionis ⁊ uēditionis. Mi nus ꝓprie circa acqͥſitionē in ꝯtractu uendi tionis. Primo mō vſura dr̄ mercatio ſeu ne gociatio. Un̄ Criſoꝰ ſuꝑ Math̓. 21. ſuꝑ illud Eiecit emētes ⁊ vēdētes de templo: ſuꝑ oēſ mercatores maledictꝰ eſt plus vſurariˢ. ip̄e nāqꝫ rē data a deo vendit nō ꝯꝑatam. pꝰ fe nus rem ſua repetit tollēs aliena cum ſuis Mercator enī nō repetit remuenditā: ⁊ hec negociatio degradatione punit̉ in clerico. ſicut dicit canon. di 47. Si quis clericorum detectꝰ fuerit vſuras acciꝑe placuit degrada re. Scd̓o mō negociatio dr̄ in emptione rei alicꝰ vt poſtea vendat̉: ⁊ quia ſic̄ patꝫ ex p̄cedentibꝰ. vix pōt exerceri ſine peccato. Ideo interdicta eſt illis: qui debet p̄bere ali is exemplū ꝟtutis vt clericis. dr̄.n. in eccleſiaſtico. 26. Difficile exuit̉ a neglīgētia ſua negocians. ⁊ īteꝝ. 27º. De illo qui queret lo cupletari int̓ mediū emptionis ⁊ venditio nis anguſtiabit̉ peccatis. Tertio mō mi nus ꝓprie dr̄ negociatio in acquiſitione ꝑ venditionē. Circa qd̓ diſtinguēd̓ eſt. qͥa aut vendit̉ res cꝰ valor totꝰ eſt ex artificio nō ex maͣ vt ſtorie que fiūt ex iuncis: ⁊ aſuriū qd̓ fit ex quibuſdā qͣi īp̄ciabilibꝰ. ⁊ hiꝰ uēditio ſeu negociatio eſt ꝯceſſa ſimpl̓r clerico ⁊ etiā monacho: ſic̄ dicit Ieroꝰ ad Ruſticū mona chū. Si hn̄tes ptātem apl̓i de euāgelio vinē laborabāt manibꝰ ſuis ne qͣꝫ grauarēt̉ cur tu in vſus tuos ſucceſſura non preperes: uel fi ſcellā texe iūco: uel caniſtꝝ plecte viminibꝰ fabricare aluearia apū ad quas te mitttūt ꝓ uerbia Salomonis. Ac regiam diſciplinā in paruis diſce corporibꝰ. Itē aut uēdit̉ res cꝰ valor eſt ex maͣ ⁊ artificio: vt ſi cōtingat emere maͣm vt melioret̉ ⁊ fiat p̄cioſior per artificiū. vt ſi quis emat ꝑgamenū vt inde faciat libꝝ vel tabulas vt ide faciat ſcriniū ⁊ hec iteꝝ negociatio ꝯceſſa eſt clerico ī ne ceſſitate. ⁊ etiā monacho. Un̄ Ieroꝰ. ad Ru ſticū. Scribāt̉ illi libri vt manus oꝑet̉ ciboſ ⁊ aīa lectione ſaturet̉. texant̉ ⁊ lina capien dis piſcibꝰ. Egyptioꝝ monaſteria hunc mo rem tenēt vt nullū abſqꝫ labore ſuſcipiāt. Et de tali negociatione dic̄ Criſoª. Quicunqꝫ rē ꝯꝑat: ut maͣ ſibi ſit aliqͥd oꝑādi ille nō ē ne gociator ſupple ꝓprie. Itē aut uendit̉ rea cꝰ ualor totꝰ eſt ex ſe ip̄a non ex artificio ꝙ uēdens ſuꝑaddat: ⁊ tunc aut emit̉ vt uēdat̉ aut nō emit̉: ſed donata uel alio mō acquiſi ta uendit̉. ſi emit̉ vt uedat̉ ſic eſt negociatᵈ p̄dicta que interdcā eſt clerico. Si ꝟo nō ē empta ſed donata vel acquiſita alio mō ven dit̉ ſic eſt negociatio minꝰ ꝓprie dcā: q̄ oībꝰ ē ꝯceſſa d̓ qͣ loquit̉ ph̓s. Ex his īgit̉ pꝫ rn̄ſio ad obiecta. Notandū tn̄ ē ꝙ ꝙͣuis clerici ẜm diſtinctionē p̄dictā nō licꝫ negociari: ⁊ liceat ſibi propriis manibus querere victuꝫ ẜm formam apoſtoli. nō tn̄ lꝫ eis ut ꝑ hoc ſb̓ trahāt ſe eccleſiaſticis officiis ſic̄ dic̄ canoſi di. 9i. qd̓ p̄cipue ītelligit̉ de beneficiatis. ⁊ in ſacris ordībus ꝯſtitutꝭ. Nam illi ſunt di uinis obſeqͥis mācipati. Un̄ dr̄. 18º. Numer. Aaron ⁊ alijs ſacerdotibꝰ. Ego dedi uobis fratres veſtros leuitas de medio filiorum iſrael ⁊ tradidi donum dn̄o ut ſeruiat ī mi niſteriis tabernaculi eius. Queritur poſtea ꝯtractibꝰ p̄dictis. Et pͥmo de ꝯtractu vendi tionis ⁊ emptōis. Na uolens lex ſeruare iu ſticiā in uēdendo ⁊ emendo ſicut dictū eſt Dedit legē de ponderibꝰ ⁊ de mēſuris. Un̄ Seu. 25º Nō habebis in ſacculo diuerſa pō dera: minꝰ ⁊ maiꝰ. nec erit in domo tua mo dius maior ⁊ minor ⁊cͣ. Querit̉ gͦ cū que dā res vendant̉ in poudere. quedā in meſu ra. quedā in numero. quare lata eſt lex iudi cialis de ſeruāda iuſticia in ponderihꝰ ⁊ mē ſuris: ⁊ nō in numero. Ad qd̓ breuit̓ dd̓ꝫ eſt. ꝙ circa iſta circa que ꝯtingit error ⁊ de ceptio. neceſſaria eſt lex ⁊ ars rectificans actionē ⁊ eliminans errorē ſeu fraudē. Ubi ꝟo nō ꝯtingit errare nec decipi hn̄tē rōem nō erit neceſſaria lex ſeu ars. Quia gͦ in pō deribꝰ ⁊ mēſuris ꝯtingūt deceptōes ⁊ frau des. In numero ꝟo noͣ. data eſt lex iudicial̓ de ponderibꝰ ⁊ mēſuris: ⁊ nō de numero. Itē querendū eſt circa ꝯtractū mutui: ꝗa vr̄ lex ꝯcedere vt poſſit dari mutuū ad vſu rā alieno. ꝙͣuis nō fratri. Deut. 23º. Sed d̓ hͦ queſitū eſt ſupͣ qō de mandato legis. non furtū facies. It ē querit̉ circa ꝯtractū cō mēdationis ſeu depoſiti. nam ꝑ diſtinctiōeꝫ legis Exo. 22. Si depoſita pecunia furto ab lata eſſꝫ: ⁊ nō īueniret̉ fur ille qui receperat depoſitū. aliqn̄ iudicabat̉ ad duplū. Si ꝟo ꝯmēdatū uel depoſitū eſſet iumētū aſinꝰ vl̓ bos ⁊ furto ablatū eſſet: nūꝙͣ iudicabatur niſi ad reſtituēdū damnū. plus gͦ puniebat̉ ī depoſito amiſſio pecuīe qͣꝫ amiſſio bouis l quis. Sꝫ ꝯtra. plus puniebat̉ furtū bouis vl̓ ouis ꝙͣ furtū pecunie. Nā furtū bouis in qͥntuplū. Furtū ouis in quadruplū. Furtū ꝟo pecunie nō niſi in duplū. Exo22º. Ergo ⁊ ī depoſito plus debuit puniri amiſſio bouis uel ouis ꝙ amiſſio pecunie. ℟º in amiſſi one depoſiti punit̉ negligentia. In amiſſio ne ꝟo furti punit̉ audacia. quia gͦ in amiſſi one pecunie depoſite ſeu ꝯmendate maior accidit negligentia ſi furto diſtrahat̉: qͣꝫ in amiſſione bouis vel ouis ꝯmēdat e. quia pe cunia ſolet ⁊ dꝫ arciꝰ cuſtodiri vt in archa ⁊ ſub claui qͣꝫ bos uel ouis. Iō minor ē opor tunitas furi ad furandū pecuniā ꝙ ad furā dū bouē uel ouē. Maior at̄ negligentia ī de poſitorio. cū amittit pecuniā: qͣꝫ cum amittit boue vel ouē. Itē quia in amiſſione furti punit̉ audacia malefaciendi. maior aūt auda cia ꝯtingit in maleficiis. ubi maior ꝓnitas ⁊ ibi maior ꝓnitas. ubi maior oportunitas Maior aūt oportunitas eſt ad furandū bo uē uel que leuiter cuſtodiunt̉ ꝙ ad furand̓ pecunia que artiſſime cuſtodit̉. Iō plus pu niri dꝫ fur bouis uel ouis ꝙͣ fur pecunie. Itē querit̉ ſpecialit̓ circa ꝯtractū locatio nis. Nā vr̄ ꝯtractꝰ locationis ſil̓is eſſe ꝯtra ctui vſurario. Nā qui locat agꝝ vel domuꝫ uel equū: rem ſuā cōmodat: vt accipiat p̄t ſortē. Si ergo ꝯtractꝰ vſurariꝰ. ideo peccatū eſt. quia ex mutuo accipit̉ ſupͣ ſorte: vel ſpe rat̉ accipi. gͦ ſil̓is eſt ꝯtractꝰ locationis con tractui vſurario. Si gͦ ꝯtractꝰ vſurariꝰ ẜꝫ le gem illicitꝰ eſt. gͦ contͣctꝰ locationis. ℟º ẜm Io. criſo. ſuꝑ illud Math̓. 21. Eiecit uen dentes ⁊ emētes ⁊cͣ. dicentē ſic. Qui agꝝ lo cat vt agrariā accipiat. aut domū ſuam vt pēſiones accipiat. nō eſt ſil̓is ei qui pecuniā dat ad vſura abſit. Primo quidē: qm̄ pecu nia nō eſt diſpoſita. niſi ad emēdū. Secūdo qm̄ agꝝ habes arādo accipit ex eo frumen tū. hn̄s domū vſum māſionis capit ex ea. ⁊ iō qui locat domū uel agꝝ ſuum vſū dare vr̄: ⁊ quodāmō vr̄ mutare cū lucro lucrum ex pecunia repoſita nullū vſum capit. Ter tio ager vel domus veteraſcit pecunia vero nō. Itē querit̉ circa ꝯtractū ꝯductionis mercenarii. de quo dicit lex: ꝙ eadē die red det ei preciū. Deū. 24º. ⁊ Leui. 19º. Nō mora bit̉ opꝰ mercenarii tibi apud te vſqꝫ mane. ī oꝑis merces. Querit̉ ergo ſi mercenariuſ danificet̉ niſi illa nocte receꝑit mercedem. aut qͥa nō hꝫ vn̄ ſuſtentet̉: aut qͥa totū tenet̉ eadē nocte ſoluere. Nūquid cū reſtone mer cedis tenet̉ etiā reſtituere danum qd̓ paſſꝰ eſt. ⁊ ille qui ꝯduxit mercenariū. Pretēa ꝙͣtum tenet̉ reſtituere. Nā dr̄. 34º. eccleſiaſ. Qui defraudat mercedē mercenarii: ⁊ qui effundit ſanguinē fratres ſūt. ⁊ iacobi. 5º. dr̄ diuitibꝰ Ecce merces oꝑarioꝝ ueſtroꝝ que fraudata eſt a uobis: clamat ⁊ clamor eoruꝫ in aures dn̄i ſabbaoth ītroiuit. ℟º dd̓m ꝙ tenet̉ reſtituere damnū ⁊ etiātm̄ qͣꝫtum mercenarius ſuſtinuit. Un̄ Leui. 19. ſuꝑ illd̓ Nō facies calumniā ⁊cͣ. Augꝰ Oīa q̄ꝓhibēt̉ ꝯmitti in ꝓximū: ad hoc vnū referenda ſūt noͣ nocebis ꝓximo. dd̓. gͦ ꝙ quātū nocuit tm̄ reſtituere debet. Icto de legibus ¶iudicialibꝰ circa coīcationem reruꝫ reſpectu ꝓximi. dd̓. eſt de legibꝰ iudicīali bus circa diſtributionē reꝝ ad honorē dei ⁊ ſuſtentationē ſui miniſtri. Circa q̄ erant leges de decimis ⁊ pͥmitiis ⁊ oblationibꝰ Un. 22º. Exo. dr̄. Decimas tuas ⁊ pͥmicias nō tardab̓ offerre. ⁊ 23. eiuſdē. de oblatioībꝰ ſubdit̉. Nō apparebis in ꝯſpectu meo vacu Querendum ergo primo de decimis. deinde de primiciis. Tertio de oblatio nibꝰ. Itē circa decimas. Primo queritur generalit̓ de inſtōe decimaꝝ pͥmitiaꝝ: ⁊ ob lationū. Scd̓o ſpāl̓r vtꝝ decīme ſint in p̄ cepto vel ꝯſilio. Tertio an p̄ceptū de de cimis ſit morale: an cerimoniale. 4º de qͥ bus dēat dari decima. Quīto qn̄ debeat dari decima. Sexto quibus debeat da ri decima. Septimo qui teneantur dare decimam. Octauo de emptione ⁊ uen ditione decimarum. Circa inſtitutioneꝫ d̓cimaꝝ ſic q̄rit̉. Utꝝ emanauerit inſtituto decimaꝝ ⁊ alioꝝ a iure naͣli. ⁊ de tꝑe inſti tutiōis. Quantū ad pͥmū obr̄ ſic. Differūt ea que ꝑtinēt ad ius naͣle: ⁊ ius poſitiuū. ꝑ hoc ꝙ decreta iuris poſitiui variāt̉ ẜm tꝑuſ ⁊ locū: nec ẜuanda ſunt ſꝑ ⁊ vbiqꝫ. Decreta ꝟo iuris naͣlis nō variāt̉: īmo ſeruāda ſunt ſꝑ ⁊ vbiqꝫ. Si gͦ decretū de decimīs ſoluē dis. ⁊ etiā de oblationibꝰ ẜuandis eſt ſemꝑ ⁊ ante legē ⁊ in lege: ⁊ tꝑe gr̄e ⁊ etiā vbiq apud oēs. Relinquit̉ ꝙ eoꝝ inſtō eſt a iure naͣli. Itē de dictamīe iuris naͣlis eſt illd̓ ꝓuerbioꝝ.3. Honora dn̄ꝫ de tua ſb̓a. ⁊ de pͥ miciis frugū tuaꝝ da pauꝑibꝰ. Item de iure naͣli etiā eſt: ꝙ ſuſtentandꝰ eſt mīſter dei de noſtra ſb̓a: ꝙ ſemināti ſpūalia debea mus miniſtrare carnalia ſeu tꝑalia. ſic̄ dicit̉ i. Corꝭ. 9º. Si gͦ n̄ ad aliud ē inſtitutio deci maꝝ pͥmiciaꝝ ⁊ oblationū niſi de noſtra ſb̓a honoret̉ deꝰ uel ſuſtētet̉ mīſter eiꝰ ſeu pauꝑ ꝓximus. Ergo inſtō hoꝝ eſt a iure naturali Sic̄ eī dicunt̉ eē artis alicꝰ que ordināt̉ ad finē illiꝰ artis īmediate. ita ⁊ dicent̉ eē iuriſ naͣlis que ordinant̉ ad finē illiꝰ. Contra. Que ſunt iuris naͣlis ſunt ſcripta in corde hōis. 2º. Ro. Aſtendūt opus legis ſcriptuꝫ in cordibꝰ ſuis teſtīoniū reddente illis ꝯſci entiaⁱ ip̄oꝝ. quāuis aūt in corde hoīs ſcriptū ſit: ꝙ de ꝓpria ſb̓a honorādus ſit deꝰ ⁊ ſu ſtentandꝰ mīſter eiuꝰ. nō tn̄ ſcriptū eſt de qͦ ta ꝑte: vt nec de pͥma uel decima: ſicut nec d̓ ſcd̓a vel tertia. Si gͦ inſtō de decimīs vet minat aliquotā ꝑtem nō eſt de iure naturali Itē querit̉ de tꝑe inſtōnis decimaꝝ ⁊ p̄ miciaꝝ. Nam dicit Hugo de ſancto victo. Ꝙ decime erāt inſtitute in remediū origina lis peccati: vt medicina morbi. Si gͦ qͣꝫto in cipit morbꝰ neceſſaria eſt inſtō medicine. ſeq ſtatī poſt peccatū Ade īualuit morbꝰ origī nalis peccati. Ergo ſtatī debuerūt iuſtitui decime. Contͣ. Primitie inſtitute ſūt: vel ceperūt ab Abel. ſic̄ pꝫ Gen̄. 4º. Decime ꝟo n̄ ceperūt niſi a tꝑe habrae ſic patꝫ ex Gen̄. 14º. Poſt victoriā regū. gͦ nō a pͥncipio inſtituta eſt decima. Itē querit̉ qͣre nō a pͥncipio ī ſtituta eſt decima ſic̄ pͥmitie. Itē primicie inſtitute ſunt ante diluuium in Abel. Decī me ꝟo pꝰ diluuiū in Habraā. Itē queritur d̓ oblationibꝰ. Nā oblatio ẜm ꝙ diſtingui tur a pͥmicia ⁊ d̓cima. īſtituta legit̉ a Chayꝫ d̓ quo dr̄ Gn̄. 4º. Ꝙ obtulit d̓ frugibꝰ terre munera dn̄o. ⁊ iteꝝ in Nōe. d̓ quo legit̉ gn̄ 8º. De pecoribꝰ ⁊ uolucribꝰ mundis obtulit holocauſtū dn̄o. Itē in Melchiſedech. gn̄ 14º. Melchiẜ. Rex ſalē obtulit panē ⁊ vinuꝫ Erat enī ſacerdos d̓i ſūmi. Querit̉ ergo vn̄ varietas iſta oblationum in lege naͣe. Itē querit̉ qͣre in canone miſſe petimus oblationē noſtrā acceptā fieri ſic̄ oblationē Abel ⁊ Habraā. ⁊ Melchiſedech. ⁊ nō ip̄ius patriarche Noe d̓ quo legit̉. 8º. Gn̄. Ꝙ obtu lit holocauſtū ſuꝑ altare. Odoratuſqꝫ ē dn̄s odorem ſuauitatis. ℟º ad pͥmū dd̓. ꝙ d̓ cretū d̓ d̓cimis ītelligi pōt duobꝰ modis. ẜm d̓terminationē: ⁊ ẜm indet̓minationeꝫ ẜm d̓terminationē in taxatione talis partis ſoluende d̓o. ⁊ ſic accipit̉ in rōe ꝓpͥa ẜm in determinationē in ſolutione alicuiꝰ ꝑtis ſb̓e ſoluēde d̓o vel eiꝰ miniſtro. Et ſic accipit̉ in rōne vl̓i. Dicendū ergo ꝙ ẜm pͥmū modum ẜm quid: ⁊ nō ſimpl̓r inſtitutio decimaꝝ eſt a iure naͣli. Scd̓o mō ſimpl̓r eſt a iure naͣli. Nam ius naturale dictat. ſicut oſtendebatur ꝙ honorandꝰ ſit deꝰ de ꝓpria ſb̓a: ⁊ ꝙ dent̉ tꝑalia miniſtrati ſpiritualia: ꝙ ꝟo talis pars hoc nō dictat ſimpl̓r ſꝫ ẜm quid. vt cū adiuua tur rōe uel arte. uel gratia: ſeu inſpiratiōe. tc̄ enī quodāmo inclinat̉ natura ad ſolutioneꝫ talis ꝑtis. Noͣ gͦ ꝙ cū ſimpl̓r ꝑ dictamen iuris naturalis teneret̉ hō ꝙ honorandꝰ eēt deꝰ de ꝓpria ſb̓a ꝙ ip̄m in ſolutōne decime honoraret īſtinctū quēdā habuit ex arte. nā cū ſciret deū honorandum vt pͥncipium ⁊ actorē ex arte ꝟo noticie numeroꝝ inſtin ctū habuit vt offerret decimā ad ꝓteſtand̓ ip̄m deū ꝯſūmatorē ⁊ finē bonoꝝ. Nam ab vnitate numeris coordinatꝭ pͥmꝰ limes ⁊ cur ſus al̓ t̓minꝰ numeroꝝ eſt denariꝰ numeruſ ⁊ ꝑ replicatione vnitatis ⁊ ceteroꝝ nume roꝝ ad ip̄m formant̉ numerī ꝯſequentes. Un̄ Iſidorꝰ ſuꝑ illud Exo. 22º. Decimas ⁊ pͥmicias tuas nō tardabis offerre. Dicit per pͥmicias frugū uel pͥmogeītoꝝ: prīcipia bo noꝝ opeꝝ oſtendūt̉. In decimis ꝟo de nariꝰ ꝑfectionē ſigͣt. qͥa vſqꝫ ad ip̄m numerꝰ creſcit: iōqꝫ ſicut in primitiis pͥncipia uolun tatū ita in decimis ꝯſumationes noſtroꝝ oꝑum ad deū referre p̄cipimur a quo ⁊ bor oꝑis initium ⁊ ꝑfectionis donat̉ effectꝰ. Itē quēdam inſtinctū hūit ex rōne. Nan cū ꝯferret rō que vl̓r erāt neceſſaria ſuſten tationi vite hūane īueniebat ẜm exigentiaꝫ naͣe octo ꝑtes neceſſarias ſuſtentationi ⁊ ꝑ ſone ⁊ ſue familie. Nam ẜm decurſum naͣe coīter tūc viuere poterāt hōies vſqꝫ ad qͣr tam generationē. Quatuor aūt generatiōes adminus ponūt octo ꝑſonas patrē ⁊ matrē filiū ⁊ filiā. nepotē ⁊ neptē. ꝓnepotē ⁊ ꝓne ptē Octo ergo ꝑtes iudicauit neceſſitas ſu ſtentatōis ꝓprie ⁊ familie. Nonā ꝟo ꝑtem neceſſario iudicauit retinere ꝓ ſemēte ⁊ re colitione. De decima ꝟo q̄ ſuꝑexcreſcebat iudicate debuit honorandū deū. Itē quē dā inſtinctū habuit ex inſpiratiōe facta ſeu reuelatione facta Ade. cū fuit raptꝰ ī extaſi ad curiā angeloꝝ. ex quo notū fuit hōi crea turā angelicā nouē ordinibꝰ diſtīctā: ⁊ ip̄m hominē in decimo ordine rōnalis creature conditū. Si gͦ hō in ſb̓a qͣ honorabat deum debuit ꝓteſtari ordinē ſue ꝯditionis ad lau dē ⁊ gloriā ꝯditoris: ꝯuēiebat offerre v̓cimā ⁊ nō ꝑtem aliā: iuxta ꝑabola de dragmā de cima Lucꝭ. 15º. Ad illud gͦ qd̓ pͥmo obicit̉ ꝙ decretu de decimis ſemꝑ eſt ſeruandum Diſtinguēdū eſt: quia ſeruandū pōt dicere vel debitū ſeruari: vel dignū ẜuari. Si ſeruā dū dicat debitū ẜuari. dico ꝙ nō ſꝑ erit ſer lādū: quia nō oī tꝑe fuit p̄ceptū ſeruari. nec etiā oī tꝑe ẜuabat̉ ut ante tꝑa habrae. Si ꝟo vuandū dicat dignū ſeruari ꝯcedendum ꝙ dī tꝑe ſeruandū eſt nō tn̄ ſub tali aliquota vel tali ſimpl̓r ⁊ in rōe determinata eſt iuriſ naturalis ſic̄ pꝫ ex dicris. Sil̓r ad illd̓ qd̓ ſcd̓o obicit patet rn̄ſio. Nā ẜm indetermi nationē decretū de decimis eſt ſcriptum ī corde hōis. ẜꝫ ꝟo det̓mīnatōꝫ nō ē ſcriptū ī corde hōis ſimpl̓r: ſed tm̄ ẜꝫ quid. Ad 2 ꝟo qd̓ querit̉ de tꝑe inſtitutionis dd̓. ꝙ cū ſine fide ſaluatoris īplicita uel explicita nu li hoī pꝰ pecccatū potuerit eſſe ſalus. vt di cūt beatꝰ Augꝰ ⁊ beatꝰ Petrꝰ Actꝭ. 4º. Per ſucceſſum tꝑis demōſtrabat̉ ꝑſona ſaluato ris. Prīmo in natura deitatis: ſeu ſb̓a ꝯdito ris ꝓpter qd̓ honorari debuit pͥmiciis: ⁊ pͥ mogenitis gregis ab Abel vt ſignificaret̉ ꝙ ille qui erat pͥncipiū ꝯditionis ⁊ pͥmoge nitꝰ filius dei eſſet pͥncipium reꝑationis. Scd̓o ꝑſona ſaluatoris reuelabat̉ in naͣ creata: in qua aſſumeret officiū mediatoris ⁊ oblationē offerret ⁊ ſacrificiū placatiōis ꝓ hōibꝰ ad deū ꝓpter qd̓ honorari debuit in oblatōe ⁊ ſacrificiis. Tertio qͥa neſcie bat̉ adhuc in qua natura vtꝝ angelica vl̓ hu mana facta eſt reuelatio. ꝙ in humana nat̉ a in qua expleret officiū redemptoris honora ri debuit ī decima: ī qua deſignat̉ hūana naͣ Lucꝭ. 19º. Quia gͦ a pͥncipio facta eſt Abel reuelatio ꝑſone ſaluatoris vt ꝯdītoris ī ſb̓a deitatis. Io inſtituta eſt pͥmicia. quia vero Noe facta eſt reuelatio indetermīate in na tura creata vt meitadoris. Unde in ip̄o le git̉ inſtitutio oblationis accepte deo. quia ꝟo Habrae pͥmo determīatio ⁊ demoſtra tio ꝑſone ſaluatoris in natura humana cuꝫ dictū eſt ei Gen. 26º. In ſemīe tuo benedice̓ tur oēs gentes. In Habraa iuſtituta eſt decī ma. Et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad pͥmū: ⁊ etiā ad ſcd̓ꝫ qͣre.ſ. nō a pͥncipio inſtituta eſt decima. Naꝫ ſicut dicit Hugo de ſcō vict. in liº de ſacra mētis. Oportuit vt ẜm ſucceſſū tꝑoꝝ ſpiritu aliū ſigna gratiaꝝ magis euidentia ad eam peclaranda formarent̉: vt cū affectu ſalutis creſceret cognitio ꝟitatis. Ad tertiū ꝟo de oblatione dd̓. ꝙ oblatio duplici de cā in ſtituta eſt. vna in ꝓteſtationē beneficii ꝯdi torꝭ. Alia ī ꝓteſtatōꝫ bn̄ficii ſaluatorꝭ. Ex pri ma cā Chaym intelliges oēs fructꝰ eſſe bene ficia ꝯditoris obtulit de frugibꝰ munera a dn̄o. Gen̄. 4º. Sꝫ quia ex cupiditate meliora ſibi retinuit. ſi cut pꝫ per alia lrāꝫ. Deū nō ſic̄ d̓cuit honorauit. Et iō dic̄ ſcriptura ꝙ de ad munera eius nō reſpexit. Ex ſcd̓a vero cauſa. Noe a deo inſpiratꝰ ⁊ melchiſedech obtulerūt. ſed Noe ſacrificiū aīalium in ſi gnū ſacrificii ſemel fiendi ꝑ xp̄m. Gelchiſe dech ꝟo pane̓ ⁊ vinū in ſignū ſacrificii cor poris ⁊ ſanguinis dn̄i ꝯtinuandi. ⁊ iterādi vſqꝫ ad iudicium quādiu indigeret homo ſuſtentatione que eſt ꝑ panē ⁊ vinū. Ad vltimū dd̓. ꝙ in canone miſſe illos tres ſpe cialit̓ noīamꝰ Abel. Habraā. Melchi ſedech quia in oblatione iſtoꝝ exp̄ſſa eſt ꝑſona ſal uatoris. vt ꝯditor in pͥmiciis Abel. vt mecia tor in ſacrificio Velchiſedech ſacerdotis. vt redemptor in decima Habrae. Noe autē patriarche ſacrificiū omittimꝰ ⁊ Melchiſe dech recitamꝰ. quia Nōe obtulit ſacrificiuꝫ pecoris: ẜm ritū legis veteris. Melchi ſedech ſacrificiū vini ⁊ panis ẜm ritū noue legis. ī qua tradendū erat ſacramētū dominici cor poris ⁊ ſanguinis. Deinde queritur vtꝝ decim eſint in p̄cepto: vel in ꝯſilio. ⁊ ꝙ ſint in ꝯſilio vr̄ quia ꝟen̄. 14º. legit̉. Ꝙ Ha braā dedit decimas melchiẜ. nūꝙͣ tn̄ legitur ſibi fuiſſe p̄ceptū. Itē Gen̄. 28º. dicit̉ de Iacob. Uotū uouit dicēs. Si fuerit domiꝰ mecū ⁊cͣ. ⁊ ſequit̉ cunctoꝝ que dederis mi hi decimas offerā tibi. Cū igit̉ votū non ſit de his que ſunt in p̄cepto. ſed ſolū de his q̄ ſunt in ꝯſilio ꝓprie. Ergo ſol̓o decimaꝝ eſt in ꝯſilio. Itē nō eſt rō qͣre dicāt̉ eſſe in p̄ cepto niſi quia ſeminantibꝰ ſpūalia debetur merces ſeu ſuſtentatio tꝑalis: ẜm illud Lucꝭ. xº. Dignus eſt oꝑarius mercede ſua. ⁊ i. cor. ixo. Si nos nobis ſpiritualia ſeminamꝰ: non magnū eſt veſtra carnalia methamꝰ. ⁊ ſuper 80º. pſal. ꝟ. Sumite pſalm. ⁊ date tympanuꝫ Glo. exponit ſic. Sūmite ſpiritualia ⁊ date tꝑalia: ſeu carnalia. ſed ꝯſtat ꝙ hec rō nōͣ de termināt hanc aliquotā.ſ. decimā. Ergo vr̄ ꝙ dare decimā nō ſit in p̄cepto. licꝫ dare ali quid.ſ. ſuſtentationē tꝑalem mīſtro dei ſit in p̄cepto. Conͣ. Leuitꝭ. vltīo. Dat̉ p̄ceptum de decimīs vbi dr̄. Oēs decīme terre ſeu d̓ frugibꝰ: ſeu de pomīs arboꝝ dn̄i ſunt. ⁊ in fra loquēs de pecoribꝰ dicit. quicquid deci mū venerit ſcīficabit̉ dn̄o. Itē dr̄ Nūe. 18º. Filiis leui dedi oēs decimas iſraelis in poſſeſſionē ꝓ miniſterio quo ẜuiunt mihi ī tabernaculo federis. Itē Mal̓. 3º. Inferte oēm decimā in orreū meū. Itē Math̓. 23º dicēs. Ue vobis ſcribe ⁊ phariſei ypocrite qui decimatis incertā ⁊cͣ. ⁊ ſeꝗt̉ h̓ oportuit facere ⁊ illa nō omittere ſuꝑ quo dicit glo. Precepit dn̄s oīum reꝝ decimas offerri ꝑꝑ alimoniā ſacerdotū. Itē Exo. 23º. De cīas ⁊ pͥmicias nō tardabis offerre dic̄ Augꝰ S ī tardiꝰ dare peccatū eſt. Quāto magis pcc̄ꝫ eſt nō dediſſe igit̉ tū ex aucͣte legis. tū ex au ctoritate ꝓph̓aꝝ. tū ex aucͣte euagelii. tuꝫ ex aucͣte ſanctoꝝ. vr̄ eſſe in p̄cepto ſol̓o peci maꝝ. In iure at canonico ī multis locis ex p̄ſſius hoc habet̉. Forte dieet aliquis: ꝙ ī veteri lege erat hoc in p̄cepto. ſed ī noua le ge nō eſt in p̄cepto quātū ad iſtā aliquotam Sꝫ ꝯtra. Rō hui p̄cepti in veteri lege e rat propter ſuſtentationem miniſtroꝝ dn̄o ẜuiētiū. ſicut dicūt p̄dicte auctoritates. Du me. 18º. ⁊ mal̓. 3º. Cū igit̉ in noua lege maxīe nūc tꝑis multiplicent̉ miniſtri eccleſie. ergo nūc multo magis danda eſt eis aliquota e qualis uel etiā maior. Prete̓a Math̓. 5Ni ſi habundauerit iuſticia vr̄a pluſꝙͣ ſcribaꝝ ⁊ phariſeoꝝ nō intrabit in regnū celorum ⁊ iteꝝ Lucꝭ. 18º Decimas do omniū que poſ ſideo. dicit phariſeꝰ. ergo ad hoc uel ad apliꝰ tenēt̉ xp̄iani ſi volunt in regnū celoꝝ ītrare ℟º cū diſtīguāt̉ tꝑa ante legē: in lege. p legem. in gratia euāgelii dd̓: ꝙ ẜm indeter minationē vt.ſ. aliquota pars ſb̓e daret̉ ad ſuſtentationē mīſtroꝝ dei ſemꝑ fuit in p̄ce pto ⁊ de iure nature. vt dictū eſt Gen̄. 47º. Sacerdotibꝰ egypti cibaria ex orreis publicꝭ. p̄bebant̉. Scd̓m determinationem vero talis ꝑtis.ſ. decime ante legē fuit in cōſilio. In lege uero fuit in p̄cepto ſimpl̓r Exo. 23º ⁊ Nume. 18º. In tēpore ꝟo gr̄e facte ſunt in precepto cum neceſſitas eſt ut petantur a miniſtris vel ec̄ ſi non petuntur dum tn̄ ſit ꝯſuetudo regionis. Un̄ decretal̓ Alexandri exͣ de deci. ⁊ pͥmi. Mandamus quatenꝰ par rochianos veſtros monere curetis. ⁊ ſi opꝰ fuerit ſub excoīcationis diſtrictionē ꝯpelle re vt de ꝓuentibꝰ molendinoꝝ piſcarioruꝫ feno ⁊ lana eccleſiis quibꝰ debent̉ cū inte gritate ꝑſoluant. Itē d̓cretalis Inno. 3. cō cili Lateran̄. Ille quixpe decime neceſſario ſunt ſoluēde que debent̓ ex lege diuina vel conſuetudine approbata. qd̓ infra plenius determinabitur. Conſequēter queri tur. vtꝝ p̄ceptū de decimis ſit morale. aut ce rimoniale. ꝓbat̉ ꝙ cerimoniale. quia nō eſt ſcriptū in corde hoīs. nō.n. ēſcriptū in corde hoīs. ꝙ debeat dare decimā vel vndecimam ⁊ ſic de aliīs aliquotis. ſed p̄cepta moralia ſcripta ſuntin corde hōis. vt dicit Augꝰ. gº preceptum de decimīs nō eſt morale. erge eſt cerimoniale. Itē p̄ceptū de ſabbato ē cerīoniale eo ꝙ ꝑ illud ſignificabat̉ ſabbatu hoc eſt qͥes pectoris ſeu mētis. Sil̓r p̄ceptu de circūſione fuit cerimoniale: eo ꝙ ꝑ illud ſignificabat̉ circūciſio cordis. Ergo eadem rōe p̄ceptū de decimis eſt cerimonīale. qͥa ſignificat ꝙ ꝯſūmatīo bonoꝝ oꝑum danda eſt do. ſic̄ dicit glo. Iſidori ſupͣ Exo. 22º. vt dem eſt ſupͣ. Itē p̄ceptū fuit iudeis dare decimas ⁊ pͥmitias leuitis. vt.ſ. eſſet cibus in domo dn̄i. Ergo cū p̄ceptū de pͥmiciis ſit cerimoniale: qͥa iam nō manet. ſil̓r ⁊ p̄ceptu de decimis eſt cerimoniale. Itē dicit be atus Iacobꝰ Actꝭ. 15º. Uiſū eſt ſpūi ſcō: ⁊ no bis nihil vltra īpone̓ vobis oneris: ꝙꝙͣ hec neceſſaria vt abſtineatꝭ vos ab ymolaticiis ſimulacroꝝ ⁊ ſanguine ⁊ ſuffocato ⁊ forni catione. ſed dare decimas oneroſū eſt. gͦ nō eſt p̄ceptū credentibꝰ degentibꝰ. gͦ ẜm hoc mo nō tenēt̉ layci dare decimas. ergo p̄ce ptū de d̓cimis nō fuit morale. Con Aug. Decime ſunt tributa aīaꝝ egentiū. ꝙ ſi de cima dederis: nō ſolū habundantiā fiuctuū recipies: ſed corporis ſanit atē. Si ergo decī me ſūt tributa: ad illas tenēt̉ homīes. ẜm il lud Math̓: 22º. Reddite que ſūt ceſaris ce ſari: ⁊ q̄ ſunt d̓i deo. ⁊ ad Ro. 13º. Cui tribu tū: tributū ⁊cͣ. Sꝫ nō tenemur nūc ad cerimo nialia. ergo p̄ceptū de decimis nō eſt cerīo niale. Itē que ſūt de lege naͣe nō ſunt ce rimonialia. Sꝫ oblatio decimaꝝ vr̄ de lege nāe qd̓ vr̄ ꝑ hoc ꝙ in tꝑe legis naͣe obtulit Habraā d̓cimas ⁊ Iacob. nec vr̄ aliquid di ctaſſe eis niſi naͣ. gͦ nō ſunt cerimonialia. Prete̓a d̓ iure naͣe ē. vt faciat hō id qd̓ ordi nat̉ ad ſalutē aīe. Decime ꝟo ordinantur ad ſalutē aīe. vt pꝫ in p̄dicta aucͣte Augꝭ. Ergo ſunt de iure naͣli decime. gͦ nō eſt p̄ceptum de decimis cerimoniale. Itē Augꝰ. Qui ſibi aut p̄miū ꝯꝑare: aut peccatoꝝ deſiderat indulgentiā ꝓmereri. reddat decimā. ⁊ de ſole ꝑtibus pauꝑibꝰ faciat elymoſinā. ergo d̓cime ſūt ad ſalutē aīe. ⁊ inde vt priꝰ. Itē augꝰ Uolumꝰ cū d̓o ꝑtiri decimas. ⁊ ideo totū tollit̉. Ex quo etiā vr̄ ꝙ ſol̓o d̓cimaꝝ ſit morale ⁊ nō cerimoniale. ℟º p̄ceptuꝫ de d̓cimis eſt p̄ceptū iudiciale. vnde nō eſt dd̓ morale. ꝗa ẜm ſuā determinationē nō ē ſcriptū in corde hōis. nec cerimoniale: ꝗa n̄ eſt datū pͥncipalit̓ in figurā ſignificationis ſed iudiciale. qͥa datū pͥncipalit̓ ẜm rōꝫ equi tatis mutue diſtributōis: vt ſit eqͣlitas dati ⁊ accepti int̓ ſemīnantē ſpūalia: ⁊ dantē tē poralia: ẜm qd̓ poſſibile eſt. Nā in carnalibꝰ i. in tꝑalibus neceſſaria fuit determīatio qͥa illa ꝑtibilia ſunt. in ſpūalibꝰ ꝟo fuit ī poſſibi le. Na ſpiritualia totalit̓ erogant̉ abſqꝫ di minutione ſb̓e donatoris. Ad pͥmo ergo obiectu dicendū eſt: ꝙ p̄ceptū de d̓cimisqͣꝫ tū ad ſb̓am ſuā ſcriptū eſt in corde hoīs. Cui libet enī dicit ꝯſcīa ꝙ dāda ſunt tꝑalia eis qui mīſtrant ſpiritualia. ſed nō eſt ſcriptum quota ꝑs ſit danda. ſꝫ dn̄s taxauit decimam multis de cais ſicut dictū eſt ſupͣ. Ad ſe cundū vo obiectū dicimus. ꝙ nō eſt ſil̓e de d̓cimis ⁊ ſabbato: ⁊ circūciſione carnali. ⁊ ē duplex diſſimilitudo. Prima eſt: qͥa nec fab batū: nec circūciſio carnalis inſtituta pͥnci palit̓ ꝓpter ſabbatu pectoris ⁊ circūciſionē cordis: īmo pͥncipalit̓ ꝓpter allegorica intel ligentiā. Preceptū enī de ſabbato datū eſt ad ſignificandū eternitatis ſabbatu dandū ꝑ xp̄ꝫ. Un̄ cū uenit ſabbatū et̓nitatis dand̓ ꝑ xp̄m debuit ceſſare litteralis obſeruantia ſic dicit Augꝰ ꝯtra fauſtū. Sabbatuꝫ ꝟo et̓ nitatis tc̄ venit qn̄ xp̄s captiuā duxit capti uitatē. Un̄ ex tūc debuit ceſſare litteral̓ ob ſeruantia ſabbati. Sil̓r circūciſio carnalis p̄ cipue ſignificat generalē circūciſione: que e a culpa ⁊ a corruptione carnis. ⁊ hec circūci ſio erit in reſurrectione. qn̄ ꝟo venit hec cir cūciſio debuit ceſſare circūciſio carnalis. ſꝫ uenit qn̄ xp̄s ſurrexit. Ergo extē debuit ceſ ſare carnalis circūſio. nō eſt gͦ veꝝ ꝙ ꝓpter moralē ſignificationē fuerit p̄ceptuꝫ de cir cūciſione vel ſabbato cerimoniale. ſed ꝓpter allegoriā. p̄ceptuꝫ at de d̓cimis non het niſi moralē ſignificationē. ⁊ ꝓpter hoc nō ē ſile Alia cā diſſimilitudinis eſt: ꝙ ip̄a litteralis obſeruātia ſabbati vel circuſionis carnalis nō eſt moralis de ſe. ſed ip̄a litteralis intelli gentia vel obſeruatia p̄cepti de decimis ē moralis. Ad tertiuꝫ dd̓. ꝙ p̄ceptuꝫ de pri miciis morale fuit. nec ceſſauit ſed manet ā pliatuꝫ. pͥmitie enī ꝑuum qͥd erāt. nec erat d̓ terminatuꝫ qͣꝫtum daret̉ ꝓ pͥmiciis. ſed pro libito ſuo dabat quis int̓. 60. 7. 60. ꝑtem. Lo co autē pͥmiciaꝝ ſubierunt cottidiane obla tiones ⁊ p̄cipue oblationes que fiunt in tri bus magnis feſtiuitatibꝰ.ſ. paſca pentecoſte ⁊ natiuitate dn̄i. Nō dr̄ gͦ ceſſare p̄ceptum de pͥmiciis cum loco illiꝰ ſubierit maius. Ad quartum ſil̓r dd̓. ꝙ dare decimas n̄ eſt oneroſum in ſe lꝫ oneroſum ſit ꝑuerſia ⁊ incredulis. fidelibꝰ aūt qui credūt deū eſſe veracē facile eſt ⁊ leue ſoluere decimas. dic̄ enī ꝑ mal̓. ꝓph̓am. 3º. Inferte oēm decimam in orreū meū vt ſit cibus in domo mea: ⁊ ꝓ bate me ſuꝑ hoc dicit dn̄s. Si nō aperuero vobis catharactas celi vt effundā benedi ctionē vſqꝫ ad habundantiā. ⁊ increpabo ꝓ vobis deuorante: que nō corrūpet fructꝰ do mus veſtre. hec ꝓmiſſio facit ꝙ ſoluere de cimas nō ſit oneroſuꝫ fidelibꝰ Nō redeūti bus aūt ꝓmittit celū ferreū ⁊ terrā eneam Soluendū eſt ergo per interemptionem Ueritur poſtea de quibuſ debeat dari decima. Et querūt̉ circa hec tria pͥncipalit̓. Prīo vtꝝ deturpit̉ acquiſitis dēat dari decima Scd̓o vtꝝ decime ꝑſonales ſint ī p̄cepto Tertio vtꝝ decime p̄diales de minutis ſint in precepto. primo Queritur igitu vtruꝫ de turpiter acquiſitis. vt de meretricio ⁊ fe nore ſeu rapina dēat dari decima ꝙ nō vr̄ Nam dr̄ ꝓuerb. 21º. Hoſtie īpioꝝ abhōīabi les que offerūt̉ ex ſcelere. ſuꝑ que locū dicit beatꝰ Gregꝰ. Quicqͥd in dei ſacrificio ex ſce lere offert̉ oīpotentis d̓i nō placat iracūdiā ſed irritat. Itē Gregꝭ. ſeriptū eſt. Honora deū de tuis iuſtis laboribꝰ: qd̓ forſan ſum ptū eſt de ꝓuerb. 3º. Qui ergo male accipit vt qͣi bene ꝑ̄beat. Cōſtat ſine dubio ꝙ dn̄m nō honorat. Si gͦ tā meretrix ꝙ vſurarius male accipit. ergo de illo nō pōt deū hono rare. ergo nec decimā dare. Itē Eccle. 34º Qui offert ſacrificiū de ſb̓a pauꝑis. qͣi qͥ vi ctimat filiū in ꝯſpectu patris. ſuꝑ quē locuꝫ dicit Gregꝰ. ex hoc facile cognoſcit̉ quātus apd̓ deū dolor exaſꝑat̉. qn̄ ei ſacrificiū ex ra pina tribuit̉. Itē Eccle. 34º. īmolantis ex iniquo oblatio eſt maculata. Itē in eodeꝫ Dona iniquoꝝ nō ꝓbat altiſſimus. nec reſpi cit in oblationibꝰ īiquoꝝ. Itē Gregꝰ Syn gagrio ep̄o. Nō eſt putāda elymoſina ſi pau peribꝰ diſpenſet̉ ꝙ ex illicitis rebꝰ acqͥrit̉ Si gͦ ex illicitis rebꝰ acquirit̉: ⁊ nō pōt fie ri elymoſina. gͦ nec dari decima. Contra dicit hūana lex ꝙ turpit̉ facit meretrix: quia eſt meretrix. nō tn̄ turpit̉ accipit. ergo mer cedē meretricii iuſte poſſidet. ſꝫ de iuſte poſ ſeſſo pōt iuſta fieri tributio. ergo ⁊ dari de cima. Itē ſic̄ dicit Augꝰ ad Aurelianum. Deliceū nō dꝫ īmunitatē triduere: ⁊ cōīa aī ꝯceptio eſt ꝙ noͣ debeat eſſe ꝯditionis me lioris aliquis in eo ꝙ deterior eſt: nec ꝯmo dum ꝯſequi: vn̄ pena meret̉. Si gͦº vſurarine ⁊ meretrix tenent̉ de iuſto negocio decimā tribuere ⁊ etiā de p̄dialibꝰ. ergo ꝓpter de lictū meretricii vel vſure nō abſoluēt̉ a de cīa. Si ꝟo dicat̉ ꝙ a feneratoribꝰ ⁊ raptori bꝰn̄ dꝫ accipi d̓cīa niſi de iuſte poſſeſſis obr̄ Eſto ꝙ aliquis vſurariꝰ qui nihil hꝫ niſi de vſura agꝝ ſeminet. aut tenet̉ ad decimā de fructibꝰ illiꝰ agri aut nō. Si dicat̉ ꝙ te net̉. in contͣriū eſt illud quod ei ex fruetibꝰ acquiſitū eſt ex vſura. ⁊ ita totū funebre ex morticiniū ē. Ergo nec de illo poterit dari d̓cima. Si ꝟo dicat̉ ꝙ nō pōt dari. ergo nec pe poſſeſſionibꝰ. nec territoriis quas colunt iudei dabūt d̓cimas ⁊ lucꝝ ex ſua īpietate ⁊ pcco reportant. ℟º d d̓. vel diſtinguendū y decimaꝝ alie ſunt p̄diales. alie ꝑſonales Si ꝑſonales diſtinguēduꝫ eſt. Quia aut eſt tnͣſlatuꝫ dn̄ium pecunie d̓cimāde in accipiē te: ⁊ nō ꝯpetit repetitio vt in meretrice aut hyſtrione. Aut nō eſt tnͣſlatum: vt in fure ſy moniaco raptore ⁊ vſurario. Si v̓o nō ē dn̄ium tn̄ſlatum: nō tenet̉ dare: nec eccleſii recipere pōͣt. vn̄ ẜm hoc or̄ Eccle. 35º. poſtqͣꝫ dixit. Sanctifica d̓cimas tuas. ſubiūxit. No li offerre munera praua: nō enī ſuſcipiet illa dus. Si ꝟo tn̄ſfert̉ dn̄ium tenet̉ dare: ſꝫ eccleſia nō dꝫ recipere qͣꝫdiu ꝑſona illa ē in ſcelere. ne videat̉ eiꝰ approbare d̓lictū. hinc dr̄ Deut. 23º Nō offeres mercedē ꝓſtibuli nec p̄cium canis. ⁊ canis pōt dici hyſtrio. Si vero penitentiā accipiat ⁊ d̓ſerat prauaꝫ vitā poterit eccleſia ⁊ ab hyſtrione ⁊ a me ret̉ce p̄teritas d̓cimas reciꝑe. Quia ſicut dic beatus Gregꝰ ſuꝑ illud Iob. 28º. ferꝝ d̓ t̓ra colit̉ ⁊cͣ. nō debꝫ d̓ſpici qͥs ſeꝑās ſe ab accuſa tione terrena in eo qd̓ fuit. quia iam incipit eſſe qd̓ nō fuit. Si ꝟo ſunt d̓cime p̄diales indiſtincte quilꝫ peccator ⁊ iudeꝰ ⁊ inuaſor tenet̉ d̓cimas dare ⁊ eccleſia licite pōt reciꝑe Et rō eſt: quia ille nō dant̉ intuitu ꝑſone: ſꝫ qͣi ex cenſu d̓bito p̄dioꝝ. Un̄ d̓cretalis Aex andri. 3º. exͣ d̓ d̓cimis ⁊ pͥmi. De terris quas iudei colunt. Rn̄demus vt eos ad d̓cimas ſoluēdas vel poſſeſſioni penitꝰ renuciandos oī diſtrictione ꝯpellas. ne forte illa eccleſia iure ſuo valeat d̓fraudari. Un̄ ad illud qd̓ obicit d̓ agro ſeminato d̓ vſura. quauis quidā dixerūt ꝙ eccleſia nō d̓bet d̓ talibus decimas recipere. Quia ſic̄ qui ſemīat in be nedictione de benedictiōe mētet. Ita qui ſe minat in maledictionibꝰ maledictione me ret. tn̄ dd̓. eſt: ꝙ ⁊ ip̄e vſurariꝰ tenet̉ dare: ⁊ eccleſia licite poteſt recipere Quia ip̄e pro nētus fructuū. nō ꝓuenit ex actione vſurari ſed ex diuina largitate. ⁊ oꝑe quo ml̓tiplica tur ſemē. Pretea hoc eſt debitu rōe p̄dii. nō rone perſone. Deinde queriturᵍ me ꝑſonales ſint in p̄cepto. ꝙ non vr̄. Nam in lege dn̄i nō vident̉ p̄cipi niſi decime pre diales ſiue de armetis. Leui. vltꝭ. Oēs d̓cime terre ſiue de frugibꝰ ſeu de pomīs arboꝝ dn̄i ſūt. ⁊ iteꝝ. Omniū decimaꝝ ouis ⁊ bo uis ⁊ capre que ſub paſtoris v̓ga trāſeūt qͥd quid decimū venerit ſacrificabitur dn̄o. Itē dic̄ decretal̓ Innocētii.3. ꝯcilii Late ranen̄. Ille decime neceſſario ſūt ſoluēde: q̄ debēt̉ ex lege diuina: vel loci ꝯſuetudine ap probata. Si gͦ ex lege diuina nō p̄cipiuntur d̓cime ꝑſonales: nec etiā in locis aliquibus niſi raro.ſ. vbi eſt ꝯſuetudo. gͦ nō tenet̉ quiſ ad decimas ꝑſonales. Itē vis ꝯſuetudīs tāta eſt. vt nō videat̉ ẜm Innocl. a culpa libe rare nō ſoluētes d̓cimas etiā p̄diales. Ergo multo magis nō ſoluētes d̓cimas ꝑſonales Contͣ. Gene. 14º. Habraā de his que īuſte acquiſierat in bello dedit d̓cimas ¶elchiſe dech de oībus. Si ergo exēplo Habrae. in qͦ pͥmo inſtitutio fcā eſt de ſolutiōe d̓cimaꝝ ſoluēde ſunt decime. ergo ꝑſonales decime debent̉. Itē Augꝰ iuxͣ hoc dicit. de mili cia de artificio de negocio redde decimas Itē Celeſtinꝰ ꝫ. exͣ de deci ⁊ pͥmi. Reuera ſic̄ ſcī patres in ſuis tradūt ſcriptis. de vino gͣ nō ⁊ fructibꝰ arboꝝ. pecoribꝰ ortis. de ipſa negociatione. ⁊ de oībus bonis d̓cime ſunt miniſtris eccleſie tribuēde. It ē idē ibideꝫ fidelis hō de oībus que licite pōt acquirere d̓cimas erogare tenet̉. ℟º dd̓. ꝙ d̓cime tam ꝑſonales ꝙͣ p̄diales ſunt in p̄cepto. Eſt aūt drīa int̓ p̄ceptū affirmatiuū ⁊ no gatiuū ſic̄ pꝫ ex aliis alibi dictis. quia prece ptū negatiuū ſēꝑ obligat ⁊ ad ſꝑ. Preceptu ꝟo affirmatiuū: ⁊ ſi obligat ſꝑ: n̄ tn̄ ad ſemꝑ ſed ꝓ tꝑe ⁊ loco. Un̄ illud p̄ceptū. honora pa tre in quo p̄cipit̉ ſuſtentatio patris: obligat quelꝫ filium ſꝑ. nō tn̄ ad ſꝑ. niſi cū tꝑs ⁊ lo cus ſe offerant. vt ſi pr̄ indigeat: vel a filio d̓ bitu obſequiū requirat. ita dd̓m cū p̄ceptū de d̓cimis ſit affirmatiuū ſꝑ obligat. nō tn̄ ad ſemꝑ. Dico ergo iuxͣ d̓cretalē Innocetꝭ. q vbi ꝯſuetudo eſt tenēt̉ ſoluere d̓cimas ꝑſo nales ſicut ⁊ p̄diales. Itē ſi ꝯſuetudo no eſt: ⁊ indigeret miniſter.ſ. ſacerdos a quo re cipiūt ſacramēta. ⁊ peteret ꝓpter indigētiā ſeu ſuſtentatione. dico ꝙ tūc tenerent̉ non ſolum ad d̓cimas p̄diales: ſed etiā ad ꝑſona les. Eunt enī alique ciuitates in quibꝰ habi tāt hōies qui nō hn̄t p̄dia: vt ī īſulis maris in quibꝰ ſi nō ſoluerent̉ dcime ꝑſonales cō gerent̉ mīſtri dei ex defectu mendicare. Et ꝑ hoc minus vacare diuinis. qd̓ eſt ꝯtra illd̓ pſal. Sūmite pſalmū ⁊ date tympanū dicit̉ laycis hoc eſt. Sumite ſpiritualia a mīſtris d̓i: ⁊ date tꝑalia vnde ſuſtentēt̉. Ad illd̓ ꝟo quod obicit ꝙ in lege diuina nō eſt pre ceptū. Reſpondendū ꝑ interēptionē. quia ⁊ ſi in illa ꝑte. Leui. vltīo. nō ſit p̄ceptū. tn̄ alibi dr̄ vl̓r d̓cimas ⁊ pͥmicias nō tardabis offer re. Exo. 22º. ⁊ Eccle. 35º. Sanctifica d̓cimas tuas. ⁊ poſt. Da altiſſimo ẜm donatum eius Si ergo ex dono d̓i poſſident̉ oīa que acqͥ runt̉ iuſto negocio vel arte de illis decime dande erunt. Ad alia ꝟo pꝫ rn̄ſio ex iā dictis Poſt ea queritur mninū vtruꝫ te d̓cime ſint ī p̄cepto. Ad qd̓ ſic. Preceptū eſt vt d̓ oībus que ꝑtinēt ad victū humanū hōies dent d̓cimas. ꝯliº Leui. O ēs d̓cimas terre ⁊cͣ. vt de frumēto ⁊ vino ⁊ hiꝰ. Si ergo eadē eſt rō in vno ⁊ in oībus. ergo de oībꝰ tenēt̉ dare d̓cimas. ergo d̓ oleribꝰ ⁊ graniſ Itē Math̓. 23º. Poſtqͣꝫ dr̄ de d̓cimatione mēte ⁊ aneti ſubdit dn̄s. oportuit iſta face ⁊ illa nō omittere. Ergo de oībꝰ iſtis ⁊ ꝯſi milibꝰ minutis dāda eſt d̓cima. Itē mal̓. 3ꝰ. dr̄. Inferte oēm decimā in orreū meū. qͥ oēm dicit. nullā oīo excipit. Itē nos tene mur dare d̓cimā de tꝑe d̓o. Un dicit beatꝰ Gregꝰ. ꝙ quadrageſima ſūma obſeruatōe ē obſeruanda. ꝗa ip̄i dies d̓cima ſunt āni. Si gͦ de diebꝰ d̓cima dada eſt. multo fortius ⁊ d̓ quibuſtibꝫ alijs. Conͣ. Dicit Inno.3. ꝙ il le d̓cime neceſſario ſunt ſoluēde que debēt̉ ex lege diuina vel ꝯſuetudine approbata Si ergo ſol̓o decimaꝝ minutaꝝ nō p̄cipit̉ in lege diuina quia in veteri teſto nihil det̉ minat̉ niſi tm̄ d̓ frugibꝰ ⁊ pomis arborum Leui. vltᵇ. nec in plurimis locis ꝯſuetudo eſt Ergo ad ſolutione minutaꝝ decimaꝝ nō te nentur homines vbi nō eſt conſuetudo. Itē ſi dicat̉ ꝙ ꝑꝑ illd̓ euāgelii. Decimat mētā ⁊ anetū ⁊cͣ. Et poſt hoc oportuit face̓ ⁊ illa nō omittere. Teneant̉ gͦ xp̄iani ad mi nutas decimas. Inconriū eſt ꝙ vn̄s nō loq̄ bat̉ niſi de iudeis ⁊ ẜm illū ſtatū. Un̄ ꝑ hoc nō pōt haberi ꝙ ꝓpter hoc teneāt̉ xp̄iani ad minutas d̓cimas. Itē ſi oēs decime ⁊ mi nute ⁊ maiores eſſent neceſſario ſoluēde nr̄ hil eſſet dictu ꝙ ad diſtinctionē faciendam dicit ꝯcilium lateranēſe. ꝙ ille decime ne ceſſario ſūt ſoluēde que debent̉ ex lege di uina uel loci ꝯſuetudine approbata. Ad hͦ dixerūt quidā ꝙ de oībus que renouantur quolꝫ āno tenet̉ hōies dare decimas: nō tn̄ peccāt ſi nō reddāt veri noīs decimas. qͥa ta xatio talis ꝑtis moralis nō eſt. ideo relinqͥt̉ arbitrio ⁊ determinationi eccleſie. Sil̓i mō dicūt ꝙ nō peccant qui noͣ reddūt minutas decimas. vbi nō eſt ꝯſuetudo reddere tales pcimas: nec petere: qͣ rōe optime dixit papa ꝙ peterent̉ ẜm ꝯſuetudine patrie. Ei tn̄ indi geret eccleſia vt peteret veri noīs decimas peccarent ſi nō redderent. Ad illud ꝙ pri mo obr̄. ꝙ eadē eſt rō in vno ⁊ in omībus Rrident ꝑ interēptiōꝫ dicentes. Ꝙ magꝭ ex p̄ſſum de maioribꝰ decintis ꝙ de minutis ita ꝙ maiores decime ſunt in p̄cepto. mino res in ꝯſilio. niſi cū determinatione predicta ſi peterent̉ in neceſſitate eccleſie. Ad illd̓ ꝟo qd̓ obr̄ de euāgelio. oportuit iſta face r dd̓. ꝙ referendū eſt ad illū ſtatū in quo dn̄s loquebat̉ ꝙ erat tꝑs legis ſic̄ opponebatur quo tꝑe minute decime rōe generalis p̄ce ptionis legis ⁊ ꝓph̓ie. Inferte oēm d̓cimaꝫ erāt in p̄cepto. Hēbit enī lex p̄cepta iudicia lia grauiora ⁊ magis oneratia ꝙ euāgeliuꝫ Uel pōt dici. ꝙ iſtud qd̓ dicit optuit nō ſo nat ī debitū: ſed ī cōuenientiā. vn̄ ſenſus eſt oportuit i. ꝯueniēs fuit. Ad aliud ꝟo qd̓ obr̄ de tꝑe dd̓ ꝙ ſolutio d̓cime tꝑis. nō ha bet̉ exp̄ſſe ex iure legali: nec ex iure ꝓph̓ico nec ex iure euāgelico. habet̉ tn̄ ex interp̄tati on iuris legalis: ex ieiunio Moyſi. ⁊ ex int̓ p̄tatione iuris ꝓph̓ici: ex iunio Helye. ⁊ iu ris euāgelij. ex ieiunio xp̄i: de quibus habet inter p̄tari eccleſia. tn̄ ex talibꝰ nō pōt argui ꝙ teneamur ad ꝯſil̓ia. cū iſta in p̄ceptis iurꝭ. diuini nō inueniāt̉ exp̄ſſa. ſed ſint ex inſtōe ⁊ decreto eccleſie. Sꝫ ꝯtra hoc qd̓ dictu eſt ſupͣ ꝙ tenēt̉ hoīes dare decimas de oī bus: que renouant̉ quolꝫ āno obr̄. Nā diuer ſis tꝑibus āni in eodē orto vel agro: agrico le dīuerſa ſema ſerūt. Ergo non tenerentm tales ad decimīa niſi ſemel in āno. Cū tamen dicat oecretalis Clemētis.. exͣ de d̓ci. ⁊ pri. mi. ꝙ cum agricultores in eodē agro vel ꝙ todiuerſa ſeminaſerūt de oībus fructibus d̓cims abſqꝫ dʳminutione ꝑſoluāt. Ite pari rōne. nec fructꝰ alium que pluries fetāt in āno tenerent̉ d̓cimare qd̓ eſt ꝯtra legem Ceuitꝭ. vltꝭ. Preterta do. ꝙ cū decretu d̓ci maꝝ ante legē fuerit in ꝯſilio vlr. ſicut patꝫ ex voto Iacob. In lege v̓o fuerit in p̄cepto vl̓i. Iꝑe gratie eſt ꝑtiꝫ ī ꝯſilio. ꝑtim ī p̄cepto In p̄cepto cū petit̉ ⁊ exigit̉ ab eccleſia ẜꝫ cō ſuetudinē approbatā: vel eccleſie inſtitutiō In ꝯſilio ꝟo cū noͣ petit̉: nec ex ꝯſuetudine habet̉. nec ab vti eccleſia iubet̉. Et hͦ dica generaliter qͣꝫtum ad d̓cimas minutas. Conſequēter queri tur. qn̄ oēat dari d̓cima: ⁊ cui dare d̓cimas ſit p̄ceptum affirmatiuū: nec obliget alſēo Ergo nō tenēt̉ ſemꝑ ſtatim decimā ſoluere Item aliqͥs ex negociatione nō lucratur vno die forſitan: niſi d̓nariū vnū. Eili modo nec in vna ſeptimana niſi paucos denarios qui vix ⁊ cū parua vtilitate eccleſie poſſunt d̓cimari. ergo de rōe nō eſt d̓cimāda nego ciatio ſtatī. quia ex hoc uel ꝑuum vel nulluꝫ cōmodū eccleſie ꝓueniret. ergo fructibꝰ ꝑ ceptis vel acquiſitis nō tenet̉ ſolue̓ d̓cimas Conͣ. Qd̓ ſine det̓mīatōe tꝑis debet̉ ſtatī ſoluere tenemur. gͦ ſtatī fructibꝰ ꝑceptis te nēt̉ d̓cimā ſoluere. Itē dicit d̓cretal̓. Alex 3. exͣ de d̓ci. ⁊ pͥmi. Mandamꝰ vt d̓cimas ſta tim fructibus collectis ꝑſoluant. Itē que rit̉ vtꝝ licitū ſit pͥuſꝙͣ ſoluat̉ decima merce narios uel ẜuientes ꝓ ſeruitio ſuo de frugi bus remunerare. qd̓ vr̄. quia cōe eſt emolu mētū fructuū poſſeſſoris ⁊ eccleſie. Ergo cō munit̓ debēt remuneratiōeꝫ ẜuientiū ẜꝫ ꝙ ꝯpetit: vt ſit equalis rō dati ⁊ accepti. Co tra decretalis Alex. 3. Quidā hōīes ſeruienti bus ⁊ mercenariis de frugibꝰ nō d̓cimatis debita totiꝰ āni ꝓ laboribus ſuis īpendunt tūc demū de reſiduo decimāꝑſoluētes. ma damus vt d̓cimas ſtatim fructibꝰ collectis ꝑſoluāt: ac de ſubtractis dignā ſatiſfactiōꝫ exhibere ꝓcurent. Itē querit̉ vtꝝ dedu ctis expenſis pͥus d̓cime debito mō ſoluat quod vr̄. quia quicūqꝫ eſt ꝑticeps in ꝓuentu ⁊ lucro dꝫ ꝑticeps eſſe in expenſis d̓ eqͦtate naͣli. Ergo cū eccleſia ſit ꝑticeps in prouētu debet etiā ꝑticeps expenſaꝝ. Ergo ante de cimā deducēde ſunt expenſe. Con. decre talis celeſtini.ꝫ. Diſtricte p̄cipimus anteꝙͣ peducatis expenſas: decimas eccleſiis ad qͣſ ꝑtinēt cū ītegritate debita ꝑſoluatis. Itē queritur vtꝝ prius ſit ſoluendꝰ cenſus vel tributū dn̄o tꝑali ꝙͣ decima ſacerdoti. quod vr̄. nam ptās terrena ſicut pꝫ ex p̄cedentibuſ pͥmatū hꝫ in poſſeſſione terrena. Ergo ⁊ pri matū dꝫ hr̄e in tributo ſibi debito poſẜiōis rerrene. Prīo ergo erit ſoluēdū tributuꝫ q̄ necimā ſacerdoti: qd̓ vr̄ ex ordine ꝟborum dn̄i innui. Math̓. 22º. Reddite que ſunt ce ſaris ceſari. ⁊ que ſūt d̓i d̓o. Con. Cōciliū generale ſub Innocē.3. ex de d̓ci. ⁊ pͥmi. Sta tuiꝰ vt exactōꝫ t̓butoꝝ ⁊ cēſuū p̄cedat ſol̓o d̓cimaꝝ. Itē querit̉ ſi furtiue vel violent̓ rapiat̉ totꝰ aceruus de area ante ſolutionē d̓cimaꝝ. vtꝝ teneat̉ poſſeſſor ad decimam acerui ſoluendā eccleſie. Ad qd̓ ſic. Dn̄ium decime reſidet penes eccleſiā et ā ante ſeꝑa tionē: nec tenet̉ ruſticus eā cuſtodire niſi ſic̄ ſuā. ergo ſi amittit̉ vel aufert̉ eccleſie aufert̉ Con. Statī collectis fructibꝰ dꝫ decima dari. ſic̄ dicit Alex. 3. Sꝫ quia ſtatī nō ſoluit ruſticus iō ablata eſt. ergo ruſticꝰ eſt cā ſub tractionis. ergo tenet̉ eccleſie. Itē querit̉ ſi aliquis vendat aceruū ante ſolutionē d̓ci me. vtꝝ quis tenet̉ ad ſolutiōeꝫ. Nā ſic̄ dicit cōciliū generale. ſi res indecimata tnͣſit cum ſuo onere. cuꝫ res iſta ſit in decimata emens eā tenet̉ ad d̓cimā. Itē uendēs vendit reꝫ ꝓpriā ⁊ decimā. ergo fraudat eccleſiā a d̓ci ma. gͦ tenet̉ eccleſie de d̓cima. Itē ſi vt̓qꝫ tenet̉ ad d̓cimā gͦ eccleſia habebit duplicē decimā. cū ei nō debebat̉ niſi vna gͦ eccleſia ſuū recipiet cū augmēto qd̓ ē magnū īcōue niens. ℟º diſtinguēdū ꝙ ſūt d̓cime per ſonales ⁊ p̄diales. Decime ꝑſonales debēt dari eo tꝑe quo maior cōmoditas ꝓuenit ec cleſie. ⁊ iō dicūt ꝙ p̄n̄t dari in fine āni. vt ſic maior ꝯmoditas ꝓueniat eccleſie ꝙͣ ſi ꝑ mi nutias ſoluēt̉. Decime ꝟo p̄diales ſtatim debēt dari cū fiuctꝰ ꝑcipiūt̉: ⁊ anteqͣꝫ ſoluā tur mercenarii: ⁊ anteꝙͣ deducant̉ expenſe ⁊ anteꝙͣ ſoluat̉ cēſus vel tributū. ⁊ anteqͣ ꝑnegligentiā inde aliquid furto vel rapina foſſit auferri. ⁊ anteꝙͣ res indecimata alie net̉ vel uēdat̉. ſicut dicūt iura p̄dicta. Ad illud ergo qd̓ pͥmo obic̄ ꝙ affirmatiuū eſt: ⁊ ꝓpter hoc nō obligat ad ſtatī. dd̓m ꝙ non ſequit̉: quia ſic eſt p̄ceptū vt cū decima ſoluit̉ tali tꝑe ſoluat̉. Un̄ ip̄a circūſtantia tꝑia includit̉ in p̄cepto ẜm determinatiōꝫ eccle ſie. Ad aliud ꝟo qd̓ obicit de ꝑſonalibus d̓cimis. iam rn̄ſuꝫ eſt. qm̄ nō eſt ſil̓e. Nam d̓ volūtate eccl̓ie eſt vt ꝑſonales d̓cime nō ſo uant̉ ſtatim. ſed cū magis expedit. De volū tate ꝟo eccl̓ie ē vt p̄diales ſoluant̉ ſtatī. quia hoc magis ſibi expedit. nullus aūt pōt rē vltͣ voluntate dn̄i ſui d̓tine̓. Ad aliud ꝟo qd̓ querit̉ d̓ ſolutiōe mercenarioꝝ: ⁊ etiā dedu ctione expēſaꝝ. Rndend̓ ẜm d̓cretale Inno. 3. ex de d̓ci. ⁊ pͥmi. Rep̄henditis illos qͥ ſum ptꝰ agriculture ante ſolutōꝫ d̓cime d̓ducūt ⁊ portionē fructuū ī mercedē cultoꝝ ſeꝑāt dicētis ſic. Cū deꝰ cꝰ eſt terra ⁊ plenitudo et orbis terraꝝ ⁊cͣ. Det̓ioris ꝯditioiſ eē nō dēat ꝙͣ dn̄s tꝑalis. Cuiꝰ ſtatutū de terris quas ex hibet alijs excolēdis: nō quidē d̓ductis ſum ꝑtibus: aut ſemine ſeꝑato neceſſario cū inte gritate ꝑſoluit̉. nimis ꝓfecto vr̄ iniquū. Si d̓cime quas deꝰ in ſignū vl̓is dn̄ii ſibi reddi p̄cepit: ſuas eē d̓cimas aſſeuerās occaſiōe p̄ miſſa diminui valeāt. cū d̓bita ſit ſolutio d̓ cimaꝝ. ⁊ ſubdit. De cūctis oīno ꝓuētibus dcīe ſūt reddēde. ſic̄ colonis de ꝑte fructuū que ſibi remanet rōe culture. ſic ⁊ dn̄s d̓ po tiōe quā ꝑcipit rōe terre d̓cimā reddē tenet̉ Ad ea ꝟo q̄ obiciunt̉ dd̓. ꝙ ecclia nō ꝑ cipit d̓cimas ſic cōmunē ꝓuentu. īmo ſicut cenſū dn̄i generalis auctoritate diuina. ⁊ iō ab oī ꝯditione ⁊ d̓bito ē libeꝝ ſtipēdiū d̓ci maꝝ. Si aūt q̄rat̉ vtꝝ circa res acquiſitaſ pͥu ſunt expeſe d̓ducēde q̄ꝫ ſoluat̉ d̓cima. Rn̄dꝫ Inno. 3. exͣ de d̓ci. quia aut acquirunt̉ d̓ pecunia d̓cimata aut nō. Ii nō acquirunt̉ de pecunia decimata nō ſunt deducēde ex pēſe ante ſolutionē decime. Si ꝟo ſunt ac quiſite d̓ pecunia decimata pͥus ſunt dedu cēde expēſe. Si aūt q̄ratur ſil̓r. vtꝝ expēſe q̄ fiunt ꝓ fructibus ꝑcipiēdis de pecunia d̓ cimata ſint deducēde. Rn̄dꝫ Inno. ꝙ non. ⁊ rō ē: quia ſꝑ fructus trāſeunt in dominium illoꝝ ſalua decima. nec poſſunt alienare fru ctꝰ niſi cū hōore d̓cimaꝝ. Et hͦ ē qd̓ ꝑ diſtī ctione dicit Innocētius t̓tiꝰ. exͣ de deci. ⁊ pͥ mi. Licꝫ circa res acquiſitas vl̓ factas de pe cunia decimata cū ip̄e uēduntur credamus deducēdas expēſas ⁊ de reſiduo qͣi de lucro pecimas ꝑſoluēdas. vt ſi vēdat̉ domꝰ. ager vinea. clibanus. molēdinū. grex. aut q̄lꝫ mer ces. expēſas tn̄ q̄ fiunt ꝓ fructibꝰ ꝑcipiēdis ex illis de quibꝰ fructibꝰ ꝓueniūt nō credaꝰ deducēdas etiā ſi fuerint decimate. quoniā ſalua d̓cima fructꝰ efficiunt̉ eoꝝ qui faciūt ip̄as expēſas. Fructꝰ aūt alienari poſſe nō cre dimꝰ niſi cū onere decimaꝝ. nec ꝓ reſtau rando detrimēto quarūlꝫ reꝝ: ex quibꝰ d̓ci me ꝑſoluunt̉ credimꝰ deducēdas expenſas de ꝓuētibꝰ decimandis. quia penes dn̄iuꝫ res ꝑmanet reſtaurāde. Ad illud vero qd̓ obicit vtꝝ ſolutio cenſus vel tributi deat p̄cedere ſolutōꝫ decime. quia tꝑalis dn̄s pri matū hꝫ ī terrenis dd̓m ꝙ no. ⁊ rō eſt quia que eſt ꝯꝑatio dn̄i terreni ad celeſtē. ea ē cō paratio dn̄ii ad dnīum. Terrenꝰ enī dn̄s hꝫ dn̄ium ꝑticulare ⁊ trāſitoriū ⁊ ſubiectꝰ do mino celeſti. Dnium ꝟo celeſte eſt ꝑpetuuꝫ ⁊ generale. quia ergo d̓cima ſoluit̉ ſacerdo ti vicario d̓i in ſignū celeſtis ⁊ general̓ do minii. Ideo ſolutio d̓cime dꝫ p̄cedere ſol̓oꝫ cenſus. ⁊ etiā ip̄e cenſus ⁊ tributū decima ri dꝫ. quia ⁊ ip̄m dnīum tꝑale obnoxium eſt dn̄o celeſti. ſi receptꝰ fuerit cenſus ante ſo lutionē decime. Un̄ Innocl.ꝫ. in ꝯcilio Late ranen̄. exͣ d̓ deci. ⁊ pͥmi. Cū in ſignū vl̓is do minii. qī quodā titulo ſpāli dn̄s d̓cimas re ſeruauit: nos ⁊ eccleſiaꝝ viſpendiis: ⁊ aīaꝝ ꝑiculis obuiare volētes. ſtatuimꝰ vt in p̄ro gatiuā dn̄ii generalis exactionē tributoꝝ ⁊ ceſuū p̄cedat ſolutio decimaꝝ. vel ſaltem hi ad quos cenſus vel tributa idecimata ꝑue nerit. qm̄ res cū on̄ore ſuo tnͣſit: ea ꝑ cenſurā eccleſiaſticā d̓cimare cogant̉ eccleſiis quibꝰ de iure debēt̉. Ad illud ꝟo qd̓ querit̉. ſi furtiue vel violēt̓ rapiat̉ totus aceruus de area ante ſolutione decime. vtꝝ teneat̉ poſ ſeſſor ad d̓cimā acerui ſoluēda eccleſie. Re ſpondet̉ ꝙ ſi ruſticus erat in mora ꝑ negli gentiā: vel ꝑ cām aliā indebita tꝑe violētie uel furti tenet̉ ad totā d̓cima totius acerui ſoluēdā eccleſie: quia ẜm iura ſi ex mora ſol uēdi debiti accidat ꝑiculum rei que debet̉: ꝑiculum ⁊ detrimētū eſt eiꝰ ꝑ que fit illa mo ra. tamen eccleſia dabit ruſtico ſuas actiōes cōtra violentū. Si ꝟo eccleſia erat in mo ra: aūt ꝓpter morā illā amiſit ruſticꝰ ſuum aut no. Si nō ſed quia ita ꝯtigit: eccleſia de reſiduo recipiet tm̄ decimā. Si ſic ut ꝗa ꝑꝑ moram eccleſie eneuit ꝑiculū: quia nō aude bat ruſticus tangere fructꝰ nō d̓cimatos. ⁊ io nō repoſuerat fructꝰ quos alit̓ repoſuiſſꝫ in locū ſecuꝝ. tūc d̓cima ſic̄ dicūt totaliter cedit in ꝑiculum eccleſie. eccl̓ia eīꝫ dꝫ pet ere lucꝝ cū dānis alioꝝ. Ad vltimū qd̓ q̄rit̉ de uēditione acerui ante ſolutionē decima. rū. Rn̄det̉ ꝙ tā uēdens qͣꝫ emēs tenet̉ ad d̓ cimas. uēdens ꝓpter dolū quē ꝯmiſit. emēs quia hꝫ rem que obnoxia eſt d̓cime. Et ſicut dic̄ Innocl. Fructꝰ nō poſſunt alienari: niſ cū onere decimaꝝ. Unde pōt eccl̓ia petere a quo maluerit tn̄ ſi obtinuerit auenditore q ad eccleſiā liberatꝰ eſt ēptor vel e9º. Apſit eī ꝙ eccleſia ſuū recipiat cū augmēto. Si tu querat̉ ſi vnus ſoluit decima emptor vel vē ditor: vtꝝ vnus teneat̉ alteri. Diſtinguit̉ Si emptor fuerit bone fidei ⁊ ſoluit decimā tenet̉ ei venditor. Si fuit male fidei nō tēt̉ niſi expreſſe dictū fuerit ⁊ cautū. ſed tamen vterqꝫ debꝫ agere penitentiā de dolo ⁊ qͣ furto: quia ꝯtractauerūt decimā īuito dn̄o In foro tam̄ penitētiali tutū eſt ꝙ ſi ēptor ſoluit d̓cimā. uēditor ſibi reſtituat: niſi forte in cāu ſcilꝫ ſi emptor nō inuenit̉ d̓ceptus in re. quia adhuc bene valet precium. Oſt modum que rendū eſt quibꝰ dāda ſit d̓cima ſeu qui poſſunt decimā recipere ſeu poſſide̓ Et querūt̉ plura. Primo vtꝝ layci poſſūt decimas recipere. Scd̓o vtꝝ religioſi. Tertio vtꝝ clerici qui habēt aliūde ſuffi ciens ſtipendiū. Quarto vtꝝ vna eccleſia poſſit acciꝑe d̓cimas de territorio vel ꝑſona alterius eccl̓ie. Quinto: vtꝝ pauꝑibus ſit ſoluēda d̓cima. Sexto vtꝝ domīo pape ſint ſoluēde decime decimarum. Queritur ergo pri mo. vtꝝ laycus poſſit decimam recipere ſeu poſſidere. Ad qd̓ ſic. Ieroꝰ ad Damaſuꝫ. Ꝙ tua beatitudo queſiuit: utꝝ uſus decimaꝝ ⁊ oblationū poſſit ſecularibꝰ ꝓuenire. No uerit ueſtra ſanctitas oīno nō licere ꝓteſtan tibꝰ hoc hoībus dīuinis anctoritatibus ca nonū paternoꝝ: qͣꝫobrem ab his ſūt male de tenta que diuini iuris eſſe noſcūt̉. Item Greg. Decimas a laycis poſſideri apoſtolici aucͣte ꝓhibemus ſeu enī ab ep̄is uel regib quibuſlꝫ ꝑſonis eas acceperint: niſi eccleſie reddiderint ſciāt ſe ſacrilegii crimē ꝯmitte ⁊ eterne dānationis ꝑiculuꝫ īcurrere. Nume. 18º. Filiis leui d̓di oēs d̓cimas ilrael in poſſeſſionē ꝓ miniſterio quo ẜuiūt mihi in tabernaculo. Ergo poſſeſſio decimaꝝ iu ris leuitici eſt. Ergo quicūqͣꝫ layci decimas poſſidentuſurpant. qd̓ eſt iuris mīſtroꝝ dei Itē Inno. 3ꝰ. ī ꝯcilio lateranēſi. Prohibe mꝰ ꝙ ne layci decimas cū aīaꝝ ꝑiculo deti nētes ī alios laycos poſſīt aliquo mō tn̄ſfer re: ſi ꝗs ꝟo receꝑit ⁊ eccleſie nō rediderit p̄iana ſepultura pͥuet̉ Contͣ videt̉ dice̓ p̄ſſe Inno.3. ꝙ layci poſſūt tene̓ d̓cimas ī feudū ab eccleſia extra de his q̄ fiunt a p̄ lato ſine ꝯſēſu capituli. In lateran̄. ꝯcilio ē īhibitū: ne q̄libꝫ ꝑſona religioſa eccleſiaſti cas decīas de manu laycoꝝ ſine ꝯſēſu ep̄i recipiat. ꝑ qd̓ indirecte dat̉ ītelligi: ꝙ ſuf ficit ꝯſēſus ep̄i: vt licitū ſit eccleſie decīas recipe de manu laycoꝝ: hͦ aūt ītelligimꝰ d̓ illis d̓cimis q̄ laycis ī feudū ꝑpetuo ſūt cō ceſſe Itē ꝯſuetudo generalis hꝫ q̄ ē opti ma legū īt̓pres. ſic̄ dicit Inno. extra de cō ſuetudīe. ꝙ milites decīas recipiāt ⁊ habe ant ergo vi ꝯſuetudīs poterūt d̓cimas re cipe. Itē ſuꝑ illud Math. 18. Si peccaue rit in te fr̄ tuꝰ ⁊cͣ. Dic̄ glo. peccat ꝗ freꝫ pec cantē vidꝫ ⁊ tacet. ſic̄ qui peccāt ī n̄ īdulgꝫ Si gͦ layci ꝑcipiēdo decīas peccāt mortal̓r peccat gn̓alis eecl̓ia tacēdo ⁊ nō repetēdo Si gͦ gn̓al̓ eccl̓ia nō peccat. Relinꝗt̉ ꝙ lay ci retinēdo decimas ex ꝯſuetudīe non pec cāt. Itē ſi dicat̉ ꝙ eccleſia tacet ꝓpt̓ ſcā dalū. timet enī ꝗa ſi exiget decimas a mili tibꝰ ne ſcandalū eccleſie veniret. Contͣ ſicut dicūt auctoritates. Ueritas iuſticie nō eſt ꝓpter ſcandalū dimittēda. ſicut nec ꝟitas vite: nec ꝟitas doctrine. Si gͦ de ve ritate iuſticie eſt vt detētores reꝝ eccleſi aſticaꝝ ꝑ cenſurā eccleſiaſticā eaſdē res ec cleſie reſtituere ꝯpellant̉ eccl̓ie. Ergo non obſtāte aliquo tēt̉ eccleſia laycos ad reſti tutōꝫ ꝯpelle̓. ⁊ ſi n̄ fac̄ peccat. gͦ cū hͦ nō fa ciat nō eſt ꝯtͣ ꝟitatē iuſticie laycos decīas poſſide̓. Ad hoc dixerūt quidā iuriſꝑiti diſtinguētes: ꝙ d̓cime duplici iure debet̉ eccleſie. intuitu diuini obſeꝗi in eis p̄ſtiti. vn̄. 18º. Nume. Filiis leui dedi oēs decimas iſrael in poſſeſſionē ꝓ mīſterio quo ẜuiunt mihi ī tabernaculo federis. ⁊ pꝰ. ſolis filiis leui mihi in tabernaculo ẜuiētibꝰ: ⁊ portan tibꝰ pcc̄a ppl̓i. legitimū ſempiternū erit. hͦ lure cū ſit mere ſpūale nō poſſit a layco de tineri. ꝗa tale ius nō cadit in laycū. Itē debēt̉ ī ſignū vl̓ is dn̄ii vt habitū eſt ſupͣ qōē ꝓxīa. ⁊ hoc iure cū ſit ciuile cade̓ pn̄t in laycū: nō tn̄ vl̓r.i. nō quo ad ꝓprietateꝫ y quo ad fructuū ꝑceptiōeꝫ. Hodie tn̄ a tꝑe lateran. ꝯcilii ſb̓ Alex. Nullo valet collatō d̓ecīaꝝ fcā eis. Cū talis alienatō vel infeu datio ibi p̄latis fuit penitꝰ interdcā. vnde n̄ ius ſpūale nec ꝓprietatꝭ: ſꝫ ꝑcipiēdi fructꝰ tꝑales fuit ꝯceſſu ante dictu ꝯciliū militi in feudū. ⁊ ſi ip̄e bn̄ viuat ⁊ defēdat eccle ſiā ſicut fidelis vaſallꝰ pōt excuſari al̓s ſi vnū iſtoꝝ defuerit in ꝑiculo aīe ſue tenet Alii dicūt ꝙ nullo tꝑe poterūt dari in feu dū etiā qͦ ad ius tꝑale ſeu ciuile: ita ꝙ tn̄ſi rēt ad heredes ſicut feudū. Inutilit̓ enī tc̄ ius ſpūale reſidet apud eccl̓iaꝫ: ꝗa ſicut ſn̄ aīa nō pōt viuere corpꝰ. ita ſine tꝑalibus ſpūalia nō pn̄t ꝯſiſtere. Ad aliud quod obr̄ ꝑ decretalē In no. ꝙ decīe laycis in feu dū ꝑpetuo ꝯceſſe ſūt. ītelligit de ꝯceſſione que ē de fco: nō d̓ ꝯceſſione que eſt de iure Ad 2ᵐ ꝟo qd̓ obr̄ de ꝯſuetudine dd̓ᵐ. ꝙ ꝯſuetudo nō pōt p̄uale̓ ꝯtra ius diuinum nec etiā ꝯtra ius canonicū: vt dicit Ieroꝰ ad Luciniū. Traditiōes eccl̓iaſtice obẜuan de ſūt: nec alioꝝ ꝯſuetudine: alioꝝ ve con tͣrio more poſſūt ſb̓uerti. ⁊ Nicoꝰ papa di. 12ª. Cōſuetudines obẜuāde ſūt ſi illis non obſtat canonica auctoritas. Pretea cū lay cos reciꝑe d̓cimas ſit ꝯtra canonicā ſancti on. nullo ſit licitū ꝓpter ꝯſuetudinem. Ad aliud ꝟo qd̓ obr̄: ꝙ vr̄ peccare eccle ſia ꝙ nō arcet vel corrigat detētores deci maꝝ: neqꝫ dꝫ dimitte̓ ꝓpter ſcādalū. dd̓. ꝙ ē ſcandalū ꝑticulare: ⁊ ſcandalū gn̓ale. ꝑꝑ ſcandalū ꝑticulare nō eſt ꝟitas iuſticie di mittēda nec differēda: ſꝫ ꝓpter ſcādalū ge nerale: quo.ſ. timet̉ ſciſma vel gn̓ale ꝑicu lū. differēda eſt ⁊ mittigāda: ꝗa in talibus ſicut dic̄ Augꝰ. hoc ſolū bene agimꝰ vt vī ta hominū corrigat̉. In gnͣali aūt ſcādalo no ſequit̉ correctio vel delinquētis l̓ alioꝝ iō ꝓpter gn̓ale ſcandalū ſuſpendenda ē re petitio d̓cimaꝝ. qd̓ ſequeret̉ ſi vl̓r a militi bꝰ fieret repetitio ꝑ eccl̓iaſticā cenſurā. vn̄ Augꝰ dic̄ ꝯtra epl̓am Permeniani. quādo crimē notū eſt ⁊ ab oībus execrabile apꝑet vt vel nullos ꝓrſus vel nō tales hēat defē ſores ꝑ qd̓ poſſit ſciſma ꝯtīge̓ nō dormiat ſeueritas diſcipline. Itē Augꝰ Bonifa cio. vbi ꝑ graues diſſenſionū ſciſſuras nō hꝰ aūt illiꝰ hōis ſꝫ plurimoꝝ ſtrages iacēt detrahendū eſt aliꝗd ſeueritatis vt maio ribꝰ malis ſincera caritas ſb̓ueniat. ꝓpter hͦ gͦ ſalubriter ⁊ meritorie ceſſat eccl̓ia a repetitione decimaꝝ que a laycis detinēt̉ Sed querit̉ de ſoluētibꝰ decīas militibꝰ Nā cū milites detineāt d̓cimas que debēt̉ clericis: raptores ſūt. ſꝫ ſi ita eēt ꝙ aliquis raptor raperet de aceruo frugum que ſunt in campo. nihi loīꝰ tenet̉ agricola reſiduū decimare. gͦ cū milites raptores ſint deci maꝝ: ⁊ hoc ſciāt agricole. vr̄ ꝙ data decīa militibꝰ dēant de reſiduo dare decimā ec cleſie. Ad hoc dicēd̓. ꝙ non eſt ſimile. ec cleſia enī ſuſtinet: ꝙ milites hēant ⁊ diſſi milat: ⁊ qͣꝫdiu eccleſia diſſimulat nō tenet̉ ꝗs eccleſie reſiduū decimare. excuſat̉ enī ꝑ diſſimulationē eccleſie. dū mō ſit ī hac vo lūtate: ꝙ ſi eccleſia pete̓t libentiꝰ daret ec cleſie qͣꝫ militibꝰ. Itē querit̉ de militibꝰ Catalonie. qui nitūt̉ ſe tueri pͥuilegio apo ſtolice ſedis indulto. vt dicūt comiti Bar thinonen̄. ī fauorē xp̄ian tatꝭ ⁊ fidei catho lice: vt.ſ. decimas oīum locoꝝ que paganiſ expulſis reducerꝫ ad cultū d̓i: poſſet licite retine̓ ⁊ īter milites ⁊ pͥncipes terre ꝗ eū iuuarēt ad hoc diuide̓. Itē poſito ꝙ poſ ſint: nūquid ex illo gn̓ali puilegio ꝑceptio ne poterūt petere d̓cimas noualiū?. que fcā ſūt poſtea vel fiēt vel illaꝝ reꝝ de quibus antiꝗtꝰ nō ꝯſueuerūt dar ī d̓cime: vt d̓ ol uis ⁊ ſil̓ibus. Ad hoc dd̓ᵐ. ſaluo meliori iudicio ꝙ ſi pͥuilegiū fuit ſibi ꝯceſſū in per petuū ⁊ ſuis ſucceſſoribꝰ. ita ꝙ fuit reale: ⁊ ꝓpter tam fauorabilē cām ⁊ a ſede apl̓ica p̄n̄t licite tene̓: vel ad tꝑs vel in ꝑpetuum iuxta formā in pͥuilegio exp̄ſſam. Fallit tn̄ hͦ in qͣtuor caſibꝰ. Primꝰ ſi poſtea abuſi ſūt pͥuilegio: īpugnādo.ſ. eccleſiā quā defende̓ tenebant̉: vel nō iuuādo ꝓ poſſe ad āplian dū ꝯtra pagāos cultū fidei xp̄iane. Scd̓s ſi fecerūt ſciēter poſtea ꝯtra pͥuilegium. Tertiꝰ ſi ꝑ illud pͥuilegiū gͣuata eſt enormi ter eccl̓ia in cꝰ parochia p̄dia ſita ſunt. Quartꝰ ſi renuciauerūt illi priuilegio. Ad dit vnū caſū videlꝫ ſi ꝯmiſerūt aliqd̓ enor me ꝯtra eccl̓iā a qua tenebat feudū videlꝫ occidēdo vl̓ mutilādo auſu temerario ꝑ fe vel alios rectorē vel aliū clericū eiuſdē ec cleſie. Ad hoc dd̓. ꝙ nō pn̄t petere d̓ci mas noualiū īmo debent ſolui eccl̓ie. ꝗa ta lia pͥui legia artāda ſūt nō āpliāda. d̓cimas aūt illaꝝ reꝝ que nō ꝯſueuerunt d̓cimari vr̄ aliquibꝰ ꝙ pn̄t pete̓ ip̄i milites. eo ꝙ eis ab āti quo terra illa fuit d̓cimabilis: ⁊ vna ⁊ eadē res nō deat duplici iure cēſeri. ſic̄ dic̄ decretalis Inno. Sed dd̓. ꝙ illud ꝟuꝫ eſt in monaſterio vel eccleſia ſecus forte poſſet dici in layco ad ſil̓itudioē eiꝰ quod dc̄m eſt de noualibꝰ. vn̄ dicit lex hūana fūdo vēdito exceptis lapidiciniis n̄ vidēt̉ ꝑ illā exceptionē excepte niſi lapidicinieq tūc apparebāt. lꝫ plures alie eſſēt in fūdo que nō apparebāt: ſꝫ ꝗa in ābiguo ſꝑ tutio: via eſt tenēda. ꝯſulēdū eſt vt ſoluat̉ eccle ſie parochiali. Deinde querituręt gioſi poſſint reciꝑe decimas. Et querit̉ de tēplariis ⁊ hoſpitalariis. quia ſi ſolū leuitiſ ex iure diuino ꝑtinet receptio decimarum Nūe. 18º. cū tēplari ī ⁊ hoſpitalarii nō ſinti leuitici gn̓is recipiēdo decimas vſurpant qd̓ eſt iuris alieni. Sil̓i mō obr̄ d̓ mona chis: ꝗa ſi decīe d̓bēt̉ mīſtris eo ꝙ ſemināt ſpūalia. cū ip̄i non ſeminēt ſpūalia. iniuſti eſt ꝙ ip̄i ꝑcipiāt carnalia. gͦ ꝙ ip̄i ꝑcipiant d̓cimas. Itē exp̄ſſe dr̄ Nūe. 18. Solis fili is leui mihi ī tabernaculo ẜuiētibꝰ ⁊ portā tibꝰ peccata populi dedi d̓cimas iſraelis. g cū r̄ligioſi nō ſint leuite ꝗ portēt pcc̄a ppl̓i ꝗa n̄ hn̄t curā. Relinquit̉ ꝙ ꝯtͣ ius diuinū recipiūt d̓cimas. Itē dicit canon Leōis pa pe. 16ª cā. q. i. Decimas iuſto ordine nō tm̄ nobis: ſꝫ ⁊ maioribꝰ oībꝰ viſū eſt plebibus tm̄ vbi ſacro ſācta baptiſmaͣ dant̉: deberi dari. ſi gͦ baptiſmali eccleſie tm̄ d̓bēt dar d̓cime cū religioſi nō mīſtrēt ſacrā: nec cō ferent baptiſma. gͦ ꝯtra canones eſt ſi reci piāt d̓cimas. Conͣ. Ieroꝰ. ad Damaſū pa pam. Libeꝝ eſt monachis ⁊ ſpūalibꝰ viris deū timētibꝰ ⁊ colētibꝰ d̓cimas ⁊ oblatōes cūctaqꝫ remedia concedere ⁊ d̓ iure ſuo in dn̄ium illoꝝ ⁊ vſū tn̄ſferre: nec tā in pau peribꝰ pauꝑtatē ꝙͣ religionē attendere. Itē idē ad eūdē. quicꝗd hn̄t clerici pau peꝝ eſt. ⁊ ſb̓dit. iō maxime curādum ē illis vt de decimis ⁊ oblationibus qualem ⁊ voluerint ⁊ potuerint cenobiis ſuſtētati onē īpēdant. Ex quibꝰ relinꝗt̉ ꝙ religioſi d̓cimas pn̄t reciꝑe ⁊ iuſto titulo poſſidere ℟º dd̓. ꝙ d̓cimas ꝯceſſas ſibi auctorita te eccl̓ie: qd̓ īfra det̓minabit̉ pn̄t religioſi reciꝑe: d̓cimas ꝟo ſibi nō conceſſas vt que ꝑtinet ad iura aliaꝝ eccl̓iaꝝ nō pn̄t reciꝑi Id illud qd̓ obr̄ ꝙ nō ꝯcedūt̉ d̓cime ni ſi leuitis. ẜᵐ ius diuinū dd̓. ꝙ religioſi ī le uitico ordinē ꝯputāt̉ ꝟe.n. leuita ē cui ꝯue nit illd̓ qd̓ dr̄ d̓ leui. deū. 33º. Qui dixit pri ſuo ⁊ mr̄i neſcio vos ⁊ fr̄ibus ſuis ignoro Ilos Ad aliud ꝟo qd̓ obr̄ de moͣchis dd̓ ꝙ debēt ſeminare ſpūalia dupl̓r ꝑ ſe ⁊ per alios. ꝑ ſe orādo. ꝑ alios ꝟo miniſtros ⁊ ſa cerdotes inſtituēdo. Sūt enī patroni eccle ſiaꝝ: ⁊ debēt ſacerdoti bꝰ ibidē mīſtrātibꝰ ſacra beneficiū ꝯpetens aſſignare: ꝙ ſi iſta nō fecerint raptores ſunt ⁊ decimas deti nēt iniuſte. Ad tertiū ꝟo dd̓. ꝙ portare peccata ppl̓i eſt tripl̓r. vno cura animaꝝ ſuſcipiēdo. vn̄. 18º. Nūe. dr̄ Aaron ⁊ ſacer dotibus: tu ⁊ domꝰ patris tui ſuſtinebitis pccā ſacerdotii veſtri. Alio ꝓ peccatis orā do. Nūe. s. Tradidi leuitis ⁊ aaron ⁊ filiis eis vt fuiant mihi in tabernaculo: ⁊ oret ꝑ eis ne ſit in ppl̓o plaga: quo monachi ⁊ alij religioſi portet peccata ppl̓i. Tertio mō ꝯtra peccatores zelo dei pugnādo: ⁊ fideꝫ xp̄ianā ſupportādo ⁊ defendēdo ẜᵐ quem modū de leuitis dr̄. 32º. Exod. Cū ip̄i vindi caſſent ydolatriā vituli ꝯflatilis ꝯſecraſtꝭ manus vr̄as dn̄o vt det̉ vobis benedictio ꝑ hūc modū tēplarii ⁊ hoſpitalarii qui pu gnāt ꝯtra hoſtes fidei xp̄iane cōſecratas hn̄t manus dn̄o: vt merito poſſint benedi ctionē ꝑcipere decimaꝝ. Ad vltimū ꝟo dd̓. ꝙ qͣꝫuis d̓cime debeāt̉ eccl̓ie baptiſma li ſi patronatū illius hēant religioſi vt di ctu eſt: p̄n̄t ꝑciꝑe decimas. Si ꝟo nō hēant patronatū ⁊ eceleſia illa ſuꝑhabūdet ī de cimis. pōt d̓ illa ſuꝑhabūdantia auctorita te eccleſie ⁊ ꝯſenſu ꝓut dicit Ier. Indigē religioſorum ſeu populi. Poſtea queritur qer ci qui bn̄t ſufficiēs ſtipendiū vnde viuāt poſſint decimas reciꝑe qd̓ vr̄. ꝗa auctorita te dīne legis īdiſtincte dant̉ oībus leuitis Conͣ. inſtitutio decimaꝝ fuit ad hoc ꝙ haberēt ſuſtentationē ſufficientē mīſtri d̓i vn̄ Mal̓. 3. Inferte oēꝫ decimā in oreū meū vt ſit cibꝰ ī domo mea. Si gͦ habēt ſuſtenta tionē ſufficientē nō debēt reciꝑe decimam Itē decime p̄cipiebāt̉ dari leuitis legis veteris: ꝗa in terra ꝓmiſſionis nihil poſſi dere debebāt. vn̄. 18. Nūe. de leuitis dicit nihil aliud poſſidebūt decimaꝝ oblatiōe ꝯtenti: quas in vſus eoꝝ ⁊ neceſſaria ſeꝑa ui. Si gͦ poſſident multa clerici vel de pat̓ monio xp̄i vel de rebꝰ eccleſie alijs vn̄ pn̄t ſufficiēter ſuſtētari nō debēt d̓cīas acciꝑe Itē Iero. ad Damaſū papā. clericos illos ꝯuenit eccleſie ſtipendiis ſuſtētari: quibꝰ parentū ⁊ ꝓpinquoꝝ nulla bona ſuffragāt qui aūt bonis ꝑentū ⁊ oꝑibus ſuſtētari pn̄t ſi qd̓ pauꝑum eſt accipiūt ⁊ ſacrilegiū faci unt ⁊ ꝯmittūt: ⁊ ꝑ abuſionē taliū iudiciū ſibi māducāt ⁊ bibūt. Itē Augꝰ. Decīe tributa ſunt egentiū aīaꝝ. ſi gͦ ip̄i nō egēt nō debēt reciꝑe decimā: que eſt tributū ⁊ debitū egentis. ℟º dd̓. ꝙ clericus hn̄s ſufficiēs ſtipendiū vel redditū: vnd̓ poſſit alit̓ qͣꝫ de d̓cimis ſuſtētari ſufficient̓: ⁊ ẜm ſtatu ꝑſone pōt reciꝑe decīas vt ꝓcurator in neceſſitates pauꝑum vel vtilitates ec cleſie expendēdas: nō aūt pōt reciꝑe ī vſ ꝓprios ꝯuertendas vel in malos vſus de ſtrahēdas: īmo ſi in ꝓprios ꝯuertat cōmit tūt ſacrilegiū. ſi in malos v̓ſꝰ expēdūt īcur runt iudiciū. de illis enī ītelligit̉ qd̓ dicit Augꝰ ad Bonifaciū. Si priuatī que nobis ſufficiāt poſſidemꝰ: nō illa noſtra ſūt: ſꝫ pau peꝝ quoꝝ ꝓcuratione quodāmo gerimꝰ. n̄ ꝓpriētatē nobis vẜpationē dānabilē dica mus. Et ẜᵐ hāc diſtinctōꝫ ītelligūt̉ obctā. Conſequenter que rit̉. vtꝝ vna eccleſia poſſit acciꝑe decimaſ de territorio vel ꝑſona alteriꝰ eccl̓ie. Que rit̉ gͦ poſito ꝙ eccleſia auctoritatē ep̄i re dimat d̓cimas ab aliquo layco que ſūt ī ter ritorio alteriꝰ eccleſie. que nō pōt illas re dime̓. vtꝝ poſſit tales d̓cimas ꝑpetuo poſ ſidere. qd̓ vr̄. ꝗa hec eccleſia eſt ī poſſeſſiōe iſtaꝝ decimaꝝ ẜᵐ ordinationē ep̄i cꝰ eſt d̓ decīs ordinare. gͦ de iure ſuo ſūt. Conī de iure canonico ⁊ diuino eſt ꝙ d̓cime ſol uāt̉ eccl̓ie in cꝰ ſunt territorio: ꝗa ſicut de iure diuino eſt ꝙ leuite hēant d̓cimas: ita de iure diuino ē ꝙ iſti leuite hēant iſtas d̓ cimas. gͦ illa eccleſia in cuiꝰ territorio ſunt poterit eas repetere. Itē raptores ſunt qui metūt carnalia vbi nō ſemināt ſpūalia ſꝫ hec eccleſia que mō hꝫ iſtas decimas non ſemīat ſpūalia in illa ꝑrochia: vn̄ hꝫ decīaſ gͦ nō dꝫ eas poſſidere: vel ſi poſſidet rapit Ad hoc rn̄det̉ a quibuſdā: ꝙ ſi eccleſia illa in cꝰ territorio ſunt ille decime ſuffici entę cibū hēat hoc eſt ſuſtentationē ⁊ no luerit illas decimas redime̓. pōt alia eccl̓a de ordinatōe ep̄i illas d̓cimas redimere: ⁊ etiā poſſidere. Ad aliud ꝟo qd̓ obr̄ dn̄t ꝙ de iure diuino eſt ꝙ dent̉ leuitis decīe ſed de iure humano eſt ꝙ iſte decime iſtis leuitis dent̉. Relinquit eī dn̄s ordinatiōi eccleſie qui leuite quas d̓cīas hēant: ⁊ ꝙͣtū ⁊ io nō eſt rapina: ſi illa eccl̓ia p̄dictas de cimas poſſidet̉: de ordinationē ep̄i cꝰ eſt d̓ talibꝰ ordinare. Sꝫ ꝯtra hoc obr̄. Nā dic̄ decretalis Alex. 3. Si terre q̄ arabiles ſunt intͣ certa alicꝰ parochie terrā fuerīt: deci mas eaꝝ. tua ꝑte retēta facies eidē eccleſie aſſignari: ſcribit cuidā ep̄o. gͦ ep̄s nō pot̓it alteri eccl̓ie illas d̓cimas aſſignare. Itē de decimis noualiū dicit decretalis Inno. Cū ꝑceptio decimaꝝ ad parochiales eccle ſias de iure cōi ꝑtineāt. decime noualiuꝫ que fiūt in parochiis eorūdeꝫ ad ip̄as ꝓcul dubio ꝑtinere noſcūt̉. Prete̓a dicunt alij meliꝰ. decimas noualiū ⁊ illas que pn̄t redi mi a militibꝰ: ⁊ etiā aliaꝝ reꝝ que nō ꝯſue uerūt d̓cimari ꝑtine̓ ad ius eccleſie ī cꝰ pro chia ſūt. nec pōt ep̄s nec ad opꝰ ſuū retine̓ nec alij eccleſie aſſignare: niſi cū illa noua lia vel ille decime que redimūt̉ nō ſūt ītra terīos alicꝰ ꝑrochie deterīate: vel ſit aliqd̓ pͥui legiū ſedis apoſtolice ꝑ qd̓ poſſet on̄di ꝙ ille decime ad aliā eccl̓iam ꝑtinerent. ⁊ hoc ſumit̉ ex decretali Alex. 3. ⁊ ex decreta li Inno. 3. Itē querit̉ de illo qui hꝫ domi ciliū in vna ꝑrochia ⁊ in alia colit predia cui eccleſie decime ſint ſoluēde. Nā ſi vna ⁊ eadē res nō dꝫ diuerſo iure cēſeri vt dic̄ Inno. ergo iſte dꝫ decimas vni eccleſie vel alteri tm̄. Con. Rone domicilii tēt̉ vni eccleſie. Rone p̄dioꝝ tenet̉ alteri. gͦ tenet̉ vtriqꝫ. Itē q̄rit̉ aliquis paſcit agnos in medietate āni in vna ꝑrochia. ī medietate alia in alia parochia: cū decimā d̓beat dari de agnis: ⁊ lana. cui parochie dabit̉ vr̄ ꝙ illi in cꝰ parochia ꝯtinēt̉ oues. Conͣ. De oībus que renouant̉ inqͣꝫtū renouāt̉ debet dari decima: ſꝫ lana in duabꝰ parochiis re nouatur. gͦ in duabꝰ debꝫ dari decimā d̓ la na. Itē querit̉ d̓ illo qui hꝫ caulā ſeu oui le in vna ꝑrochia: ī alia ꝟo paſcit oues: cui dꝫ dare decimā de lacte ⁊ lana; ⁊ vr̄ argui ſicut pͥus. ℟º ad pͥᵐ ẜᵐ decretalē Lucii ex de decimis. Equū eſt vt illi eccleſie d̓ci me ꝑſonales reddant̉ ab eis in qua eccleſi aſtica ꝑcipiūt ſacr̄a. Decimas ꝟo meſſiū fru ctuū vel arboꝝ ſi coluerint in alia prochia qꝫ in ea ī qua habitet: qm̄ a diuerſis diuer ſa ꝯſuetudo tenet̉. tu eligas in hoc cāu: qd̓ ꝑ ꝯſuetudinē diu obtentā: ibideꝫ noueris obẜuatū. Ad ſcd̓m dd̓. ꝙ ẜm ius cōe. Cū renouatio fiat in duabꝰ parochiis: duobus ſacerdotibꝰ dꝫ dari decima. Ad alid̓ do̓ ꝙ de lacte feno lana dari dꝫ decima illi ec cleſie in cuius ꝑrochia ſunt paſcua: ꝗa cu idē ſuſcipiant totū nutrimentū eius tales decime p̄diales cenſentur. Queritur poſt moog pauꝑibus ſint decime tribuēde. Nā dicit exͣ de d̓ci. ⁊ pͥmi. Iero. ſuꝑ Ezech. Decimam ꝑtem oīum frugū leuitice tribui ppl̓s ex le ge debebat. Nūe. 18º. Rurſū ex ip̄is decīs leuite hoc eſt inferioꝝ mīſtroꝝ gradꝰ d̓ci mas debebāt ſacerdotibꝰ. Que. 18. Erāt qͣꝫ alie d̓cime quas vnuſꝗſqꝫ de ppl̓o iſrael ī ſuis orreis ſeꝑabat vt ꝯmederꝫ eas cū iret in templū in vrbe irl̓m. deut. 14º. Frāt alie quas pauꝑibus recōdebant. deū. 14º. Anno tertio ſeꝑabis aliā decimā ⁊ repones īter ianuas tuas: venietqꝫ leuites qui nō habꝫ aliquā ꝑtē ⁊ ꝑegrinus ac pupillus ⁊ vidua ⁊ comedēt ⁊ ſaturabūt̉. Si gͦ d̓cima ꝯferē da in vſus pauꝑum maxīe ꝑtinet ad pieta tē. Sꝫ p̄cepta legis que pietate plena ſunt tꝑe gr̄e obẜuanda. gͦ ⁊ p̄cepeū de decima dāda pauꝑibus erit ad litterā obſeruand̓ tꝑe gre. Itē de d̓cīa que dabat̉ ad opus ſacrificioꝝ pꝫ rō. qͣre tꝑe gr̄e nō ſit ſoluēda ꝗa ſacrificia ceſſant. de decima ꝟo que da bat̉ a populo leuitis manifeſtū eſt ꝙ tēpōe gr̄e eſt ẜuandū mandatū ex dictis. De illa ꝟo que dabat̉ ſacerdotibꝰ a leuitis iā q̄ret̉ Sꝫ de illa que dabat̉ pauꝑibus: cū ſimpl̓r ſit opus morale. maior erit rō q̄re dꝫ obẜua ri. Itē ꝓ maiori ꝑte leuite eccl̓ie ⁊ ſacer dotes ſufficiēter habūdant ⁊ hn̄t redditꝰ ad ſuſtentatōꝫ: ⁊ dotata eſt eccl̓ia tꝑalibu poſſeſſionibꝰ: pluſqͣꝫ in lege veteri ī quā le uite nō hēbant in terra ꝑmiſſionis hēdita tē: nūc aūt habūdant pauꝑes ⁊ plures qͣꝫ ī tꝑe legis. ergo cū maiori indigētie d̓ ordīe caritatis ſubueniendū ſit. potiꝰ erit dada decima pauꝑibus ꝙͣ clericis ⁊ ſacerdotibꝰ ⁊ ampliꝰ erit debitū ſoluēdi decimā ad ſu ſtentationē paupeꝝ in tꝑe gr̄e qͣꝫ in veteri lege. minus ꝟo ad ſuſtentatione clericoruꝫ Itē dicit Augꝰ ꝙ d̓cime ſūt tributa egē tiū aīaꝝ. gͦ ſunt d̓bite pauꝑibꝰ. ℟º dd̓m ꝙ tꝑe gr̄e mandatū de decimā danda pau ꝑibus anno tertio ẜm d̓terminationē legiſ no debuit ẜuari: ꝗa illud mandatū īꝑfecte pietatis eſt. vnde adueniēte lege perfecte pietatis nō dꝫ mane̓ qͣꝫtū ad īꝑfectōꝫ: ꝙuis ſba mādati maneat ampliata. Cū dictū eſt ath. 5º. Oīpotenti te tribue. vn̄ xp̄ianuſ nō tm̄ decima dꝫ pauꝑibus: īmo totum qd̓ ſibi ſuxē Lūc. xi. Qd̓ ſuꝑe date el̓aꝫ. Et per hec pꝫ rn̄ſio ad pͥᵐ ⁊ 2ᵐ Ad tertiū dd̓ᵐ ꝙ leuitis ⁊ ſacerdotibꝰ tꝑe gr̄e qui habēt ſtipendiū ſufficiēs: dade ſunt decime: quia ip̄i ſūt paupeꝝ ꝓcuratores: ⁊ quēcūqꝫ hn̄t coīa debet hr̄e cū pauꝑibꝰ. vn̄ dicit Ieroꝰ ad Damaſū papā. Quicꝗd hn̄t clerici pau peꝝ eſt: ⁊ domus illoꝝ oībus debent eē cō munes. Ad vltimū dd̓. ꝙ decime ſūt tri buta egentiū aīaꝝ. vn̄ ille q̄ dāt̉ clericis ill̓ dant̉ vel quai indigētes ſūt vel vt diſpe ſent egentibꝰ. Res ꝟo xp̄ianoꝝ que ſuper fluūt eiuſdē obligatōis cenſent̉. vn̄ Ambꝰ in li. de officiis. Grādis culpa eſt ſi ſciēte te fidel̓ egeat. ſi ſciās eū ſine ſumptū eē: famē tolerare erūpna ꝑpetiˢ qui p̄ſertim egere erubeſcat. Poſt modum queri tur. vtꝝ dn̄o pape ſūmo pontifici ſoluēde ſint d̓cime decimaꝝ. ⁊ vr̄ ꝙ ſic. Nūeri. 18 Precipe leuitis atqꝫ denūcia: cū acceꝑitis a filiis iſrael d̓cimas. pͥmitias eoꝝ offerte dn̄o.i. decimā ꝑtem d̓cime: ⁊ date Laron ſacerdoti oīa que offeretis ex d̓cimis. p̄ce ceptū gͦ de decimis duas ꝑtes habuit.ſ. vt filii iſrael darent decimas leuitis: ⁊ vt le uite darent decimā d̓cīaꝝ ſūmo pontifici qua gͦ rōe pͥma pars obẜuanda eſt: ꝙ layci dāt d̓cīas clericis. eadē rōe ⁊ alia.ſ. ꝙ cleri ci d̓n̄t d̓cīas oīuꝫ d̓cīaꝝ dare ſūmo potifici Itē vr̄ ꝙ magis dēat obẜuari ſcd̓a: quia ſūmus pontifex noſter toti xp̄ianitati ꝓui det. ſꝫ minoribus ſacerdotibꝰ iō dant̉ decīe vt poſſent legi d̓i vacare. ⁊ ſpūalia mini ſtrare. Sꝫ ſummū pontificē oꝫ magis vaca re legi dei: ⁊ dare magis ſpūalia. gͦ oꝑtuit eū magis hr̄e decimas. videt̉ gͦ ꝙ minoreſ ſacerdotes teneant̉ dare d̓cimā d̓cimaruꝫ ſuaꝝ dn̄o pape. Itē ſi dicat̉ ꝙ ſūmuꝫ ſa cerdotiū tn̄ſlatum eſt: ⁊ ꝓpter hoc nō tn̄t̉ ſacerdotes dare d̓cimas ſumo ſacerdoti. hͦ nihil eſt: ꝗa ſil̓r ſacerdotiū ⁊ officiū leuiti cū mutatū eſt. ꝗa in veteri lege ſolebant offerre carnales hoſtias. mō aut offerūt ſꝑ rituales. ſi gͦ ꝓpter mutationē ⁊ tn̄ſlatiōeꝫ nō tene̓t̉ minores ſacerdotes dare d̓cimas ſumo ſacerdoti. gͦ ſil̓r ꝓpt̓ mutationē ſacer dotii ⁊ officii leuitici nō debet layci dare d̓cimas ſacerdotibꝰ ⁊ leuitis: qd̓ tn̄ falſuꝫ eſt. Ad hoc dicūt quidā: ꝙ nō tenēt̉ cle rici dare d̓cimas d̓cimaꝝ dn̄o pape: ꝓpter hoc ꝙ dn̄s papa ꝓuidet toti xp̄ianitati: ⁊ difficillimū eſſꝫ ꝯgregare d̓cimā decimaꝝ iō ordinauit eccleſia vt hēat ſuā ꝓpriā dy oceſiꝫ cui p̄eſt īmediate in qua hꝫ decimas ſi vult ⁊ iteꝝ hꝫ multa regalia q̄ dederunt Imꝑatores vn̄ ſufficiente cibū hꝫ in domo ſua. Preterea oīa bona eccl̓ie ſua ſūt ⁊ ac cipit inde qͣꝫtū vult. vnde nō oꝑꝫ ſibi fieri hanc taxationē: vt ſolū.ſ. accipiat decimā Alijs ꝟo vr̄ ꝙ ſūmo pontifici debēt̉ decīe d̓cimaꝝ ſi petat ⁊ ſit nccītas eccl̓ie ſi vero non petat nec ſit neceſſitas eccleſie cui ip̄e hꝫ ꝓuidē nō tenēt̉ inferiores ſacerdotes. Queritur cōſequen ter qui teneāt̉ dare d̓cimā. Querit̉ gͦ vtꝝ oēs vl̓r teneāt̉ ad d̓cimā qui nō ſūt leuiti ci ordinis: qd̓ ꝓbat̉. quia ſic̄ dicit Gregꝰ pa pa. Oportꝫ d̓cimas quas iure ſacerdotum eē ſanctimꝰ ab oī populo acciꝑe. quas fide les dn̄o p̄cipiēte offerūt. iuxͣ illud mal̓. 3. In ferte oēm d̓cimā in orreū meum. Ex quo vi relinꝗ ꝙ oēs layci tā. diuites qͣꝫ pauꝑes te neant̉ ad decimā. Conͣ. dicit Augꝰ ꝙ de cime ſunt tributa egentiū aīaꝝ. gͦ ſi aliꝗs ita pauꝑ ē ꝙ nō ſufficiat ſibi ⁊ filiis: qd̓ ec̄ hꝫ cū d̓cima. ſacerdos ꝟo ſuus ī nullo eget ſꝫ ſuꝑhabūdet̉. gͦ iſtiꝰ pauꝑis plus dꝫ eē de cima qͣꝫ ſacerdotis. ℟º dd̓. ꝙ tā pauꝑes qͣꝫ diuites tenēt̉ ad decimā: ꝗa d̓cima ē ꝑs que d̓o d̓bet̉ a quo tam pauꝑ qͣꝫ diues reci pit totū. vera aūt eſt ꝓmiſſio d̓i: ꝗa ꝓpt̓ ſo lutionē decime nūqͣꝫ aliquis efficiet̉ paupe rior. vn̄ mal̓. 3º. Inferte oēm d̓cimā ⁊cͣ. ⁊ ꝓ bate ſi nō apparuero vobis catharactas ce li ⁊ effūdero bn̄dictionē vobis. vn̄ ꝓpt̓ hͦ dicit Augꝰ. Maiores noſtri. iō oībus habū dabant: ꝗa d̓o d̓cimas dabāt: ⁊ ceſari cēſū reddebat. dd̓. gͦ ꝙ ſicut aliquis laycus tam pauꝑ qͣꝫ diues nō abſoluitur a cēſu ceſaris ita nec a ſolutione d̓cime que reddit̉ d̓o ī ſignū generalis dn̄ii. Ad illd̓ gͦ qd̓ obr̄ ꝙ d̓cime ſunt tributa egētiū patꝫ rn̄ſio ex p̄dictis. Nā d̓cima nō reddit̉ ſacerdoti n ſi aūt ꝓpter ſupplēdā ſuā pauꝑtatē: ſi pauꝑ eſt. aut ꝓpter ꝓcuratione paupeꝝ que ac ſacerdote vel clericū ꝑtinet. Io in p̄dicto cāu cū egens ⁊ pauꝑ offert ſacerdoti diui ti d̓cima: ip̄e pauꝑ tēt̉ dare ⁊ ip̄e ſacerdos vt redonandā ei reciꝑe: ꝗa ⁊ ip̄e tēt̉ maxīe pauꝑes d̓ ſuꝑhabūdantia ſua ſuſtentare Item querit̉ de ꝑſonis leuitici ordinis vtꝝ teneāt̉ ad decimas. querit̉ gͦ de cleri cis vtꝝ teneant̉. Ad qd̓ obr̄. Nā dic̄ de cretalis Paſcalis. Nouū genus exactiōis eſt vt clerici a clericis decīas exigant. cuꝫ nuſqͣꝫ in lege dn̄i hoc legamus. Itē Nue 18º. dr̄. Filiis leui dedi oēs decimas iſraelis Si gͦ eis debēt̉ decime: ẜᵐ legē d̓i nō tenēt̉ ad decimā. Con. dicit canon ꝯcilii Cabi lon̄. Eccleſie antiquitꝰ ꝯſtitute: nec d̓cimis nec vlla poſſeſſione pͥuent̉. Si gͦ clerici vl̓ ꝑ ſucceſſionē patrimonij. vel ꝑ acquiſitōeꝫ emptione vel donatione obtineāt p̄dia q̄ tenebant̉ eccl̓iis ad decimā anteqͣꝫ ad poſ ſeſſionē eoꝝ ꝑuenirent: tenebūt̉ de illis p̄ diis dare d̓cimā. Itē maioris ꝑfectionis tenēt̉ eē leuite euāgelici ꝙͣ leuite legis ve teris: ſꝫ leuite legis veteris tenebant̉ dare d̓cimas de d̓cimīs acceptis ip̄is ſacerdoti bus: ſicut dicit Ieroꝰ. ſuꝑ Ezec. ⁊ habetur Nūe. 18º. gͦ multo fortius leuite euangelici ℟º clerici aut poſſident res titulo eccle ſie: aut titulo patrimonii ſeu donationis: vel emptionis. Dicendū gͦ ꝙ de his q̄ poſſi dent titulo eccleſie nō tenet̉: ꝗa rōne mini ſterii quo deẜuiunt eccleſie: ꝑcipiūt etiam d̓cimas a laycis. vnde res illas quas poſſi dent titulo eccleſie nō tenentur decimare iure eodē. etiā hoc mō ītelligit̉ decretalis Paſcalis. ⁊ etiā ip̄a lex de decimis dādis ⁊ etiā cano paſcalis a clericis coīter viua tibus nulla rō ſinit vt quelibet ꝑſone d̓ci mas accipiāt de laboribꝰ ſeu nutrimetis ꝓ priis. ⁊ ītelligūt̉ viuētes coīter nō ſolum regulares: ſꝫ etiā canonici ſeculares: qui ac cipiūt de rebus eccleſie: que ſūt coēs ſtipē diū: ⁊ de illis dicūt iuriſꝑiti: ꝙ nō debent d̓cimas dare niſi eēt ꝯſuetudo ꝙ de his tn mortē teſtari pn̄t: ⁊ tc̄ dn̄t ꝙ tenēt̉ dare d̓ cīas d̓ p̄diis eccleſie ſicut de ꝓpriis. De re bus ꝟo p̄dialibus patrimonialibꝰ vel ac ſitis dicūt quidā: ꝙ tenēt̉ dare decimā illi eccleſie cui dēbat̉ anteqͣꝫ ad ip̄os poſſeſſio ꝑueniret indiſtincte. Alii ꝟo diſtinguunt ꝙ aut deẜuiunt illi eccleſie cui debent̉ ille d̓cime: aut no. ſi deſeruiūt illi eccleſie dn̄t ꝙ nō tenet̉: ſi nō deſeruiūt tenēt̉. Et ẜᵐ hͦ intelligunt predictos canones. Ad illud vero quod obr̄ de maiori ꝑfectione leuita rū euāgelii qꝫ veteris legis. Dicēd̓ ꝙ d̓cīe ſūt dande ẜᵐ determinatōꝫ eccleſie. Pete minat aūt eccleſia ꝑceptionē decimaꝝ per indiſtinctione ꝙͣᵐ ad ſacerdotes ⁊ leuitas ita ꝙ non ſeꝑat ius ſacerdotale a leuitico ꝑꝑ qd̓ nō tenēt̉ leuite ad decimas dandaſ ſacerdotibꝰ niſi ẜᵐ diſtinctionē p̄dictam qd̓ iam ampliꝰ d̓clarabit̉. Itē querit̉ an religioſi tenēt̉ ad ſolutionē d̓cimaꝝ: quod ꝓbat̉. Nā ẜᵐ canonē ꝯcilii Magotien̄. 16ª q. i. Nulli licꝫ d̓cimationū ꝓuentū a pͥori ec cleſia: cui aſſignatꝰ fuerat abſtrahere. Cū gͦ d̓cime baptiſmalibꝰ eccleſiis dande ſin ſicut dic̄ canon Leonis. gͦ monachi ⁊ religi oſi alijs ex ꝓpriis p̄diis d̓cimas dare tenē. tur. Itē obr̄ ſicut pͥus. Religioſi veteris teſtamēti tenebat̉ ad d̓cimas. Luc. 18. Deci mas do oīum que poſſideo dicit phariſeus Itē Mat. 23. Ue vobis phariſei qui de cimatis mētā ⁊ anetū: ⁊ hoc oportuit face Ergo multo magis religioſi noni teſtī te nēt̉ ad d̓cimā. Con. Canon ꝯcilii Magō tien̄. 16ª. q. iª. Decreuit ſacer iſte ꝯuētꝰ vt ep̄i ⁊ abbates d̓ agris ⁊ vineis que ad v ſū ſuū ⁊ fratꝝ hn̄t ſtipendiū ad eccleſias ſuas d̓cimas deferri faciāt. Itē cano pa ſcalis a monachis ſeu clericis cōit̓ viuētibꝰ nulla rō ſinit: vt ep̄i aut ꝑſone quelibꝫ de laboribꝰ ſeu nutrimētis ſuis ꝓpriis d̓cīas extorque̓ dēant. Ex quibꝰ relinquit̉ ꝙ non tenēt̉ ad decimā. Ad hoc rn̄det̉ ꝙ pͥuile gio ſedis apoſtolice nō tenēt̉ religloſi ad d̓cimas aliquas ꝑſoluēdas. vn̄ diſtinguit̉ īter religioſos: ꝗa monachi albi tēplarii ⁊ hoſpitalarii: ieroſolimitani: nō tenēt̉ dare d̓cimas d̓ poſſeſſionibus ſuis quas ꝓpriis manibus vel ſumptibꝰ excolūt: ſecus eſt ſi tradūt terras excolēdas ad firmā. ſicut di cit decretalis Alex. 3. ex de d̓ci. Licꝫ d̓ beni gnitate ſedis apoſtolice ſit nobis indulti vt de laboribꝰ quos ꝓpriis manibꝰ vel ſū ptibꝰ colitis nemini d̓cīas ſolue̓ teneamur ꝓpter hoc tn̄ nō eſt līcitū d̓cimas d̓ terris veſtris ſubtrahere: quas alijs traditis ex colēdas. Monachi ꝟo nigri. canonici regū lares. ⁊ alij religioſi: tenēt̉ dare decimas d̓ oībus poſſeſſionibꝰ ſuis: exceptꝭ noualibꝰ ortis: nn̄trimētis aīalium ſuoꝝ: vt dic de cretal̓ Alex. 3. Indulſit Adrianꝰ monachis nigris ceteriſqꝫ religioſis vt de noualibꝰ que ꝓpriis manibꝰ vel ſūptibus excolunt ⁊ de nutrimētis aīaliuꝫ ſuoꝝ ⁊ de ortꝭ ſuis d̓cimas nō ꝑſoluant. qͣre hi ꝗbꝰ hͦ indultuꝫ eſt hac occaſione d̓cimas d̓alijs rebꝰ eccle ſie ſue nō pn̄t ſb̓trahe̓: vl̓ ſibi ad aliꝗd vl teriꝰ vēdicare. Adhuc tn̄ diſtinguēduꝫ ē ꝙ illud quod dictū ē de monachis albis teplariis: ⁊ hoſpitalariis: ītelligēdū eſt de poſſeſſionibꝰ quas hēbant an̄ gn̓ale ꝯciliū de illis eī q̄ poſtea gratis ſunt collate ſibi vl̓ quas ip̄i emerūt: etiā ſi illas ꝓpriis ma nihꝰ vl̓ ſūptibus excolūt tenēt̉ ſoluere de cimas eccleſiis: quibꝰ rōe p̄dioꝝ antea ſol uebant̉. ſic̄ dicit decretal̓ Inno.z. in cōcilio gn̄ali. Decreuimus vt de alienis terris ⁊ amodo acꝗrendis etiā ſi eas manibꝰ ꝓpriiſ ac ſūptibus excolūt decimas ꝑſoluāt eccle ſiis quibꝰ rōne p̄dioꝝ antea ſoluebant̉ niſi cū ip̄is eccl̓iis al̓r duxerīt ꝯponēdū. Sꝫ obr̄ in cōtrariū. Quia anteqͣꝫ dn̄s papa cle ricis ⁊ religioſis ꝑſonis dediſſet puilegiū de nō ſoluēdis d̓cimis: vt dictū eſt de ter ris quas ip̄i excolūt: ip̄i tenebāt̉ dare deci mas ex lege d̓i. Sꝫ cot legem d̓i nō potuit dn̄s papa diſpenſare. gͦ adhuc tenēt̉ de ill̓ d̓cimas dare. ℟º Preceptū de decimīs iudiciale fuit. ⁊ iō de illis potuit eccl̓ia or dinare qui quas d̓cimas deant reciꝑe ⁊ ꝑ ſolue̓. ⁊ iō bn̄ dn̄s papa potuit cū religioẜ ⁊ clericis diſpenſare: vt nō dēant d̓cimas ſoluere: maxīe cū leuitici ordīs religioſi cē ſeant̉. ſicut ⁊ de alijs iudicialibꝰ pōt eccle ſia īmutare rōne neceſſitatꝭ: vel vtilitatis Noͣndū tn̄ eſt ꝙ oīa hec pͥuilegia d̓ d̓ci mis nō dandis: nō defendūt in ꝗbuſdam caſibꝰ. Unus caꝰ eſt cum pactione vel cōi actiōe tenēt̉ ad eas ſoluēdas. ſicut dic̄ de cretalis Adriani exͣ de deci. ⁊ pͥmi. ex mul tiplici ⁊cͣ. Alius caꝰ eſt cū ꝑrochialis eccle ſia in cꝰ prochia ſita ſūt p̄dia enormit̉ ledi tur. Tertiꝰ eſt cū eas ſoluēdo renūciant tacite pͥuilegio ẜm iura. Onſequenter qt de ēptione ⁊ redēptione d̓cimaꝝ Querūt̉ gͦ tria. Prīo vtꝝ poſſint emi. Scd̓o vtꝝ poſſint r̄dimi. Tertio vtꝝ poſſint ſb̓ pignore recipi. ſic obr̄. Altare Ad primum ⁊ decimas per pecuniā dare ⁊ ſpm̄ ſc̄ꝫ vēde̓ ſymonaica he̓ ſim eē nullus fideliū ignorat: dicit canon Paſcalis.i. q. 3ª. gͦ nulloº pn̄t vendi vl̓ emi niſi ſymoīace. Conͣ. Ius ꝑcipiendi d̓cīas tꝑale ⁊ tnͣſitoriū eſt: ⁊ eſt dos eccleſie car nalis. gͦ eſt p̄ciabile. gͦ pone̓ ip̄m ſb̓ p̄cio nō eſt pccm̄. gͦ lꝫ emere d̓cimas. Si dicat̉ ꝙ nō lꝫ: quia qͣꝫuis ius ꝑcipiēdi decimas non ſit ſpūale: eſt tn̄ annexum ſpūali. Conͣ. Sil̓r ius ꝑcipiēdi redditꝰ in hac villa eſt ānexū ſpūali. ꝗa ſicut eccleſia hꝫ ius ꝑcipiēdi deci mas in hac villa: ita ⁊ alios redditꝰ. gͦ qua rōne nō lꝫ emere d̓cimas: ꝗa ſūt de poſſeſſi onibꝰ eccleſie. ita nec licꝫ emē villas eccl̓ie qd̓ falſū eſt. So. decima dr̄ ius ꝑcipiēdi Decima etiā dr̄ ip̄e fructꝰ. Primo nō pōt emi. ſcd̓o pōt. Ius enī ꝑcipiēdi d̓cimas an nexū eſt ſpūali naͣli ordinatione ⁊ diuina. Nālis ordīatio eſt vt qui ſemināt ſpūalia mētant carnalia. hec enī eſt rō dati ⁊ acce pti. de qua loꝗt̉ apl̓s ad Phi. vltīo. Et hec eſt equalitas māne: vt qui plus colligit nō magis nec ꝗ minus colligit minus habeat Layci enī qui plus colliget de tꝑalibus de bēt dare clericis qui minus colligūt vt ſit equalitas ⁊ poſſint vacare legi d̓i que va catio ſpūalis eſt. Ad pͥᵐ gͦ dd̓ᵐ. ꝙ ſic̄ cor pus hoīs ī p̄ciabile eſt: ꝗa ē adiūctu anime rōnali que ē impreciabilis: ita d̓cima ē imp̄ ciabilis: ꝗa eſt adiūcta officio ⁊ miniſterio ſpūali. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ dn̄s ordinauit vt ꝓ carnalibꝰ que debēt̉ ſeminātibus ſpūalia darent̉ decīe. vn̄ pꝫ ꝙ ius decimaꝝ ānexū eſt ſpūali naͣli ordinatōe ⁊ diuina. Alii āt redditꝰ ſūt ānexi ſpūali ex accidēti. Et ꝑꝑ hoc nō eſt ſimile. Secundoᵐ queritur vtꝝ d̓cime poſſint licite a laycis redimi. Nā dicit Inno. exͣ de ſymonia. eccleſia. ſic̄ nō potuit emi: ita nec redimi. Si gͦ decime nō pn̄t ſine ꝑiculo ſymonie emi. gͦ nec redi mi. Itē canon ꝯcilii Magūtien̄. 16ª. q. 7º Decimas quas populꝰ dare nō vult niſi q̄ libꝫ munē ab eo redimāt̉ ab ep̄is ꝓhibend̓ eſt ne fiat. Ex quo relinquit̉ ꝙ nō pn̄t lici te r̄dimi. Con. Cuilꝫ pōt redime ius ſuū gͦ ſi ius decimaꝝ ꝑtinet ad clericos nō ad laycos licite pn̄t decimas clerici a laycis re dimere. ℟º circa hoc ſūt diuerſe opīoes Nā quidā dicūt ꝙ nō licꝫ alicui ius ſuum ſpirituale r̄dimere: ſicut nec emere: ⁊ ꝙ dr̄ ꝙ lꝫ cuilibꝫ redime̓ ius ſuū. intelligitur de iure nō ſpūali. vn̄ ita ītelligūt p̄dictam ca nonē ꝓhibēdū eſt ep̄is ne fiat ab eis. ſupple vt redimāt. vn̄ dic̄ decretal̓ Lucii. de quo dā canonice electo a maiori parte capituli paucis ſibi ꝯtradicētibꝰ: qui ad ſedandaꝫ turbationē pecuniā dedit ꝙ incurrit labe ſymonie: ⁊ tn̄ videbat̉ dediſſe pecuniā vt redime̓t ius ſuū. Alii ꝟo dicūt ꝙ pōt ꝗs redimere vexationē ſuā: ⁊ detrimentū qd̓ hꝫ circa ius ſpūale. vnd̓ ꝯciliū Urbani pa pe. i. q. 3ª. dicit ꝙ monachi poſſideant deci mas ſibi iuſte collatas: quas tn̄ ab ep̄is re dimere pecunia ꝯpellebāt̉. ⁊ argᵐ habēt ad hͦ ex auctoritate Augꝭ. qͣ vr̄ ꝙ aliꝗs po teſt emere iuſtū iudiciū qn̄ iudex nō vult ei ſine pecunia iuſte iudicare. vn̄ Augꝰ ad Macedoniū. Ille ſolet male ſibi ablatā pe cuniā repete̓ ꝗ iuſtū iudiciuꝫ emit. qm̄ ve nale eſſe nō debuit: ⁊ ẜᵐ hoc exponūt ipſi canonē p̄dictū. Decimas quas ppl̓s n̄ vult dare ⁊cͣ. ꝓhibendū eſt ne fiat. ſupple ꝓhibē dū eſt laycis ab ep̄is ne hoc faciāt. hoc ē ne aliquid accipiēt ꝓ redemptione decimaꝝ a clericis: ẜᵐ hoc dicūt ꝙ pōt redimi deci ma. cum.ſ. redimes ſit vel credit nullum ius hr̄e detentorē: ⁊ tn̄ dicūt ꝙ pōt repete̓ qd̓ dat ꝓ redēptione de iure. Alii ꝟo te nēt viā mediā dicētes: ꝙ ex pacto ꝑtiū hoc eſt clerici ⁊ layci nō pn̄t redimi decime: ſic̄ nec aliqua ſpūalia vel ſpūalibus annexa: ſꝫ auctoritate ep̄i ad cꝰ diſpoſitionē ſpectāt decime: pōt fieri vt eccleſia vel clericꝰ re cipiet d̓cimā ⁊ det layco aliquā pecuniam ⁊ hoc dicūt iuxͣ decretalē Urbani qui dic̄ ꝙ ꝯmutationes p̄bendaꝝ de iure fieri nō pn̄t pactione p̄miſſa que circa ſpūalia vl̓ anexa ſpūalibus labeꝫ ſēꝑ ꝯtinet ſymonie. Si aūt ep̄s cām inſpexerit neceſſariā licite poterit de vno loco ad aliu tuſferre ꝑſoͣs Sil̓i mō dicūt ꝙ auctoritate ep̄i: mō p̄di cto pn̄t clerici redimere d̓cimas. Illum ꝟo canonē Urbani.i. q. 3ª. de monachis redi mētibꝰ ab ep̄is d̓cimas ītelligūt: ꝙ mochi no dabat pecunia: vt nouū ins decimaruꝫ acquirerent ſed vt iā acquiſitū retinerēt 5 pacifice. Tertio queritur de pignoratione decimaꝝ. ⁊ dr̄ coīter ꝙ pn̄t clerici eas recipere ſb̓ pignore a laycis. ſic̄ ⁊ quālibꝫ aliā poſſeſſionē quā laycus detine ret violēter: ⁊ iniuſte. nec tene̓t̉ in talibus fructꝰ ꝯputare in ſortē. dū tn̄ nō ꝑtineant hiꝰ decime ad alienas eccleſias. quia tunc ꝓhibitū eſt ꝑ decretalē Grego. ꝙ nō recipi ant̉ a laycis ex de deci. Interdicimꝰ ꝑſoniſ eccleſiaſticis vniuerſis: vt decīmas deten tas a laycis ad alienas eccleſias ꝑtinentea in pignus reciꝑe ab eiſdem laycis nō p̄ſu mat. Sꝫ obr̄ ꝗa in p̄dicto cāu clericus ac cipit illos fructꝰ p̄ter ſortē ex vi mutui. cū gͦ vſura ſit accepto rei alicꝰ ex vi mutui: p̄t ſortē. p̄dictus ꝯtractꝰ erat vſurariꝰ. Cō tra. Illi fructꝰ erāt eccleſie: ⁊ eccleſia dedi ei: ſupponat̉ hͦ. gͦ nō peccat accipiēdo illos fructꝰ. gͦ nō eſt vſurarius ꝯtractꝰ. Qd̓ con cedimꝰ hac rōe: nec valet argumētatio. Ac cipit aliquid p̄ter ſortē ex vi mutui vel pī gnoris. gͦ eſt vſurarius: niſi addat̉ aliquid alienū. Ille ꝟo nō accipit aliꝗd alienū: īmo ſuū: quia ſibi datū eſt ab eccleſia ſeu p̄lato qui dare poterat. Itē ad maiorē euiden tiā ponūt̉ caꝰ in mutuo. Ponatur ꝙ aliqs laycus heat ī aliquo territorio. 40. modios de redditibꝰ. 20. de decima: ⁊. 20. de cenſu ⁊ ꝯtrahit muruū cum aliquo clerico: q̄ dat ei mutuū centū libras vt hēat quolꝫ anno decē modios in illis r̄dditibꝰ. Querit̉ vtꝝ ille ꝯtractꝰ ſit vſurarius. ꝓbat̉ ꝙ no. quia liceret clerico illi quolibꝫ āno ꝑcipere tota decimā.ſ. 20. modios. gͦ multo fortiꝰ decem modios. Sꝫ ꝯtra. Accidat ſterilitas t̓re ita ꝙ in territorio illo in quo ſolēt eſſe. 40 modii nō ſint ibi niſi. 12. Iſte clericus acci pit de illis duodecī decē. ⁊ nō ſūt in deci ma niſi ſex. gͦ quatuor accipit de cēſu. gͦ ali quid accipit de alieno p̄ter ſortē ex vi mu tui. So. dd̓. ꝙ ſi clericus fecit ꝯtractum ſuum hoc mō ⁊ hac intentiōe vt quicquid ꝯtingat hēat de redditibꝰ illis dece modi os: vſurariꝰ fuit ille ꝯtractꝰ. ſi ꝟo hac intē tione vt de d̓cima hēat decēmodios ſi ibi ſint nō eſt vſurarius. O ſtea queritur de pͥmitiis. Eſt aūt pͥmitia pͥma ꝑs frugū vel fetuū dn̄o offerenda. Qu rūt̉ aūt duo. Prīo vtꝝ pͥmitie ſint in p̄ cepto. Secundo quan tā dēat eſſe. ſit obr̄. Exo. 22 d Primum xecimas tuas ⁊ pͥmitias nō tardabis offerre. ergo qua rōe decime ſunt in p̄cepto ⁊ primitie. Item Exo. 23. Primitias frugū terre tue deferes in domū dn̄i d̓i tui. Itē. 13º. Exo. Sancti fica mihi ouē pͥmogenitū. ⁊ ſubdit̉ quicꝗc pͥmicii eſt in pecoribꝰ tuis ſanctificab̓ dn̄o Itē Eze. vltīo. Erūt leuit ⁊ ſacerdotibꝰ pͥmitie de pͥmitiis terre ſcm̄ ſāctoꝝ. Itē Mal̓. 3º. in quo ꝯfigimꝰ te vos ꝯfigitis in decimis ⁊ ī pͥmitiis: ⁊ ī penuria vos male dicti eſtis Itē cano Greg. 16. cā. q. ꝰ. opor tet decimas ⁊ pͥmitias qͣs iure ſacerdotum eſſe ſancimꝰ ab oī populo acciꝑe. Itē ca nō Alex. di. 32. decime ⁊ pͥmitie ſeu oblatio nes viuoꝝ ⁊ mortuoꝝ eccleſie d̓i fideliter reddant̉ a laycis quas ꝗ retīuerīt ab eccle ſie ſcē coīoe ſeꝑent̉. Itē Inno. exͣ de d̓ci. deꝰ ī ſignū vl̓ is dn̄ii decīas ſibi r̄ddi p̄ce pit: ſuas eē decimas ⁊ p̄mitias aſſeuerans Ex his gͦ manifeſte relinquit̉: ꝙ pͥmitie ſt̓ in p̄cepto. qd̓ quidā abſolutē ꝯcedūt. Cō tra Exo. 13. Cū lex pͥmogenitoꝝ dat̉. ſb̓dit̉ erit qͣi ſignū in manu tua. Si gͦ eadē eſt ro legis pͥmogenitoꝝ ⁊ pͥmitiaꝝ. lex pͥmitia rū in ſignū eſt. gͦ p̄ceptū de pͥmittis fuit ce rimoniale. ergo tꝑe gr̄e nō eſt ſeruandum quēad mod̓ nec alia p̄cepta ſignificatiua. fuerūt alij qui dixerūt: ꝙ p̄ceptū de primi tis morale eſt. nec ceſſauit: ſꝫ remanet am pliatū in oblationibꝰ cottidianis que fiūt eccleſie. Conͣ. Pari rōe poſſet dici ꝙ p̄ce ptū de decīs remanet ampliatū. cū oblatio nes ⁊ redditꝰ quos mō hn̄t eccleſie ſint ma iores qͣꝫ decime legis veteris. gͦ in illis red ditibus quos accipiūt eccleſie ẜuaret̉ p̄ce ptū de decīs ſicut dr̄ ſeruari p̄ceptum de pͥmitiis in oblationibꝰ: qd̓ falſū eſt. Iteꝫ de iure naͣli ſimpl̓r eſt: ꝙ honorandꝰ ē de de ꝓpria ſb̓a ⁊ ante oīa. ſed in exhibitione pͥmitiaꝝ ẜᵐ ſe nō aliud on̄dit̉ qͣꝫ honor d̓i de ꝓpria ſt̓a ante alia. gͦ p̄ceptū de pͥmitiiſ ẜᵐ formā p̄cepti ſimpl̓r eſt de iure naͣli. p̄ ceptū ꝟo de decīs ꝓpter taxatione ꝑtis de cime nō eſt de iure naͣli ſimpl̓r: quo ad for ma taxationis. gͦ p̄ceptū de pͥmitiis ẜᵐ for mā p̄cepti potiꝰ eſt ẜuandū qͣꝫ p̄ceptū de d̓ cimis: cū ea que ſūt iuris naͣlis ſimpl̓r ma neat īmutabilia ⁊ vnoº ſemꝑ ab oībus ſint obẜuanda. ℟º p̄ceptū de pͥmitiis ⁊ p̄ce ptū de decīs: qͣᵐ ad ſb̓am p̄cepti ſūt iuris nalis ſimpl̓r ⁊ ſb̓a p̄cepti eſt vt honoretur deꝰ de ꝓpria ſt̓a. ſic̄ dr̄. 3º. ꝓuer. Et ſuſtente tur mīſter eiꝰ. ſicut dr̄ Mal̓. 3º. ⁊ ẜᵐ hͦ ma net lraliter īmutatū qͣtū ꝟo ad determīa tionē p̄cepti fuit p̄ceptū iudiciale ꝑ legem ⁊ etiā p̄ceptū figurale ꝑ inſpirationē. Cū enī ex lege naͣli hēt̉ ſicut morale ſimpl̓r ꝙ honoraret̉ deꝰ: ⁊ ſuſtētet̉ mīſter eiꝰ. nō tn̄ determinatū eſſet quo ordīe vel in quota ꝑte neceſſaria fuit d̓terminatio ꝑ legis da te iudiciū. Determinatū eſt gͦ qͦ ordīe in pͥ mittis: ⁊ in quota ꝑte in decīs ſequēdo in ſtinctu rōīs ⁊ naͣe ſicut ſuꝑ dictū eſt: ⁊ ſic factū eſt iudiciale p̄ceptū. Itē cum ꝑ cul pā originalē ſentiret ſe poſteritas Ade eie ctā de ꝑadiſo in qua manſiſſet ſi nō fuiſſꝫ peccatū. In ꝑadiſo aūt duo ſūt. Unū ē ob tinere hereditate celeſtē qd̓ eſt ꝓpriū pͥmo gētoꝝ. ⁊ hͦ ē ꝑ ꝯꝑatiōꝫ ad deū. Alid̓ obtī nere ſociētate āgeloꝝ ⁊ hoc reſpcū ꝯciuiū ꝑ inſpirationē oſtenſū eſt hoī. ꝙ naͣ hūana erat reꝑabilis quo ad vtrūqꝫ.ſ. quo ad pri mogeniturā: ſeu obtinedā hereditatē cele ſtē: ⁊ quo ad obtinēdā ſocietatē angelicam Inde eſt ꝙ īclinata eſt rō hōis ⁊ naͣ ad hoc vt faceret ea que eēt ſigna hꝰ reꝑationis faciēde. facta eſt igit̉ a pͥncipio ſignificato r̄ſtituēde pͥmogeniture ſeu hereditatis: ⁊ hoc ꝑ oblationē pͥmitiaꝝ ⁊ pͥmogenitoꝝ Abel. Scd̓o ꝟo facta eſt ſignificatio reſti tuēde angelice ſocietatis in oblatione d̓ci maꝝ ꝑ Habraā. Hō eī erat dragma decīa ꝑdita: ſicut dicit dn̄s Luc. 15º. vn̄ dic̄ Augꝭꝰ Redde decimā d̓o. al̓r nō deduceris ad de cimā angeloꝝ. Pretea cū ex lege naͣli te net hō ꝙ honorādꝰ eſt deꝰ de ꝓpria ſb̓a te net ec ꝙ honorādꝰ ſit vt actor ⁊ pͥncipiuꝫ ⁊ honorādus vt ꝯẜuator ⁊ finis. ex īſpira tione cū rōe in oblatione pͥmitiaꝝ ſignifi cauit honorādū deū ſicut pͥncipiū ⁊ aucto rem bonoꝝ. In oblatione ꝟo d̓cimaꝝ ſicut ꝯẜuatorē ⁊ finē bonoꝝ ſicut dicit Iſidor ſuꝑ illud Exo. 22. Decimas pͥmitias ⁊cͣ. ⁊ iſt duabus de cāis vltīo aſſignatis factū eſt p̄ceptū de decimīs ⁊ pͥmitiis p̄ceptū figu rale. Rn̄dend̓ igit̉ de pͥmitiis: ſicut re ſponſū eſt de d̓cimīs ꝙ ẜᵐ ſb̓am ⁊ indeter minationē eſt p̄ceptū morale ⁊ ſꝑ ẜuanduꝫ ẜᵐ ꝟo determinationē ordīs p̄ceptū de pri mitiis ſimpl̓r iudiciale ē: vel figurale: qꝫª ad tꝑs ante incarnationē quēadmod̓ alid̓ p̄ceptū de decīs ꝙͣtū ad taxationē talis ꝑtꝭ Illa gͦ rōe qua figurale ē n̄ manet tꝑe gr̄e ſed in illa rōe qua iudiciale eſt. Iudicialia aūt p̄cepta cū inſtituta ſint ꝓpter vtilita te̓ publicā. relicta ſūt ptāti eccleſie vt ẜª eius arbitriū vel ẜuēt̉ vel determinentur vel etiā mutent̉ ẜᵐ qd̓ expedit cōi vtilita ti. ſicut gͦ dictū eſt de decīs ꝙ ante legem quo ad taxationē talis ꝑtis erāt in ꝯcilio adueniēte lege in p̄cepto. tꝑe ꝟo gr̄e qͣꝫtuꝫ ad aliquid ſunt in ꝯcilio: qͣꝫᵐ ad aliquid in p̄cepto: vt ſupͣ oſtēſū eſt: ita ⁊ de primitiis dd̓ eſt. Soluit̉ gͦ p̄cedēs qd vt dicat̉ ꝙ ſolutio pͥmitiaꝝ ẜᵐ determinatōꝫ eccleſie ē in p̄cepto tꝑe moderno: d̓termīat autem vt ẜᵐ ꝯſuetudinē approbatā ſoluāt̉ pͥmi tie ⁊ ẜᵐ legē diuinā vbi ꝯſuetudo ē ſolue̓ pͥmitias. Prete̓a vbi indigētia mīſtroꝝ d̓i ē: quibꝰ ẜᵐ lege debet̉ ſuſtētatio. ſoluen de ſunt pͥmitie. dico ẜᵐ formā p̄cepti ſi ab eccl̓ia r̄ꝗrant̉. Patꝫ gͦ rn̄ſio ad p̄dictas auctoritates quibꝰ oſtēdit̉ ꝙ pͥmitie ſūt in p̄cepto. Sil̓i mō pꝫ rn̄ſio ad ſcd̓m qd̓ obi ciebat̉ ꝙ pͥmitie erat ī ſignū. Erāt.n. pͥmi tie ī ſigᵐ: vnoº. alioº n̄. ẜᵐ ꝙ erāt ī ſigᵐ erāt in ſignū rei future.ſ. reꝑandē pͥmogēiture ⁊ celeſtis hereditatis. erāt etiā iudeis ī ſi gnū rei p̄terite.ſ. beneficii liberationis ab egypto ꝑ īterfectionē pͥmogenitoꝝ egypti ſaluatis pͥmogenitis iſraelis. Erāt etiaꝫ in ſignū rei faciēde: vt.ſ. initiū noſtroꝝ oꝑuꝫ d̓o auctori tribuamꝰ. Sꝫ quo ad has rōnes ſignificatōis nō manet p̄ceptū de pͥmitiis ſed manet quo ad aliā rōꝫ: ⁊ īmutabiliter ẜᵐ rōꝫ moralē ⁊ īdeterminata. ⁊ mutabil̓r ẜᵐ rōꝫ iudicialē determinatā. ꝗa arbitrio eccleſie relinquitur. Ad vltimū vero ꝙ dicit ꝙ p̄ceptū de pͥmitiis ẜᵐ determina tionē p̄cepti ē de iure naͣli: quia de iure naͣ li eſt ꝙ honoret̉ deꝰ ante oīa. dd̓. ꝙ nō ſeꝗ tur. Nā ⁊ de iure naͣli ante oīa honorādui eſt deꝰ in quolꝫ ordine diſtributionis ſb̓e vt ſicut in ꝑmicia ⁊ ita in vltīa ⁊ media Secundoᵐ queritur quāta dēat eſſe pͥmitia. Ad qd̓ noͣ. ꝙ non īuenit̉ exp̄ſſū in libris Moyſi. dicit tn̄ Iero Maioꝝ traditione introductū eſt. qui plu rimū qͣdrageſimā ꝑteꝫ dabāt ſacerdotibꝰ qui minimū ſexageſima īter qͣdraginta ⁊ ſexaginta licebat offerre qd̓cūqꝫ voluiſſēt ⁊ hoc in aridis ⁊ liquidis. In fetibꝰ aūt pͥmogenitū dabat̉. Standū eſt aūt ꝯſuetu dini: vt quelꝫ eccleſia ẜuet ꝯſuetudinē ſua ſi hꝫ. Si non hꝫ recurret ad ꝯſuedinē vici naꝝ eccleſiaꝝ. ſi īueniet ibi diuerſas ꝯſue tudines illā ꝯſequat̉ que magis tendit ad mediocritatē: vel quē a pluribꝰ obẜuatur Si tn̄ eccleſia eēt tenuis: nec haberet ſacer dos vn̄ poſſet ſuſtentari. ſatis tūc dicereꝫ illā ꝯſuetu pinē eligenda que ampliꝰ ſoluit vel ſaltem mediam inter illas. Eſtat inquirere de oblationibꝰ. Pretermiſſis autē generibꝰ oblationū legaliū de quibꝰ infra queret̉. Gn̄ali ẜmone querūt̉ iſta. Pr mo vtꝝ oblationes ſint in p̄cepto tꝑe gr̄. 2º cui ſit danda oblatio. Tertio a qͣ re cipiēda ſit oblatio. ſed de hoc ſupͣ qōe d̓ le gibus iudicialibꝰ circa ꝑſonas infames. E iteꝝ ſupͣ qō de decimis. vtꝝ de iniuſte ac ꝗſitis poſſet dari decima. Circa primum Exod. 2. Nō apparebis in ꝯſpectu meo vacuus. ſr̄ quē locū dicit canon Grego. Oīs xp̄ianꝰ ꝑ curet ad miſſaꝝ ſolēnia aliꝗd d̓o offerre: ⁊ reducere ad memoriā ꝙ deꝰ ꝑ Moyſen di xit. Nō apparebis in ꝯſpectu meo vacuus Itē eccle. 35º. Nō apparebis in cōſpecti meo vacuus. hec enī ꝓpter mādata d̓i fiūt ⁊ ſb̓dit īmediatē. Oblatio iuſti īpinguat altare. Itē Anaſtaſiꝰ. 16ª. q. iª. Statuimꝰ vt ſi quis oblatiōes eccleſie vel d̓cimas qͣſ ppl̓s dare dꝫ tenere ꝯtenderit: coīone pͥue tur. Ex his manifeſte relinquit̉ ꝙ oblatōeſ ſint in p̄cepto. Itē dic̄ canon Cartag. cō cilii. 13ª. q. 2. Qui oblationes defūctoꝝ: aut negāt eccleſiis: aut difficult̓ reddūt tanq̄ necatores egentiū excoīcent̉. Cōtra. In euāgelio oblationis exhibitio nō ponit̉ ꝑ modū p̄cepti: ſꝫ ſolū ꝑ modū ꝯfilii. cum dr̄ Mat. 5. Si offers munus tuū ad altare ⁊cͣ. ẜᵐ quē modū ꝓponūt̉ alia ꝯſilia. Math̓. 19 Si vis ꝑfectꝰ eſſe vade ⁊cͣ. gͦ lex euāgelii iu dicat oblationes dādas ꝓ cōſilio: nō ꝓ p̄ce pto. Itē de oblationibꝰ nō eſt dictum in euāgelio quēadmod̓ ⁊ de decimis oportuit iſta facere Mat. 23. Itē ſi dicat̉ iuxͣ cano nē Grego. qd̓ eſt p̄ceptū ex lege veteri Exo 23º. Nō apparebis in ꝯſpcū meo vacuus. gͦ pari rōe p̄ceptū erit tribus vicibꝰ ꝑ ſingu los ānos feſta celebrare. ſolēnitate azimoꝝ ⁊ pētecoſtes: ⁊ ſcenophegie iuxͣ eandē legē ītra quā p̄dictū p̄ceptū īcludit̉. ita enī cui dr̄ tribꝰ vicibꝰ feſta celebrabitis ſolēnitatē azimoꝝ ⁊cͣ. ⁊ ſb̓dit̉. Nō apparebis ī ꝯſꝑcu meo vacuus. ⁊ ſolēnitate mēſis pͥmitiuoꝝ hoc eſt pētecoſtē ſolēnitatē: quoqꝫ in exitu ani. hoc eſt ſcenophegiā. ſi gͦ obſeruare iſta ẜᵐ ritū legis nō tēmur tꝑe gr̄e: ꝗa hͦ eēt in dayzare. gͦ nō tenemur ad illud qd̓ īcludit̉ Nō apparebis ī ꝯſpcū meo vacuus. R coīter diſtinguūt̉ tres ſpēs oblationū ẜm ꝯſuetudinē eccleſie. vna ē alicꝰ rei donatio gratis facta īter viuos d̓o vel eccleſie. alia eſt alicuiꝰ rei donatio deo vel eccleſie fcā cauſa mortis. Tertia eſt cottidiana ⁊ vſu alis quam faciūt fideles ad altare ſeu ma nū ſacerdot. Dicūt aūt iuriſꝑiti: ꝙ in pͥª ⁊ ſcp̓a ſpē: oblationes neceſſario ſūt ſoluēde deo vt qui nō ſoluerūt dēant coīone pͥuari 5ᵐ qd̓ dicit canon Alex. di. 32. Oblatōes vi uoꝝ ⁊ mortuoꝝ eccleſie dei fidelit̓ reddāt̉ a laycis quas qui retinuerit a ſcē eccleſie coīone ſeꝑet̉. ⁊ iteꝝ canon ꝯcilii Uarenſiſ ij. q. 2ª. Qui oblationes defūctoꝝ retinent ⁊ eccleſie tradere morant̉ vt infideles ſūt ab eccleſia abiciendi. Has gͦ oblationes di cūt neceſſario ſoluēdas: ꝗa iſte ſūt ex dono mere ꝑtinētes ad ꝓprietatē eccleſie: ⁊ ideo ſacrilegꝰ erit ꝗ iſta noͣ reddit. In tertia ꝟo ſpē oblationū diuerſificāt̉ opīones. Rā quidā dicūt ꝙ oblationes cottidiane ſunt in p̄cepto ⁊ neceſſario ſoluende ẜᵐ qd̓ dic̄ canon Greg. Oīs xp̄ianus ⁊cͣ. vt ſupͣ. Alii ꝟo dicūt cottidianas oblationes volūtari as eſſe ⁊ in ꝯſilio. Canonē ꝟo Gōreg. intelli gūt de oblatione īteriori: vel bonoꝝ opeꝝ Sil̓r illud qd̓ dr̄ in Exo. 22º. ⁊ in eccleſia ſtico. 35º. Nō apparebis ⁊cͣ. ſi intelligat̉ in p̄ cepto. vel intelligūt illud eē dictū ꝑ modū ꝯſilii n̄ p̄cepti. Alios ꝟo canonēs ītelligūt de oblationibꝰ alijs de quibꝰ ſupͣ dictū eſt. Sꝫ obr̄. Naꝫ qo de oblatione ſoluēda po teſt duobꝰ modis intelligi. aut de oblatōe fcā: aut de oblatione fienda. De oblatione iā fcā ecleſie quocūqꝫ mō nullus dubitabit ꝗn neceſſario ſi heat̉ ſit ſoluēda: ꝗa ſicut dicit canon. Eccleſiā fraudare ſacrilegium eſt. De oblatione ꝟo fienda nullus ſil̓r dicꝫ ꝙ in pͥma ſpē vel ſcd̓a neceſſario ſit ſoluē da cū pure ſint volūtarie anteꝙͣ fiant. De oblatione ꝟo cottidiana cū dicat canones ꝙ fiat. vr̄ magis dd̓ᵐ ꝙ neceſſario eēt ſol uēda. ꝓpterea p̄dicta diſtinctio nulla eſt. dicendū igit̉ ꝙ oblatio fiēda in pͥma ⁊ 2º ſpē nō eſt in p̄cepto: ſꝫ ī ꝯſilio. Sꝫ poſtꝙͣ fcā eſt ſolutio eſt in precepto. Oblatio ꝟo in 3ª ſpē: aliqn̄ eſt in p̄cepto. aliqn̄ in ꝯſilio. In p̄ cepto ẜᵐ ꝯſuetudinē approbatā. vel ſi indi get mīſter dei vt de decimis ⁊ pͥmitiis di ctū eſt. In hoc tn̄ ꝯcordat ꝙ ſi eēt pauꝑ ſa cerdos: nec hēret vn̄ ſuſtentaret̉ poſſet eis ſb̓trahere diuina officia ſubtractis oblatio nibus. ꝗa nēo coget̉ vt dicit apl̓s ſuis ſtipē diis militare. i. Cor. 9. Itē dicūt ꝙ ſi co ſuetudine ſolēt ꝑrochiani in certis ⁊ preci puis feſtis aliꝗbus annalibꝰ offerre. poſſūt cogi ad ꝯſuetudinē tenendā. Sed ꝯtra ſexta ſynodꝰ.i. q. i. Nullus qui ſacr̄a coīoeꝫ diſpenſat a ꝑcipiēte gratia aliquid exigat ⁊ ſb̓dit. Si ꝟo aliquid exegerit deponatur ſicut imitator ſymoniace fraudis. Item canon Gelaſii ibidē. Qd̓ gratis accepimus gratis dare mandamur. Math. xo. Et iō ſa cerdotes nihil ꝓrſus ī baptizādis exigere moliant̉. Ex quibus vr̄ relīqui ꝙ ſacerdos no pōt oblatōnes exigere: nec diuina eis ſb̓ trahere ſi nollēt oblationes dare. Si ꝟo di ceret̉ ꝙ ẜᵐ ꝯſuetudinē poſſent oblationes exige̓ ⁊ diuina ſb̓trahere. Conͣ. Decretal̓ Alex. 3. exͣ de ſymo. Pro ſepultura criſmatꝭ ⁊ olei ꝑceptione. nulla p̄cti exactio attētet̉ nec ſb̓ obtentu cuiuſcūqꝫ ꝯſuetudinis rea tū ſuū quiſqꝫ tueat̉: ꝗa diuturnitas tꝑis nō minuit pccm̄: ſꝫ auget. Itē decretalis ꝯcilii lateran̄. Horribile nimis eſt vt ꝓ ſa cramētis aliquid requirat̉. Putant autem pl̓es ⁊ hoc licere ꝙ legē mortis de longa in ualuiſſe ꝯſuetudine arbitrāt̉ nō attendē tes ꝙ tanto grauiora ſut crimina. qͣꝫto diu tius infelicē animā tenuerīt alligatā. gͦ cō ſuetudo nulloº faciet vt ꝑ ſb̓tractiōꝫ ſacra mētoꝝ cogant̉ layci ad oblationes ſine ꝑi culo ſymonie. ꝓpterea dd̓. ꝙ ſacerdos non poterit ſb̓trahere diuina. tn̄ ad ꝯẜuandas pias ꝯſuetudines circa oblationes poſſūt cogi layci nō ꝑ ſacerdotē ſb̓tractione ſacra mēti: ſꝫ ꝑ ep̄m loci ẜᵐ decretalē Inno.3. ext d̓ ſymo. Suꝑ his prauas exactiones fieri ꝓ hibeamus: ⁊ pias ꝯſuetudines p̄cipimꝰ ob ẜuari ſtatuētes: vt libere ꝯferant ſacr̄a. ꝑ ep̄m loci. veritate cognita ꝯpeſcant̉ qui malitioſe laudabilē ꝯſuetudineꝫ nituntur immutare. Poſtea queritur ꝯa da ſit oblatio. vtrum ſolum ſacerdotibus qui hn̄t curas aīaꝝ debeāt dari oblatioēs qd̓ manifeſte habet̉ ex legel e. 18. Oīs ob latio ⁊ ſacrificiū. ⁊ quicꝗd ꝓ pcc̄o aut deli cto reddit̉ mihi erit Aaron ⁊ filioꝝ ſuoꝝ Itē Iero. ad Damaſū. Sacerdotes ꝓ oī bus orare debet quoꝝ edas ⁊ oblationes ac cipiūt. qua gͦ frōte p̄ſumūt layci oblatiōeꝫ quas xp̄iani ꝓ peccatis ſuis offerūt: vel ip̄i ꝯmedere vel alijs ꝯcedere. Item canon Da maſi pape. xª. q. i. Oblationes que infra ſanctā eccleſia offerūt̉ tm̄mo ſacerdotibꝰ qui cotridie dn̄o ẜuire vident̉ liceat come dere ⁊ hr̄e: ꝗa in veteri teſto ꝓhibuit dn̄s panes ſanctos comede̓ filiis iſrael: niſi tm̄ Aaron ⁊ filiis eiꝰ. Itē canon Bonifacii 12ª. q. 2ª. quicꝗd ſemel fuit dn̄o ꝯſecratum ſanctū ſcoꝝ erit. ⁊ ad ius ꝑtinet ſacerdotꝭ ⁊ eſt ſumptū ex leuitico. c. vltīo. Ex his gͦ vr̄ ꝙ nec laycis nec altis qͣꝫ ſacerdotibꝰ pa rochialibꝰ liceat oblationes reciꝑe vel com medere. Con. Nos videmꝰ ꝙ layci emūt oblationes vt cādelas ⁊ panes qui offerūt̉ in eccleſiis: ⁊ hoc de voluntate eccleſie. gͦ pn̄t vti illis candelis ⁊ panes cōmedere. Itē nos videmus ꝙ monachi in multis prochiis recipiūt: vel ꝑtem hn̄t in oblatio nibꝰ. ⁊ vr̄ eſſe ꝯtra legē ⁊ canonēs ſuꝑ di ctos. So. ſolis ſacerdotibꝰ ſūt oblatiōes offerende ⁊ ꝯminiſtrātibꝰ fidelit̓ diſpēſan de. iuxͣ illud Apl̓i. 1. Cor. 9º. Qui in ſacrario oꝑant̉: que de ſacrario ſūt edūt. ⁊ qui alta rio deẜuiunt: cū altari ꝑticipāt̉. Ad illd̓ qd̓ obr̄ de laycis dd̓ᵐ. ꝙ nō eſt contͣ cano nes ſi ip̄i de manu ſacerdotū ea que oblata ſunt recipiāt: ⁊ ꝑ donationē l̓ emptionem ſed ſi ꝓpria auctoritate vellēt ſibi vſurpa re layci ea que oblata ſūt vel etiā ius obla tionū ꝯtra diuinā lege ⁊ canones vēdica re: ſacrilegium ꝯmitterent. Ad illad ꝟo qd̓ obr̄ de monachis nō eſt ꝯtrariū. Nam aut ſunt coadiutores ſacerdotis miſterio altaris: ⁊ io de altario poſſunt viuere. aut habēt curā ſicut alij ꝑrochiales ſacerdoteſ ⁊ tūc maxīe ſicut dicit Ambꝰ. Poſſūt deci maꝝ pͥmitiaꝝ ⁊ oblationū iuſta ꝑfrui porti on. Iuxͣ apl̓m de altario cui ẜuiunt viuē tes vel orat ꝓ populo: ſicut ⁊ ſacerdotes ꝗ bus ꝓ officio or̄onis ẜᵐ legē d̓i: vt dicit be atus Ieroꝰ. Cōferūtur oblationes. Xpedita inqui ſitione mroaliū: ⁊ iudicialiū pre ſptoꝝ. Cu adiutorio xp̄i ad īqui ſitionē cerimonialiū ꝓcedamus. Primo īquirētes gn̓aliter. Scd̓o ſpāliter. Ge neralit̓ aut querūt̉ iſta ꝗnqꝫ. Primo de ītellectu cerimonialiū. 2º de cā ſeu rōne Tertio de numero ⁊ dr̄a. 4º de obſer uātia cerimonialiū que ꝑtinēt ad diſcreti onē īmundiciaꝝ. de ritu ſacrificioruꝫ 6 de ceſſatīone cerimonialiū. Quan tū ad pͥmū querūt̉ duo. Primo vtꝝ ī ce rimonialibꝰ vl̓r ſit ſenſus ſiue intelligen lr̄alis. Deīde qualit̓ in p̄ceptis cerimoni alibus ſit intelligentia ſpūalis. Ponunt aūt quidam ꝙ in oībꝰ cerīonialibꝰ legis ē ītelligꝰ lr̄alis Hoc aūt ꝓbant deducendo ad pl̓a incoue niētia. ſi ꝯtrariū poneret̉. Primū incōueni ens eſt abuſio ẜmonis. Nam ẜmo interpres aī eſt. Si gͦ ẜmo legiſlatoris nō eēt aī ſui ī terpres. ſed magis abſcoditor ⁊ celitor. ſi ita eēt: ꝙ in ẜmone cerimonialiū nulla eſſꝫ ītelligentia lr̄alis. Relinquit̉ ꝙ legiſlator vſus ē ẜmōe īordīate: qd̓ magnū vitiū ē ⁊ īcōueniēs. Scd̓m incōueniēs eſt: fraus doct̉ ne. Nā vbi eſt doctrine ſil̓atio: ibi doctri ne fraus: ⁊ nō ꝟitas. quantū ad hoc: ſꝫ vbi ꝑ ẜmonē quiddā deſignat̉: ⁊ aliud intelli git̉ cui ſimulatio eſt. S gͦ in doctrina cerī monialiū ꝙ lr̄aliter ſignificāt nō ītelligit̉ ſil̓atio doctrine: erit ⁊ fraus. Tertiū incō ueniēs eſt. ſtultitia legiſlatoris. ꝗd enī in unt ſtultius ſentiri pōt de ꝓph̓a ſapiētiſſi mo ⁊ legiſlatore qͣꝫ ea locutū fuiſſe populo ⁊ ẜuare mādaſſe que populus nō ītelligerꝫ Ex hoc eī ſequit̉ ꝙ legiſlator ip̄e qͣi barba rus loqueret̉ cū a ppl̓o nō ītelligeret̉ ẜᵐ ꝙ dicit apl̓s. i. ad Cor. 14º. Si neſciero ꝟtuteꝫ vocis. ero ei cuiꝰ loquar barbarꝰ: ⁊ is ꝗ mi hi loquet̉ barbarꝰ. Quartū incōueniens eſt culpa latoris. Nā cū eſſꝫ dux ⁊ rector po pulo iſti datꝰ. qual̓r īplebat doctoris offm̄ cū ip̄am legē ad populū ferebat quē doce dēbat ⁊ ip̄am nō exponeret: ſꝫ velaret. hoc enī facere nihil aliud erat qͣꝫ ppl̓m ī errore inducere. ꝓpone̓ enī lrām mandatoꝝ lr̄alē ītelligētia n̄ hn̄teꝫ. ⁊ hͦ ppl̓o non exponere nihil aliud eſt qͣꝫ ip̄am in lr̄alē ītelligentia vbi ip̄a nō eſt īduce. ⁊ hoc eſt facere errare qd̓ eſt magna cl̓pa doctoris. Quintū in cōueniēs eſt omiſſio doctoꝝ ⁊ ꝓph̓aꝝ. Na tot ⁊ tāti legis doctores ⁊ ꝓph̓e in illo po pulo p̄ceſſerūt ⁊ in iſto errore ⁊ ppl̓m reliqͥ rūt. videlꝫ in lr̄ali ītelligēt a cerimonialiū nec de alio ītellectu qͣꝫ de lr̄ali populū mo nuerūt. Cū gͦ miſſi eſſent a deo ad directio nē ⁊ inſtructionē populi in hoc ꝑ omiſſioni deliquerūt. Itē ſi dicat̉ ꝙ talibꝰ p̄cept ⁊ ꝓhibitionibus nō loquebat̉ lex illi pplo ſꝫ ppl̓o xp̄iano cui taliū ſpūalis ītelligenª ſeruabat̉. Obiciūt ꝑ auctoritatē apl̓i ad Ro. 3. Scimus ꝗa q̄cūqꝫ lex loquit̉ his qui ī lege ſunt loquit̉. Itē que neceſſitas erat vt nobis lex ſpūalē ītelligētia loqueretur cū nō dū eſſemꝰ. Ex his igit̉ ꝯcludūt ꝙ mo dis oībus neceſſe eſt cerimoīalia oīa lr̄alē ītelligentiā habuiſſe. Sꝫ in ꝑtem contͣ riā obr̄ Nā ea que ponūt ad ꝯcludenda in cōueniētia nō vident̉ eē incōueniētia: īmo ueniētia doctrine ſapīe ſeu legis diuine Nā ſicut dicit beatꝰ Dyoniſius in ierach. angel̓. Decētiſſimū eſt eloquiis dīna enig mata occultare. ⁊ ī viā multis pone̓ ſacraꝫ ſuꝑ mundanoꝝ ītellectuū ꝟitate. eſt enī n̄ oīs ſacer neqꝫ oīum vt eloquia dicūt ſcīa Itē beatꝰ Dionyſiꝰ in eodē. Ualde artifi cialit̓ ſacris poeticis theologia formationi bꝰ etiā nō figuratis intellectibꝰ vſa ē no ſtꝝ intellectu reſpiciēs. ⁊ eī nō eſt poſſibi le al̓r nobis luce diuinū radiū niſi variēta te ſacroꝝ velaminū anagogice cirūuelatū Ex quibꝰ manifeſte relinquit̉ ꝙ incōueni ens eſt ẜmoni legis diuine enigmatice ⁊ tn̄ſūptiue loqui n̄ lr̄aliter duplici de cauſa Prima eſt dignitas ꝟitatis diuine: que dꝫ celari hōibus malis. Scd̓a eſt ībecilli tas ītellectꝰ hūani in ꝯprehenſionē dīnaꝝ deficientis. nō eſt igit̉ īcōueniēs vti ẜmo abſcodito: vel celato in cerimonialibꝰ p̄ce ptis. Itē ꝙ ſcd̓o loco ponūt ꝓ incōueni ti: videlꝫ ꝙ in doctrina aliud lrālirer deſi gnet̉: ⁊ aliud ītelligat̉ nō eſt incōueniens in doctrina: nec ī p̄ceptis ſapīe diuine: cū ad excitatione: ⁊ exercitiū noſtri ītellectꝰ talibꝰ ꝟbis in p̄ceptis euāgelicis ip̄a ꝟitas aliqn̄ vſa ſit. Mat. 5. Si oculus tuꝰ dexter ſcādelizat te erue eū. Si dextͣ manus abſci de eā. ꝙ nullus dicet ẜᵐ lrālē ſignificatōꝫ debe̓ accipi. Itē ꝙ terto ponut ꝓ incoue nieti ſapientē legiſlatorē loqui in p̄ceptis eni gmatice: ⁊ talibꝰ ꝟbis quibꝰ ppl̓s rudis qd̓ diceret̉ nō intelligeret eſt contͣ ſnīam Salomonis. qua manifeſte oſtendit ꝙ ī re bus ⁊ rōnibꝰ eminētibꝰ ꝟitatis: ſapientis eſt loqui eni gmatice: ⁊ talit̓ ꝙ ab illis qui ſunt rudes ⁊ incaꝑabiles ꝟitatis nō ītelli gut̉ ſed ſolū a ſapientibꝰ ⁊ ꝑceptibilibꝰ ꝟi tatis. Un̄. ꝓuer. i. Audiēs ſapīēs ſapiētior erit: ⁊ intelligens gubernacula poſſidebit aladuertet ꝑabolā ⁊ interp̄tationē eiꝰ ꝟba ſapiētū ⁊ enigmata eoꝝ. Itē ꝙ quarto ponūt ꝓ incōueniēti legiſlatori ꝓpone p̄ce pta nō hn̄tīa intelligētiaꝫ lrālē ⁊ nō expo nere ea ppl̓o. incōueniēs n̄ eſt doctrine di uine: nec culpa doctori. Cū ꝓpter defectuꝫ auditoꝝ ip̄a d̓i ſapīa hoc eſt xp̄s. taliter hͦ eſt ꝑabolice doce̓t: ⁊ loqueret̉ ad turbas ſi cut pꝫ ex Mat. 13º. vn̄ ⁊ pꝰ ꝑabolā ſemīs di xit apl̓is. Uobis datū eſt noſſe miſteriū re gni celoꝝ. ceteris aūt in ꝑabolis: ⁊ rō erat defcūs amoris ꝟitatis ẜᵐ ꝙ ibi expͥmitur Itē ꝙ quinto ꝯcludūt ꝓ incōueniēti ꝙ ſcī ꝓph̓e ⁊ doctores nō ſūt locuti illi ppl̓o niſi de lr̄ali ītelligētia p̄ceptoꝝ manifeſte falſū eſt reuoluēti ſcripturas. Nā ip̄e Mo yſes legiſlator de ſpūali intelligētia circū ciſionis nō tacuit: cū dixit Deūt. x. Circūci dite p̄putiū cordis vr̄i. ⁊ Iere. 4º. Circūci dimini dn̄o ⁊ auferte p̄pucia cordiū veſtro rū. ⁊ iteꝝ. 9º. Oēs gentes hn̄t p̄puciuꝫ. oīs aūt domus iuda in circūciſi ſunt corde. Itē nec dauid tacuit d̓ ſpūali ītelligen tia ſacrificioꝝ cū dixit. Sacrificiū d̓o ſpūs ꝯtribulatꝰ. ⁊ iteꝝ. Eleuatio manuū meaꝝ ſacrificiū veſꝑtinū. ⁊ iteꝝ. Sacrificiū lau dis honorificabit me. ⁊ multa talia ⁊ alij ꝓph̓e ſil̓r. Itē ad illud qd̓ dicūt iuxͣ apo ſtolū ꝙ q̄cūqꝫ lex loquit̉ his qui in lege ſūt loquit̉ dd̓. ꝙ veꝝ ē nō tn̄ oīa oībus: īmo cū in lege eēt ꝑfecti ⁊ imꝑfcī: ſapiētes ⁊ ru des: digni ⁊ indigni. ꝑfectis. ſapiētibus. ⁊ dignis: nota tm̄ eē d̓buit archana ītelligē tia ⁊ ſb̓limis cerimonialiū ⁊ figuraliū p̄ce ptoꝝ ẜᵐ formā apl̓i. i. Cor. 2º. Sapīam loquī mur īter ꝑfectos. ⁊ ſb̓dit. Sapīam d̓i loqui mur in mīſterio que abſcōdita eſt: ⁊ poſtea ſb̓dit. Aīalis aūt hō nō ꝑcipit ea que d̓i ſt̓ ſtultitia enī ē illi ⁊ nō pōt ītellige̓. Ideo ſb̓ dit in tertio. ⁊ ego fratres nō potui vobis loqui qͣi ſpūalibus: ſꝫ qͣi carnalibꝰ. Ex his gͦ manifeſte relinquit̉ nō eē neceſſe in p̄ceptꝭ cerimonialibꝰ legis vl̓r eē ſenſū ſeu intelli gentiā lrālē. Pretea dd̓ᵐ br̄ ē: ꝙ clarius erit ī ſequētibꝰ: ꝙ ī aliꝗbus ⁊ pl̓ibꝰ p̄cepto rū cerimonialiū p̄ter ſpūalē intelligentiaꝫ ſenſus fuit ⁊ rō lrālis. in aliquibꝰ ꝟo ⁊ pau cis tm̄ rō ſpūalis: ꝓpter rōnes p̄dictas qd̓ infra manifeſtabit̉. Deinde queriturſ in p̄ceptis cerimonialibus ſit ītelligentia ſpūalis. Nā ꝯueniēt̓ quidā ꝓbauerunt ꝑ au ctoritates ⁊ rōes ⁊ exēpla in lege quantū ad cerimonialia contineri intelligentiam ſpūalē. Legit̉ ꝑeut. 4. Hec ē noſtra ſapīa ⁊ ītellcus corā omībꝰ populis: vt audiētes v niuerſa p̄cepta hoc dicāt. en ppl̓s ſapiēs ⁊ intelliges. Quis.n. ꝓpter lr̄alē ītelligentiā ſolā legis ſapiētē: ⁊ ītelligentē cenſeat po pulū illū. Prete̓a ſi nihil hr̄et intime ītelli gētie lex nō herꝫ apud eā locū ſcrutatō. ꝗd gͦ eēt dice̓. Utī qui ſcrutant̉ in teſtimonia eiꝰ. ⁊ iteꝝ. Scrutabor legē tuā. ſcrutata enī in aīalibus inteſtina vel īteriora ſūt. Am pliꝰ ſi nō hr̄et niſi iſtū exteriorem ſenſum lex quare Dauid oraſſet ad dn̄m. Reuela oculos meos ⁊ ꝯſiderabo mirabilia d̓ lege tua. cuiꝰ enī oculi a d̓o velati ſunt vt iſta exteriora legis videre nō valeat. Amplius q̄ ſūt iſta mirabilia de quibꝰ dicebat ꝯſide rabo mirabilia de lege tua. Quid eī admi ratōnis habꝫ carnificina ſacrificioꝝ: inſpe ctio lepraꝝ ⁊ infinibilis circuitꝰ expiatio nū. Ampliꝰ mādata iudicia teſtimonia to taqꝫ fabrica tabernaculi: totaqꝫ ſuppellex eiuſdē: quid inquā hn̄t admirationis? hec oīa exteriꝰ quid philozofice ſb̓tilitatis ꝗd ſapiētialis ꝓfunditatis. Nūquid ꝓpter h̓ ꝯſideranda exteriꝰ vir ꝓph̓ici ſpē̄ dauid ꝙ ſuꝑ ſenes ſe intellexiſſe gloriabat̉ petebat reuelari oculos ſuos. Ampliꝰ quē ītellcm̄ pe tebat ſibi dari cū dicebat. Da mihi ītellc̄ꝫ vt diſcā mādata tua. Naturalē enī intelle ctū hēbat: qui vtiqꝫ ſufficiētiſſimꝰ ē ad oēꝫ lr̄alē legis intelligentiā. ſb̓limiorē intelle ctū igit̉ petebat. ergo ⁊ ꝓpt̓ ſb̓limiorē ītel ctū vel intelligentia. hn̄t igit̉ mādata le gis ſb̓limiorē ītelligentiā qͣꝫ lr̄alē. Ampliꝰ qual̓r btm̄ dic̄ dauid viꝝ ꝗ in lege illa me ditat̉ die ac nocte cū meditatio exterioꝝ qͣꝫtū ad maiore ſui ꝑtem etiā oneroſa ⁊ te dioſa vr̄. Itē incōueniēs eſt ⁊ oīo ſuꝑ uacuū rudibꝰ ⁊ iā doctis eandē lectionem ꝓponere. Quis enī mgr̄ hoc faciat in ſcola vt nō vnicuiqꝫ diſcipuloꝝ ſuoꝝ pro captu ſuo ſeu capacitate lectionē ꝓponat. Quan to magis gͦ cū oīuꝫ eruditoꝝ: deꝰ in ſchola ſua in qua tantꝰ ppl̓s erudiēdus ⁊ docen dus erat: vnicuiqꝫ de ppl̓o ꝓut capacitati eiꝰ ꝯgruebat lectionē ꝓpoſuit. gͦ ⁊ rudibꝰ īnicialia ⁊ ꝓuectis vlteriora: ⁊ doctis ſb̓li miora ꝓpoſuit. ⁊ iteꝝ. Quia in eis qui do cti etat diuerſiꝰ gradꝰ īueniebant̉. ita vt alij eſſent eminētes: alij eminetiores: ⁊ in his etiā multa varietas neceſſario ꝓuiſuꝫ eſt oībus in ſchola d̓i d̓ ꝯueniēti vnicuiqꝫ doctrīna: nō eſt aūt eis ꝓuiſū niſi in vno lī bro qui ſolus in ſcola d̓i legebat̉. ī illo gͦ li bro ꝯceſſit d̓s tantā varietatē ac multitu dinē lectionū quātā requirebat varietas ac multitudo lectoꝝ. Itē tāta eſt in elo quiis d̓i varietas ac multitudo ītellectuū ⁊ expoſitionū: quātā requirit varietas ac multitudo reficiēdoꝝ.i. docendoꝝ. Itē puer. 14º. Multī cibi in noualibꝰ patꝝ.i. ml̓ ta refectio in expoſitionibꝰ circa ſcriptura ſcōꝝ patꝝ. Itē apparet ſcriptura velut minera eſſe venas hn̄s oīum mētalloꝝ. vn̄ ꝓuer. 2º. dr̄ de ſapīa. Si queſieris eā qͣi pe cuniā ⁊ qͣi theſauros effoderis illā. ꝓpter hoc dictū eſt ſapīe. 8. Infinitus eſt theſau rus oībus. theſanrꝰ aūt iſte ſāpīe nō poteſt eē intelligētia litterali. Relinquit̉ igit̉ ꝙ eſt ītelligētia ſpirituali. Circa hoc multipli cit̉ opponit̉. Prīo quia dicit Augꝰ in libro de doctrina xp̄iana. Quia oīs doctrīa xp̄ ana: vel eſt de rebus: vel de ſignis. Et eſt diuiſio ꝑ īmediata. Doctrina gͦ cerimonia rū: aut eſt reꝝ tm̄: aut ſignoꝝ tm̄. ſi reꝝ eſt ẜᵐ illos qui ponūt vl̓r in eis ſenſū lr̄alē. gͦ nō eſt ſignoꝝ. gͦ nō erit in eis ſignificatio ītelligētie ſpūalis. Si ꝟo ſignoꝝ nō erit re rū: nec erit ī eiſ ītelligētia lr̄al̓. Itē abu ſio eſt res in ſigna trahe que nūqͣꝫ ad ſigni ficandū facta ſūt. Si gͦ multiplicia fcā nar rant̉ in lege que nō ꝓpter hoc fiebāt vt ſi gnificarent. Relinquit̉ ꝙ abuſio erat ī ta libꝰ ſignificationē ſpūalis ītelligētie que rere. Itē Iere. 18. dr̄. Nūquid nō ſicut fa cit figulus iſte potero vobis facere domus iſrael dicit dn̄s. Diſſipatio eī vaſis qd̓ pͥ fiebat ⁊ formatio vaſis alteriꝰ: nō ad hoc facte ſūt vt ſignificarent ⁊ tn̄ ad ſignifi candū eis vſus eſt dn̄s. Nō offenderet̉ aūt ꝗs audiēs hiꝰ expoſitiōes ſeu īterp̄tatiōes ſi diceret̉ ei hoc mō quēadmodū ibi dixit dn̄s. nūquid nō ſic vobis face̓ potero: vbi de ſignatione nihil locutꝰ eſt: ſꝫ de ſil̓itudi ne tm̄. quēadmod̓ ⁊ Iere. 3º. Nō dixit ꝗcꝗ de ſignatione: nihil locutꝰ eſt: ſꝫ de ſil̓itud ne. ⁊ hūc mod̓ tm̄ exp̄ſſit dicēs. Qūo ſi mu lier ꝯtēnat amatore ſuum: ſic ꝯtempſit mi domus iſrael ⁊cͣ. Nō dixit ꝗa ꝯtemptꝰ huiꝰ mulieris ſignificaret ꝯtemptū filioꝝ iſrl nec dixit ꝙ amator hꝰ ml̓ieris ſignificaret ip̄am nec dixit ꝙ diſpenſatio diſſipatio aut refor̄tio vaẜ ꝓph̓ia eēt vel ꝑabola eis v ip̄e hͦ oꝑaturꝰ eēt in ppl̓o iſrael. vel ꝙ fi ulus eſſꝫ figura ip̄iꝰ: ſꝫ exp̄ſſit modū ſeu ſi nilitudine notā īt̓ opꝰ ſuū ⁊ opꝰ figuli: ⁊ īt̓ factū mulieris ꝯtēnentis amatore ſuū: ⁊ fa crū ppl̓i iſrael. Reſtat igit̉ ꝙ incōueniens eſt res que nō ad hoc facte ſūt ad ſpūalem ītelligentiā ꝯuertere. Itē ꝯuenientius ⁊ certiꝰ ſigͣt qd̓ d̓ſignat vniuoce: ꝙ quod deſignat equoce. ⁊ qd̓ ſigͣt vno vnū qͣꝫ qd̓ vno ſigͣat multa. Ergo cū intellectꝰ ſpūal̓ ſit ꝯuenientiſſimus nō erit in vno facto l̓ dcō legis. niſi vnus ītellectꝰ ſpūalis. Ex rāt igit̉ oēs ſacri expoſitores qui ī vno po nunt multiplices ītellectꝰ. Itē ꝯuenient ſigͣt̉ ꝑ bonū bonū: ⁊ ꝑ malū malū. Nā ꝯue niētia dꝫ eſſe ſigni ad ſignatu. incōueniēt̓ gͣ deſignabit̉ malo bonū. gͦ incōuenient̓ dr̄ a bto Greg. qd̓ legit̉. xi. ⁊. 2. ℟. dicit enim btus Greg. ꝙ dauid ꝗ vtiqꝫ ꝓditor erat in facto illo: ⁊ adulter atqꝫ homīcida ſigͣt xp̄ꝫ Urias aūt vir fidelis ⁊ ſcūs dyabolū. ⁊ ite rū de adulterina illa copula Hauid ⁊ Ber ſabee ꝓditionē: ⁊ hoīcidio execrabili ſigͣt matrimonium ſanctiſſimū ⁊ īmaculatiſſī mā copulā xp̄i ⁊ eccleſie de gentibꝰ. ℟ dd̓. ꝙ doctrina cerimonialiū qͣꝫᵐ ad plura eſt reꝝ ⁊ ſignoꝝ: ſꝫ drriter reꝝ ordinatarū ad latriam ꝯditoris. Signoꝝ ꝟo gratie ſal uatoris. Un̄ ad ſol̓oꝫ pͥmo ⁊ 2º obcoꝝ. No tandū ꝙ ſignificationes nō lr̄ales ſūt īſti tutione: collatione. naͣ Inſtitutōe duobus modis rebꝰ ⁊ dictis. Collatōe ꝑ ꝯſequētiaꝫ ronis ex rebus vel dictis. Na ꝑ ip̄am reꝝ ſil̓itudine. vn̄ quidā ꝯueniēter dixit. Sci to ꝗa ſignificationes lr̄ales quatuor moīs fiūt. Primū facto ip̄o videlꝫ cū res ad hoc facte ſint vt ſignificent ſicut factū illud Iſaie quo iuit nudꝰ ⁊ diſcalciatꝰ. Yſa. 20. ⁊ factū Ezechiel̓ quo fec̄ fibi vaſa tnͣſmi gra tionis. Ezcch. 12º. Que vtiqꝫ ad hec fcā ſūt vt ſignificarent. In his gͦ manifeſtū ē. ꝗa alia figuratio vel ſignificatio qͣꝫ lr̄alis q̄rē da eſt in eis. Propter hoc dixit Yſa. s. Ecce ego ⁊ pueri quos dedit mihi deꝰ in ſignū īportentū. Sil̓r ⁊ Ezech. Signū ē domui iſrl̓. ⁊ iteꝝ Ezech. 12º. Ego portentū ueſtꝝ dixit Ezechiel. ⁊ bene apparet in eodē ca ꝑ totū: ꝗa quicꝗd ſcm̄ eſt in Ezech. ſignifi cat mala que futura erāt domui iſrl̓. Se cūda ſignificatio eſt dicti: qn̄.ſ. aliquid dr̄ ad ſignificādū exp̄ſſe. ſic̄ illd̓ Ezech. 17. Aꝗ la grādis magnaꝝ alaꝝ ⁊cͣ. ⁊ ꝑꝑ hoc voca tur idē enigma: ⁊ ꝑabola ibidē ⁊ iſte due ſignificationes neminē offendūt. cū enim exꝑͥmit̉ in ſcriptura de facto quoqͣꝫ ꝙ ip̄m fiat vel factū ſit ad ſignificandū ⁊ de d̓co ſil̓r ꝙ ad hoc dicat̉. vel dictū ſit vt ſigni ficet aliud qͣꝫ lr̄alis ſenſus hēat Nēo offen dit̉ ſi aliud in his qͣꝫ lr̄alis ſēſus habeat requirat̉. Tertiꝰ modus eſt ꝑ ꝯſequētiā quēadmodū dicimꝰ ꝙ vbi corꝑalis ⁊ exte rior ydolatria ꝓhibet̉ ītelligit̉ ẜᵐ ꝯſequē tiā ꝓhibita ſpūalis: ⁊ iſte ītellectus ſil̓r ne mine offendit. Cū enī dixerimꝰ ꝙ vbi deꝰ ꝑhibuit adorari ydolū aureū. Exod. 20. Ꝙ vtiqꝫ ſil̓itudinē hꝫ viuetis ⁊ iuuare potē tis īſinuauit. ⁊ ītelligi dedit ſe nolle ꝙ au rū nudū hoc eſt abſqꝫ forma ydoli adorare tur. Et ꝑꝑ hoc ꝓhibitio auaritie ẜᵐ ꝯſeque tiā in illa ꝓhibitiōe ītelligit̉. Eſt eīꝫ auari tia ydoloꝝ ẜuitus. ſicut legit̉. 5. ad eph. Si milit̓ ⁊ vbi ꝓhibuit falſū teſtīoniū dici ꝯtͣ ꝓximū in cā modica pecuniaria. Exo. 20. ꝓ hibuit ꝑ ꝯſeques ⁊ in cā fame. Cū fama p̄ci oſior ſit ꝙ pecunia. Eodē mō vbi ꝓhibuit Ne os ligaret̉ boui triturāti. Deū. 25º. Pro hibuit ꝑ ꝯſequēs. vt oꝑarius nō fraudet̉ cibo ſuo. ſi enī hanc equitate voluit ẜuari in bobus: vt collaborātes comederent: ml̓ to fortiꝰ in hoībus. hūc gͦ modū ſignifica tionis quilꝫ ītellectꝰ recipit. Quarta ſi gnificatio ē ꝑ reꝝ ſil̓itudinē: que n̄ ad hoc facte ſunt: vt ſignificēt. ⁊ hoc eſt que mul tos offendit: ⁊ hoc ꝗa abuſiuū vr̄ eis res ī ſigna trahere. que nō ad ſignificandū fcē ſunt. quale eſt illud Iere. 18. Nūquid ſicut facit figulus iſte nō potero vobis face̓ do mus iſrl̓ ait dn̄s. Quaqꝫ vnū ſit ꝙ oīum duoꝝ ſil̓iuꝫ quo alteꝝ eſt ītellectui noſtro ꝓpinquiꝰ nobisqꝫ notius ſignū naͣle eſt mi nus noti atqꝫ ab intellectu noſtro remotīo ris. Signū īquaꝫ naͣle eſt illiꝰ: ⁊ velut liber in quo legit̉. vn̄ ⁊ cōi naͣ docēte altero ad alteꝝ docendū vtimur. Et ex hoc pꝫ rn̄ſio ad pͥmo ⁊ 2º obiecta. Ad tertiū dicendū ꝙ ꝯueniētiſſime vno ſignificāt̉ ml̓tiplices ītellectꝰ: vt intentio legis diuine ꝯforme tur bonitati eiuſdē vt quēadmodū ex dei bonitate facta eſt ⁊ abſqꝫ vlla dubitatiōe credendū. ꝙ oīa bona oꝑa ſua fecerit ꝓpt̓ oēꝫ bonū vſum ⁊ vtilitatē que ex eis qͣcūqꝫ īduſtria elici pn̄t ⁊ dicta uoluit eſſe ⁊ ſcrī pta. Quare ꝓpter oēm illuminationem ⁊ intellectꝰ hūani: ac ꝓpter oēm edificatiōꝫ eccleſie ſue. que inde elici pn̄t: ea voluit eē ⁊ dicta ⁊ ſcripta. Ad quartū dd̓ᵐ. ꝙ ſacri docto. ⁊ expoſitores ſane ⁊ abſqꝫ vllo offendiculo dicere pn̄t: ꝗa factum illud de Berſabee factū ſi gͣuit eccleſie degentibus ſignificauit īquaꝫ ꝓpria ſignificatiōe tāꝙͣ naͣli deſignatōne. Licet aūt ſpūi ſco ⁊ exp ſitoribꝰ ſuis notioribꝰ ſil̓ibꝰ vti ad minꝰ noͣ ſignificanda ⁊ declaranda. Onſequens eſt quere̓ de rōne ſeu cā cerimonialiū p̄ceptoꝝ. an̄.ſ. habeāt cām obẜuantie lr̄alē An ſolū miſticā ⁊ figuralē. Et pͥmo in ge nerali. Poſtea in ſpāli. Et in gn̄ali obr̄ ſic. Cū enī p̄cepta ſint ad lr̄am obẜuari ab ip̄a ſūma ſapīa: nō aūt eſt ꝯueniens ſūme ſapīe iubere vel ꝓhibere aliquid ſine opti ma rōne. gͦ obẜuatie lr̄alis cerimonialium fuit optima rō. Itē ſi nihil fit in terris ſine ca ſicut dicit̉ Iob. 5º. Et hoc exigit di uina ꝓuidentia. gͦ ml̓to fortiꝰ nihil p̄cipit̉ ī diuina lege ſine cā. Ex his quidā īdu cti ſūt ad querendas rōes lr̄ales cerimoni aliū legis. Contͣ Ephe. 2º. Euacuans de cretis legē mandatoꝝ. Glo. i. euacuans le gē veterē qͣꝫtū ad ea que mādabat.i. carna les obẜuātias: nō quātū ad veritatē quam p̄ſignabat. Euacuas dico decretis.i. p̄cept euāgelicis que ex rōne ſunt. Si gͦ mādata carnaliū obẜuantiaꝝ ſūt cerīonialia ⁊ eua cuant̉ ꝑ p̄cepta euāgelica que ex rōe ſunt. Relinquit̉ ꝙ cerimonialia quo ad litterā nō ſūt ex rōe. gͦ ī eis nō erit rō lr̄al̓. Itē in pſal. Lex tua ꝟitas. lex.ſ. euāgelii ꝟitas no vmbra: nō figura: ſicut lex Moſayca. xº. Heb. Sꝫ ꝯſtans eſt ꝙ de lege moſayca dr̄ ꝙ ſit vmbra ⁊ figura: maxīe quo ad cerīo nialia. gͦ nō in eis erit querēda rō veritatꝭ quo ad litteram. Tem queritur de rōe cerimonialiū in ſpāli. Et querūt̉ plura. Primo de circuciſione. Scd̓o de phaſe. Tertio d̓ cerīoniis in victu. 4 de cerimoniis in veſtitu. de cerīoniis ccͣ actū indifferentē. 6º de cerimoniis īmundiciaꝝ cauēdaꝝ. 7º de cerimoniis purificatōnis īmūdiciaꝝ. 8 de cerimoniis ſacrificioꝝ. Et hoc pͥmo in gn̓ali. Scd̓o in ſpāli. ꝯº de cerīoniis alta ris. Decīo de cerīmoniis tabernaculi. Undecīo de cerimoniis circa ordinatio nē miniſtroꝝ. 12º de cerimoniis circa or natū ſacerdotū ſeu mīſtroꝝ. 13º de ceri moniis ſolēnitatum. Primo ergo queri tur de p̄cepto circūciſionis de quo Gene. 17º. Qd̓ datū eſt habrae in ſignū ⁊ ſignacu lū ſicut hēt̉ Ro. 4º. ergo nō eſt in p̄cepto circūciſiōis qd̓ eſt p̄ceptū ſacramētale niſi ro miſtica. igitur nō rō lr̄alis. Item ſil̓ obr̄ de p̄cepto phaſe.i. īmolationis agni ꝙ etiā eſt in ſignū datū. vn̄ Exo. 13º. Erit q ſignū in manu tua: ⁊ qͣi monumētū ante oculos tuos. qd̓ eſt p̄ceptū cerimoniale ſim pliciter: ẜᵐ qd̓ dr̄ Exo. 12º. Seruabitis cer monias iſtas. nō eſt igit̉ querenda in iſto p̄cepto ratio litteralis. qͣꝫ pl̓a p̄cepta in Item ſunt lege que vident̉ habere abſurditatē vl̓ vanitatē ẜᵐ ſenſū lr̄e. vanitatēᵇ quēadmodū ⁊ illud Exo. 23º. Nō coquēs edu in lacte matris. Nā vtrūqꝫ Iiuliuiribi licitū erat eis comedere. Qua de cā igitur ꝯiūctio amboꝝ eſſet eis ꝓhibita.ſ. lactis ⁊ edi. nō enī eſt adeo lautꝰ ⁊ delicatꝰ cibus vt ꝓpter hoc ꝓhiberi debe̓t. gͦ quātum ad litterā vr̄ vanā hr̄e rōem. Itē ſil̓i mō 25º. Deut. Nō alligabis os bouis triturātis a quo p̄cepto nitit̉ apl̓s rōꝫ lr̄alē excludere dicēs. i. Cor. 9º. Nūquid de bobus cura eſt deo: an ꝓpt̓ nos hͦ dicit. Itē ſil̓i mō illd̓ p̄ceptū ꝑeut. 22º. Si ambulans ꝑ viā in ar bore vel terra nidū auis inueneris: ⁊ mr̄eꝫ pullis deſuꝑ incubantē: nō tenebis eā cuꝫ filiis. ſꝫ abire patieris vt bene ſit tibi. Sed que pōt hic eſſe ratio lr̄alis: vt ꝓ dimiſſiōe vnius auicule tāta ꝓmittat̉ merces: ꝙͣta ꝑ vniuerſoꝝ mandatoꝝ legis obẜuatione Si dice̓t̉ ſicut quidā puerilici dixerunt hoc eſſe p̄ceptū cā pietatis: ꝗa in hoc deus īſinuare voluit filiis iſrl̓. qͣꝫ miſericordes debēt eſſe in hoīe ⁊ cauere ab eoꝝ afflicti on: qn̄ ⁊ auibꝰ ſic ꝑcere voluit a leſione. Obicit̉. Si pietas hic locū hr̄et cū filii nec ſibi nec alijs pn̄t ꝯſulere: ⁊ adhuc matre ī digerēt: ip̄a ꝟo n̄ īdige̓t eis maiori creduli tate detinēt̉ ⁊ occidūt̉ filii in hoc caſu qͣꝫ mater. Itē obr̄ ſil̓i mō d̓ illo p̄cepto Leu 19º. Cū plātaueris ligna pomifera auferetꝭ p̄pucia eoꝝ.i. pͥma germina ⁊ īmūda erunt vobis nec edetis ex eis. qͣrto āno ſāctifica hit̉ fructꝰ: ꝗnto āno comēdetis fructꝰ eius cꝰ rei nō vr̄ eē aliqua rō lr̄alis. Nūquid.n̄. que ſani ſūt ad vſū pͥmo āno ſcd̓o vel 3º ſicut q̄rto ⁊ ꝗnto. Itē ſil̓i mō obr̄ de p̄ce pto illo Deūt. 22º. Nō ſeres vineā tuā alte ro ſemīe. hic.n. nō vr̄ eē rō ad lr̄am niſi illa rō que oībus manifeſta ē: ꝗa collatō ſemīs nō poſſet fieri abſqꝫ vinee detrimēto. ſed ridiculū eſt in hoc dn̄m voluiſſe ꝯſule̓ illi ppl̓o in quo nullo ꝯſilio indigebāt. cuilibꝫ enī manifeſtū eſt hiꝰ detrimentū. Item ſil̓i mō obr̄ de alijs ꝓhibitionibꝰ ꝯmixtio nis reꝝ. Nō indueris veſtim̄to qd̓ ex lana linoqꝫ ꝯtextum eſt: funiculos in fimbris fa cies ⁊cͣ. Itē in eodē dr̄: Nō arab̓ ſil̓ ī bo ue ⁊ aſino in quibꝰ nulla vr̄ rō litteralis. Itē eiuſdē rōnis vident̉ eſſe ꝓhibitōeſ ꝯmixtionis aīaliū Leui. 19º. Iumēta tua nō facies cōire cū alteriꝰ generis aīantibus ⁊ ꝯfuſionis hītuū. Deu. 22º. Nō induetur mulier veſte virili: ⁊ vir nō vtet̉ veſte fe Itē obicitur de pre ceptis cerimonialium cauēdaꝝ īmundicia rū: in ꝗbus vr̄ ꝯtineri maxīa in honeſtas l̓ īutilitas. Et pͥmo quidē de illo p̄cepto ca uēde īmundicie corꝑalis. Deū. 23. Habebis locū exͣ caſtra ad quē egredieris ad r̄ꝗſita nature gerēs pax illum. ⁊ ſb̓dit. Egeſta hu mo oꝑies: qd̓ vr̄ ad lr̄am ridiculoſū. Itē obr̄ de alijs īmūdiciis que ſunt īt̓p̄tatiue ſeu irregularitatis: vt īmūdicie puerpere Leu. 22. Itē īmundicia lepre: que multi plex erat in corꝑe. Leui. 13. Et in veſte Leui in eodē caº. que maxīe vr̄ ridiculoſa ad lit terā. cū dr̄. veſtis lanea ſeu linea que leprā hꝫ in ſtamīe ſeu ſb̓ tegmine: aut pellis ⁊ ꝗc quid ex pelle ꝯfectū eſt oſtēdet̉ ſacerdoti. Itē lepra in domo que ad litterā ſuꝑ oēſ ridiculoſe in p̄cepto ponit̉ Leui. 14º. cū dr̄ dū īuenerit ſacerdos circuiſſe leprā domꝰ videbit erui lapides in quibꝰ lepra eſt. Itē īmundicia ſemini flui: de quo Leuī. i5. ⁊ nocturna pollutōne ſordidati in eod̓ ſte īmundiciā mēſtruate mulieris ⁊ pa fientis fluxum ſanguinis. de qua Leu. 15º. circa quas īmūdicias ꝑſonaꝝ cauēdas dā tur plura p̄cepta: que ad lr̄am vana ⁊ riſu digna vident̉. Itē ſunt īmundicie que caueri iubent̉ circa tactū. ſicut vas fictile in quo aliꝗd ex noīatis ibi reptilibus ceci diſſet: aut ꝙ aliꝗd de morticiniis eoꝝ tēti giſſet: ⁊ ꝓpter hoc frangendū. Eodē mō olibani fontes ⁊ ciſterne ⁊ oēs aquaꝝ con gregatō ſic̄ legit̉ ibidē. Sil̓i mō vas qd̓ n̄ hēbat oꝑculū nec ligaturā deſr̄. ſic̄ legit̉ 19º Nume. Sil̓i mō general̓r cū tactꝰ mor tui īducebat īmundiciā cerimonialē. Leu. 22. in ꝗbus oībus vr̄ d̓fice̓ rō lr̄alis. Itē qui ꝯbuſſerant vitulā ruffam vel cineres eiꝰ portauerāt: vl̓ qui alios aqua expiatio nis aſꝑſerat: quibꝰ alie īmūdicie purgabāt̉ reputabat̉ īmundꝰ. qd̓ ad lr̄am incōueniēſ vr̄. ꝙ.ſ. ex re mūda ⁊ mūdatiua īmundicia ꝯtrahat̉. Itē obicit̉ de īmundiciis ceri monialibꝰ ꝙͣᵐ ad eſū: ſeu guſtū. Nā iudica uit lex Leu. xi. īmūda greſſibilia que nō ru mināt: aut nō fundūt vngulā. Itē aqͣti la que nō hn̄t pēnulas ⁊ ſquamas. Item volatilia rapatia vt acquilā. ⁊ coruinum genus: ⁊ quēdā alia. leu. xi. ⁊ vl̓r oīa repti lia: ſic̄ ſtellio. lacerta. ⁊ alia que in terra mo uēt̉ vt muſtela mus ⁊ ſil̓ia Leu. xi. Itē obicitur de ceri moniis purificationis īmūdiciaꝝ ⁊ pͥmo de cerimoniis in ſacrificio vitule ruffe. ex quo erat purgatio gn̄alis. Qūe. 19º. in qua p̄cipit̉ vt adducat̉ vacca ruffa: cꝰ rei non vr̄ eſſe rō lr̄alis. Itē ꝙ īmolet̉ ex caſtra ⁊ totalit̓ ꝯburat̉: ⁊ de eiꝰ ſanguīe ſepties fores tabernaculi aſꝑgant̉. Itē p̄cipitur vt ī crematōe vacce ponat̉ lignū cedrinū ⁊ yſopꝰ ⁊ coctꝰ biſcintus: que ẜᵐ lr̄am riſu digna vident̉. Itē obr̄ de cerimoniis ⁊ mūdatione leproſi ⁊ domꝰ leproſe Leui. 14 Ad quoꝝ purificationē ſumi p̄cipebantur duo paſſeres. lignū cedrinū ꝟmiculū ⁊ yſo pus ⁊ īmolato vno paſſere in aquis viuis ex reliquis fiebat aſperſoriū: quibꝰ aſperge bat̉ domus ſeu leproſus: quo facto paſſer alius viuus in agrū volare ꝑmittebatur cꝰ rei ridiculoſa videret̉ rō lr̄alis. Iteꝫ p̄cipebat̉ in emūdatione leproſi vt ſangui ne agni īmolati ⁊ d̓ oleo poet̉ ſuꝑ extremū auricule dextre: ⁊ pedis: ⁊ manus dextre cꝰ rei nulla vr̄ eē rō lr̄alis. Itē obicitur de ab ſurditatibus circa oblationes ſacrificior in quibus non vr̄ rōꝫ hr̄e: ꝙ ſolum genera t̓a aīaliū greſſibiliū iuſſit ſibi deꝰ offerēda in vtroqꝫ ſexū bouē ouē ⁊ caprā. Sil̓i mō duo gn̓a p̄cipue volatiliū.ſ. turturē ⁊ colū bam. Leui. 2º. Paſſer ꝟo additus ē in emun datione leproſi. Leu. 14. Itē ꝑꝑ quid aīa lia iſta volebat īterfici ⁊ cremari vl̓ ī ꝑte vl̓ in toto ſic̄ hēt̉ ex Leu. ī. 2º. 3. ⁊ 4. Itē ꝑꝑ quid in oī ſacrificio iuſſit ſal apponi ſi cut hēt̉ ex leuitico 2. Mel ꝟo ⁊ fermētum apponi ꝓhibuit. Itē ꝑꝑ quid ſanguinē hoſtiaꝝ ſuꝑfundi iuſſit ⁊ ſibi offerri ſicut hēt̉ ex leui. i. 2. 3. ⁊ 4. ꝑ toᵐ. Itē ꝓpt̓ quid adipe ſacrificioꝝ ⁊ renes ⁊ reniculos ſibi retinuit Leu. 3. Sil̓i mō que cā erat differē tis modi īmolādi aīalia: ⁊ greſſibilia ⁊ vo latilia occidendi: iugulādi: decollādi: ⁊ col lū retorquendi. Itē quare p̄ceptū eſt vt aīalia offerēda abſqꝫ macula corꝑis offerā tur: nulloqꝫ mēbro carerent: nec aliqd̓ vi tiū ī mēbro haberet. Itē q̄rit̉ rō litteral̓ de ſolēni ſacrificio hyrcoꝝ qd̓ offerebatur in feſto ꝓpitiationis Leui. 16. Quoꝝ alt̓ vo cabat̉ dn̄i: alter emiſſariꝰ. ⁊ ſuꝑ quē cade bat ſors ꝙ eēt dn̄i ꝯburebat̉ ex caſtra cuꝫ vitl̓o. ita ꝙ nihil r̄mane̓t īcōbuſtū. Hyrcu ꝟo emiſſariū ſtatuebat ſacerdos cora dn̄o ⁊ ꝯfitens vniuerſa peccata filioꝝ iſrl̓ īpu tabat capiti eiꝰ: ⁊ poſtea emit tebat̉ ꝑ hoīe paratū in deſertu. ⁊ credūt iudei ꝙ hyrcꝰ ille portaret oīa peccata eoꝝ in deſertum īmūdꝰ erat qūo īꝗunt iudei. mūdꝰ erat qui portantes tot īmudicias ꝯtingeret. Sꝫ ri diculū maximū vr̄ ꝙ capiti hyrci peccata īputent̉: cū īnocentiſſimus ſit: ⁊ immunis ab eis. Itē quo portaret pcc̄ā ppl̓i: cum ip̄a peccata ꝓpriū ſb̓iectū mutare nō pn̄t. Si dixerit quis ꝙ non portabat pcc̄ā: ſꝫ pe nā debitā ꝓ illis. nō vr̄ veꝝ ꝗa liber ⁊ ſa nus ī deſertu mittebat̉. Itē ſi portabat oīa peccata: vt quid offerebat̉ hyrcꝰ alius pro peccatis ppl̓i totius. Itē qͣre Aaron ꝓ ſe ⁊ domo ſua iubet̉ vitulū in holocau ſtū offerre qui ex caſtra cū hyrco cremetur Itē querit̉ de ſacrificio ⁊ zelotipie de qͦ legit̉. 5º. Nūe. in quo p̄cipiebat̉ offerri mo dicū farine ordeacee ⁊ nō ſuꝑfundi oleum nec poni thus q̄ erat oblatio inueſtigantis adulteriū. Itē querit̉ de ſacrificio ſil̓e ꝯſꝑſe oleo ⁊ panū. quoꝝ nulla rō vr̄ lr̄alis de quibꝰ hēt̉ Leu. 2º. Sunt aūt qͣꝫ plurima alia cerimonialia circa differentia ſacrifi cioꝝ de quibꝰ infra pleniꝰ tanget̉ que non vident̉ hr̄e litteralē rationē Item queritur de p̄ceptis cerimonialibꝰ tabernaculi ⁊ alta ris. Et pͥmo querit̉ de quo p̄cipit̉ Exod. 20 Iltare de terra facietis mihi. ⁊ iteꝝ. Ꝙſ altare lapideū feceris illud mihi nō edifi cab̓ de lapidibꝰ ſectꝭ. cꝰ rei nulla vr̄ lr̄al̓ rō Itē ꝙ ibi p̄cipit̉ nō aſcendes ad altare meū per gradꝰ. Item ꝙ dr̄ ne appareat turpitudo tua. Nā nō eſt ꝟiſil̓e tūc vſum braccaꝝ n̄ fuiſſe: vel ſacrificātes braccas d̓ pone̓: īmo etiā p̄cipiebat̉ vt ſacerdotes ſa crificātes femoralibꝰ vterent̉. Exo. 28º. Itē querit̉ qͣre altare holocauſtoꝝ pone bat̉ ſb̓ diuo. hoc eſt ſb̓ aere libero. Altare ꝟo thimiamatis.i. intͣ tabernaculū. exo. 40 Itē qͣre poſitio tabernaculi erat ex ꝑte ſancti ſcoꝝ ad occidentē. Ex ꝑte ꝟo ingreſ ſus ad orientem. Ita ꝙ neceſſe erat adora re ad occidentē: cū econͣrio dicat̉. 16º. Sap̄. Oportꝫ ſolē p̄uenire ad benedictionē tuaꝫ ⁊ ad ortū ſolis te adorare. Querit̉ iteꝝ que erat rō oꝑture tabernaculi lr̄alis: cum infimā oꝑturā hr̄et ex cortinis quatuor co loꝝ. iacīti: ⁊ purpure. cocti biſcinti. ⁊ biſſi retorte. Secūdū ꝟo erat ex ſagis cilicinis. Tertiū erat ex pellibꝰ rubricatis. ſuꝑ pͥmuꝫ ꝟo expellibus iacīti. 26º. Exo. Itē q̄ritur que erat rō litteralis diſtinctiōis taberna culi ꝑ uelū quatuor coloꝝ in ſcā ſanctoruꝫ Nā dicit Apl̓s ad Heb. 9º. Ꝙ ꝑabola ē tem poris pn̄tis. Itē que rō diſpoſitionis ca delabri ſeptē lucernaꝝ in ꝑte auſtrali ta bernaculi: que dr̄ ſcā ⁊ mēſe ꝓpoſitiōis in ꝑtem ſeptemtrionalē. Exo. vltio ⁊ Nūe. 8º. Itē que rō adiūctionis altaris thimia mātis cū cādelabro ⁊ mēſa. Itē quē ro lr̄alis collocationis arche ⁊ cherubin ī ab dito. hoc eſt in ſcīs ſcōꝝ. Nā ad Hebre. 9º. apl̓s expreſſe dicit ꝑ allegoriā eſſe factum Ergo nō erit requirenda rō litteralis. Itē que rō ꝯpoſitionis thimiamantis ⁊ olei vnctionis Exo. 30. Nūquid hic poterit inueniri ratio litteralis. Item queritur de cerimoniis circa ordinationē ⁊ ornatum ⁊ officiū miniſtroꝝ. Nā hn̄s maculā nō pote rat ad miniſteriū ꝓmoueri. 21º. Leui. Si ci cus ſi claudus ſi grandi aut torto naſo ⁊cͣ. ⁊ ponunt̉ ibi irregularitates que etiam a miniſterio ſeu ſacerdotio noue legis non repellūt: vt albuginē hn̄s in oculo ⁊ hīꝰ Itē que rō ꝙ in ꝯſecratiōe ſacerdotum de ſanguine arietis. linit̓ extremū auricu le pextre ⁊ pollex manus dextre ⁊ pedis de xtri. leui. 8. Itē que rō effuſionis olei ſeu anctionis ſupͣ caput Aaron ꝯſecrandi. leu cadē. Itē quē rō oblationis triū aīaliuꝫ vituli ꝑ peccato arietis ī holocauſtū arietꝭ in ꝯſecrationē ⁊ caniſtri azimoꝝ. Item que rō ꝙ tradūt̉ ſacerdoti ordīato de ari ete ꝯſecrationis adep̄s armꝰ dexter ⁊ pecu ſculū ⁊ panes de caniſtro azimoꝝ vt eleuet ea corā dn̄o Leui. 8. Itē que rō veſtimē toꝝ Aaron que ſūt feminalia linea. tunica inea que cingit̉ baltheo: tunica iacintina ſuꝑ humerale qd̓ aſtringit̉ cingulo cui ad nectit̉ rōle cydaris ſuꝑ caput cui adnectiſ lamina aurea. d̓ quibꝰ oībus Exo. 28. It que rō ornatus minoꝝ ſacerdotū: qui veſti unt̉ feminalibꝰ lineis: tunicis lineis: cingū tur baltheis. mitras accipiūt in capitibus ſuis.s. Leu. Itē que rō ordinationis leui taꝝ qui aſpergunt̉ aqua luſtrationis. ⁊ ra dūt oēs pilos carnis ſue ⁊ lauat veſtimer ta ⁊ cū ſacrificio offerūt̉ ⁊ ꝯſecrantur ī ob latione deo Numeri. 8. Itē queritur de ceri moniis ſolēnitatū. Erat enī ſolēnitas ſe ptimane.ſ. ſabbatū. Erāt iteꝝ ſolēnitates anni. paſca. 14. die mēſis pͥmi. ꝑenthecoſte geſima die a paſca. Itē pͥma die mē lis ſeptimi ſolēnitas tubaꝝ Decīa die eiuſ dē mēſis ſolēnitas ꝓpitiatōis. Decīaꝗnta die ſolēnitas tabernaculoꝝ ſeptē diebus Octauo ꝟo die ꝯſequēte ſolēnitas collecte ⁊ ita in vniuerſo ſeptē erāt ſolēnitates le gales ẜm ꝙ enumerant̉ leui. 23º. ⁊ additur ſolenitas neomenie. Numer. 28. que fiebat in klen̄. hoc eſt in pͥma die mēſis. Queri tur aūt haꝝ ſolēnitatū rō. Pretermiſſis āt cerimoniis ſacrificioꝝ ⁊ multipliciū obſer uantiaꝝ in ſolēnitatibꝰ de quibꝰ nullo mo poſſe vr̄ reddi rō lr̄alis: hoꝝ rō ꝑ ordinem quēſita ē. Sol̓o ⁊ pͥmo ad ea que obctā ſūt in gn̓ali. Deinde ꝟo que obiecta ſūt in peciali. Ad obiecta ꝟo in generali. gn̓a ſi rn̄ſione dd̓. ꝙ cerimonialiū hoc eſt figu fſaliū p̄ceptoꝝ quo ad gn̓a p̄ceptoꝝ. duple eſt ro litteralis: ⁊ ſpūalis. lr̄alis refert̉ ad atria cōditoris. Spūalis ꝟo ꝑtinet ad figu ratōꝫ gr̄e r̄dēptoris. Quātū ꝟo ad circū ſtantias p̄ceptoꝝ nō vr̄ aliquoº ꝙ vl̓r poſ ſit aſſignari rō lr̄al̓. vt quare talia aīalia offerant̉ in tali ſolēnitatē. Et qͣre ī tali nu mero: ⁊ quare tali mo. ꝗa hoc vt holocau ſtū. illud vt hoſtia pacifica: ⁊ hiꝰ. Nūe. 28º. ⁊ Leui. 23º. Sed dico ꝙ vl̓r eſt omniū iſtor ro ſpūalis. vn̄. 7º. Ro. ſcimus qm̄ lex ſpūal eſt. lex Moyſi lex ſpūalis dr̄ ꝗa ſpūalit̓ ītel ligenda eſt. dicit ibi glo. Ad illud ergo quod pͥmo obicit ꝙ p̄cepta ſūme ſapīe de bēt hr̄e optimā rōeꝫ. dd̓. ſicut dicit Augꝰ d̓ p̄cepto dato Ade. Gene. 3. De ligno ſcīe nō ꝯmedas: vt cām iuſſionis hꝰ nō dicit reqͥ ramus. ſꝫ hec magna vtilitas eſt hoī ꝙ deo ẜuit ī iubēdo. Deꝰ vtile facit quicꝗd iube̓ voluerit. de quo metuendū n̄ ē ne iube̓ qd̓ inutile eſt poſſit. Scd̓m hoc gͦ dd̓. ꝙ obſer uātie lr̄alis cerimonialiū hec ſufficiēs ratō eſt vtilitas ⁊ meritū obedīe. ſic̄ in p̄cepto dato Habrae de īmolādo filio. 22º. Gene. cº p̄cepti nulla alia lr̄alis rō eſt niſi probatio obedientie Habrae. Ad ſcd̓m ꝟo quod obic̄ ꝙ nihil iubet̉ ſeruari in lege ſine cā ꝯcedendū eſt. tn̄ aliqn̄ iubet̉ aliqd̓ fieri cā ſignificādi ſicut p̄ceptū eſt Yſa. ꝙ iret nu dus ⁊ diſcalciatꝰ in ſignum ⁊ portentum aduerſitatꝭ uēture ſr̄ egyptū. Ita vl̓r p̄ce pta cerimonialia iuſſa ſunt ad lr̄am fieri: ī ſignū future gr̄e ꝑ xp̄m. cū etiā alia que in illo ppl̓o ꝯtingebant: ꝯtingerent ī figura quēadmodū dicit Apl̓s. i. Cor. x. Oīa in fi gura ꝯtingebant illis. Pret̓ aut rōꝫ que di cta eſt.ſ. meritū obedīe ꝯditoris. ſufficiens erit iſta rō.ſ. ſignificatio gr̄e redēptoris: ⁊ iſte erāt rōes pͥncipales p̄ceptoꝝ cerimoni aliū legis. Nō tn̄ negandū qn qͣntū ad ge nera p̄ceptoꝝ rō lr̄alis ſit. qͣre talia prece pta illo tꝑe deberēt illi ppl̓o dari: qn̄ erat fere totus mūdꝰ ydolatrie deditꝰ. vt ꝑ hoc reuocaret̉ ab ydolatria ⁊ elice̓t̉ ad latriā ꝯditoris: ẜᵐ quod iā manifeſtabit̉. Ad il lud qd̓ obr̄ pͥmo in ꝑtem contrariā ꝙ p̄ce pta euangelii ex rōe ſunt. ⁊ nō p̄cepta ceri monialiū obſeruantiaꝝ. Dicendū ꝙ ali quid dr̄ faciendū ex rōe dupl̓r. ſimplicit̓⁊ ẜᵐ quid. faciendū ſimpl̓r ex rōne eſt qd̓ ẜꝰ ſe bonū eſt ⁊ ſemꝑ ⁊ apud oēs. ẜᵐ que moᵍ p̄cepta euāgelica ſūt ex rōe facienda: quia ſūt bona ẜᵐ ſe ⁊ ſemꝑ ⁊ ab oībus faciēda Faciendū ꝟo ex rōe ẜᵐ quid eſt. qd̓ ẜᵐ ſe bo nū n̄ ē: ſꝫ tm̄ ex cā ⁊ pro tꝑe ſeu aliquibꝰ bo num eſt. hoc vtile vel expediēs. ẜᵐ quem modū cerimoīalia legis ad litterā faciēda erāt. quia cā reuocationis ad latriā ꝯdito ris tꝑe quo vigebat ydolatria illi populo qui ad ydolatriā ꝓnus erat vtilia ⁊ expe dientia erant. Ad 2ᵐ ꝟo dd̓ᵐ. ꝙ in lege Moyſi vmbra ē ⁊ figura r̄ſpcū future gre redemptoris ẜᵐ qd̓ dr̄ ad Heb. x. vmbram hn̄s lex futuroꝝ bonoꝝ nō ip̄am imagineꝫ reꝝ. Ibi tn̄ erat ꝟitas pn̄tis latrie ꝯditoris ſeu obedīe. ex qua cerimonialiū p̄ceptorum ſumit̉ rō lr̄alis: ⁊ ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad obiecta in generali. Ad obiecta uero in ſpāli p̄notādū eſt ꝙ quedā p̄ceptaᵇ cerimo nialia neceſſaria fuerūt illi ppl̓o ad incho ationeꝫ religionis. Quedā ꝟo ad cautelam vitādi erroris. quedā ꝟo vt allicerent̉ ad cultū ⁊ latriā ꝯditoris. Neceſſaria ꝟo ad ī choatione religionis fuit p̄ceptū circūciſi onis: ⁊ ritus phaſe. Circūciſio aūt erat ad diſtinctionē pͥncipalit̓. Ritꝰ phaſe ad coio nē: que duo neceſſaria erant inchoatiōi re ligionis. pͥmo vt ille ppl̓s ꝑ circūciſionem a ceteris ppl̓is ydolatrie deditis diſtīgue ret̉ ferens ſignaculū diuine religionis. Scd̓o vt inuicē coīone religionis vnire tur ꝑ ritu agni paſcalis. Neceſſaria ꝟo ad cautelā erroris pͥncipalit̓ fuerūt p̄cepta oīa cerimoniaꝝ: que vident̉ ꝯtīeriˡ abſurdita tē ſeu in victu: ſiue in hitu: ſeu in actu. In victu multiplicit̓ vt de non arando in bo ue ⁊ aſino. vt de nō ſemīando agꝝ diuer ſo ſemīe. de nō infrenādo bouē in tritura tione. de abiciēdo pͥma germina arboꝝ in fructuū collatione. de nō coquēdo edū ī la cte matris in carniū p̄paratiōe. Item ī habitu duobꝰ modis. vt de nō induēdo ue ſtē lano linoqꝫ ꝯtextā. de nō ꝯfudendo ha bitꝰ viroꝝ ⁊ mulieꝝ. In actu indifferenti de dimittēda matre īcubante ſuꝑ pullos. Itē neceſſaria ꝓpter ꝓuocationē ad la triā ꝯditoris pͥncipaliter fuerūt p̄cepta ce rimonialia: circa d̓corā diſpoſitionē taber naculi ⁊ altaris: ⁊ circa honorificā ⁊ hone ſtam diſpoſitionē miniſtroꝝ: ⁊ iocundam inſtitutionē ſolēnitatū: vt ꝑ aſpectū ⁊ ꝯſi derationē altaris ⁊ tabernaculi attraherē tur pulchritudine. ꝑ ꝯſiderationē ordinis miniſtroꝝ attraherent̉ honeſtate. ꝑ ꝯſide rationē ſolēnitatū traherent̉ ⁊ allicerent̉ iocūditate ad cultū ⁊ latriāˡ ꝯditoris. hec enī tria miro mō alliciūt ⁊ attrahūt aīam rōnalē.ſ. decoꝝ. hon eſtū. iocundū. Item neceſſaria ꝓpter vtrūqꝫ.ſ. cautelā erroris ⁊ ꝓuocationē ad latriā ꝯditoris fuerūt p̄ce pta cerimonialia de cauēdis: ⁊ purificadiſ īmundiciis ⁊ precepta de ſacrificiis: ⁊ p̄c pta de cauēdis īmudiciis ꝑtinebāt ad mū diciā ꝯuerſationis que multiplicia ſūt ſic̄ iam oſtendet̉. Precepta de ſacrificiis ꝑti nebant ad cultū religionis que etiā multi plicabāt̉. ſicut ſupͣ dictū eſt: ⁊ iā rō dicet̉ Rn̄dendū igit̉ erit ꝑ ordine ad ſupra ob iecta in ſpeciali. Ad primū quod ob iectū eſt de circūciſione: ⁊ ritu phaſe. dd̓ᵐ eſt ꝙ ꝙͣuis iſta duo īſtituta ſunt ad ſigni ficationē: nihiloīnꝰ tn̄ iuſſionis ⁊ obẜuan tie iſtoꝝ eſt rō lr̄alis. vn̄ ⁊ de circūciſione rō eſt quare ſic fieret. ⁊ qͣre octauo die fi eret. Gen̄. 17º. ⁊ quare dilata eſt ab exitu de egypto vſqꝫ ad ingreſſū terre ꝓmiſſionis Ioſue. 5º. ⁊ qͣre p̄cepta eſt fieri culturis la pideis ibidē Ioſue. 5º. Et qͣre nō fuit inſti tuta ante tꝑs Habrae. Quare aūt circūci ſio p̄cepta ſit hoc mō fieri. hoc eſt ꝑ ablatī on extremitatis pellicule membri virilis qn̄qꝫ rōnes aſſignāt̉. Prima rō eſt d̓bilita tio libidinoſe ꝯcupīe que viget in mēbro illo virili: ⁊ ex vulne̓ circūciſionis: ⁊ ex eſ fuſione ſanguinis que in ea fit. Scd̓a ē ex poſitio illiꝰ ꝑtis.i. pulpe mēbri illiꝰ frigori ⁊ defricationi veſtiū ex quibꝰ oībus effici minus ſenſibilis. quēadmodū ⁊ manus du ris oꝑbus aſſuete minꝰ ſenſibiles: minuſqꝫ paſſibiles inde reddūt̉: nihil aūt in ꝑte ma gis minuit ac debilitat ꝯcupīaꝫ qͣꝫ dīminu tio ſenſualitatis ⁊ paſſibilitatis illius. Tertia rō eſt in ſugillationē ſacroꝝ ve neris ⁊ preapi: in quibꝰ illa tāqͣꝫ pars: ⁊ oc cupatio veneris in corꝑe hūano: nō parum ornabat̉ ⁊ colebat̉. hec eratᵇ enī ꝑsͣ carnis que maxime pugnabat ꝯtra ſpm̄: maxīeqꝫ ꝯtaminauerat ppl̓os illaꝝ terraꝝ: ita vt ī oīa ꝯflagicia n̄ ſolū maſculoꝝ: ſꝫ ec̄ brutoꝝ aīaliū ꝓrūebat. ſicut legit̉ Leui. 18. Oēs exe cͣtiones iſtas fecerūt accole qui fuerūt an nos ⁊ polluerūt eā. ⁊ iteꝝ. 20. eiuſde. Omīa hec fecerūt ⁊ abhomīnatꝰ ſū eos: hac plaga effrenate: ac flagitiōe libidinis gētes illas 7. execrabiles que terram ꝓmiſſionis ante aduentum filioꝝ iſrael inhabitauerant in ydolatria nutriebat ac potiſſimū d̓tīebat Quarta ꝟo cā ſeu rō eſt fortitudo īp̄ſſi gnis memorie creatoris. Eſt enī circūciſio q ſignaculū ⁊ ſtigma īſeꝑabile grauiſſimo qꝫ dolore īpreſſū. ⁊ ꝓpter hoc fortiſſimum eſt memoriale ſaluatoris. Quīta cā ē fir mitas pacti cū deo. ſicut legit̉ Gen̄. 17. Sta tuā pactū meū inter me ⁊ te. ⁊ īter ſemen tuū poſt te. In generationibꝰ ſuis federe ſempiterno. ⁊ iteꝝ. Hoc eſt pactū meū cir cūcidet̉ ex vob̓ oē maſculinū. Quare man feſtū eſt: ꝗa hoc ſignaculo ꝓfitet̉ oīs circū ciſus. ſe hiꝰ pactū ſeu fedus iniſſe cū deo ⁊ ip̄a ſuſceptionē hꝰ ſignaculi intrat ī pcm̄ ac fedus Habrae: ⁊ ip̄a ſuſceptione illius obligat ſe ac debitore ſe ꝯſtituit vniuerſe legis que data eſt ſemini Habrae. ſicut dic̄ apl̓s ad Ḡal. 5. Teſtificor oī hōi circūcidēti ſe qm̄ d̓bitor ē vniuerſe legis faciēde. quē admodū ſuſcipiēs ſignaculū hoc eſt tonſu rā ⁊ habitū cuiuſcūqꝫ religionis ad eam ſe obligat vniuerſā. Quare aūt iuſſa eſt fieri circūciſio octaua die a natiuitate ꝑuuli. Ad hoc rō eſt: qm̄ ante octauā die teneri tudo infantiū tā graue vulnus abſqꝫ ꝑicu lo mortis nō facile ſuſtineret. Si aūt diffe ret̉ vſqꝫ ad ānos pueritie vel maioris eta tis multi declinarent eā ſuſcipere ꝓpt̓ gra uitatē doloris. Quare āt dilata fueit ab exitu de egypto vſqꝫ ad ingreſſū t̓re ꝓmiſ ſionis. Rō talis aſſignat̉. ꝗa forte nō vaca bat eis: ꝗa vel bellis ꝯcuciebant̉. vel peſti bus vaſtabant̉: vel ſeditionibꝰ diuidebāt̉ vel ob murmurationibꝰ exagitabant̉. vel alijs īcōmodis vrgebant̉ ẜᵐ quod dic̄ Io. damꝰ. Locus aūt fuit circūciſionis faciēde firmato ppl̓o in fide Habrae. ⁊ obtentis ꝓ ꝑte ꝓmiſſionibꝰ eidē factis. Tūc enī inno uādū fuit pactū Habrae̓ ⁊ firmādū ex ꝑte ſemīs eiꝰ cū firmū apparebat ex ꝑte dei. ⁊ hoc ꝑ exhibitōꝫ ꝓmiſſoꝝ. Quare āt fiebat cultro lapideo cā eſt. ꝗa malefici ferro facī ebant inciſiones in corꝑibus ſuis. ⁊ maxīe in ſacris martis. Metallū eī ferri: metallū martis ⁊ ꝑtem eius in metallis opinabat̉ ydolat̉ꝝ vanitas. voluit gͦ ritū iſtū ꝑ alid̓ qꝫ ꝑ ferrū exerceri. vt ſaltē hac diſſimilitu dine aliquātulū eos ab ydolatria abduce̓t Alia rō eſt vt fedus: qd̓ cū eis pepigerat dn̄s in petra oreb eis ꝑ hoc ad memoriā re duceret̉: vel ꝙ aquā eis de petra ꝓduxe̓it in aſpectu cultoꝝ lapideoꝝ recordaretur Tertia rō eſt vt lapideoꝝ cordiū ſuoruꝫ duritia in hiꝰ cultris lapideis legerent in ip̄a hora circūciſionis: vt ſic in penitudinē emolirent̉: ⁊ cordiū ſuoꝝ duritiā ſentirent īterius ꝑ ꝯpunctiōꝫ: queadmod̓ cultrorum hiꝰ duritia corꝑalē ꝑ circūciſionē. Qua re ꝟo p̄cepta fuerit pͦ Habrae: ⁊ nō an̄. Rō eſt: ꝗa exuberāte errore ydolatrie Habraaꝫ pͥmus fuit. ſicut narrāt atiqne hyſtorie qui reuocauit hoīes ab ydolatria ad latriā cō ditoris: ꝗa gͦ circūciſio ad hoc erat vt per ip̄am diſtinguerēt̉ cultores creatoris a cul toribꝰ ydoloꝝ dabat̉ Habrae pͥmo p̄ceptū faciēde circūciſionis. Prete̓a rō alia ē: ꝗa Habrae pͥmo facta eſt ꝓmiſſio exp̄ſſa: ꝙ de eius ſtirpe naſceret̉ redēptor: cū dictū eſt. In ſemini tuo bn̄dicēt̉ oēs gentes. Gen. 22 Cōueniebat aūt ſignaculū ſanctificationiſ generationi: de qua dēbat naſci redēptor Inde eſt ꝙ Habrae ⁊ ſemini ſuo tm̄ prece ptū circūciſiōis eſt datū. Ad illud vero qd̓ querit̉ de phaſe hoc eſt de agno paſcali Notāda ē rō īmolationis ⁊ ꝯmeſtionis de quibꝰ Exo. 12º. Nō gͦ ꝙ in hoc ꝙ agni in exi tu de egypto ymolare iuſſi ſūt ⁊ ſanguine eiꝰ ſr̄ limiaria domoꝝ linire aꝑte ab ydo latria egyptioꝝ iuſſi ſunt recede̓ ⁊ ꝯtͣriuꝫ cultū ſuſciꝑe. Egypti enī arietē colebāt: ⁊ pt̓ hoc ꝯmeſtione arietis: aut agni ⁊ ip̄m ſaguinē mortifeꝝ ſibi exiſtimabat. Inde ⁊ ꝟtute diuina miraculoſe factū eſt: vt ꝟtutē ſanguinis filii dei ſibi ſalutarē ꝓbarēt: cu ꝑ ip̄m ſanguinē ab angelo extīatore libera ti ſunt. Ip̄a aūt ꝯmeſtio agni iō iuſſa ē vt in ip̄o ritu vniformi ⁊ coionis iniciarē tur ad vnitatē ⁊ ꝯformitatē religiōis me mores bn̄ficii ꝯditoris: qui miro mō ab egy ptiaca ẜuitute ⁊ tribulatiōe eos liberauit Inde ē ꝙ p̄cipiebat̉ ꝯmedi cū lactucꝭ agre ſtibus ⁊ aſſatis igne vt īprimeret̉ eis me moria amaritudiuis ꝑ lactucas agreſtas ⁊ tribulationis ꝑ igne quas paſſi erāt ī egy pto. ⁊ ꝓpter hoc gratiores eſſēt d̓o libera tori. Sil̓i mō p̄cepti ſūt comede̓ azimā hoc eſt panē abſqꝫ fermēto in memoriā gͣtuite liberationis ab afflictione egyptiaca que ſigͣtur in fermēto. Deūt. 16. Comedes abſqꝫ fermēto afflictionis panem. Ad ea que poſtea obiecta ſunt circa cerimonias in victu. Re ſpondendū eſt. Et pͦ ad illud qd̓ obiciebat de illo p̄cepto nō coques edū in lacte mr̄is Exod. 23º. Iliquā ꝯſuetudine ydolatrie vo luiſſe deū ꝑ hoc remoue̓. vt dei ppl̓s diſſi milis eēt ydolatris: nō ſolū ritu ſed etiam veſcēdi ꝯſuetudine. hiꝰ aūt ſignū validū ē: ꝙ iſta ꝓhibitio repetit̉. Exo. 23º. ⁊ Deut 24º. vt fortiꝰ ei īprime̓t̉ ⁊ generalit̓ habe̓ dū eſt ꝓ rª ꝙ ea que aꝑta vident̉ habe̓ ab ſurditatē in cerimonialibꝰ mādatis ⁊ nul lā ẜᵐ lr̄am vtilitatē ītendit̉ elongatio ab ydolatria. Ad illud ꝟo qd̓ obicit de prī mis p̄putiis arboꝝ auferendis dd̓ᵐ ꝙ hoc fuit p̄ceptū ꝯtra errorē ydolatraꝝ qui de pͥmis fructibꝰ genio.i. d̓o naͣe ſacrificabāt ⁊ pͥmitiuos fructꝰ fauſtos ⁊ fortunatos eē putabāt. ⁊ ꝓpterea dictū eſt Leuit. 19º. Po ma que germinant hiꝰ ligna īmūda erūt vobis tribꝰ ānis. ſb̓audi. credebāt enī ydo latrie ꝙ niſi cereri ⁊ genio ⁊ alijs quibuſ dā demoniis d̓ pomoꝝ triū annoꝝ fructi bus iuxͣ ſuam ſuꝑſtitionē offerrēt arbores ille vel oīno areſcerent vel ſteriles effice rent̉. Et iō dictū eſt ꝓicietis ea in deteſta tionē talis erroris. nihil fauſte ꝟtutis ī eis credentes Ad illud ꝟo qd̓ obicit ꝙ de il lo p̄cepto Deūt. 25º. Nō alligabis os bouis triturātis ꝙ hiꝰ p̄cepti rō fuit elōgatio ab ydolatria egyptioꝝ: qui vſqꝫ ad̓o boues ab hominabant̉ vt de frugibꝰ ſuis eos n̄ ſine rent comede̓. ip̄i enī colebāt ſeraphī qui ap parebat eis in ſpē bouis. Prete̓a in manda to iſto offenſa eſt eꝗtas quā iuſtiſſimū ē vt qui ꝑticipat in labore ꝑticipet in ꝯmeſtiōe ſicut dicit Apl̓s. i. Cor. 9. Ad illud quod obr̄ de illo p̄cepto Deūt. 22º. Nō arabis in boue ⁊ aſino. dicūt ꝙ iſtas ꝯiunctiones di uerſoꝝ aīaliū geneꝝ in oꝑibus ſuis ydola tre faciebāt iuxta ꝯiunctiones planētaꝝ ⁊ quaſdā alias ꝯſtellationes credentes ex hoc oꝑa ꝓſꝑari. voluit gͦ deꝰ ꝑ hoc r̄moue̓ falſitatē credulitatis iſtius ne ꝑ eā creato re relicto ad ſtellāꝝ ẜuitia traherent̉. hac eadē cā ꝓhibuit deus ꝯmixtiones fieri ani maliū diuerſi generis. Leui. 19. Iumēta tua nō facies coyre cū alteriꝰ generis aīmanti bus. Nā ydolatre nefanda oꝑa ⁊ maleficia de fetibus ex hiꝰ ꝯmixtione ꝓcreatis facie bant in ampliatione ydolatrie veneris ⁊ papi ꝯmixitōnes hiꝰ ꝓcurabant ſicut legit̉ in libro quodā maleficioꝝ qui vocat̉ legeſ platōnis. Pret̓ hāc cam aūt aſſignat alia ſ. vt ordo naͣe ī ppl̓o dei ꝯmedaret̉ ⁊ ꝑ ꝯſe quēs flagiciū ſodomiticū dānaret̉ ⁊ ne ho mines ꝯmiſcēdo ſe ī hiꝰ oꝑbꝰ viliſſimis co taminarent̉. Ad aliud ꝟo qd̓ obr̄ de illo p̄cepto Deūt. 22º. Nō ſeres vineā altero ſe mine. dd̓. ꝙ cā hꝰ p̄cepti fuit ydolatria ce reris ⁊ bachi quoꝝ cultores ſicut ritus ⁊ culturas ꝯiūgebant atqꝫ ꝯmiſcebāt: ſic ⁊ fructꝰ quos de beneficētia eoꝝ ſe obtinere credehāt in eodē agro ꝯiunge̓ ꝯſueuerāt vt cū in eadē terra radices haberet vites ⁊ fruges bachū ⁊ cerere cultū ⁊ oꝑibꝰ ſo ciarent. Et hec eadē rō eſt eiꝰ qd̓ dr̄ Leuit. 19º. Agꝝ nō ſeres diuerſo ſemine. Nā ydo latre ī venerationē maxīe elemētoꝝ. ex qͦ rū ꝯmixtione hiꝰ gignebant̉ ꝯmixtiones ſeminū faciebant. Quod ꝟo additur in Deūt. 22º. Nō ſeres agꝝ diuerſo ſemine: ne ⁊ ſemētis quā ſeuiſti ⁊ que naſcūt̉ ex ea ꝑ ter ſanctificent̉. ſenſus eſt hoc eſt ne ꝑiter decime eoꝝ ⁊ pͥmitie reddant̉. voluit eniꝫ deꝰ decimas hoꝝ ⁊ pͥmitias diuerſis tꝑibꝰ reddi. ſicut ⁊ diuerſis tꝑibus colligūtur. Ad ea uero que ob iecta ſunt circa cerimonias in veſtitu. dd̓. eſt. Et pͦ ad illud qd̓ obr̄ de illo p̄cepto. 22 Deut. veſtēqꝫ ex lana linoqꝫ ꝯtextam non indueris. Et dd̓. ꝙ rō hꝰ p̄cepti fuit ne dei ppl̓s aſſimularet̉ ydolatris: qui bn̄ficio ſtel laꝝ putabāt ꝓuenire fecunditatē: ⁊ copiā lane in aīalibus ⁊ fertilitate in agris. vn̄ ꝓpter hoc lanā ⁊ linū ſimul in veſtibꝰ con iugebant. vt ip̄o hītū ꝓfiterent̉ ſe ad ſtel laꝝ cultū ⁊ in ẜuitiū obligatos. Ad illd̓ ꝟo qd̓ obr̄ de illo p̄cepto nō induet̉ mulier veſte virili: neqꝫ vir veſte feminea. Deut. 22º. dd̓ᵐ. ꝙ hiꝰ ꝓhibitionis vna rō fuit ext̓ minatio ſacroꝝ martis ⁊ veneris. Dicunt enī ꝙ in ſacris martis nō ſolū in virili ve ſte īduebant̉ mulieres. ſꝫ etiā armabantur vt ip̄m tanꝙͣ belli ⁊ victorie datorē cole rēt. Sil̓i mō in ſacris veneris viri effemīa bant̉. viꝫ in veſtibꝰ muliebribꝰ ſacra vene ris exercētes. ꝓ hiꝰ ſacrilego ritu marti ⁊ veneri ſe placere credētes. Alia ꝟo ca ē vt occaſio ꝓuocationis libidinis auferet̉ magna enī ꝓuocatio libidinis viris eſt ve ſtitus muliebris ⁊ e9ºº. ⁊ hoc eſt qm̄ veſtis muliebris viro circūdata vehemēt̓ refricat muliere ⁊ ꝯmouet ymaginationē mulieris ⁊ e9º. Tertia ꝟo cām aſſignant vt tolle ret erroea credulitas: qͣ credebāt ydolatre applicatiōes veſtiū muliebriū in ſacris ve neris coniūgi ſibi amore fortiſſimo corda mulieꝝ. ꝓpter quas hoc facerēt ul̓ q̄ poſtea veſtibꝰ hiꝰ vterent̉. Sil̓r mulieres id ip̄m credebant de viris: ⁊ virilibꝰ veſtiment voluit gͦ deꝰ hūc errorē auferre: ne ꝑ illum ad cultū veneris traherent̉. Ad illud uero quod ꝓhibet̉ de ꝓhibitione cerimoniali. Circa actū indifferentē.ſ. de matre īcubante ſuꝑ qua: vel pullos dimittēda. Den̄. 22º. dd̓. ꝙ rō hiꝰ p̄cepti fuit elōgatio ab ydolatria: q̄ ſꝑabat̉ ꝓſꝑitas vel longeuitas ab alio qͣꝫ a deo. ſicut enī malefici explorabāt coytus ſeu ꝯmixtiones quorūdā aīaliū: vt in illa hora īterficerent ea. ⁊ de corꝑibus eoꝝ vel uluere darent eis quos vellet ardore ſue libidīs īflāmare: credenteſ corꝑa eoꝝ l̓ pul uerē ſi hora illa occiderent̉ hanc ꝟtutem hr̄e: ſic ⁊ de matre ouis īcubante vel pull̓ ſi ea hora caꝑet̉ fecūditate ⁊ fortuna ī nu triēdis filiis poſſe p̄ſtare. ⁊ hoc ſcimus ex multis ſimilitudinibus quas legimus in libris maleficorum. voluit gͦ remouē miſe ricors deꝰ a cordibꝰ eoꝝ: ne aliūde fecūdita tē quererēt gn̓īs que ſui mult īplicatiōeꝫ ac lōgeuitatē aliūde quere vel ſperare qͣꝫ ab ip̄o. ⁊ ꝓpter hoc dixit. vt longo viuas tꝑe Pretea alia rō eſt: ꝗa obſeruatores auguri oꝝ fauſtā ⁊ fortunat ā reputabat inuētōꝫ nidoꝝ: cū matre ⁊ filiis ⁊ ouis. ⁊ io dogma tizabant nō eſſe offendendā matrē: neqꝫ fi lios: neqꝫ ſeꝑandos eſſe ab inuicē. ſꝫ nidum cū oībus in eo ſic īuētis ẜuari precipiebāt tanꝙͣ cam bone fortune quādā. vn̄ ⁊ qͣꝫdiu ẜuabant nidū hiꝰ cū oībus in eo inuentis ſic illeſū tādiu eis bene eſſe ⁊ viuere. Si ꝟo diſſiparent: aut quid de innētis lederent diſſiꝑi domos: ⁊ ꝙ matri filiis vl̓ ouis ma li facerent. hoc ſe vel filios eoꝝ eē paſſuros pro certo ſcirēt. Poſtea uero reſpō dendū eſt ad ea que obiecta ſūt circa ceri monias cauēdaꝝ īmūdiciaꝝ. Erāt āt īmū dicie multiplices cauēde: quaꝝ quedā erat imundicia vulgaris vt in egeſtione. q̄daꝫ vero erat īmundicia legalis: ⁊ hec varie bat multipl̓r. Nam quedā erat īmundicia que inerat ꝑſonis a cā intrinſeca. quedam ꝟo ꝯtrahebat̉ a cā extrinſeca. Itē īmun dicia ab intrinſeca cā inerat: vel ex vitio naͣe ītendentis ſalutē ſpēi ſeu vl̓is: aut ex vitio naͣe intendētis ſalutē ſingularis. Ex vitio naͣe ītendētis ſalutem ſpei ſeu vl̓is erāt īmundicie accidentes circa opꝰ gene ratiue: vt īmundicia ſemini flui vl̓ pollu tionis nocturne: ⁊ īmundicia mulieris mē ſtruate: ⁊ patiētis fluxū ſāguinis: ⁊ īmun dicia parietis. Circa actū generatiue ꝟtutꝭ viris accidit īmundicia pollutionis naͣlis vel innaͣlis. Nālis in pollutione nocturne Innaͣlis in ſeminifluis. Sil̓i mō in mulie ribꝰ īmūdicia pollutionis naͣlis accidit an̄ ꝯſūmationē partꝰ in mēſtruis. Innaͣlis in patiētibꝰ fluxū ſanguinis: de quibꝰ oībus Leui. 15º. Itē īmundicia circa ꝯſūmatio nē actus generatiue in ꝑtu accidit ī pollu tione ſanguinis mulieris ꝑiētis. Leuit. 12. Et hec ē rō diſtinctionis īmundiciaꝝ ex vitio naͣe ītendētis ꝯẜuationē ſpēi. Immu dicia ꝟo que eſt ex vitio naͣe ītendētis ſa lutē ſingularis eſt ex vitio lepre: que diſtin guit̉ ẜᵐ legē triplex ꝗa aūt ē in corꝑe Leu. 13º. aut in veſte. Leui. eodē. aut ī domo ſeu habitatōe Leu. 14. Itē īmūdicia ꝯtͣcta ex cā extrīſeca duobꝰ modis ē: aut enī ꝯtͣ hit̉ mediāte guſtu: aut mediāte tactu. iſti enī duo ſenſus ſentiūt ꝑ applicationeꝫ ad ſua obiecta. Itē īmundicia circa tactum extēdebat̉ ad aīata ⁊ inaīata. Ad inaīata vt ad vaſa ⁊ aquas que ꝯtīgebāt aliquod de reptilibꝰ īmundis. Leui. xi. vel ad lectū ſiue veſtitū in quo ſeminifluꝰ iace̓t. Leu. i. Ad aīatū ꝟo vt ad hoīeꝫ multīplicit̓. Na aut ꝯtͣhebat̉ ex tactu rei ſacre ſcē ⁊ mūde Aut ex tactu rei execrande ſeu immūde ex tactu rei ſacre vt in ꝯtingēte cineres ruf fe vitule. Nūe. 19. Ex tactu rei execrāde vt ex tactu illoꝝ que ẜᵐ lege reputabant īmunda: ⁊ hoc drn̄t̉. vel mortui vel viuētꝭ Uiuētis rōnal̓ vt ex ꝯtactu ſemīflui ⁊ ali oꝝ. 15º. Leui. Uel irrōnalis vt ex tactu aīal̓ qd̓ hꝫ vngulā. ſꝫ nō diuidit eā nec rumīat ⁊ ſil̓r alioꝝ īmūdoꝝ Leui. xi. Itē ex cota ctu mortui duplicit̓. l̓ ex ꝯtactu cadauerīs homīs. Nūe. 19. Uel ex ꝯtactu morticinii ī mūdi aīalis. Leu. xi. Itē īmundicia cir ca guſtū variebat̉. Nam quedā erat circa greſſibilia. Quedā ccͣ aqͣtilia. quedaꝫ circa natatilia. Quedam circa reptilia. Leui. xi. prout obiciebatur. d d 2 His ita diſtinctis ꝓpter faciliorē intelligentiā. Rn̄dendum ꝑ ordinē ad obiecta. Ad illud gͦ qd̓ obi ciebat̉ de īmundicia vulgari: vt de egeſti on oꝑienda Deūt. 23º. dd̓. ꝙ hiꝰ p̄cepti ro fuit honor dei ⁊ ꝓuocatio gentiū ad lat̉aꝫ ꝯditoris. vt videntes gētes ppl̓m iſrl̓ mu dicie ſectatorē ⁊ omniū īmūdiciā d̓clinare ꝓuocarent̉ ad ꝯſuetudīes ⁊ ritꝰ ip̄oꝝ. Pre tea vt intuitu dei tantꝰ honor ẜuaret̉ ca ſtris eoꝝ: vt ex hoc in ip̄is caſtris que de ſpāli ꝓuidētia cuſtodiebat aliꝗd turpe fa cere nō auderēt. vn̄ Deūt. dr̄. 23º. Dn̄s deꝰ tuus ambulat in medio caſtroꝝ. Ad illd̓ ꝟo qd̓ obr̄ d̓ īmundiciā lepre. dd̓. ꝙ rō fuit ꝓuocatio ad latriā ꝯditoris. Cū enī lepra morbus ꝯtagioſus ſit ⁊ infectiuus. cohabi tatio leproſi inter alios corruꝑet multos: ⁊ ꝯſil̓i egritudine īficeret. Ex quo ſequeret̉ ꝙ horribilis eēt ſocietas: ⁊ cohabitatio po puli iſrl̓ ceteris gentibꝰ. ꝑ oppoſitū gͦ ſeꝑa tio leproſoꝝ a ſocietate iſrl̓ ꝓuocatiua erat aliaꝝ gentiū ad cohabitationē cū eiſdem ꝓpter ſalubritatē ⁊ ſanitatē: ⁊ ita ꝑ conſe quēs ad imitationē ritꝰ ⁊ ꝯſuetudinis in cultū ꝯditoris. Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ de le pra in veſte vel pelle: ⁊ de lepra in domo: qd̓ ridiculoſū vr̄ dd̓. ꝙ cā hꝰ īmundi cie d̓ clināde fuit cautela ydolatrie declinande Sicut eī accidit morbus corroſiuus capillo rū ⁊ pilloꝝ in corꝑe hūano ꝯſumens ⁊ pu trefaciens eos paulatī: queadmodū lepra putrefacit carne⁊ ⁊ ꝯſumit. Sil̓i mō accidit paſſio in veſte ⁊ pelle que dicta eſt lepra ⁊ eſt paſſio corroſiua piloꝝ ⁊ ſb̓e pellis. Si mil̓ paſſio īuenit̉ in lapidibꝰ qui in ſe ip̄is ex habūdantia ſiccitatis ꝯſumūt̉. vn̄ dicū tur lapides cāceroſi. Et ꝑ ꝯſeques in ipſis parietibꝰ domoꝝ. quēadmodū nos videmꝰ ꝯſumptionē fieri in ip̄is lignis. Dicūt igit̉ ꝙ ꝓ hiꝰ paſſiōibꝰ colebant̉ dii penātes ⁊ la res: vt vel ẜᵐ eoꝝ falſā credulitate tales paſſiōes tollēt a domibꝰ ⁊ veſtimētis: l̓ ne eas inferrēt. Inde eſt ꝙ voluit deꝰ vt ad ſacerdotes ꝓ his paſſionibꝰ recurrerēt: ⁊ nouo ritu voluit iſtas paſſiōes mūdari: vt a ritibus ſuperſtitōnis ydolatrie longe fie rent. Inde eſt ꝙ aqua expiationis ꝑ ſacer dotes ī emundatōe voluit adhiberi ꝑ quā hiꝰ demonia exterminarēt̉. Ad illud ꝟo quod obr̄ de īmundiciis puerpere ⁊ mulie ris fluxū ſanguinis patiētis. dicūt. ꝙ rō fi it vt horreret ſanguinē filii iſrl̓. In d̓teſta tionē.n. ydolatrie in cꝰ ritu humanꝰ ſāguiſ demoniis multipliciter offerebatur. voluit dn̄s eis horrorē humani ſanguinis ingere In ritu enī ydolatrie humanus ſanguis ef fūdebat̉. ſic̄ hēt̉. 3º. Reg. 18º. De ꝓph̓is ⁊ ſa cerdotibꝰ Baal. Incidebāt ſe iuxta rituꝫ ſuū cultris ⁊ lanceolis donec ꝑfunderent̉ ſanguine. Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ de īmun dicia mēſtruate. Dicūt ꝙ hͦ fuit ī deteſtatī onē ydolatrie. ſolebāt enī mēſtruate mulie res audaciꝰ ſe lune cerimoniis īmiſce̓. ꝗa fluxꝰ mēſtruoꝝ lune curſui deputat̉. Iō re putabāt ſe meſtruate tꝑe mēſtruoꝝ. eo ip̄o ſacris lune digniores: ꝗa in ip̄is luna eo tē pore manifeſtiꝰ oꝑaret̉. Multa aut auidita te ⁊ ſtudio a mulieribꝰ ydolatris luna cole bat̉. ſicut legit̉ Iere. 7º. Mulieres ꝯſꝑgunt adipē vt faciāt placētas regine celi. ꝓpter hanc gͦ cām mēſtruatas lex d̓i iudicauit ī mūdas. Alia cā fuit ip̄e mēſtruꝰ ſāguis de quo malefici multa horrifica faciebant Tertia ꝟo cā fuit honor ⁊ reuerentia ta bernaculi: in quo poſſet mulieribꝰ fluxꝰ cō tinge̓: ſi ad illud eo tꝑe admitterēt̉. Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ d̓ īmūdicia ſeminiflui. dd̓ ꝙ ſeminifluꝰ iudicabat̉ īmundꝰ ꝓpter ab hominatione ydolatrie veneris: in qua ſe me ip̄ꝫ hūane gn̓atōis ſacrificiis miſcebat Sil̓i mō patiens pollutiōꝫ nocturnā iudi catꝰ eſt īmundꝰ: vt horrorē induce̓t lex flu xꝰ humani ſemīs alibi ꝙ in oꝑe generatio nis. ⁊ hoc ꝓpt̓ execrationes ydolatrie ⁊ ſo domiticas abhoīnatiōes quas oīno voluit abole̓. Ad illd̓ ꝟo qd̓ obr̄ de īmūdicia ua ſis: ⁊ aqͣꝝ ex ꝯtactu rp̄tiliū: ſeu aīaliū īmū doꝝ. Leu. xi. Et ſil̓i mō de vaſe qd̓ nō ha bebat oꝑculū. Nūe. 19º. dd̓. ꝙ rō fuit declīa tio ydolatrie. credebāt enī ydolatre ſi mu res aut muſtele atqꝫ lacerte ⁊ hiꝰ q̄ ydolis īmolabant in vaſis vel in aquis caderen ꝙ eēt gratioſiora diis ⁊ ad īmolandū cō ueniētiora: ſicut electa ab ip̄is. Et iō vole bat vaſa carere oꝑculis. Adhuc tn̄ apd̓ aliquos ſtultos remanēt reliquie ydolatrie iſtius: qui credūt quedā nocturnaº numīa fręquētare domos: ⁊ vaſa que diſcooperta īuenerint: poſtqͣꝫ inde comederint ⁊ bibi rint denuo repleti. Si ꝟo oꝑta inuenerint ea vel clauſa inde offendi: ⁊ ex hoc domui ꝑiculū iminere. Ad illud ꝟo qd̓ obicitur de īmundicia ex ꝯtactu mortui. dd̓. ꝙ rō fuit elongatio ab oꝑibꝰ maleficis: ⁊ nigro māticis que in cadauere mortuoꝝ exercen tur. ⁊ iō qui tangeret mortuū ẜᵐ legē iudi cat̓ īmundꝰ Nūe. 19. Inde eſt ꝙ ſacerdoteſ ſūmi ꝑhibiti ſūt īgredi ad mortuos pret̓qͣꝫ ad ꝓpinquos Leui. 21. Ad ꝓpinquos autem ingredi ꝑmiſſi ſūt ne inhumana videret̉ lex. Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ de īmūdiciā ex ꝯtactu cineꝝ vitule: ex quibꝰ poſitis ī aꝗs expiationis alie īmundicie purgabantur qd̓ vr̄ incōueniens ſi ex re purificāte īmū dicia ꝯtrahatur. Preterea vr̄ ſequi circū latio ridiculoſa. ꝗa ſi quicūqꝫ aliū aſpergit aqua expiationis īmundꝰ efficit̉. Huer. 19º. Oportuit igit̉ ad hoc vt mundet̉ ꝙ aſper gat̉ ab alio. Aut gͦ ab eodem que aſꝑſit: aut ab alio. Si ab eodē iteꝝ ille īmūdus efficit̉ Si ab alio ille alius indiget alio aſperſore ⁊ ita erit circulatio ridiculoſa. aut in infi nitū ꝓceſſio ibit īmundicie. Ad hͦ dixe rūt quidā: ꝙ in hoc voluit deꝰ reuerentiaꝫ ⁊ honorē exhiberi ſanctificatis ab ip̄o. ⁊ ꝓ pter hoc vnūquēqꝫ qui tangeret aliꝗd de ſacris indignum ſe reputare ex hiꝰ attactu ⁊ timere ne indigne tetigiſſet: ⁊ ꝓpt̓ hoc pccō irreuerentie ſe reputaret pollutum. Intelligit̉ igit̉ iſta īmundicia de īmundi cia reputationis. Alii ꝟo dicūt: ꝙ cū ſa crificiū vitule ruffe fieret in memoriā ydo latrie adorationis vituli: quā ꝯmiſerunt fi lii iſrl̓. Exo. 32. Uſqꝫ adeo voluit ppl̓m ſuū peccatū ydolatrie abhorrere: vt nō ſolum hoſtia que ꝓ illo offerebat̉: ⁊ illud ſignifi cabat: īmuda reputaret̉: ⁊ polluens ꝯtin gentes. ſed etiā ip̄e reliquie vt cineres ⁊ ꝗcquid habe̓t aliquid ip̄oꝝ ad mixtum: vt qua luſtrationis: nō tn̄ hiꝰ īmundicia per ip̄as aquas luſtrationis neceſſe hēbat pur gari. ſꝫ ꝑ ablutione veſtimentoꝝ ⁊ abſtinē tiā ab ingreſſu tabernaculi: ſicut ibi dr̄. ⁊ io ibi nō accidit incōueniens qd̓ obiciebat̉ Id illa ꝟo que obiciūt̉ de p̄ceptis cerī monialibus circa īmundicias ꝯtractas ex guſtū gn̓ali rn̄ſione dd̓. ꝙ rō fuit elōgatio ab ydolatria. Illa enī aīalia que p̄cipue lex iudicauit īmunda. ydolatre aſſūpſerant l̓ lritꝰ ſacrificioꝝ vel in venerationē. Patꝫ enī ꝙ ex greſſibilibꝰ ⁊ volatilibꝰ ⁊ aquati libus ydoloꝝ imagines figurabāt. vn̄. 20º. exo. ꝓpter hoc dr̄. Nō faciēs oīuꝫ ſimilitu dine: q̄ in celo ē deſuꝑ vt volatiliū: nec eo rū que in terra deorſū vt greſſibilium: nec eoꝝ que ſunt in aquis vt natatiliū. Itē pꝫ ex Yſa. 2º. Ꝙ ſimili mō faciebant ydola r̄p̄tiliū. vn̄ Yſa. 2. piciet hō ydola q̄ fecerat vt adoraret talpas ⁊ veſꝑtiliōes. ⁊.8. Eze. In greſſus vidi ⁊ ecce oīs ſimilitudo repti liū ⁊ aīalium abhomīatio. ⁊ vniuerſa ydo la ibi depicta. In̄ eſt ꝙ lex oīa hiꝰ iudica uit īmunda: vel ꝗa in talibꝰ ydolis ſacrifi cabāt vn̄ porcus qui nō ruminat: ſꝫ findit vngulā iudicat̉ īmundus: ꝗa adhuc paga ni porcos ymolabāt ⁊ federa ſua ſacrificio porcoꝝ firmabāt: nō alit̓ ratū extimātes: ni ſi ip̄i qui paciſcūt̉: aut federant̉ ꝑ īterme diu partiū hiꝰ ſacrificii trāſierint. Simili mo camelum: qui ruminat ſed non findit vngulā ſacrificant ydolatre ⁊ malefici. ſic̄ legit̉ in liº de anul̓. 7. planetaꝝ. ita etiā de alijs ſicut intelligendū ē. Sic̄ nūc.n. ex ne ceſſitate ſtatuend̓ eēt in regionibꝰ. vbi ca tus dr̄ adorari ne ibi inueniretur ⁊ apud quē īueniret̉ grauit̉ puniret̉. Eadē rōne ⁊ in regionibꝰ ī quibꝰ buffo dr̄ adorari: ſi ꝗs buffonē īueniens ⁊ nō ſtatī occide̓t. graui aī aduerſione plectēdꝰ eēt: ita ⁊ p̄dicta ani malia que vſurpauerāt ſibi ydolatria: vo luit eē abhōinabilia deꝰ ſuo ppl̓o vt nō ea comederent nec ꝯtīgerent. Dicūt aūt ꝗdā ꝙ ꝯceſſionis cuiuſdā generis locuſtaꝝ ad eſū filiis iſrl̓ Leui. xi. Rō eſt memoria auxi lii dīni: qd̓ eis īpenſū eſt ad puniendū egy ptios celitꝰ ꝑ locuſtas. Exo. x. Rn̄denduꝫ eſt poſtea ad ea que obiciunt̉ circa cerimo nias purificationis īmundiciaꝝ. Ad il lud gͦ qd̓ obr̄ de ſacrificio vitule ruffe ꝙ erat ad expiationē generalē. dicūt ꝙ iſtud ſacrificiū p̄ceptū eſt offerri ꝓ peccato ado rationis vitule: in quo Aaron ppl̓o coīca uit. ꝓpter hoc factu eſt p̄ceptum vt ruffa eēt colorē habēs vituli adorati: vt ip̄i Aa ron ⁊ toti ppl̓o ꝑ ſb̓am ⁊ colorē rememora tionē peccati illiꝰ ꝓ quo offerenda faceret ⁊ pudorē eiꝰ peccati ingereret. Uacca aūt in ſexu femineo nō vitulꝰ offerebat̉ ꝗa ip̄e dn̄s ſynagogā vaccā ſeu vitulā appellare ꝯſueuit. vn̄ Oſee. 5º. Sicut vacca laſciuiēs declinauit iſrl̓. ⁊ iteꝝ in eodē. xº. Effraym vitula docta dilige̓ t̓turā. Rō āt vocatōis ꝗa ad lr̄am iuxta amorē egypti vacce ydo lū forſitan coluerunt. vn̄. x. Oſee. Uaccas bethauē coluerūt. vacce igit̉ vocant̉ irri ſorie. iuxta illud pſal. Sil̓es illis fiant qui d d 3 faciūt ea ⁊ oēs qui ꝯfidūt in eis. Ad il lud ergo qd̓ q̄rit̉ qͣre p̄cipiat̉ vt extra ca ſtra ꝯburatur. Rō eſt vt cū illa vacca of feret̉ general̓r ꝓ pccō ydolatrie. ſignifica ret̉ peccatū ydoīatrie maxīe abhominādū ⁊ deteſtandū ⁊ eluminandū a caſtris iſrl̓ Q uero p̄ceptū eſt de ſanguine eiꝰ. 7. vici bus tabernaculi fores aſꝑgi. Rō eſt vt ſi gnificaret̉ ꝑ hoc ſacrificii emundatio ab vniuerſitate peccatoꝝ: que vniuerſitas in ſeptenario ītelligit̉: vel que tota in ſepte nario dieꝝ cōmittit̉. Fiebat aūt hiꝰ aſꝑſio ꝯtra ritu ydolatrie: que ſanguinē īmolati ciū totū apponebat demonibꝰ ad edendū vel bibendū ⁊ offerentibus. Ad illd̓ ꝟo ꝙ p̄cipit̉ in crematione vacceʳ poni lignū cedrinū. yſopus: ⁊ coctus. Rn̄det̉ ꝙ ꝓpter hoc vt in his virtꝰ ſignificatiua ſacrificii oſtenderet̉. ꝑ lignū enī cedrinū qd̓ putre dinē nō recipit: ſed a ſe eā ꝑpetuo repellit ⁊ odorē hꝫ ſuauitatis. Per yſopū enī q̄ pe ctꝰ purgat ⁊ bonū odorē ſꝑgit. Per coctū biſcintū ꝗ colore ſuū indelebilē ẜuat. oſten dit̉ ꝙ ſacriciū illud cū ſequela ſua ꝯẜuati uū erat filioꝝ iſrl̓ a putredine peccatorum ⁊ fetore: atqꝫ decolorationē ex fide ⁊ d̓uo tione offerentiū nō virtute ip̄iꝰ ſacrificii. ⁊ iō legit̉. 19º. Nūe. De cineribus ſacrificii vt ſint multitudini filioꝝ iſrl̓ in cuſtodiā Scd̓ꝫ yoſephū ꝟo in cocto ſemꝑ intelligit̉ ignis. Ergo iuxta ip̄m in cineribus qͣttuor el̓a quodamo ſigͣta ſūt. In cedro terra: ꝗa ex terrā creſcit ⁊ valde terreſtris ſb̓e ē ac ſolide. In yſopo aqua: ꝗa ex pluuia ſola gi gn̓i ⁊ nutriri vr̄ yſop. In odore amboruꝫ aer maxīe ẜᵐ eos ꝗ odorē n̄ niſi vaporē eē dicūt ſeu credūt. Cōburunt̉ aūt iſta qͣtuor in rememorationē ꝙ deꝰ in igne apparuit Moyſi pͥmū. ⁊ ꝙ in igne data eſt lex. quaſi gͦ d̓ qͣtuor elemētꝭ ſacrificiū illud offerebāt deo altiſſimo: tanqͣꝫ auctori el̓oꝝ. vel ꝓpt̓ hoc vt quicꝗd īmundicie ex quocūqꝫ quāt tuor elemētoꝝ ꝯtractū eēt: ꝓpter hoc ſacri ficiū expiari ītelligeret̉. Ad illud vero qd̓ poſtea obr̄ de cerimoniis purgāde īmū dicie ſpūalis.ſ. lepre dd̓ᵐ. Et pͥmo ad illud qͣre in emūdatione leproſi adhiberēt̉ lignū cedrinū yſopꝰ: ⁊ coctꝰ ſeu uermiculꝰ ⁊ paſẜ vnus v̓iuus: vt ex eis faciat aſꝑſoriū. Leu. 14º. Hoc mō vt filo coctineo ligarēt̉ paſſet ⁊ yſopus ⁊ alligarent̉ ligno cedrino. ita vt lignū cedrinū eēt qͣi manuoriū aſꝑſorii yſopus ⁊ paſſer eſſēt id qd̓ de aſꝑſorio tī gendū erat in ſanguine alterius paſſeris īmolati in aquis viuis. Notandū igitur ꝙ cū ſint qͣtuor corruptiones quas lepra in ducit. Prima eſt putredinis. Scd̓a fetoris Tertia inſenſibilitatis. Quarta decolora tionis. Lignū cedrinū ponit̉ qd̓ eſt odori fe rū ad ſignificandū abolitū fetore. yſopus que purgat pectꝰ a putredine ponebat̉ ad ſignificandū purgatā putredinē. Paſſer ꝟo viuus qui etiā poſtmodū auolare ꝑͥmit tebat̉: ſignificat ſanatā inſenſibilitateꝫ: ⁊ reſtitutam mobilitatis ⁊ ſenſibilitatis vi uacitatē. Uermiculꝰ ꝟo addebat̉ ad ſigni ficandū reſtitutū colorē rediuiuū: ⁊ hoc ꝑ beneficiū creatoris. Ꝙ ꝟo paſſer alligatꝰ aſꝑſorio viuus auolare in agꝝ dimitteba tur: cū paſſer ſit de autbꝰ gregatī volanti bus. ſignificabat leproſū a caſtris ſeꝑatu ⁊ extra caſtra aliquato tꝑe detentū. pꝰ aſꝑ ſionē talē ⁊ emundatione ad caſtra reuer ti ⁊ in ſociētatē ſanoꝝ ac mūdoꝝ admitti Ad illud ꝟo qd̓ querit̉ qͣre de ſanguine ⁊ oleo p̄ceptū ē extremū auricule pollices qꝫ manus dextre: ⁊ pedis dextri mudandi tingerent̉. aſſignat̉ rō iuxta lr̄am. ꝗa ī hia ꝑtibus pͥmū lepra dinoſcit̉ ⁊ ſentit̉ videlꝫ in extremo aricule dextre: ⁊ in pollicibus illis.ſ. in eoꝝ inſenſibilitate ſic̄ dr̄ ꝓpterea p̄ceptū eſt tale fieri in emūdationē vt idē cognoſceret̉ eē ordo purgationis qui erat infectōis. Nota etiā ꝙ tres liquores huic ritui adhibebant̉. videlꝫ. ſanguis. oleum aqua viuā. Et hoc propter tria que comi tant̉ leprā. Infectio ſanguinis vehemētia morbi. ſpurcitia ſeu īmundicia carnis. Co tra corruptionē ſanguīs abolēdā ponebat̉ ſanguis. ad ſanitatē morbi oleū. ad emun dationē ſpurcitie aqua viua. Dicūt autē ꝙ ꝑ iſta nō ſolū mundebat̉ leproſus ab īmun dicia irregularitatis: īmo etiā aliquādo ab ip̄a corruptione egritudinis per miraculū creatoris. Cōſequenter reſpō dendū eſt ad obiecta circa cerimonias ſa crificioꝝ. Et pͥmo ad ea que obiciūt̉ circa cerimonias ſacrificioꝝ in generali. 40 illud gͦ qd̓ pͥmo obicit. quare in quadrupe dibus electa ſunt bos ouis ⁊ capra. in vtroqꝫ ſexu aſſignat̉ multiplex ro. ꝗa iſtꝫ ſunt que totū quod viuūt ⁊ ſūt: neceſſitati homīs tribuūt. hoc eſt victui ⁊ veſtitui. ſi igit̉ recte humana neceſſitas reſpiciat̉ ſo a iſta de aīalibus neceſſaria ſūt hōibus in victū ⁊ veſtitū. Cetera ꝟo ſuꝑflua ſunt ꝙ ad neceſſitatē vite. vt porcus canis ⁊ equꝰ eo gͦ ip̄o ꝙ voluit alia ſibi offerri in ſacri ficus abſtulit eis occaſionē querendi non neceſſaria. dū eis nō voluit honorari. Ampliꝰ: ꝗa de quadrupēdibꝰ iſta mūdiſſi ma ſunt: ꝗa ⁊ mundiſſimis viuūt paſtibus ⁊ eoꝝ īmundicie etiā mūde ſūt. Preterea īter oīa quadrupedia iſta māſuetiſſima ſt̓ ⁊ minori rebellione ſuſtinēt mortē: ⁊ ideo minori ꝑiculo īmolantiū. Inſuꝑ quia iſtis aīalibus maxīe vtebant̉: ⁊ in his erat lar gior benificētia ꝯditoris erga eos Cōuēīe bat igit̉ de his aīalibꝰ ꝯditori regratiōeꝫ ⁊ honorificētiā ꝓ beneficētiā exhibere. Ad illud ꝟo ꝙ querit̉ qͣre elegit de aui bus turturē ⁊ columbā: que ⁊ p̄cepit Ha brae vt ſibi offerret in ſacrificiū Gen̄. 15º. dd̓ᵐ ꝙ hec p̄cipue electa ſunt ad ſacrificiū ꝗa īter oēs aues iſta mūda ⁊ manſueta ⁊ vtilia vſibus humanis ſt̓. ⁊ etiam caſtitaſ qͣi ꝯiugalis in colūbis. qͣi vidualis in tur turibus īuenit̉. vn̄ ꝑ hoc exp̄ſſe dabat̉ in telligi. ꝙ ſi hiꝰ requirit in auibus ſibi offe rendis: qͣꝫto fortius in hoībus ſibi offeren tibus. De hoc ꝟo ꝙ paſſer addit̉ in emūda tione leproſi p̄ter rōeꝫ que ſupͣ dicta ē. poſ ſet ſpālis rō aſſignari: ꝗa dicit̉ paſſer ẜᵐ modū ſuū morbū ꝯſimile aliqn̄ pati. Ratō aūt generalis qͣre alia aīalia ab iſtis volū it deꝰ ſibi offerri eſt ꝗa oīa alia genera ani maliū: aut ydolatre ſacrificiis ſuis execra bilia fecerant: aut augures vanitatē obẜ uationū ſuaꝝ ꝓphetizauerāt: aut magi ve neficꝭ maleficiis ſuis ab oīabilia r̄ddiderāt Ad illud ꝟo qd̓ q̄rit̉ ꝓpter quid iſta p̄ce pit īterfici ⁊ cremari deus. Rn̄det̉ ꝙ cre matio ⁊ ꝯſūptio ſacrificioꝝ: morteꝫ ⁊ ꝯſu mationē deſignabat peccatoꝝ. vt ille qui aīalia īmolabat ⁊ cremabat facto ⁊ etiam ꝟ̓bo ſicut credi dicebat ſicut moriūt̉ ⁊ con ſumunt̉ iſta aīalia. ſic moriant̉ ⁊ ꝯſuman tur peccata ꝓ quibus illa offero. Preterea intentio offerentiū erat vel eē debebat vt ſic ꝓteſtaret̉ mortis ⁊ cremationis quā pa tiunt̉: hec aīalia iudiciū. oſtendit ꝙ merui ſuppliciū ꝑ peccatū meū: veniā aut peto a do ꝑ hoc ſacrificiū. Ad illud ꝟo qd̓ q̄rit̉ quare in ſacrificio p̄cipiebat̉ offerri. ſal no mel vl̓ fermētū. Leu. 2º ℟º dd̓. quia me in ydoloꝝ ſacrificiis ponebat̉ ſil̓r fermen tū. ſal ꝟo nō. Ad illud ꝟo qd̓ querit̉ qͣre ſanguinem fundi iuſſit ⁊ comedi ꝓhibuit dd̓. ꝙ cā fuit ⁊ ꝯſuetudo ydolatrie que nō ſolū ſanguinē aīaliū: ſed etiā ſanguinē fili oꝝ ⁊ filiaꝝ ſuaꝝ īmolabant demoniis: ẜª ꝙ dicit in pſal. Effuderūt ſanguinē īnocē te. ſanguinē filioꝝ ⁊ filiaꝝ ſuaꝝ ⁊cͣ. Iuſuꝑ ⁊ opinabant̉ ydolatre ex hoc ſe place̓ diis ſuis. ꝙ circa ſanguinē īmolantiū de ſacrifi ciis comedebāt: putantes eadē hora deos ſuos ad bibēdū ſanguinē ꝯuēire. Dicūt aūt quidā ꝙ hec eſt cā potiſſima quare ꝓ hibita ſunt comede̓ aīal captū a beſtia: vl̓ ſuffocatū. videlꝫ ꝓpter ſanguinis admixti onē. Tamē ſuffocatio modꝰ ꝗdam erat īmo landi demoniis: ⁊ iō ꝓhibuit cōmedi ſuffo catū. Ad illd̓ ꝟo qd̓ querit̉ ꝓpter quid adipē ſacrificioꝝ ſibi ſoli d̓ ſacrificiis deꝰ r̄tinuit. triplex cā aſſignat̉. Prima ꝗa ydo latre faciebāt contͣriū. Deut. 32º. de quoruꝫ victimis comedebant adipes. Scd̓a vt ī d̓i ſacrificiis gule detrahet̉: ⁊ offeretibus ſobrietas ẜuaret̉. Tertia honorificentia d̓i: qui in oblatione porcoꝝ ⁊ pinguium de buit honerari. minuet̉ aūt eius honor in ſa crificiis. ſi pars ei deterior offerret̉. Si aūt querat̉ quare pectuſculum ⁊ armū dex tꝝ in parte voluit cede̓ ſacerdotū. aſſigna tur rō lr̄alis: viꝫ elongatio ab ydolatria: ⁊ ſpāliter ab ea ꝑte que adhuc ſpatuloman tia nūcupat̉ ꝙ maxīe in ſpatulis aīalium ymolaticioꝝ exercebant. Ad illud vero qd̓ querit̉ de mō īmolādi ⁊ occidēdi. Re ſpondet̉ iuxta lr̄am nullā aliā fuiſſe cauſā qꝫ elongatione ab ydolatria: ꝗa alios mōs hēbant ydolatre occidendi aīalia īmolan da. Ad illud ꝟo qd̓ querit̉ quare in aīa libus ſacrificādis p̄cepit vt abſqꝫ macula eſſent. Rn̄det̉ ꝙ rō hꝰ fuit honor dei: qui dꝫ de p̄cipuis honorari. ẜᵐ qd̓ dr̄ Mal̓. i. Si offeratis cecū claudū vel languidū: nō ne maluꝫ eſt offerre illd̓ duci tuo: ſi placue rit ei. qͣi dicat non placebit ei. Poſt ea reſponden dum eſt ad illud qd̓ obr̄ d̓ ſacrificiis ī ſpi ciali. Et pͥmo ad illud qd̓ obr̄ de ſacrificio ſolēni hyrcoꝝ ⁊ vituli in feſto ꝓpitiatōis de quo. 16º. Leu. Notandū igit̉ ꝙ illd̓ erat generale ſacrificiū ad expiationē omnium d̓ d 4 peccatoꝝ totiꝰ populi ſel̓ in āno. Ad hanc aūt expiatione aſſumebant̉ hyrci duo: ⁊ ꝯuenient̓ aſſumebat̉ hyrcꝰ. quia fetidus ē in ſe ⁊ de pilis eius fint veſtimēta pūgen tia: vt facile ex hoc ītelligeret̉ fetor ⁊ īmū dicia: ⁊ acculei peccatoꝝ. Hoꝝ aūt hyrco rū alter cremabat̉: alter in d̓ſertū mitteba tur: vt inſinuarent̉ duo modi abolitionis peccatoꝝ. vnus eſt declinādo ſeu fugādo ꝑ cautelā. ⁊ hic ſignificabat̉ in hyrco qui emittebat̉ in deſertū. vn̄ dictꝰ eſt emiſſa rius. Alius modꝰ eſt ꝯſūptio peccatoꝝ ꝑ penitentiā: ⁊ hic ſignificabat̉ ꝑ ſacrifi ciū alterius hyrci qui cremabat̉ ī holocau ſtū. Ad illud gͦ qd̓ querit̉ de hyrco emiſ ſario qūo portare peccata dicebat̉. dd̓ᵐ ꝙ ſignū pro veritatē hoc eſt ſignato acci pit̉: quēadmodū aliꝗs dr̄ ſcribi. cū eius no mē ſcribit̉: ⁊ ſic ſuꝑ dictum eſt: ꝙ hoſtie ſi gna ⁊ figure erāt peccatoꝝ: ita eiectio ſeu fugatio hoſtie in hyrco emiſſario fugatōꝫ ⁊ declinationē ſignificabat peccatoꝝ: que admodū mors ⁊ crematio alteriꝰ hyrci ex pͥmebat ꝯſūptione peccatoꝝ. Si aūt q̄ra tur quid erat. ꝙ ſacerdos īprecabat̉ capiti hyrci populi peccata: ⁊ que eēt oratio que ſuꝑ eū fūdebat̉. Rn̄det̉ ꝙ ſicut dr̄ Leui. 16 Sacerdos ꝯfitebat̉ oēs iniꝗtates filiorum iſrl̓. poſita vtraqꝫ manu ſuꝑ caput hyrci emittendi ⁊ imp̄cans capiti eiꝰ. qd̓ duob modis intelligit̉. Unoº quia dicebat ſic fꝫ cerdos ad hyrcū. ſuꝑ caput tuū ſint omnia peccata iſta. ſeu capiti tuo īputet ea deus ⁊ nō filiis iſrl̓. Alioº ꝗa ꝑ ſcripturā oīuꝫ peccatoꝝ.i. oīa peccaca in vniuerſo ꝯtinē tem īponebat vel ligabat ſuꝑ caput eius ⁊ tūc emittebat eū ꝑ homine paratū ad hͦ ⁊ ſic̄ diſꝑebat vel deuoratꝰ a beſtiis vl̓ fa ctus ſilueſtris hyrcꝰ ille. ita diſpare crede bāt peccata ſua ꝑ hiꝰ ritū. Ad illud ꝟo qd̓ querit̉ de or̄one. Rn̄det̉ ꝗa oratio q̄ fū debat̉ ſuꝑ hyrcū hiꝰ fuiſſe vr̄. Sicut tu eice ris ⁊ longe efficeris a ppl̓o iſto. ita fiat de peccato eoꝝ. Uel ſicut tu liber ⁊ ſanus ⁊ ī muniſ a mote ⁊ a leſiōe euadis ⁊ emitteriſ Ita liber ⁊ īmunis fiat populus iſte a pec catis. Eodē mō ſr̄ vitulū: ſicut tu cremarꝭ. ⁊ ꝯſumaris: ita ꝯſumāt̉ peccata ppl̓i iſtiⁱ Ad illud ꝟo qd̓ querit̉ qͣre emittebat̉ in deſertum. ℟º quia deẜta oīa volebat deus eſſe īmunda. ⁊ abhominabilia redde̓ per hyrcū emiſſariū: tn̄ ꝗa malefici ⁊ ydolatre deẜta ꝓpter hoc maxīe frequētabāt vt au dirent ibi reſponſa demonū eiſqꝫ ibidem ymolaret̉. ſicut adhuc multi faciūt. vnde quidā magus in libro ſuo de magicis dic̄ ſe tnͣſiſſe cā philozophādi ad loca d̓ſtinata vel d̓ſtituta oī habitatore: habitaſſeqꝫ ibi cū inhabitantibꝰ lucē ſex luſtris annorum ⁊ ab eiſdē didiciſſe: que in eodē libro con ſcripſit: tn̄ forſitan ꝓpt̓ hoc: ꝗa in ſpē hyr coꝝ ſeu capraꝝ in deẜtis demones appare bāt. ſicut legit̉ in vita beati Anthonii ab batis. vn̄ ꝑꝑ faunos ⁊ ſatyros qui ibi ī ſpē hyrcoꝝ frequēter hōibus illudebant ⁊ ad huc illude̓ nō ceſſant: voluit ibi inſinuare deus in hyrco emiſſario: vt quēadmodum hyrcus emiſſarius abſqꝫ cuſtode relinque bat̉ in deẜto expoſitus beſtiis deẜti ad de uorandū ꝓpter pccā q̄ in figura portabat ſic ppl̓s honeratꝰ peccatis a d̓o cuſtode ac defēſore ſuo d̓relictꝰ: beſtiis maloꝝ regno rū ſeu prīcipū inimicaꝝ nationū: qͣi ꝗbuſ dā beſtiis diripiendus ac dilacerandꝰ eēt Ad illud ꝟo qd̓ poſſet obīci quare ꝗ tā gerēt hiꝰ hoſtias decernant̉ eē īmundi. Rn̄det̉ vt in hoc docet eos deꝰ patenter qͣꝫ longe eos vellet eſſe a peccatis: qui ho ſtias que figure peccatoꝝ erāt tange īmū dū eē iudicabat. Ad illud ꝟo qd̓ obicit̉ quare Aaron ꝓ ſe ⁊ ꝓ domo ſua vitulum iubet̉ offerre. dd̓ᵐ. ꝙ iuxta litterā voleba eū deꝰ eē ſine mētu de peccato vituli con flatilis: que ip̄e filiis iſrl̓ ꝯflauerat. Prete rea potuit eē in ſugillationē ydolatrie: qͣ ī egypto bos colebat̉. vnde occiſionem bo uis ⁊ īmolationē ſibi peſtiferā ſuſpicabāt̉ egyptii. Decuit āt doctorē legis: ⁊ dīni cul tus ſacerdotē exēplo ſuo ſuꝑſtitionē hiꝰ eli minare. Si aūt querat̉ qͣre extͣ caſtra cu fimo ⁊ pellibꝰ ꝯburet̉ hyrcus ⁊ vitulus. ℟ndet̉ iuxͣ lr̄am ꝙ hoc iuſſū ē fieri in ho rore ⁊ abhominatōꝫ peccatoꝝ. Prete̓a ſcm̄ eſt ꝯtra ydolatriā qua colebat̉ ignis ī qua ppt̓ honorē ignis cremari ſacrificia n̄ ſine bant̉ extͣ caſtra: ne deū ſuū.i. ignē a caſtris ſuis eicere viderent̉. Ampliꝰ factum eſt ꝓpter honorē tabernaculi ne pelles ⁊ fim talis ſacrificii altaris honore ⁊ reuerentia minuerent. Ad aliud uero quod poſtea querit̉ d̓ ſacrificio zelotipie. Notad ꝙ voluit deꝰ tali ſacrificio r̄uelari occulta adulteria mulieꝝ: vt adulterari metuerēt qne mariti ſuſpectas vxores occiderent ⁊ notū erat accidere miraculū de inflati qne vētris: ⁊ putrefactione femoris corru pte mulieris. Ad illud qd̓ querit̉ quare tarine ordiacee ẜᵐ ritū aliaꝝ oblationum nō adiunget̉ thus vel oleū. Rn̄det̉ iuxta lr̄am ꝙ hoc fiebat vt viris eēt rubori hiꝰ ſacrificiū. tū ꝓpter hoc ꝗa d̓o nō offerri ex deuotione: oſtedebat̉ ꝑ hoc ip̄m ꝙ nec oleu nec thus hēbat: tū ꝗa vile erat in ſe ⁊ oīuꝫ ſacrificioꝝ pauꝑimū. Prete̓a noluit deꝰ ſacerdotibus in ꝑte iſta dare occaſionē cu piditatis: ⁊ hoc ne īuitarent hōies ad hiꝰ ſacrificiū offerendū. qd̓ n̄ tā honorificētia d̓i exigebat qͣꝫ viroꝝ malicia extorquebat ad aliud ꝟo qd̓ querit̉ de ſacrificio ſil̓e ſparſe oleo ⁊ panum. Leui. 2º. Rn̄det̉ ꝙ hiꝰ ſacrificii ad lr̄am cām fuiſſe vr̄: vt fie ret filiis iſrl̓ rememoratio māne: quā plu erat illis deus in deẜto: ⁊ quo māna paue rat eos. 40. ānis hēbat aūt ſaporē. qͣi paniſ oleacei ſicut hētur Nūe. xi. Reſpondēdū eſt ꝯſequēter ad obiecta circa cerimonias tabernaculi ⁊ altaris. Et pͥmo ad illud qd̓ obr̄ de altari. Notandū ꝙ ſicut quidā cor uenient̉ dixerūt. Altare eſt diuini honoris titulus: ⁊ memoriale adorātiū ꝓpitiatoriū oblationum ſanctificatoriuꝫ. ſpūalis coīo nis ⁊ refectionis mēſa eſt. In quibꝰ qͣtuor altaris officia oſtendūt̉. Primū eſt honor d̓i: ⁊ memoria ẜᵐ qd̓ ſcriptū eſt. Gen̄. 28. Ꝙ Iacob erexit lapidē in titulū. Scd̓m ē vt in eo ꝑpiciet̉ deꝰ ad ip̄m fugientibꝰ ſingu laribꝰ ⁊ in eo adorantibꝰ ẜᵐ ꝙ on̄dit̉ Leui 3.44º. Tertiū eſt ſanctificatio munerum ⁊ offerentiū in eo. vnde ip̄a munera dice bant̉ ſanctificata ⁊ ꝯſecrata Leui. 22º. Quartū eſt ſpūalis refectio ⁊ coīo ꝑꝑ qd̓ ē edificatū altare. vn̄ dr̄. i. ad Cor. 9º. Qui al tari deſeruiūt cum altari ꝑticipant̉. ⁊ ad Heb. 13º. Habemus altare de quo edere nō habēt poteſtatē qui tabernaculo corporis deẜuiunt. Rō aūt diſtinctionis hoꝝ qͣtuor officioꝝ altaris eſt īpetratio a d̓o p̄ſcē ordi nationis ꝑ mīſteriū altaris ad deū ⁊ ad ſe ip̄m ⁊ ad ꝓximū. Ad deū ꝑ honorificētiā ⁊ memoria. Ad ſe ip̄ꝫ ꝑ ꝓpitiationē ī remiſ ſionē peccatoꝝ. ⁊ ꝑ ſanctificationē ī diſpo ſitione ad bonū. Ad ꝓximū ꝑ coīonē religi onis in ꝑticipatione ſacrificii ẜᵐ diuinum cultum. Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ ꝗa p̄cipitur Exo. 20. Fieri altare de terra. Rn̄det̉ ꝙ ꝑꝑ eliminationē ꝯſuetudinis ydolatrie. ydo latre nāqꝫ altaria magnifice ſtructure edi ficabant ydolis: vt ex hoc magis reueren dā ydolatriā facerent. Eadē de cā ꝓhibu it altare ex ſectis lapidibus edificare. ⁊ ne refricaret eis memoria ydolatrie. adeo enī voluit memoriā ydoloꝝ aboleri a cordibus eoꝝ: vt nec auꝝ nec argentū ydoloꝝ ꝑmit teret eos habe in alique vſum. ſicut legit̉ Deūt. 7º. Un̄ nota ꝙ ꝓpter eandē cām ꝓhi buit nemus plantari iuxta altare. Deut. 16 Cōſuetudo.n. erat ydolatͣꝝ ſb̓ arboribꝰ ydo latriā exercere: vt ip̄a locoꝝ amenitas eos ad ydolatriā ꝓuocaret. In ip̄is etiā arbori bus ſculpebant̉ vel pingebant̉ imagines demonū ad ydolatria exercendā. Ad il lud ꝟo ꝙ ꝓhibuit gradus fieri ad altare. eadē rō aſſignat̉. ꝗa.ſ. gradus hēbant al taria ydoloꝝ in ꝗbus ſinguli ſingulas ſta tiones ⁊ genuflexiōes faciebat. Ad illd̓ ꝟo ꝙ querebat̉ de hoc qd̓ addit̉ ne vide atur turpitudo tua. dicūt ꝙ tꝑibus ill̓ no ta erat hec turpitudo in ẜuitio ydoli: ꝙ vo cabat̉ pauor: cui pudendis diſcoptis ſacri ficabat̉. Et ẜᵐ hoc dicūt ꝙ vnū mandatū eſt ꝑ ſe ne videat̉ turpitudo tua. Quā etiā rōe ita artiſſime p̄ceptū. exo. 28. Ꝙ ſacerdo tes hēant feminalia linea ꝗbus oꝑiant car nē turpitudinis ſue qn̄ appropinquāt ad altare vt miniſtrent ne iniquitatꝭ rei mori ātͣ. Ad illud ꝟo qd̓ querit̉ de poſitione altaris holocauſtoꝝ ſb̓ diuo. Rn̄det̉ ꝙ hoc fuit ꝓpter diſſimilitudinē cultꝰ d̓i ad ydo latria: ꝗa altaria ydoloꝝ ītra tēpla ipſoꝝ erant In ꝯſtitutione duplicis: altaris holo cauſti ⁊ altaris thimiamatis. Quoꝝ vnum erat exͣ tabernaculū ſuꝑ quod offerebat̉ ſa crificiū carniū.ſ. holocauſtoꝝ. Aliud vero erat ītra tabernaculū ſuꝑ qd̓ offerebat̉ in cenſū ⁊ thimiama expͥmebat̉ duplex ſacri ficiū d̓o offerendū viſibile exteriꝰ ī crema tione carnis. Inuiſibile interiꝰ in ꝯtritiōe ſeu deuotione cordis. Preterea oſtēdebat̉ nō ſufficere ſacrificiū pecoꝝ qd̓ offerebat̉ ſuꝑ altare holocauſtoꝝ. ſꝫ neceſſaria erat fi des ⁊ deuotio caritatis ⁊ or̄onis ad deum que deſignat̉ ꝑ incenſū vt in pſal. Diriga tur or̄o mea ſi. incē. in ꝯſpe. t. dn̄e. Dein̄ rn̄dendū eſt ad obiecta circa cerimonias ta bernaculi. Et pͥmo ad illud qd̓ queritur de poſitōe frontis tabernaculi ad occidētē Ad qd̓ dd̓. ꝙ rō poſitionis fuit ad d̓cli nandā ydolatriā ſolis. Adoratores enī ſol ip̄m ſolē ad orientē īcuruati adorabāt: ẜª ꝙ legitur Ezech̓. 8º. Ꝙ īter veſtibulum ⁊ altare erāt. 25. viri dorſa hn̄tes ad tēplum faciēs ad oriētē: ⁊ adlorabāt ad ortu ſol̓. voluit gͦ deꝰ adoratores ſuos dorſū verte̓ ad ortu ſolis vt culturā ſolis abhominabi lē redde̓t. Ad illud ꝟo qd̓ q̄ritur poſtea que fuerit rō oꝑimētoꝝ qͣtuor tabernaculi cortinaꝝ.ſ. ſagoꝝ pelliū rubricataꝝ. pelliū iacītinaꝝ. Rn̄det̉ ẜᵐ Ioſephū. ꝙ cortine q̄ coloribus diuerſis mira varietate erāt in texte expͥmebāt celū ſydereū. Saga ſuꝑ cor tinas aquas q̄ ſūt ſuꝑ firmamētū. pelles ru bricate ſuꝑ ſaga celū empyreū in quo ſunt angeli. pelles iacinthine celū ſup̄muꝫ vbi d̓s ſuꝑ oīa. Ad aliud ꝟo qd̓ querit̉ que erat rō diſtinctionis tabernaculi in duas ꝑtes ꝑ velū quatuor coloꝝ in ſcā ⁊ ſancta ſanctoꝝ. ℟ndet̉ ẜᵐ Ioſephū ꝙ tabernacu lū figurā totius mūdi gerebat. Et ꝓpt̓ hoc adorātes in eo ſe deū ⁊ dn̄m mūdi eo ip̄o adorari ꝓfitebāt̉. vn̄ qͣi tabernaculū d̓i to tus mūdus dr̄: ꝓpter qd̓ dr̄ in pſal. In cir cuitu eiꝰ tabernaculū eiꝰ. Parteꝫ taberna culi duos mūdos ſeu duas ꝑtes expͥmebāt vniuerſi. videlꝫ mūdū ſpūalē ſeu ſeculum altiꝰ. ⁊ mundū ſenſibilē ſeu ſeculū inferiꝰ Praculū aūt ſeu ſanctū ſanctoꝝ qd̓ ab ſcōdebat̉ ppl̓o: vbi erat ꝓpiciatoriū. archa ⁊ due imagines cherubyn. in quaꝝ medio dn̄s apparebat: ſignificabat ſeculū altius habitationē ⁊ patriā ſpūaliū ſb̓aꝝ ſeu an geloꝝ: quibꝰ deꝰ apparet ſicut eſt. Pars ꝟo alia que dicebat̉ ſancta ſignificabat mun dn̄ ſenſibilē: qui ſeꝑat̉ ⁊ diſtinguit̉ a mun do ſpūali ꝑ velū. hoc eſt ꝑ ip̄am naturā ⁊ varietate qͣtuor elemētoꝝ: qd̓ velut qͦddā velū eſt ad velandū ⁊ abſcondendū habi tationē ⁊ patriā angeloꝝ. ita ꝙ nō poterit ab hōibus videri donec ablatū fuerit illd̓ velamē: hoc ē variatio qͣtuor elementoruꝫ in generatiōe ⁊ corruptiōe. ⁊ hoc ꝓ ꝑte dic̄ apl̓s ad Hebr. x. hoc ſignificante ſpū ſācto nondū ꝓpalata eē ſcoꝝ viam. vn̄ ẜᵐ Ioſe phū varietas qͣtuor coloꝝ deſigͣbat varie tatē qͣtuor elemētoꝝ. Color coctineꝰ p̄figu rabat ignē. purpureꝰ aquā: quia ex ſangui ne muricis: qui eſt piſcis marinus tingit̉ Iacinthus qui eſt aerii coloris ip̄m aerem. Byſſinus terrā: ꝗa byſſus in terra gignit̉ Ad illud qd̓ querit̉ de poſitione cande labri ⁊ mēſe. Rn̄det̉ iuxͣ lr̄am: ꝗa iō pone bat̉ candelabꝝ ⁊ mēſa in tabernaculo: vt adorātes in eo luce ⁊ nutrimētū q̄ maxime ſūt hōi ſalubria adeo vt ꝑ ip̄ꝫ ẜuitiū ſe ob tinē ſꝑarent. vn̄ hoꝝ ſedatorē luminis.ſ. ⁊ nutrimēti voluit deſignare. oſtendēdo ꝙ in domo eiꝰ iſta habūdat. vn̄ Baruc. 3. Di ſce vbi ſit longiturnitas vite: ⁊ victꝰ vbi ſit lumē oculoꝝ ⁊ pax. Lōgiturnitas vite ⁊ victꝰ in panibus ꝓpoſitionis. ⁊ renoua tionē ip̄oꝝ. lumen in candelabro luminis. Pax ꝟo pōt intelligi in hoc ꝙ adiungeba tur.ſ. in altari thimiamatis: qd̓ erat ſpāl̓r inſtitutū ꝓpter ſacrificiū or̄onis offerēdū ad īpetrandā pacē ⁊ reconciliationē ppl̓i ad deū. Alii dicūt iuxͣ Ioſephū ꝙ cādela bꝝ lumīs qd̓ hēbat ſeptem brachia: figura erat. 7. planetaꝝ. Mēſa ꝟo eſce ⁊ ſuſtētatio nis. In hoc gͦ voluit inſinuare deū eē: cui ſeptē planēte ẜuiūt: ⁊ ꝗa ip̄e deꝰ eſt dator eſce nō ceres. ⁊ ꝓpter hoc nec planetis nec cereri: ſꝫ ſoli d̓o eſt ẜuiendū. Inde etiā erat ꝙ candelabꝝ ſeptē lucernaꝝ ponebat̉ ad partē auſtralē a ſiniſtris adorantiū ⁊ īmo lantiū: ne ſi ſtaret āte eos: ador̄oes ⁊ īmo lationes que d̓o fiebāt in ydolatriā ſepteꝫ planetaꝝ fieri viderent̉. Sil̓i mō mēſa p̄poſitionis ponebat̉ ad ꝑtē aꝗlonarem. Nā in ſacris lune panes offerebant̉ ſic̄ oſtē dit̉ teſtimonio Iere. 7º. vbi dr̄ ꝙ mulieres faciebāt placētas regine celi. Sꝫ cum men ſa panū in ydolio vbi colebat̉ luna: pone bat̉ recte ate ip̄m ydolū lune. iō ī taberna culo dn̄i non poſita eſt dīrecte an̄ ip̄m ora culū: ſꝫ ad aquilonē. Pretea vnicuiqꝫ panuꝫ illoꝝ ſuꝑpoſita eſt patena aurea ⁊ pugillꝰ thuris: ꝓpter diſſimilitudinē a cultū ydo latrie. Ad illud ꝟo qd̓ q̄rit̉ d̓ adiūctiōe altaris thimiamatis iā rn̄ſum eſt. Nā men ſa ſuſtentationē vite a d̓o quo ad vegeta bilē. Candelabꝝ ꝟo luminis illuſtrationeꝫ a d̓o quo ad ſenſibilē. Altare vero thimīa matis pacē a d̓o quo ad ꝯſcīam aīe. ⁊ parte rōnale expͥmebant. Ad aliud ꝟo qd̓ q̄rit̉ que erat rō collocatiōis arche ⁊ cherubyn in abdito rn̄ſio eſt. ꝗa ꝓpter cautelā ydola trie factū eſt: ne a ppl̓o qui pronus erat ad ydolatriā leuiſſima occaſiōe ſi eis paterēt adorarent̉. Qui enī imagine vituli paulo ante adorauerāt: qual̓r ſe ab adoratione arche ſuꝑ quā deꝰ dabat rn̄ſa ⁊ angeloꝝ maginē ꝯtinerēt. ꝓpte̓a eis dr̄ Deut. 4º. Nō vidiſtis aliquā ſimilitudinem in die ua locutuſ eſt vobis dominus: ne forte de cepti faciatis vobis ſculptā ſimilitudinē aut imaginē ⁊ adoretis ea. Ad illd̓ qd̓ querit̉ vltīo de rōe ꝯpoſitionis thimiama tis ⁊ olei ūctionis. Breuit̓ dd̓. ꝙ ẜᵐ lr̄aꝫ rō fuit honorificētia tabernaculi ⁊ cultꝰ diuini. vt.ſ. flagrātia odoris thimiamatis attraherētur ad d̓uotionē: ⁊ frequētatiōꝫ tabernaculi ⁊ adorandū deū. vnctio vero olei quā ꝯſecrabat̉ tabernaculū: ⁊ alia q̄ erant ad officiū cultus mouerent̉ ad reue rentiā cultus ⁊ ſacrorum. Cōſequenter eſt re ſponde̓ ad q̄ſita circa ordinationē mīſtro rū. Et pͥmo ad illud qd̓ q̄rebat̉ qͣre habēs macula nō poterat ad mīſter iū ꝓmoueri ⁊ rō ē. honorificētia cultus d̓i: ne ſi mīſter habe̓t aliquā notabilē deformitatē vilifi caret̉ cultꝰ d̓i apud ſimplices. vn̄ ⁊ tc̄ pl̓es defor̄itates ītroducebat irregularitatē: q̄ nō mō ītroducerēt. ꝗa faciliꝰ ille populꝰ re cederet a cultū d̓i qͣꝫ ppl̓s xp̄ianus ſi mini ſtros eiꝰ ꝯtēptibiles iudicaret. Ad alid̓ ꝟo qd̓ querit̉ quare in ꝯſecratiōe ſacerdo tis vngit̉ extremū dextre auricule. ⁊ pol lices manus dextre ⁊ pedis. Rn̄dēdū vt mōſtraret̉ ꝙ ex ꝯſecͣtiōe debet ſacerdos eē totalit̓ ꝯuerſus ad deū: ⁊ ꝙͣtū ad attētiōꝫ ſeu intētionē intellectꝰ: que d̓ſignatur in dextra auricula: ⁊ qͣꝫtum ad approbationē affectꝰ qͣ deſignat̉ in pollice pedis dextre ⁊ ꝙͣtū ad intentionē effectꝰ: que deſignat̉ ī pollice manus dextre. Ad aliud vero qd̓ querit̉ de rōe effuſionis olei ſuꝑ caput daron ꝯſecrādi. Rn̄dēdū ad expͥmen d̓ ꝙ ex vi ꝯſecrationis accipiebat poteſtatē alios ꝯſecrādi ⁊ ordinādi in ſacerdotiuꝫ vt ab ip̄o deriuaret̉ auctoritas: qui erat ſū mus pontifex in minores ſacerdotes: ſicut a capite oleū ī mēbra d̓fluebat. Ad alid̓ ꝟ̓o qd̓ querit̉ de obl̓one triū aīaliū ⁊ cani ſtri azimoꝝ Leui. 8º. dd̓ᵐ ꝙ vitulꝰ ꝓ pccō offerebatur in ꝯſecratione ſacerdotis: me moria remiſſionis peccati ador̄nis vituli cui ꝯſenſit Naron ⁊ in deteſtationē erro ris. Tries in holocanſtū offerebat̉ ī memo riam obediētie ⁊ amoris: exquo voluit Ha braā filiū īmolare: ſꝫ tn̄ ꝓ illo obtulit arie tē cꝰ amoris ⁊ obediētie ſcriret ſacerdos ſe debe̓ eē imītatorē. Arīes ꝟo in ꝯſecratione vt ſciret ſacerdos ſe ꝯſecratum in honorē illiꝰ qui ꝑ ſanguinē agni qui ē arietini ge neris in egypto ſaluabat ꝑ̄mogenita iſrl̓. ꝑ ꝗbus pͥmogenitis aſſumebant̉ ad diui nū cultū ſacerdotes ⁊ leuite. Nūer. 3º. Cani ſtꝝ ꝟo panis vt ſciret ſacerdos ſe aſſūptū ad illius ẜuitiū: qui pane celeſti hoc ē man naͣ aluit filios iſrl̓ in deẜto. 16º. Exo. vt g qͣtuor firmiſſime īprimerēt̉ ī aīo ſacerdotꝭ qͣtuor illa offerebant̉. duo vt īprimerēt̉ tī mor ⁊ reuerentia iuſticie. Duo vt impͥme rēt̉ ſpēs ⁊ amor miẜicordie. Uitulꝰ ꝓ pccō reducebat memoriā iuſticie diuine puniēt malos adoratores vituli. Exo. 32. Aries in holocauſtum memoriā iuſticie ꝓbantis ſeu teptantis bonos: vt Habraā. Gen̄. 22º. Aries ꝯſecrationis amore mīe liberantis a malo vt filios īfrl̓ ꝑ ſanguinē agni. Exo 12º. Caniſtꝝ azimoꝝ amorē mīe ſuſtētātis bn̄ficio vt filios iſrl̓ vel māna in deſerto Exo. 16º. Ad aliud ꝟo quod querit̉: qͣre in ꝯſecratione tradebat̉ ſacerdoti adeps armus dexter ⁊cͣ. ℟º eſt ꝙ ꝑꝑ hoc vt ſciret ſacerdos ſe accepiſſe ex ꝯſecratione dupli cē ptāteꝫ.ſ. poteſtatē d̓o offerēdi ſacrificiū qua ſignificabat acceptio adip̄is: ⁊ ptāteꝫ accipiēdi ſtipendiū de ſacrificiis ad ſuum victū. ⁊ hoc ſignificabat acceptio armi ⁊ pecorisͣ. Deinde reſponden dū ad obiecta circa cerimonias ornatus ſa cerdotū. Et pͥmo ad illud qd̓ obr̄ de veſtī mētis Aaron. gn̓al̓r gͦ dd̓ᵐ. Ꝙ oīs ornatus ſacerdotū erat ꝑꝑ honorificētiā d̓i: ⁊ vt ex ip̄a honeſtate miſtroꝝ attraheret̉ populꝰ ad diuinū cultū. tn̄ ip̄a diſtinctio veſtimē toꝝ ſūmi ſacerdotꝭ ẜᵐ Ioſephū. Figurabat ip̄m eē miniſtꝝ ⁊ pontifice vniuerſoꝝ cō ditoris. vn̄ ẜᵐ qd̓ tangit̉ Sapīe. 18. Diſpo ſitio totius orbis figurabat̉ in veſte ponti ficis. femīalia linea ⁊ tunica linea ſeu byſ ſina t̓rā figurabāt. Balthei ꝟo circūuoluti onē occeani. Tunica yacinthina ip̄o colore aerem p̄ferebat. Per tītinabula tonitruū Per malogranata corruſcatōnes ſignifica bant̉. Suꝑhumerale ſui varietate celū ſy deriū. Duo ſardonices. duo hemiſpia vl̓ ſo lē ⁊ lunā. Duodecē gēme in pectore. 12. ſigͣ in zodiaco. ⁊ pulchre ꝙ in medio erat ap pellabat̉ rōnale. Rone enī cūcta ſūt plēa ⁊ terrena ꝑ celeſtia diſponūt̉. Eydaris ce lū empyreū. Lamina aurea deū oībus preſi dentē. tn̄ nō vr̄ hec ſignatio ꝯuenire. Dice du gͦ ꝙ varietates veſtimētoꝝ: d̓ſignabat varietatē virtutū: quibꝰ oportebat ponti ficē eē munitū. Feminalia ſignificabat ꝯti nētiā. Zunica byſſina: ꝙ multis tonſiōib ꝑuenit ad candorem. Per mortificationeꝫ carnis mundiciā inter iorē. Baltheꝰ ꝗ ſtrī git venterē ꝯtinētiā aūt abſtinētiā. Tuīca vacintina q̄ eſt exterior ⁊ etherei coloris cō uerſationē celicā. Cīgulū ꝟo quō tūica ſtrī git̉ ꝯuerſationis modeſtiā. Suꝑhumerale mādatoꝝ obediētiā. Ronale ꝟo diuinam ſcīam. Cidaris intentionē bone voluntatꝭ. Lamina cui nomē d̓i inſcribit̉ mēoria ſeu meditatio d̓i iugis figurabat̉. Ad illud qd̓ querit̉ d̓ veſtimētis minoꝝ ſacerdotū dd̓. ꝙ feminalia ꝯtinentiaꝫ. Tunica linea mundiciā. Baltheꝰ modeſtiā. Mītriā capi tis intentionē rectā. Ad illd̓ qd̓ querit̉ de leuitis dd̓ᵐ. ꝙ aſꝑgunt̉ aqua luſtratio nis ad ſignificandū mundiciam mētis ab īmudicia culpe. Radūt ꝟo pilos ad ſignifi candū p̄ciſione ſuꝑfluitatꝭ. Lauāt veſtime ta ad exp̄ſſione mudicie in ꝯuerſatiōe. Et hec ſufficiant d̓ cerimoniis circa diſpoſiti on miniſtroꝝ. Nam magis ꝑtinet ad mo ralem inſtructionem rōnes talium qͣꝫ ad diſputationem. Iltimo breuiter re ſpondendū ad obiecta circa cerimonias ſo lēnitatū. dd̓ᵐ igit̉ ꝙ inſtitutōes ſolēnitatū erat in memoriā potentie ſapīe. iuſticie. mi ſericordie ꝯditoris. Ad memoriā potentie erūt tria feſta. Sabbatū. neomeīa. paſcha. ſꝫ ſabbatu in memoriā potētie creātis omīa ſex diebus ⁊ ſeptīa ꝗeſcentis. Neomeīa in memoriā potētie gubernatis: que guberna tio maxīe apparet in pͥncipio cuiuſlꝫ mēſis in renouatione curſus lunaris. Paſcha in memoriā potētie liberātis a malis egyptie ẜuitutis. Ad memoriā ꝟo ſapīe dei que cla ruit in latione legis inſtituta eſt pentheco ſtes qd̓ eſt feſtū lationis legis ꝗnqͣgeſimo die pꝰ exitū de egypto. Ad memoria ꝟo iuſticie inſtituta erat ſolēnitas tubaꝝ: ⁊ ſo lēnitas expiationis. ſed ſolēnitas tubaꝝ in memoria iuſticie ꝓbantis bonos. Erat enī in recordationē ꝓbationis Habrae. qn̄ pre ceptū eſt eiꝰ īmolare Iſach: ⁊ aries pro eo īmolatus eſt. Solēnitas ꝓpītīationis in memoriā iuſticie punientis malos: ⁊ ꝓpiti antis penitētibus. Erat enī inſtituta in re cordationē feueritatis in punitōne populi ꝓ ador̄one vituli. Ad memoriaꝫ ꝟo mīe ꝯẜuantis iſrl̓ in deẜto. Solēnitas taberna culoꝝ. Ad memoria mīe ꝯgregantis ppl̓i iſrl̓ in terra promiſſionis ſolēnitas cetus atqꝫ collecte. Onſequenter ęa ſeſt de numero ⁊ drīa cerimonialiū Circa qd̓ querūt̉ plura. Primo de nu meroſitate cerimonialiū. Scd̓o de drīa in generali cerimonialiū. In primis igitur icar de numeroſitate cerimonialiū. Nā non vr̄ ꝯuenies fuiſſe vt ppl̓o rudi ⁊ ſimplici tar ta numeroſitas p̄ceptoꝝ daret̉. Nā multi tudo preceptoꝝ auget obligationē. maior aūt obligatio exigit obediētiā ꝑfectiorem Perfectior aut obediētia nō dꝫ exigi a po pulo īperfecto. gͦ incōueniēs eſt ppl̓o hebre oꝝ ꝙ tm̄ multiplicaret̉. Itē coīs aī con ceptio eſt ꝙ in paucioribꝰ maior via eſt: ⁊ ad ꝓficiendū ꝑ intellectū ī addiſcēdo: ⁊ ec̄ ad ꝓficiendū ꝑ affectū in oꝑando. gͦ ī pau tioribus mandatis maior eēt ꝓfectꝰ ⁊ obe dientia facilior. Itē exꝑimēto ſcit̉ ꝙ ſb̓i tas mutationes abhorret naͣ: ⁊ ꝑͦ ꝯſequens ip̄a ro. cū in lege naͣli fuerint mādata pau ciſſima. incōueniēs fuit vt in lege ſequēti lege naͣlē.ſ. legē Moyſi multiplicent̉ man data ⁊ precipue cerimonialia: quoꝝ rō no pꝫ ex rōe vl̓ naͣ. ℟º dd̓ᵐ. ꝙ numeroſitas cerimonialiū ītroducta eſt ꝯueniēter in le ge duplici de cā. Prima execrabilitas ydo latrie multiplicis ⁊ ſuperſtitionis erroris ppter quā eliminādā ⁊ cauēdā neceſſariū fuit in illo ppl̓o ad ydolatriā ꝓno multipli cari p̄cepta cerimoniaꝝ: ꝑ que reuocarent̉ ⁊ cauerent ydolatriā ſicut pꝫ ex p̄cedētibꝰ Scd̓a cā eſt exercitatio ⁊ occupatio ī la trīa ꝯditoris. ꝗa enī mētes carnales ī vno quouis exercitio poſite ſtatim faſtidiūt: ne ceſſaria eſt eis ⁊ ſalubris varietas exercitſi qͣ varietate excludat̉ faſtidiū: ⁊ acceptabi le r̄ddat̉ ẜuitiū ꝯditoris: ꝑꝑ quas duas caſ dicit dn̄s in Oſe.s. Scriba eis multiplices leges meas. Tertia cā eſt multiplex ſigͣtio gre ſaluatoris que nō potuit vno ſigno vl vna figura tm̄ expͥmi. īmo ꝗa multiplex ē n incōp̄henſibilis gr̄a neceſſe fuit figuras multiplicari. Inde eſt qd̓ dicit Iſidorꝰ ſuꝑ v Leu. Ꝙ oīs hoſtiaꝝ diuerſitas xp̄i ho ſtiā figurabat: ⁊ propter varietatem vir tutū hoſtie xp̄i ītroducta eſt varietas ⁊ di nerſitas ſacrificioꝝ. Unde ſubdit xp̄s ī vi tulo ꝓpter ꝟtutē crucis offerebat̉. In agno ꝑꝑ innocentiā. Iu ariete ꝓpter pͥncipatum in hyrco ꝑꝑ ſimilitudine carnis peccati. Ro. 8. In turture ⁊ coluba: ꝗa deꝰ ⁊ homo mediator dei ⁊ hominū.i. thi. 2º. In duaruꝫ ſb̓aꝝ ꝯiūctione monſtrabat̉. In ſimilagīe ꝑꝑ ꝯſperſionē credentiū ꝑ aquā baptiſmi collectā eccleſiaſticā eē corpꝰ xp̄i oſtēdeba tur. Itē pro hac rōne dr̄ Iob. xi. vtinam deꝰ loqueret̉ tecū. ⁊ oſtenderet tibi ſecreta ſapīe ſue. ⁊ ꝙ multiplex ſit lex eiꝰ. Ad il lud gͦ ꝙ pͥmo obr̄ ꝙ multitudo p̄ceptorum non ꝯuenit īꝑfectis dd̓ᵐ ꝙ multiplicant̉ p̄cepta dupl̓r. aut ca multiplicandoꝝ me ritoꝝ: quo nō ꝯuenit multiplicare mādata niſi ꝑfectis. Aut neceſſitate vitādoꝝ ma loꝝ qūo expedit multiplicari p̄cepta imꝑfe ctis. cū.ſ. multiplicant̉ occaſiōēs in peccatꝭ ſicut nos videmꝰ ꝙ multiplicant̉ humane leges ⁊ eccleſiaſtice ꝯſtitutiones: cū multi plicant̉ maloꝝ occaſiones. vn̄ ⁊ hoc modo ꝯueniebat p̄cepta multiplicari ppl̓o iudeo rū. Ad ſcd̓m ꝙ obr̄ ꝙ in paucioribꝰ via maior eſt. dd̓ᵐ ꝙ veꝝ eſt vbi ꝑ pauciora ꝓcedit̉ ad vnū: vbi ꝟo ꝓcedit̉ ad multa l̓ multiplicia n̄ eſt viā maior ꝑ pauciora īmo ꝑ multiplicia. Inde ē cū ꝯueniret figurari multiplicia beneficia: ⁊ numeroſā gratiaꝫ redemptoꝝ. neceſſariū erat vt multiplica rēt̉ cerimonie figuraꝝ legis. Ad tertiū ꝙ obicit ꝙ ſb̓itas mutatiōes abhorret naͣ veꝝ eſt vbi eſt mutatio in contrariū. vn̄ mutatione a paucioribꝰ ad multaᵇ ꝯtraria abhorreret naͣ ⁊ rō: nō āt mutatione a pau cioribꝰ ad multa naͣ e ꝯueniētiā. Conuenit aūt naͣe varietas exercitii. iō ad mutatīor in ip̄a varietate cultus diuini neceſſaria fuit multiplicatio cerimo niaꝝ. Queritur poſt ea in gnali. De drīa cerimoni aliū. Notādū igit̉ ꝙ quidā cerīonialia legis in tres differen tlas diſtinxerūt.ſ. in ſacramēta ſacrificia ⁊ ſacra. Et ſacramēta dixerunt inſtituta ad ſanctificatiōꝫ. Sacrificia ad ꝓpitiatōeꝫ Sacra ad dei honorationē. Sacramēta le gis vt circūciſio ⁊ phaſe ⁊ odo ⁊ hiꝰ. Sacri ficia ꝟo que offerebantur de aīantibꝰ ⁊ de inaīatis vt ſil̓ia. panes ⁊ libamēta. Sacra vt ea que erant ſacrata ad cultū rōne loci l̓ tꝑis colēdi deū. vn̄ ſacra erāt vtēſilia ta bernaculi ⁊ ornatus ⁊ ſolēnitates. Dicunt gͦ ꝙ hec tria neceſſaria erāt: ⁊ hoc ꝗa a pr̄ mo neceſſariū erat vt ſāctificarēt̉ vel ſcī eēt ꝙ fiebant per ſacramenta. Secūdo neceſſariū erat vt irā creatoris declinarēt ⁊ pacē eiꝰ ⁊ gr̄am obtinerēt qd̓ fiebat per ſacrificia. Tertio neceſſariū erat vt ip̄ꝫ creatorē cultū placido hoc eſt loco ⁊ tꝑe ꝓ ut ꝯgruit honorarēt ⁊ hoc fiebat ꝑ ſacra. Sed obr̄ ꝯtra. Nā ẜᵐ coēm acceptionem cerimonialia nō ſolū ꝯſiſtūt in illis q̄ coīt̓ dicunt aut ſacra. aut ſacrata. aut ſacrifi cia. īmo in alijs obẜuantiis que ꝯpetunt ꝑ ſonis vt de cauedis īmundiciis ⁊ de cete ris de quibus lex voluit decerne̓ ppl̓m taꝫ in victu ꝙͣ in veſtitu. tam in actu a natio nibus ceteris ſicut ſupͣ dictū eſt. vn̄ dicit̉ Deū. 4º. Mādauit mihi deꝰ vt docere uos cerimonias atqꝫ iudicia que face̓ debetis. Itē nō vr̄ vl̓r veꝝ ꝙ dicūt̉ ſacrificia in ꝯpitiationē. Nā erat ſacrificia que offere bant̉ ex mera dilectōe vt holocauſta Leui i. Iteꝝ erāt ſacrificia que offerebant̉ ī gra tiaꝝ actione vt hoſtia pacificoꝝ ꝓ pace col lata. Leui. 3º. quēadmodū erat hoſtie ꝓ pec cato. Leui. 4º. Itē dixerūt quidā cerimo nias pͥncipalit̓ eē circa cuſtodias ſolēnita tū: ⁊ h̓ ẜuantes īterp̄tationē vocabuli Nā cerimonie dicūt̉ a cereis.i. luminaribꝰ: que in ſolēnitatibꝰ apponebāt̉. vel a carie ⁊ me ne. quia tūc debet in nobis ſordes deficere Ul̓ cerimonie qͣi cari munīe a carendo mu nīis.i. officiis ẜuilibꝰ. Tn̄ extēſione dicunt̉ cerimonie ſacrificioꝝ ⁊ alioꝝ. Sꝫ incon trariū obr̄. ꝙ āte inſtōeꝫ ſolēnitatū: ⁊ ante legē legimꝰ cerimonias. Gen̄. 26. dr̄ de Ha braa ꝙ cuſtodiuit p̄cepta dei ⁊ mādata ⁊ cerimonias. Itē Exo. 12. de ritu agni pa ſchal̓. cū ītroīeritis terrā obẜuabitis ceri monias iſtas. Ex quo relinquit̉ ꝙ cerimoīe nō pͥncipaliter dicūt̉ obẜuantie ſolēnitatū Alii dixerūt ꝙ cerīonie dicebant̉ qͣi che re normīe.i. ſalutis regule. vn̄ quia iſta que inſtituta ſūt ad diuinū cultū. ⁊ p̄cepta ſūt regule directiue in ſalutē. dicūt̉ cerimoīe Sꝫ ẜᵐ hoc cū ip̄a p̄cepta moralia maxīe ſūt directiua in ſalutē ꝟe ſūt regule ſalutis. gͦ ⁊ cerimonie dicerent̉. Dixerūt alij iuxͣ ſnīas ſapientū hebreoꝝ ꝙ cerimonie dice rent̉ p̄cepta: que nō vident̉ habe rōeꝫ ẜª lr̄am: vel quoꝝ rō occulta eſt ⁊ latet ſimpli cibus. nota ꝟo ſolis ſapiētibꝰ. Sꝫ ẜᵐ hoc p̄ ceptū de īmolatione agni paſcalis: nō eſſꝫ cerimoniale. cū rō inſtitutionis determīet̉ exp̄ſſe. Exo. 13º. ita ꝙ manifeſta eēt ſimplici bus. Dr̄ enī ibi narrabis filio tuo ī die illa dicēs. hoc eſt qd̓ fecit mihi dn̄s qn̄ egreſſꝰ ſū de egypto. ⁊ erit qͣi ſignū in manu tua ⁊ qͣi monimētū ante oculos tuos. ⁊ tn̄ con trariū habet̉ Exo. 12. Cū ītroieritis ī terrā obẜuabitꝭ cerimonias iſtas. Itē pari rōe nec feſtū tab̓naculoꝝ eēt cerīoīale: ꝗa eiꝰ ro exp̄ſſa erat etiā ſimplicibꝰ Leui. 23º. vbi dr̄. Mēſe ſeptimo feſta celebrabitis ſepter diebus: ⁊ habitabitꝭ in tabernaculis vt di ſcāt poſteri ꝙ in habitaculis habitare fece rim filios iſrl̓. Dicendū aūt nō ſolū reſpici entes ad nomē: ſed ad ſnīe rōeꝫ. Ꝙ cerimo nialia p̄cepta erāt oīa illa que introducta ſunt ꝓpter ritū cultus latriam ꝯditoris ẜᵐ lr̄ale rōem. Dicit aūt Ualeriꝰ maximus Ꝙ iſtud vocabulū cerimonie latinū eſt ⁊ ſumptū fuit a cerete oppido: in quo oppi do Romani pͥmo inſtituerūt ritū ſacroruꝫ Inde eſt ꝙ latini īterp̄tes ī lege diuina po ſuerūt hoc vocabulū. vbi debuit ſignifica ri ritus colēdi deū. vn̄ Exo. 18º. dixit Iecro ad Moyſen. Eſto ppl̓o in his que ſunt ad deū: oſtendēſqꝫ cerimonias rituqꝫ colendi. Dicendū igit̉ ꝙ p̄cepta cerīonialia cōſi ſtūt in quattuor driis. Prima ē in obẜuan tiis. Scd̓a in ſacramētis. Tertia in ſacrifi ciis. Quarta in ſacris. Obẜuantias aūt in hoc loco diciꝰ in p̄ceptis circa diuinum cultū que data ſūt ad eliminationē ſuꝑſtī tionis ydolatrie: ⁊ declinationē occaſioīs erroris: vt p̄cepta que data ſunt circa ve ſtitū vel circa victu: ⁊ circa obſeruantiaꝫ īmūdiciaꝝ ⁊ hiꝰ: vt pꝫ ex p̄cedentibꝰ Sa cramēta aūt ⁊ ſacrificia ⁊ ſacra diciꝰ inſti tuta ẜᵐ lr̄am ad latriaꝫ ꝯditoris. Sed refe runt̉ ſacramēta ad fidē veritatis. Sacrifi cia ad ſpē ſalutis ſeu pietatis. Eacra vero ad honorē ⁊ reuerētia maieſtatis. In ſa cramētis enī ſignū eſt fidei ꝟitatis. vnde circūciſio dr̄ ſignaculū fidiei Habrae Ro. 4. Et ſacramentū agni paſcalis dr̄ ſignuꝫ eiuſdē Exo. 13º. Erit qͣi ſignū in manu ⁊cͣ. In ſacrificiis ꝟo ſiue holocauſtis ſeu pacifi cis ſeu hoſtiis ꝓ peccato ſpes pietatis ē ⁊ obtinēde ſalutis ſicut pꝫ ex Leu. i. ⁊ 2º ⁊3 ⁊ 4. cū dr̄. Sacrificia oblatio ſuauis odoris deo. In ſacris ꝟo honorificētia ⁊ reueren tia maieſtatis d̓i eſt. Sacra ꝟo iſta atten debant̉ in inſtōne ſolēnitatū ⁊ ornatus ta bernaculi ⁊ vtenſiliū vl̓r que deputabāt̉ ad diuinū cultū. ẜᵐ hoc gͦ cerimonie ī qua drupli drīa ſunt. Primo in obẜuantia eoꝝ que p̄cepta ſunt ad reuocationē ⁊ declina tionem ſuꝑſtitionis erroris. ẜᵐ qd̓ dr̄. 3. Re 9. Si auerſi fueritis nō ſequētes me: nec cu ſtodiētes cerimonias quas ꝓpoſui vobis: ſꝫ ſi colueritis d̓os alienos auferā yſrl̓ de ſu ꝑficie terre. Scd̓o in ſacramētis vn̄ ⁊ ꝑ ſacramēto circūciſionis dr̄ de Habraā. Gn̄ 26º. Ꝙ cuſtodierit mādata ⁊ cerimonias Itē de ſacramēto agni paſchalis dicit̉ Exo. 12º. cū introieritis terra obẜuabitis ce rimonias iſtas. Prete̓a de ſacramēto or dinis dr̄ Leui. 8. Hec eſt vnctio Iaron ⁊ filioꝝ eius in cerimoniis. Terto in ſacri ficiis. vn̄ Leu. 9. Dicunt̉ oblata ſacrificia ſr̄ altare abſqꝫ cerimoniis holocauſti matuti ni. ⁊ Nūe. 15º. De peccāte ꝑ ignorantiā dr̄ Ꝙ offerat vitulū ⁊ ſacrificia eiꝰ ad libamē ta vt cerimonie eiꝰ poſtulat. Quarto in ſacris. vn̄ Exo. 38º. Hec ſunt inſtrumēta ta bernaculi teſtimonii in cerimoīas leuitaꝝ Ex quo pꝫ ꝙ vtēſilia tabernaculi dicebāt cerīonie vl̓ īter cerīonias eē. dd̓. igit̉ ꝙ di minute ⁊ īꝑfecte fuit p̄dicta aſſignatio ce rimonialiū legis. Sꝫ obr̄ ꝯtra poſitā di ſtinctionē. Nā dicit Augꝰ in liº. x. de ci. d̓i. Ꝙ ſacrificiū viſibile īuiſibilis ſacrificii. ſa cramētū.i. ſacꝝ ſignū eſt. vn̄ in pſal. Peni tes iniquit. Si voluiſſes ſacrificiū dediſſē vtiqꝫ holocauſtis n̄ delectaberis. ſacrificiū d̓o ſpūs ꝯtribulatꝰ ⁊cͣ. Itē Augꝰ in eodē ꝙ ab hoībus appellat̉ ſacrificiū ſignū ē ve ri ſacrificii. porro mīa veꝝ ſacrificium eſt ẜᵐ hoc gͦ vident̉ nō diſtīgui ſacrificia. ſa cramēta legis cū ip̄a ſacrificia ſacramēta ſint. Itē Augꝰ ī eodē. Si ſacrificia qu vult deꝰ quoꝝ vnū eſt cor ꝯtritū ⁊ humil atu. nollet legalibus ſacrificiis ſignificari nō vtiqꝫ de his offerendis in lege veteri p̄ cepiſſet. Ex hͦ gͦ relinquit̉ ꝙ nō diſtīguūt̉ cerimonie ſacrificioꝝ: ⁊ ſacramētoꝝ. Cō tra. Sacrificiū ſignū eſt veri ſacrificii. veꝝ aūt ſacrificiū eſt opꝰ meritoriū. vnde Augͥ x. de ciu. d̓i. Ueꝝ ſacrīficiū eſt oē opꝰ quod git̉ vt ſcā ſocietate inhereamus d̓o Re latū.ſ. ad illū finē boni quo veracit̓ beari eē poſſimus. Cū gͦ ſacramētū ꝓprie non ſit ſignū ſacri oꝑis qd̓ a nobis eſt: ſed ip̄iꝰ gr̄e ſacre que a d̓o eſt: ⁊ nō a nobis. ſicut dicit̉ ad Ro. xi. Si gr̄a d̓i iā n̄ ex oꝑibus: alioꝗn gr̄a nō eſt gr̄a. Sacramētū enī eſt īuiſibil̓ tr̄e viſibile ſignū. Relinquit̉ gͦ ꝙ ſacrifi ciū legis: nō eſt ꝓprie ſacramētū. ℟º ſa cramētū dr̄ coīter ⁊ ꝓprie. Coīter ſignum ſacre rei ſeu illa res ſit opꝰ ſacꝝ: qd̓ ab ho mine eſt: ſeu illud ſit gr̄a que eſt ſolū opus diuinū. Et hoc mō dicit Augꝰ. ſacrificiā eē ſacramēta. Propͥe ꝟo dr̄ ſacramētū ſignuꝫ ſacre rei que eſt gr̄a ⁊ nō opꝰ humanū: ⁊ hͦ mō diſtinguēdū eſt: ꝗa ſacrificia duplicem intentiōꝫ ſignificationis habebāt. Erāt enī ſigna futuroꝝ ⁊ faciēdoꝝ. vt erāt ſigͣ futuroꝝ ⁊ ſignificabāt de futuris gͣtiis in xp̄o. vn̄ dicit Iſidorꝰ Suꝑ Leuiticū oēs le gales hoſtie xp̄i hoſtiā p̄ferebāt: ⁊ iſto mō ſacrificia pn̄t dici ſacram̄ta r̄ſpcū gr̄e xp̄i ꝗa tn̄ ſacramētū ꝓprie dr̄ ꝙ eſt ſignū gr̄e que in nobis eſt: eſt a xp̄o Nō dicet̉ ẜᵐ mo dū ꝓpriū ſacrificia ſacramēta. Scd̓ꝫ ꝟo ꝙ erant ſigna faciendoꝝ. patet ampliꝰ ꝙ n̄ poſſūt dici ſacramēta ꝓprie: exceptis qui buſdā que erāt pͥncipalit̓ īſtituta ad ſigni ficanda gr̄am vt forſitan ſacrificiū vitu le ruffe: ⁊ ſacrificiū ꝯſecratiōis ſacerdotū Cōſequenter queri tur in ſpāli circa obẜuantiā cerimoniaruꝫ de īmūdiciis. Et q̄rit̉ pͥmo coīter: quid di cat̉ pͥncipiū vel origo īmūdicie. Scd̓o ꝟo in ꝑticulari ꝙͣtū ad dr̄am ſtatuū ante legē in lege. ⁊ poſt legē. Quātū ad pͥmū obiciūt ſic. ꝗa pͥncipiū īmundiciaꝝ: aut dr̄ eē a naͣ reꝝ: aut ab vſu illaꝝ. aut ab inſtitutione aūt a ſignificationē. Ꝙ aūt a naͣ nō habeat origine hiꝰ īmundiciā oſtēdūt ſic. Natura reꝝ pōt ꝯſiderari tripl̓r. Primo ſimplicit̓ ⁊ ꝑ ſe: ⁊ ſic dr̄ Gen̄ i. vidit deꝰ cūcta que fecerat ⁊ erant valde bona. Sil̓r dic̄ Aug Ꝙ fuerāt oīa creata: valde bona: ⁊ ita val de munda: ⁊ ad Ro. 14º. Scio ⁊ ꝯfido ī do mino Ih̓u xp̄o qd̓ nihil eſt coe. 2º ꝯſide rat̉ naͣ reꝝ in cōꝑatione eaꝝ ad inuicē in reſpcu.ſ. minus nobiliū ad magis nobiles yᵐ qd̓ dicit Augꝰ. Oīa ſunt mūda naͣliter ē ex ꝯꝑatōne melioris naͣe: quēdā reputāt̉ īmunda. ex hoc accipit̉ hiꝰ īmundicia de qͣ loquimur. Cū aūt fere oēs res ꝯꝑari hēant ad nobiliores. gͦ ẜᵐ hoc hiꝰ īmundicia fere ī oībus eēt quod falſū eſt. Prete̓a vr̄ co trariū. ꝙ.ſ. quedā res nobilioris naͣe repu tarent̉ īmunde: vt aquila ⁊ leo ⁊ hiꝰ. q̄daꝫ ꝟo minus nobilis nature reputarēt̉ mūde vt ouis capra ⁊ hiꝰ. Tertio mō ꝯſiderā tur naͣe reꝝ: nō abſolute in ſe nec in relatio ne eaꝝ ad inuicē ẜᵐ ordinē vniuerſi. ſed in ꝯꝑatione ad pctm̄ rōnalis creature. ſꝫ nec ex hac ꝯꝑatione pōt dici ꝙ hēat ortum hiꝰ īmundicia ꝑ aliquid.ſ. ꝯtractū ex hiꝰ pccō ꝗa ſi dicat̉ ex ꝯꝑatione ad peccatū homīs ẜᵐ ꝙ dr̄ ſuꝑ illud Iſa. 30. Erit lux lune ſic̄ lux ſolis: ⁊ lux ſolis ſeptēpl̓r: ꝙ oīa deteri orata ſūt ꝓpter hominē. Contra. Hoc ē ꝗa ẜᵐ hoc in oībus eēt iſta īmundicia. Ex his gͦ relinquit̉ ꝙ īmūdicia ortū nō potuit habe ex naͣ. Itē ꝙ abuſu reꝝ non potuit habe ortum īmundicia oſtendit̉. Si eī di cerent̉ īmunda ꝗa vſui ſuſtentationis in epta ẜᵐ hoc īmunda eēt quecūqꝫ ad vſuꝫ hūane ſuſtentatōis nō ꝯgruerent̉. munda ꝟo eſſent quecūqꝫ eſui hominū ꝯgruerent ẜᵐ hoc gͦ porcus ⁊ multa alia que lex voca uit īmunda nō reputarent̉ īmūda. Itē ſi dicat̉ ꝙ ex vſu malo hominū dicūt̉ iſta aīalia īmunda ꝗa ydolatre eis vtebant̉ ad ſuꝑſtitiones ydolatrie. ẜᵐ ꝙ dic̄ Origenes ſuꝑ libꝝ numeroꝝ Phytōnibus dracones ⁊ alij ſerpētes mīſtrare ꝑhibent̉. Auguri bus ꝟo quedā aues que lex reputauit īmun das. Conͣ. Tā boues qͣꝫ ouēs ⁊ hiꝰ. multo tiens offerebant̉ ydolis ab ydolatris. vt 3º Reg. 18º. De ſacerdotibꝰ Baal: qui obtule rūt ei boue. Ergo ẜᵐ hoc oues ⁊ boues re putarent̉ īmunda. Itē ſi dicat̉ ꝙ hoc dr̄ ꝓpter abuſū dyaboli: ꝗa aliqͣ aīalia ex ꝑmiſ ſione diuina ſubiciūt̉ demonibꝰ ſicut ẜpēs Gen̄. 3º. ⁊ ſicut porci. 8. Math. Conͣ. Scd̓ꝫ hoc ⁊ boues ⁊ oues dicerent̉ īmunda cum ex ꝑmiſſione diuina voluntati ⁊ poteſtatī demonū ꝯcedant̉ Iob. i. dixit dn̄s ad Sa than. Ecce vniuerſa que hꝫ in manu tua ſt̓ ⁊ ibi dr̄. ꝙ oꝑatione demōis d̓ſcēdit ignis de celo ⁊ cūctos oues pueroſqꝫ ꝯſumpſit. Ex his gͦ relinquit̉ ꝙ ex vſu reꝝ nō poteſt habe̓ ortū īmundicia. Itē ſi dicat̉ ꝙ ex ī ſtitutionē ortū habuerit hiꝰ īmundicia. Conͣ. Conſtitutio circa īmundicias aīaliuꝫ nulla emanauerat ante legē. Leui. xio. ⁊ tn̄ ante legē: ⁊ etiā ante diluuiū dr̄ Noe gn̄. 7º. Ꝙ ex aīantibus mundis tolles ſeptena. De aīantibꝰ ꝟo īmundis duo. gͦ ante cōſti tutionē legis erat īmundicia in aīalibus. nō gͦ ex ꝯſtitutione eſt īmūdicia. Si ꝟo dicat̉ ꝙ in Gen̄ dicūt̉ īmunda: nō quia tc̄ eſſent īmunda. ſed quia poſtea ex ꝯſtitutō ne legis futura erāt īmunda. Conͣ. ẜᵐ hͦ gMoyſes loquit̉ ẜᵐ tꝑs legis. Si ergo ex ꝯſtōe legis facta eſt diſcretio mundorum ab īmundis: ⁊ ante legē nō erat īmūdicia ante legē nō poterat eē diſcretio mundo rū ab īmundis. gͦ nec electio. gͦ ⁊ inutiliter ⁊ incaſſū diceret̉ ad Nōe Gene. 8º. De anī mantibꝰ mūdis tolles ſeptena: de īmundiſ ꝟo duo. Itē ſi dicat̉ ꝙ īmundicia ortuꝫ habuit a ſignificatione: al̓s a ſignatione vt ille res dicant̉ munde que ꝑ ꝓprietateſ ſuas ſigīficatiue erāt mūdicie moꝝ: ille ꝟo dicant̉ īmūde q̄ ſūt ſignificatiue īmūdicie peccatoꝝ. Conͣ. Sicut dicit beatꝰ Dyoniꝰ in verarchia angelica. ẜᵐ eloquia dīna. Gn̄ 2º. Oīa valde bona. ⁊ iō ex oībus elice̓ eſt bonas ſpeculationes. Relīꝗt̉ gͦ ꝙ oīa eēt mūda. ꝗa oīa pn̄t eē ſigͣtiua boni. vn̄ ⁊ ip̄e dn̄s vocat ſe vermē. Pſal. Ego ſū vermis ⁊ nō ho. ⁊ vocat̉ leo Apoc. 5º. Uicit leo de tribū iuda. ⁊ tn̄ iſta ẜᵐ legē reputant̉ im mūda. Relinquit̉ ergo ꝙ ꝓpter ſignatiōꝫ boni nō dicūt̉ munda. Itē cū in oībꝰ re bus ſit reꝑire aliquas propͥetates ſi gͣtiuas boni. aliquas ſigͣtiuas mali. vnde ⁊ ꝑ leonē aliqn̄ ſigͣtur xp̄s Apoc. 5º. Uicit leo de t̓bu aliqn̄ dyabolus. i. Pe. 5º. Aduerſariꝰ noſter dyabolus tāꝙͣ leo rugiēs circuit querens quē deuorꝫ. Ergo ẜᵐ hͦ oīa eēnt mūda ⁊ im mūda rōne diuerſoꝝ. ℟º dd̓. ꝙ īmundi cia nō accipit̉ ex vna ſola. ſꝫ ex pluribꝰ cau ſis appropriatis qͣttuor gn̄ibus cāꝝ. Cauſa enī materialis ſeu diſpoſitiua īmundicie eſt ex ꝑte naͣe nō tn̄ ſimpl̓r. Simplicit̓ enim ẜᵐ naͣm nihil eſt īmundū. Ex ꝯꝑatione tn̄ aliquomo īmundū dr̄. ẜᵐ ꝙ dicit Augꝰ. ſr̄ Gen. 7. Oīa naͣl̓r mūda ſūt: ſꝫ ꝯꝑatōe melio ris naͣe: quedā dicunt̉ īmunda: ſic̄ bos leōe melior. ꝗa hōi neceſſarior: ꝓpter que creata ſunt oīa. Cā ꝟo formalis īmundicie accipit̉ ex ꝑte vſus ſeu abuſus: ⁊ hoc ꝗa illis aīali bus pͥncipaliter ⁊ p̄ ceteris que lex vocauit īmūda abutebant̉: aut ydolis īmolādo. aut augurādo ſeu maleficia exercēdo: ſꝫ qd̓ dic̄ Origenes. Cā ꝟo efficiēs īmundicie ſūpta eſt ex ꝑte inſtitutionis: que īſtitutio pͥnci paliter ortū hūit ex vſu vel ꝯtra abuſū da ta eſt: vt.ſ. elongarent̉ ab ydolatria ⁊ pu niret̉ inobediētia. Elongarent̉ ab ydolat̉a in hoc ꝙ ꝓhibebant̉ ab his veſcēdis l̓ cō tingendis que ydolatre p̄cipue habebant quēadmodū ꝓhibent̉ vti veſtimēto ex la na ⁊ lino ꝯtexto: ne eēt ſil̓itudo colētium deū cū ydolatris que in venerationē ydo latrie veſtimētis talibus vtebant̉ vt puni ret̉ inobedientia ẜᵐ ꝙ dicit Augꝰ in libro qōnum noui ⁊ veteris teſ. eſcaꝝ lex nō in pͥmordio legis data eſt. ſed cuꝫ duce perfi dia d̓i ꝑmiſſis fidē nollēt dare ad duritiā cordis ſni acceperūt p̄cepta nō bona. ſicut dicit pph̓a Ezech̓. 20. d. Suꝑbis enī hoībꝰ ⁊ ꝯtumacibus nō debuit tota creatura ſb̓i ci. Cā ꝟo finalis fuit ſigͣtio. in ſignū enī fu erūt inſtitutiones legaliū īmundiciaꝝ ſic̄ ⁊ cetere leges obẜuantie. vn̄ ad Hebr. x. dr̄ IImbrā hn̄ſ lex futuroꝝ bōꝝ. ⁊ i. cor. x. Oīa in figura ꝯtingebāt illis: ꝗa ꝑ hiꝰ mundi ciā vel īmundiciā ſigͣtur aliquid circa xp̄ꝫ futuꝝ: vel circa nos gerendū. Ex his igi qͣttuor ſimul aggregatis: nō ex vno tantu determinat̉ rō mūdicie vel īmundicie. ⁊ ꝑ hec pꝫ rn̄ſio ad obiecta. Ueritur poſtea d̓ īmūdiciis ī ꝑticulari ẜꝫ drīaꝫ ſta tuū Prīo igit̉ querit̉ de īmundiciis qͣꝫꝰ ad ſtatū an̄ legē. iuxͣ illd̓ Gen̄. 7º. De aīanti bus mūdis tolles ſeptena ⁊ ſeptena. De im mūdis ꝟo duo ⁊ duo. Scd̓o de īmūdiciis legis de quibꝰ Leui. xio. 12º. ⁊. 13º. ⁊ in alijs. Tertio de īmundiciis poſt euacuatione legis de quibꝰ dr̄ Act. 13º. Ubi decreuit cō ſiliū Apl̓oꝝ abſtine̓ a ſuffocato ⁊ ſanguīe Quantū ad ſtatum ante legē. Querit̉ gͦ qͣre ante tꝑs Nōe non fuit mētio de mundicia vel immundicia. Nā cū īmundicia ẜᵐ ꝙ dictū eſt quodāmō ortū habuerit ex naͣ. Natura ſemꝑ eadem fuit in aīantibus. gͦ a pͥncipio mētio debu it fieri de mundicia ⁊ īmundicia aīantiū Si diceret̉ ꝙ ante tꝑa Nōe nō erat abuſus aīalium que reputant̉ īmunda. Sil̓i modo poterit dici ꝙ tꝑibꝰ Nōe non erat abuſus cū tꝑibus eius nō legat̉ ydolatria. Iteꝫ querit̉ cum dn̄s p̄cepit Nōe Gen̄. 7º. vt de aīantibus mundis ⁊ īmundis poneret in archā ⁊ ſeptena de mūdis. bina de īmun dis. qͦ ſciebat Nōe que eēt mūda ⁊ īmun da. Querit̉ igit̉ vn̄ habuerit hāc noticiā tī dicat̉ ꝙ ex inſtinctu naͣe pari rōe ⁊ alij p̄cedentes hoc ip̄m cognouiſſent: cū inſtin ctus naͣe idē maneat penes oēs habentes eandē naͣm. qd̓ tn̄ nuſꝙͣ legit̉. Si dicat̉ ꝙ ex inſpiratione diuina eadē facilitate ne ari pōt qua ⁊ affirmari: cū hoc nō legat̉ Itē querit̉ iuxͣ lr̄am illiꝰ p̄cepti: quare plura iuſſit accipi de mūdis qͣꝫ d̓ īmundis ꝗa de mūdis ſeptena: de īmundis tm̄ duo Sn̄. 7. Itē querit̉ ī īpari numero ſumūt̉ munda. Immūda ꝟo ⁊ etiā rōnalia in nu mero pari. Si dicat̉ ẜᵐ Rabanū in glo. Ꝙ īpar numerus ꝟtutis ſpēm p̄tendat. Par l̓o infirmitatē. Conͣ. Scd̓ꝫ hoc gͦ rōnalia debuerūt ſumi in īpari numero cū rōnali bus maxīe ꝯpetat ſpes ꝟtutis. Itē q̄rit̉ an̄ an̄ legē: qd̓ erat īmundū qͣꝫᵐ ad īmolati onem eſſet immundum quantum ad com meſtionē: qd̓ vr̄ ꝗa indiſtīcte dr̄ de aīalibꝰ mūdis ⁊ īmundis. Generalit̓ aūt īmudicia extendit̉ reſpcū īmolationis. ⁊ reſpcū com meſtionis. Con. Gen̄. 9º. Oē qd̓ mouetur ⁊ viuit erit nobis in cibū. gͦ oīa aīalia ẜᵐ hoc erant mūda qͣꝫtū ad ꝯmeſtionē. Sꝫ con Iulitullit ſtat ꝙ tūc nō erāt oīa mūda qͣꝫtū ad īmola tione. ꝗa dr̄ Gene. 8. Tollēs Noe de cūctis coribus ⁊ volucribꝰ mūdis obtulit holo cauſta. ergo aliqua aīalia erāt īmūda quo ad īmolatōꝫ. Itē ad idē eſt qd̓ dic̄ Aug. in qōnibus noui ⁊ veteris teſtī. Eſcaꝝ lex nō in pͥmordio legis data eſt. gͦ multo ma gis nec ante legem: ⁊ tamen mundicia ⁊ immundicia reputabatur in aīalibꝰ qͦ ad īmolationē. Itē querit̉ cū in lege Leuit. 3. Ideps carnis ⁊ ſanguinis reputent̉ im ida quo ad ꝯmeſtionē. nō tn̄ qͣꝫᵐ ad obla tionē. īmo illa p̄cipue.ſ. adipē ⁊ ſanguinē p̄cipit deꝰ ſibi offerri quare an̄ legē ⁊ tꝑi bus Nōe nō reputarent̉ īmūda. Cōmeſtio adip̄is cū reputet̉ īmunda cōmeſtio ſāgui nis ꝑ illā diuinā ꝯſtitutionē quā dictū eſt oe. Gen̄. 9º. Oē qd̓ mouet̉ ⁊ viuit erit vo bis in cibū. excepto ꝙ carnē cū ſanguine n̄ ꝯmēdetis. Itē querit̉ cū in lege d̓termi net īmundicia ex parte brutorum ⁊ etiam hominū. Leu. xi. 12. 13. ⁊. 15º. Ante legē vero legit̉ īmūdicia ex ꝑte brutoꝝ. vn̄ ⁊ ad noe ocm eſt Gen̄. 7º. De aīalibus mūdis ⁊ īmū dis tolles ⁊cͣ. Quare gͦ ſil̓i mō nō fit mētio de īmundiciis hominū. ℟º ꝑ ordinem ad obiecta. Ad pͥmū qd̓ querit̉ quare an̄ tꝑs Noe nō fit mētio de īmundicia l̓ mun dicia aīalium: ⁊ ſpāliter quo ad īmolatiōꝫ Rn̄det̉ ꝙ duplex rō ẜᵐ allegoriā concur rebat. Cū enī oblatio ſacrificii fieret ꝓpter expiationē originalis ante tꝑs circūciſioīſ ⁊ ꝓpter expiationē actualis. Duplex erat figura ſeu ſignificatio ſacrificii. vna ſacri ficii paſſionis xp̄i: qd̓ pͥncipaliter erat ad expiationē ſeu mundationē orīginalis. Alia ſacrificii penitentie. ſeu cordis ꝯtriti qd̓ ꝓprie eſt ad emundationē actualis. Quātū aūt ad ſignificatione ſacrificit paſſionis xp̄i ꝯueniebat vt ẜᵐ decurſū tē poris magis ⁊ magis ⁊ magis fie̓t declātio ꝟitatis. Unde ꝗa ſacrificiū redēptōis per xp̄ꝫ dēbat fie̓i ī carne ⁊ ī mūda carne: ⁊ ec̄ in carne humaria. ſō in exordio pͥme etatꝭ in ſacrificio Abel figurabat̉ in carne mū da fieri. Poſtmodū in ſcd̓a etate ī exordio ꝑ ſacrificiū Nōe oſtēdit̉ futuꝝ ī carne mū da. Tertio in exordio tertie etatis ī habraā cū p̄cipit̉ filius īmolari oſtēdebat̉ futurū ī carne mūda ⁊ humana. ꝓpte̓a cōpetebat vt rōe ſacrificii Noe in quo īcipiebat 2ª etas ⁊ maior etiā debuit eē declaratio ſa crificii redēptionis qͣꝫ pͥus fieret mētio de īmūdicia carnis ſacrificāde. Quātū ad ſignificatōꝫ ſacrificii penitētie ſeu cordis ꝯtriti qd̓ ꝓprie ad emundatiōeꝫ īmūdicie actualiū peccatoꝝ ꝯueniebat. vt tꝑe Nos ī quo maxīe habūdabāt īmūdicie actualiū culpaꝝ: ꝗa oīs caro corruꝑat viā ſuā Gen̄. 6. Fieret mētio d̓ mūdicia ⁊ īmundicia naͣe ſacrificioꝝ. Ad ſcd̓m qd̓ querit̉ qualiter Noe habuit notitiā de mūdicia ⁊ īmundi cia dd̓. ꝙ ꝑtim ex naͣ: ꝑtim ex rōne. ꝑtim ex inſpiratione. In aīalibus que ẜᵐ legē re putant̉ īmunda. quedā ſunt hōi nociua. q̄ dam ſūt hōi īutilia. Quedā ꝟo n̄ neceſſaria Nociua ſūt ẜpentes ⁊ leones ⁊ hiꝰ. que ſua feritate hominibus frequēter nocēt. Inuti lia ꝟo vt quibꝰ nō pōt homo vti nec ad vi ctū nec ad veſtitum: nec ad laboris adiuto riū. ſicut formice ſtelliones ⁊ infinita gnͣa reptiliū ⁊ etiā aīaliū ⁊ auiū. Nō neceſſaria vt ſine quibꝰ vita homīs potuit ſuſtētari ⁊ ẜᵐ hoc ſolū ingenͣ greſſibiliū ouis ⁊ ca pra ⁊ bos neceſſaria hoī iudicant̉: ꝗa p̄bēt hōi victū veſtitū ⁊ adiutoriū potiſſime ſn̄ timore nocumēti. Alia ꝟo ſicut canes eq ⁊cͣ nō ſe habet hoc mō. Et iō ſine illis pōt cō uenient̓ vita hōis agi. Accedente igit̉ rōe cū inſtinctu naͣe: ⁊ ſuꝑueniēte diuina īſpi ratione Noe habuit notitiā mundoꝝ ⁊ im mūdoꝝ. Inſtinctu enī naͣe p̄termittēdum ē. ⁊ qͣi abiciēdū quicꝗd eſt naͣe nociuū: aut īutile: aut nō neceſſariū velud īmundum pari ꝟo rōe ꝯferēte etiā talia abiciet vel d̓ īmunda. Fortius ꝟo adueniēte ſpiratōe ad declarationē ſacrificii redēptiōis in carne mūda. Vicend̓ gͦ ẜm Aug. Ꝙ ꝯꝑatōe me lioris naͣe ī illis que homini ſunt ſalubria vtilia ⁊ neceſſaria: potuit rōe ⁊ naͣ quēdā reputare īmūda. Ad illud gͦ qd̓ obic̄ ꝙ pari rōe p̄cedētes poſſēt illud cognoſcere Dicendū ꝙ veꝝ ē ſi īſtīctui ꝑſone acceſſiſ ſet rō ⁊ inſpiratio. Rō que ẜᵐ ꝑfectionem iuſticie ſolis neceſſariis ⁊ vtilibus ꝯtēta eēt. Inde eſt ꝙ ex pͥuilegio ſingulari d̓ noe dr̄ Gen̄. 6º. Noe vir iuſtus atqꝫ ꝑfectꝰ ⁊cͣ. Prete̓a inſpiratio que acceſſit ad Nōe cū ei locutus eſt deꝰ vt ſicut inſpirauit eī ꝙ de mūdis tolleret ſeptena ⁊ ſeptena. de īmundis ꝟo duo ⁊ duo. ita pͥus inſpirauit que debet reputare īmunda ⁊ que munda Ad tertiū ꝙ querit̉ quare p̄ceptū ē plu ra tollere de mūdis ꝙͣ de īmundis. ℟º ẜᵐ Aug. vt plura eēt que hoībus ꝓdeēt ꝙͣ que nocerent. ⁊ alia rōe ẜᵐ Rabanū. vt egreſſus Nōe de archa hēret qd̓ īmolaret ⁊ māducaret. Ad quartū ꝟo.ſ. quare in īpari numero ſumūt̉ mūda. īmūda ꝟo ⁊ ra tioabilia ī numero pari. ℟º ẜᵐ Rabanū Impar enim numerꝰ virtutis ſpēꝫ p̄tendit Par ꝟo īfirmitatem. Sed ꝯtra hanc re ſponſionē ſic obr̄. ꝙ ẜª hoc deberet rōnabi lia ſumi in numero īꝑari. Et iō vr̄ aliter reſpondēdū dd̓ꝰ: ꝙ irrōnabilia ſunt mūda ad duo: ſeu ad duplicē vſum. Ad vſū.ſ. ꝓ pagationis naͣlis: ad quā neceſſaria eſt pa ritas maſculi ⁊ feīe. Et ad vſū ſuſtentati onis hoīs vel īmolationis ⁊ qͣtū ad hoc n̄ eſt neceſſaria paritas maris ⁊ feīe. gͦ q̄ erāt ad vſum ꝓpagationis naͣe ⁊ nō ad vſum ſuſtentatōis vel īmolationis debuerūt eē ī numero pari ſic̄ rōnabilia ⁊ īmūda. q̄ ꝟo ad duplice vſū in īpari. Ad ꝗntū.ſ. qͣre nullū aīal reputat̉ īmundū quo ad ꝯmeſti onē: ſꝫ qͣꝫtum ad īmolationē. ℟º īmūdicīa quo ad īmolatiōeꝫ ītroducta eſt ad figurā ſacrificii redemptionis futuri in carne mū da: que ꝯpetebat vt dictū eſt tꝑibus Noe. Mūdicīa quo ad ꝯmeſtionē ītroducta eſt pͥncipal̓r in pena ꝯtumacie: vt dicit Augꝰ in ꝗōnibꝰ no. ⁊ vete. teſ. vt dictū eſt. nō at puniēda ꝯtumacia ante legis p̄uaricatiōꝫ Ad ſextū dd̓. ꝙ ꝓhibitio ſāguinis pͥmo ītroducta eſt in horrorē effuſioniſ ſanguīs hūani: ne ꝓpter aſſuefactionē ꝯmeſtionis ſanguīs aīaliū minus horrerent hominum occiſionē ⁊ a ꝯmeſtione ſanguinis aīalis īualeſcēte crudelitate tn̄ ſirent ad ꝯmeſti on humani ſanguinis. quēadmodū de ha bitoribꝰ terre ſancte dr̄ Sap̄. 12º. illos antī quos habitatores terre ſce tue exhorruiſti filioꝝ ſuoꝝ necatores ſine miſericordia cō meſtores viſceꝝ hominū ⁊ deuoratores ſā guinis. ⁊ iō paucis exiſtentibꝰ ⁊ exemplo Chayn ꝓnis ad irā. Sapīe. x. Per ira homi cidii fraternitas deperiit. ⁊ iteꝝ. Pronis ad ſuꝑbiā ⁊ rixā ſic̄ pꝫ ī turri babel. Gen̄. xi. Introduci d̓buit ꝓhibi eſus ſāguīs. 2 ꝟo ītroducta eſt ꝯtra ꝯſuetudine ydolat̉e que ſanguinē īmolaticiū in venerationem ydoloꝝ bibebāt: ⁊ adipes ꝯmedebāt. Deu 22º. de quoꝝ victimis ꝯmedebāt adipes ⁊cͣ Et hoc mō inualeſcēte ydolatria ꝑ legem debuit ꝓhiberi vtrūqꝫ. Ad ſeptimū dd̓. ꝙ īmundicia hominū ītroducta eſt ī honꝰ vel cā eliminationis ydolatrie: ſicut patꝫ ex p̄dictis. Et iō ante legē ⁊ inchoationeꝫ ydolatrie nō debuit ītroduci. Ex cā vero īt roducta eſt īmundicia ⁊ mundicia: ſicut patet ex predictis. Poſtea queritur de īmundiciaꝝ obẜuantia ꝙͣtum ad ſtatuꝫ le gis. Omiſſis igit̉ his que in p̄miſſis q̄ſita ſunt circa iſtā materiā qōe de rōne cerimo nialiū p̄ceptoꝝ: que cū in lege determinet̉ circa greſſibilia ⁊ volatilia aliquid mun dū ⁊ aliquid īmundū qͣtum ad comeſtiōeꝫ ⁊ īmolationē Leui. xi. Quare nō deterīat̉ circa natatilia mūdicia ⁊ īmūdicia quo ad īmolationē: ſꝫ tm̄ quo ad ꝯmeſtionē. Leu. xi. Na circa illa magis vident̉ determināda ꝗa aquatilia aptiora videbant̉ ad īmolan dū ꝙͣ greſſibilia vel volatilia. ꝗa greſſibi lia ortu habēt ex terra que maledicta ē gn 3º. Aquatilia aūt ex aqua que benedicta eſt Gen̄.i. ⁊ nō poſtmodū maledicta. Preterea volatilia ⁊ ſi hēant ortū ex aqua magis tn̄ viuūt in terra ſiue ex terre naſcētibꝰ qͣꝫ in aqua. Piſces aūt ⁊ generant̉ ex aqua ⁊ in aqua viuūt oīno. gͦ mundiora ⁊ ad īmolan du aptiora videbant̉ aquātilia qͣꝫ reliqua ē potius de his determinādū erat. Ad poc rūdendū ẜᵐ Aug. ꝗ ſic dicit. Promiſſi uas figuras in victimis aīalium celebrari oportebat ꝓpter ꝯmēdatione future car nis ⁊ ſanguinis: per quā vna victimā fie̓t remiſſio peccatoꝝ de carne ⁊ ſanguine cō tractoꝝ. ⁊ ē ꝯſenſus: ꝗa ſacrificia illa erāt ſigna veri ſacrificii futuri in carne xp̄i. ꝑ cuiꝰ īmolationē fieret remiſſio peccatoruꝫ que quidē peccata ꝯtraximus a carne pͥª uā ꝓpagamur a pͥmis parentibꝰ. Iō ꝯpete bat ꝙ illa ſacrificia fierēt ex carnibus greſ ſibiliū vel volatiliū que ꝓpinquiorē habēt ſimilitudinē ad carne humanam ⁊ non ex piſcibus. Deinde queritur pe uātia īmūdiciaꝝ poſt euacuatiōeꝫ legis fa ctā. vt de ſuffocatis ⁊ ſāguīe. Utꝝ.ſ. tenea mur mō n̄ ꝯmedere ſagninē ⁊ ſuffocatum Circa qd̓ ſic obr̄ Act. 15º. Setermīat̉ co tētio facta īter fideles ꝯuerſos de gētibuſ ⁊ ꝯuerſos de iudeis de circūciſiōe: ī cuius determīatiōe determīatū eſt pͥmo a beato Petro: ſcd̓o a Iacobo: tertio a toto cōcilio Apl̓oꝝ. ꝙ fideles ꝯuerſi abſtinerent ſe ab īmolatis ſymulachroꝝ ⁊ ſāguīe ⁊ ſuffoca to ⁊ fornicatōe. Ergo cū alijs legalibꝰ eua tis publicato iā euāgelio remāſerūt iſta.ſ. ꝙ abſtīeat̉ a ſuffocato ⁊ ſāguīe ⁊ īmolatꝭ ydolorum que immūda reputabat̉ in lege vr̄ ꝙ ad huc remaneāt iſte īmūdicie ẜᵐ de creta illius ꝯcilii. Ergo peccat adhuc qui nc̄ facit conͣriū. Itē ſuꝑ illud Actu. 15º. Slo. Rabani hec neceſſaria ſūt ſine ꝗbꝰ nō ē ſalus: ſed circūciſio ncc̄ia nō eſt. Itē glo Dede Illud ſuffocatū ⁊ mortīciniuꝫ de quo dicit Ezech. 44. Oē morticiniū ⁊ captuꝫ a beſtia de auibus ⁊ de pecoribꝰ ſacerdotes no comedant illud cuiꝰ ſanguis nō eſt effu ſus ſuꝑ terrā. hoc p̄ceptū ꝯuēit illis ꝗ inū cti ſūt oleo ſpūali qd̓ apoſtoloꝝ epl̓a ẜuan dū decreuit. Itē ſuꝑ illd̓ Ezech. 44. Oē morticiniū ⁊cͣ. dic̄ Iero. iuxͣ litterā omī gnͣi electo regali ⁊ ſacerdotali xp̄iano.ſ. hec p̄ cepta ꝯueniūt vt morticiniū nō ꝯmedant qd̓ in actibꝰ apl̓oꝝ dr̄ ſuffocatū que neceſ ſario obẜuāda apl̓oꝝ de Irl̓m epl̓a monet Act. 15. Itē p̄ceptū fuit ante lege nō cō medere ſanguinē Gen̄. ꝯº. ⁊ in lege Leui. ⁊ ⁊ poſt legē Act. 15º. gͦ ſemꝑ eſt ẜuanduꝫ. Conͣ. Ad Ro. 14º. Oīa munda erant vel ſūt ⁊cͣ. ⁊ in eodē. Scio ⁊ ꝯfido in dn̄o ih̓u qd̓ nihil eſt coe. ⁊ ad Thitū.i. Oīa munda mūdis. Itē ſuꝑ illud ad Ro. 14º. Omīa mūda ⁊cͣ. Glo. Aug. nullus cibus culpabiliſ eſt vel īmundꝰ: ſꝫ ſolū inordinatio ꝯcupīe ī cibo culpabilis eſt. vn̄ dicit ſic. Creaturā dei ſcimus n̄ eſſe culpabilē: ꝗa creatura d̓i oīs bona eſt: ſꝫ inobediētia ꝯtumacē: ⁊ īor dinatā cupiditatē nō ꝓpter porcū ſꝫ ꝓpter pomū mortē pͥmus homo īuenit: ⁊ Eſau pͥ matū ſuū nō ꝓpter gallinā: ſꝫ ꝓpter lenticu lā p̄didit. Scio enī Noe oē genus carnis qd̓ ꝓ cibo eēt eſui maducare ꝯceſſū. Helyaꝫ cibo carnis refectū. 3. Reg. 17º. Iohannē lo cuſtis nō fuiſſe pollutū. Itē Orig. Quic ꝗd a d̓o factū eſt mūdū eſt. In aīalibꝰ mo res hoīuꝫ ⁊ actus ⁊ volūtates pingūt̉. qͣi diceret nihil eſt īmundū ad lr̄am: ſꝫ quēdā reputabant̉ īmuda ꝓpter ſignificatōꝫ im mudicie vitioꝝ. Itē Math. 15. Nō quod intrat in os coīꝗnat hoīem ⁊cͣ. Circa iſtam qōeꝫ fuerūt tres opīones. vna dicit p̄ceptū apl̓oꝝ de nō cōmedendo ſanguine ⁊ ſuffo cato ſemꝑ ẜuandū eſt lr̄aliter. Alia dicit emper ẜuandum: ſꝫ methaphorice ⁊ ſpiri tualit̓. Tertia dicit ſeruandū nō ſemꝑ ſꝫ ẜᵐ ſtatū eccleſie pͥmitiuū ⁊ lr̄aliter. Prima opīo īnitit̉ ꝟbis Bede ſuꝑ Act. 15º. Abſtine ant: ⁊ cū hoc p̄ceptū ẜuare ꝯuenit illis qui vncti ſunt oleo ſpūali ne ꝯmedāt illud cͦ ſanguis effuſus nō eſt. Itē ꝟbis Ieroni. ſuꝑ Ezech. 44. Oē morticiniū ⁊cͣ. oī gnͣi ele cto regali ⁊ ſacerdotali.i. xp̄iano hec prece pta ꝯueniunt. Itē Ieroꝰ ibidē ꝯdēnat ſacerdotes qui in turdis fiſcedulis gruibꝰ ⁊ ceteris huiꝰ. hec auiditate gule nō cuſto diunt. Scd̓a opīo īnitit̉ ꝟbis Rabani q exponit illud abſtineāt a ſuffocatis.i. ne in feriores ſe ſuffocent ⁊ ſāguinē i. effuſionē ſanguinis humani: ⁊ que ſibi nolūt fieri al teri nō faciāt. vnde dicūt ꝙ epl̓a apoſtoli ca ꝯtinebat neceſſaria ſine quibꝰ nō eſt ſa lus que ſunt tria. de quibꝰ ty. 2º. Sobrie iu ſte pie viuamus in hoc ſeculo. Sobrie in no bis. Iuſte ad ꝓximū. Pie ad deū. iſta epl̓a apl̓oꝝ hec tria ꝯtinebat: q̄ talis eſt. Uiſum eſt ſpūi ſco ⁊ nobis nihil vltra īponere vo bis oneris. qͣꝫ hec neceſſaria: vt abſtineatiſ vos ab immolatis ſimulacroꝝ: ⁊ ſuffocat o ⁊ ſanguine ⁊ fornicatione. ⁊ hoc ꝙ dicit ee 2 ab īmolatis ſimulacroꝝ. hoc ē qd̓ dic̄ apl̓s Pie viuere.ſ. qͣꝫtū ad deū. ydolatra enī d̓o iniuriat̉ Ꝙ dicit abſtinere a fornicatione hoc eſt qd̓ Apl̓s dicit. ſobrie viuere. hoc eſt ꝙͣtum ad nos. ⁊ ꝙ dicit abſtinere a ſuffoca to ⁊ ſanguine. hoc eſt ꝙ dicit Apl̓s iuſte vi uere.ſ. qͣꝫtum ad ꝓximū. Eſt gͦ ſenſus. abſti neatis a ſuffocato ⁊ ſanguīne.i. nō effūda tis ſanguinē humanū. nec ſuffocetis hoīes minus potentes. Tertia opīo īnitit̉ ver bis Bede ſuper Act. 15º. Ut abſtineat ſe a ſuffocatis ⁊ ſanguine.i. effudendo ſanguīe vel māducādo cū ſanguine. hec quideꝫ ve niētibꝰ de gentilitate pro rudimeris fidei ⁊ īueterata gentilitatis ꝯſuetudīe ꝯceſſa ſūt. Ex quo arguūt ꝙ nō ſolū erat p̄ceptū apl̓oꝝ abſtine a ſuffocato ⁊ ſanguine ſpiri tualiter ſeu quo ad homicidiū. ſꝫ litteralit̓ quo ad eſū aīaliū. ⁊ hoc quo ad ſtatū eccl̓ie p̄mitiuū. Itē īnitit̉ hec opīo verbis apl̓i hoc p̄ceptū in locis pluribꝰ retractauit vt ſuꝑ obiectu ē. gͦ nō erit ſeruand̓ poſt retra ctationē. Con pͥmā opīoēm obr̄. Nā abſti nere a ſanguine aīalis ⁊ ſuffocato. aut eſt p̄ceptū cerimoniale aut morale. morale non eſt: ꝗa nō eſt in corde hoīs ſcriptū vel indi tū rōni. De aūt p̄ceptū morale eſt inditum ꝯſcīe. Relinquit̉ igit̉ ꝙ nō eſt morale: ſed cerimoniale. gͦ ꝯſtat ꝙ nō erit tꝑe gr̄e obẜ uandū. Itē ad lr̄am. Comede̓ cū ſanguīe aūt eſt ꝓhibitu ꝗa malū. aut malū ꝗa ꝓhibi tu. ſi eſſet ꝓhibitu ꝗa malū. nō eēt verum verbū ſaluatoris Mat. 15º. Nō qd̓ ītrat in os coinquinat hoīeꝫ: qd̓ eſt falſū. Si malum ꝗa ꝓhibitū. gͦ retractata ꝓhibitione non erit malū. ſed retractat̉ ab apl̓o. 14. ad Ro Scio ⁊ ꝯfido in dn̄o ih̓u qm̄ nihil eſt coe. i. īmundū ꝑ ip̄m. gͦ no erit vlteriꝰ obẜuandū Prete̓i ⁊ ꝑꝑ p̄cedentia pꝫ pͥmā opīoeꝫ nō eſſe vera. Con ſcd̓am opīōem obr̄. Nam ip̄a dicit ꝙ ītelligit̉ de neceſſario obẜuan dis qͣ tum ad ordinē qui eſt ad deū: ⁊ ad ſe ⁊ ad ꝓximū. ⁊ ꝓpter ordine ad deū eſt pro hibitu abſtinere ab īmolatis ſymulacroruꝫ pt̓ ordinē ad ꝓximū eſt ꝓhibitū abſtine a ſuffocato ⁊ ſanguine. ꝓpter ordinē ad ſe eſt ꝓhibitū abſtinere a fornicatione. Nam ſi hec ſunt de neceſſariis ſalutis nullo mo pōt fieri conriū ſine reatu culpe mortalis ſꝫ comedere de ſymulacroꝝ īmolatis. hoc ē de ydolaticꝭ hoc pōt fieri licite cū ſit ſn̄ co ſciētia ydoli ⁊ ſine ſcādalo. ſicut oſtendit̉ i. Cor. x. Si quis infidelis vocat vos omē qd̓ apponit̉ vobis māducate nihil interroga tes ꝓpter ꝯſcīam. Si ꝗs aūt dixerit hoc eſt īmolatū ydolis. nolite māducare ꝓpt̓ illum qui īdicauit: ⁊ ꝓpter ꝯſcīam. ꝯſcīam auteꝫ no tuā ſꝫ alterius. Ex quo relinquit̉ ꝙ hoc nō eſt de neceſſariis ſalutis. Itē ſic̄ dem eſt Beda dicit ꝙ ꝓhibitio eſt a ſanguine fūdendo vel maducādo cū ſanguine. Igit̉ illa ꝓhibitio nō intelligit̉ tm̄ ſpūal̓r qͣtū ad cauēdū homicidiū. ſꝫ etiā lr̄aliter qͣꝫtum ad nō manducandū ſanguinē aīaliū. qō tra tertiā opīoeꝫ obr̄ ad Ro. 13. Oīs aīa po teſtatibus ſublimibꝰ ſb̓dita ſit. ibi dic̄ glo. Ꝙ mandatū inferioris nō ſoluit mādatuꝫ ſuꝑioris. Cum gͦ ꝯciliū apl̓oꝝ ſuꝑiꝰ ſit pau lo mandatū apl̓oꝝ nō pōt ſolui ꝑ Paulum Ergo cū p̄dictū preceptū fuerit mandatuꝫ ꝯcilii apl̓oꝝ nō potuit retractari ꝑ Paulū gͦ eſt adhuc tenendū. Dicēd̓ ꝙ p̄ceptum apl̓i cū de ſuffocato ⁊ ſanguine pōt intelli gi duobꝰ modis. vel de hūano ſanguine n̄ effundendo ⁊ hoīe nō ſuffocando. vel de nō māducādo ſuffocatū vel ſanguinē. vn̄ Deū. 12º. ſuꝑ illud hoc ſolū caue ne ſangui ne comēdas. dicit glo. ad lr̄am apl̓i hoc pre ceperūt Act. 15º. ſed in ſauguine ꝓhibet̉ ho micidiū ⁊ fraternū odiū. Qui enī odit fra trē ſuū homicida eſt. i. Io. 3. Prīoº iſtud p̄ceptū eſt obẜuandum ſemꝑ. Scd̓o modo p̄ceptū fuit nō ſimpl̓r: ſꝫ ad tꝑs qͣꝫtum.ſ. ad ſtatū eccleſie pͥmitiuū in quo erat diuiſio ꝯuerſoꝝ de gentibꝰ ⁊ ꝯuerſoꝝ de iudeis ex qua diuiſionē orta eſt ꝯtentio de legali bus obẜuandis. ſicut pꝫ ex hyſtoria Act. 15 Notandū gͦ ꝙ ꝓpter pacificationē ad vita duꝫ ſcandalum ꝯuerſoꝝ de gentibꝰ ⁊ iude is ⁊ ꝯcordiā inducenda. iudicauerunt apl̓i melius eē vt nō penitꝰ auferent̉ eis ſua ce rimonialia quo ad tꝑs. ⁊ iō quo ad ſtatum illum dimiſerūt illud de ſuffocato ⁊ ſāgui ne qͣi eligentes medium.ſ. nō dimittentes multa hiꝰ cerimonialia vt volebant iudei nec oīa penitꝰ auferentes vt volebat gen tiles. ⁊ ita pacificati ſunt vtriqꝫ. Sil̓e le gimus Paulū feciſſe Act. 16º. vbi dr̄ ꝙ cir cucidit thymotheū ꝓpter iudeos qui erāt in illis locis.i. ꝯuerſos d̓ iudeis. vn̄ dic̄ ibi glo. Bede. Circūcidit eum nō ꝙ figure le gis poſt veritatē euāgelii aliquid vtilita tis auferēt ſed ne ꝑ occaſione iudei a fide recederent: ꝗbꝰ lex vetus paulatī tolleda erat: ſic̄ gētibꝰ ydolat̉a. Quia gͦ ſolū ꝑꝑ illū ſtatū eccl̓ie ſtatutū fuit hͦ. iō mutato ſtatu ſ. qn̄ venerunt in vnuꝫ ſimpl̓r iudei ⁊ gē tiles cuꝫ iā nō erat diſtinctio iudei ⁊ greci vt dr̄ ad Ro. x. cum iā nō erat gentilis ⁊ iudeꝰ circūciſio ⁊ p̄putiū barbarꝰ ⁊ ſica ſer uus ⁊ liber. ſed oīa ⁊ in oībus xp̄us. vt dr̄ ad coll̓. 3. Mutato in quē ſtatu debuit hoc ſtatutū mutari nec ampliꝰ durauit. ⁊ ꝓpt̓ hoc Paulꝰ illud mutanit ſeu retractauit recipiens auctoritatē a verbis dn̄i: quibus dixit Math. 15. Nō qd̓ ītrat os coīquinat hoīeꝫ. Et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad pͥmo obiectum Ad ſcd̓m ꝟo qd̓ obicit de auctoritate Ra bani ꝙ hec neceſſaria ſūt. dd̓. ꝙ ſi intelli gat̉ epl̓a generaliter ẜᵐ pͥmū modū de ef fuſione ſanguinis humani: ⁊ ſuffocatione hōis ſimpl̓r dicet̉: ꝙ ſine illis nō eſt ſalus ⁊ tūc ītell̓r abſtinere ab ymolatis ſymula troꝝ cū veneratione. Si ꝟo intelligat̉ ſpe cialiter ⁊ ſcd̓o mō de no comedendo ſan guine ⁊ ſuffocato aīalis dicunt̉ neceſſaria nō ſimpl̓r: ſꝫ ẜᵐ ſtatū illū. in quo ꝓpter ſcā dalū ꝓximoꝝ erat a talibus abſtinendum ᵐ qd̓ dicit apl̓s. i. Cor. 8. Si eſca ſcādelizat fratre meū nō māducabo carnē in eternū Ad auctoritates ꝟo Iero. ⁊ Bede ꝙ iuxͣ lr̄am populo xp̄iano hec p̄cepta ꝯueniunt dd̓. ꝙ hoc dicūt nō ꝙ hͦ ſit malū ẜᵐ ſe. ſꝫ ꝗa ex ca multis eſt malū illis videlꝫ qui auidi tate gule iſta ꝯmedūt. vn̄ hoc ſigͣnt̓ expoīt Iero. cū dicit. Ꝙ ꝯdēnat ſacerdotes qui hͦ auiditate gule nō cuſtodiūt cū.ſ. ꝓcurant vt īterficiant̉ aues ſine ſanguinis effuſio ne: vt carnes teneriores ⁊ dulciores ad li bidinē gule haberent. Sil̓i mō intelligi tur auctoritas Bede que ſūpta eſt a Iero Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ ꝙ p̄ceptū de nō mā ducādo ſanguine fuit oī tꝑe p̄ceptū: ⁊ āte legē: ⁊ in lege: ⁊ poſt legē. dicēdū qd̓ veꝝ eſt: ſꝫ hoc nō ꝗa malum ſimpl̓r: ſꝫ ꝗa occaſio mali. vn̄ ſicut ante legē Noe facta eſt ꝓhi bitio: ⁊ hoc ꝑꝑ ꝓnitatē hominū ad fundē dū ſanguinē humanū: vt abhorrerent effu ſionē ſanguinis humani. ſicut pꝫ ex Gn̄. 9º carne cū ſanguine nō comedetis: ſangui nē veſtꝝ requirā ⁊cͣ. In lege ꝟo ꝑꝑ ꝓnitate ad ydolatria que circa ſanguine exercetur maxīe: ita in pͥmitiua eccleſia ꝓpter ꝓnita te ad diſcidiūa fide ⁊ ſcandalū ex zelo ce rimoniaꝝ facta ē ꝓhibitio ab apl̓is de eo de qͣtū ad illū ſtatum ⁊ mutato illo ſtatu debuit mutari ⁊ nō vlteriꝰ obẜuari. Ad illud gͦ qd̓ obr̄ vltimo qūo Paulus potuit mandatū apoſtolicū retractare dd̓. ꝙ hoc retractauit Paulus nō auctoritate ꝓpria ſed auctoritate diuina. Math. 15. Nō quod intrat in os coinꝗnat hoīem. ⁊ inſpiratī on dīna ẜᵐ qd̓ ip̄emet dic̄. i. Cor. 14º. Si ꝗs vr̄ īter vos ꝓph̓a eē aūt ſpūalis cognoſcat ꝗa dn̄i ſunt mādata. poſtea ꝟo retractatio ni Pauli acceſſit approbatio apl̓ica cū Pe trꝰ ꝯfirmauit quicꝗd in ſuis epl̓is dixerat Paulus. 2. Pet. vlt. Kariſſimi ſatagite im maculati ⁊ īuiolati īueniri. ⁊ ſb̓dit ſic. Ra riſſimus frat̓ noſter Paulus ẜᵐ datā ſibī ſapīam ſcripſit vobis in oībus epiſtolis. Onſequensᵇ eſt inquire̓ de ritu ſacrificioꝝ legaliū Circa qd̓ querūt̉ pl̓a. Prīo vtꝝ ſacri ficia legalia fuerint vera ſacrificia. 2 vtꝝ deo placita. Tertio vtꝝ in genere bona. 4º vtꝝ ex lege naͣe faciēda. 5 vtꝝ ſoli deo offerenda. Sexto de ꝑſonis offerentiū. 7º de inchoatione ſacrificio rū. 8º de drīa ſacrificioꝝ. Queritur ergo pri mo. vtꝝ ſacrificia legalia d̓ aīalibꝰ fuerīt ꝟa ſacrificia: ⁊ in quibꝰ eēt vera latria cō ditoris. Supponamus igit̉ ꝙ quidā cōue niēter dixerūt ꝙ ſacrificiū eſt oblatio que ⁊ ſacra fit offerendo. ⁊ ſacrat ſeu ſanctifi cat offerentē niſi irreuerentia aut peccatū offerentis īpediat. ſi gͦ in mactationibꝰ aīa liū nulla erat ſanctitas: ꝗa n̄ ſunt ſuſcepti bilia ſanctitatis ſeu virtutis aut gr̄e: nec etiā ſanctificabat offerentes. Relinquitur gͦ ꝙ nō dicent̉ ꝟe ſacrificia. Ꝙ aut nul lo mō poſſent ſanctificare offerentes mꝰ eſt. ꝗa noͣ eſt alligatio īter aīas īmolantiū aīalia: ⁊ ip̄a aīalia que cogat vt mortē aīa lis ſequat̉ mors peccati ꝙ totalit̓ ī anima ē vel vt ꝯſūptōꝫ eiꝰ ꝙ in ſacrificio de aīali īmolato ꝯſumit̉ ꝯmittet̉ vel ſequat̉ ꝯſūpº peccatoꝝ. Si gͦ hec eſt ſanctificatio que per ſacrificiū aīabus acquirit̉. Relinquitur ꝙ hec ſacrificia nullo mō aīas ſanctificāt. gͦ nulloº erūt vera ſacrificia. Item nullo neceſſe eſt vt paſſiones īmolaticioꝝ ſequā tur paſſiones que ſūt in aīabus oꝑantium vel ꝙ aliquid īmutet̉ vel mouet̉ in aīabꝰ offerentiū: ſeu eoꝝ ꝓ ꝗbꝰ illa aīalia offerūt̉ ee Quare relinquit̉ īmolationes ⁊ ꝯbuſtiōes aīaliū ꝓdeſſe nō poſſe aīabus offerentiuꝫ vel eoꝝ ꝓ quibus offerūt̉ ad ſanctificatōꝫ vel emūdationē. gͦ nō erūt vera ſacrifīcia Itē nihil iuſtius eſt qͣꝫ innoceti parcere qͣre nihil hꝫ iuſticie īnocentē occidere. occi ſio igit̉ aīalium nō eſt ſacrificiū iuſticie. gͦ nec veꝝ. Itē cū rōne culpe ſolū debeat̉ pena. ſoli illi d̓bet̉ pena in quo ē culpa. ꝗa gͦ ſoli hoīes peccāt nō aīalia: ſolū hoībꝰ de bet̉ pena. iuxͣ illud poeticū. Quid meruere boues al̓ ſine fraude doloq; ſolis gͦ aīalibꝰ morte punitis: ⁊ peccantibꝰ hoībus īpuni tis adhuc r̄manet d̓bitū pene penes hoīes gͦ nec ſolutū ē nec remiſſū d̓bitū pene ꝑ hiꝰ penā aīaliū. gͦ illa īmolatio aīaliū n̄ ē ꝓ pec cato ſacrificiū. Si aut dicat̉ ꝙ ꝑ pena dam ni ſoluit̉ debitum pene peccati. Incontͣ riū eſt. ꝗa ẜᵐ hoc latrones ⁊ raptores ꝙ in ferūt penā dāni oꝑarent̉ remiſſionē pene peccati. Itē in pſal. dr̄. Sacrificate ſacri ficiū iuſticie. Glo.i. offerte nō aīalia ꝗbꝰ no delectat̉ deꝰ. vn̄ ꝑ Yſa. i. Sacrificia veſtra odiuit aīa mea. Sꝫ ſacrificiū iuſtiᵉ qd̓ ē ſpūſ ꝯtribulatꝰ: vt ſe penitēs hō ꝑ penitentiaꝫ mactet d̓o. vn̄ alibi in pſal. Sacrificiū deo ſpūs ꝯtribulatꝰ: qd̓ bene dr̄ ſacrificiū iuſti cie. ꝗd eſt iuſtius ꝙͣ vt ſuis quilꝫ peccatis potius qͣꝫ alienis iraſcat̉: ſeqꝫ puniens ꝑ pe nitentia ⁊ ſatiſfactione d̓o offerat̉. Iteꝫ deſertio peccatoꝝ ⁊ receſſus ab eis eſt ſa crificiū d̓o acceptū. ſicut dr̄ eccle. 35º. Sacri ficiū ſalutare eſt diſcēde̓ ab oī inquitate ⁊ iteꝝ ibidē. Salutare ſacrificiū eſt attēde̓ mādatꝭ. ⁊ iteꝝ. Qui facit mīaꝫ offert ſacrifi ciū. Si gͦ iſta ſint talia ſacrificia q̄ ex ne ceſſitate: ad ſalutē ſint debita. videlꝫ rece de̓ a peccato. īple̓ mādata. face̓ miẜicordiaꝫ Ergo iſta eſſential̓r ſunt ſacrificia iuſticie gͦ ⁊ ꝟa ſacrificia: ex ꝗbꝰ ſanctificat̉ offerēs Si gͦ iſtis ſacrificiis poſitis ſequit̉ ſanctifi catio offerentis. Occiſis ꝟo a alibus ⁊ īmo latis nō ſequit̉ ſcīficatio. Relinꝗt̉ ꝙ iſta no ſunt vera ſacrificia cū deintentiōe ſa crificii ſit ſanctū facere offerente. Item ſuꝑua cuū ⁊ ſuꝑfluū eſt: quo poſito nihil ad dit̉ vtilitati ꝑꝑ quā poſitū eſt: quo remoto nihil detrahit̉ vtilitati eidē. tota aūt vti litas ſacrificioꝝ ē ꝓpitiatio creatoris. gͦ cu ꝑ ſacrificia ſpūalia ſola ſufficiēt̓ obtineat̉ iſta vtilitas. ꝑ illa ꝟo de aīalibus nihil ad dat̉. Relinꝗt̉ illa eſſe inutilia. gͦ nec vera ſacrificia. Itē cū hiꝰ ſacrificia offerūtur ſine alijs ſpūalibꝰ. manifeᵐ eſt qm̄ offerūt̉ ab iniꝗs. Dicit aūt ſcriptura: qm̄ dona ini qͦꝝ nō ꝓbat altiſſimꝰ. 34. eccle. gͦ manifeſtū ē qm̄ in his ẜᵐ ſe n̄ eſt vera latria: nec ver cultus ꝯditoris ꝑ ſe. Itē ſupponamus in tentionem ſacrificii. quā quidā poſuerūt ꝙ ſacrifīciū ꝑ ſe ⁊ ꝓprie eſt munꝰ d̓o obla tum ꝓpitiationis īpetratoriū. Inde eſt ꝙ ſicut dicit beatꝰ Augꝰ. x. de ci. d̓i. Mīa v. rū ſacrificiū eſt. vn̄ in epl̓a que inſcribitur ad Heb. Beneficētie ⁊ coīonis nolite obli uiſci talibus enī hoſtiis ꝓmeret̉ deꝰ. ⁊ pſa Sacrificiū d̓o ſpūs ꝯtribulatꝰ: ⁊ ſacrificiū laudis honorificabit me. ⁊ Oſee vlt. Red demus vitulos labioꝝ noſtroꝝ. Si gͦ poſitꝭ hiꝰ ſacrificiis ſpūalibꝰ ponit̉ di ꝓpitiatio ⁊ remotis remouet̉. ſequit̉ iſta eē ꝓprie ⁊ ſola vera ſacrificia. quia inxͣ regula ph̓i ꝑ ſe eſt quo poſito ponit̉. ⁊ quo remoto remo uet̉. Con. Sacrificiū veꝝ eſt in qͦ colitur deꝰ ẜᵐ iuſſū ⁊ p̄ceptū ſuū qui nouit qual̓r ab hoīe ſit colēdus. Si gͦ ꝑ ſacrificia legis colebat̉ deꝰ ẜᵐ ꝙ ip̄e iuſſerat. gͦ iſta erant vera ſacrificia. Itē Augꝰ. x. de ci. d̓i. Sa crificioꝝ tꝑa imꝑata p̄finiens eaqꝫ ꝑ melio rē ſacerdotē in melius mutanda p̄dices nō iſta ſe appete̓. ſꝫ ꝑ hec alia pautiora ſigͣre te ſtat̉: nō vt ip̄e his honoribꝰ ſb̓limet̉ ſed vt nos ad eū colendū eīqꝫ cohercendū amo eiꝰ accēſi excitemur. ꝙͣuis gͦ ſpūalia ſacrif cia meliora ſint ſacrificiis aīaliū. nihiloī tn̄ ꝑ vtraqꝫ excitamur ad colendū. gͦ ſunt ꝟa ſacrificia. Itē Augꝰ in eodē. Sic̄ oran tes atqꝫ laudātes ad deū dirigimꝰ ſignā tes voces cui res ip̄as in corde quas ſigna mus afferimus: vt pure mētis ⁊ bone volū tatis officia. ita ſacrificātes nō alteri viſi bile ſacrificiū offerendū eſſe nouimꝰ qͣꝫ illi cui in cordibꝰ noſtris inuiſibile ſacrificium nos ip̄i eſſe debemus. Ex quo relinquit̉ ꝙ tā inuiſibili qꝫ viſibili ſacrificio colit̉ deꝰ vtrūqꝫ eſt veꝝ ſacrificiū. ℟º diſtīguē do. ꝙ eſt ꝟitas ſigni. ⁊ eſt veritas rei. Ue titas aūt ſigni dependet a ꝟitate rei ſicut dr̄ ẜmo verꝰ ⁊ hō verꝰ ex corꝑe ⁊ rōali aīa ꝯſtitutꝰ. ẜᵐ hoc gͦ ſacrificiū ueꝝ dr̄ duobus modis. veꝝ ꝟitati ſigni qūo legalia ⁊ anti legē ſacrificia ſanctoꝝ vera fuerūt ſacrifi cia. veꝝ aūt ꝟitate rei ſūt vera ſacrificia ſpūalia tꝑe gr̄e. Scd̓m hoc gͦ ad obiecta hinc inde rn̄dēdum eſt: ꝗa ſacrificia illa viſibilia in victimis pecoꝝ ſacrificia erāt va ꝗa ſigͣbant illas res ꝑ quas ſcīficamur que ſūt duobus modis. Eſt enī res ſancti ficationis gn̓alis: que nō eſt ī nobis.ſ. gr̄a redemptoris. ⁊ eſt res ſanctificatiōis ſpe cialis: que.ſ. eſt in nobis: vt ꝯtritio cordis laus oris. mīa in effectu oꝑis. ⁊ he ſūt re quibꝰ ſcīficamur. Uera igit̉ hec ſunt ſacri ficia ꝟitate rei quēadmodū ⁊ illa ueritate ſigni. vn̄ Augꝰ in. x. de ci. d̓i. 20. c Qualiter illa ſacrificia erāt ſigna rei gn̓alis ſcīfica tionis que ē ſacrificiū redēptoris. Dic hiꝰ veri ſacrificii multiplicia variaqꝫ ſigna erāt ſacrificia priſca ſanctoꝝ. cū hoc vnū ꝑ multa ſignaret̉. tāqͣꝫ ꝟbis res vna dice̓t̉ vt ſine faſtidio multū ꝯmēdaret̉. Item qͣl̓r illa ſacrificia erāt ſigna reꝝ ſanctifica tionis ſpālis: que ſunt in nobis dicit. x. de ci. d̓i. 5º. c. Neqꝫ ab antiquis pr̄ibus in illis ſacrificiis: que fcā ſūt victimis pecoꝝ que nc̄ ppl̓s d̓i legit nec fac̄. Alioº intelligendū eſt niſi rebꝰ illis eas res fuiſſe ſignatas: q̄ agunt̉ in nobis ad hoc tm̄ vt inheream do ⁊ ad eūdem finē ꝓximis. ꝯſulamus Sa crificiū gͦ viſibile erit īuiſibilis ſacrificii ſacram̄tū.i. ſacꝝ ſignū eſt. ⁊ ſb̓dit in eodeꝫ Quecūqꝫ in miniſterio tabernaculi ſeu te pli multis modis de ſacrificiis legūt̉ diui nitꝰ eſſe p̄cepta ad dilectionē dei ⁊ ꝓximi ignando referūt̉. ⁊ ẜᵐ hanc diſtinctioneꝫ pn̄t ſolui oīa obiecta. Conſequēter queri tur. vtꝝ ſacrificia legalia ⁊ illa antiqͣ fue rint d̓o accepta ſeu placita. qd̓ ꝓbat̉. Nam ī canonē miſſe dr̄. Placeat tibi ſacrificiū noſtꝝ. ſicut tibi placuit ſacrificiū Abel. ſꝫ nos petimus qd̓ placeat d̓o ſimpl̓r ſacrifi ciū noſtꝝ. ⁊ volūtate bene placita. gͦ ſacri ficiū Abel placuit d̓o ſimpl̓r ⁊ voluntate bn̄ placita. pari mō ⁊ ſacrificia alioꝝ patꝝ Itē. 4º. Gn̄. dr̄. Reſpexit dn̄s ad Abel ⁊ ad munera eiꝰ. ⁊ reſpectꝰ d̓i ē bn̄placitum eiꝰ. Ergo Abel fuit d̓o acceptꝰ ⁊ ⁊ ſacrificiū eiꝰ d̓o bene placitū Itē quicꝗd p̄cepit deꝰ ad faciendum ita ꝙ vult id fieri. vult illud ſimpl̓r. ⁊ ad faciendū dico ꝓpter pre ceptū datū Habrae: qd̓ nō fuit ad faciēd̓ ſed ad ꝓbandā eiꝰ obedientiā. ſꝫ ſacrificia p̄cepit d̓s ad faciē d̓ ſicut pꝫ ex Leu. iº. ⁊. 2º ⁊ alijs locis. Ergo illa ſacrificia voluit d̓s impl̓r. gͦ fuerūt ei placita ⁊ accepta. Itē oē opus qd̓ fit ex caritate ⁊ obedīa eſt d̓o placitū. Si gͦ a ſanctꝭ ſacrificia illa fiebāt ex caritate ⁊ obedīa. gͦ ſacrificia illa erāt d̓o accepta. Itē Exo. 20. Statī poſt mora lia p̄cepta decalogi ſb̓iūgit de ſacrificiis cū dr̄ Habrae de terra faciētis mihi ⁊ offe retis ſuꝑ illud holocauſta. ⁊ hoc anteqͣꝫ de terminet̉ de p̄ceptis iudicialibꝰ. De quibꝰ Exo. 21º. Et etiā anteqͣꝫ determinet̉ de ceri monialibus tabernaculi ⁊ alioꝝ de quibꝰ Exo. 25. vſqꝫ in finē. Ex quo vr̄ ꝙ ſicut mo ralia ſunt hūane ſaluti neceſſaria ꝙ ſil̓r ꝓ illo ſtatu eſſent neceſſaria ſacrificia. Co tra Augꝰ. x. de ci. d̓i. c. 5º. Proph̓a querens deū ꝓ peccatis ſuis habe ꝓpitiū. Si volū iſſes inꝗt ſacrificiū dediſſe. vtiqꝫ holocau ſtis nō delectaberis. ſacri. d̓o ſpi. ꝯtri. c. co ⁊ hu. d. nō deſpiciēs. Intueamur vbi dixit deū nolle ſacrificiū. ibi dixit deū velle ſa crificiū. nō vult gͦ ſacrificiū trucidati pe coris: ſꝫ vult ſacrificiū ꝯtriti cordis. Itē in pſal. Nō in ſacrificiis tuis argua te: ho locauſta enī tua ī ꝯſpectu meo ſūt ſēp. Glo nō quero aīalia in ſacrificiū. h̓ nolo ſed ho locauſta tua.i. que tui iuris ſūt ſemꝑ nō ad tꝑs ſt̓ in ꝯſpcū meo.i. mihi placēt. holocat ſta aūt dic̄ aīam tota igne caritatꝭ īflāma tā. vn̄ ſacrificiū d̓o ſpūs ꝯtribulatꝰ: ī quo pſalmo dic̄. Nolle aīalia in holocauſtū. Itē Yſa. pͦ. Holocauſta arietū ⁊ ſāguine hyrcoꝝ nolui. Glo. preterito vtēs oſtendit ſe ſacrificia iudeoꝝ nūqͣꝫ amaſſe: ſꝫ ad tꝑs ſuſtinuiſſe. Ergo ſacrificᶻ erāt ſolū ī ꝑmiſſi on d̓i nō ī volūtatē. Itē Iere. 7º. Non ſū locutus cū patribꝰ veſtris: ⁊ non p̄cept eis ī die qua eduxi eos de terra egypti. de ꝟbo holocauſtomatū victimaꝝ. Ex quo vr̄ ꝙ nō fuerūt in p̄cepto beneplaciti ſui. Itē Ezech. 20. Dedi eis p̄cepta nō bona ⁊ iudicia in ꝗbus nō viuēt qd̓ ītelligitur de ſacrificiis. Itē Amos. 5º. Nūꝗd victi mas ⁊ ſacrificia veſtra obtuliſtis mihi in deẜto. ⁊ dic̄ Eficiꝰ ſuꝑ pͥnᵐ Leu. Frequent̓ quidē obtulerāt. ſꝫ quē grata nō hēbant qͣi nō oblata refutabat. ℟º diſtinguēdum eſt ſtatū duplicē ẜᵐ duplex tp̄s. tēpus figu re. tꝑs gr̄e. Tꝑs figure fuit ante aduentū redemptoris. Tēpꝰ gr̄e fuit poſt aduentuꝫ ⁊ paſſionē redēptoris. Dicendū gͦ ꝙ tēpore gre ſacrificia illa aīalium nō ſunt accepta d̓o aliquo mo. vn̄ in pſal. Holocauſta non delectaberis. Glo. nō delcāberis ſacrificiis ē e 2 nec in holocauſtis que ſunt digniora: que aduētu xp̄i reſpuunt̉. Quid igit̉ offeren d̓ no pecudes nō hyrci?. ſꝫ ſacrificiū peccatoꝝ qd̓ plꝫ deo. eſt ſpūs ꝯtribulatꝰ in quo dat ſpes ꝯuertendi. Tꝑe ꝟo figure aliqn̄ dicūt̉ n̄ placita d̓o: ⁊ aliqn̄ placita. Nō placita di cunt̉ ꝓpter indignitatē offerentꝭ: ẜᵐ qd̓ dic̄ Eficiꝰ ſuꝑ pͥmū Leu. Aſſumēs illud Iere. 7º Nō ſū locutus cū patribꝰ vr̄is de ꝟbo holo cauſtomatū. negat ſe locutum fuiſſe de ſa crificiis. idem qui mandauerit: ꝗa intenti onē mādatoris qui acceꝑant p̄teribāt. hīc dic̄ Yſa. i. Ne offeratis ſacrificiū fruſtra in cenſū: abhomīatio eſt mihi. ⁊ ſb̓dit. Manꝰ enī vr̄e plene ſanguine ſūt. Placita ꝟo di cūt̉ d̓o nō ꝑꝑ eius neceſſitatē que nulla eſt ſꝫ ꝑꝑ hoīs vtilitatē: ẜᵐ illū ſtatū. Un̄ Aug de ci. dei. x. c. 5º. Quis ita de ſipiat vt exti met aliquibus vſibꝰ d̓i eē neceſſaria ea q̄ ī ſacrificiis offerūt̉. Cū dicat̉ in pſalm. Dixi dn̄o deꝰ meꝰ es tu: qm̄ bonoꝝ meorum no eges. Nō igit̉ ſolū pecoꝝ vel qualꝫ alia re corruptibili ſeu terrena. ſed nec ip̄a quidē iuſticia hominis deꝰ egere credendꝰ eſt. to tūqꝫ qd̓ recte colit̉ deꝰ hōī ꝓdeſſe nō deo. Notandū igit̉ eſt ꝙ ꝓ tꝑe figure ꝓpter qͣtuor hoīs vt ilitates dicunt̉ deo placita. vt exercitia ꝓmouede ꝟtutis: ⁊ hoc ab ex ordīo an̄ originē ſuꝑſtitōis ydolatrie. Pꝰ introductione ꝟo ydolatrie dicunt̉ d̓o pla cita ex ꝯꝑatione ꝑꝑ cautela erroris. Prima igit̉ vtilitas fuit honorificētia dīne maīe ſtatis. Scd̓a ſigͣtio veritatis. Tertia timor ſeueritatis. Quarta ſpes ſeu amor pietatis ſeu bonitatis. Sacrificia igit̉ dicūt̉ d̓o pla cita: ꝗa inſtituta fuerūt a d̓o in cultū ⁊ ho norificentiā ſue maieſt atis iuxͣ illud ꝓuer 3. Honora dn̄m de tua ſb̓a. oīs aūt cultus qͦ deꝰ vult ſibi ſeruiri eſt ei honorificꝰ. talibꝰ aūt muneribꝰ qualia erāt ſacrificiaho nora bat̉ deꝰ: nō ip̄oꝝ p̄cioſitatē: ſꝫ diuina electi on. inſtitutiōe. ⁊ offerentiū. obedīa. ⁊ de uotionē. Itē dicunt̉ d̓o placita ꝓpter ſi gnificatione ꝟitatis: que erāt in ſignuꝫ ꝟi ſacrificii: qd̓ duplex eſt: ſicut dcm eſt ſupra gnͣle vt ſacrificium redemptoris. vn̄ dicit glo. ſuꝑ illuci ad Eph̓. 5º. Tradidit ſe mei ip̄m oblationem ⁊ hoſtiam d̓o in odorē ſua uitatis. nō ꝓpter ſe ille hoſtie dicebantur offerri d̓o ī odore ſuauitatis. ſꝫ ꝗa illū figu rabāt ꝗ ꝟe ē ī odorē ſuauitatꝭ. It ē Fſido ſuꝑ pͥnᵐ Leij. Omīs hoſtiaꝝ diuerſitas xp̄i hoſtiā p̄ferebat. ⁊ ſpāle qd̓ eſt ſacrificium deuote mētis. vn̄ Augꝰ de ci. d̓i. x. c. 5º. Si h̓ ſacrificia que vult: quoꝝ vnū eſt cor ꝯtri tū ⁊ humiliatū: nollet eis ſacrificiiſ ſigͣri q̄ velut ſibi delcābilia d̓ſiderare putatꝰ ē n̄ vtiqꝫ de his offerendis in lege veteri p̄ce piſſet. Itē dicūt̉ d̓o placita: ꝗa īpͥmebāt timorē diuine ſeueritatis. vn̄ ſacrificioruꝫ inſtitutīo fuit dīne iuſticie vehemēs ⁊ for tis īpreſſio. eo eī ip̄o ꝙ ad mortē hiꝰ aīalia offerebāt mortiqꝫ tradebant: ſe ip̄os morte dignos oſtendebāt. ⁊ ſi ẜᵐ merita pcc̄oruꝫ ẜᵐ ſeueritatē iuſticie diuine iudicarentur ſe reos morte ī hͦ oꝑe recognoſcebāt. vn̄ ⁊ de mādatis ſacrificioꝝ pōt accipi illud. 2º eccle. Qui timēt dn̄m cuſtodiēt mandata eius. ⁊ ſb̓dit Dicētes ſi penitentiā nō ege rimꝰ īcideꝰ in manꝰ d̓i: ⁊ n̄ in maꝰ hoīum Itē dicūt̉ d̓o placita: ꝗa inducebāt ſpeꝫ pietatis ſeu amorē bonitatis. oblatio na muneꝝ: ⁊ ꝑticipatio ſacre mēſe multā fidu ciā p̄ſtat apropinquatiōis ⁊ familiaritatꝭ ad deū: quēadmod̓ dicit Apl̓s. i. Cor. x. Pa nis quē frangimꝰ nōne cōicatio corꝑis xp̄i eſt?. ⁊ ſb̓dit. Uidete iſrl̓ ẜᵐ carnē nōnē qui edūt hoſtias ꝑticeps ſunt altaris. qͣre ma nifeſtū eſt hiꝰ ſacrificia familiaritatē īpri me ⁊ ꝓximitatē ad deū: qm̄ eos qͣi d̓i ꝯmē ſales quodāmō efficiebant. ꝯmēſalitas aut eſt qͣi ſūma coīo. poſt coīonē cāꝝ eſſendi q̄ ſūt pater ⁊ mat̓ ⁊ maxīe effectiua familia ritatꝭ: ꝓpter qd̓ cū deꝰ nō poſſet offerētibꝰ ꝟſa vice comedēdo coīcare: mittebat īt̓dū ignē d̓ celo: qui ꝑtē ſacrificioꝝ ſibi oblatā ꝯſumebat: ⁊ qͣi vice ip̄iꝰ comedebat. dicen dū gͦ ꝙ ꝓpter has vtilitates ante ītrodi ctiōeꝫ ydolatrie placuerūt iſta ſacrificia qͣꝫ uis ꝑꝑ ſe ⁊ in ſe ꝯſiderata nō placerēt. ſed ꝓpter hoc: ꝗa erāt ꝑ inſtitutionē diuinam ordinata ad honorificētiā diuine maieſta tis. ad ſigͣtionē future ꝟitatis. ad īpreſſior timoris ſeueritatis. ad introductione ſpei ſeu amoris bonitatis. Itē pꝰ introducti on ydolatrie dicunt̉ placuiſſe ꝑꝑ cautela erroris. vn̄ Leu. 17º. Offerrent filii iſrl̓ ho ſtias ſuas ſacerdoti ad hoſtiū tabernaculi ⁊ nequaqͣꝫ vltra īmolabūt hoſtias ſuas de monibus. Ex quo pꝫ ꝙ placebāt deo vt of ferēt̉ ſibi ex ꝯꝑatione.ſ. ne ea ydolis īmo larent. Ad illud gͦ qd̓ pͥmo obr̄ de ſacri ficio Abel. dd̓ᵐ ꝙ hoc nō dr̄ rōe oblati ſed rōe offerentis. nō enī petit̉ vt ſacrificium corporis dn̄i acceptabile fiet d̓o. quod eſt acceptabiliſſimū. ⁊ oblato d̓o in odorē ſua uitatis. ſic̄ dr̄ ad eph. 5º. Sꝫ h̓ petit̉ vt acto offerentis ſit accepta: ſicut actio Abel. que quidem accepta fuit qͣtū ad deuotionem ex ꝑte offerentis. ⁊ qͣꝫtū ad ī petrationē ex ꝑte acceptantis. vn̄ ad Hebreo. x. ſuꝑ illud holocauſta ⁊ oblationē noluiſti. corpꝰ autē aptaſti mihi. dic̄ glo. nūꝙͣ in odoribꝰ illis d̓ lectatus eſt dn̄s niſi in fide ⁊ d̓ſiderio of ferentis. Ad 2ᵐ ꝟo quod obr̄: ꝙ reſpexit dn̄s ad abel: ⁊ ad munera eiꝰ. dd̓. ꝙ mune ra nō dicūt̉ accepta niſi aut deuotiōe offe rentis: aut ꝓpter vtilitatē dīne inſtōnis que ſupͣ habita eſt: ꝑꝑ ſalutem hōis. Ad tertiū qd̓ obr̄. ꝙ ꝗcquid p̄cipit deꝰ ad faci endū ē ſibi placitū. dd̓. ꝙ ẜᵐ diſtinctioneꝫ ſuꝑ habitā tꝑoꝝ. tꝑis figure.ſ. ⁊ tꝑis gre p̄cept deꝰ ad faciendū tꝑe figure: ad hoc ꝙ eēnt ſigna. vn̄ ẜª hoc fuerunt ei placita vt eſſent alteriꝰ.ſ. ſpūalis ſacrificii ſigͣtiua no ꝑ ſe. Et iō nō ꝑꝑ ſe: ſꝫ ꝓpter aliud deo placita erāt.ſ. ꝓ illo ſtatu. ẜᵐ qd̓ dic̄ Augꝰ vt ſupͣ habitum eſt. ꝙ ſi ſpūalia ſacrificia nollꝫ illis ſacrificiis ſigͣri: niſi de his ſacri ficijs in lege veteri p̄cepiſſꝫ. Ad quartū ꝙ obic̄ ꝙ illa ſacrificia ex caritate fiebant Dicendū ꝙ in ſacrificiis exterioribus duo erāt ꝯſiderare. ip̄am rē ſacrificat a cui non hꝫ iūgi caritas. ⁊ ex hac ꝑte nō ē dice̓ rōne caritatis ip̄a ſacrificiā accepta d̓o. ⁊ ẜᵐ hͦ dr̄ Ro. 3. Ex oꝑibus legis nō iuſtificabit̉ oīs caro cora illo. Pretea ip̄aꝫ actionē ſa crificantis ſacrificabāt: ⁊ huic actioni pōt ūgi caritas: ꝗa ip̄a actio pōt elici ex ip̄a caritate. vn̄ ẜᵐ hāc ꝑtem pn̄t dici ip̄a ſacri ficia accepta d̓o. ⁊ ẜᵐ hoc ītelligit̉ auctori tas Bede. Iuſtiª legis ſuo tꝑe cuſtodita no ſolū tꝑalia: ſꝫ vitā ꝯferebat eternā. Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ Exo. 20. Notā d̓ eſt ꝙ ante hoīs lapſū neceſſaria erāt tm̄mo ea q̄ ẜᵐ di ctamē rōnis ſunt faciēda hōi. vt moralia p̄cepta. Poſt lapſū ꝟo p̄ter hoc neceſſariū erat vt liberationē ſua hō ītelliget ne de ſꝑaret. vn̄ ẜᵐ hoc neceſſaria fuerūt ei duo gna p̄ceptoꝝ. Quedā que eſſent p̄cepta vi te agende. Quedā que eſſent p̄cepta libera tionis ſigͣnde. Precepta ꝟo que erant vite agende ſūt moralia p̄cepta. ⁊ ſunt ad faci endū ſimpl̓r. Precepta liberationis ſigͣn de pͥncipalit̓ erāt ad intelligendū liberati one futurā: ne de liberatōe deſꝑarēt. ex cō ſequēti vero ad faciendū. Et hec fuerūt p̄cepta de ſacrificiis. vn̄ ſicut in hoīe ē du plex inſtinctiuū ad deſideriū ſalutis. vnū in vi affectiua. aliud in vi cognitiua. ⁊ ita in lege Exo. 20. ꝑatū eſt duplex p̄ceptū ho mini. Preceptū morale ad excitandū affcm ad faciendū ea que ꝑtinet ad ſuā ſalutem ſimpl̓r ⁊ ẜᵐ oē tꝑs. Et p̄ceptū d̓ ſacrificiis ad excitandū intellectū ad intelligendaꝫ futurā hoīs liberatiōꝫ pͥncipal̓r. Precepta enī ſacrificioꝝ pͥncipalit̓ data ſūt ad ſigͣn dū. ex ꝯſequēti vero ad faciendū. ꝗa ſicut dicit Augꝰ. x. de ci. d̓i. Sacrificiū viſibile ī uiſibilis ſacrificii ſacramētū ē.i. ſacꝝ ſigª eſt. ⁊ hoc mō fuerūt d̓o accepta vt dc̄m eſt Ad obiecta ꝟo ẜᵐ auctoritates in ꝑtem ꝯtrariā pꝫ rn̄ſio. Nā qd̓ dr̄ nō vult ſacrifi ciū pecoris. ſi referat̉ ad tꝑus gr̄e veꝝ eſt ſimpl̓r. Si ꝟo referat̉ ad tꝑs figure veꝝ ꝗa nō vult ſacrificiū ꝑꝑ ſe ſꝫ ꝓpter aliud. vn̄ Augꝰ. x. de ci. d̓i. Ubi ſcriptū eſt miſeri cordiā volo ⁊ nō ſacrificiū. nihil aliud qͥ ſacrificiū ſacrificio p̄latū oꝑtuit intelligi qm̄ illud qd̓ ab hoībus appellat̉ ſacrificiū ſignū eſt veri ſacrificii. Porro mīa verum ſacrificiū ē. Et ſil̓i mō ītelligit̉ auctoritas ẜᵐ pſal. Nō in ſacrificiis ⁊cͣ. videlꝫ qͣꝫtū ad tꝑs gr̄e. vn̄ ſuꝑ illud pſal. Memor ſit omīs ſacrificii tui. Slo. ſacrificiū eccleſie ꝓuide bat ꝓph̓a ꝑ ſpm̄: que affert ſacrificiū non pecudū: ſꝫ corꝑis ⁊ ſāguinis xp̄i: ⁊ holocau ſtū tuū ⁊cͣ. vbi intētio amore d̓i tota incen dit̉. Ad alias aūt oēs auctoritates mani feſta eſt rn̄ſio ꝑ diſtinctiōꝫ ſupͣdictam. Queritur poſtea cacri ficia eēt in gn̓e bona. Ad qd̓ ſic arguitur Sacrificare ſacrificandū eſt bonū in gn̓e Sꝫ ſacrificare pecus ẜᵐ inſtitutionē dīnaꝫ eſt ſacrificare ſacrificādū. gͦ ſacrificare aīa lia eſt bonū in gne. Itē bonū in gn̓e ē cū actus debitus tnͣſit ſupͣ debitā maͣm: vt pa ſcere eſurientē. Cū gͦ debita maͣ ſacrificioꝝ fuerint aīalia ꝓ tꝑe figure. Sacrificare ꝟo erat actus debitꝰ. Igit̉ ſacrificare aīalia ē actus debitꝰ tranſies ſuꝑ debitā maͣm. gͦ ē bonū in gn̓e. Conͣ Ezech. 20. Dedi eis p̄ce pta nō bona qd̓ ītelligit̉ d̓ p̄ceptis ſacrifi cioꝝ. Si nō bona. gͦ nec bona in gne. ꝗa ne gat̉ bonitas abſolutē. Itē bonū in gnͣe nō mutat̉. ꝗa ſi aliquid eſt bonū in genere ſꝑ eſt in gn̓e bonū. vt paſcere eſurientē ſēꝑ ē e eſt bonū in gnͣe. Cū gͦ ſacrificare pecus tꝑe gr̄e nō ſit bonū in gn̓e. gͦ nūqͣꝫ fuit bonum in gn̓e. ℟º eſt ꝯſiderare pecꝰ vt pecꝰ: ⁊ pecus vt ſignū. Si ꝯſiderat̉ pecꝰ vt pecus ẜᵐ hoc nō eſt maͣ debita ſacrificii. īmo ẜª hoc dic̄ Augꝰ iuxͣ auctoritatē pſal. Nō vult deꝰ ſacrificiū trucidati pecoris. Et ẜᵐ hoc intelligit̉ auctoritas ꝓph̓e. Dedi eis prece pta nō bona. Si ꝟo ꝯſiderat̉ vt ſignū: ẜᵐ. hoc ꝓ tꝑe ſi gͣtionis ſeu figure pecꝰ eſt d̓bi ta maͣ ſacrificii. Ad ſoluēdum gͦ obiecta diſtīquēdū bonū ī gne dupl̓r: ẜᵐ ſtatum ⁊ ſimpl̓r. Offerre gͦ pecus vt ſignū bonū eſt ī gne ẜᵐ ſtatū: quo ē ſigͣndū ⁊ figuranduꝫ nō tn̄ ſimpl̓r: ꝗa nō ẜᵐ ſtatū ceſſationis fi gure. vn̄ Iſidorꝰ ſuꝑ pͥncipiū Leū. Oīs ho ſtiaꝝ diuerſitas xp̄i hoſtia p̄figurabat. vn̄ ꝟitate oblata ceſſauit vmbra veꝝ ſacrifici um p̄figurans. Et ex hͦ pꝫ rn̄º ad obiecta. Poſtea queritur ſacri ficia ex lege naͣe ſint offerēda. Ad qd̓ mul ta ſigna īducunt̉. Nā cū ſtatī ī exordio mū di ī pͥmis filiis Ade Caym ⁊ Abel legamꝰ ſacrificia Gen̄. 4º. nec legamꝰ ꝙ hoc fecerīt ex iuſſionē vel īſpiratōe dīna vel ex diſci plina humana. vr̄ ꝙ hoc fecerūt dictante na. Itē alid̓ ſignū ad idē eſt. ꝗa ante di ſciplinā legis ſeu p̄ceptū in ip̄a lege naͣli in tribꝰ etatibus mūdi in exordio cuiuſlibꝰ etatis legimꝰ ſacrificia oblata a pr̄ibꝰ: vt ī pͥma etate ab Abel Gn̄. 4º. In ſcd̓a etate a Nōe. Gen̄. 8º. Nec legit̉ hoc feciſſe iuſſione vel inſpiratione diuina. Sil̓r in tertia eta te ab Habraa. 13º. Gen. vbi dr̄. Ꝙ edificait altare. ⁊ conſtat ꝙ ad offerenda ſacrificia nec legit̉ hoc feciſſe iuſſione vel inſpirati on diuina. Itē tertiū ſignū ad ibidem ē: ꝗa nō ſolū ab Hebreis ꝑͤ inſtructionē le gis legimus ſacrificioꝝ ritu oblatoꝝ deo. ſꝫ etiā a gentilibꝰ quibus nō erat data lex ſicut pꝫ Iob. i. vbi legit̉ Iob obtuliſſe holo cauſta. ⁊ vltīo tres eiꝰ amici. Cum gͦ apud oē s hoīes legamus ſacrificia: vr̄ relinꝗ ꝙ ſacrificia erat dictate naͣ: nō ex diſciplina dīna vel hūana. Con. Qd̓ ē de dictamīe legis naͣe ē ſcriptū ſeu īditū in corde hoīs ſicut dr̄ ad Ro. 2º. Si gētes que legē nō ha bet ea q̄ legis ſunt faciūt ip̄i ſibi ſt̓ lex: ꝗa oſtendūt opꝰ legis ſcriptu in cordibꝰ ſuis. Cū gͦ in corde hoīs nō ſit ſcriptū ꝙ ſit ſacri ficandū aīal: ⁊ hoc aīal plus qͣꝫ illud. Reli quit̉ ꝙ ſacrificia nō ſūt ex dictamīe legis naͣe. Itē ius naͣle nō mutat̉: ſꝫ ſemꝑ ide eſt. ante legē. in lege. ⁊ tꝑe gr̄e. Cū gͦ ſacri ficia tꝑe gr̄e mutata ſūt. Relinꝗt̉ ꝙ nō ſūt de iure naͣe. ℟ cū ſit duplex ſacrificiu ſic̄ dic̄ Augꝰ. x. de ci. d̓i. vi ſibile. ⁊ īuiſibile Uiſibile ſacrificiū qd̓ fuit in pecoribꝰ: ſig fuit ſacrificii inuiſibilis. qd̓ ꝯſiſtit in pure mētis ⁊ bone voluntatis officiis. Licēd̓ gͦ ꝙ de dictamine legis naͣlis fuit ſimpl̓r ⁊ Aoē tꝑs oblatio ſacrificii īuiſibilis. vt il lud de quo dr̄ in pſal. Sacrificiū d̓o ſpiritꝰ ꝯt̓bulatꝰ ⁊ hiꝰ. De dictaīe ꝟo naͣe n̄ ſimpl̓r ſꝫ ẜᵐ quid. ⁊ ẜᵐ ſtatū naͣe poſt lapſum expe ctantis liberationē fuerūt ſacrificia viſibi lia pecoꝝ. Un̄ notandū: ꝙ pꝰ lapſū hūane nae ſemꝑ remāſit ī hoīe aliqua ſintilla ra tionis. que dictabat ꝙ ꝑ aliquid fierꝫ reꝑa tio. ⁊ ex hoc ex ꝯſequēti dictabat ꝙ facerꝫ aliquid in ſignū reꝑationis future. Quere ti igit̉ ſignū acceſſit diuina illūinatio vt ſignū liberatiōis future face̓t oblatio viſi bilis ſacrificii. ⁊ ita quodāmō in gn̓ali de dictamine naͣe erat oblatio viſibilis ſacri ficii. In ſpāli ꝟo illuminata rō ꝯferebat ſb̓ quadā ſil̓itudine ſigni ad ſignatu. vltͣ hoc ꝙ dictauerat naͣ in gn̓ali ꝙ aliꝗd erat dn̄o offerendū in ſignū. Addebat gͦ rō vt rō ⁊ ꝑ collationē inuenit ꝙ offerenda erat ouis vel bos magis ꝙ alia ꝓpter quādā ſi militudinē hoꝝ ad veꝝ ſacrificiū. Et iteꝝ inueniebat ro. ꝙ plura erat offerenda: vt ꝑ plura deſigͣret ip̄am plenitudinē gr̄e re demptoris: que ꝙͣuis vna eēt ſimplicitate eēntie. multiplex tn̄ futura erat in virtute Inde eſt ꝙ ſic̄ dic̄ jſidoꝰ ſr̄ pͥnᵐ Leu. Xp̄s in vitulo ꝓpter virtutē crucis offerebatur in agno ꝓpter īnocētiā. In ariete ꝑꝑ pͥnci patū. In hyrco ꝑꝑ ſil̓ itudinē carnis pecca ti. Ro. 8. In turture ⁊ colūba: ꝗa deꝰ ⁊ hō mediator d̓i ⁊ hominū. i. Thi. 2º. In duaruꝫ ſb̓aꝝ ꝯiūctiōe moſtrabat̉. In ſimilagīe ꝑꝑ ꝯſꝑſiōꝫ credētiū ꝑ aquā baptiſmi collecta eccl̓iā eē corpꝰ xp̄i oſtēdebat̉. Ad illud gͦ ꝙ pͥmo obr̄: ꝙ de iure naͣe non erat ꝙ off ret̉ aīal: vl̓ hoc plus qͣꝫ illud. dd̓. ꝙ hoc no dictabat naͣ niſi in gn̓alitate illa. de qͣ dic Augꝰ. x. de ci. d̓i. Deo nos ẜᵐ virtutē quē la tria grece dr̄ ſeu in quibuſcūqꝫ ſacramētis ſeu in nobis metip̄is debemꝰ: ſꝫ ip̄a rō illui nata fide redemptoris ex collectōne ſui di etabat hoc in ſpāli: vt dictū eſt. Id 2ª xo ꝙ obr̄ de ꝑmanētia pꝫ rn̄º. Nā natura no dictabat iſta ſacrificia fieri gr̄a ſui: ſꝫ ī ſiātionē ꝟi ſacrificii: ⁊ ita n̄ erat īditaⁱ ad oē tꝑs: ſꝫ vſqꝫ ad tꝑs ꝟi ſacrificii. vn̄ Aug r. de ci. d̓i. Mutāda erāt oportuno certoqꝫ tꝑe iura: ne ip̄i d̓o d̓ſiderabilia: vl̓ certe in nobis acceptabilia: ⁊ nō potius que his fi gurata ſūt crederēt̉. Sequitur inquirere vtꝝ ſoli d̓o ſit ſacrificiū offere d̓. Ad quod ſic. Maiꝰ ē īcomꝑabil̓r ſacrificiū ſpūale ꝙ illud corꝑale d̓ aīalibꝰ. Si gͦ hōī offeret̉ ſa crificiū ſpūale. gͦ multo magis ⁊ illud qd̓ ē corꝑale. Ꝙ aūt ſacrificiū ſpūale hōi exhibe at̄: ꝓbat̉ ꝑ illud qd̓ dic̄ Aug. Ꝙ mīa ē ſacri ficiū ſpūale. mīa at̄ hoī exhibet̉. Itē lauſ ē ſacrificiū ſpūale. pſalm. Sacrificiū laudis honorificabit me. ſꝫ ip̄is ſcīs offerimꝰ laudē Iuxͣ illd̓ Eccle. 44. Laudemꝰ viros gl̓ioſos ⁊ pētes nr̄os. ⁊ ī eod̓ Laude eoꝝ nūciat eē cleſia. gͦ ip̄is offerimus ſacrificium ſpūale. gͦ multo magis ip̄is ſcīs antiꝗs poterat offer ri ſacrificiū illud maͣle ſeu corꝑale. Iteꝫ iudi. 6º. legit̉ ꝙ Fedeon cexit edū ⁊ panes azimos. ⁊ tulit oīa ⁊ obtulit āgelo. gͦ Aedē on obtulit angelo ſacrificiū. Itē. i. Thi. i. Regi ſeculoꝝ īmortali īuiſibili ſoli deo honor ⁊ gloriā. Honor aut qui debet̉ regi viſibili dꝫ eē viſibilis. Honor aūt qui debe tur regi inuiſibili ſoli d̓o dꝫ eē inuiſibilis Si gͦ eī exhibet̉ d̓bito mō honor. Honor āt ille erit inuiſibilibꝰ ſacrificiis. viſibilia gͦ ſacrificia erūt alijqꝫ deo offerenda. Iteꝫ ſicut xp̄us ẜᵐ ꝙ deus eſt inuiſibilis ita ẜª ꝙ hō eſt viſibilis. Si gͦ ip̄i ẜᵐ ꝙ deus: ē offi rendū ſacrificiū īuiſibile. Ei ẜᵐ ꝙ hō pari rōne erit offerendū ſacrificiū viſibile. Ad hoc etiā facit ꝙ oīa illa ſacrificia hiꝰ ſa crificiū p̄figurabant. Con. Sacrificia ꝑ tinet ad latriā Sꝫ ſoli d̓o ē exhibēda latria gͦ ſoli d̓o ſt̓ exhibēda ſacrificia. Itē augͥ x. de ci. d̓i. Cui ſacrificandum cēſuit niſi ci ue deū aut ſciuit. aut putauit. aut finxiſ Itē Iugꝰ in eodē. Creatura rōnalis ſi n̄ colit deū: miſera eſt ꝗa pͥuat̉ d̓o. Si aūt cō lit deū nō vult ſe coli ꝓ d̓o. illi enī potius dine ſnīe dilectiōis viribꝰ fauet ſacrificās diis eradicabit̉ niſi ſoli d̓o. Itē Augꝰ. x. de ci. d̓i. Ut alia taceā que ꝑtinetᶠ ad reli glenis obſequiū. qͦ colit̉ d̓s ſacrificiū certe nullus hominū eſt qui audeat dice̓ deberi nulli niſi d̓o. ml̓ta qͦqꝫ d̓ cultū diuino vſur pata ſūt que honoribꝰ deferet̉ humanis. Itē act. 14º. Cum ſacerdos Iouis vellet thauros paulo ⁊ barnabe ſacrificare: cum eiulatiōe ꝓhibiti ſunt ab eis: ne ſibi talia īmolarēt. Ex quo manifeſte ꝓteſtabant̉ ſo li d̓o eē ſacrificandū. Itē iudi. 13º. Ange lus qui loquebat̉ ad manue: dixit ei. Gi vis ſacrificiū facere offer illud dn̄o: in quo ma nifeſte moſtrauit d̓o nō angelis eē ſacrifi ciū offerendū. Ꝙ ꝯcedēdū eſt ſacrificiū ſ. nulli creature eē: ſꝫ ſoli d̓o offerendū. Ad illud gͦ ꝙ pͦ obr̄ d̓ ſacrificio īuiſibili vt mīa ⁊ laude. dd̓. ꝙ mīa pōtᶠ ꝯſiderari: hͦ eſt opus mīe duobꝰ modis. Uno vt ē quod dā opꝰ vtile ꝓximo. ⁊ hoc mō nō dr̄ ſacri ficiū. Alioº ẜᵐ ꝙ ꝯſiderat̉ vt relatū ad fi nē deū. ⁊ ẜᵐ hoc aſſumit intentionē ⁊ rōꝫ ſacrificii. Et hͦ eſt qd̓ dicit Aug. x. de ci. d̓i Ip̄a mīa qua hōi ſubuenit̉ ſi nō ꝑꝑ deū fit no eſt ſacrificiū: ⁊ ſi enī ab hoīe fiat l̓ offe rat̉ tn̄ ſacrificiū res diuina eſt. Rn̄dend̓ igit̉ ꝑ īteremptionē ad illud qd̓ dr̄ ꝙ ſacri ficiū ſpūale offert̉ hōi. illi enī ſoli offertur vt ſacrificiū qui pͥncipiū ⁊ finis eſt omnit bonoꝝ: ꝗa gͦ nec in hoīe: nec ī āgelo: nec eē in xp̄o ẜᵐ ꝙ hō ꝯſtituendꝰ eſt finis l̓ mīe l̓ laudis. iō nulli offerend̓ ē ſpūale ſacrificiū ſꝫ illi ſoli qui finis ē vl̓ mīe vel laudis. Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ de ſacrificio Gedeo nis. dd̓. ꝙ Sedeon nō obtulit ſacrificiū an gelo. ⁊ ꝙ dr̄ obtulit ei. pōt ītell̓ i duobus modis: ꝗa cū in veteri teſtō. ſicut dic̄ aug in 2º. li. de trinitate. Angeli appareret ⁊ loquerent̉ in ꝑſona d̓i. poterat Gedeon in ip̄o angelo ꝯſiderare vel ꝙ angelꝰ erat: ul̓ deū que p̄tendebat. Si ꝯſiderabat in ar gelo ꝙ erat tc̄ obtulit eī ſacrificiū n̄ vt ip̄ offerendū: ſꝫ vt ꝑ ip̄m angelū d̓o offerendū queadmod̓ hoſtia offerebat̉ ſacerdoti vt ꝑ ſacerdotē d̓o offerenda. vn̄ ibi dr̄. angeluſ ſacrificiū obtuliſſe: cū extendit virga quā tenebat manu: ⁊ tetigit carnes aſcendit ignis ⁊cͣ. Si ꝟo ꝯſiderabat Gedeon deum que ip̄e angelus p̄tendebat. tūc obtulit eī ſacrificiū.i. d̓o apparēti in angelo. vnde ita dr̄ ip̄e āgelꝰ dn̄ſ cū dr̄. dixit eī dn̄s pa tecū. ⁊ edificauit gedeo altare dn̄o. Ad illd̓ ꝟo ꝙͣ obicit ꝑ anctoritatē apl̓i.i. thi. iº ℟º ẜᵐ Aug. x. d̓ ci. d̓i. Qui putāt hec vi ſibilia ſacrificia alij ꝯgruere. illi ꝟo tanqͣꝫ īuiſibili īuiſibilia ⁊ maiora maiōi. melioriqꝫ meliora: ꝓfecto neſciūt hec eē ſigna illoruꝫ ſic̄ ꝟba ſonātia ſigna ſūt reꝝ: quo circa ſic̄ laudantes ad eū dirigimus ſigͣntes voces cui res ip̄as in corde quas ſignamus offeri mus: ita ſacrificātes n alteri viſibile ſacri ficiū offerendū eē nouerimus qͣꝫ illi cꝰ ī cor dibꝰ nr̄is īuiſibile ſacrificium nos ip̄i de bemus. Ad vltimū qd̓ obr̄ de xp̄o. rn̄det ſil̓r Augꝰ. x. de ci. d̓i. Uerꝰ ille mediator d̓i ⁊ hoīum: hō xp̄s Ih̓us cum ī hac forma dei ſacrificiū cū patre ſumat: cū quo vnꝰ ē deꝰ tn̄ ī forma ẜui ſacrificiū maluit eē qͣꝫ ſume̓ ne hac occaſione ꝗſqͣꝫ eſtimaret ſacrificādū eē creature: ac ꝑ hoc ip̄e ſacerdos ē offerēs ⁊ ip̄e oblatio cꝰ rei ſacramētū cottidianuꝫ eē voluit eccleſie ſacrificiū: que cū ip̄iꝰ ca pitis corpꝰ ſit: ſe ip̄m ꝑ ip̄m dicit offerre. Onſequēter aū eſt querē d̓ ꝑſonis offerētiuꝫ. Circa qd̓ br̄ querrūt̉ tria. Prīmo vtꝝ oēs tenerent̉ ad ſacrificia tam iudei ꝙͣ gētiles. Scd̓o vtꝝ offerētes ſacrificia tenerēt̉ ad intelli gendā ſigͣtionē ſacrificioꝝ. Tertio vtꝝ mali poſſent offerre ſacrificia. Ad primum ſic obi cit̉ In oībus erat originalis egritudo: in cꝰ remediū erāt ſacrificia. ſicut dic̄ beatus Gregꝰ. Ꝙ apud nos valet aqua baptiſmi hoc egit apud veteres vel ꝓ ꝑuulis ſola fi des: vel ꝓ maioribus virt ſacrificii. vel ꝓ his qui ex Habrahe ſtirpe ꝓdierūt miniſte riū circūciſionis. Si gͦ oēs tenebāt̉ ad que rendū remediū ꝯtra originalis culpe egri tudinē. Oēs tenebant̉ ad ſacrificia. Itē oēs hēbant illud dictamē naͣe: ſicut dc̄m ē ꝙ dictabat faciēda ſacrificia. Sꝫ qd̓ eſt de dictamīe naͣe eq̄ obligat oēs. gͦ oēs tenebā tur ad ſacrificia offerēda. Conͣ. Solis iu deis p̄cepta ſunt ſacrificia ⁊ ꝓ lege īpoīta vbi aūt nō eſt lex nec p̄uaricatio. ſicut dr̄ Ro. 4º. Ergo nō ſacrificare nō erat alijs p̄ uaricatio. Preuaricaˢ āt dr̄ tn̄ſgreſſio date legis. Prete̓a nec erat ꝯtra legē naͣe. cū lex naͣe nō dictaret ſacrificia niſi in gn̓e. ⁊ no in rōe ꝓpria. Ex quo relinquit̉ ꝙ nec lege naͣe: nec lege data tenebant̉ gentiles ad ſa crificia. Itē querit̉ qͣre.ſ. ſol̓ illi ppl̓o ſcꝫ iudeis p̄cepta ſunt ſacrificia plus qͣꝫ alijs. ℟º dicūt: ꝙ duplex eſt tentio.ſ. tētio co gruitatis. ⁊ tētio neceſſitatꝭ. Tētio ncc̄itatꝭ eſt reſpcū moraliū p̄ceptoꝝ: obligatio.ſ. ad faciēdum ⁊ īplendū ea neceſſitate ſalutis. Tentio ꝯgruītatis an̄ legē fuit r̄ſpcū ſacri ficioꝝ īcōueniētia ⁊ vtilitatē ad intelligē dū remediū hūane ſalutis. Dicēd̓ gͦ ꝙ tēti on neceſſitatis nō tenebant̉ oēs ad ſacri ficia: nec aliqui ante legē datā: ſꝫ pꝰ legem datā tenebant̉ iudei quibꝰ dabat̉ lex ad ſa crificia tētione ncc̄itatis. ceteri ꝟo tētione ꝯgruitatꝭ. Et hoc mō dd̓ ad illud qd̓ pͦ obr̄ ꝙ tenebant̉ oēs ad ſacrificiū ꝯgruitate. n̄ neceſſitate. Ad illud ꝟo qd̓ obr̄: ꝙ tene bant̉ querere remediū ꝯcedendū eſt ⁊ ter tione ncc̄itatis. nō tn̄ eadē tētione tēbant̉ ad ſacrificia maͣlia. vn̄ in illa rōne ē ſophiſ ma ꝯſequētis. ac ſi dice̓t̉ tenebant̉ querere remediū. gͦ tēbant̉ illud q̄re̓ ī ſacrificiis q̄ re.n. r̄mediū poterāt ꝑ alid̓: vt ꝑ ſacrificia ſpūalia videlꝫ cordis ꝯt̓ti: ⁊ hiꝰ. Ad 2ª ꝟo qd̓ obr̄ ꝙ d̓ dictamīe naͣe erant ſacrifi cia. dd̓. ꝙ ī dictamīe naͣe erāt ſacrificia vt ꝯgrua: nō vt ncc̄ia. ⁊ in gnali: non in ſpāli Ad illud ꝟo ꝙ q̄rit̉. qͣre ppl̓o iudayco ſo lū illa ſacrificia data ſūt in p̄cepto. Rn̄det Augꝰ con Fauſtū dicēs. Rite celebrata ſūt ſacrificia ī illo ppl̓o cꝰ regnū ⁊ ſacerdotiū erat ꝓph̓ia veturi regis ⁊ ſacerdotis de il lo pplo ad regēdos: ⁊ ꝯſecrandos fideles in oībus gētibꝰ. vn̄ ad ſigͣndū: ꝙ ex illo po pulo eēt ille qui eēt ſacrificiū veꝝ. magi illi qͣꝫ alijs p̄cipiebat̉ de ſacrificiis: ꝗa illiꝰ veri ſigna ꝓnoſtica erant. Teinde queriturꝰ rētes ſacrificia tenerēt̉ intellige̓ ſigͣtiones eoꝝ. qd̓ vr̄ ꝑ illud pſal. Pſallite ſapiēt̓. glo Aug. Nemo ſapiēt̓ facit qd̓ nō ītelligit. Si gͦ illi nō ītelligebāt illa ſacrificia. nō ſapi eter offerebāt. cū illa eēt īſtituta in ſigni ficationē veri ſacrificii. Si gͦ tenebāt̉ ſapi ēter offerre. gͦ tenebāt̉ ītellige. Con̄. Si plices tꝑe gr̄e qui tenēt̉ ad maiorē ꝑfectoꝫ nō tenēt̉ intellige̓ ſignificatiōes ſacrificio rū. gͦ multo fortiꝰ nec ſimplices tꝑe legis te nebant̉ ītelligere ſignificationes ſacrifici oꝝ. ℟º ſicut nos diciꝰ ītellige articulos fidei īplicite ⁊ explicite. ⁊ intelligere expli cite articulos tenētur ꝓuecti ⁊ p̄lati. ſic d̓r̄ i. De. 3º. Parati oīpoſcēti reddere rōeꝫ de ea que in nobis eſt. fide ⁊ ſpe. Implicite ꝟo tenēt̉ intelligere ſimplices ſolū. ita in veti teſtamēto ꝓuecti vt doctores ⁊ ſacerdotes renebat̉ ītellige̓ ſignificatiōeꝫ ſacrificioꝝ hoc ē vt ītelligeret ip̄a ſacrificia eē ſigna fut̉ i ſacrificii redēptōis. ſimplices ꝟo ſo tenebant̉ ītelligere ꝗa ſacrificia erant d̓o ea rōe qua ſibi placuit offerēda. ⁊ hoc īpli cite ꝯtinebat̉ ꝙ eēt ſigna: ꝗa rōne ſigni ficationis futuri ſacrificii voluit ea deus ibi offerri inde ē ꝙ de ſacrificio phaſe dr̄ Erit qͣi ſignū in manu tua Exo. 13. Tertio queritur mali poſſint d̓o offerre ſacrificia: qd̓ nō vr̄. Naꝫ dicit Augꝰ. x. d̓ ci. d̓i. Ꝙ mīa qua hōi ſl̓ue nit̉ ſi nō ꝑꝑ deū fit. nō ē ſacrificiū. Si ergo mali ꝑꝑ deū nō offerēt illa aīalia. nō offere bāt ſacrificiū. Ad qd̓ fac̄ illud Oſee. 8º. nolabunt carnes ⁊ comedēt. ⁊ dn̄s non ſuſcipiet eas. Itē dic̄ Augꝰ. x. d̓ ci. d̓. Ꝙ ſacrificiū res dīna ē. Si g malus nō poteſt oꝑari rē diuina. nō pōt malus offerre ſacri ficiū. Conͣ. Gen̄. 4º. Cayn qui malus erat legit̉ obtuliſſe d̓o ſacrificiū. Itē Oſee. 9 Nō placebūt d̓o ſacrificiā eoꝝ dr̄ de maliſ Mali gͦ offerūt ſacrificia: qͣuis nō d̓o acce pta. ſi dicat̉ ꝙ ē ſacrifiᵐ ſpūale qd̓ hō offert do d̓ ſe ip̄o. Et ē ſacrificiū figurale qd̓ ho offert de alio vt de aīali. Mali ꝟo nō pn̄t offerre ſacrificium ſpūale: tn̄ pn̄t offerre ſa crificiū figurale ꝓ tꝑe figure. Conͣ. Sacri ficiū ſpūale dr̄ carnis mortificatio Ro. 12º Obſecro vos ꝑ mīam d̓i vt offeratis corꝑa vr̄a hoſtiā. ſꝫ hoc ſacrificiū pōt offerri malꝰ vt ypocrite vl̓ heretici. gͦ mali pn̄t offerre ſacrificiū ſpūale. Itē laus ē ſpūale ſacri ficiū. pſal. Sacrificiū laudis hono. me. ẜꝫ ma li pn̄t deū laudare. 29º. Yſ. Populꝰ iſte ore ſuo ⁊ labiis ſuis gl̓ificat me. ⁊. 15. eccle. Nō eſt ſpecioſa laus ī ore peccatoris. Ergo pn̄t mali offerre ſacrificiū ſpūale. ℟º ſacri fiª dr̄ eo ꝙ ſacꝝ facit offerentē. Duobꝰ autem modis eſt ſacrificiū. vt ſignū ⁊ vt res. Sa crificiū gẜᵐ re qd̓ ſacꝝ facit nō pōt offerre malus. ⁊ tale eſt ſacrificiū ſpūale. Sacrifi ciū ꝟo ẜᵐ ſignū: qd̓ ſacꝝ ſignat pōt offer re malus. Hoc aūt dico de ſacrificiis ſpāli bijs: nō de gn̓ali ſacrificio redēptōnis. Nā illud ſacrificiū in mīſterio offert̉ tā a bōis ſacerdotibꝰ qͣꝫ a malis. In re ꝟo offertur ab ſp̄ō ſūmo ſacerdotē ẜᵐ ꝙ dic̄ Augꝰ. x. de ci. dl. Ꝙ ip̄e eſt ſacerdos offerens: ⁊ ip̄e ē obl̓o Dicendū igit̉ ꝙ ſacrificia illa figuralia de alalibus poterat offerre tā bonus qͣꝫ malus ꝗa illa erāt ſigna ſanctificatiōis offerētis Sacrificia ꝟo ſpūalia que offert hō d̓ ſe ip̄o no pōt offerre malus. ea ꝙ illa ſūt res ſācti ficationis offerentis. Malitia aūt nō com patit̉ ſecū rē ſanctificatōis. nec e9. rē ſan ctificationis maliciā. Ad illud gͦ ꝙ obr̄ de mīa ꝙ nō eſt ſacrificiū ꝯcedendū ē: ſi n̄ fiat ꝑꝑ deū. vn̄ nō eſt ſil̓e de ſacrificio cor porali ⁊ ſpūali. ſicut iā dictū eſt. Ad illd̓ ꝟo ꝙ poſtea obr̄ de mortificatōe corꝑis dd̓ ꝙ mortificatio corꝑis in ypocritis ⁊ here ticis nō eſt ſacrificiū. ſꝫ mortificatio carnis d̓bito mō facta: ⁊ ꝑꝑ deū: ⁊ a xp̄ianis. illa ſolū eſt ſacrificiū. ꝗa illa ē res ſcīficationis vn̄ Augꝰ. x. de ci. d̓i. Corpꝰ noſtꝝ cū tꝑatīa caſtigamus. Si h̓ quēadmodū debem ꝓpt deū facimꝰ: vt nō exhibeaꝰ m̄bra nr̄a arma īiquitati pcc̄o. ſꝫ arma iuſticie d̓o. ad Ro. 6 ſacrificiū eſt. Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ d̓ ſacri ficio laudis. Rn̄det̉ in pſal. ſuꝑ illud ſacri ficiū laudis hono. m. Glo. ſacrificiū nō qd̓ ſcelerati cātant. Sꝫ ſacrificiū laudis n̄ aīa liū honorificabit me. Nēo enī mihi offert hͦ ſacrificiū ⁊ malꝰ eſt: ꝗa nemo niſi bonꝰ vt ſi laudat ⁊ bn̄ viuit. nō eī laudat ſi bn̄dic̄ ⁊ male viuit: nec qui bene viuit: ſꝫ ſibi dat ſupple laudē. ⁊ ſb̓dit. Quieſcat gͦ a malis ⁊ offerat ſacrificiū laudis. Ad illud ꝟo ꝙ ſuꝑiꝰ obiciebat̉ ꝙ ſacrificiū res diuina eſt ꝯcedendū eſt. ſꝫ res diuina dr̄ duobꝰ modis ẜᵐ ſignū ⁊ ẜᵐ eſſentiā. Rem diuinā ẜᵐ ſi gnū pn̄t offerre vt dictū eſt. Rem aūt ẜ. eēntia no. vt ſpūale ſacrificiū qd̓ offert hō de ſe ip̄o. Quarto queritur ꝑſo nis offerentiū in ſpāli. Querit̉ gͦ de ꝑſonis offerentibꝰ in lege naͣe. Legim enī ꝙ Abel obtulit̓ ſacrificiū. 4º. Gen̄. Sil̓r Noe Gen. 8 Sil̓r Habraā Gen̄. 15º. ⁊. 22º. Sil̓r Iacob ge ne. 46º. Querit̉ gͦͦ quare nō ſil̓r Iſac obtu lit̓ ſacrificiū aliquod. Cū eēt ī illa linea pa tꝝ de quibus naſciturꝰ erat xp̄s veꝝ.ſ. ſa crificiū. Ad hͦ aſſignat̉ ml̓tiplex rō. Pri ma eſt ẜᵐ lr̄aꝫ: ꝗa Abel fuit pͥncipiū ⁊ caput gnationis ſue.i. pͥme etatis. Nōe ſcd̓e. Ha braā tertie. Iō illls tāꝙͣ pͥncipalioribꝰ ꝯpe tebat vt offerrēt ſacrificia in p̄figuratiōꝫ p̄dictā. Iacob ꝟo fuit pr̄. 12. patriarchaꝝ ex quibꝰ. 12. tribus quibꝰ data ē lex ſacrifici oꝝ ꝓpterea illis qͣtuor ꝯpetebat. Scd̓a ro eſt: ꝗa ꝑ Nōe pꝰ diluuiū diſſeminatū ē genꝰ humanū ſimpl̓r ꝑ Habraā plurimū eſt mul tiplicatū. tū ꝑ Iſmaelē ex quo orti ſunt. 12. duces vt Bene. 18. tu ꝑ Iſac̓. vn̄ Gen̄. 15. pꝰ ꝑ̄miſſionē de multiplicatōe. ſtatī ſb̓dit̉ de ſacrificio eiꝰ. Sil̓r ꝑ Iacob multiplicatū eſt ꝗa habuit pl̓es vxores. Iſac ꝟo vnica ꝯtētꝰ no ita multiplicauit: ⁊ iō nō ita ꝯpetebat ſacrificioꝝ oblatio. Tertia rō que vid̓t̉ potior eſt ꝗa ip̄e Iſaac ī ꝑſona ſua oblatus eſt in ſacrificiū. Gen̄. 22º. Et ita exp̄ſſiſſime p̄figurauit xp̄m in ſe ip̄o. Iō nō oportebat ꝙ ꝑfiguraret illū ī ſacrificiis: que ip̄e ofer ret: ꝗa illa minus ꝓprie xp̄m figurabāt. Quarta rō eſt allegorica: ꝗa Iſaac typū geſſit ꝯtēplatiuoꝝ. alij ꝟo actiuoꝝ. Cōtem platiua autem magis cedit in p̄miū qͣꝫ in meritū. ⁊ ſi vtrūqꝫ. ſcilicet ꝯtemplatiuum ⁊ actiuū ꝯtingat mereri ꝓut in via ē. acti ua ꝟo magis cedit ī meritū. ⁊ iō ꝗa ſacrifi cia reſpiciebant meritū cōpetebat illis ꝙ gerebat typū actiuoꝝ. Poſtea querit̉ de Melchiſedech. cū eīꝫ Melch̓. exp̄ſſiorē tenu erit typū ſacerdotis ꝟi.i. xp̄i qꝫ Aaron. ſic̄ ꝓbat apl̓s ad Hebre. 7º. Sacrificiū aūt tūc erat figura veri ſacrificii futuri in xp̄o ⁊ a xp̄o. qͣre nō legimꝰ melch. ſacrificiū obtuliſ ſe de aīalibus ſicut Aaron. Sol̓o veꝝ ſa crificiū xp̄i dupl̓r ꝯſiderat̉. Unoº inqͣtum ip̄e xp̄s ſub ſpe ꝓpria.i. in carne viſibili ob latus eſt in ara crucis. Alio inqͣꝫtum ſb̓ ſpē panis ⁊ vini d̓dit ſe ip̄m diſcipulis ī cena ⁊ cottidie offert̉ in altari eccleſie. Primoᵇ poſſꝫ dici ꝙ ſacrificiū Aaron qd̓ erat ex car ne viſibili exp̄ſſiꝰ figurauit ſacrificiū xp̄i ꝙͣ illud qd̓ obtulit Melch̓. Alioº dicimꝰ ꝙ illud qd̓ obtulit Melch̓.ſ. panis ⁊ vinū Gen̄. 14 Exp̄ſſius figurauit veꝝ ſacrifiᵐ xp̄i futuꝝ ſb̓ ſpē panis ⁊ vini in altari. qͣꝫ ſacrificiū Aaron: ꝗa ibi nō offert̉ caro in ſpēm carnis viſibilis. ſed offert̉ inuiſibilis ⁊ illud ꝯpetit fidei que eſt de inuiſibilibꝰ vnde ſicut lex nature ꝯſonat euāgelio: ita ꝯgruū fuit vt ſacerdos in lege naͣe offerrꝫ ſacrificiū ꝯſil̓e ſacrificio euēgelico. Que rit̉ etiā qͣre Moyſes nō obtulit aliqd̓ ſacri ficiū an̄ legē. cū tn̄ ip̄e dixerit ſe hͦ factuꝝ Exo. 5º. dicēs Ph̓oni. Deꝰ hebreoꝝ vocauit nos vt eamus viā triū dieꝝ in ſolitudinē ⁊ ſacrificemꝰ dn̄o d̓o noſtro. Prete̓a qͣre nō ſacrificauerūt filii iſrl̓ ī egypto niſi tm̄ agnū paſcalē ꝙ fuit ex ſpāli p̄cepto dn̄i. exo 12. ℟ ad pͥmū ꝗa cū Moyſes eēt legiſla tor in qua dāt̉ p̄cepta de ritu ſacrificioruꝫ ꝯgruebat vt expectarꝫ publicationē legiā anteꝙͣ ſacrificiū offeret̉. vt oſtende̓t aucto ritate diuine legis ſacrificia eē offerēda. Ad illud ꝙ dixit Pharaoni viā triū di eꝝ ibimus vt ſacrificemꝰ dn̄o d̓o. dd̓. ꝙ ſi in diſpotione decreuerat faciendū ſi eos pharao libe̓ dimiſiſſꝫ. ſed poſtmod̓ Phara one indurato ⁊ diuerſis plagis flagellato al̓r mutatū eſt. ꝗa forſitā ſi dimiſſi fuiſſet libe ꝑueniſſent ad ſynna itinere trium die rū: in quo daret̉ eis lex ſacrificioꝝ. ad aliud ꝟo qd̓ querit̉ qͣre nō obtulerūt in egy pto. ℟º eſt lr̄alis: ꝗa ea que ꝯpetebāt ad ſacrificia erāt egyptiis abhoīabilia. vnde ph̓oni dicēti ite ⁊ ſacrificate dn̄o ī t̓ra hac Rn̄det̉ Moyſes nō pōt ita fieri. abhomina tiones enī egyptioꝝ īmolabimꝰ d̓o noſtro Iō agnū paſcalem ſacrificauerūt nocte: ne ab egyptiis viderent̉ qd̓ eſt ſacrificiū īſti tutū in memoria liberationis d̓ egypto ſic̄ 3 Exo. 13. Allegorica ꝟo rō eſt ꝗa egyptꝰ ſigͣt peccatū. dū aūt hō eſt ī peccato nō cō gruit vt offerat ſacrificiū d̓o. Itē agnuſ paſchalis erat ſignū redemptoris vt figu raret̉. gͦ ꝑ xp̄m redemptorē eramus liberā di ab egypto ſpūali. Iō p̄ceptū ē illis agnū paſchale ſacrificare. Queritur poſtea de inchoatione ſacrificioꝝ. Prīo eī legimꝰ ea obtuliſſe Abel ⁊ Cayn. Gen̄. 4. Sed obr̄ Uidet̉ enī ꝙ debuerūt inciꝑe ab Adaꝫ: ꝗ ſicut dic̄ Hugo de ſcō vic. ꝯueniēs fuit vt ſꝑ medicina ꝯcurreret cū morbo. ſed mor bꝰ ꝓ quo oblatꝰ eſt: eſt xp̄s veꝝ ſacrificium in cuiꝰ ſignū offerebāt illa aīalia īcepit ab Adā.ſ. ex quo lapſus eſt. Igit̉ ꝯueniēs fuit vt a pͥncipio lapſus offerebat̉: l̓ ip̄m veruꝫ ſacrificiū. vel cetera que erāt figura vel gna ꝟi ſacrificii tāqͣꝫ medicīa ꝯtra morbo Itē ad plura tenet̉ peccator qͣꝫ īnocens quia tenet̉ ad oꝑa ſatiſfactionis. ſed Adam peccator fuit aliqn̄. abel aūt īnocens. gͦ ad plura tenebat̉ adā ꝙͣ abel. maxīe quō ad ea que ſpectabant ad ſatiſfactionē. ſꝫ hiꝰ erat ſacrificia. gͦ plus tenebat̉ adā ad ſacrificia offerenda qͣꝫ abel. Ad hoc rn̄det̉ ꝙ ſicut eccleſia dr̄ īcepiſſe ab Abel nō ab adā. ⁊ hͦ ꝗa adā īcidit in mortale pccm̄ pꝰ ſcītatem quā pͥus hēbat. ⁊ ita ſi eccleſia diceret̉ īce piſſę ab adā diceret̉ eccleſia aliqn̄ deſiiſſe ad eſt īcōueniēs viꝫ ꝙ eccleſia poſtꝙͣ cepit deſierit. Pretea ꝗa abel pͥmus fuit qui geſſit exp̄ſſe typū eccleſie ꝓpter īnocentia ⁊ virginitate: quibus deſiguit̉ īnocentiaꝫ eccleſie ⁊ ſpūale ītegritatē. Ita ꝯueniens fuit vt abel īciꝑet ritus colēdi deū ad quē fuit inſtitutio ſacrificioꝝ. Ad illud gͦ ꝙ qͦ obr̄ ꝙ ab adā inchoauit morbꝰ. gͦ ⁊ mēdi cina. dd̓. ꝙ re ꝟa ab ip̄o inchoauit medicīa ſ. ſacrificiū ꝯtriti cordis. dilectionis ⁊ d̓uo tionis ẜꝫ nō īcepit.ſ. ab ip̄o ip̄iꝰ medicine ſi gnū.ſ. viſibile ſacrificiū. ⁊ hoc triplici rōe Prīo ꝗa ab illo a quo cepit diuine inhono rationis exēplū nō debuit ritꝰ ſumi hono randi deū. Ab Adā aūt cepit exēplū dīne inhonoratōis. cū p̄uaricatª eſt diuinū man datū. Gen̄. 3º. vn̄ Zach. 13º. Adā exēplū meū Sꝫ ab illo debuit īciꝑe ritꝰ diuini honoris qui fuit iuſticie ⁊ īnocētie pͥmū exēplū. 2 ro eſt. que ſupͣdicta eſt. ꝗa cū eccleſia ſit ag gregatio fideliū colētiū deū. ab illo a quo īcipit eccleſia dꝫ īciꝑe ritꝰ colēdi deū. ⁊ ita oblatio ſacrificioꝝ. ab ada aut nō dꝫ dici ī cepiſſe eccleſia. ſꝫ ab abel. Tertia rō eſt: ꝗa ſicut dic̄ Augꝰ ſuꝑ Gen̄. ad lr̄am. ada erat vir ſpūali mēte p̄ditus. vnde etiā pꝰ lapſū ꝯuertebat ſe potius ad interiꝰ ſacrificiuꝫ qd̓ eſt ꝯtriti cordis. Alii ꝟo nō ita p̄diti: co uerterūt ſe ad ſacrificiū exterius. Un̄ cōue niens fuit vt pͥus in Habraā p̄cederet ob latio ſacrificii īterioris ſpūalis. poſtmodū ꝟo in filiis eiꝰ ſequeret̉ oplatio ſacrificii ex terioris maͣlis: vt in illis ꝑſonis vtriuſqꝫ ſa crificii p̄beret̉ exēplum. Ad aliud vero ꝙ obr̄ ꝙ ad plura tenebat̉ peccator adā ꝙ īnocens abel. Dicend̓ ꝙ veꝝ eſt. nō tn̄ ꝓpt̓ hoc ſequit̉ ꝙ teneret̉ ad ſacrificia. Sacri ficia enī pͦ ⁊ pͥncipaliter fuerūt inſtituta in remediū originalis. ẜᵐ ꝙ dicit Gregoꝰ Qd̓ apud nos valet aqua baptiſmi. hͦ apud an tiquos vel ꝓ ꝑuulis ſola fides. vel ꝓ adult virtꝰ ſacrificioꝝ. ꝗa gͦ in adā nō fuit origi nale peccatū diſtīcru ab actuali: nōº cōpete bat ei offerre ſacrificiū viſibile: qd̓ qͣi diſtī cte ⁊ īmediate inſtitutū eſt ꝯtra originale In filliis ꝟo ade. pͥmo fuit diſtinctu actu ale ⁊ originale vnde ꝯueniebat vt ab ip̄is pͥmo ſacrificia offerentur Onſequeter grīīs q̄rit̉ d̓ ſſacrificioꝝ. Et querit̉ pͥmo de pͥmis drīis ſacrificioꝝ que erāt ante legeꝫ ⁊ in lege. Scd̓o ſpāl̓r de drīis ſacrificio rū habitis ante legē. Tertio de drīis ſa crificiorum in lege. Quantum ad primū obr̄ ſic. Ante legē ⁊ in lege legitur duplex drīa ſacrificii. quēdā que fuerūt in maͣ ſen ſibili vt de aīalibꝰ cuiuſmōi fuit ſacrificiū abel. Quedā ꝟo in maͣ vegetabili vt in fru ctibus terre. cuiuſmodi fuit oblatio Cayn Gen̄. 4º. Itē ſil̓is oblatio legit̉ poſt dilu uiū. Nā Nōe obtulit ſacrificiū in maͣ ſenſi bili de pecoribꝰ. Gen̄. 8º. Melch. ꝟo de maͣ vegetabili: vt panē ⁊ vinū. Gn̄. 14. Itē in Leui. pͦ. Legit̉ oblatio ſacrificūi d̓ aīalibꝰ ⁊ ſil̓r. 3º. ⁊. 4. In ſcd̓o ꝟo legit̉ oblato de ſi mila ſiue panibꝰ. Querit̉ gͦ vn̄ ꝓceſſit hec drīa ſacrificii. Itē in lege inuenit̉ drīa alia. Nā cū duplex eēt altare. altae holocau ſtoruꝫ. ⁊ altare thymiamatꝭ. In altari thy miamat offerebat̉ ſacrificium thymiamatꝭ mane ⁊ veſꝑe. ſicut het̉ Exo. 30. Suꝑ altare ꝟo holocauſtoꝝ offerebāt̉ alia duo gn̓a ſa crificioꝝ. ſicut legit̉. i. ⁊. 2º. Leui. Queri tur gͦ qͣre hec drīa ſacrificū nͤ fuit an̄ legē in lege naͣe. ſicut ⁊ alia duo. Itē in noua lege offert̉ īcenſū thuris: qd̓ eſt ſacrificiū thymīamatis. Si gͦ lex naͣe magis cōſonat legiⁱ noue qͣꝫ lex Moyſi. videtur ꝙ potius hoc genꝰ ſacrificii: qd̓ eſt de thare ul̓ thy miamate debuit eē in lege naͣe. Itē qͣre in noua lege hēmus aliqd̓ p̄ſentatiuaꝫ ſeu ꝯforme ſacrificii thymiamatꝭ vel incēſi ⁊ n̄ aliquod rep̄ſentatiuū ſacrificii d̓ aīalibus ſeu de panibus. Itē que potuit eē rō ꝙ ſacrificiū de aīalibus pͥmo oblatū fuit ab abel iuſto. Sacrificiū ꝟo de frugibꝰ a Cayn peccatore. ℟º ad pͥmū cū inſtituto ſacri ficioꝝ ſiue in lege naͣe ſeu in lege Moyſi fuerit ad ſigͣtionē ⁊ figurā ſacrificii redē ptionis in xp̄o. Sacrificiū aut redēptionis dupl̓r erat offerendū. viſibilit̓ ⁊ īuiſibilit Uiſibiliter in crucis torm̄to. Inuiſibiliter in ſacramēto ab inſtitutione ſacrificioꝝ. Pretea debuit duplex ſignū ꝓcedere. vnū qd̓ figuraret ſacrificiū xp̄m in ara crucis offerēdū in ſpe aſſūpte carnis. ⁊ quo ad hͦ fuit neceſſaria drīa ſacrificii in carne ſenſi bili. vn̄ dicit Augꝰ ꝯtra fauſtū ꝑmiſſiuas figuras in victis aīaliū celebrari oꝑtebat ꝓpter emedationē future carnis ⁊ ſāguīs ꝑ quā vnā victimā fieret remiſſio pecoꝝ Alid̓ ꝙ figuraret ſacrificiū carnis xp̄i ī al tari offerendū ſb̓ ſpē panis ⁊ vini. ad cuiꝰ figurā neceſſaria fuit alia drīa ſacrificioꝝ in frugibus ſeu pane ⁊ vino. ꝗa ſic̄ dr̄. i. cor x. Calix benedictionis nōne coīcatō ſangui nis xp̄i eſt. Panis quē frangimꝰ nōne ꝑtici patio corꝑis dn̄i eſt. Ad 2ᵐ ꝟo ꝙ querit̉ qͣre in lege naͣe nō fuit ſacrificiū inceſi dd̓ Ꝙ ſacrificiū xp̄i ad noſtrā r̄demptionē du plex fuit. ſpūale ⁊ corꝑale. Spūale fuit ſa crificiū deuotionis ⁊ amoris ſalutis hūani generis. qd̓ ſacrificiū obtulit in mēte. Cor porale fuit ſacrificiū mortis quā ſuſtinuit in cruce vel que rep̄ſētat̉ in ſacramēto ſub panis ſpe. Neceſſaria igit̉ fuit p̄figura ſacrificii ſpūalis qd̓ obtulit xp̄s in abdito deuote mētis: ⁊ quo ad hoc fuit figura ſa crificii thymiamatꝭ qd̓ offerebat̉ in altari ī teriori. Et p̄figuratō ſacrificii corꝑalis qd̓ obtulit in carne̓: ⁊ hoc dupl̓r vt dictū eſt Senſibiliter in cruce ⁊ quō ad hoc erat fi gura ſacrificii carnis ſenſibilis Et inſēſibi liter in altari ſub ſpē panis ⁊ vini. ⁊ qͦ ad hoc erat figura ſacrificii ī re īſenſibili fru cū ⁊ panis ⁊ vini. vtrūqꝫ aūt ſacrificium offerebat̉ ſr̄ altare exteriꝰ qd̓ dr̄ altare ho locauſtoꝝ. Notandū gͦ ꝙ ẜᵐ diſpenſatōꝫ manifeſtationis maioris que debuit eē ſic̄ dicit Augꝰ ⁊ Hugo de ſco vic. in ſignis re dēptionis ẜᵐ decurſū tꝑis magis ⁊ magiſ ꝯueniebat. vt in lege naͣe darent̉ pͦ ſigna ſacrificii corꝑalis. Poſtea ꝟo in legē Moyſi que ſicut dicit Augꝰ. eſt ad xp̄i gr̄am diri gens. ⁊ ad Ro. 7º. Scimus qm̄ lex ſpūal̓ eſt dicit apl̓s adderent̉ ſigna ſacrificii ſpūal ꝗa gͦ thymiama erat ſignū ſacrificii ſpūal̓ xp̄i nō ꝯueniebat vt offeret̉ ante lationem legis. Ad tertium ꝟo ꝙ obicit ꝙ lex naͣe magis ꝯformaret̉ euāgelio. dd̓. ꝙ quedam dicūt̉ eē in lege naͣe qͣtū ad dictamē. Que dā ꝟo qͣtū ad ſtatu. quantū ad dictamē in lege naͣe ſūt p̄cepta moralia. quantū ꝟo ad ſtatū in lege nature fuerūt ſigna ſeu ſacra mēta reꝑationis future. illa ſūt in lege na ture ⁊ ex lege. Iſta ꝟo in lege nature ſunt ſꝫ nō ex lege naͣe. īmo pͥncipalit̓ ex diuina ī ſtitutione ſeu inſpirationē. Licendū ergo ꝙ ſil̓i mō in lege Moyſi ſunt p̄cepta ⁊ ſa cramēta. ſil̓r ī lege noua p̄cepta ſūt ⁊ ſacra mēta. Si gͦ cōꝑemus lege euāgelii ad lege naͣe: ⁊ legē Moyſi maior ꝯformitas ē legis euāgelii ad legē nature in p̄ceptis que ꝑ ſe ſāt legis naͣe qͣꝫ in p̄ceptꝭ legis moyſi q̄ ꝑ ſe ſunt ip̄iꝰ. maior ꝟo ꝯformatio eſt legis euā gelii ad legē moyſi in ſacramētis ꝙ legi nature: ꝗa ſacramēta legis exp̄ſſiora ſūt⁊ amplioris determinationis qͣꝫ ſacramēta ſtatu legis naturalis. ꝓpterea in ſacramēt plꝰ ꝯformat̉ lex gr̄e legi Moyſi ꝙͣ legi na ture. Ad quartū dd̓. ꝙ ſacrificiū incenſi in noua lege al̓r eſt qͣꝫ ī lege veteri. ibi en erat ſacrificiū in ſignū futuri ſacrificit. ſ ſpūalis xp̄i. h̓ ꝟo nō eſt figura futuri: ſꝫ rei ſentatio ſacrificii p̄teriti xp̄i in paſſione pn̄tis in altari: ſꝫ tn̄ in illis tribꝰ ſacrificiis correſpondētia ſunt tria in ſacrificio alta ris. Nā in ſacrificio altaris eſt caro ꝯtēta panis in ſacramēto incenſū in mīſterio Ad vltimū ꝟo dd̓ ꝙ cū duplex ſit ſacri ficiū carnis xp̄i. vnū qd̓ ip̄emet obtulit in cruce vt ip̄e ſacerdos. de quo dic̄ apl̓s Heb 7º. Pontifex ſcūs īnocens īpolutꝰ. iō ꝯpete bat vt figura hiꝰ offeret̉ ab innocēte ⁊ iu ſto Abel. Aliud qd̓ offert̉ a miniſtro ī ſacra mēto ſub panis ſpecie. iō ꝗa illud ſacrificiū pōt offerre a malo mīſtro ⁊ peccatore. pͥmo f. gura eiꝰ ſacrificii p̄ceſſit in Cayn iniuſto ⁊ peccatore. Poſt ea queritur de drīa ſacrificioꝝ ꝓ tꝑe ante legē. Queritur igit̉ quare in pͥmis ſacrificiis abel ⁊ Cayn ſolū determinēt̉ gn̓a reꝝ. Gen̄. 4º. factū eſt vt offerret Cayn defructibꝰ t̓re dn̄o. abel ꝟo obtulit de p̓genitꝭ gregis. Conſequēt ꝟo in ſcd̓a etatē pꝰ diluuiū determinatur ſacrificia ẜᵐ mūdū ⁊ īmūdū. Gen̄. 8º. tollēs noe d̓ cūctꝭ pecoribꝰ ⁊ volucribꝰ mūdis obtu lit holocauſta. Poſtea ꝟo ī 3ª etate ī habraa determinat̉ ſacrificiū faciendū de ſenſibi li irrōnabili. vt. 15º Gen. De greſſibilibꝰ ⁊ volatilibꝰ. poſtmodū in re rōnabili vt in fi lio ſuo Iſaac. Gen̄. 22º. Querit̉ que eſt ratio hiꝰ drīe. Itē querit̉ qͣre ſoli Habrae̓ du plex indicit̉ ſacrificiū ante legē. pͥmo in re irrōnabili de aīalibus. G en̄. 15. poſtea in re rōnabili vt in filio Geu. 22. Itē querit qͣre in pͥmo ſacrificio qd̓ obtulit de aīalib̓ gene. 15. p̄cipit̉ eī vt diuidat greſſibilia nō aūt volatilia. Si l̓i enī mō p̄cipit̉ pͦ Leui. ꝙ greſſibilia diuidant̉. volatilia ꝟo indiuiſa offerant̉. Itē querit̉ cū triplex ſit drīa p̄ cipua ſacrificii de aīalibus. pͥma que dicit̉ hoſtia holocauſti. Scd̓a que dicitur hoſtia pacifica ſeu ſalutaris. Tertia que dr̄ hoſtia ſeu victima ꝓ pcc̄o que drīa habet̉ Leui. i. a 2. ⁊ 4. Quare an̄ lationē legis nō legat̉ oblata fuiſſe hoſtia ꝓ pcc̄o. ſꝫ ſoᵐ holocauſta q pacifica. Sil̓r in latione legis Exo. 20. n̄ fit mētº niſi d̓ holocauſtꝭ ⁊ pacificꝭ vn̄ exo z0. cr̄. Altare de t̓ra facietꝭ mihi ⁊ offeretꝭ ſr̄ illud holocauſta ⁊ pacifica vr̄a. Sil̓r in lati qnē federis cū d̓o. exo. 24. dr̄. Obtulerūt ho locauſta īmolauer̄tqꝫ victīas pacificaſ dn̄o de hoſtia ꝟo ſeu victīa ꝓ pcc̄o nō fit ſermo niſi ī Leu. 4º. Pꝰ legē datā ī tabul̓ lapideis Obr̄. vr̄ ꝙ econtrio pͥus d̓berēt offerri victīe ꝓ pcc̄ō: ꝗa ſēꝑ erat morbꝰ pccī: ⁊ ita ſēꝑ dēbat cū eo curre medicina. Medicina aut erat victima ꝓ pccō ⁊ hiꝰ: ⁊ it a ſpecta bat ad neceſſitatē. Holocauſta aūt ⁊ victi ma pacificoꝝ qͣi ad ſuꝑerrogationē: ꝗa hec uandā ꝑfectione deſignabāt. pͥus aūt eſt qd̓ ad neceſſitatē ꝙͣ quod eſt ad ſuꝑerroga toꝫ. gͦ ⁊ ante legē: ⁊ in pͥncipio potiꝰ videt̉ fuiſſe determinandū d̓ victima ꝓ peccato qͣꝫ de holocauſtis ⁊ pacificis. Itē vr̄ ex ſtatu ppl̓i qui rudis erat hoc idē. vr̄ enī ex hoc ꝙ minus ſpūale ſacrificiū dēret eis pͥ determinari vel tradi. ℟º ad pͥmū cum ſicut ſupͣ dictū eſt. ſacrificia illa eſſent ſigͣ ꝟi ſacrificii xp̄i. ẜᵐ ꝙ maior erat approxima tio. Ad ſacrificiū ꝟuꝫ ꝯuēiebat vt maior fie̓t determīatio ⁊ declaratio circares ſa crificēdas: vt ꝑ ſignū exp̄ſſiꝰ magis ac ma gis eēt declaratio ꝟitatis. Notand̓ igit̉ ꝙ ſicut ſupͣ habitū eſt gradꝰ fuerūt in ip̄a determīatione. vt pͥmo in ſacrificio Abel determinaret̉ fieri in carne. Scd̓o in ſacri ficio Nōe determinaret̉ futuꝝ ī carne mū da. Tertio ī ſacrificio pHabrae ſpecificare tur ampliꝰ in greſſibilibꝰ ⁊ volatilibꝰ. in ſi gnū ꝙ xp̄s erat futurꝰ ſimul ꝯprehenſor ⁊ viator. Cōprehenſor figurabat̉ eſſe ꝑ vola tilia. Uiator ꝑ greſſibilia. Quarto ꝟo in ſa crificio Habrae vlteriꝰ determinabat̉ fie̓i in carne humana cū p̄cipit̉ offerre ei filiuꝫ ſuū. hec igit̉ eſt rō p̄dicte drīe ſacrificioꝝ Ad 2ᵐ ꝙ querit̉ de duplici p̄cepto Ha brae dd̓. ꝙ ẜᵐ diuinas ⁊ hūanas hyſtorias in Habraā p̄ ceteris ꝓbatus fuit zelus late ꝯditoris: ꝓpter quē ⁊ plura ſuſtinuit vt in cendiū caldeoꝝ patria ⁊ ꝑentes deẜuit. ſic̄ ben̄. xi. vnd̓ ⁊ ei pͥmo exp̄ſſa eſt ꝓmiſſio hūanationis redēptoris. In ſemīe tuo ben̄ dicent̉ oēs gentes. Een̄. 22º. Propt̓ qd̓ ip̄i figurale ſacrificiū ꝯgruebat duplex. Unu qd̓ r̄ p̄ſentaret ſacrificiū xp̄i ꝑ ſil̓itudineꝫ gn̓is vt ſacrificiū de aīali. Aliud ꝑ ſil̓itudi nē ſpēi ꝓpter qd̓ dat̉ ei p̄ceptū de īmolati on filii. Ad tertiū ꝙ querit̉ de pͦ ſacri ficio. qͣre greſſibilia diuidūt̉ ⁊ n̄ volatilia duplex rō aſſignat̉ allegorica ⁊ lr̄alis. Al legorica: ꝗa aues ſignant ꝯtemplatiuos ꝙ debēt hr̄e cor indiuiſū in vnū. iuxͣ illd̓ pſal Unā petii a dn̄o. Greſſibilia ꝟo ſigͣnt̉ acti uos: ꝗ ꝑ multas curas diuidūt̉. iō ſignant̉ ꝑ marthā Luc. xº. Martha mar. ſoli. es. ⁊ t er. pl̓ia. Lr̄alis eſt in memoriā pene origi nalis. Greſſibilia enī hn̄t ortū de terra gn̄ i. que maledicta eſt ꝓpter peccatū ade. Gn̄. z. Uolatilia ꝟo ex aqua que nō fuit maledi cta: ſꝫ benedicta Gen. i. In typo gͦ pene ori ginalis oſtēdebat̉ ꝙ in greſſibilibꝰ eēt ma ior indigentia ſanctificationis. ꝙͣ in auibꝰ ppter terre maledictionē. ꝙ theologica cō ſideratione planū eſt. Ad quartū ꝙ q̄rī tur qͣre ante legē nō legit̉ drīa hoſtie ꝓ pec cato in ꝯn̄ti manifeſtius eē. tn̄ ad pn̄s no tandū eſt ꝙ ſicut dr̄ ad Ro. 4º. vbi nō eſt lex: nec p̄uaricatio. ante legē pccm̄ erat ab ſolute: ſꝫ data lege peccatū erat: ⁊ p̄uaricaˢ iō peccātes pꝰ data legē indigebāt āpliori remedio: vt cū an̄ lege ī remediū ſufficerēt hoſtie holocauſti. ⁊ pacificoꝝ: vt ec̄ data le ge anteqͣꝫ ītroducta eēt p̄uaricatio ſicut iā oſtendet̉: tn̄ īterueniēte p̄uaricatiōe neceſ ſariū fuit vt ītroducet̉ nouū geꝰ ſacrificii videlꝫ hoſtia ꝓ peccato qd̓ eſſet ſpeciale re mediū p̄uaricationis. Queritur poſtea de drīis ſacrificiorum in lege. Obmiſſo igit̉ ſacrificio thymiamatis qd̓ offerebat̉ ſuper altare interius. Querit̉ de ſacrificiis que offerebant̉ ſuꝑ altare exterius: que erat in duplici drīa. ſicut ſupͣ dictū eſt. Eſt igit̉ pͦ qō de ſacrificiis in maͣ inſenſibili. qͣre ſeu in ſacrificiis ſeu in libamētis ꝯcurrerent panis vel eiꝰ maͣ vinū oleū. ⁊ adderet̉ thꝰ ⁊ ſal. thus in aliꝗbus: ſal in oībus. Leu. 2. Itē qͣre in pane ſeu eiꝰ materia tūc offe rent̉ ſpice: nūc ſimila. nūc panis. Et qͣre pa nis offert̉ nūc coctꝰ in clibano: nūc in ſarta gine: nūc in craticula. ℟º ad pͥmū dd̓m ꝙ duplex eſt rō p̄dicte drīe oblationis lr̄a lis ⁊ ſpūalis. Lr̄alis eſt vt honorificet̉ dn̄ſ iuxͣ illd̓ ꝯuerb. 3. Honora dn̄ꝫ de tua ſb̓a vt argitor bonoꝝ neceſſarioꝝ hominī vl̓ ad ſuſtentamētū vel ad ꝯdimētū vel ad me dicamētū. Ad ſuſtētamētū de eſibili offert̉ ſacrificiū panis. de potabili vinū. Ad ꝯdi mētū d̓ excitatiuis appetitꝰ: offert̉ ei ſal. de delectantibꝰ appetitū oleū. Ad medicamē tu de aromaticis ⁊ ꝯſolidatiuis offert̉ ei thꝰ: vt ex his coīoribꝰ ⁊ ad neceſſitatē hoīſ ſine difficultate magna occurrentibꝰ ꝓte ſtarent̉ in ſacrīficio deū bonoꝝ oīuꝫ largi tore. Allegorica ꝟo rō ē reſpcū ſacrificii xp̄i Nā ſicut dicūt ſcī. panis eſt ſacramētū car nis. Uinū ſacrm eſt aīe ſeu ſāguinis. Oleū figurat gratiā. Sal ſcīam. Thꝰ or̄oneꝫ dn̄i ſaluatoris: ſicut al̓s manifeſtat̉. Ad 2ª ꝟo dd̓. ꝙ lr̄alis rō mani feſta ē in hͦ qd̓ dc̄ꝫ eſt. Allegorica ꝟo rō ē reſpcū ſacrificii xp̄i qd̓ ꝯſiderat̉ tripl̓r. In fide patꝝ ꝓ ſtatu le gis naͣe: ⁊ ſic erat vt ſpica. In fide patꝝ ꝓ ſtatu legis ſcripte: ⁊ ſic ꝑ doctrina legis ⁊ ꝓph̓ie triticū erat vt ſimila. In fide patꝝ quātū ad ſtatu gr̄e. ⁊ ẜᵐ hoc ē velut coctꝰ panis ⁊ formatꝰ in ꝑfecta hūanitate. hic ē enī panis qui de celo deſcēdit. Io. 6. Ad tertiū dd̓. ꝙ cū panis figurat ſacrificiū xp̄ in aſſūpta carne. ſicut īpemet dicit in Ioh̓ Ego ſum panis. ꝯſiderat̉ vt in ꝟginis vtē ro coctꝰ igne hoc eſt ꝯceptꝰ de ſpū ſco ⁊ co ſiderat̉ vt laboras in mūdo. ⁊ ſic vt coctꝰ ī ſartagine: ⁊ ꝯſiderat̉ vt afflictꝰ ⁊ aduſtus in cruce: ⁊ ſic eſt vt panis in craticula. Deinde queritur die ferētia ſacrificioꝝ legis de aīalibꝰ. ⁊ erat triplex drīa. vna que dicebat̉ holocauſtuꝫ Alia que dicebat̉ pacifica. Tertia que dice bat̉ hoſtia ꝓ pcc̄o. Circa quas drīas q̄runt̉ plura. Primo de rōe diſtīctionis. Nā dicūt ꝙ ſicut eſt triplex ſtatus hominū īcipiētes ꝓficiētes. ꝑfecti. Hoſtia ꝓ pcc̄o ꝑtinꝫ ad īci piētes ſeu ad ſtatū pnīe. Hoſtia pacificorū ad ꝓficiētes ſeu ad ſtatū iuſticie in īpleni tudine mandatoꝝ. Holocauſtū ad ꝑfectos ſeu ad ſtatu ſuperrogationis in īpletione ꝯſilioꝝ. Sꝫ ꝯtͣ hoc obr̄. Nā ī pſal. dr̄ Ho locauſtū ꝓ pcc̄o nō poſtulaſti. Ibi dicit glo. holocauſtū ꝓ pcc̄o fiebat. gͦ nō diſtinguit̉ holocauſtū ab hoſtia ꝓ pcc̄o. Itē ante le ge offerebant̉ ſacrificia ꝓ peccato. Sꝫ ante lege nō legūt̉ offerri niſi holocauſta ⁊ paci fica. gͦ nō diſtingunt̉ ab hoſtia ꝓ pcc̄o. Itē Leui. 7º. determinat̉ duplex drīa pa cificoꝝ. vna ꝓ gratiaꝝ actione. alia ex vo to. Sꝫ gratiaꝝ actio in quolibet ſtatu debꝫ fieri: ꝗa in quolibꝫ exhibet̉ beneficiū a d̓o votū aūt ꝑtinet ad ꝑfectionē: vt ptꝫ. gͦ ho ſtia pacificoꝝ vl̓ circuit oēm ſtatu rōe gra tiaꝝ actionis. vel ſi d̓terminat ſibi aliquē ſtatū. determinat ſibi ſtatū ꝑfectoꝝ nō ꝑfi cienciū vt hiꝰ. ⁊ hoc rōne voti. Itē que rit̉ qͣre holocauſtū p̄cipiat̉ fieri d̓ greſſibi libꝰ ⁊ volatilibꝰ.i. Leu. Hoſtia ꝟo pacificoꝝ tm̄ de greſſibilibꝰ. Si dicat̉ ꝙ iſtud eſt rōe ꝑfectionis. Con. Hoſtia ꝓ pccō p̄cipit̉ fie ri de volatilibꝰ Leui. 5º. Ꝙ tn̄ minoris ꝑfe ctionis eſt ſacrificiū qͣꝫ hoſtie pacificoꝝ. Itē ſpēs pacificioꝝ ſunt due. vna ꝓ gra tiaꝝ actione. alia ex voto. ſed hec duo ꝑti net ad ꝯtemplatiuā vitā: ⁊ actiuā. Cum gͦ ille due drīe actiue ⁊ ꝯtēplatiue ſignificē tur ꝑ greſſibilia ⁊ volatilia. hoſtia pacifico rū dꝫ eſſe de greſſibili ⁊ volatili. Item querit̉ qͣre in holocauſto aſſumit̉ tm̄ mas in greſſibilibꝰ. Leui. 2º. In pacificis ꝟo ma ſculus ⁊ femina Leuit. 3º. Itē querit̉ de hoſtia ꝓ pcc̄o. quare hoſtia ꝓ peccato reci pit differentias ẜᵐ drīas ꝑſonaꝝ. Nā alia offerūt̉ ꝓ pctō ſacerdotis. alia ꝓ pcc̄o pͥnci pis. alia ꝓ pcc̄ō multitudīs. alia ꝓ pcc̄o ꝑſo ne pͥuate diuitis. alia ꝓ peccato pauꝑis Le. 4. Cū ſil̓r in alijs ſtatibus ſit acciꝑe gradꝰ differentiū ꝑſonaꝝ. Itē querit̉ qͣre d̓ ho ſtia holocauſti nihil cedit in vſum offerētꝭ De hoſtia ꝟo pacificoꝝ aliꝗd cedit in vſuꝫ offerentis: aliquid in vſū ſacerdotis. hoſtia ꝟo ꝓ pccō vel cedit in vſū offerentis. aliꝗd tn̄ cedit in vſū ſacerdotis. ſicut pꝫ ex Leui 6º. ⁊. 7º. Itē querit̉ qͣre oē ſacrificiū ſacer dotū totū igne ꝯſumeret̉: ſicut pꝫ Leui. 6º. Oē ſacrificiū ſacerdotū ꝯſumet̉: nec quiſꝙͣ comēdet ex eo. Itē querit̉ d̓ illa drīa ho ſtie pacificoꝝ Leui. 7º. vbi dr̄ ꝙ ſi hoſtia pa cificoꝝ eſt ꝓ gratiaꝝ actionē. comedebāt̉ carnes eadē die. ſi ex voto ſil̓r edebantur eadē die. ſed ſi quid ī craſtinū remanebat veſci licitū erat. quicꝗd aūt dies tertiꝰ iue nerit: ignis ꝯſumet. vr̄ ꝙ potiꝰ e 9º debebat eſſe. Nā ad votū ſtatī ſequit̉ obligato red dēdi. Iuxͣ illd̓ pſal. Uouēte ⁊ r̄ddite. Sacri ficiū aūt ſpūale voti deſignat̉ ī ſacrificio pacificoꝝ. qd̓ offert̉ ex voto. gͦ ead̓ die de buit ꝯmedi iª hoſtia vt on̄de̓t̉ ꝙ die ead qua aliquid vouimꝰ debeꝰ redde̓. Pret ea in hoſtia que per gratiaꝝ actionē offertur ſiāt̉ ſacrificiū laudis. ſed r̄cepto beneficio a d̓o nō vr̄ ꝙ ſtatī teneamur ad laudes. gͦ no debuit dici ꝙ eadē die comede̓t̉. ℟ ad pͥmū dd̓. Ꝙ illa triplex drīa hoſtiaꝝ a cipit̉ tribus modis. pͥmo reſpcū ſacrificii xp̄i in remediū peccati. Scd̓o reſpcū ſpūal ſacrificii humani. Tertio reſpcū caꝝ offerē di. Reſpcū ſacrificii xp̄i ẜᵐ ꝙ ſūt in reme diū̄ peccati accipit̉ hec drīa ſic. ꝗa aut eſt peccatū ꝯtra ordinē rōalis naͣe. Aut ē pec catū ꝯtra ordine rōnis. aut contͣ ordine le gis ſcripte. Peccatū ꝯtra ordinē rōnal̓ naͣ ture eſt peccatū originalis culpe ⁊ eiꝰ ſeq̄ la peccatū veniale. Occ̄m̄ ꝯtra ordinē rōis eſt peccatū actuale mortale qd̓ eſt malum ẜᵐ ſe. Peccatū ꝟo ꝯtͣ ordine legis ſcripte eſt peccatū qd̓ dr̄ p̄uaricatio: qd̓ eſt maluꝫ ex ꝓhibitione. Dicend̓ gͦ ꝙ in figura veri ſacrificii xp̄i ꝑ qd̓ eſt remediū oīs peccati offerebat̉ holocauſtū rōe originalis ⁊ veni alis peccati. vn̄ ⁊ holocauſtū ꝓ pccō erat ſacrificiū vitule ruffe. Nūe. 19º. qd̓ exponit apl̓s de ſacrificio xp̄i. 9. ⁊ vltīo ad Hebre ẜᵐ quod eſt ſpālit̓ in remediū originalis. Itē ꝗa ī remediū venial̓ offert̉ holocau ſtū. ſicut hēt̉ vltīo Iob. Ut qui ꝯtͣ Iob pec cauerāt venial̓r dr̄ eis offerte ꝓ vobis ho locauſtū. Itē rōne actualis mortal̓ ꝑ qd̓ diſcordamur a d̓o offerebat̉ hoſtia pacifico rū: ꝗa ꝑ xp̄m hēmus recōciliationē ad deū ſicut dr̄ ad Ro. 5º. Iuſtificatī ex fide paceꝫ hēmus ꝑ xp̄m ad deū. ⁊ iteꝝ ibi dr̄. recōcili ati ſumus d̓o ꝑ mortē filii eiꝰ Itē rōe p̄ uaricationis legis offerebat̉ hoſtia ꝓ pcc̄o ꝗa ꝑ xp̄m ſumus liberati a legis p̄uaricat ī one. vnde. 4º. gal. dr̄. Xp̄s factꝰ ſub lege vt eos qui ſub lege erāt redimeret. ⁊ 9. ad he bre. Et iō noui teſtī mediator eſt vt mor te ītercedente in redēptione eaꝝ p̄uaricatio nū que erāt ſb̓ pͥori teſtō reꝑromiſſionē ac cipiāt qui vocati ſūt eterne hē̓ditatis. Itē alio accipit̉ hec drīa reſpcū ſpūaliſ ſacrificii humani ẜᵐ ꝙ ſunt in exercitium boni ⁊ hoc tripl̓r. vel ſatiſfactionis pccōꝝ ⁊ qͣtū ad hoc hoſtia ꝓ pccō vel iuſticie in ī pletione mandatoꝝ ⁊ qͣꝫtū ad hoc ē figura hoſtie pacificoꝝ. vel ſr̄errogatōis in īpleti one ꝯſilioꝝ ⁊ ẜᵐ hoc eſt figura holocauſtū bn̄ in pſal. Holocauſta medullata offeram tibi. Glo. aīam totā igne caritatis inflama tā. ⁊ hec drīa accipit̉ rōne ſpūalis ſacrifici hūani qd̓ tripl̓r figurat̉. Itē reſpcū cāꝝ offerendi ſumit̉ hec triplex drīa ſic. ꝗa ẜª lr̄am holocauſtū ſacrificiū erat qd̓ offere bat̉ d̓o ex amicitia ſola ſue bonitatis. Ho ſtia pacificoꝝ qd̓ offerebat̉ ex debito bene ficii accepti. vn̄ dicebat̉ pacifica. ꝗa offere bat̉ ꝓ pace hīta vel habēda: ⁊ hoſtia ſalu taris: ꝗa offerebat̉ ꝓ ſalutē hīta vel habē da. Hoſtia ꝓ pcc̄o offerebat̉ ex neceſſitate remiſſionis peccati. Ad illud gͦ ꝙ primo obr̄. qd̓ nō vr̄ diſtingui holocauſtū ab ho ſtia ꝓ pccō iā patet ℟º ꝗa ſicut habitū eſt Duplex erat drīa holocauſti. vna que offe rebat̉ ꝓ pcc̄o gn̓ali vt ſacrificiū vitule ruf fe. alia ꝟo erat que nō offerebat̉ ꝓ pcc̄o. ſed amicitia ſeu amore puro. Itē illa que oſ ferebat̉ ꝓ pccō diſtinguit̉ ab hoſtia q̄ ſpā liter dr̄ offerri ꝓ pcc̄o. ꝗa holocauſtū nō offe rebat̉ niſi ꝓ pcc̄o gn̓ali: qd̓ erat figura ori ginalis. vel ꝓ pcc̄o veniali: vl̓ ꝓ pccō ſacer dotis in figurā ſacrificii xp̄i qui ſine pcc̄o obtulit ſe ꝓ alioꝝ peccatis. hoſtia ꝟo ꝓ pec cato ſpāl̓r data erat ẜᵐ ſuā pͥmā intentōꝫ pro peccato p̄uaricationis in tn̄ſgreſſione legis. Ad 2ᵐ qd̓ obic̄ ꝙ ante legē n̄ erat hoſtia ꝓ peccato. Sꝫ ſolū holocauſtū ⁊ paci fica ꝯcedendū eſt. ſed tūc holocauſta offere bant̉ ꝓ originali vel veniali. Pacifica ꝟo pro recōciliatione ad deū ꝯtra actualē. cul pā mortalē. Poſtea ꝟo vt dictū eſt ꝯtra p̄ uaricationē addita eſt hoſtia pro peccato data legē. Ad tertiū qd̓ obie de hoſtia pacificoꝝ que duplex eſt. dd̓. ꝙ eſt gratiaꝝ actio ꝓcedens ex amicitīa caritatis: qͦ gra tiaꝝ actio eſt in figura holocauſti: ⁊ ē gr̄a tiaꝝ actio ex debito iuſticie in receptione beneficii quo figurat̉ in hoſtia pacificoruꝫ que offerebat̉ ꝓ gratiaꝝ actionē. Itē vo tū fit d̓o duplicit̓. Uno mō ex ītuitu ⁊ amo re diuine bonitatꝭ qūo votū reſpic̄ ſtatum ſuꝑerrogationis. Alio ex intuitu ⁊ ſpe be neficii ſeu ſalutis qūo ꝑtinet votū ad ſta tū iuſticie. ⁊ d̓ſignabat̉ in hoſtia pacifico rū que offerebat̉ ex voto quale fuit votum Iacob. Gen̄. 27º. votū vouit dicēs. ſi dede rit mihi panes ad veſcendū ⁊cͣ. de cūctis q̄ dederis mihi d̓cimas offerā tibi. Ad 4º dd̓. ꝙ hoſtia pacificoꝝ ꝑtinet ad ſtatum iu ſticie vt dictū eſt. Iuſticia aūt eſt ī exerci tio acriue. exercitiū aūt actiue deſignat̉ in greſſibilibꝰ. ſic̄ eleuatio ꝯtēplatiue ī vola tilibus. Iō rōne figure nō ꝯpetit hoſtie pa cificoꝝ vt fiat de volatilibꝰ. Holocauſtum ꝟo vtrāqꝫ drīam recipit: ꝗa in ſtatu ſuper rogationis actiue.ſ. ⁊ ꝯtemplatiue. Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ ꝙ volatilia offerūt̉ in ho ſtia ꝓ peccato. dd̓. ꝙ in hoſtia ꝓ pccō non offert̉ ꝗa volatile: ſꝫ quia gemes. Un̄ offer tur turtur ⁊ colūba. gemitꝰ aūt ꝓ peccatis ꝑtinet ad ſtatū pnīe: quēadmodū gemitus ꝓ deſiderio celeſtis patrie ꝑtinet ad ſtatū ſuꝑetrogatiōis ſeu ꝑfecte caritatis. Ad qͣntū ꝟo pꝫ rn̄ſio ex iā vcīs. Nā votū fit du plicit̓. Eſt enī votū reſpcū actionis: ⁊ illud ꝑtinet ad ſtatū iuſticie figuratū in hoſtia pacificoꝝ ex voto ⁊ ꝯuenit deſignari in greſſibili: ⁊ eſt votū reſpcū diuine vacati onis qd̓ ꝑtinet ad ſtatū ſuꝑerrogationis ⁊ hoſtia holocauſti ꝙ hꝫ figurari in volatili Ad ſextū dd̓. ꝙ maſculus eſt figura ꝑfe ctionis: feīa imꝑfectionis. ſtatui aut ſuper rogatiōis nō ꝯpetit niſi aīa ꝑfecta. In ſta tu ꝟo iuſticie eſt drīa aīe ꝑfecte ⁊ īꝑfecte Ad ſeptimū dd̓. ꝙ ſtatus ꝑſone aggͣuat peccatū. ⁊ cā peccati tota ex nobis eſt. vn̄ plus peccat p̄latꝰ qͣꝫ ſubditꝰ: ⁊ in p̄latis pl peccat ſacerdos ꝙͣ pͥnceps. ⁊ p̄latus ſpūal̓ lus qͣꝫ p̄latꝰ ſecularis. Itē plus peccat ī ſubditis diues qͣꝫ pauꝑ alijs paribꝰ. ⁊ ite rū. Maius eſt pccm̄ multitudinis qͣꝫ ꝑſone alicꝰ ſingularis. Quia gͦ ẜᵐ modū peccati dꝫ hoſtia ꝓ peccato offerri. Iō hoſtia pro pcc̄o drīam recipit ẜᵐ drīam ꝑſonaꝝ. Itē ex ꝑte alia. Bonū totū d̓o tribuēdū eſt ſeu in ſtatu iuſticie ſeu in ſtatu ſuperrogatōis no ꝑſone hoīs. Sola aūt drīa eſt ibi ẜᵐ dif ferentias actionū: que differūt ẜᵐ ꝑfectuꝫ ⁊ imꝑfectū. vel ꝑfectū magis ⁊ minus que eſt drīa ẜᵐ qualitates actionū. vel ẜᵐ gn̓a ip̄aꝝ actionū. Prete̓a in hoſtia pacificoruꝫ ⁊ holocauſti nō ponit̉ drīa ẜᵐ drīas ꝑſona rū. ſed ẜᵐ diſtinctionē ip̄oꝝ ſacrificioꝝ vt in pacificis mas ⁊ feīa ad ſigͣndū drīam ẜꝫ ꝑfectū ⁊ imꝑfectū. In holocauſtis greſſibi le ⁊ volatile ad ſigͣndū ꝑfectū ⁊ magis per fectū: ⁊ in vtriſꝙ de ouibꝰ bobus ⁊ capris ad ſigͣndas drīas actionū in innocētia de clinandi qd̓ malū eſt: que figurat̉ in oue ⁊ prudētia diſcernēdi: ꝙ bonū ⁊ malū ē que deſignat̉ in capra que hꝫ acutū viſū ⁊ ſtre nuitate exequēdi qd̓ bonū eſt que d̓ſignat̉ in boue. Ad octauū ꝟo dd̓. ꝙ in ſacrifi cio ſpūali qd̓ offerimus in deuotione bone volūtatis. triplex eſt ꝯditio. vna ē in ſtatu ſuꝑerrogationis in quo nō pōt ꝗs vti ſua volūtate ꝑꝑ abrenūciatiōꝫ. Alia in ſtatu pe nitētie in quo ſil̓r nō dꝫ quis vti ſua volū tate ꝓpter p̄uaricatione ſeu tn̄ſgreſſioneꝫ Tertia ē in ſtatu iuſticie ī qͣ ꝗs pōt vti ſua volūtate ordinate ſub d̓o ⁊ ſb̓ eccleſia in pͦ ſtatu ꝑꝑ abrenūciationē volūtatis ex vo to tota voluntas d̓bet̉ d̓o cui dꝫ reddi vo tū ⁊ illud figurat̉ in holocanſto qd̓ totum incendit̉ in honorē d̓i. In ſcd̓o ꝟo ꝓpter p̄uaricationē quā amiſit ꝓpriā libertatem voluntas debꝫ offerri ꝑ ꝯtritionē d̓o: ⁊ ꝑ ꝯfeſſionē ſacerdoti ad ſatiſfaciendū ẜᵐ ar bitriū eccleſie ⁊ illud figurat̉ in hoſtia ꝑ peccato. in qua vna ꝑs cremabat̉ ad hono rē d̓i. alia ꝑs cedebat in vſum ſacerdotis nihil tn̄ in vſū offerentis. In tertio ſtatu voluntas relinquit̉ ꝓprie libertati. dū tam̄ ſubiecta ſit d̓o ⁊ ordinata ꝑ intentionē ⁊ ſil̓r ſub eccleſia ſeu ſacerdote ꝑ obeditionē ⁊ iſtud figurat̉ in hoſtia pacificoꝝ. cuius vna pars offert̉ ad honore d̓i qua cedit in eſum ſacerdotis. alia in eſū offerentꝭ. Ad nonū dd̓. ꝙ hͦ fuit ꝑꝑ figurā ſacrificii xp̄i ꝟi ſacerdotis. ꝙ in ſacerdotis ſacrificio fi gurabat̉: qd̓ quidē ſacrificiū ex ꝑfecta cari tate d̓o patri oblatū eſt. vn̄ in pſal. holocau ſtū medullatū offerā tibi.i. me ip̄m cum me dulla intimi amoris. vel ad ſigͣtionē ꝑfecti onis ſacerdotis: qui ꝓ quocūqꝫ ſtatu ꝑfecta caritate dꝫ ardere: ſeu ꝯterat̉ de peccatia qd̓ eſt hoſtia ꝓ peccato: ſeu īpleat p̄ceptaꝫ qd̓ eſt hoſtia pacificoꝝ ſeu ſuꝑerroget cōſ lia qd̓ eſt ſpālit̓ holocauſtū. Ad vltimuꝫ ꝟo dd̓ᵐ. ꝙ rō illius drīe in comeſtione ho ſtie pacifitoꝝ eſt drīa obligationis in rece ptione beneficii ⁊ ex ꝑmiſſione voti: nā ꝗa recepto beneficio ſtatī tenemur gr̄as refer re d̓o nō p̄currēte deliberatōe: vel ſequēte aliqua ꝓmiſſionē. Io dr̄ ꝙ hoſtia pacifico rū eadē die dꝫ comēdi: ꝗa ſtatī recepto be neficio actu l̓ habitu gr̄a dꝫ reddi. In vo to ꝟo p̄currit deliberatio. q. pͥma dies ſeꝗt̉ ꝓmiſſio. q. ſcd̓a dies: ⁊ in vtroqꝫ ſtatu deli berationis ⁊ ꝓmiſſionis licitū eſt votū red dere vel īplere. Tertia ꝟo dies ītelligi pōt ſtatus remunerationis poſt mortē in quo no erit fas votum impleri. RRdine cōſeque ti inquirēdū eſt de ceſſatōe cerimo nialiū p̄ceptoꝝ. Circa hͦ āt duplex error eliminandus eſt. Error iudeoꝝ ꝗ recipiūt ſcripturā vel̓. teſtī. qui aſſerūt cerīonialia p̄cepta ſemꝑ eē obẜuanda. Et error Ebyo nitaꝝ qui cū obẜuantia euāgelii legales ce rimonias ſil̓ cuſtodiēdas xp̄ianis dixerūt ad eliminandū gͦ vtrūqꝫ errorē iſto modo pcedemus. Querentes pͦ in gn̓ali. vtꝝ ob ẜuantia cerimonialiū ſemꝑ ſit in p̄cepto. 2ſpal̓r d̓ ſacrificiis circūciſiōe ⁊ ſabbato Tertio vtꝝ obſeruātia cerimonialiū ſit indifferens tꝑe gr̄e. Ad primū ergo ſic pn̄t arguere aduerſarii ꝟitatis. Baruc. 4 Hic eſt liber mandatoꝝ dei: ⁊ lex que eſt ī eternū: oēs qui tenēt ea inueniēt vitā. ⁊ lo quit̉ de lege data ppl̓o iſraelitico. Sꝫ quod manet in eternū dꝫ fuari ſine fine. gͦ tꝑe gr̄e dēmꝰ ẜuare legē ꝙͣtū ad legalia oīa. Si dicat̉ ꝙ intelligit̉ de lege qͣꝫtū ad mo ralia ꝙ ip̄a manet in eternū. Conͣ. Math. quīto. Amē dico vobis yota vnū aut vnꝰ apex nō p̄teribit a lege donec oīa fiant. ibi dicit glo. vota que eſt decima lr̄a ſigͣt p̄ce pta decalogi. Apex ꝟo que nō eſt lr̄a ſꝫ ſig littere ſigͣt p̄cepta ſignificatiua ſic̄ figura lia ⁊cͣ. Ergo ītelligit̉ de moralibꝰ ⁊ figura libꝰ oībus. ergo tenemur oīa īple̓ ⁊ obẜuare Itē Math. 5º. Qui ſoluerit vnū de man datis iſtis minimis: minimus vocabit̉ in regno celorum.i. vilis ⁊ abiectꝰ vocabitur ab his qui erūt in regno celoꝝ. ⁊ dic̄ ibi gl. īterlinearis. Mīma mādata ſunt q̄ incho ant hoīes. Sꝫ hec fuerūt mādata legalia. gͦ erit minimus.i. reprobus qui ſoluerit illa ⁊ nō obẜuauerit. gͦ ſemꝑ ſūt obẜuanda. Itē iſte ſil̓itudines ſunt vtiles ad informatiōꝫ aīe rōnalis: ſicut dicit beatꝰ Augꝰ ꝯtͣ Fau ſtū. He ſil̓itudines rerum in locutionibꝰ ⁊ obẜuationibꝰ figuratis: ꝓpter querendi ⁊ oꝑandi exercitationē rōnales mētes vti lit̓ ⁊ ſuauiter mouēt. Sꝫ quicꝗd ē ſuaue ⁊ vti le ad mouendā aīam rōnalē ſꝑ dꝫ manere ⁊ obẜuari. ⁊ nō euacuari. quia oē tale ad ſa lutē ordinat. Si gͦ figuralia ⁊ legalia omīa ſūt hiꝰ. manifeſtū eſt ꝙ ſemꝑ d̓bēt obẜuari Itē Augꝰ in qōnibꝰ veteris teſtī. īplere legē nihil aliud eſt qͣꝫ plene addere. legem aūt hoc eſt ad īpleſſe manētibꝰ p̄teritis no ua addē̓. Si gͦ xp̄ianus īplet legē. cōſtat ꝙ manētibꝰ p̄t̓itꝭ ip̄e addit noua. gͦ adhuc ma nēt p̄t̓ita nec tollit̉ aliꝗd qd̓ legis ſit. gͦ ad hūc d̓bēt oīa legalia obẜnari. Itē Deū. 27 Recitatis mādatis tā moralibꝰ qͣꝫ cerimo nialibus. precepit Moyſes ⁊ ſeniores iſrl̓ ppl̓o dicētes. Cuſtodite oē mandatū qd̓ pre cipio vobis hodie. ⁊ paulo pꝰ. ſcd̓ᵐ. 70. Ma ledictꝰ oīs qui nō ꝑmāſerit ī oībus que ſcri pta ſunt in libro legis hiꝰ vt faciat ea. Itē Deūt. 28º. Si audire nolueris vocem dn̄i d̓i tui vt cuſtodias ⁊ facias oīa māda ta eiꝰ ⁊ cerimonias quas ego p̄cipio tibi ho die: veniēt ſuꝑ te oēs maledictiōes iſte. ma ledictꝰ eris in ciuitate ⁊cͣ. Igit̉ oē mādatū tā cerimoniale ꝙͣ morale p̄cipit indrn̄t̉ obẜ uari ſine termini p̄finitionē: ⁊ maledictiōi ſb̓iecit omnē tn̄ſgredientē: vl̓ vnū de mā datis nullū excipiēs hoīem aut mandatuꝫ Oē igit̉ indifferent̉ ſine termīo eſt obẜuā dū. Itē lex tā in p̄ceptis moralibꝰ qͣꝫ ī ce rimonialibꝰ ꝯtinet ꝟitatē. vn̄ in pſal. Lex tua ꝟitas. ſed ſic̄ dr̄ in alio loco pſal. Ueri tas dn̄i manet in eternū. gͦ lex ꝙͣtū ad p̄ce pta moralia ⁊ cerimonialia manēt ī eternū Itē ad Ro. 7. Mandatū ſcm̄ iuſtū ⁊ bo nū. qd̓ ītelligit̉ de mādato legis Moyſi: ⁊ etiā de cerimonialibꝰ. vn̄ ibi ſtatī ſb̓iūgit̉ ſcimus qm̄ lex ſpūalis eſt. Glo. Aug. lex mo yſi ſpūalis dr̄. ꝗa in ea ſunt que d̓i ſūt: ⁊ ꝗa ſpūal̓r intelligēda. Si gͦ qͣꝫtum ad cerimo nialia tm̄ eſt ſpūalit̓ ītelligenda. gͦ lex qͣtu ad cerimonialia ſpūalis eſt ⁊ mandatum ſanctū iuſtū ⁊ bonū. Si gͦ mandatū ſcm̄ iu ſtū ⁊ bonū eſt ꝑpetuo tenendū. quia ſic̄ dr̄ ſap̄. pͦ. Iuſticia ꝑpetua eſt ⁊ īmortalis ⁊ in pſal. Iuſticia tua dn̄e iuſticia in eternū. gͦ p̄ceptū cerimoniale erit ꝑpetuo obẜuandū Conͣ. Oē qd̓ nō hꝫ rōꝫ qͣre debeat ꝑman̉ deſinit. Si ergo lex cepit. ꝗa ante Moyſer nō fuit ⁊ hoc qͣꝫtū ad cerimonialia ⁊ poſt aduētū xp̄i n̄ eſt rō qͣre dēat ꝑmanere ꝙͣtū ad cerimonialia. gͦ poſt aduentū xp̄i ꝙͣtum ad cerimonialia deſinit. Ꝙ āt pꝰ aduētum xp̄i nō eſt rō qͣre debeat mane ꝓbat Apl̓a ad Ro. 3º. Quia iuſtiª d̓i ꝑ fidē eſt ih̓u xp̄i in oēs ⁊ ſuꝑ oēs qui credut in eū ⁊ nūc ſī lege iuſticia d̓i manifeſtā ē. Ex quo arguit ꝙ nō ex oꝑibus legis iuſtificabit̉ oīs caro Si gͦ rō ꝑmanētie legis eſt iuſtificatio ſeu ſalus hoīs. nō eſt rō qͣre lex nūc dēat mane̓ qd̓ intelligit̉ de cerimonialibꝰ manifeſte. Itē ſi quis dicat ꝙ ad iuſtificationē ne ceſſaria eſt obẜuātia cerimonialiū. Conͣ obicit apl̓s. Nā Habraā ex fide iuſtificat ē ante legē cerimoniaꝝ ex fide dico p̄miſſi redemptoris. Gn̄. 15º. Credidit Habraā d̓o ⁊ repu. ē il. ad iuſ. Si gͦ ex fide ſū obẜuātia cerimoniaꝝ. Fide dico ꝓmiſſionis redēpto ris erat iuſtificatio Habrae obẜuantia ceri moniaꝝ nō eſt ad iuſtificationē neceſſaria Itē ſi ex ſola fide ꝓmiſſionis redēpto ris longe anteqͣꝫ veniret erat iuſtificatio. gͦ multo fortius poſtꝙͣ ꝓmiſſio eſt īpleta ⁊ redēptor venit ex fide ſola erit iuſtificato ſine obẜuantia legis cerimoniaꝝ. Et hoc ē qd̓ ꝯcludit apl̓s ad Ro. 5. Iuſtificati igitur gratis ex fide ꝑ gratiā ip̄iꝰ ⁊cͣ. Itē lex ce rimoniaꝝ obligabat ſolū illos ꝗbus data ē Si gͦ ſolū iudeis data eſt lex ſoli iudei ⁊ no alij tenētur ad cerimonialia. Si gͦ iuſtifica tio r̄dēptoris equal̓r reſpicit oēs tā iudeos qͣꝫ gentiles. ẜᵐ ꝙ dicit apl̓s ad Gal. 3. ex au ctoritate Gen̄. 22º Prouidēs ſcriptura quia ex fide iuſtificat gētes deꝰ ꝓmiſit Habrae ꝗa benedicēt̉ in te oēs gētes. ex quo cōclu dit. igit̉ qui ex fide ſūt bn̄dicent̉ cū fideli Habraā. Si gͦ ſine obẜuantia cerimoniarū erit iuſtificatio hominū ſic̄ ⁊ prīs Habrae aut ſequet̉ incōueniēs ꝙ ad iuſtificationē iudeoꝝ reꝗrerent̉ plura qͣꝫ ad iuſtificatiōꝫ gentiū. gͦ difficilius ſaluarent̉ illi quibꝰ fcā eſt ꝓmiſſio ſpālis de ſaluatore ⁊ ex quibus ſaluator nat eſt. qd̓ eſt ridiculoſū dicere. Itē arguit apl̓s ad Hebre. 7º. ex auctori te pſal. in qua ꝓph̓a in ꝑſona d̓i loquit̉ ad xp̄m. Tu es ſacerdos in eternū. hoc mō Si coū matio ꝑ ſacerdotiū leuiticū erat.i. ꝑfe ctio vltͣ qua nō eēt ꝑfectius ſacerdocium requirendū qd̓ ad hoc neceſſariū fuit ẜᵐ or dinē Melch. ſurge̓ ſacerdotē ⁊ nō ẜᵐ aaron dici. Si gͦ a ꝓph̓a dauid dr̄ ꝙ xp̄s exurgēt ẜᵐ ordinē Melch. nō Aaron. gͦ ritꝰ ſacerdo tii xp̄i nō eſt ritus ſacerdotii Aaron ſeu ſa cerdotii leuitici ⁊ etiā potior ⁊ melior. Re linquit̉ igit̉ ꝙ ſacerdotiū legis mutandū eſt adueniēte ſacerdocio xp̄i. tn̄ſlato auteꝫ ſacerdotio ſic̄ dic̄ idē Apl̓s ncc̄e ē vt legiſ tn̄ſlatio fiat. ex quo relinquit̉ ꝙ ſi ẜᵐ ordi nē melch. Exurgat xp̄s ſacerdos erit ſacer dos nō ẜᵐ legē carnalis mādati. ſꝫ ẜᵐ ꝟtu tē vite īſolubilis. Neceſſariū eſt igit̉ in ad uētu xp̄i cerimonialia terminari. Itē ar guit Apl̓s ad Hebre.8. ex auctoritate Iere. 31º. Feriam domui iſrl̓: ⁊ domui iuda teſtm̄ nouū. nō ẜᵐ pactu qd̓ pepigi cū patribꝰ ve ſtris. pactū qd̓ irritū fecerūt. ex hac ꝑte au ctoritatis arguit apl̓s dicēdo. Nouū vete rauit pͥus.i. factū eſt vetꝰ pͥus teſtamētum ſed ſi vetus eſt: finiēdū eſt. vnde ip̄e ſb̓dit Oē qd̓ antiquat̉ vt in aīatis ⁊ ſeneſcit vt in aīatis ꝓpe interitū eſt. ꝗa antiquatio ⁊ ſenectꝰ ſunt p̄nūcia mortis ⁊ deſitionis. Ex qͦ relīquit̉ ꝙ veniēte nouo teſtō ī aduentu xp̄i ceſſat vetꝰ in cerimoniis legis. Iteꝫ ex auctoritate Iere. in eodē. 31º. ſimil̓r argy it apl̓s ſb̓dens in eodē. Hoc eſt teſtamentū meū qd̓ feriā domui iſrl̓ dabo legeꝫ meā in viſceribꝰ eoꝝ ⁊ in corde eoꝝ ſcribā eā. Si gͦ hec ꝓmiſſio eſt adimpleta in aduētu xp̄i Lex ẜuanda eſt poſt aduētū xp̄i nō hꝫ man data que ſcripta nō ſunt in corde ⁊ cōſcīa humana. Si gͦ p̄cepta cerimoniaꝝ nō ſunt ſcripta in mēte humana. Relinquit̉ ꝙ non ſūt ẜuanda poſt aduētū xp̄i. Itē arguit apl̓s rōe. Nā mandatū cerimoniale tēpore xp̄i nō eſt vtile ad ſigͣndū. quia qd̓ ſigͣt̉ iaꝫ venit. nec de ſe eſt virtuoſū ad iuſtificād̓ quia ẜᵐ ſe ꝯſiderata abſqꝫ diuino imꝑio in drīa ſunt. ergo poſt aduētū xp̄i eſt māda tū cerimoniale infirmū ⁊ inutile. Ex quo re linquit̉ ꝙ dicit apl̓s ad Hebre. 7º. ꝙ repro batio p̄cedentis mandati fit ꝓpter infir mitate eiꝰ ⁊ inutilitatē. Itē ſi diceret̉ ꝙ eſſet vtile ad ſigͣndū qd̓ faciendū eſt. n̄ tn̄ ad ſigͣndū qd̓ in xp̄o futuꝝ eſt. Contͣ eſt qd̓ dicit apl̓s ad Hebr. 7. Nihil ad ꝑſcm̄ adduxit lex. Introductio ꝟo melioris ſpei ẜᵐ quā approximamꝰ ad deū eſt ſupple. Et intēdit dice̓ ꝙ obſcure īꝑfecte ſigͣnt qd̓ eſt faciendū ad obtinēdā ſpem ſalutis ſeu appropinqͣtionis ad deū. Ergo tꝑe ꝑfectio nis nō d̓bet hec ſigna imꝑfecta mane. oībꝰ iſtis rōnibꝰ ⁊ auctoritatibꝰ deſtruit̉ error iudeoꝝ. Item ampliꝰ error ebyonitaruꝫ qui recipiūt auctoritatē euāgelii d̓ſtruitur ſic. dicit ſaluator lex ⁊ ꝓph̓e vſqꝫ ad Ioh̓eꝫ Math. xi. ex qua auctoritate arguit Augꝰ ī ꝗōibus noui ⁊ veteris teſtamēti. hanc legē dicit ſaluator vſqꝫ ad Ioh̓eꝫ nō vltra ſer uandā. ſic enī data eſt vt ꝯpleto tꝑe ceſſa ret. nec eīꝫ fuit ab initio: ſꝫ ex cā data ad tē pus eſt vt veniēte ſaluatore ceſſaret lex. Itē Augꝰ ꝯtra 5auſtū arguit ſic. Si cele brationes que figure erāt p̄nūciates ven tura. adhuc a xp̄ianis fierēt nihil ſigͣretur niſi nundū veniſſe: que dudū figuris p̄nū ciabant̉: qd̓ enim venturum p̄nūciat. aut nūdū venit. aut ſi iā venit: ſuꝑflue ⁊ falla citer p̄nunciat̉ lex ⁊ ꝓph̓e vſqꝫ ad Ioh̓em Math. xi. Illud eī qd̓ iā venit nō dꝫ p̄nū ciari. Si gͦ res p̄nunciata figuris iaꝫ venit ēͣ debēt euacuari figure nō obẜuari. Ad idē eſt auctoritas beati Petri act. 15º. in co cilio apl̓oꝝ loquit̉ enī ibi ad iudeos ꝯuer ſos. Uiri fratres ſcitis qm̄ ab ātiꝗs diebꝰ elegit deꝰ ꝑ os meū audire gentes verbuꝫ euagelii ⁊ credere. dās illis ſpm̄.ſ. ſic̄ ⁊ no bis. ⁊ nihil diſcernit inter nos ⁊ illos fide purificans corda illoꝝ. Nūc gͦ quid tēptatꝭ iugum īponere ſuꝑ ceruices diſcipuloꝝ. qd̓ neqꝫ nos neqꝫ patres noſtri portare potuiꝰ ⁊ loquit̉ de onere circūciſionis ⁊ aliarum circūſtantiaꝝ legis. Itē ad ideꝫ ſunt qͣꝫ plurime auctoritates Pauli ad Gal. 3. Pri qꝫ veniret fides ſb̓ lege cuſtodiebamur co cluſi in eā fidem que reuelāda erat. Itaqꝫ lex pedagogꝰ noſter fuit in xp̄o: vt ex fide iuſtificemur. at vbi venit fides nō ſumus ſb̓ pedagogo. ergo nō ſumus ſb̓iecti māda tis cerimoniaꝝ. ⁊ multa dic̄ ibi apl̓s ī hūc modū. Auctoritate igit̉ ꝓph̓ica ⁊ euāgeli ca: apl̓ica. ⁊ rōne euidēti pꝫ poſt aduētum xp̄i legales cerimonias nō eē ẜuandas. Qd̓ ſine diſtinctione ꝯcedendū eſt. Rn̄dēd̓ igit̉ ad obiectiones erroris. Ad pͥmū ergo ꝙ obicit ꝙ hec lex eſt in eternū dd̓. ẜᵐ aug ī liº qōnū no. ⁊ vet. teſ. Legiſ nomē vnū eſt ſed triꝑtitā hꝫ intelligentiā. Prima enim pars legis d̓ d̓o eſt. Si enī lex a lectione di cta eſt vt de multis quid eligas ſcias īter errores. gͦ poſiti acceperūt vt eligāt veruꝫ i. reprobato dyabolo eligāt deū. Scd̓a āt legis pars hec eſt: que ſex p̄ceptis ꝯtinetur que ſic incipit. Honora patre ⁊ matrem. Tertia ꝟo in nyomeniis ⁊ in ſabbatꝭ eſt ⁊ eſcis diſcernēdis ac eligendis: ⁊ in circūci ſione ⁊ in hoſtiis pecudū offerendis. hanc itaqꝫ legē dicit vſqꝫ ad Ioh̓eꝫ nō vltͣ ẜuā dā. quia ſicut dic̄ data ē vt ꝯpleto tꝑe ceſ ſaret. Lex vero que de d̓o eſt ſil̓r ⁊ lex mora liū p̄ceptoꝝ. iſta ſemꝑ manet ⁊ aboleri non pōt. Ex hac igit̉ auctoritate Aug. dd̓m. ꝙ lex credendoꝝ d̓ d̓o que eſt in pͥma tabula ⁊ lex moraliū p̄ceptoꝝ que ē in ſcd̓a manet in eternū. Lex ꝟo cerimonialiūº que ex ca ad tꝑs data eſt tꝑalis: ꝗa ceſſante cā in ad uētu ſaluatoris euacuāda eſt. Ad 2ªª qd̓ obicit ex Math. 5º. rn̄det̉ ibidē ī glo. Quia cū in lege ſint p̄ceptaⁱ moralia ⁊ p̄cepta ſi gnātia.ſ. cerimonialia oīa īplēt̓ vel in capi te xp̄o. vl̓ in corꝑe qd̓ eſt eccleſia: ſꝫ differēt̉ Nam moralia implēt̉ lr̄aliter. ſigͣntia vero ſpūaliter. vn̄ dicit glo. donec oīa fiāt. vel ī capite vel in corꝑe: ⁊ qͣꝫtū ad moralia īꝑfe cta ꝑficiunt̉ ⁊ qͣtuꝫ ad cerīonialia ſignifi cantia ſpūalit̓ īpleant̉. Ad tertiū ꝙ dic̄ qui ſoluerit vnū de mādatis iſtis mīmis ⁊cͣ Dicendū ꝙ ſoluere mandatū legis dicitur duplicit̓. vel qͣꝫtū ad intentione ferētis. vl̓ qͣꝫtum ad intentionē eiꝰ cui data eſt lex. In illa gͦ auctoritatē intelligit̉ ſolue̓ vnuꝫ de mandatis iſtis mīmis. pͥmo mo. vn̄ no tandū eſt ꝙ xp̄ianus verus nūqͣꝫ ſoluit ali qd̓ legaliū ſeu cerimonialiū ꝙͣtū ad inten tione ferentis. cuiꝰ intētio fuit ꝙ manerēt vſqꝫ ad tꝑs xp̄i. qͣꝫuis dicat̉ ſoluere qͣtum ad intentiōꝫ falſa iudeoꝝ quibꝰ data ē le ⁊ hiꝰ diſtinctionis exēplū ponit̉ Augꝰ in p̄ cepto de ſabbato in qōibus noui ⁊ veteriſ teſtī dices. Soluit ſane ſabbatū ſaluator. ſꝫ ſine p̄iudicio dati ſabbati. Cū enī ſabbati iam tꝑs ceſſaret: iudei aūt ſabbatū adhuc mane̓ aſſererēt. Saluator ſabbatꝭ oꝑans ẜꝰ ſenſū iudeoꝝ ſabbatu ſoluebat. Ad qͣrtū dd̓. ꝙ ſil̓itudines figurales vtiles fuerunt pͥus: ⁊ adhuc vtiles ſunt: ſꝫ pͥus.ſ. ante tꝑa gratie duplicē habuerūt vtilitate: ꝗa tunc erant vtiles ad mouēdū rōꝫ oꝑe ⁊ lectione mo at nō hn̄t niſi vna vtilitatē illa.ſ. que eſt in lectione. vt in eis legat̉ nō vt obẜuē tur. Ad vtilitatē aut que ſolū eſt in audi endo ſeu in legēdo no ſequit̉ obſeruantia niſi cum h̓ ſit vtilitas illa que eſt in facie do. Et hoc eſt qd̓ dicit Augꝰ ꝯtra fauſtuꝫ Priori ppl̓o multa talia nō tm̄ audiēda ve rū etiā facienda ſeu obẜuanda p̄cepta ſunt tꝑs enī quo nō tm̄ dictis ſed etiā factis ꝓ phetizari oporte̓t ea que poſteriori tꝑe fue rat reuelanda: quibꝰ ꝑ xp̄m atqꝫ in xp̄o re uelatis fidei gentiū onera obẜuationū no ſunt īpoſita. ꝓph̓ie aut auctoritas eſt ꝯme data. vn̄ remanſerūt ſolū quantū ad aucto ritatē ſignādi: vt in eis poſſet hō legē ⁊ in tellige: ſꝫ nō ꝙͣtum ad auctoritatē obẜuādi Ad ꝗntū dd̓. ꝙ impletio legis dr̄ vno reſpcū figuraliū ⁊ hoc mō ſumit̉ īpletio ꝑ ceſſationē ẜᵐ ꝙ dic̄ Augꝰ in qōe vet. ⁊ nō ui teſtī. qd̓ implet̉ ceſſat videlꝫ qn̄ ei meliꝰ ſuccedit. vn̄ ponit exēplum d̓ ꝯſtituto ī ali qua ptāte dices. ſi alicui in ptāte ꝯſtituto ſucceſſor dat̉. Nūquid d̓ſtructꝰ dicet̉ qͣi. d. īmo īpletio ē: qn̄ ſuccedit melior in ptāte ⁊ hoc ē qd̓ dicit glo. ſuꝑ illud Math̓. 5. Nō veni ſolue̓ legē ſꝫ adīple̓ ſupplet ꝗ figuras ceſſare docet qn̄ res fcā ē. Alio mō dr̄ īplē ſ. addere plene: ⁊ hoc mō implet xp̄ianꝰ mo ralia. vnde Augꝰ in qōibꝰ noui ⁊ vet. teſtī Nō illā deſtruxit ſed potiora addidit. ſic gͦ nō deſtruunt̉ legalia ꝗa eis meliora ſuc cedūt: nec etiā moralia: ſꝫ etiā addūt̉ potio ra. Ad ſextū ꝙ obicit ꝙ ſub ītermīatōe maledictionis p̄cipiunt̉ ẜuari moralia ⁊ ce rimonialia. 27º. Peut. ⁊ ſine termīo. Deut. 28. dd̓. ꝙ illa p̄cepta ꝙͣtū ad cerimonialia nō fuerūt iuſſa ẜuari niſi vſqꝫ ad aduētuꝫ ꝟi ꝓph̓e hͦ eſt xp̄i. Alioꝗn nō fuiſſet dictur in eadē lege Deuꝫ. 18. Proph̓aꝫ d̓ gentē tua ſicut me ſuſcitabit dn̄s ip̄m audies. ⁊ ſub dit̉. In ꝑſona d̓i pona verba mea in ore eiꝰ loquet̉ qͣꝫ ad eos oīa que p̄ceꝑo illi. Ex quo relinquit̉ ꝙ adueniēte ꝓph̓a xp̄o cedit lex Moyſi eius imꝑio. ip̄e aut eſt qui dic̄ math xi. Lex ⁊ ꝓph̓e vſqꝫ ad Ioh̓eꝫ. ex auctorita te gͦ eiꝰ retractāt̉ legis cerimonie. Inde ē qd̓ dic̄ apl̓s ad Gal. 3. repetēs illd̓ legiſ deū 28. Quīcūqꝫ ex oꝑibꝰ legis ſub maledicto ſt̓ Scriptū eſt enī maledictꝰ qui nō ꝑmāſerit in oībus que ſcripta ſunt in libro legis. Et ſb̓dit. Xp̄s nos redemit d̓ maledicto legis factꝰ ꝓ nobis maledictū. Deūt. 21º. Maledi ctꝰ omīs qui pendet in ligno vt in gentibꝰ benedictio Habrae fieret in xp̄o vt pollici tatōꝫ ſpūs accipiamꝰ ꝑ fidē ſine obẜuātiā legaliū. Ad ſeptimū ꝙ obr̄ ꝙ lex in cerīo nialibus cōtinet veritatē ꝯcedendū eſt. ſꝫ diſtinguēdū ꝙ duplex eſt ꝟitas. veritas ꝓ miſſionis: ⁊ veritas exhibitionis. In cerio nialiū ꝟo obẜuātia fuit ꝟitas ꝓmiſſionis: ⁊ ſic eſt veritas in figura in gr̄a xp̄i: qui per illa figurabat̉ ⁊ ꝓmittebat̉. Ueritas aūt exhibitionis ꝯplet euacuando quodāmodo ꝟitatē ꝓmiſſionis. ⁊ hͦ ē qd̓ dr̄ in pſal. Sa crificiū ⁊ oblatōꝫ no. Nō glo. ſacrificiū qd̓ de aīalibus fiebat. ⁊ oblationē que erat de alijs rebꝰ: vt de ſimila ⁊ thure ⁊ oleo nolū iſti. ſup. poſtqͣꝫ veritas eſt exhibita: vt eniꝫ venit res: noluit deꝰ illa legalia que erant qͣi verba ꝓmittētia: tādiu eſt ꝓmiſſor do nec det vt dedit mutat ꝟbum. nō dicit da bo ſꝫ d̓di. ip̄o gͦ veniēte noluit illa que erāt eiꝰ figura. vnde ī natali dn̄i cantat̉ miſſa de ꝑ̄miſſiōe. lux fulgebit: nec repetit̉ poſtea ⁊ de ꝓmiſſionis exhibitione.ſ. puer natus eſt: ⁊ illa repetit̉. ecce verboꝝ mutatio: ibi enī eſt de futuro ꝓmiſſio. hic de iam nato gratiaꝝ actio. Ad octauū dd̓. ꝙ illd̓ mā datū iuſtū ſcm̄ ⁊ bonū intelligit̉ de mora libus p̄ceptis ẜᵐ vnū modū. ⁊ ꝙ ſequit̉ lex ſpūalis eſt de eiſdē moralibꝰ inqͣtum ſum de lege naͣli. vn̄ Augꝰ in libro qōnū nouis vet. teſtī. Si apl̓s legē ſanctā ⁊ bona ⁊ ſpi ri tualē vocat ad Ro. 7º. qūo dicit lex iram oꝑatur: ⁊ vbi nō eſt lex nec p̄uaricatio. ad Ro. 4º. ⁊ rn̄det ꝙ lege factoꝝ erat ꝙ circū ciderēt̉. ꝙ ſabbatū obẜuarent. ꝙ diſcerne rent eſcas ⁊cͣ. dic̄ iram oꝑari: eo ꝙ irato d̓o addita ſunt hec vt homī eſſent ꝑfidie iu deoꝝ. de tantis enim neceſſe vt aliquid p̄ tereat. vn̄ Apl̓s Petrꝰ act. 15º. Quid tēpta tis iugū īponere ſuꝑ ceruice diſcipulorum qd̓ neqꝫ nos neqꝫ pr̄es noſtri portare potu imus. ⁊ ꝑ Ezech. 20. ē. Sedi eis p̄cepta non bona. vt gͦ ab hac lege illos tollerꝫ ait. vbi no eſt lex nec p̄uaricatio. q. d. legē iudeoruꝫ ẜuantes ncc̄e eſt vt p̄uaricetis. tanta enī ſūt p̄cepta que īpleri īpoſſibile eſt. Spiri tualē aūt legē ⁊ ſancta ⁊ bonā dixit lege naturalē: que ꝓhibet peccare: ⁊ dux eſt bōe vite. huic addita lex fidei ꝑfectū hominem facit. Et ẜᵐ hec p̄dicta obiectio nō fac̄ ad poſitū. ẜᵐ aliū modū intell̓r de lege Mo yſi. ꝙ lex ſpūalis eſt: eo ꝙ ſpūalit̓ eſt intelli genda. ſicut dicit ibi glo. ⁊ tūc cū dr̄ man datū ſcm̄ iuſtū ⁊ bonū diſtinguendum: ꝗa iuſtum ⁊ bonum mandatū dicitur duobꝰ modis. vno mō ex naͣ eius qd̓ mādat̉. quia ẜᵐ ſe iuſtū ⁊ bonū ē. ⁊ hͦ mō mādata mora lia ſunt iuſta ⁊ bona non cerimonialia. Alio mō ex rōne ⁊ intētione mandātis ſoᵐ vt ꝗa mādat aliquid deꝰ ꝓpter aliquod iu ſtū ⁊ bonū eliciendū vel ſigͣndū qd̓ tamē ẜᵐ ſe indifferēs eſt. qūo p̄ceptū datū Ade de ligno ſcīe boni ⁊ mali ne comedas Gn̄ 2º. fuit iuſtū ⁊ bonū. quia datū hōi in meri tū obediētie ⁊ p̄ceptū cerimoniale iuſtum ⁊ boᵐ ꝗa datū ad ſigͣtōeꝫ fut̉e gr̄e xp̄i de quo. 1. Cor. 1. Qui factꝰ ē nobis iuſtificatio ⁊ ſanctificatio: ⁊ redēptio. Primo mō dictu mandatū ē ſimpl̓r ⁊ ẜᵐ oē tꝑ̄s iuſtū ⁊ bonū Scd̓o mō dictū ē iuſtū ⁊ bonū ex cā. ⁊ ideo ad tꝑs iuſtū ⁊ bonū. ꝓpt̓ qd̓ ceſſante cauſa ceſſare dꝫ effcūs. vn̄ Augꝰ in qōnibꝰ noui ⁊ vet. teſt. de lege cerimoniaꝝ dicit n̄ fuit ab initio. ſꝫ ex cauſa data ad tꝑs ē vt aduē niēte ſaluatore ceſſarꝫ lex. Sequitur ſpeciali inquirē d̓ ſacrificiis circūciſiōe ⁊ ſabbato. Nam de ſuffocato ⁊ ſanguine ſupͣ dictum eſt. Querit̉ gͦ pͥmo de ſacrificiis legalibꝰ vtꝝ ſint faciēda. Ad qd̓ arguit̉. Nā oē pre ceptū qd̓ eſt in lege Moyſi ꝓmulgatū ⁊ in euagelio ꝟbo xp̄i repetitū ſeu ꝯfirmatum eſt ſemꝑ ẜuandū. Sꝫ mandatū d̓ ſacrificiis eſt tale: ꝗa in mūdatione leproſi. 8º. Math. ꝯfirmat̉ a xp̄o cū dixit. Uade ⁊ oſtende te ſacerdotibus: ⁊ offer munꝰ qd̓ p̄cepit Moy ſes: hoc eſt ſacrificiū. gͦ eſt ſemꝑ ẜuandum. Itē oīs xp̄i actio noſtra eſt inſtructio: ⁊ in īpletione mandatoꝝ nobis ꝓpoſita in exēplum. Si gͦ in xp̄o ſeu pro xp̄o oblatū eſt ſacrificiū Luce. 2º. ⁊ hoc ip̄e voluit vn̄ dr̄ ibi Tulerūt illum in ieruſalē vt darent ho ſtiā ẜᵐ ꝙ dictū eſt in lege. par turtuꝝ: aut duos pullos colūbaꝝ. Ergo ad exēplū erūt a nobis ſacrificia offerenda. Item dicit Augꝰ in qōibꝰ noui ⁊ vet. teſtī. Manifeſtū eſt deū holocauſtis nō delectari. ſed ꝓ ſatꝭ factiōe pccī gemitu. ⁊ dolore cordis veniā poſſe mereri. ſacrificiū in teſtimoniū pccī voluit. vt ſe peccator ꝑ oblationē ſacrificii ꝯfiteret̉ peccaſe. Si ergo oblatio ſacrificii erat ꝯfeſſio peccati: cuꝫ tꝑe gr̄e neceſſaria ſit ꝯfeſſio pccī: nō d̓buit ceſſare oblatio ſa crificii. Itē opponit Marcellinꝰ ad Aug Cur hic deus qui ⁊ vet. teſto deꝰ eſſe firma tur ſpretis veteribus ſacrificiis delectatꝰ eſt nouis. nihil eī pōt corrigi niſi qd̓ aut n̄ recte factū ꝓbat̉: vel ꝙ recte ſemel factum eſt mutari nullatenus dꝫ. recte enim facta mutari niſi iniuſte nō poſſūt. Con. Pro batū eſt ſupͣ pͥmo titulo de ſacrificiis. ꝙ ve ritas ſacrificii n̄ ē ī īmolatōe pecoꝝ niſi tm̄ in ſigno ⁊ figura. Si gͦ veritate veniente dꝫ ceſſare figura. gͦ ⁊ ſacrificiū veniēte xp̄o ⁊ hoc eſt qd̓ dicit Iſidorꝰ ſuꝑ pͥncipiū Leu Oīs hoſtiaꝝ diuerſitas xp̄i hoſtiam p̄fere bat. vnd̓ ꝟitate oblata: ceſſauit vmbra ve rū ſacrificiū p̄figurās. Itē veniēte ꝑfe ctione gratie dꝫ ceſſare īperfectū ſacrifiᵐ Sꝫ talia fuerūt ſacrificia aīaliū. ſicut ꝓbat ad Hebr. x. Umbrā habens lex futuroꝝ bo noꝝ hoſtiis quas offerūt nūqͣꝫ pōt acceden tes ꝑfectos facere: ⁊ hͦ ꝑ ſingulos ānos ali oꝗn ceſſaſſent offerri. Iō ꝙ nullā cōſcīam peccati vltra haberēt cultores ſemel mun dati: qͣi dicat ſi ſacrificia illa ꝯferrent ſa lute: nō eſſet opus iterari. Sicut ē de me dicam̄to qd̓ cū valēs eſt ⁊ ſalutis efficax ſe mel īpoſitū introducit ſanitatē. Sī ꝟo ſēꝑ apponit̉ maniᵐ indiciū erit nō ꝯtuliſſe ſa lutē. Sil̓r in illis ſacrificiis: ꝗa pͥma hoſtia nihil valebat. ideo ſecunda offerebat̉. Et hec eſt intētio glo. ex quo relinquit̉ ꝙ den̄t ceſſare ſicut inſufficientia ⁊ īꝑfecta oblato ꝟo ſacrificio. Itē ſacrificiū offerebatur in ꝓpitiationē peccatoꝝ. Sꝫ dic̄ apl̓s Heb. 7º. Ꝙ oībꝰ manifeſtū eſt. ꝗa īpoſſibile ē ſā guinē hyrcoꝝ aut thauroꝝ auferre pecca ta. Ergo illa ſacrificia ꝓ pcc̄o expiando: n̄ erāt offerēda. Item aſſumēs apl̓s aucto ritatē pſal. quā dicit in plurali in aduētu xp̄i dicit ad Heb̓r. x. Ingrediēs mūdū dic̄ hoſtiā ⁊ oblatione noluiſti: corpus autem aptaſti mihi ⁊cͣ. dicens ꝙ hoſtias ⁊ oblatio nes noluiſti nec placita ſunt tibi: quē ẜᵐ le gem offerūt̉ ⁊cͣ. Aufert pͥmū ſupple ſacrifiª ⁊ cū eo vetus teſtamētū qd̓ ꝑ Moyſen da tū eſt vt ſequēs ſtatuat. hoc eſt ſicut dicit glo. Stabile nouū ſacrificiū ⁊ cū eo nouum ſacrificiū oſtendat. ℟º dd̓. ꝙ ſicut dicit Augꝰ. x. de ciui. d̓i. iuxta apl̓m ad Hebre. x. Oblato ſūmo ⁊ vero ſacrificio xp̄i cuncta ſacrificia illud figurantia ceſſare debue rūt. vn̄ dicit gl. ad Hebre. x. ſuꝑ ilind. Cor pus aptaſti mi. Oblata ſūt ſigna quia exhi bita eſt veritas. Ad illud gͦ ꝙ pͥmo obie ꝙ auctoritate xp̄i vr̄ ſacrificiū approbatū dd̓. ꝙ approbatu eſt nō vt poſt aduentum ſuū faciendū. ſed vt ante aduētū ſuū a d̓o inſtitutum. nam poſt aduētū ſuum mōſtra uit ip̄e nō neceſſariū eſſe offerre ſacrificiuꝫ legale. cū iuxta auctoritatē Oſee ꝓph̓e 6 dixit. miſericordiā volo ⁊ nō ſacrificiū. Ad illud ergo ꝙ obicit ꝙ p̄cepit offerri Rn̄det Augꝰ in qōnibus noui ⁊ veteris te ſtamēti. ꝙ illud p̄cepit nō ꝗa neceſſarium ſed quia expediēs ꝓpter ſcandalū iudeoꝝ vitandū. vnde dicit dn̄s iudeis vt ꝙ de il lo opinabant̉ auferret. Dicebāt.n. eū eſſe inimicū traditioni iudayce: iuſſit vt lepro ſus offerret munera ſicut p̄ceptū erat a mo yſe. Leu. 14. ⁊ ſb̓iecit in teſtimoniū illis hͦ eſt vt hec res teſtis eēt contͣ illos ꝗa ſalua tor n̄ eēt legis inimicus. factū ē itaqꝫ ꝙ ceſ ſare debuerūt. ſed quia iam ſolēt ſuꝑflua n̄ nocere factū eſt vt hoc ꝓdeſſet illis qui d̓ ip̄o male opinabant̉. Ad ſcd̓m ꝟo ꝙ ob cit ꝙ oīs xp̄i actio noſtra eſt inſtructio: ⁊ actionē xp̄i appellat q̄ facta ē pro xp̄o: vt oblationes hoſtiaꝝ diſtinguēdum ꝙ ſunt actiones ptātis ut miraculoꝝ: ⁊ hec ſūt ad īſtructionē nō imitādi ſeu faciēdi. ſꝫ credē di. Quedā aūt actiōeſ ſūt humilitatꝭ. ⁊ hoc duplicit̓. Nā quedā ſūt diſpēſatiōis. q̄daꝫ exempli ſeu imitatōis. Actiones diſpēſati onis ſūt quas in ſe ſuſcepit xp̄s ad noſtrā redēptione ⁊ in his ē inſtructio gͣtitudīs ⁊ amoris. Actiones ꝟo exēpli ſūt qͣs xp̄s oꝑatus eſt ad noſtrā informationē. ut oꝑa caritatis ⁊ obediētie ⁊ aliarū ꝟtutū ī ꝗbꝰ eſt inſtructio imitatiōis. Dicēdum gͦ ꝙ ſuſceptio actionū legaliū in cerimoniis in xp̄o fuit ordinata ad redemptionē nō ad imitationē. ẜm qd̓ dic̄ apl̓s ad Gall̓. 4º. Fa ctū ſub lege ut eos ꝗ ſub lege erāt redime ret. glo. factū ſub lege dic̄ ꝙ hoſtia legal̓ ꝓ illo oblata eſt Luc. 2º. nec miꝝ ſi oꝑa illa legis ſuſtinuit: ex ꝗbꝰ liberaret eos qui eī ſeruilit̓ tenebāt̉ qui etiā motē ſuſtinuit ut ex illa alios liberaret. Ad tertium dd̓ ꝙ qͣꝫuis oblatio ſacrificii eſſet confeſſio pctī tn̄ deficiebat in duobꝰ. vnuꝫ eſt ꝗa non ꝓ qͦcūqꝫ pct̄ō erat ſacrificiū. Unde Augꝰ in queſtionibꝰ noui ⁊ vet̓is teſtī. nūqͣꝫ ꝓ ma nifeſto delicto ſacrificiū mādauit ſed pro ignorato. ꝗa etiā cū neſcit hō peccat. ⁊ cū ſe putat recte age̓ intētionē quadā delīꝗt tale pctm̄ dixit ꝑ ſacrificiū poſſe purgari aliud ē ꝗa ꝑ ſacrificiū nō erat ꝯfeſſio niſi generis pctī. non enī pctī circūſtātie ꝑ ſa ſacrificiū poterūt iudicari. Ideo imꝑfecta eſt cōfeſſīo pctī ⁊ diminuta oblatio ſacrī ficii. ꝑfecta aut ē ꝯfeſſio exp̄ſſione verbi. vnde in illa erit ꝑfectio ſacrificii iuxͣ illd̓ Oſee vltꝭ. Reddemꝰ vitulos labioꝝ nr̄oꝝ Ad vltimū reſpōdet Augꝰ ad marceli nū. Sic nō opinor cū agricola aliud iuſſe rit eſtate qͣꝫ iuſſerit hyeme. ratio mutatur agriculture. ⁊ cū mane ſurgit ꝗ nocteʳ ꝗeſ cebat vite cōſiliū nō mutauit. aliud mgr̄ adoleſcēti qͣꝫ puero ſolebat īpoſuit. Doctri na igit̉ ꝯſtans mutato p̄cepto nō mutata mutauit. non itaqꝫ ꝟuꝫ eſt qd̓ dicit̉ ſemel rectū nullatenꝰ eē mutādū. mutata ꝗppe temꝑis cā ꝙ recte ante factū fueat ita mu tari plerūqꝫ flagitat. ut cū ipſi dicāt recte non fieri ſi mutet̉. Cōtra. Ueritas clamet recte nō fieri niſi mutet̉. aptū fuit primis tꝑibꝰ ſacrificiū qd̓ p̄ceꝑat deꝰ. nūc ꝟo non ita eſt. Aliud enī p̄ceꝑit ꝙ huic tꝑi aptuꝫ eſſet: qui ml̓to magis qͣꝫ hō nonit ꝗd cuiqꝫ tꝑi accomodate adibeat̉. Dicēdū gͦ alijſ ſacramētis p̄nūciari xp̄m cū venturꝰ eſſet alijs cū veniſſet anūciari oportuiſſe. ſicut mō nos idipſū loquētes. diuerſitas tamen rerū etiā copulit ꝟba mutare. Si ꝗdē alid̓ eſt p̄nūciari. aliud eſt ānūciari. aliud ē cū venturꝰ eſſet. aliud̓ cū veniſſet. QueTITI one vtrum debeat Poſtea de circūciſi ceſſare ad quod ſic obiicit Gen̄. xvii. Erit pactū meū in carne veſtra in fedꝰ eternū. pactū aūt illud appellat circūciſionē. gͦ cir cūciſio eſt in fedus eternū. ergo debet ſer uari in et̓nū. gͦ tꝑe gr̄e. Itē rō euacuatī onis ſignorū eſt: ꝗa īpleta ſunt figurata ꝑ illa. ſed ſignatū circūciſiōis nō eſt adhuc impletū. gͦ circūciſio nō debet euacuari: ſꝫ obſeruari. Ꝙ autē nō ſit impletū ſignatū circūciſionis: patꝫ ꝗa ſicut dic̄ Augꝰ ī que ſtionibꝰ noui ⁊ vetis teſtī. Figura future reſurrectiōis gn̓alis que erit ī octaua eta te ī circūciſiōe data eſt ut qͣi renouatio fu tura in circūciſiōe dinoſce̓t̉. in illa aūt re nouatione erit abolicio oīs corruptiōis: ⁊ pene. illud aūt ſignatū nūdū venit nec im plendū eſt niſi ī fine mūdi. gͦ debet mane̓ circūciſio vſqꝫ ad finē mūdi. Itē in tꝑe gr̄e dicebat apl̓s ad Ro. 2º. Circūciſio ꝗdē ꝓdeſt ſi legē obẜues. gͦ vtilis ē cū obſerua tione legis tꝑe gr̄e. gͦ debet mane̓. Iteꝫ iª Ioh̓. 2º. qui dic̄ ſe in xp̄o manere debet ſicut ⁊ ille ambulauit ⁊ ipſe ambulare. iª Pet̓. 2º. Xp̄s ꝓ nobis paſſus eſt nobis relī quens exēplū. Gregꝰ nāqꝫ in dialogo dic̄. Redēptor nr̄ ꝑ mortale corpꝰ oē qd̓ egit hͦ nobis in exemplo p̄buit: ut ꝓ nr̄aꝝ viriū modulo eius veſtigia ſequētes in offenſo pede oꝑis pn̄tis vite carpamꝰ viā. ẜ xp̄us circūciſuſ e. gͦ ⁊ nos ad exēplū eiꝰ circūcidi debemꝰ: cū ipſe hoc egerit ī corꝑe mortali. ⁊ ſicut dic̄. Quicꝗd in mortali corꝑe egit nobis in exemplo p̄buit. Itē apl̓us tēꝑe gratie legit̉ Thimoteū circūcidiſſe Actꝭ. xvi. ergo exēplo xp̄i ⁊ apl̓ico erit circūciſio tꝑe gr̄e faciēda. Con. Ad Gall̓. 5º. Si cir cucidimī xp̄s nihil ꝓderit vobis. ⁊ Actꝭ. xvo. ex ꝯcilio apl̓oꝝ vbi ſuꝑ hoc mouebat̉ queſtio: determīat̉ ꝙ circuciſio nō eſt ſer uada. Itē querit̉ cū xp̄s legat̉ circūciſꝰ ⁊ baptizatus: quare nō circūcidimur eius exemplo ſicut baptizamur eius exemplo. Itē cū baptiſmus ſit remediū ꝯtra pec catū. ſaluator aūt ꝗ ꝯceptus eſt de ſpiritu ſancto non habuit in ſe aliqd̓ pctm̄. gͦ nec debuit ſuſciꝑe remediū ꝯtra pctm̄. gͦͦ non debuit baptizari nec etiā circūcidi cū ip̄a circūciſio ī remedium inſtituta fuerit. ℟º ẜᵐ Aug. in qōnibus noui ⁊ vet. teſtī. circūciſio vſqꝫ ad xp̄m. indulta ē habraaꝫ Habraā aūt circūciſionē ī ꝓmiſſo xp̄o acce pit ut tā diu circūciſio curreret ꝙ diu xp̄s naſceret̉. ꝓmiſſus habrae ꝗ oēs gentes iu ſtificaret ꝑ fidem: ſicut fuerat iuſtificatus habraā. ita debuit circūcidi ut ipſe ꝓbare tur eſſe ꝗ ꝓmiſſus habrae eſſet. ita ut dece tero circuciſio ceſſaret īpleta promiſſiōe. baptiſmꝰ autē nō debuit ceſſare: ꝗa forma renaſcibilitatꝭ ē a xp̄o cepta. nō pͥꝰ data ⁊ vſqꝫ ad xp̄m cōſumata. Ad pͥmuꝫ gͦ qd̓ obiicit̉ ꝙ circūciſio ē in fedus eternuꝫ. dd̓ ꝙ fedus eternū pōt ītelligi qͣitū ad ſignū vel qͣtū ad rē ſignatā. Quātū gͦ ad ſignū ſeu figurā non eſt circunciſio in fedꝰ eter num ſed ꝙͣtum ad rē ſignatā. vn̄ dic̄ glo. Gen̄. xvii. ī fedus eternū: ꝗa aliꝗd eternuꝫ ſignabat ⁊ hoc adhuc tenet̉ ⁊ obẜuatur a xp̄iano: ſignat enī circūciſio abolitionē culpe. ⁊ hoc eſt ꝑ gratiā ī pn̄ti que datur in baptiſmo. ⁊ ſignat abolitionē pene ⁊ hͦ ē ꝑ gloriā ī futuro ſcꝫ ī gn̄ali reſurrectiōe. Et hoc eſt qd̓ dicit Augꝰ con fauſtum. Si queris qͣre nō circuncidat̉ carne̓ xp̄ianꝰ. ⁊ ſi xp̄s nō venit legē ſoluere. ℟º īmo iaꝫ ideo nō circumcidit̉ xp̄ianus. ꝗa id qd̓ ea dem circūciſione ꝓph̓abat̉ iā xp̄s īpleuit. expoliatio enī carnalis generationis: que illo facto figurabat̉ iam xp̄i reſurrectiōe īpleta ē: qd̓ ī nr̄a reſurrectiōe futuꝝ ſacra mēto baptiſmatꝭ comēdat̉. Nā neqꝫ penit debuit auferri noue vite ſacramētum: ꝗa reſtat adhuc in nobis futura reſurrectio mortuoꝝ: ⁊ in melius tn̄ ideſt ſuccedente baptiſmo debuit cōmutari. Ad ſecund̓ dicenduꝫ ꝙ ſignatum circūciſionis dicit̉ īpleri dupliciter. ī exēplo ſeu cā: ⁊ in re ſeu effectu. In exemplo ſeu in cā ſīguatū circū ciſionis īpletū eſt in reſurrectiōe xp̄i q̄ eſt ca ⁊ exemplū noſtre reſurrectionis. In re bo ⁊ in effectu nūdum cōpletum eſt. ꝗa nō ē adhuc noſtra reſurrectio generalis. ⁊ iō ꝗa iam cōpletū eſt in cā ſeu in exemplo. ſi gnum illud euacuādū ē. ⁊ hoc eſt qd̓ dicit Augꝰ ꝯtra fauſtū ꝙ adhuc ꝑmittit̉ eccl̓ie ſd eſt corꝑi xp̄i ⁊ in manifeſtatiōe p̄ſtatur in xp̄o capite corꝑis ſaluatore.i. in xp̄o me diatore dei ⁊ hoīuꝫ hoīe xp̄o ih̓u. Iā vtiqꝫ cōpletum ē. ꝗd enī ꝓmittit̉ niſi vita et̓na ex reſurrectiōe a mortuis: hoc iā cōpletuꝫ eſt ī illa carne que verbū factum eſt: ⁊ qd̓ fidelibus ꝓmittit̉ in iudicio iā cōpletuꝫ ē in exemplo. Ad tertiū dicendum ſcd̓m ꝙ dicit ibi glo. ꝙ loquit̉ ibi apl̓us ẜᵐ ſta tum legis veteris: ī quo ſtatu ꝓfuit circū ciſio ſed nō ꝓfuit ad ſalutē ſine ſpūali ob ſeruātia legis. ⁊ ideo dicit. circumciſio ꝓ deſt ſi legē obſerues. ſi autē p̄uaricator ſiſ legis circumciſio tua p̄pucium facta ē. tꝑe autē gratie pꝰ ꝙͣ veritas exhibita ē nō mo nō ꝓdeſt ſed etiā obeſt. Un̄ Greg. ad Gall̓ 5º dicit. Si circūcidimini xp̄s vobis no ꝓ derit. Ad quartum ptꝫ reſponſio ex p̄ci denti capitulo. Nā xp̄s non ſuſcepit circū ciſionē ad exemplum imitationis ſed per diſpenſationē ad fidē redēptionis. ut mō ſtraret̉ ille eſſe qui fuerat ꝓmiſſus habrae Unde Ambꝰ ſuꝑ illud ad Gall̓. 4º. factum ſub lege dicit. Saluator fieri debebat ſub lege ut circūciſus appareat filius habrae cui promiſſus erat ſignū habens eius cui ꝓmiſſus fuerat in quo impleta erat circū ciſio. ⁊ ideo ſignū ia ceſſat. Ad ꝗntum dd̓ ẜᵐ Aug. in qōnibus noui ⁊ vet. teſtī Paulus cū predicaret iā nō oportere circū cidi qͣꝫꝙͣ ipſum thimotheū circuncidit ꝓ pter ſcādalum iudeoꝝ. Maluit enī rē ſuꝑ fluā facere qͣꝫ imꝑitoſ ex quibꝰ aliꝗ poſſint ſaluari ſcandalo eſſe: ſicut ⁊ ipſe ſaluator iuſſit: ut leproſus offerret munera ꝓ emun datione ſua ſicut p̄ceptum erat a Moyſe Math̓. viii. Et ſubiecit in teſtimoniū illis ut hec res teſtis eſſet ꝯtra illos ꝙ ſaluator nō erat legis īimicus. Ad illud autē qd̓ querit̉ quare non circumcidimur exemplo xp̄i ſicut baptizamur: patꝫ rn̄ſio ex p̄dictꝭ. ꝗa ſicut dic̄ augꝰ in qōnibus noui. ⁊ vet. teſtī ⁊ Ambꝰ Cicūciſio fuit ad ꝓbatione ꝙ ipſe eſſet ꝗ ꝓmiſſus eēt habrae ita ut de cetero cicumciſio ceſſaret impleta ꝓmiſſi one. baptiſmus ꝟo erat ī forma īmitatiōis. Un̄ ſicut dicit Augꝰ in qōnibꝰ no. ⁊ vet. teſtī. dignū erat ut ipſe exēplo eſſet futu ris filiis dei ⁊ qui ꝑ baptiſmum filios dei fieri docebat debuit in ſe hoc viſibiliter demonſtrare. Ad vltimū ꝟo qd̓ obiicit ꝙ baptiſmꝰ eſt ī remedium ꝯtra peccatuꝫ Reſpōdet Augꝰ in qōnibꝰ noui. ⁊ ve. teſt. Babtizatus eſt ſaluator: non vtiqꝫ ꝓpter peccatū: ſed ꝓpter iuſticīā cōplendā hoīs cām in ſe ſuſcipiens: ⁊ ꝑ regnationē filios dei fieri docens baptizari debuit: ut in ſe hoc oſtēderet ratuꝫ. facile enī ꝓbat̉ qd̓ di ſi videat̉ fieri a mgr̄o. qd̓ ſil̓i mō de circū ciſione obiicit ſufficient̓ reſponſū eſt. queritur de ceſſatione Poſtea ſabbati. ad qd̓ arguūt ex auctoritate. Exo. xxxiº. Cuſtodiant filii iſrl̓ ⁊ ſubdit pactū eſt ſempiternū īter me ⁊ filios iſrl̓ ſignūqꝫ ꝑpetuū. ſed ſi pactum eſt ſempiternū ſempiterne manet illud qd̓ pepigit deus cuꝫ filiis iſrl̓. ſed nō pepigit niſi obſeruātiā ſabbati. gͦ obſeruātīa ſab bati ſempiterna eſt. Item ſi eſt ſignum ꝑpetuū ꝑpetuo ſignat. ⁊ ſi ꝑpetuo ſignat ꝑpetuo eſt. gͦ cuſtodia ſabbati ꝑpetua erit Itē Leui. xxio. dr̄ de ſabbato. De opꝰ ẜui le nō facietꝭ in eo legitimū ſempit̓nū erit. gͦ lex ſabbati lex ſēpit̓na ē. gͦ ſemꝑ ẜuanda. Itē Eze. xxo. Sabbata mea dedi eis vt eēt ſignū inter me ⁊ eos ⁊ ſcirēt ꝗa ego dn̄s ſcīficans eos. Itē ibidē ſequit̉. Labbata mea ſcīficate vt ſit ſignū int̓ me ⁊ voſ: vt ſciatis ꝗa ego dn̄s deus vr̄. Ex hoc arguūt Si aliꝗd eſt ſignū alicuiꝰ ſignati habētis ſemꝑ eandē neceſſitatē ⁊ vtilitatem ut ſi gnet̉: huiꝰ ſigni euacuacio nūqͣꝫ erit vtil̓ ſed dānoſa: ſed ſignatio ſabbati eſt talis. ſignat enī ſicut dicit ꝓph̓a Ezechiel apud intellectū ut ſciatur ꝙ dn̄s ipſe ſit deus. hoc aūt ſcire ſemꝑ ⁊ ꝑpetuo eſt vtile ⁊ ne ceſſariū. ergo euacuatio ſabbati nunqͣꝫ erit vtilis ſemꝑ igit̉ eſt ſeruādū. Itē qd̓ ma gis ⁊ amplius in lege dīnoruꝫ p̄ceptorum ſeruandū p̄cipit̉ erit amplius obẜuanduꝫ Sed tale eſt p̄ceptū de ſabbato. Nā ⁊ ante legem p̄ceptuꝫ eſt. Exo. xvi. ⁊ in lege p̄ce ptorū moraliū. Exo. xx. ⁊ in lege p̄ceptoruꝫ iudicialiū. Exo. xxiii. Sex diebꝰ oꝑaberis ⁊ ſeptima die ceſſabis. Itē ī lege p̄cepto rum figuraliū. Exo. xxxi. Uidete ut ſabba tum meū cuſtodiatis ꝗa ſignū eſt. Item in repetitiōe legis pꝰ ꝯfractionē tabulaꝝ. Exo. xxxv. Sex diebus facietis opus: ſepti mus erit vobis ſanctꝰ. Itē ī lege Leui. xix. Sa bbata mea cuſtodite ⁊. xxiii. dies ſe ptimus ꝗa ſabbatiⁱ reꝗes ē vocabit̉ ſcūs. Itē in lege numeroꝝ p̄uaricator ſabba ti punitur mortē. Nume. xv. vbi legit̉ quō colligēs ligna in ſabbato punit̉ mortē. Itē in lege Leut̓. repetit̉ deūut̓. v. Item in ꝓphetīa illud p̄ceteris exprimit̉ obſer nandū Eze. xx. In preceptis meis ābulate ⁊ iudicia mea cuſtodite: ⁊ ſabbata mea ſcī ficate. Ex his igit̉ arguūt: ſi nullū d̓ prece ptis dīne legis īuenit̉ cū tāta frequentia repetitu. nec cum tāta diſtrictione ⁊ auto ritate mandatū: nullū p̄ceptū legis āpliꝰ qͣꝫ ſabbatū ē cuſtodiendū. Si gͦ p̄cepta mo ralia ſemꝑ ſūt ſeruāda ⁊ iſtud ſil̓iter: cuꝫ etiā īter moralia numeret̉ ⁊ maiori aucto ritate obſeruādum iubeat̉. Itē ſaluator cuꝫ iudeis de ſabbato diſputās. Math̓. xii. nō dixit ſabbatū tꝑe gr̄e nō eē ẜuanduꝫ. ſ ꝙ neceſſitate poſſit ſine offēſa violari. Cū gͦno retractet̉ a xp̄o ſemꝑ erit ẜuandum. Itē querit̉ cū illud qd̓ ē inſtitutū dīna auctoritate nō poſſit mutari niſi dīna au ctoritate. Quā auctoritate dīna euacuata ſunt ⁊ ſacrificia ⁊ circunciſio ⁊ ſabbata ⁊ alia in obẜuātiis legaliū īmudiciarū. Si gͦ dīna auctoritate nō ſūt interdicta: ſemꝑ erūt ſeruāda. Querit̉ gͦ in quo loco eua gelii iſta ſūt retractata. Itē tꝑe gr̄e ob ẜuat̉ tp̄ſ paſce: ⁊ tp̄s pētecoſtes. ſꝫ iſte erāt ſolēnitates legales. Exo. xxiii. ⁊ Leui. xxiii. pari rōne ⁊ alie ſolēnitatos legales. gͦ. ſabbatū ⁊ cenophegia ⁊ alia maxime cuꝫ ſint vacatiōis gr̄a que ē ad deū īſtituta. Contͣ. iiii ad Gall̓. Cū cognoueritis deum quō ꝯuertimini ad infima elemēta mūdi. ⁊ ſubdit. dies obẜuatis ⁊ menſes ⁊ temꝑa ⁊ ānos. timeo ne forte ſine cā laboraueriꝫ in uobis. vobis Gl̓o. Iam obſuatis dies iu daici ritus ut ſabbata ⁊cͣ. ⁊ ſubdit. Mēſes obẜuatis ut neomenias tꝑa putantes īple̓ diuinū p̄ceptū. Exo. xxiii. Tribus vicibus anni mihi feſta celebrabitis: ⁊ annos ut ſe ptimū ānū ⁊ ꝗnquageſimuꝫ. Leui. xxvº. ex quo relinquit̉ ꝙ ſabbata nec cetera legis feſta ſūt obẜuāda. ℟º ī ſabbato duo fuer̄t ſcꝫ determinatio diei talis ſeptime: ⁊ hec fuit figuralis. ⁊ figura rei quā adueniēte debuit ceſſare ſabbatū. fuit enī figura ꝗe tis noſtre quā habemꝰ in pn̄ti ꝑ gratiam xp̄i. ⁊ ꝑ gloriā in futuro. ⁊ ita non debuit obẜuari qͣꝫtū ad determīationē diei ſepti mē. Itē in ſabbato fuit ſcīficatio ⁊ qͣꝫtū ad hoc fuit morale. ⁊ adhuc obẜuat̉ vt or ſum eſt ſupͣ qōne de tertio precepto decā logi. Memēto ꝙ diē ſabbati ſcīfices ⁊ hͦ eſt qd̓ dicit Augꝰ conͣ fauſtuꝫ. cum queris ſabbati ociuꝫ quare non obẜuat xp̄ianus. ℟º īmo id ꝓpterea nō obẜuat xp̄ianus: ꝗa ꝙ ea figura p̄figurabat̉ iam xp̄s impleuit in illo quippe habemus ſabbatū qui dixit Math̓. xi. Uenite ad me oēs qui laboratis ni onerati eſtis. Unde nō ꝙ in ſabbato fi gurabat̉ quies ꝑ gratiā in xp̄o: ⁊ ꝗes eter na cuiꝰ ſpes nobis reuelata eſt. ⁊ ideo nō manet niſi ad legendum ſolū ⁊ non ad ob ẜuādum. Et hoc ē qd̓ dic̄ Augꝰ in eodem libro ceſſationē ſabbatoꝝ iā quidē ſuꝑua cuā ducimꝰ ad obẜuāduꝫ: ex quo ſpes reue lata eſt noſtre quietis eterne ⁊ nō tamen ad legendū ⁊ intelligendū. Ad pͥmū gͦ ⁊ ſecūdū dicēdum ꝙ ī ſcriptura eternum ſeu ſempiternū accipit̉ multipliciter: ꝓpͥe coīter. ẜᵐ quid. ꝑ accidens. methaphorice. ꝓprie tribus modis. minus ꝓpͥe. magis prie. ⁊ ꝓpriiſſime. ꝓpriiſſime igit̉ cuiꝰ nō eſt principiū nec finis durationis ⁊ ſtabi litatis ⁊ hoc mō dr̄ deus eternꝰ tm̄ ⁊ ī hͦ ſenſu dicit̉ Danie. 7º. Ptās eius ptās eter na. 7. 18º. Eccl̓. Qui viuit in eternū creaui oīa ſimul. Minus ꝓprie qd̓ habet prin cipium ſꝫ nō finē durationē: ꝙuis finē ha beat quodāmodo in ſtabilitate. ꝗa mutat̉ quō dicit̉ pena eterna. 25º. Math̓. Itē ma ledicti in ignē eternū. Magis ꝓprie qd̓ habet principium ſed nō finem in. durati one uel ſtabilitate quō dicit̉ vitā eterna. Ioh̓. 17ª. Hec eſt vita eterna vt cognoſcaꝫ te deum. Coīter ꝟo extēſo vocabulo ac cipitur eternū ut dicat̉ eternū cuius finis nō ꝯſtituit̉ in humana acceptione. Et hoc tripliciter. pͦ dicit̉ eternū cuiꝰ finis nō con ſtituit̉ in cognitione. Deut. 29º. Abſcondi ta a dn̄o deo noſtro manifeſta ſunt nobis ⁊ filiis veſtris vſqꝫ in eternū. Secundo modo cuius finis nō ꝯſtituit̉ in affectiōe ẜᵐ quē moduꝫ. 3º. Reg. pͦ. dixit berſabe ad dauid. Uiuat dn̄s meus rex in eternuꝫ. Tertio mō cuius finis nō ꝯſtituit̉ ī recor datione. 4. Ioſ. de lapidibus extractis ex alueo iordanis. Id circo poſiti ſūt iſti lapi des in monumētū filiis iſrl̓ vſqꝫ in eternū Scd̓m ꝗd ꝟo accipit̉ eternū ut dicat̉ eter nū cuius finis nō determinat̉ ī duratiōe. Et hoc tripliciter: dicit̉ enī eternū condi ctione. pͣs. Thronus eius ſicut ſol ī ꝯſpectu meo. ⁊ ſicut luna ꝑfecta in eternū. dicit̉ d̓ bauid cui nō determīat̉ finis regni ī ſuc ceſſoribꝰ dauid ſi ẜuaſſent mandata dei Er etiā eternum iure. Ioſue. 14º. Iurauit Moyſes caleph terraꝫ quā calcauerīt pe tuus erit poſſeſſio tua ⁊ filioꝝ tuoꝝ ī eter nū: ꝗa nō determīabat̉ finis in iure poſſi dendi. Itē dicit̉ eternū ſigͣtiōe quō dr̄ de ſabbato. 31º. Exo. Pactū ē ſempiternuꝫ ſignūqꝫ ꝑpetuū. ⁊ Gen̄. 17º. dicit̉ d̓ circun ciſione ad habraā. Statuā pactū meū īter me ⁊ te federe ſempiterno. glo. ꝗa figura bat eternū. Itē eternū ꝑ accidenſ dr̄ qd̓ ꝑ aliud noīatur eternuꝫ. ⁊ ꝑ hͦ tripliciter. ratiōe ẜm qd̓ dicit̉ tempus eternū. ꝗa ro tꝑis ī diuina diſpoſitiōe eterna ē. Baruc. z. Preparauit terrā in tꝑe eterno ꝓmiſſio ne. ẜᵐ que moduꝫ dicit̉ pactū eternum in quo eſt ſpōſio boni eterni 23º. 2º. Reg. dic̄ dauid. nec tāta eſt domꝰ mea apud deum ut pactū eternum iniret mecū firmum in oībꝰ ⁊cͣ. Ductione ⁊ ẜᵐ hoc ſacramētuꝫ circunciſiōiſ ꝓ ſtatu ſuo ducebat̉ in fedus eternū. Un̄ Gen̄. 17º. Erit pactuꝫ meum in carne vr̄a in fedꝰ et̓nū glo. quoniā ad eter nitatē ducit. Itē methaphorice dr̄ eter nū tripl̓r ſtabilitate. p̄s. Qui ꝯfidūt ī dn̄o ſicut mons ſyon non co. ineter. ꝗ h̓i. in ie. Diuturnitate ⁊ ſic qd̓ ē diuturne ꝑmanē tie dr̄ et̓nū. 33º. Deut. d̓ pomiſ colliū eterno rum. Inuiolabilitate ⁊ ſic illud qd̓ nō ē fas violare dicit̉ eternū. Exo. 22º. Cuſtodi ꝟbum iſtd̓ legitimū tibi ⁊ filiis tuis vſqꝫ ineternū. Per hāc diſtinctionē patꝫ re ſponſio ad primū: ꝗa ſabbatū dicit̉ pactū ſempiternū figuratione: ꝗa ſcꝫ figurabat eternā quietē vt dictū eſt. vn̄ ad determi nationē ſubdit qd̓ ſignū eſt ꝑpetuū. Ad ſecundū ꝟo qd̓ obiicit ꝙ ſi ſignū ꝑpetuum eſt ꝑpetuo erit obſeruādū. ℟º ē ꝗa ſabba tum dicit̉ ſignum ꝑpetuū. ul̓ rōne ꝑpetui ſignati qd̓ eſt ꝗes eterna: uel rōne ꝑ̄petui ſigni qd̓ ē duobus modis. Eſt enī ſignum in facto ⁊ ſignū in ꝟbo: ſignū in ꝟbo ē ad auditū: in facto ad aſpectu. Itē ſignum in oꝑe: ſignū in lectione. dd̓ gͦ ꝙ ſabbatuꝫ ꝑpetuū ſignū ē nō in obſeruātia oꝑis: ſed rōne ꝟbi ſeu lectionis. Un̄ Augꝰ ꝯtra fau ſtum vacationē iam ſuꝑuacuā ducimꝰ ad obẜuādū exquo reuelata eſt ſpes nr̄e ꝗetis eterne nō tn̄ ad legendū. Ad tertiū qd̓ obiicit ꝙ dicit̉ legitimuꝫ ſempiternū. dd̓ ꝙ ſempiternū accipit̉ methaphorice ꝓ īui olabili. Legittīmū gͦ ſempiternū dr̄ īuiola bile mādatū qd̓ nō licebat p̄termitti tꝑe legis. Ad qͣrtū dicēdū ꝙ ſigni vtilitas manet. Nōnd̓ tn̄ ẜᵐ Iero. ſuꝑ illd̓ ad Gal̓. 3. Ex oꝑibus legis ſpm̄ accepiſtis an ex au ditu fidei biꝑtita ſūt oꝑa legis. Nā ꝑtim in ſacramētis: ꝑtim ī moribus accipiuntur Ad ſacram̄ta ꝑtinēt circūciſio. ſabbatum no emenie. ſacrificia huiꝰ obẜuātie. Ad mo res aūt nō occides: uo mechaberis. Scd̓m hoc gͦ dicēdū ꝙ ī moribus vtilitas eſt ī cu ſtodiēdo. In ſacramētis ꝟo vtilitas eſt in ītelligēdo: ꝗa ſicut dicit Ieroꝰ. ſi nō in telligant̉ ⁊ ſi obſeruēt̉. in illis ſola ẜuitus eſt qualis erat in ppl̓o iudeoruꝫ quo ad ru des. ſi ꝟo obẜuent̉ ⁊ intelligāt̉ ꝓſūt ſi tꝑi gruūt ſicut a moyſe ⁊ ꝓph̓is obſeruata ſūt. Si ꝟo ītelligāt̉ ⁊ nō obẜuāt̉ ſil̓iter ꝓ ſunt ſi tꝑi nō ꝯgruūt: ⁊ tūc vtilitas illoꝝ eſt ī cōtēplatiōe nō ī executiōe. nō ꝯgruit aūt obẜuantia tꝑi gratie. ꝗa cū cā ꝓmiſſio onis xp̄i inſtituta ſint ſi ẜuarent̉ viderēt adhuc ꝓmittere. Ceſſare gͦ debēt ſicut dic̄ beatꝰ Augꝰ ꝙͣtū ad obẜuātiā ut appareāt ſigna iā futuri xp̄i fuiſſe. vtilitas ꝟo cōtē plationis ſemꝑ eadē ē. Ad ꝗntū dicēd̓ ꝙ p̄ceptū de ſabbato ita frequent̓ in lege diuina iteratū eſt: hoc nō ē rōne lrālis ob ſeruātie mādati. ſed rōne ce mandati. Cā aūt ſabbati ſic̄ dic̄ Io. damꝰ fuit vacatio que eſt ad deū: ut ille carnalis ppl̓us ⁊ ter renis cupiditatibꝰ implicatus: ꝑticulā vi te tribuet vacationi ⁊ venerationi dīne. Quia ꝟo ille ppl̓us dure ceruicis difficilli mus erat ut abſtraheret̉ a terrenis ⁊ con uerteret̉ ad celeſtia ⁊ dīnā. Inde ē ꝙ det̓ mīata dieſ vacatiōis.ſ. ſeptima repetebat̉ eis frequēter in iuſſiōe: ⁊ trāſgreſſio puni ebat̉ cū magna diſtrictiōe ⁊ ſeueritate. Spūali ꝟo ppl̓o tꝑe gratie totū tēpꝰ vite indicit̉ venationi dīne. ⁊ iō determīatio tꝑis vacatiōis veneratiōis dīne ut ſab batun euacuari debuit tꝑe gr̄e. feſtiui ꝟo dies ut dnīca a xꝑianis ſeruāt̉ ſicut dc̄m eſt ſupͣ qōne de p̄cepto ſabbati alia rōne. Ad aliud dicēdū ꝙ obſeruātiā ſabbati Irālem retractauit ſaluator ẜᵐ quod dicit Augꝰ ī queſtiōibꝰ noui ⁊ vet. teſtī. Salua tor ſabbatis oꝑans. Ioh̓. ꝯº. ⁊ īfirmos ſab batis lectū portare precipiēs. Io. 5º. Scd̓m ſenſū iudeorū ſabbatū ſoluebat. ꝗa iā ſab bati tempꝰ ceſſabat. Ad aliud dicenduꝫ ꝙ obſeruatio īmūdiciarū qͣtū ad tactum ret ractata eſt a xp̄o: qn̄ tetigit leproſum. Gath̓. sº. ⁊ qn̄ tetigit mortuū. Math. 9º. Obẜuātia ꝟo īmūdiciaꝝ qͣꝫtū ad guſtū re tractata ē. Math. 15. qn̄ dixit nō qd̓ ītrat os coinꝗnat hoīeꝫ ⁊cͣ. Itē obſeruātia ſa crificioꝝ retractata eſt a xp̄o. Math. 9º. cū dixit miẜicordia volo ⁊ nō ſacrificium. ⁊ Ioh. 4º. venit hora ⁊ nūc eſt. Qn̄ veri ad oratores adorabūt in ſpū ⁊ ꝟitate ⁊ ibidē Uenit hora qua neqꝫ ieroſolimis adorabitꝭ patrē in quo retractat ritū cerimoniarum cultꝰ tēpli. Itē retractatio circūciſiōis eſt in īſtitutiōe baptiſmi. ⁊ primo quo ad neceſſitatē Ioh. 3º. niſi quis renatꝰ fuerit ex aqua ⁊ ſpū ſco non intrabit in regnum celorū. Scd̓o qͦ ad vtilitatē. Marc. vltᵈ. Qui crediderit ⁊ baptizatus fuerit ſaluꝰ erit. Ad vltimū qd̓ querit̉ de obẜuātia paſce ⁊ pentecoſtes. dd̓ ꝙ non obſeruātur ea rōne qua ſeruabāt̉ in lege. In lege eniꝫ ſeruabāt̉ ī figurā futuri. nūc ꝟo ſeruātur in rememorationē ⁊ repn̄tationē p̄teriti. paſca ī memoria dn̄ice reſurrectiōis. pete coſtes ī memoriā ſpūs ſcī miſſionis. Cōſequēter opſeruantia l queritur vtrū galium fuerit īdifferēs tꝑe gratie hͦ ē q̄rē de tēꝑe ceſſationis legaliū. Ad qd̓ obiicit̓ Ro. 7º. Si mortuus fuerit vir vxoris libe rata eſt a lege viri. ⁊ ītendit apl̓us on̄dē ꝑ illud exemplū ꝙ tēꝑe gratie ſumꝰ liberi a tentiōe legis qͣꝫtū ad legalia. Ex quo ar guit̉: ſi obẜuātia legaliū ante legiſlatiōꝫ erat īdifferēs. ſꝫ poſtqͣꝫ data eſt lex facta ē debita. Ergo ſoluto legis debito erit īdif ferens. gͦ poſſūt legalia ſicut circunciſio ⁊ cetera obſeruari ſine pctō tꝑe gr̄e. Iteꝫ Paulus pꝰ paſſionē xp̄i ⁊ etiā aſcēſionem obſeruauit circūciſionē. 16. Actꝭ. aſſumens thimotheū circūcidit eum ꝓpt̓ iudeos: qui erāt ī illis locis. ſed ꝯſtat ꝙ nō circūcidiſ ſet ſi illicitū eſſet. Itē dicit Augꝰ ī ꝗd nibus noui ⁊ vet. teſtī. ꝙ circūcidēdo thī motheū: maluit rē ſuꝑflua face̓ qͣꝫ infirmis credētibꝰ ſcādalo eē. Ergo circūcidere p̄ aſcenſionē dn̄i indifferes eſt: nec eſt cōtra veritatē vite: cū ꝓpter ſcādalū vitādum nō ſit ꝯtra veritatē vite aliꝗd faciendū. It ē Actꝭ. 18º. cōnititur qd̓ idē paulus ẜm ritu nazareoꝝ in thencris caput totonde rat. Itē Actꝭ. 21º. ī irl̓m ꝯſilio Iacobi pr̄ rificatus ẜᵐ legē ⁊ templuꝫ intrauit ⁊ ho ſtiam obtulit. Ex quibꝰ relīꝗt̉ ꝙ obẜuatīa legaliū indifferens ē tꝑe gratie. Cōtra ad Gal̓. 4º. dicit apl̓s cū cognoueritꝭ deū quo ꝯuertimini: iterū ad infima ⁊ egena elementa quibꝰ denuo ẜuire vultis. gloſa Iero. iō hoc dicit: ꝗa legis obẜuātia cui d̓ diti tūc erāt. erat peccatū pene par ẜuitu ti idoloꝝ cui āte cōuerſionē ſeruierūt. de nuo aūt dicit ut oſtendat ꝙ nō diſtat mō lex pꝰ xp̄m ab antiqua idolatria. Item ad Gal̓. 2º. cum petrus veniſſet antiochiā in facie ei reſtiti ꝗa reprehenſibilis erat: prius enī qͣꝫ veniret quidā a Iacobo cum gentibus edebat. cum autē veniſſent ſub trahebat ſe ab illis timens eos qui erant ex circūciſionē. gͦ reprehēſibilis erat petrꝰ ex diſcretione ciboꝝ ẜᵐ legem ciboꝝ quā fecit venientibus iudeis: ſed nō ē reprehē ſibilitas niſi ex culpa. culpa igitur erat pe tro diſcernere cibos ẜᵐ legē. Itē ibidē dicit̉ cū vidiſſem petꝝ non recte ābulātē ad veritatē euāgelii dixi ei corā omnibus ſi tu iudeus cum ſis gentiliter viuis ⁊ no iudaice quo cogis gētes iudaizare. Ergo contͣ veritatē euangelii eſt iudaizatio: hoc ē obſeruātia legaliū pꝰ paſſionē xp̄i. Itē ad Gal̓. 5º. Si circuncidimini xp̄s nihil ꝓ derit vobis. ſi dicat̉ ẜᵐ ꝙ dicit Augꝰ in epl̓a ad Ieronimū ꝙ petrus nō errauit in eo ꝙ eos ꝗ ex iudeis crediderūt putauerit lege eſſe ſeruandā: ſed ī eo a recta linea d̓ uiauit ꝙ gentes coegerit iudaizare nō do centis imꝑio: ſꝫ cōuerſationis exemplo. vn̄ ẜᵐ hoc his qui erāt de iudeis erāt in diffe rentia legalia. hiſ ꝟo qui erant ex gentibꝰ erant noxia. Et ideo paulus circūcidit thi motheū qui erat de matre iudea. Actꝭ. 16º. non circuncidit aūt titū qui erat d̓ gētili Sal̓. 2º. ẜm hoc etiā ē petrus iuſte rep̄hēſꝰ quia dabat exemplum credentibus de gen tibus iudaizādi. Contra obiicit Ieroꝰ mul tipliciter in epl̓a ad aug. pͦ ſic. ſi pꝰ euage lium bene facit qui legalia ſeruat ī cherīti ⁊ ebyōis hereſim dilabimur: qui ꝓpter hͦ ſolū a patribus anathematizati ſunt quia legis cerimonias xp̄i euangelio miſcuert. Item idem Ieronimꝰ dicit cerimonias non eſſe ꝑnicioſas his qui eas velint ſicut a parentibꝰ acceperint cuſtodire. Ego aut ccōtrario ꝓnūcio oībꝰ eſſe mortiferas ſeu ex iudeis: ſeu ex gentibus. finis xp̄s ad iu ſticiam oī credenti ad Ro. xº. Itē idem ſeroꝰ. Iere. 31º. Cōſūmabo teſtamētū nouuꝫ ſuꝑ domū iſrl̓ nō dic̄ ppl̓o gētiū ſꝫ iudeis ut non in vetuſtate lrē ſeruiant ſed in no uitate ſpūs ad Ro. 7º. Itē oībus dr̄ Mat. xi. Lex ⁊ ꝓphete vſqꝫ ad iohānē. gͦ venien te xp̄o obſeruātia legaliū retractat̉. Itē ſi legal̓ia ſalutē nō afferūt pꝰ paſſionē xp̄i cur obſeruātur ſi autē obẜuāda ſūt vtiqꝫ ſaltē afferūt: nō enī obẜuarēt̉ niſi afferrēt ſalutē: neqꝫ in differētia ſūt inter bonuꝫ ⁊ malū ſicut ph̓i diſputāt: bonū eſt ꝯtinētia malū eſt luxuria: ſunt vtrūqꝫ indifferens ambulare ⁊ digerere. obſeruare aūt cerīo nias nō pōt eſſe indifferēs ſed aut malum eſt aut bonū: tu dicis bonū ego aſſero ma lū non ſolū his ꝗ ex gentibꝰ ſed etiā his ꝙ ex populo iudaico crediderūt. Itē idem ieroꝰ. O beate paule qui in petro reprehen dis ſimulationē quare ſe ſubtraxiſſet a gē tibus ꝓpter metu iudeoꝝ. cur thimotheū ꝯtra ſnīaꝫ tuā circūcidere cogeris. ℟nde bis mihi ꝓpter iudeos qui in illis locꝭ erāt qui igitur tibi ignoſcis in circūciſione dī ſcipuli venientis ex gētibus ignoſce ⁊ pe tro p̄deceſſori tuo ꝙ aliqͣ fecerit ꝓpt̓ mētū fideliū iudeoꝝ. Itē idē Iero. didicimꝰ ꝙ ꝓpter mētū iudeoꝝ petrus Gal̓. 2º. ⁊ pau lus Actꝭ. 16º. ⁊ 21º. equaliter finxerūt legis precepta ſeruare. qua igit̉ frōte quā auda cia poteſt id paulus in altero reprehendē qd̓ ip̄e cōmiſit. Itē idē Ieroꝰ dic̄ Augu ſtine paulus ſil̓auit ſe iudeuꝫ ut illos lucri faceret. cur nō etiā ſacrificauit cū gētibꝰ quia et his qui ſine lege tāqͣꝫ ſine lege eēt factꝰ eſt: ut eos quoqꝫ lucrifaceret: niſi ꝗa id fecit vt nª iudeus bene defendis pau lum non ꝙ ſimulauerit errorem iudeoruꝫ. ſed ꝙ fuerit vere in errore noua clemētia apl̓i: dū iudeos xp̄ianoſ vult face̓ ip̄e iude us factus eſt. Non enī poterat luxurioſos ad frugalitatem reduce niſi ſe luxurioſū ꝑbaſſet qd̓ eſt incōueniēs. Si ꝟo dicat̉ ſicut dicit īeroꝰ ſuꝑ illud ad Gal̓. 5º. Si cir cūcidimī xp̄s vobiſ nihil ꝓderit: ꝙ legalia poſt xp̄i paſſionē ſūt mortifera niſi diſpē ſatorie cuſtodiāt̉. ⁊ vterqꝫ ⁊ petrꝰ ⁊ pau lus ſentit legē nō eſſe tenendā ⁊ ꝗa in oī gente quicunqꝫ timet deū ⁊ oꝑat̉ iuſticiā acceptus eſt illi Actꝭ. xº. vterqꝫ ꝟo cauta ſi milatione diſpenſat: petrus ſubtractioneꝫ paulus reprehēſionē ad Gal̓. 2º. paulus in petro hoc reprehēdere non potuit qd̓ ipſe fecit: nec arguere ſimilationē cuiꝰ ⁊ ipſe reus erat. fuit gͦ reprehenſio nō vera ẜꝫ diſpēſatoria. Cōtra obiicit Augꝰ ī epl̓a ad Iero. ſi ita eſt ꝙ petrus nō fuit rep̄hen ſibil̓ nec pauli reprehēſio vera: mentitus ē paulus. Si enī hoc fecit petrus qd̓ face̓ debuit mētitur paulus: qui dicit ꝙ euꝫ vi derit nō recte ambulātē ad veritatēᵇ euā gelii. Quiſꝗs enī facit qd̓ facere debet re cte vtiqꝫ facit: ⁊ ideo de illo falſū dic̄ qui dicit nō rectum feciſſe qd̓ nouit eū facere debuiſſe. ſi aūt verū ſcripſit paulus verū eſt petrum non recte ambulaſſe ad euāge lii veritatem. Item dicit Augꝰ. Si ad ſcripturas ſanctas admiſſa fuerit officio ſa mendacia ꝗd in eis remanebit auctori tas. Cū enī ꝯtra ſenſum lectoris aliꝗd oc currerit officioſū mēdaciū reputabit̉: ſed illud ſequit̉ ſi dicat̉ petrus nō vere repre henſibilis fuiſſe cū paulus ſcribat ipſū no recte ābulaſſe ⁊ ꝙ reſtitit ei ꝗa rep̄hēſibi lis erat. Itē idē ad eundē ꝙ obicis non eſſe medium inter bonū ⁊ malū: ⁊ ꝙ legis cerimonias obſeruare nō poteſt: eſſe indif ferens: cur non dicam p̄cepta illa veteruꝫ ſacramētoꝝ nec bona. ꝗa non eis iuſtifica mur. vmbre enī ſūt p̄nūciantes gratiam qͣ iuſtificamur. nec tamē malaʸ ꝗa diuinitus p̄cepta ſūt tꝑibus ꝑſoniſqꝫ cōgruentia cuꝫ me adiuuet ꝓphetica ſententia quā dicit deꝰ ſe illi populo dediſſe p̄cepta nō bona non dicit mala ut monſtret indifferentia Itē idem ad eundem qd̓ obiicis ꝙ lex ⁊ ꝓphete vſqꝫ ad iohānē ⁊cͣ. huiꝰ nō probat qd̓ dicis. Nō enī atbitror ipſū dn̄m falla citer a parentibꝰ circūciſū Luc̄. 2º. nec eum dixiſſe fallaciter leproſo Math. 8º. Uade ⁊ oſtende te ſacerdotibꝰ: ⁊ offer ꝓ te ſacri ficiū. Ergo ſicut veraciter fuit xp̄ſ circun ciſus ⁊ veraciter ex p̄cepto dn̄i obtulit le proſus ſacrificiū legis vere fuerūt legalia obẜuata ab apl̓is. Itē idem ad eundem ſicut libera voce ꝓnūcias cerimoīas mor tiferas tam his qui ex iudeis qͣꝫ his qui ex gentibꝰ: ita ꝓ tēꝑe hoc vocē tuā oīno affir mo ⁊ addo. quicūqꝫ eas ſeruauerit nō ſolū veraciter ſed etiā ſil̓ate euꝫ in baratrum diaboli deuolutū. ſed ſic̄ ſil̓ationē apl̓orū ab huiꝰ tꝑis rōe ſecernis: ita ego pauli ve racem cōuerſationē ab huiꝰ tꝑis ꝙͣuis nō ſimulata cerimoniarū obſeruatione ſecer no: qm̄ tūc fuit approbāda nūc deteſtāda Itē idem ad eundē. Sacramēta iudeoꝝ nō ſic fuerūt ab obſeruantia auferēda vt tanqͣꝫ deteſtāda ⁊ ſimilia idolatrie vide rentur. ſed ſi a cōſuetudine iudeorū quibꝰ auctoritate diuina erāt impoſita ſtatī pꝰ paſſionē ſicut mortifera tollerent̉ vide̓nt̉ fuiſſe deteſtanda ⁊ damnanda. Non igit̉ ſtatim auferri debuerūt a ꝯſuetudine iu deorum: qd̓ videtur exp̄ſſe ex ꝯſilio apl̓oꝝ in verbis btī iacobi ad paulū Act. 21º. Itē idem ad eūdem. Fateor in hoc ꝙ epl̓a mea cōtinet videlicꝫ ſacramēta iudeorū a paulo ſuſcepta vt doceret ea nō eſſe ꝑni cioſa his qui ſicut a parentibus accepant ꝑ legē vellent ea cuſtodire minꝰ me poſuiſ ſe illo dūtaxat tꝑe quo prīmū fidei gr̄a re uelata eſt: tūc enī hoc nō erat eis ꝑnicioſū progreſſu ꝟo tꝑis ab oībus xp̄ianis ille ob ſeruationes deẜerent̉. Itē idē ad eūdē ſi tunc deferēt̉ nō diſcernerēt̉ ꝙ dominꝰ ppl̓o ſuo ꝑ moyſem p̄cepit ab eo ꝙ ī tēplis demonioꝝ. ſpiritꝰ īmūdus inſtituit: qd̓ eſt maximū incōueniens. Relīquit̉ igit̉ ꝙ no erat continuo: ſed paulatim manifeſtata p̄dicatione gratie deſerēda. Itē idē ad ennde ait apl̓us ad Gal̓. 5º. Si circūcidimi xp̄s vobis n̄ ꝓderit. decepit gͦ thimotheū ⁊ fecit nihil ſibi ꝓfuiſſe xp̄m. an ꝗa hͦ fal laciter factū eſt ideo nō obfuit: cū ipſe hoc poſuit nec etiam veraciter ſed ſimpliciter dixit. ſi circūcidimini ⁊cͣ. Si gͦ nō ē ibi ſub intelligendū. ſi circūcidimini fallaciter. gͦ nec dicendū erit paulū fallaciter circunci diſſe thimotheuꝫ uel apl̓os legalia ẜuaſſe Item idē ad eundē cū veniſſet fides q̄ illis obſeruationibꝰ p̄nūciata ē: ⁊ pꝰ morte ⁊ reſurrectionē dn̄i reuelata: obſeruantie ille tanqͣꝫ vitā ſui officii amiſerūt. Sicut gͦ defūcta corꝑa amicoꝝ deducēda erāt cum honore ad ſepulturā: nec ſimulate. ſꝫ religi oſe. Nō aūt cōtinuo deſerēda. ꝓīde ꝟo ꝗſ quis xp̄ianorū ſeu ex iudeis nuptias volu erit celebrare tāqͣꝫ ſopitos cine̓s eruēs no erit pius deductor uel baiulus corꝑis: ſed īpius ſepulture violator. Itē idē ad eū dem qd̓ obiicis ꝙ paulus in petro rep̄hen dere nō potuit ꝙ ipſe fecit. Credo paulum non ita egiſſe qn̄ thimotheum circūcidit Actꝭ. 16º. vel chentris votū ꝑſoluit. Actꝭ. 12 uel ieroſolimis a iacobo monitꝰ legalia illa ſuſcepit Actꝭ. 21º. vt putare vide̓t̉ ꝑ illa le galia ſaltē dari: ſꝫ ne illa que in vmbris fu turorū deus fieri iuſſerat tanꝙͣ idolatria gentiū damnare videret̉ hoc enim eſt ꝙ illi Iacobus ait Actꝭ. 21º. Uides inquit frat̓ quot milia ſunt in iudea ⁊cͣ. Itē idē ad eundē in alia epl̓a. ſi obiicias paulū aliqn̄ ſimulatōeꝫ feciſſe ꝗa dicit factꝰ ſū iudeis tanꝙͣ iudeus nō a me docendus es: quomo intelligat̉: factus ē enī tanqͣꝫ iudeus com paſſione miſericordie nō ſimulatiōe falla cie: fit enī tanqͣꝫ egrotus qui mīſtrat egro to: nō cum febres ſe habe mentit̉: ſed cum aīo cōdolentis cogitat ꝙadmodū ſibi ẜui ri vellet ſi ipſe egrotaret. Ex his igit̉ relī quit Augꝰ legalia ꝓ tꝑe in quo pͥmo fidei gratia reuelata eſt in differentia illis ꝗ ex iudeis dumo nō ꝯſtituerēt in eis ſpem ſa lutis ⁊ vera legalia ab apl̓is fuiſſe ẜuata ⁊ petrū ꝟo reprehēſibilē: ⁊ paulū ꝟo nō re p̄hēdēdū. ℟º dd̓ ꝙ ad diuerſa reſpiciē tes circa iſtū articulū aliqn̄ diuerſa ſenſiſ ſe nō tamē cōtraria cū dicat Ieroꝰ in epl̓a ad Aug. Nō multū intereſt inter meam ⁊ tuam ſnīam: ꝗa ego dico ⁊ petrū ⁊ paulū timore fideliū iudeoꝝ lege exercuiſſe īmo ſimulaſſe mādata. tū aūt aſſeris eos hoc fe ciſſe clemēter nō mētientis actu: ſꝫ cōꝑati entis affectu. Uicēdū igit̉ ꝙ beatus Ieroꝰ ponderās verba dn̄i Math. xi. Lex ⁊ pro phete vſqꝫ ad iohānē incluſiue. hoc ē mini ſterio iohānis cōpleto intelligit legalia re tractata. ⁊ iō pꝰ paſſionē xp̄i oībus inter dicta ſeu in eis ponat̉ ſpes ſalutis ſeu no. Pret̓ea ſicut ipſemet dic̄ ī epl̓a ad Aug Propter metū iudeorū petrus ⁊ paulꝰ eqͥ liter finxerūt legis p̄cepta equaliter ẜuari qua ergo fronte paulus reprehedat in alt̓o qd̓ ipſe cōmiſit. gͦ īmo alij expoſuerūt cām quā putauerūt nō officioſū mēdaciū defē dentes ſicut tu ſcribis: ſed docentes hone ſtam diſpēſationē: ut ⁊ apl̓orū prudētiam demoſtrarēt: ⁊ blaſphemantes porphirii ī prudētiā coherceret: qui paulū dixit exar ſiſſe ī inuidiā virtutū petri: ⁊ petrum et paulij īter ſe puerili pugnaſſe certamīe. Augꝰ ꝟo reſpiciēs ad ꝯſilium apl̓oꝝ ⁊ ad verba iacobi Actꝭ. 15º. ⁊. 21º. in quibꝰ videt̉ ab apl̓is ꝯceſſū fidelibꝰ qui de iudeis erāt legalia obẜuari: nō tamē his qui de gētibꝰ imponēda: ne fide ſcandalizarent̉ diſtin guit tꝑa. ꝑſonas. affectū. Tempora duo pri mū cū cepit gratia fidei reuelari 2ᵐ cum reuelata eſt. Itē ꝑſonas fideliū duplicit̓ qui d̓ iudeis: ⁊ ꝗ de gentibꝰ. Item affectu illius qui in legalibꝰ ꝯſtituit ſpē ſalutis: ⁊ illius ꝗ non ꝯſtituit ſpē ſalutis ſed ſeruat illa ex cā: vel ꝓpter vitandū ſcandalū ꝓxi mi vel ꝗa īſtituta auctoritate dei. Scd̓m hoc gͦ dicit Augꝰ in epl̓a ad Iero. ꝙ cum dicit apl̓s ad Gal̓. 5º. Si circūcidimini xp̄s vob̓ nihil ꝓderit: illoſ arguit ꝗ ſe iuſtifica ri in lege credebāt: nō qui legitima illa in eius honore a quo mandata ſūt obẜuabāt que gratie reuelatione latiꝰ īnoteſcēte ne ceſſe fuerat aboleri. nō tamē ideo fuerant tanqꝫ diabolica gētium fugiēda ſacrificia etiā cū ipſa gratia iā inceꝑat reuelari: que vmbris talibus fuerat p̄nūciata: ſed ꝑmit tenda paululū eis: maxime qui ex illo ppl̓o cum data ſunt venerant. poſtea ꝟo tanqꝫ cū honore ſepulta ſunt a xp̄ianis omnibus irreꝑabiliter deſerēda. Ad ea ꝟo in qui bus videntur diſſentire: ꝗa qd̓ vnus dicit malū. alius dicit nō malū. nō ē ꝯtrarietas ꝗa iſte dicit malū: quia interdictū ⁊ ꝓhibi tum. ille ꝟo nō malū: quia qͣꝫtū eſt de ſe nō eſt malū nec bonū. Itē ad illud in quo vident̉ ꝯtradicere: ꝗa iſte dicit ſeruāda ille dicit nō ſeruāda. dd̓ ꝙ iſte dicit non ẜuanda: ꝗa ꝓhibita ⁊ īterdicta a xp̄o. ille vero adhuc ſeruāda ꝓpter vtilitate uel ſcandalū vitandū ꝓ tꝑe: in quo nō erāt in terdicta. nō enī dic̄ īterdicta legalia: niſi poſt gratiā fidei reuelatā. vnde illud lex ⁊ ꝓphete vſqꝫ ad iohānē oſtēdit legalia eē mortua: hoc eſt ſaluti nō neceſſaria: nō tn̄ mortīfera quouſqꝫ reuelata gratia ſunt pe nitus interdicta ab apl̓o ad Gal̓. 5º. Si cir cūcidimī xp̄s vobis nihil ꝓderit. Pret̓ea Ad aliud in quo ſibi vident̉ cōtradicere de ſimulatione dd̓ ꝙ vnus ponit ſil̓atiōeꝫ prudentie ſcꝫ Ieroꝰ. alius ꝟo negat ſimula tionē fallacie: ⁊ ita nō ſibi ꝯtradicunt. Di camus igit̉ ad ſolutionē primo obiectoruꝫ ſcd̓m ꝙ dicit hugo de ſco vic. in libro d̓ ſa cramētis iuxta Aug. vident̉ tria quedam tꝑa diſtinguēda. primū ante baptiſmū qn̄ circūciſio ſola ſtatū habuit ſine baptiſmo Nouiſſime nūc pꝰ circūciſionē ſolus baptiſ mus ſtatū habet ſine circūciſione. fuit aūt mediū tempꝰ qn̄ circūciſio ⁊ baptiſmꝰ ſil̓ cucurrer̄t. circūciſio ut finiret̉ baptiſmus vt ꝯfirmaret̉. oportuit.n. ut illa q̄ finiēda erāt non ſubito ſed paulatim dimitteren tur ut oſtenderentur bona fuiſſe tꝑe ſuo: ſimiliter que incipienda erāt non ſubito in auctoritatē ſumerēt̉: ne p̄ter reꝫ aliūde inducta putarentur. illa igit̉ dimiſſa ſūt non proiecta. iſta īſtituta ſut nō vſurpata. Dicēd̓ igit̉ ad primo obiectū ſcd̓m hug de ſancto vict. ꝙ ẜᵐ ꝙ fuit baptiſmꝰ cum circunciſione in medio tempore ab inchoa tione ſua vſqꝫ ad paſſionē. ita fuit circun ciſio cum baptiſmo poſt paſſionē xp̄i vſꝙ ad tempus illud quo circūciſio ceperat ꝑ hiberi. vnde hoc tp̄s mediū ꝑtitu ē ante paſſionē ⁊ poſt paſſionem. Ante paſſioneꝫ aliquāto tꝑe noua ſacramēta īchoata ſūt ad conſuetudinē ⁊ vetera aliquaudiu to lerata ſcd̓m diſpenſationē. Poſtqͣꝫ autē dictū ē. Si circūcidimī. xp̄s nihil proderit vobis qͣſi in tertio tꝑe: iam ipſa circūciſio nō poterat ad ſaluteꝫ ꝑcipi. ſicut priꝰ pꝰ qͣꝫ dictū fuiſſet maſculus cuius prepucii caro circūciſa nō fuerit ꝑibit de ppl̓o ſuo. Gen̄. 17º. nō potuit circūciſio ab his ꝗbꝰ iniūcta fuerat ſine ꝑiculo ſalutis contemni. Ad illud ꝟo qd̓ obiicit̉ multipliciter de obſer uantia legaliū a paulo. dicendū ẜᵐ hug. q quēadmodū in principio baptiſmus a Io hanne ſcd̓m ſolum ſacramentum dabatur Mat. 3º. Ego baptizo in aqua ut hi qui ba ptizandi vſum non nouerat erudirent̉. ſic in nouiſſimo a quibuſdā fidelibus circūci ſio diſpenſatorie ẜᵐ ſolū ſacramentū ſuſci piebat̉: ne hi qui circuncidi conſueuerant ſcandalizarent̉. ſimiliter ⁊ de alijs obẜuā tiis legaliū eſt intelligēdū. Ad obiecta partis alteriꝰ patet ſufficienter reſponſio ex predictis ẜm diuerſas conſiderationes Iero. ⁊ Aug. ita terminatur pars iſta in qͣ inquiſitū eſt inquiſitionē generali ⁊ ſpāli de lege ⁊ preceptis moyſi. O nſequēs eſt īuocata ſpiritꝰ ſcī gratia inquī Irere de lege ⁊ preceptis euange lii cuius inquiſitionis erit talis modus vt primo queramus in generali d̓ latiōe ⁊ co ditionibus legis euangelii. Deinde ꝟo in ſpeciali de preceptis ⁊ cōſiliis euāgelii Inquirentes aūt in generali ad plenio rem ⁊ ꝑfectiorē intelligentiā altius ꝑſcru tantes queremꝰ Primo an vna ſola ſu lex data vel indita rationali creature. Secundo an preter legē inditā ſit ponere legem ſcripta. Tertio an ſint due leges tm̄. lex nature. ⁊ lex moyſi ita ꝙ nō reqͥrat lex euāgelii. Quarto an lex euāgelii ea dem ſit cū lege naturali ul̓ indifferēs. Quīto an eadē ſit lex euangelii cum lege moyſi. Sexto de differentia legis moyſ ⁊ euāgelii. Septio de ꝯtinētia euāgelii in lege moyſi. Octauo de additiōe euā gelii ad legē moyſi. Nono de īpletione legis per euangelium. Queritur igitur an vna ſola lex ſit dāda vel īdita rōnali cre ature. Ad quod ſic arguit̉. Una ē veri tas de creatore. ⁊ ideo neceſſe ē vnā fidi eſſe ſolū. hoc eſt verā credulitateꝫ de ipſo: ſimili mō vna eſt magnificētia ⁊ maieſtas creatoris ſub qua legaliter dꝫ ſubiici crea tura rōnalis. vna igitur erit lex ſoluꝫ obe dientie ⁊ ſubiectiōis ſb̓ creatore creature rationalis. Similiter vna eſt latria condi toris: ꝗa latria eſt ſūme veneratiōis obſe quiū. Ꝙ aūt ꝑ ſuꝑabundātiā dicit̉ vni ſo li cōuenit. ſi ergo vna eſt ſolū latria cōdi toris: vna ſola lex erit d̓ cultū ⁊ latria cre atoris. Itē vnitas eſt ex ꝑte prīcipii cre ature rationalis quia vnꝰ eſt creator: ſil̓r vnitas eſt finis rōnaliſ creature: ꝗa vnica eſt beatitudo in creatore que ē finis rōna lis creature. Si gͦ lex eſt data uel indita rō nali creature ut ordinet̉ ſub ſuo prīcipio ad ſuū finem vna lex erit. Itē lex non ē aliud niſi deſcriptio debiti quo ad vitan dum malū ⁊ faciendū bonū. Si gͦ rō vitan di malū ⁊ faciendi bonū: vna eſt videlicꝫ auerſio a cōmutabili bono ⁊ cōuerſio ad bonū īcōmutabile vna ſola lex erit. Itē ſicut dicit beatus Augꝰ. Unitas fidelium ⁊ electoꝝ eſt velud vnitas ciuitatis. Ciui tas enim eſt multitudo hominū ī quoddā vinculū redacta cōcordie: ſicut dic̄ Augꝰ ad marcelinū. vnitas aūt cōcordie huius nō pōt eſſe niſi ſub eodē iure ⁊ lege ꝑma neant neceſſe eſt igitur vnā eſſe lege. Item earundē virtutū impoſſibile eſt eſſe diuerſas regulas ⁊ mādata: cū vniꝰ ꝟtūt non ſit niſi vna regula ⁊ vnuꝫ quo eius operatio precipitur ſicut vnius vītii vna eſt regula qua eſt declinādum ⁊ eius oꝑa prohibetur. ſi ergo lex veri noīs eſt deſcri ptio regularū virtutis ⁊ ꝑfecta aggrega tio mandatoruꝫ. impoſſibile erit diuerſas eſſe leges niſi dicerent̉ tot leges quot ſūt precepta ⁊ ꝟ̓tutes qd̓ nullꝰ dicet. Con. Supponamuſ ꝙ alibi probatū ē.ſ. donū na ture nō eſſe ſufficiens ad ſalutē ſine dono gratie. Cū gͦ ſit differes ſpē natura ⁊ gr̄a. Ergo ⁊ ordo nature ⁊ ordo gratie eſt de bitum nature: ⁊ debitu gratie. Si gͦ nihil aliud eſt lex qͣꝫ deſcriptio debiti ordinis. neceſſario duplex erit lex. ſcꝫ lex nature ⁊ lex gratie differens. Itē ſūt virtutes na turales: ⁊ ſūt virtutes addite. ſi ergo mul tiplicat̉ lex ẜᵐ differentiā virtutis ⁊ hoc ẜᵐ primam intētionem. ⁊ ſi nō ẜᵐ cōſequē tem erit lex naturalis ⁊ lex addita rōnali creature. Lex natural̓ ſicut indita. lex alia ſicut ſuꝑaddita. Itē apl̓us ad Ro. 2. loquitur de vtraqꝫ lege.ſ. indita ⁊ ſuꝑad dita: dicens. Cū gētes que legem nō habēt ſcꝫ ſuꝑadditā naturaliter ea que legis ſūt faciūt ipſi ſibi ſunt lex. Item lex ſuꝑad dita multiplicat̉: ꝗa eſt lex moyſi: ⁊ lex euā gelii. non eſt igit̉ vna ſola lex. Qd̓ cōcedē dum eſt. dd̓ igit̉ iuxta apl̓m ꝙ eſt differen tia legis. prima vna que eſt indita ⁊ hec ē lex naturalis. Alia ꝟo eſt ſuꝑaddita: ⁊ hec multiplicat̉ ſicut iam dicet̉. Ad primū gͦ qd̓ obiicit̉ ꝙ vna eſt maieſtas ⁊ magni ficentia conditoris. concedēdum ē tamen debitū ſubiectionis ex ꝑte creature rōnal̓ multiplicat̉. cuꝫ enī recipit a deo naturā efficitur cōſcia debiti naturalis in ordine ſubiectionis ſub deo. ⁊ hoc habitu ⁊ ſi nō actu. ⁊ ideo habet inditā legem naturali vnde dic̄ glo. ſuꝑ illud ad Ro. 2º. oſtēdūt opus legis ſcriptū ī cordibus ſuis. Lex na turalis eſt qua quiſqꝫ ſibi cōſcius eſt quid bonū quid malū naturaliter. Itē cum re cipit gratiā efficit̉ ꝯſcia debiti gratuiti ī ordine ſubiectionis ſub deo. Lex autē que imprimit cōſcīam debiti ordinis gratuiti eſt ſex gratie. ꝓpter ea erit lex gratie. p̄ter has etiam addit̉ lex diſcipline que multi plicat̉ ut iam dicet̉. Ad ſecūdum quod obiicit: ꝙ vna eſt latria ⁊ debitum vene rationis: cōcedendum eſt tamē affectꝰ ve neratīonis dīuerſificatur. Lex autē eſt ad ordinandū affectū creature rationalis. et ideo nō ſequit̉ ꝙ ſit lex vna veneratiōis Ad tertiū dicendū ꝙ qͣꝫuis ſit vnitas principii ⁊ finis. tamē debitum in rōnali creatura multiplicat̉. Eſt enī debitum qd̓ debet ſuo principio rōne boni inditi. ⁊ eſt debitū qd̓ debet rōne boni ſuꝑadditi vel ſuꝑaddēdi: ⁊ ideo variat̉ lex vt ſit lex na turalis indita ⁊ lex ſuꝑaddita. Item eſt debitū quod debet̉ diuine bōitati in ꝙͣtuꝫ eſt benefica: ad quod reſpicit lex natural̓. ⁊ eſt debitū qd̓ debet̉ bonitati inꝙͣtuꝫ bo na ſcꝫ in ſe: ⁊ ad hoc reſpicit lex vltimo ſu peraddita cōpleta. ſcꝫ lex gratie. Ad qͣr tum dicend̓ ꝙ qͣꝫuis ſit eadem ro in gn̓ali vitandi malum ⁊ faciendi bonū: tamē ro propria diuerſificat̉: quia malū vitat̉: aut quia contra dictamen rationis: aut ꝗa conͣ honorificētiam cōditoris. Similiter bonū fit quia ꝯſonū rōni: aut quia cōſonū dīne voluntati. Et ideo diuerſificabit̉ lex que ē ratio vitandi malū ⁊ faciēdi bonū ī legē nature ⁊ legem gratie. Ad quintū patꝫ reſpoſio: ꝗa ſicut differt natura ⁊ gratia: ita ⁊ cōcordia nature ⁊ cōcordīa gratie ⁊ ius nature ⁊ ius gratie. Ad vltimū etiā patet reſponſio. nam ſicut eſt differentia virtutū naturaliū ⁊ gratuitaruꝫ: ita erit differentia deſcriptiōis regularum virtu tum quarum aggregatio eſt lex. Poſt ea queritur cre vtrū legem menti inditam vel additam ſit po nere legem ſcriptā. Ad quod ſic. Solaꝝ rerum eſt fieri ⁊ non fieri. Ergo ſole res ſūt que imꝑant̉ aut prohibent̉. qui enī im perat currere nō verbum imꝑat ſed curſū Si ergo lex eſt ꝯtinētia eoꝝ que prohibēt̉ ⁊ mādant̉: lex proprie res eſt nō ſcriptura viſibilis: nec ſonus audibilis. Item nul lo exiſtente ſermone: nullo ſcripto. ſi ſermo vl̓ ſcriptura eſſet lex: nulla eēt lex. Si gͦ lex manet ceſſante ſermone deleta ſcriptura. Relinquit̉ ꝙ lex nō eſt deſcriptio: vel ī ſer mone uel ī ſcriptura. Item quis dubitat qn̄ debitum honorandi deum. timēdi deū diligēdi deū. ſubueniēdi proxīmo maneāt ceſſante oī ſermone. Ceſſante oī ſcriptura. Relinquit̉ igit̉ cum lex nihil aliud ſit qꝫ aggregatio eorū que pertinent ad debitū honeſtatis: qualia ſūt que dicta ſūt ꝙ lex nō eſt ſermo nec ſcriptura niſi in illa figu ra ⁊ tropo qua nomen ipſius rei ſigno uel imagini eius impoit̉ ſicut imago petri pa trus dicit̉: ⁊ petrꝰ ſcribi ul̓ legi dicit̉ cum nomen eius ſcribit̉ ul̓ legitur. Item ꝗd eſt lex ꝟo noīe niſi ars quēdā aut ſapīa re cte honeſteqꝫ viuendi. omnis aūt ars ⁊ ſa pientia in aīa eſt. lex igit̉ nature oīs in aīa erit. eſſentia igit̉ legis omnis eſt p̄ter ſer monem ⁊ ſcripturam. Contra. Sunt au ctoritates qͣꝫ pl̓ime que ponunt legem ſcri ptam. Oſe. 8º. Scriba eiſ multiplices leges meas. Item̄ dicit Iſidorꝰ ꝙ lex dicta ē a legendo. vnde dicūt ꝙ vera ratio legis eſt honeſtas legibilis deſcripta regulis ⁊ preceptis. ſi gͦ lex honeſtas legibilis eſt ho neſtas ſcripta eſt. cōuertuntur enī legibi le ⁊ ſcriptū eſſe. ℟º dicēdū ꝙ proprie oīs lex ē ꝑ eēntiā ī aīa: nec dicit̉ eſſe in ſcripto vel ſcriptura: niſi ſicut ſignatuꝫ in ſigno dicit̉. vel ea in ꝓprietate qua res ſignata ſolet dici ſignū: niſi diceret̉ ſcriptura no ꝙ inſcribit̉ in libro uel alioad ſenſum. ſ ꝙ deſcribit̉ apud noſtꝝ ītellectū. Nōnd̓ ad ſolutione obiectoꝝ ꝙ lex habet triplice interpretatione. lex enī dicit̉ a legendo ſic̄ dic̄ Iſidorus. ⁊ dicitur a ligādo ſicut po nunt cōmuniter. ⁊ dicitur ab eligendo ut dicit Augꝰ in queſtionibꝰ noui ⁊ veteris teſtamēti. Scd̓m hoc gͦ ītentio legis dif ferenter cōſideratur. pͥmo ẜᵐ ꝙ a legēdo lex dicit̉. Lex eſt legibilis deſcripto debite honeſtatis. quoniā aūt deſcriptio legibiliſ poteſt eſſe interiꝰ in mēte ad intellectum exterius in ſcripto ad ſenſū. Intētio legis extendit̉ ẜᵐ hac ꝯſiderationē vt dicam legem ſcriptam: ſeu interius ſeu exterius ſed īproprie exteriꝰ. Secundo ꝓut dicit̉ a ligando ⁊ ẜm hoc lex ꝯſiderat̉ ī triplici coꝑatione. in cōparatione ad imꝑantem ⁊ in cōꝑatione ad illud qd̓ īꝑat̉. ⁊ in cōꝑati on ad illum cui imperatur. Scd̓m comꝑa tionem ad imꝑantem lex dicit̉ in imꝑan te ſicut in cauſa ligante. ſcd̓m comꝑationē ad imꝑatum lex dicit̉ eſſe in rebus que im pantur aut prohibent̉ ſed hoc ſicut ī effe ctu. Scd̓m comperationē ad illum cui im ꝑatur lex dicitur eſſe ī aīa illius cui fit im perīum ⁊ hoc per eſſentiā quia ī illo ē vin culum ſeu debitum. Scd̓m tertiā inter pretationē ꝓut lex dicit̉ ab eligendo. lex dicit̉ ars ipſa qua eligimus debita fieri ⁊ reſpuimus indebita fieri. Et ẜᵐ hanc con ſiderationē lex ſolum in aīa eſt. Deinde queritur cum in precedentibus declaratuꝫ ſit ꝙ legem naturaleꝫ ferēda erat lex moyſi ſui queſtione de latione legis moyſi. vtrum ſint due leges tm̄: lex nature ⁊ lex moyſi: ita ꝙ nō requiratur lex euāgelii. Ad qd̓ ſic ad Heb. 7º Nihil ad ꝑfectum adduxit lex moyſi dicit apl̓us de lege moyſi. gͦ per legem moyſi nō eſt ꝑfecta ordinatio rōna lis creature. Si gͦ neceſſe eſt rationalē crea turam perfecte ordinari. nō autē ꝑfecte or dinatur ꝑ legeꝫ naturalem īmo neceſſaria erat lex moyſi: ſicut al̓ oſtenſum ē. nec etiā per legem moyſi. ſic̄ dicit apl̓us. gͦ neceſſe eſt ut ſit lex alia ꝑfecte ordinās: ⁊ hec eſt lex euangelii. Item comprehenſio legis moyſi nō ducit rationalem creaturam niſi in fine timoris dei: ſicut dicit̉ vltimo Ec cleſiaſtes. Fineꝫ loquēdi omnes pariter au diamus deum time. Si gͦ ꝑfectio volūtatꝭ rationalis nō eſt in fine timoris ſed ī fine amoris diuini pꝰ legem moyſi que eſt lex timoris. neceſſaria erit lex euāgelii q̄ ē lex amoris. Item in lege ſunt precepta ceri monialia que poſſūt duobus modis accipi litteraliter. ⁊ figuraliter. Litteraliter acce pta manifeſta eſt eorum imperfectio. vt ꝟ bi gratia. cerimonie ſacrificiorū oīno imꝑ fecte ſūt: ꝗa ſunt in carne uel materia alie na. gͦ latria veneratiōis dei ꝑ ſacrificia li gis imꝑfecta eſt ſicut ſupoſtenſum ē qōne de ſacrificiis. neceſſaria igit̉ ē lex ſacrificii ſpiritualis qd̓ offeratur deo de perſona ꝓ pria vt cor contritū ⁊cͣ. que ſit lex perfecte latrie ⁊ venerationis dine. Item ſi acci piantur cerimonialia figuraliter manife ſta eſt imperfectio: quia tūc accipiūtur ut ſigna ⁊ promiſſiones. perfectio aūt nō eſt in ſigno nec in promiſſione boni ſeu gr̄e neceſſaria igit̉ erit lex exhibitionis ⁊ rei ſignate. ⁊ hec eſt lex euangelii. Item in lege ſūt moralia p̄cepta que etiam ſūt imꝑ fecta. vnde uocat apl̓us ad Ro. 3º. legem noyſi legē factorū: vbi dicit glo. ꝙ lex ꝓ bibet manū non animū. nō eſt aūt ꝑfectio legis in prohibitione actus. Relinquitur igit̉ ꝙ neceſſaria eſt lex in qua ꝓhibetur affectus malus. Itē nō eſt ꝑfectio obēdi entie vel legis ī obſeruātia eorum que ſūt de neceſſitate ſalutis: ſed in his eſt ꝑfecto obediētie ⁊ legis que ſūt voluntatis ⁊ ſuꝑ erogationis. Lex igit̉ que eſt ſolū p̄ceptoꝝ nō ē lex ꝑfecta qualiter eſt lex moyſi. Reꝗ ritur igit̉ p̄ter hanc lex ꝑfecta que nō ſolu ſit mādatoꝝ ſed etiā ꝯſiliorū qualis ē lex euangelii. Item non eſt ꝑfecta lex ſalut que ordinat ꝑſonas ꝑticulariter: ſꝫ que re ſpicit oēs vniuerſaliter. ſi ergo lex moyſi ſcd̓m ſuam ītegritatem reſpicit perſonas particulariter vt iudeos. gͦ non eſt ꝑfecta nec in ipſa erit ſtatus. Cum gͦ dina pie tas velit omnes ſaluos fieri: ab ipſa erit lex que reſpiciet oēs vniuerſalit̓ ut ſaluē tur. ⁊ hec eſt lex euangelii Math. vlt. Pre dicate euangeliū omni creature. Contra Perfectiꝰ eſt obedire ī indifferentibus qͣꝫ in neceſſariis. ſi gͦ lex moyſi habet p̄cepta rerum indifferentium ut cerimoniarū. hꝫ etiam p̄cepta rerum neceſſariarum ut mo ralium. lex moyſi eſt lex ꝑfecte obedientie. ergo preter illa non requiritur lex euange lii: maxime cum illa que opponuntur euan gelio non ſint indifferentia. Quia ſunt d̓ his que ſcd̓m rationē ſunt approprianda ⁊ eligenda: nullo interueniēte p̄cepto vl̓ conſilio. Itē ſuꝑfluū eſt face̓ ꝑ plura qd̓ poteſt fieri ꝑ vnum. cum gͦ ꝑfecta ordina tio ſit ꝑ legem moyſi ⁊ in neceſſariis mora lium ⁊ ī indifferentibus cerimonialium ⁊ preterea in obẜuātia mādatorū ⁊ in obſer nantia conſiliorū. circa que eſt votū Leui. 27º. ⁊ Nume. 6º. vbi ponunt̉ leges vouen tium. Relinquit̉ ſuꝑflua eē lex alia a lege moyſi. Item. iª. ad Thimotꝭ. pͦ. Finis pre cepti eſt caritas. Cum gͦ in lege moyſi ſit p̄ ceptum caritatis ꝑfecte. Deut. 6º. Diliges dominū deum tuum ex toto corde tuo. in lege ergo ē ꝑfectio finis p̄ceptorum: ſed a ꝑfectione finis dicit̉ ſimpliciter res ꝑfecta Ergo lex moyſi eſt lex ꝑfecta. gͦ p̄ter ipſam non erit alia requirēda. Itē in lege pro hibetur actus: ⁊ etiam prohibetur affectꝰ. cum dicitur. Non ꝯcupiſces. Exo. 20. ⁊ Le. 19º. Nō oderis fratrē tuū in corde tuo. Itē ordinatur affectus ⁊ quo ad proximū ⁊ quo ad deum. ⁊ quo ad ſe. quo ad deum Deutᵇ. 6º. Diliges dominū deum tuū. ⁊ in eodē: dominū deuꝫ tuū timebis. ⁊ 12º. ama dominū deum tuū. Quo ad proximū Leui. 19º. Non memor eris iniurie ciuiū tuoruꝫ. Quo ad ſe. Deut. 4º. Cuſtodi temetipſū ⁊ animam tuam ſolicite. Lex igit̉ ſufficiēter ordinat homine ꝙͣtum ad actum: ⁊ ꝙͣtum ad affectum. gͦ ad ordinandū affectuꝫ non requirit̉ euangelium. ℟ d̓icendum ꝙ addita lege moyſi ad legem naturalē no erat adhuc ſufficiēs ordinatio hominis. In lege enī erat elemētum ẜmonis dei ad ordinādū hominē. In euāgelio ꝟo ē ſermo ꝑfectus. vn̄ ad Heb. 5º. dicit apl̓s Indigetꝭ ut docęamini que ſūt elēmēta exordiī ẜmo nis dei. ⁊ dicit hugo de ſco vic. ī libro de ſacramētis. hec tria diſtingunt̉ elementa. exordiū. ſermo. In elemētis ſonꝰ ē ſed ſen ſus nō eſt. vnde nec exordiū dicunt̉: qui ſenſus in eis nō incipit. Dictiōes exordia ſenſuū ſunt: vnde ⁊ dictiones dicūt̉ quāſi iam aliquid dicentes ⁊ prime ꝑtes oratīo nis: ꝗa principiū orationis ab eis exoritur. Itē in elemētis ſonus eſt: ſed ſenſus non ē In exordio ſenſus eſt: ſed cōpletus non eſt In ẜmone ſenſus ē ⁊ ꝑfectꝰ. Uide tria hec in ſcriptura dei ſimilia carnē cum ſangui ne nō comedetis. hoc ē elemētū. ſubiunxit poſtea nō occides: hoc ē exordiū. poſtea cō pleuit etiā irā ꝓhibēs hic eſt ẜmo. Item dixit carne porcina nō comedēdam hoc ē elemētū. Addidit poſt hoc: nō mechaberiſ hoc fuit exordiū. nouiſſime appoſuit. ſi ꝗs viderit mulierē ⁊cͣ. Math. 5. in hoc fuit co pletio. p̄cepta igit̉ ad tēpus ſuꝑaddita ele mēta fuerūt. p̄cepta decalogi exordia p̄ce pta euāgelii ẜmo. Inde ē ꝙ lege data dic̄ moyſes. Suſcitādū ꝓphetam xp̄m. Deūtᵈ. 18. Suſcitabo ꝓphetam de medio fratruꝫ ſuorū ſimilē tibi: ⁊ ponā verba mea in ore eius. Loquet̉qꝫ ad eos oīa que ego p̄cepero tibi. In quo expreſſe oſtendit̉ ꝑ prophetaꝫ xp̄m lege alia ferēdā que eſt euāgelium. Itē in Iere. 31º. poſt illos dies dicit dominꝰ Dabo lege mea in viſceribus eorū ⁊ ī cor de eoꝝ ſcribā illam qd̓ nō pōt intelligi de lege moyſi ſꝫ de lege xp̄i: ꝗa ibi dicit̉. Ecce dies veniūt. feriam domui iuda fedus no uum non ſcd̓m pactū quod pepigi cum pa tribus eorum in die quā eduxi eos d̓ terra egypti. Reſpondendū igitur ad primum ꝙ ſicut differt obedire debite ⁊ obedire voluntarie. dico aūt obedire debite obedi re p̄cepto: quia eſt debitū. ⁊ quia ē p̄ceptū obedire voluntarie obedire precepto quia bonum ⁊ acceptū: ſic differt obedientia le tis ⁊ euangelii ſicut patet ex intentione legis vtriuſꝙ. Item ſicut differt obedi re ītuitu domini ſeu ex reuerētia timoris. ⁊ obedire intuitu patris ex deuotiōe amo ris ita differt obediētia legis ⁊ euāgelii. vnde in lege pro ratiōe ſepiſſime dicitur cuſtodite hoc ⁊ hoc. ego ſum dominꝰ. ī euā gelio vero ut ſitis filii patris. Math. 5º. Ad illud ergo quod obiicit ꝙ in lege ē perfectius obedire in īdifferentibus qͣꝫ in neceſſariis. Licendum ꝙ eſt obedire neceſ ſariis ſicut non neceſſariis ⁊ eſt obedire ī differētibus ſicut neceſſariis. Ficendū gͦ ꝙ obedientia legis qͣꝫuis ſit in īdifferen tibus ſcd̓m ſe: tamē eorum ē ſicut in neceſ ſariis hoc eſt quia p̄ceptis. Obediētia ꝟo euāgelii ſcd̓m intentionē ipſius ⁊ ſi ſit ī neceſſariis: tamē ī eis eſt ſicut bonis ⁊ vo luntariis ⁊ ita ꝑfectior eſt obedientia ſim pliciter euangelii ꝙͣ legis ſcd̓m intentione vtriuſqꝫ: qͣꝫuis in euangelio non ſolum po nantur p̄cepta que ſūt neceſſitatis ſalutis ſed etiam conſilia que volūtaria ⁊ ſuper rogatōis. Ad ſeundū qd̓ dicit ꝙ ī lege ſunt p̄cepta ⁊ conſilia cōcedēdum eſt. ſed tamē imꝑfecta. Latio enim preceptorum le gis imꝑfecta ē ſicut iam oſtēſum ē. ſimilit̓ ꝓpo conſiliorū legis imꝑfecta eſt. Sunt.n. magis ī exercitatiōe corporis: ſicut patꝫ in votꝭ naͣzareorū ⁊ ceteris qͣꝫ ī officio pietatꝭ ⁊ ꝑfectione operum caritatis. Conſilia ꝟo euangelli ſunt in exercitio pietatis. vnde Math. 19º. Si vis ꝑfectus eſſe vade ⁊ ven de ominia que habes ⁊ da pauꝑibus. Pre terea ſunt in ꝑfectiōe operū caritatis que ſunt in ꝑpetuitate caſtitatis. Math. 19. Sūt eunuchi ꝗ ſe caſtrauerūt ꝓpt̓ regnuꝫ celorū in plena abrenūciatione proprietat Luc̄. 14º. Niſi quis renūciauerit omnibus que poſſidet non poteſt meus eſſe diſcipu lus in oīmoda abdicatiōe volūtatis Mat 16º ⁊ Luc̄. 9º. Qui vult venire poſt me ab neget ſemetipſū ⁊cͣ. In ꝑfectione patientie aduerſitatis ſicut Math. 5º. in multis. Ad tertiū dicēdū ꝙ in lege preceptum di lectionis nō proponit̉ ſcd̓m rationem per fecti amoris. Eſt enī amor debitus ⁊ amor gratuitꝰ. Item amor quo diligitur deꝰ quia beneficus ⁊ quo diligitur quia bonꝰ. Item eſt amor qui generat̉ ex beneficiis temporalibus: ⁊ amor qui generatur ex be neficiis eternis. Dicēdū ꝙ quis amor dei precipiatur in lege: tamē ſcd̓m intentionē legis precipit̉ ut debitꝰ: ⁊ ex beneficiis tē poralibus ageneratꝰ ꝓmiſſis uel acceptis ſicut pꝫ ex Deut. xio. poſt multa beneficia enumerata dicit̉. Ama dominū deuꝫ tuū ⁊ obſerua precepta. ⁊ ſubdit. vt poſſitis ī troire ⁊ poſſidere terram. Amor ꝟo in euangelio precipit̉ vt gratuitꝰ. ſicut par Math. 5. Si diligitis eos qui vos diligūt ⁊cͣ. ſimiliter Luc vi. ⁊ nō vt introductus per tēporalia beneficia ſed ꝑ eterna. vnde Augꝰ contra fauſtū dicit̉ lex vetus teſta mentum. euangeliū aut nouū teſtamētum appellatur. tēporalium rerū promiſſiones teſtamēto veteri cōtineri. Et ideo vetus teſtamentū appellari nemo veſtrū ābigit eterne vite promiſſio: regnumqꝫ celorum ad nouū ꝑtinet teſtamētū. Sicut gͦ in amo re debito nō eſt ꝑfectio ſed ī gratuito. nec in amore qui oritur ex beneficio temporali ſed ex eterno: ita nō eſt ꝑfectio amoris ī le ge ſed in euāgelio. Ad quartū dicendū ꝙ in lege ordinat̉ affectus ⁊ effectus: ſꝫ nō eſt ſcd̓m ꝑfectā ordinationē. Eſt enī ordī nare hominē ꝓcedendo ab exterioribꝰ ad interiora qualis erat in lege. Intendebat enim lex ꝑ actū exteriorē ordinare affectuꝫ interiorē. vnde primo ꝓhibetur actus ma lus. nō occides. nō mechaberis. demū ꝟo ꝓ hibetur affectus. Non cōcupiſces Exo. 20. ⁊ ē hominē ordinare procedēdo ab interi oribus ad exteriora. Et hec ē intētio euan gelii vt ꝑ ordinationē interioris affectus ordinet̉ exterior actus. Unde Math. 5. Qui iraſcit̉ fratri ſuo ⁊cͣ. q̄ viderit mulie rem ad cōcupiſcendū ⁊cͣ. diligite ⁊cͣ. Prece pta ergo legis prīcipaliter reſpiciūt actu. precepta ꝟo euangelii prīcipaliter affectu. ⁊ ideo ꝑfectio nō erit in lege ſꝫ in euāgelio vnde Iohānes criſoſtimus ſuꝑ Matheuꝫ. Quoniā legis quidē mandata magis ad opus reſpiciebant qͣꝫ ad affectum id ē Nō occides. nō adulterab̓ ⁊cͣ. xp̄s ad ſupplemē tum eorum ſpiritualiora introduxit māda ta ad affectu magis reſpiciētia qͣꝫ ad actū. vtrū Poſtea queritur exe uangeliī ſit eadem cuꝫ lege nature. Ad qd̓ ſic arguit̉ ad Ro. 2º. Ei gentes legem non habētes naturalit̓ legē faciunt: ip̄i ſibi ſūt lex: quia oſtendūt opus legis ſcriptū in cor dibus ſuis. ex quo accipitur ꝙ lex natural̓ eſt inſcripta cordi ⁊ conſcientie humane. vnde dicit ibi glo. ꝙ lex naturalis eſt qua quiſqꝫ intelligit ⁊ ſibi conſcius ē. quid bo num. ꝗd malū. Si ergo lex euāgelii ē lex q̄ inſcribitur cordi humano qua nos intelli gimus ⁊ ſumus nobis conſcii. quid bonuꝫ quid maluꝫ. vnde Iere. 31º. Dabo legē meā ī viſceribꝰ eoꝝ ⁊ ī corde eoꝝ ſcriba eā: qd̓ ītelligit̉ de lege euāgelii. gͦ lex euāgelit ē eadem cū lege naturali. Itē. Quicꝗd di ctat lex natural̓: dictat lex euangelii: ꝙͣuiſ non econuerſo. Ergo lex naturaliſ eſt d̓ in tegritate legis euāgelii. Item. Lex euā gelii eſt lex vniuerſalis ⁊ ſemꝑ ⁊ ad oēs. Lex aūt omnis que eſt ſemꝑ ⁊ ad omnes ē lex naturaliſ: ꝗa qd̓ naturale eſt ſemꝑ ⁊ ad omnes eſt. non quod acquiſitū uel adueni ens eſt. Relinquitur igitur ꝙ lex euāgeliī eadem eſt cum lege naturali. Itē. Quod natura eſt tale ⁊ per ſe magis eſt tale. ſi gͦ euangelii maxime lex ē natura. lex erit ⁊ ꝑ ſe. erit igitur euangelium idem legi natu rali. Item dicit Gratianus in principio decretorum. Ius naturale eſt quod in lege ⁊ euangelio continet̉ iuxta Iſidorū in liº ꝗnto et himologiarū. Omnes leges aūt di uine ſunt: aut humane. diuine natura. hū mane moribus conſtāt. Item ſi dicatur iuxta Gratianū di. vi. ꝙ in lege ⁊ in euar gelio naturale ius ꝯtīet̉: nō tamē quecūqꝫ in lege ⁊ in euangelio inueniūt̉ naturali iure cohere̓ probantur. Sunt enim in lege quedam moralia ⁊ quedā miſtica. Moralia mandata ad naturale ius pertinēt: atqꝫ iō nullam mutabilitatem recepiſſe mōſtrāt̉. Miſtica ꝟo qͣtum ad ſuperficieꝫ a natura li iure probātur. aliena ꝙͣtum ad moraleꝫ intelligētiam inueniūtur ſibi annexa. Cōtra. In euāgelio ⁊ etiam ī lege ſūt mo ralia que ſūt ſcd̓m ſuppoſitiones fidei vt adoratio aſſūpte hūanitatis xp̄i ⁊ hꝰ mōi ſed ea que ſūt ẜm ſuppoſitiōem fidei trāſ cendūt dictamē ratiōis ⁊ nature. ergo mo ralia euāgelii vel legis generaliter nō cō tinētur ī lege nature. Item. Non ē ideꝫ ſed differūt eſſentialiter natura ⁊ gratia nec ordo nature ⁊ ordo gr̄e. gͦ nec ius ſeu lex que eſt ſcd̓m ordinem nature. ⁊ lex que eſt ſcd̓m ordinem gratie. Ergo nec lex euā gelii que eſt lex gratie erit eadem lege na turali que eſt ſcd̓m ordinem nature. Itē Uirtutes naturaleſ nō ſūt eedem cum vir tutibus gratuitis. gͦ nec lex naturalis erit eadē cū lege gratie. Itē. Aliud ē debitū faciēdi ratiōe exigētie nature. aliud rōne exigētie gratie. ꝟbi gratia. In exigētia na ture eſt debitū diligēdi beneficum ⁊ ami cum. nō aūt maleficū vel īiurioſū. exigētia ꝟo gratie debitū diligēdi in maleficum ⁊ īiurioſū Luc̄. 6º. Si diligitis eos qui vos diligūt que eſt vobis gratia. Diligite īimi cos veſtros. benefacite his qui oderūt vos ſi ergo differētia legis eſt ſcd̓m differētiaꝫ debiti faciendi: ꝗa lex nihil aliud eſt ꝙͣ de ſcriptio debiti faciēdi vl̓ mali vitādi. alia erit lex euāgelii a lege naturali. Rn̄deo dicēdū ꝙ ſicut natura ordinat̉ ad gratiā ita lex nature ad legem euangelii. nec ē ea dem lex naturalis cū lege euāgelii. non tn̄ lex naturalis ꝑ euāgeliū aufert̉ ſed ꝑficit̉ verbi gratia lex naturalis dicit ꝙ diligen dus eſt deus: ꝗa beneficus: ⁊ quia creator Lex euāgelii dictat ꝙ diligēdꝰ ē ꝗa bonus ⁊ quia redēptor. Item lex naturalis di ctat ꝙ diligēdus ē ꝓximꝰ ꝗa homo ⁊ con formis in ſpecie. ⁊ ꝗa ab vno ſumꝰ cōditi Lex ꝟo gratie dictat diligēdū ꝓximū ꝗa filius dei vel poſſibilis ad filiationē: ⁊ ꝗa imago dei: ⁊ quia ab vno ſumus redēpti Ex diuerſis igit̉ cauſis eſt debitū diligen di deum ⁊ proximum: ſcd̓m legem nature ⁊ ſcd̓m lege euangelii. Quaruꝫ vna tn̄ or dinatur ⁊ ꝑficit̉ ꝑ aliā. Ex quo patꝫ ꝙ no eſt eadē lex naturalis cū lege euangelii: tn̄ lex naturalis ordinatur ad eā ſicut ad ſuā ꝑfectionem. Et ideo dicit Iſidorus ꝙ ius diuinū conſtat natura. ⁊ hac ratiōe verū eſt ꝙ ius naturale lege ⁊ euāgelio cōtine tur. Ad illud ergo quod primo obiicit̉ ꝙ lex euāgelii eſt inſcripta cordi ſicut lex naturalis. dicēdum ꝙ veruꝫ eſt ſed tamē differenter: eſt enim inſcriptio debiti faci endi ſcd̓m dictamen īditum cōſcientie ab ipſa conditiōe eadē apud omnes. Et eſt in ſcripto ſcd̓m dictamē impreſſū conſciētie ex fide ſeu iuſtificatione apud credentes. prima inſcriptio eſt nature. ſecunda eſt le gis euangelice. prima eſt ex natura indita ſecunda ex gratia data ſeu ſuꝑaddita. Et ideo ſignāter dicitur Iere. 31º. Dabo legē meam ⁊. i. ad Ro. Euangelium eſt virtus dei in ſalutem omni credenti. quia ſic̄ lex naturalis eadem eſt apud oēm hoīem: ita lex euāgelii eadē ē a pud oēm credētē. Ad ſecūdū dicēdum ꝙ lex naturalis nō ē pars legis euāgelii: eſt tamē fundamentū ipſius ſicut natura eſt ſubiectū gratie: ⁊ inde eſt ꝙ quicꝗd dictat lex naturalis: di ctat lex euangelii tamē altiori ratiōe. ꝟbi gratia ſcd̓m legem nature dictatur matri moniū ad hoc ut generet̉ hō ⁊ ml̓tiplicet̉ ſpecies. ſcd̓m dictamē gratie ad hoc ut fi lius hominiſ ꝗ per regenerationē fiat filiꝰ dei: ⁊ ut multiplicet̉ proles ad cultum dei Ad tertiū dicendū ꝙ aliter eſt vniuer ſalis lex euangelii. aliter lex naturalis ⁊ ſemꝑ ⁊ ad omnes. lex enī euāgelii vniuer ſalis eſt ſcd̓m cauſam quo ad omnes. ſcd̓m effectū ꝟo vniuerſalis eſt quo ad credētes quēadmodū gratia ſcd̓m cauſalitatem oī bus offertur. tamē ſcd̓m effectū ſolis diſpo ſitis ⁊ ipſam recipientibus exhibetur. Lex ꝟo naturalis ſcd̓m cauſam ⁊ effectū vl̓ is eſt ⁊ quo ad omnes. Omnibus enī homībꝰ naturaliter imprimit̉: ⁊ naturā humanam inſeparabiliter cōitatur. Lex ꝟo euangelii vniuerſalis eſt ⁊ ſemꝑ ⁊ ad omnes ⁊ qͣꝫtū ī ipſa ē: ſeu qͣꝫtum ad gratiā dantis: nō tn̄ qͣꝫtum ad effectū ſuſcipientis. Lex ꝟo natu ralis ſemꝑ ⁊ ad omnes eſt ſcd̓m effectū ſu ſcipientiſ. Ad vltimū reſpondeo ꝙ illa regl̓a philoſophi ꝙ natura eſt tale ⁊ cet̓a. dicitur per cōꝑationē naturaliū habituū ad habitus acquiſitos: non ꝑ comꝑatīoneꝫ ad habitꝰ gratuitos: īmo qd̓ gratuite eſt magis eſt qͣꝫ quod naturale eſt: id eſt nobi lius ⁊ dignīus qͣꝫuis nō dīuturnius. vtraqꝫ tamen lex naturalis ⁊ lex euāgelii dicitur eterna ſeu ꝑpetua: ſed differenter. illa enī ꝑpetua ē quo ad omnes ⁊ ī effectu. iſta ꝟo perpetua eſt quo ad credentes ⁊ qͣtum in Queritur poſtea ero uangelii ſit eadem cū lege moyſi. Ad qd̓ ſic. Una eſt fides noui ⁊ veteris teſtamē ti nō differēs qͣꝫtū ad eſſentiā. gͦ vna erit lex noui ⁊ veteris teſtamenti. Si enim eſt vnitas ex parte cognitiōis veritatis per fidem: vnitas debet eſſe ex parte ordinis bonitatis per legem. Item. Mathei. 5º. Non veni ſoluere legem ſed adimplere glo. euangelium eſt recapitulatio veteris legis. Si gͦ recapitulatō legis nō diuerſifi cat legē. Nō erit diuerſa lex euangelii a le ge moyſi. Itē euāgeliū eſt impletio legis lex igit̉ plena eſt. lex moyſi cū euāgelio. gͦ non eſt differens lex euāgelii a lege moyſi Item non eſt aliud ius inchoatū ⁊ ideꝫ ius ꝑfectū. ergo non eſt alia lex iuris īcho ati ⁊ eiuſdē iuris ꝑfecti. Sed ſic ſe habet lex ⁊ euangeliū Math. 5º. Niſi abundaue rit iuſticia veſtra ⁊cͣ. glo. Pleniꝰ agūt̉ pre cepta que premiſſa ſut ad inchoationem ſupple in lege dū fuerint addita ad perfe ctionē ſupple in euāgelio. Contra. Nō eſt eadem lex littere. lex ſpiritꝰ. Lex moyſi. lex lr̄e eſt. Lex euāgelii ſeu xp̄i. lex ſpiritus eſt Ro. 7º. Itē. Non eſt eadem lex factorū ⁊ lex fidei: ſed lex moyſi eſt lex factorū. lex euangelii lex eſt fidei. Ro. 3º. Itē. Nō ē eadem lex vmbre ⁊ ſignationis. ⁊ lex ve ritatis ⁊ exhibitionis. ſed lex moyſi ē lex vmbre ⁊ ſignationis. Heb. x. Umbrā ha bens lex futurorū nō ipſam imaginem. lex ꝟo euāgelii eſt lex veritatis ⁊ exhibitiōis ergo nō eſt eadem lex moyſi ⁊ lex euāgelii. Itē. Quarū legū ſūt fines diuerſi ipſe erūt diuerſe. Sed finis legis timor ē dei. Eccꝭ. vltª. Finis euangelii amor dei. iª. ad Ahimotꝭ. pͦ. Unde Augꝰ breuiſſima differē tia legis ⁊ euāgelii timor ⁊ amor. ergo ⁊cͣ. Item. Non eſt eadē lex tēporalis ⁊ eter na. ſed lex moyſi tēporal̓ ad Gal̓. 3º. Quid igit̉ lex ꝓpter trāſgreſſionē poſita ē ſu ple cohercendam donec veniret ſemē ⁊cͣ. euāgeliū vero ē lex eterna Apocꝭ. 14º. Uidi angelū habētē euāgeliū eternuꝫ ⁊ Math. 24º. Celum ⁊ terra tranſibūt verba autē mea non tranſibūt. ℟n deo dicendū ꝙ lex euāgelii ⁊ lex moy ſi vna lex ē ratiōe vniuerſali: diuerſe xo ſunt in rōne propria. Unde Augꝰ contra aduerſariū legis ⁊ prophetaꝝ qui recte colit deū vtriuſqꝫ teſtamēti inuenit vnū deū: ⁊ eiuſdē vniꝰ dei. in vtroqꝫ diligit bonitateꝫ: in ꝯtroqꝫ me tuit ſeueritate. Rationē autē vniuer ſalem ⁊ cōmunē dico multipliciter in cōparatione ad efficientē: in cōꝑatiōe ad finem: in cōꝑatione ad ſenſū. vnus ergo eſt legiſlator vniuerſalis legis ⁊ euangelli deus Iaco. 4º. vnus eſt legiſ lator ⁊ iudex. vnus finis.ſ. xp̄s. Unde Augꝰ contra aduerſariū legis ⁊ ꝓphe tarū li. ſecūdi. Finis legis quis ē ad hͦ non ego ſed apl̓us ipſe reſpondeat. finis eſt inquit legis xp̄s ad iuſticiam omni credēti Ro. x. Finis ꝑficiens nō interficiens. finis quippe dicit̉ ꝓpter quē fiunt omnia quecūqꝫ aliquo fiunt officio. Nam inter officiū ⁊ finem hoc diſtat ꝙ officiū eſt in eis que facere de bemus. finis ꝓpter quē facimus: vnus ſenſus quia vna vniuerſalis veritas. Unde Gregꝰ ſuꝑ Ezech. pͦ. vbi dicitur ꝙ tota erat ī rota qd̓ predicat lex hoc exhibet euāgeliū. ⁊ iterū. Diuina elo quia ⁊ ſi tēporibus diſiūcta ſunt ſenſi bus ſunt vnita. Ratione ꝟo propriam dico ſimiliter multipliciter ꝑ comꝑati onem ad efficientem ⁊ ad finem: ⁊ ad ſententiam. Per comꝑationē ad effici entē differt lex ⁊ euangeliū. ꝗa lex da ta eſt per homine purū. euangeliū ꝟo ꝑ xp̄m. Ioh. pͦ. Lex ꝑ moyſen data eſt ⁊cͣ. ꝑ coꝑatione ad finē differunt ſimiliter. finis enī illius eſt declinatio mali per timorē. finis iſtius prīcipaliter oꝑatō boni ꝑ amorē. Unde Augꝰ ꝯtra aduer ſariū legis ⁊ prophetarū. teſtamētum nouū differt a veteri: ꝗa ibi vetus hō formidinis coartatur anguſtiis: ⁊ hic nouꝰ hō ſpaciatur latitudine caritat̉. Per cōꝑationē ꝟo ad ſnīam differunt quia ibi veritas in figuratione. hic ve ritas in exhibitione: ⁊ hoc qͣꝫtum ad fi guralia. Unde Augꝰ de ꝯcordia euan geliſtaꝝ qd̓ lex ⁊ ꝓphete p̄nūciauerūt hoc redditū atqꝫ cōpletū in euangelio demonſtratur. Item ibi eſt veritas ſcd̓m īchoationem. hic ꝟo eſt veritas ſcd̓m ꝑfectione: ⁊ hoc quo ad moralia. vnde Math. 5º. Niſi abūdauerit iuſtī cia veſtra ⁊cͣ. vbi dicit Augꝰ. Plenius agūt̉ p̄miſſa ad inchoationē dū fuerīt addita ad ꝑfectionē. Dicendū igitur ꝙ lex moyſi ⁊ lex euāgeli vna lex eſt ī ratiōe vniuerſali. differētes ꝟo ſūt in rōne propria: ⁊ hoc quia illa data ē po pulo carnali. Iſta ſpirituali. illa ꝑuulis iſta ꝑfectis. vnde ſcd̓m qd̓ dicit Augꝰ de vera religione. ſapiens medicꝰ alia mādata dat infirmo ꝑ miniſtros. alia per ſe. ita deus alia mādata dedit per moyſem. alia per ſeipſumi n euāgelio. Itē Augꝰ ad marcelinū: cū aliud ma giſter adoleſcenti qͣꝫ puero ſolebat im poſuit. doctrina cōſtaſ mutato p̄cepto no mutata mutauit. Ita ⁊ per hūc mo dū ſicut ipſe intendit creator alia in lege. alia in euāgelio. doctrina ꝟitatis eiuſdē fieri precepit ibi populo ꝑuulo hic vero adulto populo. Et ꝑ hac diſtī ctione patet reſponſio ad obiecta. Einde queri tur d̓ differētia legis ⁊ euā gelii. Et queruntur duo. Primo vtrū differant ſicut contraria. aut ſicut diſꝑata. Secundo de mo dis differentie. obii Ad primum Ne citur Quarū legum ſanctiones ⁊ p̄cepta ſūt cōtraria: ⁊ ipſe ſunt ꝯtrarie. ſed legis ⁊ euāgelii ſūt precepta cōtraria. gͦ lex ⁊ euāgeliū ſūt cōtrarie. Probatio me die. In lege ꝓhibent̉ edenda qͣꝫ pl̓ima ſicut īmuda. Leui. xio. In euangelio ꝟo nō dicūtur īmūda. Math. 16º. Non qd̓ intrat in os coinquinat homine. vn̄ ⁊ apl̓us ex hac auctoritatē dicit oīa mū da mudis ad Thimotꝭ. pͦ. Itē in lege cōcedit̉ odiū inimici ꝗa ſolū precipit dilectio amici. Leui. 19. Diliges amicuꝫ tuū: in euangelio precipit̉ dilectio ini mici Math. 5. Itē in lege dicit̉ ocu lum pro oculo dente pro dēte Exo. 21º. In euangelio ꝟo dicit̉. Ego dico vob̓ oīno nō reſiſtere malo. Item ī lege dicit̉. Reddes domino īuramēta tua: ⁊ per nomē eius iurabis. Deut. 6º. In euangelio dicit̉. non iurare omnino. Contra. Eze. pͦ. Rota erat in rota hoc eſt nouū ī veteri: ſicut exponit Greg ergo non ſūt ꝯtraria. Itē Math. 5º Non veni ſoluere legem ſed adimple̓ euangeliū gͦ eſt legis impletio. gͦ nō ē ei conriū. Itē Gregꝰ ſuꝑ Eze. pͦ. Diui naͣ eloquia ⁊ ſi tēporibus ſunt diſiun cta ſenſibus ſunt vnita. ℟º dicendū ꝙ lex ⁊ euāgeliū differūt nō ſicut con traria nec etiā ſicut diſꝑata qͣtum ad rationem propriam ſicut iam patebit Ad illud ergo quod primo obiicit̉ ꝙ precepta legis ⁊ euangelii ſunt con traria: reſpōdēdū per intereptionem. Ad illud ꝑ qd̓ videt̉ ꝓbari de pro hibitione eſcaru. dicendū ꝙ nō eſt con trariū. Nā lex ꝓhibuit eſcas. ⁊ dixit ī mūdas triplici de cauſa: ꝓpter ſigͣtio nem. vnde īmūda dixit ꝗa figurabāt īmūda. Item ꝓpter abuſū. vnde īmun da dixit ⁊ ꝓhibuit illa ꝗbus abutebā tur ad ritum idolatrie. ſicut ſuꝑ oſten ſum eſt. Itē īmūda dixit ꝓpter īdigni tatem illius populi ꝓpter quā quedaꝫ ꝑ ꝓhibitione ſubtraxit ei velut īmun da. Lex ꝟo euāgelii dicit ⁊ cōcedit oīa munda reſpicies ad naturā rerum ⁊ ad ꝯuenientē vſū ⁊ ad dignitatem vtētiū. De pͥma cauſa dicit Augꝰ con fauſtū. ꝙ dixit lex aliqua eē īmuda: ⁊ ꝙ dicit apl̓us. oīa eſſe mūda non ſūt cōtraria: ꝗa hoc dixit apl̓s de ipſis na turis. Lex ꝟo ꝓpter quaſdā p̄figurati ones tꝑi cōgruentes nō natura ſꝫ ſi gͣti on dixit īmunda. verbi gratia. ſi de porco ⁊ agno requirat̉ vtrūqꝫ mundū ē: ꝗa oīs creatura dei mūda bona. qͣdā ꝟo ſigͣtione. agnus mūdus ⁊ porcus in mūdus eſt. īmūduꝫ ꝗppe illud aliud ī lege poſitū eſt eo ꝙ non ruminat. non autem hoc eius vitium ſed natura eſt. Sunt aūt homines qui ꝑ hoc alias ſignant̉ īmundi ꝓprio vitio nō natu ra: qui cum libenter audiant verba ſa pientie poſtea de his oīo nō cogitāt. Quod enī vtile audiēs ⁊ velut ab inteſtimonio memorie: tanqͣꝫ ad os co gitationis recordandi dulcedīe reuo care. Quid aliud ē ꝙͣ ſpūaliter quodā modo rumīare: qd̓ qui nō faciūt illorū aīaliū genere figurantur. Unde ⁊ īpa a talibus carnibꝰ abſtinētia tale vitiū nos cauere premonuit. De ſecūda cā ſatis dictū eſt ſuꝑ queſtione de īmun diciis. De tertia ꝟo cā dicit Augꝰ ī queſtionibus noui ⁊ veteris teſtamēti Eſcarū lex nō ī primordio legis data eſt: ſed cū duce̓ ꝑfidia dei verbis ⁊ ꝑ miſſis fidem vellēt dare ad duriciam cordis ſui acceperūt precepta nō bona Eze. 20. Id enī dictū eſt ut ceruix illoꝝ premeret̉ ad profectū illorū. ſuperbis enī hominibꝰ ⁊ ꝯtumacibus nō debuit tota creatura ſubiici. poſtea aut miſeri cordia dei veniēte reddita eſt libertaſ edendi. vnde dicit Petrꝰ apl̓s Actꝭ. 15. Quid imponitꝭ ſuꝑ ceruicē fratꝝ quod neqꝫ nos neqꝫ patres nr̄i potuimꝰ por tare. Ad ſecūdū reſpōdet Augꝰ con fauſtū dicens. Unuſꝗſqꝫ iniquꝰ homo ⁊ īquātū iniquus odio eſt habēdus in quātū autē homo: eſt diligēdꝰ. Audito igitur ⁊ nō intellecto ꝗd antiquis di ctum erat. odietis inimicū veſtrū fere bant̉ homines ī hoīs odiū: cū nō debe rent odiſſe niſi vitiū: hos corrigit dn̄s dicendo. Diligite īimicos veſtros. p̄ci piendo vtiqꝫ vt diligamus īimicos cō geret nos intelligere quo naͣ poſſemꝰ vnū eundēqꝫ hominē ⁊ odiſſe ꝓpt̓ cul pam ⁊ diligere ꝓpter naturam. Ad tertiū reſpondet Augꝰ ī queſtionibus noui ⁊ veteris teſtamēti: ꝙͣuis dictuꝫ eſſet antiꝗs. Oculū ꝓ oculo. ⁊ ſaluator dixit. Nō reſiſtē malo: nō aliud voluit ſaluator qͣꝫ ꝙ lex ī ſenſu habet. ſed vo lūtatem eius ꝑfecit: que erat reſpectu ſalutis hoīs: ſed tamē differenter. Nā lex mādauit vt ſi ꝗſ oculū tolleret ocu lum amitteret. vt ſic tīore territi ho mines nō facerēt ne paterent̉ qd̓ ſibi fieri nolebāt ⁊ ꝑ hoc ſalutē haberent. Faluator ꝟo īmutatꝭ verbis docuīt ꝙ ſaluti prodeſſet vt ſenſū legis imple̓t: vt ꝗa timore legis ſalui eſſe nequerat per patientia victi emēdarēt̉ ſeſe cor rigentes. Itē Augꝰ ī eodē. lex ſic vo luit īimicitia tollere vt ꝑ retributione territi hoīes deſinerēt eē īimici: ⁊ qm̄ audacia ſua hoīes timore legis ⁊ natu re ſpreuerūt creſcētes ī malū ꝑ humili tate. ſaluator īimicitia voluit vinci vt vel ſic hoīes flecterent̉ ad bonū dū vi derent nō ſibi reddi īimicitiam. Ad quartū dicēdū ꝙ ſimilr̄ nō ē cōtrariuꝫ vtrobiqꝫ.n. ē intētio reuerētie ꝟitatis. vn̄ ꝙ dicit lex. per nomen eius iurabis intelligit̉ hoc eſt ſi contingat iurare nō iurabis per idola ſed per nomē eiꝰ. Ꝙ ꝟo dr̄ nō iurare oīo. ſic̄ dicit Aug ad publicolā hoc dictū eſt nō ꝗa iurae eſt peccatū. ſꝫ quia ꝑiurare in mane pe catū eſt a quo nos loge eē voluit ꝗ oīo ne iuremus cōmonuit. Cōſequēter queri tur cū nō differāt lex ⁊ euangeliū ſicut conria nec ſicut diſꝑata oīno d̓ modis differētie. Notādū igit̉ ꝙ ẜᵐ apl̓m ſcd̓m ſex cōſiderationes aſſignat̉ diffe rentia legis moyſi ⁊ legis euangelii. Prima ſcd̓m conſideratione virtutis. Secūda ẜᵐ cōſiderationem veritatis. Tertia ſcd̓m ꝯſiderationē ſeueritatis. Quarta ſcd̓m ꝯſiderationē bonitatis. Quīta ẜᵐ ꝯſiderationē remūeratiōis. Sexta ſcd̓m conſiderationem lationis. Scd̓m cōſideratione ꝟtutis aſſignat̉ differentiā ẜᵐ forte ⁊ infirmū: ꝗa lex ī firma ē. euāgeliū ꝟo virtuoſū ad Ro. 8º. ꝙ impoſſibile erat legi in quo infir mabat̉ ꝑ carne: deus filiū ſuū miſit. de euangelio ꝟo dicit̉ pͦ ad Rō. Euāgeliū virtus dei eſt ī ſalutē aīaꝝ. Iuxta hāc differētiā accipiūt̉ alie. Prima quia ratione virtutis dicit̉ euāgeliū iuſtifi cans. lex ꝟo ratione infirmitatis nō iu ſtificans ad Ro. 3º. Ex oꝑibus legis nō iuſtificabitur oīs caro. Unde ad Ro. sº. ſuꝑ illud in quo lex infirmabatur ꝑ carne. dic̄ glo. Infirmabat̉ lex ꝑ carnē id ē carnaleſ obſeruātias q̄ nō poterāt iuſtificare. Secunda quia lex moyſi dicit̉ lex littere ⁊ hoc ꝓpter infirmita tem quā demoſtrat̉ peccatū: ſed nō co fert adiuuātem ſpiritū vt dicit Aug Lex ꝟo euāgelii dicit̉ lex ſpiritus rōne virtutis ꝙ preſtat adiuuatē ſpiritum. hͦ ē gratiā ad vitādū peccatū ⁊ ad fa ciēdū bonū. vnde ad Ro. 7º Seruiamꝰ in nouitate ſpiritꝰ ⁊ non in vetuſtate littere. ⁊ in eodem 8º. Cex ſpiritus vite id eſt lex fidei. dicit glo. in xp̄o iheſu li berauit me. vbi dic̄ glo. Due leges bo ne ſūt. lex fidei que peccatū tollit. ⁊ lex moyſi que peccatū oſtendit. Tertia quia lex moyſi ratione infirmitatīs di lex oneris ⁊ difficultatis. vnde ī hūiꝰ figura dr̄ Exo. 17º. Manus moyſi erant graues. ⁊ Actꝭ. 15º. Hoc eſt honus quod neqꝫ nos neqꝫ patres noſtri portare po tuimus. Lex ꝟo euāgelii rōne virtutis dicit̉ lex ſuauitatis ⁊ leuitatis. Math. xiª. Iugum meū ſuaue eſt ⁊ honꝰ meū leue. Nota gͦ ꝙ ex infirmitate legis eſt ꝙ per ipſam nō eſt iuſtificatio a culpa ꝙ ꝑͤ ipſam nō preſtat̉ adiuuās gratiā ꝙ per ipſam cuꝫ difficultate fit oꝑatio bona. Ecōtrario ex virtute euangelii ē iuſtificatio a culpa ⁊ preſtat̉ adiuuaua gratia: ⁊ cum facilitate ⁊ ſuauitate fit ceſt ſūma predictoꝝ. ꝯꝑatio bona: ⁊ Itē ſcd̓m cōſiderationem veritatis differt lex ⁊ euāgeliū: ꝗa in lege eſt ve ritas velata. in euāgelio ꝟo veritas re uelata. 2ª. Cor. 3º. velamē in lectiōe moy ſi manet nō reuelatū quod in xp̄o eua cuatur. Et ſubdit̉. nos aut reuelata fa cie gloriā dei ſpeculātes in eādē imagi nē trāſformamur. Itē ẜᵐ eādē conſi deratione in lege fuit veritas vt vni bra. in euangelio ꝟo ut imago Heb. xº. Umbrā habes lex futurorum nō ipſam imaginē. Itē ẜᵐ eandē conſideratio nem ī lege erat veritas ꝓmiſſionis. in euāgelio ꝟo veritas exhibitionis. Un̄ beatꝰ Gregꝰ ſuꝑ Eze. pͦ. Rota ī rota: ꝗa qd̓ p̄dicat lex ꝙ ꝓph̓e ānūciant hoc ex hibet enāgeliū ⁊. iª. Ioh̓. lex ꝑ moyſen data ē gratia ⁊ veritas ꝑ ih̓m xp̄m fa cta eſt. Et Augꝰ ī qōnibꝰ noui ⁊ vet̓is teſtamēti ante ꝓmiſſio erat.ſ. in lege. poſtea ꝟo fit gratia in euāgelio. Nota ꝙ lex dicit̉ eſſe velata quo ad malos. di citur habere vmbra: quo ad bonoſ īꝑfe ctos. dicit̉ etiā habere veritatē ī ꝓmiſ ſione nō in exhibitione quo ad iuſtos ꝑ fectos. Itē ſcd̓m cōſiderationē ſeue ritatis dicit̉ lex ⁊ euāgeliū differre: ꝗa illa dr̄ lex ire. iſtd̓ ꝟo lex miẜicordie ad Ro. 4º. Lex iram oꝑatur. glo. ut reos fa ceret temporali pena. Exo. 21º. Oculuꝫ pro oculo ⁊cͣ. ⁊ ita ira oꝑatur. ⁊ Luc̄. xº. Samaritanus infudit vinuꝫ ⁊ oleum. vinū auſteritateꝫ legis. oleū miſericor diam ⁊ leuitatē euāgelii: ⁊ iuxta hanc differentiā dicit̉ lex moyſi lex timoria Euangeliū ꝟo lex amoriſ. vn̄ Augꝰ conͣ adamātiū. Breuiſſima differētia legis ⁊ euangelii: timor ⁊ amor. ⁊ Heb. 12. Non acceſſiſtis ad tractabilē ignem ⁊ turbinē ⁊ tube ſonuꝫ. Loꝗt̉ de latione legis: pro quo moyſes dicit. exterritꝰ ſū ⁊ tremebundus: ſed acceſſiſtis ad ſyō montē ⁊ teſtamēti noui mediatorē. Itē iuxta eandē cōſiderationē lex moy ſi dicit̉ lex ſeruitutis. lex ꝟo euangeliī lex libertatis ad Ro. 8º. Nō accepiſtis iterū ſpiritū ſeruitutis in timore: ſed ſpiritu adoptiōis filiorū. ⁊ Iacꝭ. pͦ. Qui ꝯſpexerit in lege perfecte libertatis ⁊cͣ. Nota ergo ꝙ lex moyſi eſt lex ire ī com minatione ſeu ī penaꝝ determinatiōe lex timoris ī affectiōe. lex ſeruitutis in executionē. Itē ẜᵐ cōſiderationē bo nitatis differūt lex ⁊ euangeliū: ꝗa lex moyſi eſt lex īꝑfectionis boni. lex vero euāgelii eſt lex ꝑfectiōis. Heb. 7º. Nihil ad ꝑfectu adduxit lex. ⁊ Math. 5º. Nō veni ſolue̓ legē ſꝫ adīple̓. glo. īplet xp̄s legē du p̄miſſis ad inchoationem vite agēde. ſuꝑaddit plura ad ꝑfectōeꝫ mo raliū p̄ceptoꝝ. ⁊ ẜᵐ hāc ꝯſiderationeꝫ dicit̉ lex ꝓhibe̓ manū tm̄. euāgeliū ꝟo volūtate ſeu aīuꝫ. vnde ī p̄s. Lex dn̄i ī maculata cōuertens atas. glo. nō ꝙ ait aīas.i. volūtates. nō ſolūmo manus ut vetus lex que manu maxīe non aīuꝫ co hibebat. hac etiā rōne dicit̉ lex moyſi lex factorum. euāgeliū ꝟo lex fidei. Ro z Excluſa eſt gl̓iatio tua ꝑ quā legem factorū no. ſed ꝑ legē fidei. glo. lex cohī bet manū non aīuꝫ. Itē ẜᵐ hāc conſi derationē dicit̉ lex littera occidēs. le euangelii ſpūs viuificās. 2ª. Cor. 3. Li tera occidit. ſpūs aūt viuificat. ⁊ Auꝰ liº de ſpū ⁊ lr̄a. que occidit certe eſt de calogus. in illis duabꝰ tabulis ſcriptꝰ: ꝗa lex ſubītrauit vt abūdaret delictū. ad Ro. 5º. Itē ẜᵐ eandē ꝯſideratiōeꝫ dicit̉ lex ꝯtinere p̄cepta non bona Eze. 20. Dedi eis precepta nō bona. Euāg liū ꝟo ꝯtinet precepta bona: ꝗa ſic̄ dic̄ ſidorꝰ in liº differentiaꝝ. Precepta le gis non bona ſūt euāgelio cōꝑata: ꝗa ī eis quedā inutilia īfirmioribus ſenſibꝰ agenda ꝑmiſſa ſūt. ut libellus repudit ⁊ cupiditas iſrahelitaꝝ ſpoliis egypt orum ſocianda ꝑmittit̉. Nōnd̓ igit ꝙ ꝑ tria on̄dit̉ maxīe īꝑfectio legis. j ex hoc ꝙ nō ꝓhibebat mali cam.ſ. volū tate. 2º ex hoc qd̓ p̄bebat mali occaſiōeꝫ ſcd̓m ꝙ dicit̉ lr̄a occidens. 3º ꝓpter ma loꝝ quorundā ꝑmiſſionē que tria potiſ ſime monſtrant imꝑfectionem. contra ria ꝟo euāgelii ꝑfectionē. Item ſcd̓m cōſiderationē remuneratiōis differūt lex ⁊ euāgeliū. Quia in lege ē ꝓmiſſio tēporaliū. In euāgelio ꝟo ꝓmiſſio eter norū. Un̄ Heb. 7º. Melioris teſtamenti ſponſor factꝰ ē xp̄s. glo. meliꝰ ē nouū te ſtamētū qͣꝫ vetꝰ: ꝗa meliora bona ꝑmit tit̉.i. eterna. vetus ꝟo tꝑalia. ⁊ Iſidorꝰ in liº drīarū. in veteri lege chanaā re gnū ⁊ ꝓmiſſiōes tꝑaliū rerū: continēt̉ Yſa. pͦ. Si audieritis me bona terre co medetꝭ. in euāgelio ꝟo vita eterna ⁊ re gnū celoꝝ ꝓmittit̉ Mat. 3º. ⁊. 4. Pēitē tiā agite appropinqͣbit.n. regnū celo ⁊ Mat. 5º. Btī pauꝑes ſpū qm̄ ip̄orū ē regnū celoꝝ. Itē ẜᵐ ꝯſiderationē la tionis differūt lex ⁊ euāgeliū: ꝗa euan geliū ē lex vl̓ is. lex moyſi lex ꝑticulariſ Lex enī moyſi ſemini habrae̓ data ē ẜª qd̓ dr̄ ad Gal̓. 3º. Habrae̓ dicte ſūt pro miſſiōes ⁊ ſemī eiꝰ. ⁊ Deutᵈ. 4º. Que ē alia gens ſic īclyta vt habeat cerimo nias iuxta iudicia ⁊ vniuerſam legem Euāgeliū ꝟo datū eſt oī generi hoīuꝫ. Un̄ Mat. vltº. Predicate euāgeliū oī creat̉ e. ⁊ Math. vl. Itē ⁊ gētes oēs do cete. hi gͦ ſtꝭ mōi drīaꝝ legis ⁊ euāgelli Is igitur taliter poſitis omiſſis his que ī ſuperioribꝰ inquiata ſunt: inꝗrēda ſunt ꝗnqꝫ. Primū ē de dr̄ia legis ⁊ euangelii quantū ad ꝟtutē ē de dr̄ia aſſignata quātū ad ꝟitatem. ꝙ ē de dr̄ia quātū ad ſeueritatē. 4ᵐ eſt de dr̄ia quātum ad bonitatem. 5ᵐ de dr̄ia quātū ad remunerationē. Circa primum patet ex precedētibꝰ. Ouerēda ſunt tria. Primo de dr̄ia quātū ad iuſtificationē. 2º de dr̄ia quantū ad grē largitionē. 3º de dr̄ia ꝙͣtuꝫ ad onus ſeu difficultatē. De pͥmo ⁊ tertio require ſupra. De ſecundo ueroritur vtrū ex virtute legis daret̉ grā. Ad qd̓ ſic. Hugo de ſancto vic. Tria gn̓a ſacramētoruꝫ inuenſunt̉ fuiſſe ſcripta ſb̓ lege. Quedā ſpālr̄ ad remediū. Quedā ꝟo ad obſequiū. Quedā ad cultū diuinū. Prima ꝑtinēt ad peccatorū remiſſionē. 2ª ad exercendā deuotionē. 3ª ad colendā pietatē. Prima inſtituta fuerunt qͣſi ad neceſſitatē vt in eis homo ſanctificaret̉: qualis fuit circūciſio ⁊ hoſtie ꝓ peccato ⁊ ꝓ delicto: ⁊ cetera q̄dam que ſpālr̄ ad emūdatī onē ⁊ remiſſionē inſtituta fuerūt. 2ª aūt qͣſi ad exercitationē fuerūt ꝓpoſita: vt in eis de notio fideliū exerceret̉ ⁊ meritū auge̓t̉: qͣles fuerunt hoſtie pacificoꝝ que offerebāt̉ a fide libꝰ ad recōciliādā ſibi grām dīnā. 3ª inſtitu ta fuerūt quaſi ad p̄parationē quandam. vt quaſi inſtrumenta quedam eſſent ad cetera ſacramenta tractanda ⁊ ſanctificanda: quale fuit tabernaculū ⁊ atriū ⁊ omnia vtēſibilia que ꝯtinebāt̉ in eis. Ex his gͦ manifeſte vr̄ dicę hngo legalia ſacramēta eſſe ad ſanctifi cationē quātū ad aliquā partē. Sꝫ omnis ſan ctif catio ē ꝑ grām. gͦ habuit ꝟtutē in ſacr̄is ꝯferendi adiuuantē grām. Itē idē Hugo. Si ꝗs ſacr̄a pͥora effectū ſanctificatiōis hūiſſe regauerit: nō mihi recte ſentire videt̉. gͦ ẜm Hugo. ſacramētalia legū habebāt virtutem ſanctificatiōis. gͦ ⁊ gratie. Item ad Ro. 7. Lex ꝗdem ſancta ⁊ mandatū ſanctū iuſtū ⁊ bonū: ⁊ loꝗt̉ de lege Moyſi. Lex gͦ ē ſancta.i. ſane doces: ſicut dicit Hiero. in glo. Et man datū.i. quod ꝑ eam p̄cipit̉ ē ſanctū in ſe ⁊ iu ſtū. i. iuſtificans peccatorē ⁊ bonū.i. vtile ad vitam. Si ergo mandatum legis ē iuſtum.i. iuſtificans peccatorem: ⁊ bonum. ī. vtile ad vitā. Sꝫ iuſtificatio peccatoris ſiue acquiſitio vite nō pōt eſſe ſine grā. gͦ ex lege eſt ꝟtus ad grām. Nō igit̉ differt lex ⁊ euangeliū ꝑ hoc ꝙ in lege fit ſolū noticia: ⁊ ī euangelio adiu uans grā. Contͣ. Ad Sal. 2. Non ab initio grām dei. Si enī ꝑ legē iuſticia. gͦ xpūs grati mortuus eſt. Ibi dic̄ glo. Aug. Non ab initio grām.i. nō recipio legē: qd̓ eſſet abicere grāꝫ gͦ ex ſacramētis legalibꝰ nō dabat̉ gratia. Itē ad gal. 3. Quis tribuit vobis ſpūm ⁊ operat̉ virtutes in vobis ex oꝑibꝰ legis: an ex auditu fidei. ac ſi dice̓t ſic̄ dicit glo. ex oꝑibꝰ legis n̄ habuiſtis ſpūm hoc ē gr̄am. ꝑ uos enī poteſtis videre ꝙ ego ꝗ habui oꝑa legis: non tn̄ ꝑ ea ſꝫ per fidē accepi poteſtatē dandi ſp̄ꝫ miniſterio: non auctoritatē. Itē ad hebr̄. 9. Iuxta legē munera ⁊ hoſtie offerūt̉: que non poſſunt iuxta ꝯſcīaꝫ ſeruiētē deo ꝑfectū face̓ Glo. Munera ⁊ hoſtie nō pn̄t ſeruiētē deo ꝑ fectū face̓.i. plene mundū face̓. ⁊ hͦ iuxͣ ꝯſcīaꝫ .i. in ꝯſcīa intus: ⁊ ſi ad viſum hominū extra Ex quo patet ꝙ non eſt ꝟum qd̓ dic̄ Hugo.ſ. ꝙ hoſtia ꝓ peccato erat ad ſāctificationē ſiue emūdatione a peccato. Itē ad Hebr̄. 9. Sā guis hircoꝝ ⁊ tauroꝝ inꝗnatos ſanctificat ad emundationē carnis. Ibi dic̄ glo. Ad emū dationē non aīe ſꝫ carnis. Itē ad idem eſt qd̓ dr̄ ad Hebr̄. io. Impoſſibile ē ſanguinem hircoꝝ auferre peccata. Relinquit̉ igit̉ ꝙ ex ſacramētis legis nō dabat̉ grā. ℟ legalia ſacramēta dicūt̉ duobꝰ modis. vel que erant in lege obſeruata: vel que erant in lege inſti tuta. In lege obſeruata erāt ſacr̄a vt cir cūciſio ⁊ mr̄imoniū ⁊ etiā pnīa. ſꝫ non fuerūt in lege inſtituta. De iſtiſ ad pn̄s q nō ē. ſꝫ de ſacramentis in lege īſtitutis. vt erant hoſtie pro peccato ⁊ ritꝰ phaſe ⁊ vitule ruffe ⁊ ſil̓ia Indiſtincte autē de his eſt dd̓. ꝙ ex illis non dabat̉ grā ſeu impͥmebat̉ diſpoſitio ad grāt ſicut ex ſacramētis noue legis. tn̄ illis ꝯtīge bat dari grām: nō tn̄ ꝟtute illoꝝ: ſꝫ occaſione illoꝝ ex hoc: uel ꝗa erāt materia exercēde de uotiōis. Deuotio aūt ad deū ordinat ad grāꝫ vel ꝗa habebāt annexā interceſſionē orōnis. vn̄ in leuitꝭ. i. 2. ⁊ infra. Offeret tale ꝗd ⁊ ora bit ꝓ eo ſacerdos. Orō ꝟo frequēter īpetrat gram alteri vel ꝗa erāt inſtituta ad coīonē ⁊ vnionē ꝓprii fidelis: quā quidē unionē ſpū aliter fac̄ fides ⁊ caritas. merito aūt coīonis fideliū frequēter impetrat̉ grā deſiderātibꝰ partici pationē hiꝰ coīonis. Abſolute igit̉ dd̓ ꝙ ex vi ſacramētoꝝ legis nō dabat̉ grā: quāuis in illis ꝯtingeret aliquādo dari grāꝫ Ad illud gͦ quod primo dicit Rugo ꝙ in ſacram̄tis legis erat ſanctificatio ⁊ remediū dd̓. ꝙ refert dice̓ in illis eſſe ſanctificationē: ⁊ ex illis eſſe ſanctificationē. Ex illis eniꝫ dic̄ cām. in illis dic̄ ꝯcomitātiā. Quia gͦ ī ſacra mentis legalibꝰ nō erat cauſa ſanctificatiōis vt manifeſte ꝓbat apoſtolꝰ: quāuis ꝯtingē̓t illa viā: quā dictū ē ꝯcomitari gratie ſcīfica tionē. ideo ex illis nō eſt ſanctificatio: quāuis in illis aliqn̄ eſſet ſanctificatio. Ad 2ᵐ ꝟo quod dic̄ Hugo ꝙ in ipſis erat ꝟtus ſanctifi catōis dd̓. ꝙ duplex dr̄ ſanctificatio. Eſt enī ſanctificatio carnalis: ⁊ ſanctificatio ſpūalis Sanctificatio carnal̓ intellr̄ liberatio a pena pctī: quā incurret ꝗs ſi qd̓ p̄ceptū ē ꝯteneret ſeu nō face̓t. Sanctificatio ꝟo ſpūalis eſt ipſa emūdatio: que ī anima ē ⁊ a macula peccati. Loquēdo gͦ de ſanctificatōe carnis ꝓut dictū ē: erat ī ſacramētꝭ legalibꝰ ꝟtus ſanctificatōis vn̄ hebr̄. 9. Sanguis vitule aſꝑſus inꝗnatos ſanctificat ad emūdatione carnis. Glo. Inꝗ natos cōtactu mortuoꝝ ſanctificat.i. a pctō mundat.i. a pena valēs ad emūdationē non anime ſꝫ carnis: ꝗa a pena legis liberabat. Lo quēdo ꝟo de ſanctificatōe ſpūali nō erat ī ſa cramētis legalibꝰ ꝟtus ſanctificatōis: niſi per occaſionē ſeu ꝑ accidēs. Ad 3ᵐ qd̓ dr̄ ꝙ mā datū legis erat iuſtificās pctōre. dd̓. ꝙ iuſtifi catio vt ſuꝑͣ dictū ē intellr̄ duplr̄. vl̓ iuſticie infuſio. ul̓ iuſtie exercitatio. Si dicat̉ iuſticie infuſio ex mādato legis n̄ eſt iuſtificatio nec morali nec cerimoniali nec ſacramētali: ſicut a cauſa efficiēte: lꝫ ſicut a cā diſponēte. Si ꝟo dicat̉ iuſticie exercitatio: ẜᵐ hoc p̄ceptū mo rale legis iuſtificat. ſic̄ dic̄ glo. ro. 3. ſuꝑ illud Ex oꝑibꝰ legis n̄ iuſtificabit̉ oīs caro. De lege loꝗmur ẜᵐ cerimonialia: non ẜm moralia. que utiqꝫ iuſtificāt. ⁊ hͦ intellr̄ ꝑ ſe ⁊ eēntialr̄. In figuralibꝰ legis n̄ erat exercitiū iuſticie: niſi ex circūſtātia ſolū que erat vel auctoritas di uine inſtitutōis vel caritas ſeu obediētia de uote impletōis eo mō quo dictum ē. Poſt ea queritur de dr̄ia legis ⁊ euāgelii quātū ad ꝟitatē. ⁊ pͥmo de hͦ qd̓ dictū ē ꝙ ī euāgelio ē ꝟitas reuelata in lege ꝟo velata. Ad qd̓ Iſidorꝰ in li. dr̄iaꝝ. In lege fuit vmbra ⁊ obſcuritas ſcripturaꝝ In euāgelio clara diſtinctio ꝟitatis. Contͣ In euāgelio eſt ꝟitas ſb̓ parabolis occultata Mat. 13. Sꝫ vbi ē parabola ibi eſt figurata lo cutio: que vnū dice̓ videt̉ ⁊ aliud intellr̄: vt dic̄ Iuniliꝰ ad pͥmaſiū: ⁊ etiā vt dr̄. 13. Mat. gͦ ī euāgelio ē ꝟitas velata. Non gͦ differunt lex ⁊ euāgeliū ꝑ velatū ⁊ reuelatū. Itē ſic̄ dr̄ ī veteri teſto Saniel̓. 12. Claude ſermones ſigna libꝝ vſqꝫ ad tempꝰ ſtatutū. ita ī euan gelio dic̄ ſaluator. 13. Mat. Ideo in parabolis loquor eis: vt impleat̉ ī eis ꝓph̓ia Iſaie. Au ditu audietꝭ ⁊ n̄ ītelligetꝭ. gͦ ī lectōe euāgelii eſt ꝟitas velata malis ſeu īdignis: ſic̄ ⁊ ī lo cutos legis ſeu teſtī veteris. Item ſi ſtatui euangelii ꝯuenit ueritas reuelata ẜᵐ ꝙ dr̄. 2. Cor̄ 3. Nos aūt reuelata facie gl̓iam dei ſpe culamur. gͦ maximū īcōueniēs eſt vt ī euan gelio veritas velet̉ parabol̓. ⁊ tn̄ ibi ꝟitas ſi gnata ē. vn̄. i. apocꝭ. ſuꝑ illd̓. Signauit mittēs ꝑ angelū ⁊cͣ. dicit glo. hoc ē ſb̓ ſigno uel ſigna culo clauſit. Itē querit̉ d̓ alia dr̄ia: de qua dic̄ Iſidorꝰ in li. dr̄iaꝝ iuxͣ apoſtolū ad hebr̄. 10. Ꝙ lex hūit umbrā. euāgeliū ꝟo imaginem Contͣ. In euāgelio hēmꝰ ſigna futuroꝝ vt Mat. 24. Dic nobis qn̄ hec erūt: ⁊ qd̓ ſignuꝫ aduētꝰ tui ⁊ ꝯſumatōis ſeculi. Et poſtea dat ſaluator ſigna aduentꝰ ſui ⁊ ꝯſūmatōis mū di. gͦ euangeliū hꝫ umbrā futuroꝝ: quēadmo dū ⁊ lex. gͦ n̄ differūt ſic̄ umbra ⁊ imago. Itē querit̉ de alia que eſt.ſ. ꝙ in lege ē ue ritas ī ꝓmiſſione. in euangelio ꝟo ꝟitas ī ex hibitōe ⁊ impletōe. Un̄ Iſidorꝰ ī li. dr̄iaꝝ. In lege ꝓmiſſa ꝯtinēt̉. ꝓmiſſa ꝟo ī euāgelii ple nitudine ꝯſumāt̉. Contͣ. In euāgelio ꝓmit tit̉ reẜrectio futura ⁊ regnū celoꝝ: qd̓ non eſt exhibitū. gͦ n̄ differūt lex ⁊ euāgeliū ẜm ꝓmi ſione ⁊ exhibitionē. ℟º dd̓ ꝙ ꝟitas tam in euāgelio qͣꝫ ī lege reſpic̄ tria. noticiā credēdo rū. grām meritoꝝ. gl̓iam premioꝝ. Reſpectu noticie credēdoꝝ differt euāgeliū ⁊ lex ẜᵐ ue latū ⁊ reuelatū. reſpectu grē faciēdoꝝ ſic̄ ꝓ miſſio ⁊ exhibitio. reſpectu gl̓ie p̄mioꝝ diffe rūt ſic̄ umbra ⁊ imago. ita ꝙ ī lege ē uelamē noticie. ꝓmiſſio grē. umbra glorie. In euage lio ꝟo ē reuelatio noticie fidei. exhibitio gre dei. imago p̄mii. Ad illd̓ gͦ qd̓ pͥmo obr̄ ꝙ ī euāgelio ē ꝟitas parabol̓ occultata. rn̄deo. dico ꝙ ibi eſt occultata ⁊ reuelata. occultata turbis ⁊ indignis. reuelata diſcipulis ⁊ di gnis. Un̄ Math̓. 13. parabolice loꝗt̉ turbis ⁊ parabolā exponit diſcipulis. Preterea ibi eſt parabola ſb̓ integumēto oꝑum. hic ꝟo para bola ſb̓ integumēto ſermonū. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ ſignatio ſeu clauſio ꝟitatꝭ ī lege eſt ſimplr̄. In euāgelio quo ad aliquid. In lege enīm ē clau ſio fidei redemptiōis. in euāgelio ꝟo pꝫ fides redemptionis. ſꝫ clauſio ē reſpectu rōnum ſeu miniſterioꝝ redēptōis: vt ipſa ꝟitas rōnum n̄ clareſcat indignis. vn̄. 2. Cor̄. 4. dic̄ apl̓us. in manifeſtatione ꝟitatꝭ ꝯmēdantes noſmet pſos. Ꝙ ſi etiā oꝑtū eſt euāgeliū in his ꝗ pe reūt eſt optū: in ꝗbꝰ deꝰ huiꝰ ſeculi excecauit mentes infidelium vt n̄ fulgeat illuminatio euāgelii glorie xp̄i. In lege aūt miſteriū re demptōis latet: ⁊ quia eſt et ꝓpter quid eſt. In euāgelio ꝟo pꝫ ꝗa ē: ſꝫ latet quo ad imꝑfe ctionē ꝓpter ꝗd ē. Ad tertiū dd̓ ꝙ quo ad pn̄te ſtatū in quo n̄ pōt videri ꝟitas ſicut eſt veritas illa que eſt lux increatā expedit ⁊ co uenit vt ſil̓itudinibꝰ ꝓporcionalibꝰ noſtro in tellectui cognoſcēda miniſtret̉: ſic̄ dic̄ beatus dioꝰ. in ierarchia angelica. Preterea ſic̄ dicit gl. ſuꝑ illd̓Mat. 7. Nolite dare ſanctū canibꝰ Res abſcondita auidiꝰ querit̉: celata vene rabiliꝰ ꝯſpicit̉. diu queſita cariꝰ tenet̉. Ideo vtile ē velatio v̓itatꝭ ſb̓ parabolis intelligen tie ⁊ memorie noſtre. Ad aliud ꝟo qd̓ q̄ri tur de alia dr̄ia umbre ⁊ imaginis. dd̓. ꝙ vm bra hꝫ figurā rei obſcurā ⁊ indiſtīctā. imago ꝟo expreſſam ⁊ diſtinctā: ꝗa ſicut dicit augꝰ. imago eſt exp̄ſſa ſil̓itudo. Sꝫ hec dr̄ia legis ⁊ euangelii aſſignat̉ reſpectu future glorie: c glorie lex habuit figurā obſcurā ⁊ indiſtīctā ⁊ remotiſſimo veſtigio. Euangeliū ꝟo habet imaginē hoc ē ſil̓itudinē expreſſam ⁊ diſtin ctā in exēplo. vn̄ aug. ꝯtra fauſtū. Quid no bis ꝓmittit̉ niſi vita eterna ex reſurrectione a mortuīs. hoc autē iam ꝯpletū ē ī illa carne: ꝙ uerbū factū eſt: ⁊ qd̓ fidelibꝰ ꝓmittit̉ in iu dicio iam ꝯpletū ē ī exēplo. Ad ultimū qd̓ querit̉ de illa dr̄ia ꝓmiſſiōis ⁊ exhibitōis iā pꝫ rn̄ſio. Nā hec dr̄ia attēdit̉ reſpectu gratie que in lege ꝓmittit̉: ⁊ ī euāgelio exhibet̉: tn̄ ī euangelio nihilominꝰ ē ꝓmiſſio glorie: que ⁊ ſi nō ſit exhibita vel ꝯpleta in miſtico Xp̄i corpore. eſt tn̄ iam ꝯpleta ⁊ exhibita ī capite. vn̄ ⁊ ſecuriꝰ expectamꝰ ſaluatorē noſtrū Ih̓ꝫ ꝗ formabit corpus humilitatꝭ noſtre ꝯfigura tu corpori claritatis ſue. phil. 3º. Conſequenter queri tur de dr̄ia legis ⁊ euāgelii quātū ad ſeueri tate ẜᵐ quā aſſignāt̉ dr̄ie ire ⁊ mīe. timoris ⁊ amoriſ. ſeruitutꝭ ⁊ libertatꝭ. Ira. timor. ſeruitꝰ ad legē. Mīa. amor. ⁊ libertas ad euāgeliuꝫ: ſicūt ſupra declaratū ē. Contͣ. Seuerior eſt ꝯmīnatio ⁊ inflictio pene eterne ꝙͣ temporal̓ Sꝫ ī euangelio ē ꝯminatio pene eterne. Mat. .3. Paleas ꝯburet igni inextīguibili. ⁊ 25. Itē in igne eternū. In lege ꝟo eſt ꝯminatio pene temporalis vt damnificatōis reꝝ vel flagel latōis vel afflictiōis corpoꝝ. gͦ ſeueriꝰ ē euan geliū ꝙͣ lex. gͦ euāgelium magis dꝫ dici lex ire ꝙͣ lex Moyſi. Itē incomparabilr̄ timor dei excedit timorē hoīs. Sꝫ ī euāgelio ſuadet̉ ti mor pene īferēde a deo. vn̄ ipſuꝫ timēte ꝗ po teſt corpus ⁊ aīam ꝑde̓ ī gehēnaꝫ. Mat. 10. ⁊ Luce. xi. In lege timor pene que vt frequēter infert̉ ab hoīe.ſ. iudice. Exo. 21. Maleficos n̄ patierīs viuere. ⁊ hiꝰ. gͦ euāgeliū potiꝰ debꝫ dici lex timoris ꝙͣ lex Moyſi. Itē ī euan gelio ē pena ſpūalis ſeꝑatiōis a ꝯmunionē fi deliū ī interitu carnis.i. cor̄. 5. in iudicio apl̓i de fornicatore. in lege ꝟo pena corporalis. Et acerbior q̄ ibi determinet̉ ē ſeꝑatio a coīone viuētiū ꝑ mortē vꝫ. Si gͦ bonū aīe ⁊ ſpūale ē incomparabilr̄ meliꝰ corporali: ademptio ſpū alis boni ē incomparabilr̄ maiꝰ bonū adēpti on corporalis boni. Seuerior igit̉ ē iuſticia euāgelii ꝙͣ legis. Iteꝫ ſi dicat̉ ꝙ duplex ſit ſtatꝰ hoīum carnaliū ⁊ ſpūaliū. carnalibꝰ ap paret ſeuerior pena tꝑalis ꝙ eterna: ⁊ timor humanꝰ ꝙͣ dīn. ⁊ corporalis pena pluſqͣꝫ ſpū alis. Spuali ꝟo econtrario. ſimplr̄ aūt qd̓ in ſenſu cadit hoīum carnaliū: vniuerſaliꝰ ſeu gn̓aliꝰ timet̉. Contͣ. Seuerior ſimplr̄ ē pena eterna tꝑali: ⁊ ſpūalis corporali. Prete̓a ſeue rior eſt pena eterna ⁊ ſpūal̓ hoī ſpūali ꝙͣ pe na corporal̓: ⁊ tꝑal̓ hoī carnali. Simplr̄ igit̉ ē ſeuerior pena euangelii: ꝙͣ legis. Itē amor carnalis faciliꝰ ⁊ feruētius allicit̓ carnalē: qͣꝫ amor ſpūalis hoīem ſpūalē. Itē amor ꝗ ge nerat̉ ītuitu bn̄ficioꝝ uniuerſaliꝰ ⁊ pͥus at trahit ꝙ amor aggnatꝰ ex ītuitu boni ꝗa bo num. Cū gͦ lex ex ꝓmiſſione tꝑalium ⁊ exhi bi tōe bn̄ficioꝝ genet ī affectu carnali amorē carnalē: et ī affectu hoīs boni amorē debituꝫ: lex Moyſi erit ampliꝰ dicēda lex amoris ꝙͣlex euangelii. Itē drīa iſta legis et euangelij aut accipit̉ ſimplr̄: aut quo ad aliquos. Si ſim plr̄ lex euangelii magis erit lex timoris: cum illud quod ipſa ꝯminat̉ ſit magis timēdum Si quo ad aliquos et plures lex Moyſi magiſ erit amoris: cū illud quod ipſa ꝓmittit: vel illud quo allicit ad affectū pluriū moueat ad amore. Itē ſi dicat̉ ꝙ euāgeliū dr̄ lex amo ris ꝗa ẜᵐ rectam rōnē ampliꝰ debꝫ allice̓ ad amorē. eo ꝙ precipit perfectam caritatem. Contͣ. Perfecta caritas qua nulla ꝑfectior: ē in diligēdo deū ex toto corde ⁊ ex tota aīa ⁊ ex tota mente. Si gͦ talis caritas p̄cipiat̉ in lege. Deutꝭ. 6. Diliges dn̄m deū tuū ex. to. c. t. ⁊ ex tota mentē ⁊cͣ. lex Moyſi erit lex perfecte caritatꝭ. Nō eſt gͦ dr̄ia legis ⁊ euangelii: vt in euangelio ſit amor ⁊ in lege timor. ℟º dd̓ ꝙ lex Moyſi recte dr̄ lex timoris. ire. ⁊ ẜuitutꝭ Lex ire dr̄ ꝗa in penis hūit diſtrictione: rarā ꝟo miſerationē. vn̄ ad ro. 4. Lex iram oꝑat̉.i. penā. Ad hoc enim data eſt vt reos face̓t temporali pena.ſ. dentē pro dēte ⁊cͣ. Exo. 21º. Lex ꝟo timoris dr̄: ꝗa plurimas hēt ꝯminati ones: paucas ꝓmiſſiones: ſicut patet ex ſerie legis. Lex ꝟo ſeruitutꝭ dr̄ ꝗa ī ꝯmonitōibꝰ p̄ ceptoꝝ ſemꝑ ꝓ rōne ſupponit dn̄ium diuine maieſtatis. vn̄ ad p̄cepta ſuppōit̉ hoc facite ⁊ hoc ego ſum doꝰ. vt exo. 20. qͣſi dicat. Ego dn̄ator ⁊ vos ſerui: ⁊ ideo eſtis obnoxii meis obedire mandatis. Euangeliū ꝟo recte dr̄ lex amoris. lex mīe. lex libertatis. Cex mīe ſeu clemētie dr̄ ꝗa ī penis legis habet mīam ⁊ relaxationē. vn̄ ⁊ mulieri deprehēſe ī adulte rio dr̄. vade ⁊ ampliꝰ noli peccare. Io. 8. Lex ꝟo amoris dr̄ ꝗa plurimas habet ꝓmiſſiones raras ꝯminationes: ſic̄ pꝫ ex ſerie euangelii. Promiſſionibꝰ aut gn̓at̉ amor. Cex ꝟo liberta tis dr̄ ꝗa ī monitionibꝰ p̄ceptoꝝ ꝓ rōne ſup ponit grām dīne pr̄nitatꝭ. vn̄. 6. Luce. poſtqͣꝫ dixit eſtote miẜicordes ⁊ bn̄facite ⁊ diligite inimicos vr̄os: ſb̓iunxit. vt ſitis filii pr̄is vr̄i q̄ in celis eſt. qͣſi d. hoc facite ī libertate filiali n̄ ī obnoxietate ẜuili. intuitu paternitatis: n̄ intuitu dn̄atōis. Propterea dr̄ ad ro. 8. Non accepiſtis ſpūm ſeruitutis in timore: ſꝫ acce piſtis ſpūm adoptionis filioꝝ: in quo clama mus abba pater. Pretea appropͥando ſpā liter lex in p̄ceptis iudicialibꝰ hꝫ iram per di ſtrictionē punitiōis. in p̄ceptis moralibꝰ timo rem ꝑ multitudinē ꝯminationis. In p̄ceptis ꝟo cerimonialibus ſeruitutē: ꝗa data ſunt in onus ſuꝑboꝝ: ſic̄ dic̄ augꝰ. et etiā ꝑ intuītū ⁊ pauorē diuine dn̄ationis. et de onere cerimo nialiū dicit beatꝰ Petrꝰ actꝭ. 15. Hoc eſt onꝰ qd̓ neqꝫ nos neqꝫ patres noſtri portare potuimꝰ. Et ad gal. 5. Nolite iteꝝ iugo ſeruitutis ꝯti neri. Ad primū gͦ qd̓ obr̄ dd̓. ꝙ quāuis di ſtrictior ſit ꝯminatio pene eterne ꝙ tēporalis Nō tn̄ ſeueriꝰ eſt euangeliū: qd̓ ꝯminat̉ penā eternā: lege que ꝯminat̉ penā tꝑalē: hoc ē ꝗa lex ſic ꝯminat̉ penā vt de pn̄ti inferēdam ⁊ penitēti nō remittēdā. Euāgeliū ꝟo ſic ꝯmi nat̉ penā eternā vt in futuro inferēdā ⁊ pe nitēti aīe remittēdā. iō ī lege ē ꝯminatio ſine miẜatōe: ⁊ iō ꝯminatio terroris. In euāgelio ꝟo ꝯminatio cū miẜatione: ⁊ iō ꝯminatio tal ē amoris. Ad 2ᵐ dd̓ ꝙ intētio legis non ē ex penis inducere timorē humanum: īmo ti morē dīnū: ſꝫ ꝑ tꝑaleꝫ ſuppliciū. vn̄. 6. Deutꝭ. Dn̄m deū tuū timebis. ⁊ ultimo eccl̓iaſtes. fi nem loquēdi omnes pariter audiatis. ſupple ī lege. deū time. vn̄ rn̄det ad illud qd̓ ꝓponit ꝑ interemptionē. Ad tertiū dd̓. ꝙ quāuis ī euangelio inferat̉ pena ſpūalis: nō tn̄ īfert̉ delinquēti ſi a malicia reſipiſcat: ⁊ conſtet ꝙ peniteat. In lege pena delinquēti infert̉ nec ꝑ pnīam relaxat̉. ⁊ iō lex ſeuera ē ī puniēdo q̄ penitēti nō parcit. Euangeliū ꝟo lex pietat ē ſeu mīe: q̄ omni penitēti parcit. nec ē ꝯtͣ h̓ oppoſitio de pena q̄ infert̉ a ſecl̓ari poteſtate ſicut ſup̄ declaratū ē tractatu de penis iudi cialiū p̄ceptoꝝ. Ad 4ᵐ ꝟo pꝫ rn̄ſio ex iam dictis. Nam nō ſolū ꝑ ꝯparatōem pene ad pe nam. aut ꝑ ꝯparationē hoīs carnaliſ ⁊ ſpūal̓ aſſignant̉ p̄dicte dr̄ie. Sꝫ ꝑ ꝯparationē legis ad legem quo ad punitione. quo ad ꝯminati onē. quo ad monitōeꝫ. ⁊ p̄tea ꝑ ꝯparationē q̄ ē ad rōnes iudicialiū. moraliū. cerimonialiū p̄ceptoꝝ. Ad ꝗntum qd̓ q̄rit de amore dr̓ ꝙ ꝓprie ꝓmiſſio legis nō gn̓at amorē carnalē ſꝫ amore inicialē: ꝗ quidē reſpectu dei ꝯcipit ex tꝑalibꝰ bn̄ficiis. Carnal̓.n. amor n̄ pōt dici ꝓprie r̄ſpectu dei niſi extēſo noīe. tal̓.n. amor ē ex vitio diligētꝭ: n̄ ex intētione bn̄faciētꝭ. Prete̓a ꝯparatus amor carnalis amori carita tis cedit: ⁊ minor ē amore caritatꝭ. ſic̄ dr̄ ſuꝑ p̄s. Bonum mihi lex oris tui.ſ. m. au. ⁊ ar. vbi dicit glo. ꝙ caritas plus diligit deū ꝙͣ cupi ditas auꝝ vl̓ argētū. Prete̓a amor ex bn̄ ficiis ſpūalibꝰ ⁊ eternis excedit incompara bilr̄ amorē introductū ex bn̄ficiis corporalibꝰ ⁊ trāſitoriis. ꝓptea manifeſtū ē ꝙ nō poterit dici lex moyſi lex amoris: quēadmodū lex euꝫ gelii: q̄ ītroduc̄ amorē caritatꝭ ⁊ amorē ꝯce ptū ex bn̄ficiis ſpūalibꝰ ⁊ eternis: ſeu ex intu itu ipſius ſumme bonitatis. Prete̓a cū lex Moyſi pl̓a contineat vn̄ gn̓etur teror: ꝙͣ vn̄ ꝯcipiat̉ amor. ecōtrario ꝟo lex euangelii. ma nifectū ē ꝙ lex Moyſi lex timoris ē. Euāgeli um ꝟo lex amoris. ⁊ ꝑ h̓ patꝫ rn̄ſio ad 6ᵐ. T vltimum quod q̄ritur d̓ ꝑfc̄o amor̄ qui p̄cipitur in lege ſolēt rn̄de̓. ꝙ hoc non ē niſi ī Deutꝭ. q̄ ē 2ª lex. ⁊ figura euangelii. tn̄ ratio hꝰ quāuis d̓clarata ſit quodāmo in ſuꝑiorib qōne utꝝ poſt latīonē legis Moyſi ferēda eēt lex euangelii: inferiꝰ magis patebit. Queritur poſtea de nifferētia legis ⁊ euangelii qͣꝫtū ad bonitatē gn quā dr̄iam dr̄ lex Moyſi imꝑfecta ⁊ lex fa ctoꝝ: ⁊ lex occidēs: ⁊ ꝯtine p̄cepta nō bona. Econtrario ꝟo lex euāgelii dr̄ lex ꝑfecta ⁊ ꝓ bibe animū: ſeu lex fidei. lex ſp̄s. ⁊ lex ꝯtines p̄cepta bona. Ad pͥmā dr̄iam dr̄ expreſſe ad hebr. 7. Nihil ad ꝑfectū adduxit lex vt dictū eſt. Contͣ. Aug. ꝯtͣ Fauſtū. Epūs non venit legē ſolue̓: ſꝫ adimple̓. Mat. 5. nō vt legi adde ret̉ que deerāt: ſꝫ vt fierēt q̄ ſcripta erāt. Si gͦ euageliū nō addit aliquid quod deſiit legi gͦ ꝑfecta ē lex ſicut euangeliū niſi ſolū quo ad obſeruantiā. Defectꝰ aūt obſeruantie nō ē im perfectio legis: ſꝫ imꝑfectio hominū quibꝰ lex ē data. Itē Ezech̓.i. dr̄ rota in rota. Greg. Uetꝰ ī nouo ⁊ nouum in veteri. Si gͦ nouuꝫ eſt in veteri. gͦ ꝑfectio euangelii eſt in lege. gͦ eque eſt ꝑfecta lex ſicut euangeliū. gͦ nō diffe rūt lex ⁊ euangeliū ꝑ ꝑfectum ⁊ imꝑfectū. ℟ dicēdū. ꝙ de ꝑfectione ⁊ imꝑfectione quo ad legē ⁊ euāgeliū nos poſſumus loqui gn̓ali ſermone ⁊ appropͥato. Gn̄ali ſermone nō diſtinguēdo in lege inter p̄cepta ſacramē talia ⁊ cerimonialia ⁊ iudicialia ⁊ moralia Ippropͥato ꝟo ſermone diſtinguendo iſta in lege ⁊ ẜᵐ hoc nō incōueniēter ꝯparādo euā geliū ad legis ſacramentalia appropͥabit̉ pͥ dr̄ia legis ⁊ euangelii que attēdit̉ quātū ad virtute: ꝗa ſacr̄m legis infirmū ē ad iuſtifica tione. ſacramentū vero euangelii virtuoſuꝫ. ꝯparando ad cerimonialia appropͥabitur 2º dria que eſt quantū ad ꝟitate: ꝗa ī cerimoni alibꝰ ē ꝟitas velata ⁊ obumbrata: q̄ ī exhibiti one grē euangelii eſt reuelata. Itē ꝯꝑādo ad p̄cepta iudicialia appropͥabit̉ tertia dr̄ia que attēdit̉ quātū ad ſeueritatē: ꝗa in iudi cialibꝰ diſtrictio eſt ſeueritatis. In euāgelio eſt mitigatio ſeueritatꝭ. Comparādo ꝟo ad moralia appropͥat̉ quarta dr̄ia que attendit̉ quantū ad bonitatē: ꝗa in moralibꝰ legis eſt imꝑfectio bonitatis. In moralibꝰ ꝟo euāgelij ꝑfectio bonitatis. vn̄ Mat. 5. ſuper illud. niſi abundauerit iuſticia veſtra ⁊cͣ. glo. Plenius agunt que ꝓmiſſa ſunt ad inchoationē cum rderit addita ad ꝑfectionē moraliū p̄ceptoꝝ Sermone ꝟo gn̓ali p̄dicte dr̄ie gn̓alr̄ attēdūt̉ quo ad legē non diſtinguendo inter p̄cepta vt dictū ē. Secūdū h̓ gͦ rn̄dend̓ diſtinguē do ꝙ lex pōt ꝯſiderari duplr̄. ẜᵐ formā edīti onis: ⁊ ẜᵐ poteſtatē rōnis. Scd̓m formā edi tionis lex vl̓r imꝑfecta eſt reſpectu euangelii ſicut ſupra in parte declaratū eſt qōn vtruꝫ preter legem Moyſi lex euangelii requiratur ⁊ infra amplius oſtendet̉ qōnibus de additi onibꝰ legis ad euangeliū: ⁊ in cōpletione le gis ꝑ xp̄um. Ad illud gͦ qd̓ dic̄ augꝰ. ꝙ euā gelium non addit legi quod ei deeſt dicēdū. ꝙ loquit̉ de lege quantū ad poteſtatē rōnīs ẜᵐ quam ꝑfectio euangelii includitur in lege non quātū ad formā editionis. ⁊ exemplū eſt in fi gura inciſionis. Cum enim lignū incidit̉ ⁊ in ipſo imago figurat̉ educit̉ figura ī actu alitate. ⁊ apparet actu que pͥus erat ẜm poſſi bilitatē ⁊ latebat ꝟtute. Sic̄ gͦ nō dr̄ facta ad ditio ligno ex figuratione imaginis: quātuꝫ ad poteſtatē: ſꝫ ſolū quātū ad actualitatē: ſic intēdit dicere augꝰ. ꝙ n̄ eſt additio euāgelii ad lege quātū ad poteſtatē: ſꝫ quātū ad actu alitatē. vn̄ in lege ē quaſi imago boni coopta propoſita aīe iuxta illud ad hebr̄. i0. Umbrā habēs lex n̄ ipſam imaginē. Euāgeliū ꝟo hēt imaginē boni exp̄ſſam ⁊ apertā: qd̓ fit ꝑ ſb̓ tractionē ſuꝑfluitatis cerimonialiū ⁊ figura liū p̄ceptoꝝ: ⁊ diſtinctionē moralium. Ad 2ª ſimilr̄ intelligendū ꝙ ꝑfectio euāgelii ē ī lege reſpiciēdo ad poteſtate rationis legis: nō ad formam editionis. ⁊ exemplū huius eſt quia ſicut differētia eſt ī gne poteſtate: nō actu: ſi dicit ph̓s: ſic ꝑfectio euāgelii ī lege. Sic̄ auteꝫ dr̄ia addita gn̄i trahit ipſum ī actū ſpēi: ⁊ ē iſta additio quātū ad actualitate: n̄ quātum ad poteſtatē. ſic ꝑfectio bonitatis ī lege eſt in rōne quadam gn̓ali: ⁊ ī actu ⁊ ſpēm educit̉ ꝑ additionē euangelii. ꝯtra Deinde queritur poſ tam differētiā. Ro. 3. ꝙ lex Moyſi dicitur le factoꝝ. euāgeliū lex fidei. Nam obicit Ilariꝰ ibidem in glo. Lex euāgelii ⁊ ſi n̄ hēat opera veteꝝ ſacramētoꝝ vt circūciſionis atqꝫ ce terorum: habet tn̄ opera in ſacramētis ſuis huic tempori cōgruis: ⁊ habet opera miſeri cordie in moralibꝰ preceptis. gͦ lex euangeli ī debet dici lex factoꝝ ſicut lex Moyſi. Item ſi dicat̉ lex Moyſi factoꝝ: eadē rōne qua dr̄ ad Phil. 3. ſuper illud. Iuſticiam que ex fide eſt. glo. Iuſticiam non veram que ex lege eſt que manus compͥmit: nec animū. que timore n̄ amore ſeruire facit. Scd̓ꝫ h̓ gͦ lex Moyſi dr̄ lex factoꝝ: que reſpicit oꝑa. Lex ꝟo euangelij nō dr̄ lex factoꝝ: ꝗa non reſpicit opera ſꝫ vo lūtatē. Contͣ. Aug. in qōnibꝰ noui ⁊ vete. teſt. aſſumes illud apl̓i ad ro. 3. Per legē non iuſtificabit̉ omnis homo apud deū. dic̄ ꝙ ſic inquit ſolā legē non iuſtificare hoīes apud deū: ſic̄ nec ſola fides exceptis bonis oꝑibꝰ cō mendat apud deū. Sicut gͦ legi Moyſi ad iu ſtificatione neceſſaria erat fides. vnde aug. ibidē dic̄ de patribꝰ veteris teſtamēti ꝙ ad diderūt tꝑali iuſticie legis: que.ſ. ē ī lege iu ſticiā fidei. ita legi fidei ad iuſticiā verā ne ceſſaria ſunt oꝑa bona. Iad. 2. Fides fine ope ribꝰ mortua ē. Lex igit̉ euāgelii lex factoꝝ di cenda ē ſicut lex Moyſi. ℟º dd̓ ꝙ lex moy. dr̄ lex factoꝝ ꝗa indicat libero arbitrio hoīs ꝗd faciat: ſꝫ n̄ indicat cū homo impotens ſit ꝑ libeꝝ arbitriū grām dei: ꝑ quam illud face̓ valeat. Lex aūt euāgelii ꝑ dictam fidei grāꝫ Xp̄i indicat: per quam homo implere poterit ꝗdꝗd deꝰ iubeat. Et hoc ē qd̓ dic̄ aug. in liº. de ſpū ⁊ lr̄a. Per legē opeꝝ dic̄ deꝰ hoī. fac quod iubeo. ꝑ legē fidei dic̄ homo deo. da qd̓ iubes. iō enī iubet lex vt moneat quid faciat Fides vt cui iubet̉ ſi non pōt ſciat ꝗd petat. hꝫ grām. Et ꝓpter hoc ibidē dic̄ augꝰ. Ꝙ lex mandatū bonū habet: littera demonſtrante. non ſpū adiuuante. Poſtea queritur de alia differētia qua dr̄ ꝙ lex Moyſi ē occidēs. lex euangelii lex iuſtificans. iuxta illud. 2. cor. .3º. Lr̄a occidit. ſpūs viuificat. dic̄ aūt augꝰ. ī i. de ſpū ⁊ lr̄a. Ꝙ noͣ aliā vult apl̓s intelligi lr̄am qꝫ decalogū ī illis duabꝰ tabulis ſcriptū Improbat aūt aug. ꝗ dic̄. Nō pōt intelligi. d̓ figuralibꝰ p̄ceptis: ꝙ dicit apl̓us. lr̄a occidit. hoc modo ad Ro. 7. Concupiam neſciebā: niſi lex dicet. Non ꝯcupiſces. ⁊ poſtea ſb̓dit̉. occa ſione accepta peccatū ꝑ mādatū ſeduxit me: ⁊ ꝑ illd̓ occidit. Ecce ꝙ hec lr̄a occidit. nihil aut figurate dr̄ cū dr̄. nō ꝯcupiſces. ſꝫ ẜᵐ lr̄aꝫ ſolū: ⁊ ꝯſtat ꝙ illud ē mādatū decalogi. Mā datū gͦ decalogi eſt lr̄a occidēs. Secūdū hͦ gͦ obr̄. Si decalogꝰ dr̄ occide̓: aut hoc ē inquā tum obſeruatꝰ: qd̓ eſſe n̄ pōt: ꝗa obſeruāſ de calogū facit illud qd̓ dꝫ. talis autē meret̉ vi uificari: nō occidi. Aut inquātū nō obſeruatꝰ ⁊ ſi hͦ eadem rōne ⁊ euangeliū: quia n̄ obſer uans euangeliū meret̉ occidi eternalr̄. Itē cū dr̄ decalogus lr̄a occidens: aut dr̄ ꝑ cam: aut ꝑ occaſionē: aut ꝑ oſtēſionē. Ꝙ ꝑͤ cām vr̄ ad ro. 7. Nūc aūt ſoluti a lege mortis ⁊cͣ. Glo. A lege que ē cauſa mortis. Contͣ. Ad ro 7 Lex quidē ſancta: ⁊ mandatū ſanctū iuſtū? bonū. plo. Iuſtū iuſtificās peccatore. bonū. i. vtilē vitā acꝗ̄res. Si gͦ eſt vitā acꝗrens. gͦ ca ē vite non mortis. Ꝙ ꝑ occaſionē vr̄ ꝑ textū ad ro. 7. Occaſione accepta peccatū ꝑ māda tum ſeduxit me ⁊ ꝑ illud occidit. Contra. Scd̓m hoc videt̉ enī ꝙ ſil̓i rōne lr̄a euange lica eſt occidens. ꝗa quelibet oꝑa iuſticie de quibꝰ loquit̉ euangeliū: qn̄ nō referūt̉ ad deū ſunt occaſio eterne mortis. gͦ ẜᵐ hoc euāgeliū erit littera occidens. vn̄ aug. de ci. dei. Uir tutes cū referūt̉ ad ſe ipſas: nec ꝓpter aliuc expetūt̉ inflate atqꝫ ſuperbe ſunt. ⁊ ideo nec ꝟtutes ſꝫ uitia iudicāde ſunt. Ꝙ aūt ꝑ oſtē ſionē intelligat̉ videt̉ ꝑ illud qd̓ hēt̉ ad ro. .5. Lex ſb̓intrauit vt abudaret delictū. Glo. i. ad hoc addita fuit vt ꝑ eā abūdātiꝰ cogno ſce̓t̉. Si enim lex non fuiſſet: peccatū lateret. Sꝫ ꝑ legē gn̓a peccatoꝝ ⁊ p̄uaricatōis crime homo cagnouit. Scd̓m hoc gͦ dicit̉ decalogꝭ littera occidēs.i. peccatū: qd̓ ē cauſa mortis oſtendēs. Contͣ̄. Scd̓m hoc euangeliū eſt littera occidens: quia oſtendit peccatū ⁊ ge neraliꝰ ⁊ euidētiꝰ ꝙͣ lex. Peccata aūt ſūt mor tis eterne cauſa. Non videt̉ igit̉ lex ⁊ euan geliū differre in moralibꝰ: ꝗa ibi eſt littera oc cidens: hic viuificās. Itē ſi littera legis oc cidit. Sꝫ qd̓ occidit ꝯtrariū ē ſaluti. Lex igit̉ videt̉ ꝯtraria ſaluti. Et ſi decalogꝰ intelli gat̉ littera: videt̉ decalogus ſaluti ꝯtrarius ℟º. Littera occidens poteſt intelligi de l ge quantū ad iudicialia p̄cepta. ⁊ quātū ad moralia. Quātū ad iudicialia intelligit̉ ꝑ cā ⁊ de occaſione corporali. vn̄ littera occidit. ꝗa in iudicialibꝰ lex malos occide̓ p̄cipit. Exo .22. Maleficos nō patieris viue. Quātum ꝟo ad moralia dicit̉ lex littera occidens qua tuor modis. ꝑ oſtēſionē. ꝑ occaſionē. ꝑ defectū ꝑ p̄uaricationē. Per oſtēſione quia oſtendit peccatū qd̓ occidit. Ro. 7. Non cognoui pec catū niſi ꝑ legem. Per occaſionē dupliciter. ꝓ hibēdo. īnoteſcendo. Prohibēdo enim auge peccati deſideriū. ẜᵐ ꝙ dicit̉ ad ro. 7. Occaſi on accepta peccatū ꝑ mādatū operatū eſt ī me omnē ꝯcupīam. Glo. Aucta ē ꝯcupīa ꝓhi bitione legis. Innoteſcēdo: ꝗa faciēdo pctm̄ cognoſci in peccantibꝰ auget̉ ꝯtemptꝰ dei: ⁊ ita peccatū. vnde augꝰ ſuꝑ illud. littera occi dit dicit. Apparet littere uetuſtatē ſi deſit no uitas ſpūs: reos face̓ potius cognitione pct ꝙͣ liberare a peccato. vnde qui apponit ſcīaꝫ apponit dolorē. Eccl̓iaſtes.i. Sic gͦ īnoteſcen do peccatū facit ſciēter peccare. Luce. 12. Ser nus ſciēs volūtate dn̄i ⁊ nō faciēs vapl̓abit multis. Sic gͦ dr̄ lex occide̓ ꝑ occaſionē ꝓhibē īnoteſcēdo. Itē ꝑ defectū: ꝗa ſicut dic̄ qug. in liº. de lr̄a ⁊ ſpū. Lex mandatū bonum habet tm̄ ī lr̄a demonſtrante: nō in ſpū adiu nante. Quia gͦ lex nō hꝫ adiuuanteꝫ ſpūm: hͦ et gram: qd̓ iubet fit ſolo timore non amore. ⁊ ita culpabilr̄. ⁊ hoc eſt qd̓ dic̄ aug. in li. de ſpū ⁊ lr̄a. ſine adiuuante ſpū occidit. Cum ꝟo adeſt viuificans ſpūs ꝑ caritate: hoc ipſum facit intꝰ diligi: qd̓ foris ſcriptū lex faciebat timeri. Sine ſpū aut fit timore pene: ⁊ ita ſer uilr̄ ⁊ culpabilr̄. Itē ꝑ p̄uaricationē dicit̉ occidere methaphorice: ꝗa n̄ obſeruantes di gni ſunt morte ſeu indigni vita. Et hoc eſt qd̓ dicit̉ augꝰ. ſuꝑ illud. lr̄a occidit. Precepta iſta tam ſunt vtilia faciēti ⁊ ſalubria: vt niſi js ea fecerit ſalutē hēre nō poſſit. Ad illd̓ gͦ qd̓ pͥmo obr̄: ꝙ pari rōne euāgeliū n̄ obſer uatū ē lr̄a occidēs. dd̓. ꝙ n̄ ſeꝗt̉. Nam lex p̄ci pit obſeruantiā: nō tn̄ p̄bet adiutoriū ad ob ſeruantiā. Euāgeliū ꝟo p̄cipit obſeruantiā: ⁊ p̄bet adiutoriū ad obſeruantiā. Primo īqͣꝫtū diſponit ad caritatē ꝑ affectū amoris: qd̓ nō facit lex. vn̄ ſicut dic̄ Aug. in li. de lr̄a ⁊ ſpū. Statim adeſt viuificans ſpūs. 2º inquantuꝫ oſtendit hoī ꝓpriā infirmitatē: vt non poſſit implere ſine dono gre dei. vn̄ augꝰ. de ſpū ⁊ lr̄a. Lex dic̄. nō ꝯcupiſces. Euangeliū dic̄ ſic̄ illud dr̄ cū ſcirem ꝙ nō poſſum eſſe ꝯtinens niſi deꝰ det: adii dn̄m. Sap̄. 8. Itē ꝑ legem dic̄ deus. nō ꝯcupiſces. ꝑ euāgeliū ꝟo. ſine me nihil poteſtis face̓. Io. 15. Per euangeliū ergo diſponit̉ anima ad humilitatē: ⁊ ſicut dicit beatus Iacobꝰ 4. Deus ſuꝑbis reſiſtit: humili bus dat grām. Et ita euangeliū diſponendo animā ad amorē ⁊ humilitatē: ad quā ſeꝗt̉ collatio grē a deo: ꝑ quā digne obſeruat̉ de calogus: p̄ſtat adiutoriū ad obſeruātiā: qd̓ n̄ fac̄ lex que diſponit animā ad timorē ⁊ ſolū excitat liberi arbitrii poteſtatē. Scd̓m hͦ dic̄ Iſidorus in li. dr̄iaꝝ. Precepta legalia ꝯꝑati one euangelii nō bona dicūt̉: quia qd̓ precipi unt n̄ ꝑficiūt. Grā ꝟo euangelii ⁊ exteriꝰ im perat ⁊ interius vt ꝑficiat̉ iuuat. Ad 2ª qd̓ obr̄ ꝙ dicit̉ lex cauſa mortis. dd̓. ꝙ illud dicit̉ quantū ad iudicialia. que p̄cipiendo oc ciſione maloꝝ mortis ſunt cauſa. Nō ſic autē eſt in iudicialibꝰ euāgelii. quēadmodū ſupra on̄ſum ē qōnē de dr̄ia quantū ad ſeueritatē Ad tertiū qd̓ obr̄ de occiſionē ꝙ pari rōne euāgeliū occidit. dd̓ ꝙ n̄. Nā occaſio peccādi que ꝑ ꝓhibitione eſt n̄ ē vbi adeſt adiuuans grā ad vitandū qd̓ ꝓhibet̉: vel ad faciēduꝫ qd̓ iubet̉. Sed qn̄ deficit adiuuans grā: tunc prohibitio augendo pctī deſideriū eſt occaſio mortꝭ. Et hͦ ē qd̓ dr̄ ad ro. 5. Lex ſb̓intrauit ut abundaret delictū. vbi dic̄ augꝰ. Per lege̓ dr̄ abundare delictū: non ꝗa lex delictū iubeat: ſꝫ quia eo ꝙ gr̄a ibi n̄ erat actū eſt ex ꝓhibiti on deſideriū. ⁊ tunc quaſi ex ꝓpria virtute factū eſt grande vitium. Sic gͦ abudauit: ꝗa ꝯcupīa ex ꝓhibitione ardentior eſt facta. Ad quartū qd̓ obic de oſtenſione: ꝙ ſimilr̄ dicet̉ euangeliū lr̄a occidēs. dd̓ ꝙ non. Nam euangeliū ſic oſtendit pctm̄ vt etiā monſtret grām requirendā: quā poſſit vitari pctm̄ ⁊ fieri bonū. vn̄ dic̄ aug. in liº. de ſpū ⁊ littera. In lege dic̄ deus homini. fac quod iubeo. In euangelio ꝟo dic̄ homo deo. da quod iubes. Ad vltimū dd̓. ꝙ non ſeꝗt̉. lex occidit. gͦ non eſt ſalutaris vel bona: queadmodū non ſequit̉. ſcīa inflat. gͦ nō eſt bona. vn̄ dic̄ glo. ſuper illud Cr̄a occidit. Sic̄ ſcientia cū cari tate ꝓdeſt: ſine caritate ꝟo occidit: cū ſit ꝟtus pctī. i. Cor̄. 15. non tn̄ mala eſt. Multa enī ſunt ꝗbuſdam noxia: quāuis non ſint mala. Di cendū igit̉ ꝙ cū de decalogo dic̄: ſeu de lege lr̄a occidit: hͦ non dr̄ per cauſam efficienteꝫ ſꝫ per occaſionē pͥncipaliter. ꝑ ꝯn̄s vero alijs modis quibus dictū eſt. vn̄ Hiero. ſuper illd̓ ad ro. ⁊ Mandatū quod eſt bonū factum eſt mihi mors. Abſit. non enim ex ipſa lege mors ſꝫ ex vitio hominis. ꝗa n̄ lex ſꝫ fomes eſt effici ens cauſa mortis. qui bona re vertit in malū Sic̄ eniꝫ medicina nō eſt cauſa mortis ſi oſtē dat venena mortifera licꝫ his mali homines abutant̉ ad mortē ſuam uel alioꝝ. ſic lex que uenena pctōꝝ demonſtrat ⁊ hominē liberta te ſua abutētem qͣſi freno cohibet: ⁊ ꝯpoſito greſſu incedere docet non eſt efficiens cauſa pctī ſꝫ potiꝰ uitiū hoīs.i. fomes. Conſequenter queri tur de illa differētia qua dic̄ Iſidorus. euan geliū habet p̄cepta bona. lex precepta nō bo na. ſic̄ illud ubi deuſ īſraelitaꝝ cupiditatem ſpoliis egyptioꝝ ſatīari ꝑmiſit. Cōtͣ. Aug. in li. qōnū exodi. Iſraelite furtū nō fecerunt ſpoliando egyptios. ſꝫ deo miniſteriū p̄bue runt queadmoduꝫ cū miniſter iudicꝭ occidit reum. ℟º. Augꝰ. de perfectis. Iſidorus de carnalibꝰ loquutꝰ eſt. Qd̓ gͦ boni ꝓ p̄cepto ha buerunt malis ꝑ̄miſſio fuit. Qualiter autem circa repudiū ⁊ alias legis ꝑmiſſiōes debeat intelligi p̄ceptū determinatū ē ſupra qōn d̓ iudicialibꝰ circa permiſſa in lege. Poſtea queritur de differētia legis ⁊ euangelii quantū ad remu nerationē: ꝑ qua dic̄ Iſidorꝰ in li. dr̄iaꝝ. Ꝙ ī lege ꝓmiſſiones tꝑiliū ꝯtinēt̉. in euangelio vita eterna ꝓmittitur. Contͣ. Ad hebr̄. xi dic̄ apl̓us de patribꝰ veteris teſtī: ꝙ iuxͣ fide defuncti ſunt omnes n̄ acceptis repromiſſio nibꝰ: ſꝫ a longe aſpiciētes ⁊cͣ. Et dic̄ glo. ꝙ ſpe rabant ſibi ꝓmitti celeſtia n̄ terrena. vn̄ ibid̓ in fextu ſeꝗt̉. Confidētes quia ꝑegrini ſunt ſuꝑ terrā. ſigͣnt ſe patriā inꝗrere: ſic̄ dic̄ glo. hoc eſt ꝯfitebant̉ ſe non eē de hͦ mūdo ⁊ dāt intellīgi ꝙ aliā q̄rūt patriā. que aūt ſit illa ſb̓ dit̉ in textu. Nūc aūt appetūt meliorē.i. cele ſtem. Ex quo relinquit̉ ꝙ in lege Moyſi ꝓmīt tebant̉ celeſtia: ſeu expectabat̉ remuneratio ī celis. Itē. z. ad gal. Abrae dicte ſunt ꝓmiſſi ones ⁊ ſemini eius. hoc ē ī vno ſemine qui ē xp̄s. Si gͦ he ꝓmiſſiones reſpiciūt ꝓmiſſiones legis. Promiſſiones aūt iſte nō ſunt terrene: ſed celeſtes. Relinquit̉ ꝙ in lege eſt ꝓmiſſio celeſtiū ⁊ eternoꝝ. ℟º ẜᵐ ꝙ dr̄ ad ro. 5. ſuper illud. lex ſb̓ intrauit vt abudaret delictū. In populo iudeoꝝ tria erant gn̄a hoīum. duri. incipientes. ⁊ perfecti. his omnibꝰ data eſt lex ſꝫ n̄ ꝓ oībus. data eſt duris ī flagellū. incipi entibꝰ ī pedagogū. iuſtis ī ſignū. Scd̓m hͦ gͦ dd̓ ꝙ ī lege erant ꝯminationes pene irre mediabilis quo ad duros. in lege erāt ꝓmiſſi ones boni tꝑalis ꝗbus electi ad amore bn̄fa ctoris dei attraherent̉ incipiētes. In lege ꝟo erāt ſigͦnes eternoꝝ bonoꝝ quo ad iuſtos ⁊ ꝑfectos. Predicta gͦ differētia attēdit̉ in lege quātū ad lr̄alem ſenſum: qui reſpicit imꝑfco Obi ecta ꝟo in ꝯtrariū accipiūt̉ ẜᵐ ſpūalē intelligētiā ⁊ ſigͦnē legis q̄ reſpiciebat ꝑfcōs. Ultimo queritur de illa dr̄ia q̄ aſſignata ē quātū ad lationē. quia lex Moyſi lex particularis eſt. euangeliū ꝟo lex vl̓is. Contͣ. Exo. 23. Si occurreris boui inimici tui aut aſino erranti reduc ad eum. Si videris aſinū odiētis te iace ſb̓ onere: non ꝑfrāſibis: ſꝫ ſb̓leuabis cū eo. Nō ponit̉ ibi de terminatio circa hͦ ꝙ dr̄ inimici tui: an ſit tue gētis an̄ alteriꝰ. Lex igit̉ ordinabat gn̓aliter in ſuis iudiciis quo ad oēs gētes. Erat igit̉ vl̓is ſicut euāgeliū Itē Leuit. 19. Si hītaue rit aduena inter vos diligetis eum ſic̄ voſ metipſos. Sꝫ aduena erat homo gētis alteriꝰ Precepta igit̉ legis ordināt ad dilectionem hoīum cuiuſcūqꝫ gētis. Eſt igit̉ lex vl̓is ſicut euāgeliū. Si ꝟo dicat̉ ꝙ talia ⁊ ſil̓ia intelli gut̉ de dilectiōe n̄ vl̓r ſꝫ de dilectione frīs. h̓ eſt eiuſdē gentis. ⁊ hͦ trahit̉ ī partem vt ſit particularis reſpectu iudeoꝝ tm̄. Contͣ. gͦ ſilr̄ cū p̄ceptū euāgelicū determinet̉ ꝑ fratrem. Mat. 5. Omnis ꝗ iraſcit̉ fratri ſuo reꝰ erit ⁊cͣ Euāgeliū ꝑ hoc trahit̉ ī partem. gͦ ē lex par ticularis ſicut lex Moyſi. Preterea totus decalogꝰ ē de iur̄ naͣli. Et ius naturale reſpic̄ omnes vl̓r. Lex gͦ Moyſi erit vl̓is. Item fi guralia ad hoc erant vt ſignificarēt futura grām redemptionis. Sꝫ ſigͣtio future redem ptionis neceſſaria erat ſaluti omniū gn̓aliter p̄cepta figuralia legis debebant ad omnes fieri. Lex igit̉ Moyſi ⁊ quo ad moralia ⁊ quo ad figuralia ē vl̓is. Nulla ē igit̉ p̄dicta dr̄ia ℟º eſt ꝯſiderare legē ẜᵐ formā editionis: ⁊ ſenſus lr̄alis. ⁊ eſt ꝯſiderare ẜʰ rōnē ⁊ vir tutē intelligētie ſpūalis. Crimo modo lexꝑti cularis eſt. euangeliū vl̓e. 2º uero lex vl̓is eſt ſicut etiam eſt lex perfecte iuſticie: ẜᵐ ꝙ dr̄ ad ro. 9. Iſrael ſectando legē iuſticie ī legē iuſti cie n̄ ꝑuenit. Glo. i. lege Moyſi que eſt lex iu ſticie ſi bn̄ ſit intellecta. Ad illud gͦ qd̓ obiē de illo p̄cepto ſi occurreris ⁊cͣ. dd̓. ꝙ ẜꝫ formā editionis ⁊ ſenſum lr̄e intelligebat̉ a iudeis de inimico ꝗ erat frater. hͦ eſt de iudeo. hoc ē nō de quocūqꝫ alio ſic̄ pꝫ ex deūtꝭ. 22. vbi dr̄. Si videris aſinū frīs tui: aut bouē cecidiſſe ī via n̄ deſpicies ſꝫ ſb̓leuabis. Et ideo illd̓ pre ceptū quātū ad formam lr̄e legis particulare erat: ꝗa reſpectu fratris. Euāgeliū ꝟo vl̓e re ſpectu cuiuſlibet hoīs. Ad 2ᵐ qd̓ obicit de aduena. dd̓. ꝙ intellr̄ de aduena cohabitāte ſolū nō de quocūqꝫ alio. vn̄ ibi dr̄. Si habita uerit inter vos ⁊cͣ. ⁊ ita ẜᵐ formā lr̄e ꝑticula re ē. Ad illud ꝟo qd̓ obicit: ꝙ ſilr̄ euāgeliū vr̄ trahi ī partē per determinationē fratris. dd̓ ꝙ nomē fratris accipit̉ ī ſcripturis ꝗnqꝫ modis: ſicut elicit̉ ex glo. Hiero. ſuꝑ illud ad gal. 2. Aliū apl̓oꝝ vidi neminē niſi jacobum fratrē dn̄i. Fres enim dicuntur natura u Eſan ⁊ Iacob. Gn̄. 25. Sente ut omnes iu dei frēs dicūt̉ inter ſe deutꝭ. 15. Si emeris frē tuū ꝗ hebreꝰ eſt. ⁊ deutꝭ. 17. Conſtituēs ſuꝑ fi pͥncipē eum ꝗ ſit de frībꝰ tuis. Cognatiōe nt qui ſunt de una familia: cū ex una radice turba diffundit̉ ut abraam ⁊ Loth. gn̄. 13. Nō ſit rixa inter me ⁊ te. frēs enim ſumus. Af fectu ẜᵐ ꝙ omnes xp̄iani fratres uocantur. n̄s. Ecce ꝙͣ bonū ⁊ qͣꝫ locūdū habitare frēs in vnū. Et Hat vltimo. Itē ⁊ ānūciate frībus meis. Coī origine ẜᵐ ꝙ omnes hoīes frēs dicūt̉. ꝗa ab vno patre nati ſunt.ſ. ab adam. actꝭ. iꝰ. fecit ex vno omne genꝰ hominuꝫ. Lex igit̉ ẜm formā lr̄e accipit frēm gēte: ſeu muni religione. ⁊ ita ſolū iudeū. vn̄ Deutꝭ. 2. Non feneraberis frī tuo ſꝫ alieno. Frī autē tuo abſqꝫ vſura id quo indiget ꝯmodabis. Euāgeliū ꝟo accipit fratrem ꝯmuni origine ſeu creatione quēlibet hoīem creatū ad ima ginē dei. Mat. 23. Omnes vos frēs eſtis. vnꝰ eſt enī pater veſter ꝗ in celis eſt. Ad aliud qd̓ obicit de decalogo dd̓. ꝙ p̄cepta decalogi vl̓ia ſunt reſpectu legis naturalis: a qua ext hunt̉: ſꝫ particularia ſunt reſpectu explicatio nis legalis. Nam ſic̄ pꝫ exo. 20. Explicatio de calogi facta ē ſolū iudeis: ad quos ꝟba illa fa cta ſunt. Et ſi gͦ implicite decalogus vl̓is ẜꝰ ꝙ in lege nature radicat̉: tn̄ ꝑticularis ē: vt determinatꝰ ē explicite in lege Moyſi ſolis iu deis. Preterea ſicut dic̄ beatꝰ augꝰ. ſuper exo. .20. Precepta decalogi intelligūt̉ ꝑ ſynodo chē figura.i. a ꝑte totū. ut cū dr̄. nō occides: rohibet̉ omnis motꝰ ad nocēdū. ⁊ cum dr̄. nō furtū faciēs ꝓhibet̉ omnis illicita ꝯtracta tio rei aliene. ⁊ cū dr̄. nō mechaberis: ꝓhibet̉ omnis illicitꝰ coitus. Ad vltimū dd̓ ꝙ lex ſacramētoꝝ ⁊ figuraliū gratie redemptiōis: quāuis omnibꝰ eēt neceſſaria: nō tn̄ omnibꝰ eſt data. ⁊ hoc ꝓpter indignitate gentiū ali aꝝ. Iudeis ꝟo data ē duplici de cauſa: ſic̄ hēt̉ ad ro. 5. ſuꝑ illud. lex ſb̓intrauit vt abūdaret delictū. Lex data ē popl̓o iudeoꝝ tm̄ ideo: ꝗa ille populꝰ ſolū vnū deū colebat: dignus erat cui eloꝗa dei crederēt̉ ceteris idola colētibꝰ. Ideo etiā ꝗa de hoc populo naſciturꝰ erat d̓i filiꝰ. Et ideo data fuit ei lex: ꝑ quā illud intel ligeret: ⁊ dei filiū ventuꝝ expectaret. Conſequenter queri tur de ꝯtinētia euāgelii in lege. Et hec q̄ſtio ꝑtinet ad ꝯueniētiā legis ⁊ euangelii. Ad qd̓ ſic. Ezech̓. i. Aſpectꝰ rotaꝝ ⁊ oꝑa eaꝝ quaſi ſ ſit rota in medio rote. Greg. Rota in rota nō uum teſtamētū ī veteri. Et iteꝝ ibidē dr̄ ꝙ ī nouo teſtō vetꝰ ſpūalr̄ ſemꝑ tenet̉. euāgeliū gͦ ꝯtinet̉ ī lege ⁊ lex ī euāgelio. Itē Greg. ibidē. Qd̓ lex p̄dicat: hoc etiā ꝓph̓e. qd̓ ꝓph̓e ānūciāt euāgeliū hoc ⁊ apl̓i p̄dicāt ꝑ mūduꝫ Igit̉ qd̓ ē in lege ⁊ ꝓph̓is ē ī euāgelio ⁊ e9. Contͣ. Ad gal. 3. Lex n̄ ē ex fide. plo. Lex ni hil p̄cipit credēdū: ſꝫ operādū. gͦ in p̄ceptis le gis nō ꝯtinēt̉ credēda. Sꝫ credēda ꝯtinēt̉ ī euāgelio. gͦ lex nō ꝯtinet ꝗcꝗd ꝯtinet euange liū. Ite dic̄ aug. in li. de uera religione iux illud Mat. 5. Qui ſoluerit vnū de mandatis iſtis minimis.i. unu de mandatis legis: ꝙ mā data legis ſunt minora: in euangelio maiora. Si gͦ ī eo qd̓ ē minꝰ: nō pōt ꝯtineri illud qd̓ ē maiꝰ. p̄cepta euangelii nō ꝯtinet̉ ī p̄ceptis le gis. gͦ nec lex ꝯtinet̉ ī euāgelio. Itē ſic̄ dic̄ aug. Cex ſe het ad euāgeliū ſicut quod ē in in choatione ad ſuā ꝑfectionē. Mat. 5. Hiſi abū dauerit ⁊cͣ. Sl. pleniꝰ agūt̉ p̄miſſa ad inchoa tionē cū fuerint addita ad perfectionē. Si gͦ nulla ꝑfectio ē ī ſua inchoatione. gͦ nec euāge liū ē ī legē. Itē omnē qd̓ addit ad aliud in quātū addit n̄ ē in illo. Sꝫ euāgeliū addit ad legē. vn̄ aug. exponēs illud Mat. 5º. Nō veni ſoluere lege ſꝫ adimplere dic̄. Legē adimple̓ ē manētibꝰ p̄teritis mādatis noua addere. ꝟbi grā. Audiſtis ꝗa dictū ē antiꝗs oculū ꝓ ocl̓o. Ego aūt dico uobis nō reſiſte malo. hoc fuit adimple̓. nō enim legē deſtruxit: ſꝫ potiora ad didit. gͦ quātū ad addita euāgeliū n̄ ꝯtinet̉ ī lege. Itē ſi dicat̉ ꝙ euāgeliū ꝯtinet̉ ī lege ſic̄ ſignatū ī ſigno. ⁊ lex in euāgelio ſic̄ ſignū ī ſignato. Contͣ. Aug. Signū ē qd̓ ſe ſenſui ſb̓icit: ⁊ aliud intellectui relinꝗt. Signū igit̉ oē ē faciēs cognoſce̓ ſignatū. Si gͦ lex nō ē fa ciēs cognoſce̓ euāgeliū: ſꝫ magis e9º. quia lex ꝯparat̉ ad euāgeliū vt vmbra ad lucem. 10. hebr̄. Umbrā habes futuroꝝ bonoꝝ. Cux aūt facit cognoſce̓ vmbram nō e9. Lex igit̉ n̄ fa ciet cognoſci euāgeliū: ſꝫ magis e9º. Nō igit̉ ſe hꝫ vt ſignū. ℟º ē ꝯparatio legis ad euā geliū ẜᵐ moralia ⁊ ẜᵐ figuralia. Scd̓m figu ralia ē ꝯparatio legis ⁊ euāgelii ſicut figure ⁊ figurati ſeu ſigni ⁊ ſigͣti. ⁊ ſic̄ figuratū ē in figura ſeu ſigͣtū in ſigͦ: ſic euāgeliū ē in lege. Un̄ aug. in li. ꝯtra aduerſariū legis ⁊ ꝓph̓aꝝ Nouū teſtamētū in ueteri ē figuratū: ⁊ uet in nouo ē reuelatū. Inde etiā dic̄ Gregꝰ. ſuꝑ Ezech̓. Rotā in medio rote. Quid ē.n. ꝙ adā dormiēte eua format̉: niſi ꝙ xp̄o moriete ec cleſia format̉. Scd̓m moralia ē ꝯparatio le gis ad euāgeliū ſic̄ herbe ad fructu: ⁊ ꝑfecti bilis ad ꝑfectū. vn̄ ſicut dicētur fructꝰ eſſe in herba poteſtate nō actū: ſic euangeliū in lege quantū ad moralia. vn̄ ẜᵐ hͦ dr̄ Mat. 4. Sic ē regnū dei: quēadmodū ſi iaciat homo ſemē ſuper terra: ⁊ ſeme germinet ⁊ creſcāt. vlt īo ꝟo terrā fructificat pͥmo herbā deinde ſpicā: deinde plenū fructū in ſpica. Noͣ gͦ ꝙ lex naͣl̓ eſt ſicut ſemen. lex Moyſi ē ſicut herba ſuper creſcēs. euangeliū ſicut fructꝰ. ⁊ hoc ē qd̓ dic̄ glo. ſuꝑ illud ro. 5. lex ſb̓intrauit ⁊cͣ. Data eſt lex in adiutoriū humāe nature: vt ꝗa nature quodāmodo inſerta ſunt iuſticie ſemina: ad deret̉ lex: cuiꝰ auctoritate ⁊ mīſterio ingentū naͣle ꝓficet ad fructū iuſticie faciendū. Semē eſt. nō facies alij ⁊cͣ. qd̓ ex hoc ſuꝑcreſcit ve lut herba ē. nō occides. nō mechaberis. fruct ꝟo ꝑfectꝰ nō iraſceris. nō videris muliere ad ꝯcupiſcēdū. Ad pͥmū gͦ qd̓ obicit: ꝙ lex naͣ turalis p̄cipit credēdū. dd̓ ē. ꝙ illd̓ intellr̄ n̄ ꝗa credēda nō ꝯtineāt̉ in lege: ſꝫ ꝗa nō ꝯtine tur in lege explicite ſꝫ implicite. vel ẜm illam rōne quā dr̄ ad ro. 3. Excuſſa ē gl̓iatio tua: ꝑ quā legē. factoꝝ; no. ſꝫ ꝑ legē fidei. Glo. Aymo nis. Lex Moyſi dr̄ opeꝝ ſiue factoꝝ. ꝗa in ma dato imperabat: ſꝫ gr̄am faciendi nō p̄ſtabat Lex euāgelii dr̄ fidei: ꝗa oꝑa ꝗdem mandat: ſꝫ credendo impetrat vt fiant. Un̄ ẜm hͦ dic̄ aug. in li. de ſpū ⁊ lr̄a. Per lege opeꝝ dic̄ deꝰ homini. fac qd̓ iubeo. ꝑ lege fidei dicit homo deo. da qd̓ iubes. Hac gͦ rōne dr̄ lex nihil mā dare credēdū ſꝫ operandū. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ in eo qd̓ ē minꝰ ꝯtinet̉ qd̓ ē maiꝰ poteſtate: qͣuis nō actu: ſicut herba ī ſemine: ⁊ in herba ſpica ⁊ hoc modo vt dictū eſt euangeliū ꝯtinet̉ in lege. Ad tertiū ſilr̄ dd̓. Nam ꝑfectio non ē in ſui inchoatione actu. eſt tn̄ in ea poteſtate: ſic̄ fructꝰ in ſemine. Ad quartū dd̓. ꝙ euā geliū dr̄ adde̓ legi quātū ad lr̄am legis: non quantū ad ſenſum legis. vn̄ illud qd̓ addit̉ in euangelio ⁊ ſi nō ꝯtineat̉ in legis littera: ꝯtinet̉ tn̄ in legis ſenſu. Un̄ augꝰ. in qōnibꝰ noui ⁊ veteris te. Mat. 5. Audiſtis ꝗa dictū ē antiquis oculū ꝓ oculo. Ego aūt dico vobis nō reſiſte̓ malo. Nō aliud voluit ſaluator ꝙ lex in ſenſu hꝫ: ſꝫ volūtatē eius ꝑfecit. ⁊ ſb̓dit Immutatis gͦ ſaluator ꝟbis docuit qd̓ ſaluti ꝓdeſſꝫ: vt ſenſum legis imple̓t. vt ꝗa timore legis ſalui eſſe nō poterant: per patīam victi emūdarēt̉ ſeſe corrigētes. Ad vltimū dd̓ ꝙ nō repugnat lege eē umbrā: ⁊ legē eē ſignū Sifferunt enim tenebra ⁊ umbra. tenebra enī eſt pͥuatio lucis. vmbra aūt diminutio lucis ex obiecto alicuiꝰ corporis. Nota gͦ ꝙ in lege ē ꝯgeries fi guraꝝ: velut corpus quoddā ad quam ſequebatur diminutio legis lucꝭ.i. no ticie ꝟitatꝭ. ⁊ iō dr̄ vmbra hoc ē habēs lucem imꝑfecta ⁊ diminutā. Sic̄ aūt habēti oculos debiles pus ꝯuenit vt videat in umbra ⁊ ꝑ modū ꝑ exercitiū oculis ꝯfortatis ut videat in luce: ſic intellectui humano adhuc debili ualenti adhuc intueri in luce ſpūali euāgeli ijnᵐ videndi fuit legis umbra: ⁊ poſtmoduꝫ ꝯfortato viſu fidei ꝑ teſtimonia ꝓph̓aꝝ re uelatā gr̄am videt in luce euangeli. Umbra gͦ lex ē: hoc eſt ſignum obſcurum. Queritur poſtea de additione euangelii ad legē. ⁊ hec q̄ſtio fere eadē eſt cū qōn de impletione legis ꝑ euan geliū: ⁊ ꝑtinet ad ꝯueniētiā legis ⁊ euāgelij Ad qd̓ ſic. Mat. 5. Non ueni legem ſolue aut ꝓphetas ſꝫ adimple̓. Aug. in. q. noui ⁊ uet. te. Non dic̄ imple̓ ſe legem aūt ꝓph̓as: ſꝫ adim ple̓. adimple̓ aūt nihil aliud ſignificat: ꝙͣ ple ne adde̓. Quid ē aūt addere ad ꝓph̓as niſi culturā dei ſb̓ trinitatꝭ noīe ordinare. Ita legē adīpleſſe ē manētibꝰ preteritis noua ad dere vtputa dictū ē antiquis oculū ꝓ oculo ⁊cͣ. ego aut dico uobis nō reſiſtē̓ malo. gͦ euan geliū addit ad legem. Itē ſuꝑ illud Mat .5. Non veni ſoluere legē ⁊cͣ. glo. Aut addēdo qd̓ minꝰ het: aut implendo quod iubet. Iti ibidē alia glo. ſuꝑ illud. niſi abundauerit iu ſticia veſtra ⁊cͣ. i. niſi n̄ ſolū illa minima legi p̄cepta feceritis. ſꝫ etiam ea que addo. Cotͣ Aug. ꝯtra fauſtū. Xpūs n̄ venit legē ſoluere ſꝫ adimplere. n̄ ut legi adderēt̉ q̄ deerāt: ſꝫu fierēt que ſcripta erāt. quod eiꝰ ꝟba teſtant̉. nō enim ait iota unū aūt unꝰ apex n̄ trāſibit a lege donec addāt̉ que deſunt: ſꝫ ait. doneo omnia fiāt. gͦ n̄ addit euāgeliū legi. Iter Mat. 5. ſuꝑ illud. n̄ ueni ſoluere legē ⁊cͣ. Euā geliū ē recapitulatio. Sꝫ ubi ē recapitulatio n̄ ē additio. Itē ad ſalutē n̄ ſūt neceſſaria niſi credēda aut oꝑanda. Sꝫ credendis nihil additū ē: ꝗa ſicut dicit augꝰ. Tempora ſunt mutata n̄ fides. nec operādis: ꝗa oīa opera da reducūt̉ ad dilectionem dei ⁊ ꝓximi. 22 Mat. In his duobꝰ mādatis uniuerſa lex pen det ⁊ ꝓphete. Sed his mādatis nihil additi ē ꝗa ibi p̄cipit̉ diligere deū ex tota anima ⁊ ex tota mēte. quo p̄cepto nihil ꝑfectiuſ ī euan gelio mandat̉. gͦ moralibꝰ legis nihil ē addi tum. Itē dicit aug. ⁊ ꝓbat in li. ꝯtra aduer ſariū legis ⁊ ꝓphetaꝝ. Ꝙ mitiꝰ ē oculū pro oculo dentem pro dente homini auferre: vbi mnēſura vindicte modū nō tranſit iniurīe: qͣꝫ pro nō exhibita humanitate penā eternā in cerre. Si gͦ iudiciū legis facit pͥmū. exo. 2i. iu diciū euāgelii facit 2ᵐ. Mat. 21. Eſuriui ⁊ nō dediſti mihi māducare. gͦ nō eſt additio mīe ꝑ euāgeliū ad ſeueritate legis: quā additio nē ponūt legis iudicialia. Itē ei qd̓ euacu at nihil omnino addit̉. Si gͦ p̄cepta cerimo nialia legis ꝑ euāgeliū euacuāt̉. gͦ p̄ceptis ce rimonialibꝰ ꝑ euāgeliū nihil addit̉. Ex his gͦ relinꝗt̉ ꝙ nec moralibꝰ nec iudicialibꝰ nec ce rimonialibꝰ p̄ceptis legis aliquid ꝑ euāgeliū addit̉. ℟ ẜᵐ beatū aug. eſt ꝯſidierare legē quātū ad ſenſum. ⁊ eſt ꝯſiderare legē quātū ad lr̄am. Si ꝯſideremꝰ legē quātū ad ſenſum di ſtinguemꝰ additionē duplicē. quātū ad in nouationē p̄ceptoꝝ: ⁊ quātū ad elucidationē p̄ceptoꝝ. Quātū ad īnouationē p̄ceptoꝝ nō addit euangeliū legi quantū ad ſenſū. vnde dic̄ aug. in qōnibꝰ no. ⁊ ve. teſtī. Cū dictū eſt in euāgelio. Audiſtis quia dic. ē an. oculū pro go aūt di. uo. nō re. ma. nō alid̓ uoluit ꝙͣ lex ī ſenſu hūit. Quātū ad elucidatōeꝫ. dd̓ ꝙ ē additio euāgelii ad legē. ⁊ hoc reſpectu figuraliū ⁊ reſpectu moraliū. Reſpectu figu raliū ꝗa intelligētia occulta figuraꝝ manife ſtat̉ ꝑ euāgeliū. vn̄ aug. li. de cathedrizādis rudibꝰ. In veteri teſto eſt occultatio noui. in uo teſtamento eſt manifeſtatio ueteris. Re tu ꝟo moraliū ē additio ſicut expliciti ad nplicitū: quēadmodū on̄dit augꝰ. ꝯtra Fau ſtu. Quia n̄ intelligebāt iudei homicidiū niſi pereptionē corporis humani: ꝑ quā vita pͥua ret̉: aperuit dn̄ſ omnē iniquū motū ad nocē dū fratri in homicidii genere deputari. vn̄ ⁊ Io. dic̄. Qui odit fratre ſuū homicida ē.i. Io. 3. Et qm̄ putabant tm̄modo corporalē cū femina ꝯmixtionē illicitā vocare mechiā: de mōſtrauit magr̄ etiā talē ꝯcupīam nihil eſſe aliud. Itē ꝯſiderādo lege quantū ad lr̄am addit euageliū legi: ſꝫ differēter quātū ad ce rimonialia: ⁊ quātū ad moralia: ⁊ quantū ad iudicialia. Cerimonialibꝰ in quibꝰ ꝓmittebat̉ xp̄s ſicut dicit augꝰ. ⁊ apl̓us fit additio: ſicut exhibitio addit ꝓmiſſioni. ⁊ ẜᵐ hoc dic̄ aug. in li. i. ꝯtra aduerſariū legis ⁊ ꝓph̓aꝝ. Qui recte colit deū vtriuſqꝫ teſtamēti inuēit unū deū. in illo intelligēs ꝓmiſſum: ī iſto accipiēs redditū xp̄m. Moralibꝰ ꝟo fit additio quē admodū addit ꝓhibitio cauſe vel occiſionis ad actū. ſeu ſicut addit prohibitio ſeu iuſſio affectꝰ ad ꝓhibitionē effectꝰ. vn̄ Criſoꝰ. ſuper illud Mat. 5. Qui iraſcit̉ fratri ſuo ⁊cͣ. Qui nō iraſcit̉ nō occidit. Licētia enī iraſcēdi cauſa eſt homicidii. tolle irā: ⁊ homicidiū non erit. In hoc ergo ꝙ euāgeliū ꝓhibet irā quantum ad lr̄am que ē cauſa vl̓ occaſio homīcidii. lex ꝟo quantū ad lr̄am nō ꝓhibet niſi actū dicēs Nō occides. exo. 20. additio ē ſicut cauſe vel occiſionis ad actū. Silr̄ dic̄ Hieroꝰ. ſuꝑ illud Diligite inimicos ⁊cͣ. Omnis occaſio ire tolli tur: dū inimicos diligere iubemur. Item moralibꝰ fit additio: ſicut iuſticia bn̄ficētie addit iuſticie īnocētie. ſiue ſicut iuſticia fidei ſpūalis addit iuſticie tꝑali. vn̄ aug. in qōibꝰ noui ⁊ veteris teſtamēti. Cex ꝑ Moyſi data iuſticiā habebat ꝗdem ſꝫ terrenā: vt ſeruātes legē iuſti eſſent ad pn̄s vt nō rei fierēt. iuſtꝰ eſt enī ex lege qui nulli nocet. vn̄ apl̓us. Ley inꝗt nō eſt ex fide: ſꝫ qui fecerit ea viuet ī eis ad ro. 1o. hoc eſt faciēs legē n̄ moriet̉: ſꝫ viuit ad pn̄s. Iuſticia aūt que ex fide eſt iuſtificat homines apud deū vt remunerent̉ in futuro ſeculo. Addiderūt enī tꝑali iuſticie iuſticiaꝫ fidei. Iudicialibꝰ ꝟo fit additio. ſicut addit potiꝰ ⁊ ꝑfectiꝰ ad imꝑfectū. Et hoc ē qd̓ dicit aug. in qōnibꝰ noui ⁊ ueteris teſtamēti. Cum dictū ſit antiquis oculū ꝓ oculo. ego dico non reſiſtere malo. hoc dicēdo nō lege deſtruxit: ſꝫ potiora addidit: n̄ vt peccare videret̉ qui ſe vindicat: ſꝫ vt melior ſit qui nō retribuit. ⁊ intellige qui ſe vindicat iuſte. Preterea ſunt modi alij additionis euangelii ad legeꝫ qui ꝑtinent ad legis impletionē ꝑ euāgeliū: de ꝗbꝰ īmediate dicet̉: cū queret̉ de impleti one legis ꝑ xp̄um. Ad pͥmū gͦ qd̓ obicit: ꝙ euāgeliū nō addit legi que deerat: ſicut dic augꝰ. patet rn̄ſio. Nam hoc n̄ intellr̄ de addi tiōe reſpectu lr̄e legis: ſꝫ reſpectu ſenſus legis Additio gͦ fit legi quātū ad lr̄am ꝑ īnouati onē p̄cepti: ſꝫ n̄ quātū ad ſenſum: niſi ſolū per lucidationē. Et hoc eſt qd̓ dicit augꝰ ī qōibꝰ noui ⁊ uet. te. Dicit dn̄s Mat. 5. dictū eſt an tiquis. Diliges ꝓximū ⁊ odio habebis inimi cum. hec iuſticia ē. ⁊ intellige de odio quo ꝑ ſequimur uitiū n̄ naturā. dn̄s aūt ego inquit dico vobis. diligite īnimicos. addit utiqꝫ ꝗa n̄ deſtruxit uetera. ſꝫ ut ꝑfectis potiora man dauit. Inimicꝰ enī h̓ eſt malꝰ ꝗa retributione que fit dictante iuſticia nec emēdari nec cor rigi potuit ꝑ amorē ⁊ obſequiū illū ſaluū fie ri uoluit: qd̓ ⁊ lex in ſenſibꝰ habebat. Ad 2ᵐ ſilr̄ patet rn̄ſio ꝗa euangeliū dr̄ recapitu latio legis quo ad ſenſum non quo ad lr̄am ꝑ modū qui dictꝰ eſt. Ad tertiū dd̓. ꝙ quātū ad ſb̓am fidei credendis nihil eſt additu: tn̄ articulis fidei aliꝗd additū ē. ⁊ additio iſta eſt ſicut expliciti ad implicitū ⁊ determīati ad indeterminatū. vt patet exemplo. An̄ tp̄s Abrae fuit fides reparationis noſtre: tn̄ im plicita. poſtea aliquātulū fuit explicita abrae ꝙ fieret in carne: cū dictū ē ei. In ſemine tuo bn̄dicent̉ omnes gētes. gn̄. 22. Et ita articulꝰ de incarnatione ꝗ pͥus erat implicitus factus eſt aliquātulū explicitꝰ: tn̄ adhuc nō erat de terminatū vtꝝ incarnatio fieret de viro ⁊ mulier̄ quouſqꝫ dic̄ Iſaias. Ecce ꝟgo ꝯcipiet Iſa. 7. Item adhuc n̄ erat determinatꝰ modꝰ ꝑ queꝫ ꝟgo ꝯciꝑet quouſqꝫ dixit angelꝰ. Sp̄s ſanctꝰ ſuꝑueniet in te. fides gͦ n̄ mutata eſt ſꝫ tn̄ additio facta ē ī fide reꝑatōis articuli ad articulū: ſicut expliciti ad implicitū. uel maiꝰ expliciti ad minꝰ explicitū. Silr̄ dd̓. ꝙ ī mo ralibꝰ quātū ad poteſtatē ſenſus nihil addi tum eſt: ſꝫ quantū ad rōnē lr̄e additio facta ē ꝑ illos modos ꝗ dicti ſunt. Un̄ ad illud qd̓ obicit de p̄cepto dilectiōis dei ex toto corde ⁊ ex tota anima ⁊ ex tota mente dd̓. ꝙ ẜᵐ a ceptionē lr̄e vt a iudeis intelligebat̉ dilectio ex corde ex aīa. ex mēte: vt ex amore declina ret̉ malū ⁊ nihil facent deo ꝯtͣriū. euāgeliū ꝟo iſta accipit n̄ ſolum vt ex amore declinet̉ malū ſꝫ fiat bonū: ⁊ totis viribꝰ intētionis af fectꝰ humanꝰ ferat̉ in deū. vnde ſignanter in Mar. 12. additū ē dilige̓ ex ꝟtute: cū dictū eſt Diliges. d. deū tuū ex toto corde ex tota aīa ex tota mente ⁊ ex totis viribꝰ tuis. vt mon ſtret̉ ꝙ nō ſufficit dilige ex toto corde.i. intel lectu declinādo errorē. ex tota aīa.i. volūtate declinando ꝯtradictionē. ex tota mente.i. me moria vitando obliuionem. ſꝫ ex tota virtute addendo bonā oꝑationē ⁊ recta in deū intē tionē. Ad aliud dd̓. ẜᵐ aug. in. i. li. ꝯtra ad uerſariū legis ⁊ ꝓph̓aꝝ. In vtroqꝫ dei vniꝰ teſtō diximꝰ ⁊ amandā bonitatē ⁊ timendaꝫ ſeueritate: quāuis in veteri teſto ꝓpter tem poraliū ꝓmiſſionē maloꝝqꝫ ꝯminationē ſer uos pariat tꝑalis ierl̓m. In nouo aūt vbi fi des impetrat caritatē: qua lex poſſit impleri no magis timore pene ꝙ dilectione iuſticie li beros pariat eterna ierl̓m. Quāuis gͦ ſeueriꝰ iudiciū aliqn̄ expͥmat̉ in lr̄a euāgelii ꝙͣ legis tn̄ amoris ratio ſuꝑabundat in euāgelio: quē admodum ⁊ in lege ratio timoris: ſicut ſupra declaratūⁱ ē qōn de dr̄ia legis ⁊ euangelii quantū ad timore ⁊ amore. Ad vltimum qd̓ obr̄ de cerimonialibꝰ pꝫ rn̄ſio. Nā cerimo nialibꝰ nō fit additio ſicut ꝑmanēti additur ꝑfectio: ſꝫ ſicut ꝓmiſſioni addit̉ exhibitio. vn̄ ſuꝑ illud p̄s. Sacrificiū ⁊ oblationē nolui ſti. dic̄ glo. Ut venit res: noluit deꝰ illa legalia q̄ erāt quaſi ꝟba ꝓmittētia. tādiu eſt ꝓmiſſor donec det. vt dedit mutat ꝟbū. nō dic̄ dabo. ſed dedi. Ipſo gͦ veniēte noluit ea que erant eius figura. Onſequēter que rit̉ de impletōe legis ꝑ euangelium ſeu ꝑ xp̄m. Et hāc qōnem accipe ex ſuꝑioribꝰ de qōnibꝰ legis in gn̓ali. Querit̉ ꝯn̄ter ad pleniorē ītelligētia de latōe legis euāgelii. ⁊ ꝯtra hereticos manicheoſ ꝗ dicūt aliū ⁊ aliū eē actorē noui ⁊ veteris teſtam̄ti: diſputādū ē. pͥº de latore noue legis. 2º de tꝑe latōis Itē circa pͥmū ꝓcedit̉ hoc mō vt ꝯtra he reticoꝝ blaſphemias: ꝗ legē Moyſi calūniāt ⁊ ꝓph̓ias: ⁊ actorē veteris teſtī dicūt pͥncip um malū. noui ꝟo pͥnᵐ bonū. Primo aucto ritatibꝰ noui teſtī qd̓ recipiūt ꝓbabit̉ lex me yſi eē bona ⁊ recipiēda. 2º ꝟo idem ꝓbabit̉ de ꝓph̓is. Tertio ꝓbabit̉ lator vtriuſqꝫ le gis. 4º ꝟo rn̄debit̉ eoꝝ calumniis. Ad primuꝫ arguitur ſic. Scriptura legis tā a dn̄o ꝙͣ a diſcipuli admittit̉ in tātū: vt etiā ad ꝯfirmationē ſen tētiaꝝ ſuaꝝ ipſas ꝓferāt: ſic̄ infra ꝓbabitur. Si gͦ nullꝰ dꝫ abice̓ qd̓ dominꝰ ⁊ diſcipuli eiꝰ admiſerūt: lex non eſt abicienda. ſꝫ potiꝰ ad mittenda. Ꝙ aūt ipſe dominꝰ admiſerit au ctoritates legis patet. dic̄ dominꝰ Math̓. 4 Scriptum eſt Deutꝭ. 8. Non ī ſolo pane viuit homo: ſꝫ ī oī uerbo quod ꝓcedit de ore dei. Item ī eodē. Scriptū eſt Deutꝭ. 6. Non tēpta bis dominū deum tuum. Itē ī eodeꝫ. Scri ptū ē Deutꝭ. 6. Dominū deū tuū adorabis: illi ſoli ſeruies. ẜᵐ aliā lr̄am vbi nos habemꝰ Dn̄m deum tuum timebis ⁊cͣ. Itē Mat. 5. Non ueni legem ſoluere ſed adīplere. ⁊ poſt. Donec tranſeat celum ⁊ terra iota unuꝫ aut apex unꝰ non p̄teribit a lege: donec oīa fiant ⁊ ſeꝗtur. Qui gͦ ſoluerit unum de mandatis iſtis mīmis ⁊cͣ. Itē Mat. 8. Offer munꝰ qd̓ p̄cipit Moyſes ī teſtīoniū ill̓. Itē Math̓. 15 Quare trāſgredimini mādatū dei ꝓpter tra ditōes veſtras. Nam deus dixit. Honora pa trem tuum ⁊ matrē tuā. ⁊ ꝗ maledixerit pri aut matri morte moriat̉. ſumptuꝫ de exo. 20 Itē. 19. Fiuis vitā īgredi ſerua mādata. nō homicidium facies ⁊cͣ. Exo. 20. gͦ obſeruantia mandatoꝝ legis ducit ad vitam. gͦ mādata legis ſunt bona. gͦ ⁊ lex bona ⁊ recipiēda. 22. Diliges dn̄m deū tuū ⁊cͣ. ſcri Item Gat. prū ē Deutꝭ. 6. Itē Mar. 12. Ih̓s aūt rn̄det ei. qa pͥmum oīum mandatū eſt. Audi iſrael dn̄s deus tuus vnꝰ eſt. ⁊ diliges dn̄m deum tuū ⁊cͣ. ⁊ ſcriptū eſt Deutꝭ. 6. Itē Luce. 6º. Omnia quecūqꝫ vultis vt faciant vobis ho mines: ⁊ vos facite illis. h̓ enim ē lex ⁊ ꝓph̓e Itē Luce. 10. In lege ꝗd ſcriptum eſt. quō egis. viliges dn̄m deū tuū ⁊cͣ. hͦ fac̄ ⁊ viues tē Io. 19. facta ſūt enim hec: vt ſcriptura impleat̉. Os nō ꝯminuetis ex eo. ſumptū eſt de exo. 12. Itē hoc idē ꝓbat̉ teſtimonio apo ſtoloꝝ. Ad ro. 3. Per lege cognitio ē peccati. Sꝫ non pōt malū vitari niſi cognitū. gͦ bonuꝫ ē cognoſce̓ peccatū. gͦ lex bona eſt que facit co gnoſce̓ peccatū. Itē ad ro. 7. Itaqꝫ lex ſācta ⁊ mādatū ſanctū iuſtū ⁊ bonū. ⁊ in eodē. Lex ſpūalis ē. Itē in eodem. Conſentio legi qm̄ bona eſt. Itē ad ro. 10. Ego ad emulationē vos adduca ī nō gentē ī gentē inſipientē: in iram vos mitta. ſumptū eſt ex deutꝭ. 22. Ego prouocabo eos in eo ꝗ nō eſt populus ⁊cͣ. Oīs ſcriptura vtilis ad docendū in iuſticia vt ꝑ fectꝰ ſit homo ad omne bonū inſtructꝰ admit tenda ē. Sꝫ omnis ſcriptura veteris teſtam̄ti eſt talis. gͦ oīs ſcriptura veteris teſtamēti ad mittenda ē. Probatio medie. z. ad Thi. 3º. G. omnis ſcriptura diuinitꝰ inſpirata vt ilis eſt ad docēdū. ad arguēdū. ad corripiēdum. ad erudiendū in iuſticia: vt ꝑfectꝰ ſit homo dei ad omne opus bonū inſtructꝰ. Itē ad ro. 15. Quecūqꝫ ſcripta ſunt ad noſtrā doctrinā ſcri pta ſunt. vt ꝑ patīam ⁊ ꝯſolationē ſcriptu raꝝ ſpem hęamꝰ. hec autē ſunt nobis valdo neceſſaria. gͦ ⁊ ſcriptura ꝑ quam acꝗrūt̉ iſta. Itē ad ro. 12. Nō voſmetipſos defendetis cariſſimi: ſꝫ date locū ire. ſicut ſcriptū ē. Mihi vindictā. ſumptū eſt ex deutꝭ. 32. Itē ro. 13. Plenitudo legis eſt bona: quia plenitudo le gis eſt dilectio. Ergo lex bona. Item pͥma tor. 14. Mulieres in eccl̓ia taceāt. Nō enim ꝑmittit̉ eis loqui: ſꝫ ſb̓ditas eſſe viris: ſic̄ lex dicit̉ gn̄. 3º. Sub viri poteſtate eris. Itē. i. ad Lhi. i. Scimꝰ qm̄ lex bona ē: ſi ꝗs ea legiti me vtat̉. Itē. i. ad Thi. 5. Qui bn̄ preſunt preſb̓ri duplici honore habeāt̉ digni: maxime q̄ laborāt in ꝟbo ⁊ doctrina. Dic̄. n. ſcriptura. con infrenabis os bouis triturantis. ſcriptu eſt Deutꝭ. 25. Sic gͦ teſtimonio xp̄i ⁊ apl̓orum oſtendit̉ qm̄ lex bona eſt ⁊ recipiēda. Hoc idē oſtenditur de ꝓphetis. Un̄ Mat. i. Ipſe ſaluū faciet po pulū ſuū a peccatis eoꝝ. hoc aūt totū factū ē vt imple̓t̉ qd̓ dictū eſt a dn̄o ꝑ ꝓphetā. Ecce ꝟgo ī vtero habebit. Iſa. 7º. ⁊ in eodē pl̓a ſilr̄ ⁊1 2º. Itē Mat. 15. Ipocrite bn̄ ꝓphetauit d̓ vobis Iſaias dicēs. Populꝰ hic labiis me ho norat ⁊cͣ. Iſa. 29. Itē Mat. 24. Cū uideritis abhominatione deſolationis: que dicta eſt a Daniele ꝓph̓a ſtante in loco ſancto. Qui legit intelligat. ſumptū ē ex Danielis. 9. G. ubi dr̄. Poſt finē belli ſtatuta deſolatio. Itē mat. 26. An putas ꝙ ego poſſuꝫ rogare patre meū ⁊ ipſe exhibebit mihi pluſqͣꝫ. 12. legiones an geloꝝ. quo gͦ implebunt̉ ſcripture ꝓphetaꝝ. Itē Mar. i. Iniciū ſancti euangelii ih̓u xp̄i filii dei ẜᵐ Marcū ſicut ſcriptū ē ī Iſa. ꝓph̓a 40. Uox. clamātis in deſerto. ⁊cͣ. Itē Luce. ultimo. O ſtulti ⁊ tardi corde ad credēdum in omnibꝰ que locuti ſunt ꝓphete. ⁊ infra. in cipiens a Moyſe ⁊ omnibꝰ ꝓphetis interpre tabat̉ illis ſcripturas que de illo erāt. Itē ad ro. 9. Maior ſeruiet minori ſicut ſcriptu ē Iacob dilexi. eſau odio habui. Mala. i. Itē ī eodē. Uocauit eos non ſolū ex iudeis: ſꝫ etiā ex gentibꝰ. ſicut in Oſee dic̄. 3. Uocabo n̄ ple bem meam plebē meā ⁊cͣ. Itē. i. Petri. i. Re portātes fidē fidei ueſtre ſalutē aīaꝝ urāꝝ. de qͣ ſalutē exꝗſierūt atqꝫ ſcrutati ſūt ꝓph̓e: qui de futura nobis grā ꝓphetauerūt. Itē .2. Pe. i. Habemꝰ firmiore ꝓph̓icū ſermoneꝫ. cui bn̄facitis attēdētes. quaſi lucerne lucent: ī caliginoſo loco. Itē ī eodē. Nō uoluntate humana allata ē aliqn̄ ꝓph̓ia. ſꝫ ſpū ſancto in ſpirati locuti ſunt ſanctiˢ dei hoīes. Item actꝭ. 3. Deꝰ ꝗ p̄nūciauit ꝑ os omniū ꝓphetaꝝ pati xp̄m ſuū impleuit ſic. Item apocꝭ. 19. c. Teſtimoniū enī ih̓ū ſpūs eſt ꝓph̓ie. Deinde oſtenditur ꝙ idem eſt legis lator ueteris ⁊ noui teſtī.ſ. deꝰ Hic̄ apoſtolꝰ ad ro. 3. Unꝰ deꝰ ꝗ iuſtificat circūciſionē ex fide ⁊ p̄puciū ꝑ fidē. gͦ idem ē actor ueteris teſtī in quo iuſtificati ſunt iud̓i circūciſi ex fide. ⁊ noui in quo iuſtificāt̉ gen tiles ī p̄pucio ꝑ fidē. Item ad gal̓. 3. Lex or dinata eſt per angelos in manu mediatoris. Mediator dei ⁊ hominū ē homo xpūs ih̓us. .i. Thi. 2. gͦ a xp̄o eſt uetus teſtamētū editum ſicut ⁊ nouuꝫ. Item ad hebreos.8. uītuꝑās eos dic̄. Ecce dies veniūt dic̄ deꝰ: ⁊ ꝯfirma bo ſuꝑ domū iſrael ⁊ ſuꝑ domum iuda teſta mētu nouū. nō ẜᵐ teſtm̄ qd̓ dedi patribꝰ eoꝝ in die qua apprehēdi manū eoꝝ: vt educere eos de terra egypti. ſumptū ē de Iere. z1. Idē gͦ ē qui dedit tibi nouū ⁊ vetꝰ. Iteꝫ Iacobi .4. Unꝰ eſt legiſlator ⁊ iudex. ꝗ pōt ꝑdere ⁊ liberare. Itē ſpālr̄ de ꝓph̓is. ꝙ ſicut a bono deo hēt̉. 2. De. i. Spū ſancto inſpirati locuti ſunt ſancti dei homines. Iltimo reſtat reſpō dere oppoſitōibꝰ hereticoꝝ. Et pͥmo ponēde ſunt opiniones. deinde rn̄ſiōes. Hoc modo Opponūt aūt hr̄tici ſic. Precepta que bona n̄ ſunt: ſeruāda n̄ ſunt. Sꝫ p̄cepta veteris teſtī bona n̄ ſunt. Eze. 20. Dedi eis p̄cepta nō bona gͦ p̄cepta veteris teſtī ſeruāda nō ſūt. Itē ad ro. 3. Ex operibꝰ legis nō iuſtificabit̉ omnis caro corā illo. Sꝫ nihil inutile ſeruandū eſt. gͦ cū lex ſit inutilis que iuſtificare nō poteſt: ſer uanda nō eſt. Itē nihil qd̓ malū ſeu vitiū oꝑat̉ ſeruandū ē. Sꝫ lex ira oꝑat̉. ad ro. 3. Lex ira oꝑat̉. ira autē vitiū ē. gͦ lex vetꝰ ẜuanda nō ē. Itē ad ro. 5. Lex ſb̓ intrauit vt abūda ret delictū. gͦ lex ē cā delicti. gͦ lex ē mala. ergo nō ē ẜuanda. Itē deꝰ vetꝰ teſtm̄ legē dedit Sꝫ ſb̓intrāte lege abudauit delictū. gͦ crudel̓ deus vetꝰ teſtm̄ ⁊ legē quā dedit crudeliter dedit. Itē lex ſb̓intrauit vt abūdaret deli ctū. ⁊ vbi abūdauit delictum ſuꝑabūdabit ⁊ grā dicit̉ ī eodē. ergo ī peccato manēdū ē vt abūdet̉ grā. Itē ad ro. 7. Cū eſſemꝰ ī carne paſſiones peccatoꝝ que ꝑ legē erant oꝑabāt̉. ī mēbris nr̄is vt fructificaret morti. gͦ paſſio nes peccatoꝝ erāt ꝑ legē. ergo lex mala eſt. Itē ī eodē. Nūc aut ſoluti ſumꝰ a lege mor tis ī qua detinebamur: ita vt ẜuiamꝰ ī noui tate ſpūs ⁊ nō ī vetuſtate lr̄e. gͦ lex vetꝰ eſt lex mortis. Sꝫ ꝯſtat ꝙ euangeliū eſt lex vite. gͦ lex euāgelio ꝯtraria ē. ⁊ ē bona vel mala. gͦ eſt mala cū ſit ꝯtraria bono. Item ad ro. 7. Occaſione accepta peccatū ꝑ mādatū oꝑatū eſt in me omnē ꝯcupīam. ſine lege enim pctm̄ mortuū erat. Ego aūt viuebā ſine lege aliqn̄ Sꝫ cū veniſſet mandatum pctm̄ reuixit. Ego aut mortuus ſum ⁊ inuētu ē mihi mandatuꝫ quod erat ad vitā hoc eē ad mortē. Nā pctm̄ occaſionē accepta ꝑ mādatū ſeduxit me: ⁊ illud occidit. Ecce hic euidenter oſtendit apoſtolꝰ legē veterē eſſe nō bonā: nimiꝝ quia peccatū ſine lege mortuū erat: ⁊ ueniēte lege reuixit: ⁊ ꝑ ea vires ⁊ occaſiones operandi malum accepit. Nō gͦ ẜuāda ē ab aliquo vel tenēda. Itē ad ro. 7. Ego ipſe mēte ſeruio legi dei. carne aūt ſeruio legi peccati. Legeꝫ gͦ Moyſi appellat apl̓us lege peccati. Sed lex peccati mala ē. gͦ lex Moyſi mala ē. Itē. 2 Cor̄. 3. Lr̄a occidit. ſpūs aut viuificat. Ꝙ ſi miī niſtratio mortis lr̄is deformata in lapidibus fuit in gloria: vt nō poſſent filii iſrael intēdē in facie Moyſi ꝓpter gl̓iam vultꝰ eiꝰ: q̄ eua cuat̉: quo nō magis miniſtratio ſpūs erit in gloria. Nā ſi miniſtratio damnatōis ī gloria eſt: multo magis abūdat miniſteriū iuſticie ī gloria. Ecce loquit̉ ibi apl̓us de lege Moy. ⁊ de lege grē. Legē enim Moyſi appellat lr̄aꝫ ⁊ legē gr̄e appellat ſpūm. ⁊ dic̄ ꝙ lr̄a occidit Spus aūt uiuificat. gͦ pꝫ legē Moyſi malā eē: ⁊ euāgeliū qd̓ ē lex grē bonū. Itē legē Mo yſi appellat mīſtrationē mortis: ⁊ miniſtra e damnatōis. ⁊ nō mentit̉ apl̓us in quo loꝗ ſpūs ſanctus ꝑ legē Moyſi miniſtrat̉ mors ⁊ damnatio. Sꝫ mors ⁊ damnatio uitanda ſūt ⁊ fugiēda. gͦ ⁊ lex Moyſi. Itē legem īnuit euacuari. gͦ īnuit eā non debe̓ ſeruari. Itē ad gal. 2. Nō iuſtificabit̉ homo ex oꝑibꝰ legis niſi ꝑ fidē ih̓u xp̄i: ꝓpter qd̓ ex oꝑibꝰ legis nō iuſtificabit̉ omnis caro. Si gͦ ex operibꝰ legis nō iuſtificabit̉ oīs homo. ul̓ opera legis bona no ſunt: uel bonis oꝑibꝰ retributio nō debet̉ Itē eodē. G. Si ꝑ legē iuſticia. gͦ xpūs mor tuus eſt gratis. Ecce hic negat apl̓us in lege iuſticiā eſſe. gͦ lex inutilis. Item ad gal. 3 Quicūqꝫ ex operibus legis ſunt ſb̓ maledicto ſunt. Sꝫ malū ē ſb̓ maledicto eſſe. gͦ malū eſt eſſe ſb̓ lege. Itē eodem. Cex non eſt ex fide Sed omne qd̓ nō eſt ex fide peccatū eſt Ro 14. G. Ergo lex peccatū eſt. gͦ lex fugienda eſt ut peccatū: uel peccatū fugiēdū nō eſt. Itē eodem. Xpūs nos redemit de maledicto. legiſ pro nobis maledictū. Ecce his ꝟbis dic̄ apl̓us legē eē maledictū ul̓ maledictā: ⁊ ſic eē dāna bilē. gͦ damnabil̓ ē ꝗ facit aliꝗd de oꝑibꝰ legis ſeu figuratiuis ſeu moralibꝰ. Itē ad gal. 3. Concluſit ſcriptura omnia eē ſb̓ peccato. ſcri pturā dicit legem ſcriptā. ⁊ ꝑ hoc ꝙ dicit oīs intellr̄ homo: ſicut ⁊ ꝑ omnē creaturā intellr homo cū dr̄. ite p̄dicate euangeliū omni cre ature. Mat. ultimo. Cum ergo dicit aplus: cō cluſit ſcriptura omnia ſb̓ peccato: īnuit ꝙ le ꝯcludit hominē ſb̓ peccato. Ergo lex mala ē gͦ cauenda ⁊ non recipienda. Item ad gal 4º. cū cognoueritis deū: īmo cogniti ſitis a deo quo ꝯuertimini iteꝝ ad īfirma ⁊ egena elemēta: ꝗbꝰ denuo ſeruire vultis: vbi apl̓us egē ſcriptā appellat elem̄ta ⁊ elem̄ta egena ⁊ īfirma. Cū gͦ lex egena ⁊ infirma ſit īnutil̓ ē gͣ abiciēda taꝙͣ inutilis ⁊ ſpernēda. Itē hͦ dicendo Sal̓. ꝗ gentiles erat: ⁊ ſuꝑſtitōi ido latrie deſeruierāt: īnuit apl̓us par ſcelus eſſe idolatriā ⁊ obſeruātiā legis. Ideo enim dicit iteꝝ: ꝗa legis obſeruātia: cui tūc dediti erāt erat peccatū fere par idolatrie. Ideo etiā dic̄ denuo: vt oſtēdat ꝙ nō diſtat modo lex poſt xp̄m ab antiqua idolatria. gͦ mō nō dꝫ ẜuari lex. Itē ad gal. 5. A. ſtate gͦ ⁊ nolite iteꝝ iu go ſeruitutꝭ ꝯtineri. ⁊ iugū ſeruitutis appel lat legem. ꝗa lex in ſeruitutē generat ad gal . Hec ſunt duo teſtamēta. Unū quidem in monte ſynai in ſeruitutē generās que ē agar Non eſt gͦ bonū ſb̓ici iugo legis. Itē eodē. Si ſpū ducimini nō eſtis ſb̓ lege ſꝫ ſb̓ grā. per deſtructionē gͦ ꝯn̄tis dat intelligiⁱ ꝗa ſi ſub le ge eſtis ſpū nō ducimini. Sꝫ valde bonum ē ſpū duci. gͦ valde malū eſt eſſe ſb̓ lege. Itē ad Hebr̄. 7. Reprobatio fit p̄cedētiſ mandati propter infirmitatē eiꝰ ⁊ inutilitate. nihil.n. ad ꝑ̄fectū adduxit lex p̄cedēs. mādatū dicit apl̓s legē: ⁊ ipſuꝫ dic̄ reprobatu. gͦ lex ē repro bata. n̄ eſt gͦ ſeruanda. Itē ad hebr̄.s. Nūc aūt meliꝰ ſortitꝰ eſt miniſteriū: quāto ⁊ meli oris teſtamēti mediator eſt: qd̓ in melioribus repromiſſionibꝰ ſancitū ē. Nā ſi illud prius a culpa vacaſſet: non vtiqꝫ ſecūdi locꝰ inꝗre̓t̉ Ecce hic ꝯparat miniſteriū. no. te. miniſterio vetꝭ. tꝭ. ⁊ nouum. tꝭ. vetꝭ. tꝭ. ⁊ dic̄. Miniſterium no. te. meliꝰ eē miniſterio vetꝭ. te. quāto nouū teſtm̄ meliꝰ ē vetꝭ. Sꝫ hec ꝯparatio impropria eſt: cū fiat a participante ad non ꝑticipans. ꝗa nouū teſtm̄ bonū ē. vetus autē no. Eze. 20. dedi eis p̄cepta nō bona ⁊cͣ. Itē dicendo. Si pͥus a culpa vacaſſet: nō vtiqꝫ ſecūdi locꝰ inquireret̉: oſtendit vetꝰ teſtm̄ nō vacaſſe a culpa: ⁊ ita culpam in eo fuiſſe. gͦ vel ip̄m fu giēdū eſt: vel culpa fugiēda nō eſt. He ſunt gͦ oppoſitiones ⁊ calumnīe hereticoꝝ ꝯtͣ legē veterē ſeu vetꝰ teſtamētū. Reſpondendum igi tur ꝑ ordine ad iſta. Ad primū igit̉ dd̓. ꝙ cū dr̄. Sedi eis p̄cepta nō bona: ad ꝯꝑationeꝫ noui teſtamēti dr̄. n̄ ꝗa p̄cepta dn̄i mala ſūt. ſꝫ ꝗa reſpectu melioꝝ bona nō ſunt: ſic̄ ſama ria iuſtificata dr̄ nō ſimplr̄: ſꝫ reſpectu ſcelera tionis ierl̓m. Ezech̓. 16. S. Samaria dīmidiū peccatoꝝ tuoꝝ n̄ peccauit: ſꝫ iuſtificaſti ſoro res tuas in omnibꝰ abhoīationibꝰ tuis: quas operata es. gͦ ⁊ tu porta ꝯfuſionē tuā: que vi ciſti ſorores tuas peccatis tuis ſceleratiꝰ agēſ ab eis. Iuſtificate enim ſunt a te. Et Iere. 3. Iuſtificauit animā aduerſatrix iſrl̓ ꝯꝑatiōe p̄uaricatricꝭ iude. Silr̄ ⁊ hic dicit̉ n̄ ſimplr̄ ſꝫ ꝯparatiue. Dedi eis precepta n̄ bona. Argu mentatio gͦ n̄ valet: in qua fit ꝓceſſus de his que ad ꝯparatione nō bona dicunt̉: ac ſi non bona ſimplr̄ diceret̉. Itē ad 2ᵐ dd̓. ꝙ illud ad ro. 3. ex operibꝰ legis n̄ iuſtificabit̉ homo intelligendū de cerimonialibꝰ ⁊ figuratiuis. Cerimonialia enim ⁊ figuratiua: que cū lege īſtituta ſunt: ⁊ cū lege terminata ſunt: nūqͣꝫ ꝯſcīam emūdare poterāt etiā ſi cū caritate ⁊ deuotōe fierēt. Non.n. inſtituta ſunt in iuſti ficationē: ſꝫ in ſignificationē futuroꝝ ⁊ ī oſtē ſionē peccati ⁊ infirmitatis humane. Ꝙ eniꝫ no ſunt inſtituta ī iuſtificationē pꝫ ꝑ illd̓ qd̓ dic̄ apl̓us ad gal. 2. G. Si ꝑ legē iuſticia. ergo xpūs mortuus eſt gratis. Ꝙ ꝟo ſint inſtituta ī ſignificationē dicit apl̓us. i. Cor̄. 10. Hec aūt in figura facta ſunt noſtri. ⁊ pꝰ. Oīa ī figura ꝯtingebāt illis. Item in oſtenſione peccati ⁊ infirmitatis humane data ſunt pꝫ. ꝗa rō. 3º. Per legē cognitio peccati. ⁊. 7. Peccatū non cognoui niſi ꝑ legē. nam ꝯcupīam neſciebam eē peccatū: niſi lex dicet. Non ꝯcupiſces. exo. 20. Moralia vero legis in fide xp̄i iuſtificāt. ⁊ in euāgelio ꝯſumūt̉. Licet igit̉ cerimonia lia ⁊ figuratiua n̄ iuſtificaret. ꝗa tn̄ lex pe dagogus noſter fuit in xp̄o: ⁊ ſb̓ ea cuſtodie bamur ī fide: ſicut dicit apl̓s ad gal. 3. G. Ser uari debuit: qm̄ a morbo quē moſtrabat caue dum erat: ⁊ miniſteriū fidei ſb̓ eiꝰ figuris la titās fuit amplectēdū. Ad tertiū dd̓. ꝙ cuꝫ dr̄. Lex irā operat̉. ad ro. z. n̄ ſupponit ira pro vitio: īmo ꝓ vīdicta. ſicut ad Ro. 3. Nunquid iniquus eſt deus qui infert iram. ⁊. 2. Secūdi duriciā tuaꝫ ⁊ impenites cor theſaurizas tibi iram in die ire ⁊ reuelatōis iuſti iudicii dei ⁊. 5. Salui erimꝰ ab ira ꝑ ip̄m. ⁊. pͦ. Reuelatur enim ira dei ſuꝑ omnē impietatē hominū. Ad quartū dd̓. ꝙ cū dr̄ ro. 4. Lex ſb̓intͣuit vt abudarꝫ delictū: hec ꝯiūctio vt. non notat cām: ſꝫ ꝯſecutionē. ut ibi. Butiꝝ ⁊ mel come det: ut ſciat reprobare malū et eligē̓ bonum. Iſa. 7. Eſt enim ſenſus. Lex ut abudaret deli ctū.i. lex ſb̓ītrauit ut abūdaret delictū. ꝑ lege aūt dr̄ abūdaſſe: non quia lex delictū iuberet ſꝫ ꝗa legi nō affuit adiutrix grā: aucta ē ꝯcu piſcētiā ex ꝓhibitione: ⁊ ea creſcente ſb̓repſit puaricatio que delictū adauget. ⁊ abūdauit ſb̓intrante lege delictū: ꝗa ⁊ ꝯcupīa ex ꝓhibi tione ⁊ feruētior facta ē: ⁊ peccātibꝰ ꝯtͣ legeꝫ p̄uaricationis crimē acceſſit. Ad illud ꝟo qd̓ de eodē obr̄ dd̓. ꝙ deꝰ nō crudelr̄ ſꝫ miẜi corditer legē dedit. nō enī deus cauſa morbi legem dedit. ſꝫ ꝯſilio medicine. aliqn̄ enī hō vr̄ ſibi ſanꝰ ⁊ tn̄ egrotat. ⁊ ꝗa n̄ ſentit egri tudinē: opera medici nō expopoſcit. augetur morbꝰ ⁊ creſcit moleſtia. querit medicū: ⁊ ſa nat̉. homo vero an̄ legē ꝯfidēs viribus intu mebat. dicebat enim. Nō deeſt qui impleat: ſꝫ deeſt ꝗ iubeat. Magnū gͦ fuit ꝯſiliū vt ꝑ legē abūdaret delictū. vꝫ vt ꝑ auſteritatem legis infirmitatē ſuā intelligētes infirmi ad medi cū ꝯfugerēt auxiliū gre p̄caturi. vn̄ pꝫ ꝗa nō crudelr̄ ſꝫ miſericorditer lex data eſt: nec cru delis ē legis dator in datione ipſiꝰ. Ad 3ª aūt obiectū de eodē dd̓. ꝙ abūdāte delicto n̄ abudat grā. Nō enī abūdātia delicti cā ē qͣre abūdat grā. īmo cauſa eſt quare ſb̓trahatur. Sap. i. In maliuolā aīaꝫ n̄ introibit ſapīa: nec hītabit in corde ſb̓dito peccatis. ⁊ ideo apl̓s opponit ſibimet ꝯn̄ter ⁊ dicit. Quid gͦ dice mus. ꝑmanebimꝰ in peccato vt grā abundet? abſit. ſꝫ ita ſane intelligēdū ē. Delictū abun dauit ꝑ legē: ſꝫ hͦ ſanat xp̄ūs: ꝗa vbi ſuꝑabun dauit delictū: ſuꝑabūdauit ⁊ grā. vl̓ ſic. Per legē abūdauit delictū: ſꝫ nō ideo deſpiciatur aliquis ꝗa vbi ſuꝑabūdauit delictum ſuper abudauit ⁊ grā. Oīa enim xpūs indulget. Ad quintū dd̓. ꝙ cū dic̄ apl̓us ad ro. 7. Cū eſſemꝰ in carne paſſioneſ peccatoꝝ que ꝑ legē erant ⁊cͣ. non intelligit paſſiones peccatoꝝ eē ex lege: ſꝫ notas eē ꝑ legē: vel ex prohibitione legis auctas eſſe vitio tranſgreſſoꝝ: n̄ legis. Concupīa enim ex ꝓhibitione legis ardētio facta eſt. ⁊ peccātibꝰ ꝯtra lege p̄uaricationis crime qd̓ nodū erat acceſſit. ⁊ ꝙ ita debebat intelligi oſtēdit ipſe apl̓us: cū ſibimet oppo nēs dic̄. Quid gͦ dicemꝰˡ Lex peccatū ē. abſit. ſꝫ peccatū n̄ cognoui niſi ꝑ legem. nā ꝯcupīaꝫ neſciebā eſſe peccatū: niſi lex diceret. Nō ꝯcu piſces. Qd̓ ꝟo opponit̉ ex eadē auctoritate ꝙ lex mortis dr̄. ita intelligēdū ē n̄ ꝙ morteꝫ aīe.i. peccatū ꝓpinet: ſꝫ ꝗa peccātes interficit ⁊ reos punit tꝑalr̄. Lex gͦ data ad vindictam malefactoꝝ: laudē ꝟo bonoꝝ n̄ ē mala ſꝫ bona Ad ſextū ꝟo qd̓ obr̄ ꝙ peccatuꝫ occaſione accepta ꝑ mandatū ⁊cͣ. dd̓. ꝙ lex n̄ eſt mala ẜꝫ bona: lꝫ peccatū.i. carnalitas vel dyabolꝰ per legē occaſionē acceꝑit ꝯcupīam oꝑandi: ſicut p̄dicatio xp̄i bona erat nō mala. lꝫ inde ſūpta ſit occaſio mortis eius. ẜm ꝙ dr̄ in Io. 5. Pro pterea iudei volebāt eū interfice̓ n̄ ſolū quia ſoluebat ſabbatū. ſꝫ quia dicebat ſe filium dei equalē ſe faciēs deo. Silr̄ etiam p̄dicatio apo ſtoloꝝ bona erat n̄ mala: lꝫ īde occaſionē ſue mortis acceperint increduli. vn̄. 2. Cor̄. 2. Xp̄i bonꝰ odor ſumꝰ deo in omni loco ⁊ ī his qui ſalui fiūt: ⁊ ī his qui pereūt. alijs ꝗdem odor mortis in mortē. alijs ꝗdeꝫ odor vite in vitā Ꝙ gͦ peccatū.i. carnalitas uel dyabolꝰ ꝑ lege occaſionē oꝑandi acceꝑit: n̄ eſt de vitio legis ſꝫ de vitio trāſgreſſoris. Si enim hoc eſſet de vitio legis n̄ dice̓t apl̓us ad ro. 2. Qui in lege gloriaris ꝑ p̄uaricationē legis deū inhonoraſ nec dicet. Non auditores legis ſꝫ factores iu ſtificabūt̉. ad ro. 2. Sꝫ talis eſt noſtra infirmi taſ. vt ardentiꝰ ꝓhibita deſide̓t qͣꝫ ꝯceſſa. vi gentilis ph̓s. Nitimur in uetitū ſemper cupi muſqꝫ negata. Res enim que negāt̉ uel muli vel auꝝ vel hiꝰ. negando memorāt̉: ⁊ ex me moratione ipſoꝝ inardeſcit deſideriū. quibꝰ nō memoratis deſiderium ſopiret̉. Ad 7ª dd̓. ꝙ cū dic̄ apl̓us ad ro. 7. Ego ipſe mēte ſer uio legi dei. carne aūt legi peccati. nō appel lat legē ſcriptā legē peccati. īmo ꝯcupiſcētiā quā lex ſcripta ꝓhibet appellat lege peccati. Tres enim leges diſtinguit apl̓us in ſequēti ro. 8. cū dicit. Lex enim ſpūſ uite ⁊cͣ. cū dic̄. Lex ſpūs vite in xp̄o ih̓u vnam legem oſtendit. hoc eſt legē fidei. ⁊ cū adiūgit. Liberauit me a lege peccati ⁊ mortis alterā legē oſtēdit.ſ. lege ꝯcupīe. Cū ꝟo ſb̓iungit. nā qd̓ impoſſibi le erat legi. in quo infirmabat̉ ꝑ carne ⁊cͣ. ter tiā legē oſtēdit.ſ. legē ſcriptā in monte ſynai Due gͦ leges bone ſunt.ſ. lex Moyſi que pctm̄ oſtēdit ⁊ ꝓhibet: ⁊ lex fidei que peccatū oſtē dit. Lex ꝟo peccati.ſ. lex ꝯcupīe mala ē q̄ reos facit dum p̄uaricationē inducit. Itaqꝫ cum dicit apoſtolꝰ. Ego mēte ſeruio legi dei. legeꝫ dei appellat lege ſcriptā que ꝯcupiām ꝓhibꝫ de qua Luce. 2. Tulerūt ih̓m ī ierl̓m ut darēt hoſtiam ſicut ſcriptū ē ī lege dn̄i. par turtuꝝ aut duos pullos columbaꝝ. Cū gͦ dicit̉. Ego ipſe mēte ſeruio legi dei. carne autē legi pctī hic ē ſenſus. Ego. i. rōnaliſ ⁊ interior homo lꝫ habēs fomitē pctī ſicut hēbam pͥuſqͣꝫ dei grā liberarer. tn̄ ſeruio.i. potens ſum ſeruire legi dei. ⁊ hoc mēte.i. volūtate. Iam enim liber animꝰ adiuuāte grā malas ſuggeſtiones pōt pernere ⁊ ꝯtraria ſuꝑare. carne autē ſeruio legi peccati.i. ꝯcupīe. ⁊ ideo lꝫ liberatꝰ ſim nō eſt remiſſius agendū: ſꝫ cauendū ē: ne regnet peccatum. Nota ꝙ lex carnis.ſ. fomes peccati pr̄ ideo lex: ꝗa cum homo noluit obedire ſuo maiori.i. xp̄o iuſtū fuit ⁊ quaſi lex ei data: ꝙ ſuū inferiꝰ.i. caro nō obediret ei. Ad octa uum dd̓. ꝙ n̄ rep̄hēdit̉ lex: cū dr̄. Lr̄a occidit ſicut nō rep̄hendit̉ ſcīa: cū dr̄. ſcīa inflat. cari tas edificat. i. Cor̄. 8. A. ſicut enim in caritate ſcīa ꝑdeſt: ſic lex bona eſt ſꝫ cū grā. vn̄ ad ro. 7.Lex quidē ſancta ē ⁊ mādatū iuſtū ſanctū ⁊ bonū. Cū gͦ dr̄. Lr̄a occidit: ītelligēdū ſine ſpū adiuuāte: quēadmodū cū dicit̉ ad ro. 7º. Paſſiōes peccatoꝝ que erāt ꝑ legē ſupplēdū eſt. notē erant vel aucte ꝑ legē. Reuera eniꝫ ſine ſpū occidit.i. occaſione p̄ſtat occiſionis. Sicut enim dr̄ ad ro. 7. Occaſiōe accepta pec catū ꝑͦ mādatū oꝑatu ē in me omnē ꝯcupīaꝫ ⁊ bn̄ dico lege occaſione occiſionis p̄ſtare: ꝗa dū peccatū oſtendit ⁊ ꝓhibet: ex ꝓhibitione ꝯcupīam incitat: cum nō adſit ſpūs: qui nos ꝯferēdo gr̄am adiuuet implere mandata. Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ ex eadē auctoritate: ꝙ lex Moyſi ē miniſtratio mortis ⁊ damnatōis dd̓. ꝙ lex n̄ dr̄ admīſtratio mortis ⁊ damna tionis eo ꝙ ipſa inferat damnationē ⁊ mortē ſꝫ ꝗa occaſionē p̄bet ꝑ trāſgreſſionē augēdo peccatū: ẜm illud ad ro. 7. Peccatū occaſione accepta ꝑ mandatū ſeduxit me: ⁊ ꝑ illud oc cidit. dr̄ etiā mīſtratio dānationis ⁊ mortis ꝗa ꝑ illā īnoteſcit ⁊ mors ⁊ damnatio tranſ greſſoris. vl̓ ꝗa peccātes quos dei grā ad im plendā iuſticia non iuuabat morte corporali mulctabat. itaqꝫ ꝙ mors ⁊ dānatio ꝑ legem admīſtrat̉: de vitio p̄uaricātis eſt: n̄ de uitio legis. Lex enim peccatū moſtrat ⁊ ꝓhibet ⁊ penā peccati oſtēdit. Ad aliud quod ex eo obr̄ dd̓. ꝙ ꝓcl̓dubio legē īnuit euacuari apl̓s ſꝫ ẜᵐ cerimonialia ⁊ figuratiua nō ẜᵐ moralia it enī apl̓us de cerimonialibꝰ ⁊ figuratiuis ad gal. vltꝭ. In xp̄o i h̓u neqꝫ circūciſio aliꝗd valꝫ: neqꝫ p̄puciū ſꝫ noua creatura. Ad 9ª. dd̓ ſicut ſupra. ꝙ hoc qd̓ dic̄ apl̓us ꝙ ex oꝑibꝰ legis nō iuſtificat̉ omnis caro. intelligēdū ē de oꝑibꝰ legalibꝰ vt de ſacrificiis ⁊ alijs fi guratiuis: n̄ de moralibꝰ. Itē ad xᵐ dd̓. qm̄ lex ſine grā iuſticiā n̄ hꝫ: nec tn̄ inutilis ē. ꝗa hominis egritudinē moſtrat. vt vꝫ cognita egritudine ſua medicū q̄rat. Qui enī negat egritudinē ſuā ſuꝑfluum iudicat ſaluatorē. Na ſi ꝑ legē.i. ꝑ oꝑa legis de quibꝰ iudei ꝯfi debāt: iuſticia ē. xpūs gͦ mortuus eſt gratis.i. fruſtra. Ad vndecimū dd̓. ꝙ illud. qui ex opibꝰ legis ſunt ſb̓ maledicto ſunt. intelligēd̓ eſt nō ex oꝑibꝰ illis que ad mores ꝑtinent: ſꝫ q̄ in obſeruationibꝰ illis fiebāt. ꝓdeſt enim lex ſcripta in tabulis in quibꝰ erant tria mādata ꝑtinētia ad dilectionē dei. ⁊. 7. pertinētia ad dilectionē ꝓximi. cetera ꝟo que impleri n̄ pn̄t iuxta illud actuū 15. Hoc eſt onꝰ qd̓ neqꝫ nos: neqꝫ patres nr̄i portare potuimꝰ: ꝗ ex oꝑibus legis. ſupple oībus tam figuratiuis qͣꝫ morali bꝰ ſb̓ maledicto ſunt. ꝗa cū oīa ẜᵐ Petri teſti moniū impleri n̄ pn̄t. ⁊ ī lege ſcriptū ſit deu 27. G. Maledictꝰ omnis ꝗ non ꝑmāſerit ī oībꝰ que ſcripta ſunt ī libro huiꝰ legis. ꝓculdubio maledictioni culpe ⁊ trāgreſſiōis ſb̓icit̉: qui ex legis operibꝰ eſt. ſꝫ ab hoc reatu ſoluit̉ qu de grā ꝯfidit ſaltē ſpūalr̄ implēs legē. Ad 12ᵐ. qd̓ obr̄. ꝙ lex nō ē ex fide. Sꝫ omnē qd̓ nōͣ eſt ex fide peccatū ē ⁊cͣ. dd̓. ꝙ nō ſeꝗt̉. Fides enim diſſilr̄ accipit̉ in maiori ꝓpone ⁊ aſſum ptione. quia in ꝓpone accipit̉ fides ꝓut deſcri bit̉ in epl̓a ad hebr̄. xi. Fides ē ſb̓a reꝝ ſperā daꝝ arᵐ non apparētiū. Cū enim dr̄. Lex nō ē ex fide. ſenſus eſt. Lex nō eſt ex fide vt ꝓ fu turis que ſperāda ſunt ex amore impleat̉: ſed pro pn̄tibꝰ ex timore. Hoc enī īnuit apl̓us cū īmediate ſb̓iūgit. ſꝫ ꝗ fecerit ea viuet ī illis. vt intelligat̉ in hoc loco legē poni ꝓ illis ope ribꝰ que in illis obſeruationibꝰ fiebāt ꝑ eſcas Qui aūt viuebāt in illis oꝑbꝰ timebāt vtiqꝫ ſi ea non feciſſent lapidari vel crucifigi: vel quocūqꝫ modo puniri. ⁊ iō ſb̓iūxit. Qui fece rit ea viuet ī illis.i. ꝓ p̄mio recipiet vt nō in tereat. aliter eniꝫ puniret̉. In aſſumptiōe ꝟo cū dr̄. Sꝫ omne quod n̄ ē ex fide peccatuꝫ eſt. Fides accipit̉ ꝓ bona ꝯſcīa. p̄miſerat eniꝫ de diſcretione eſcaꝝ dicēs. Noli ꝓpter eſcam deſtruere opus dei. Oīa enim mūda ſunt. Sꝫ qͥ diſcernit ſi manducat dānatꝰ eſt. quia non ē ex fide. quaſi dicat. Qui māducat cibū que diſcernit.i. quē māducādū nō credit: dānatꝰ eſt in ꝯſcīa ſua.i. reū ſe facit: ꝗa qd̓ dānoſum aſſerit facit. qd̓ enim māducat n̄ māducat ex fide.i. pura ꝯſcīa. ꝯtra fideꝫ quippe credit edit quod edēdū n̄ credit. Omnē gͦ quod n̄ eſt ex fide peccatū ē.i. qd̓ fit ꝯtra fidē.i. ꝯtra ꝯſcīam. vt credamꝰ malū eſſe peccatū eſt. nō tn̄ omnē qd̓ fit ex fide bonū ē: quia ignorātia que eſt culpa nocet ẜᵐ illud Ioh̓. 16. A. venit hora vt omnis qui interficit vos arbitratur obſequiū ſe p̄ſtare deo. Noͣ ꝗa qd̓ dr̄. Omne quod nō eſt ex fide peccatū ē: ideo dr̄: ꝗa oīs infideliū vita peccatū ē: quia omnis infidelr̄ viuēs vl̓ agēs vehemēter peccat. Ad alid̓ qd̓ obr̄ ꝑ illud ad gal. 3. Xp̄us nos redemit de maledicto legis factꝰ ꝓ nobis maledictū ⁊cͣ. di cendū. ꝙ due ſunt ſpes maledictionis. male dictio culpe ⁊ maledictio pene. De maledicti on culpe dr̄ in pͦs. Maledicti qui declinant a mandatis tuis. De maledictione pene dr̄ gn̄ .3. Maledicta terra in opere tuo. Cū gͦ dr̄. xp̄s nos redemit de maledicto legis: maledictum dr̄ culpa tranſgreſſionis: a qua ꝑ xp̄m redē pti ſumꝰ. Cū gͦ dr̄. factꝰ ꝓ nobis maledictum: maledictū dr̄ pena paſſibilitatis ⁊ mortalita tis quā ſuſcepit ꝓ nobis. Nota etiā ꝙ nō dr̄ maledictū legis eo ꝙ maledictio.i. culpe ſb̓ia ceat ꝗ implet legē ⁊ facit quelibet oꝑa legis. Si enī hoc eēt maledictio culpe ſb̓iaceret xp̄s qui dicit Mat. 5. Non veni legē ſoluere ſꝫ ad implere. Sꝫ dr̄ maledictū legiſ ꝗa maledictio culpe ſb̓iacet in omnibꝰ que ſcripta ſunt in li. legis. Non valet gͦ argumētatio in qua ꝓce dit̉ de maledicto legis: ac ſi maledictū legis qd̓ de legis tranſgreſſione dr̄ de legis imple tione dicat̉. Debet eniꝫ ſic aſſume. his verbis īnuit apl̓us legē eē maledictū.i. maledictum tranſgreſſoribꝰ legis indicit. ⁊ ex hoc n̄ ꝓue nit ꝯcluſio. Ad aliud qd̓ obicitur ꝙ ꝯcluſit ſcriptura oīa ſb̓ peccato ⁊cͣ. dd̓ ꝙ ueꝝ ē quod dicit apl̓us: nec tn̄ lex mala eſt. nō enim intel ligendū ē incluſit.i. peccatū induxit. ſꝫ īcluſit .i. incluſa oſtendit. non enim lex peccatū iubꝫ īmo peccatū oſtendit ⁊ ꝓhibet. nam ſic̄ dicit̉ ad ro. 7. Peccatū nō cognoui niſi ꝑ legē. nam ꝯcupīam neſciebā eē peccatū: niſi lex diceret. non ꝯcupiſces. Data eſt enim lex ꝓpter tranſ greſſiones vt peccata notādo trāſgreſſiōes inueret: ⁊ de trāſgreſſione ꝯuincet tnͣſgreſſo res. Pꝫ gͦ ꝙ argumētatio nō valet: in qͣ ꝓce dit̉ ex his que figuratiue dicūt̉: ac ſi ꝓprie ⁊ ſine figura dicant̉. Si enim lex mala eſt quia incluſit omnia ſb̓ peccato. gͦ deꝰ ē malꝰ ꝗa oīa in incredulitate ꝯcluſit ro. xi. Itē ſi lex ma la ē: quia oīa ꝯcluſit ſb̓ peccato. gͦ eadē bona ē: ꝗa ſb̓ ipſa cuſtodiebamur ꝯcluſi ī illā fidē que poſtea reuelāda erat: ſic̄ dicit̉ ad gal. 3. ⁊ ita lex ſimul mala ē ⁊ bona. qd̓ ē impoſſibile. Ad aliud dd̓ ꝙ reuera lex infirma ē ⁊ ege na. infirma quia nō plene iuſtificat. ⁊ egena: ꝗa quantū iuuat nō ꝑ ſe ẜ reſpectu grē iuuat lꝫ infirma ⁊ egena ſit: nō tn̄ inutil̓ ē. Inuenit̉ enim infirmitas util̓ vt. 2. Corͣ. 12. Uirtꝰ ī infir mitate ꝑficit̉. Ceteꝝ ſi omnis īfirmitas mala eſſet: non cū infirmis infirmaret̉ apoſtolꝰ. 7 Cor̄. xi. nec dice̓t etiā. Cum infirmor tc̄ fortior ſum. 2. Cor̄. 12. Ꝙ autē nō ſit lex inutilis: inde pꝫ: ꝙ iuuat inquā: ꝗa ꝗd ſit peccatū oſtēdit. ⁊ quid ſit ꝟtꝰ vt ſciamꝰ ꝗd debeamꝰ agere. ꝗd cauere. Nō gͦ abicienda eſt lex tāqͣꝫ inutilis ⁊ ſpernēda. Itē ad aliud qd̓ obr̄ de eodē dd̓ ꝙ in illis ꝟbis īnuit apl̓us pene par peccatuꝫ ſeruituti id oloꝝ eē obſeruātiā legis. non ẜm moralia que in euāgelio ꝯſumāt̉. ſꝫ ẜᵐ cerimo nialia ⁊ figuratiua: que ī euāgelio deſtruūt̉ vt pꝫ in ſolutione ſabbati ⁊ ſacrificioꝝ ⁊ ci boꝝ ī dr̄ia. vn̄ ad gal. 2. Si que deſtruxi iteꝝ reedifico: p̄uaricatorē me ꝯſtituo. Nō gͦ ſe ꝙ lex ſeruari nō debeat: lꝫ cerimonialia ⁊ fi guratiua ſeruari nō debeāt. ꝗa cū dr̄. gͦ lex n̄ dꝫ ſeruari: ꝓpter diſtributione negatōis īnu itur ꝙ lex nullo mō debeat ſeruari: cum ſit in moralibꝰ obſeruāda. Ad alid̓ dd̓ ꝙ cū dic̄ apl̓us. State gͦ ⁊ nolite iugo ſeruitutꝭ iterum ꝯtineri. de lege loquit̉ ſecūdum figuratiua vt eſt circūciſio ⁊ ſimilia: non de lege ſecun dū moralia. qd̓ oſtēdit cum ſtatim ſb̓iungit Ecce ego Paulꝰ dico vobis. ſi circūcidimini xp̄ūs nihil vobis ꝓderit. Ꝙ enim hoc nō ẜᵐ vniuerſam legem dixerit oſtēdit apertiꝰ cur ſb̓iūgit. Teſtificor hoī oī circūcidenti ſe. qm̄ debitor eſt vniuerſe legis faciende. Patet gͦ ꝑ ea que ſequūt̉. ꝗa qd̓ dixit. nolite iteꝝ iugo ſeruitutis ꝯtineri: nō ẜm vniuerſam lege di xit ſꝫ tm̄ ẜᵐ figuratiua que in euāgelio abolēt̉ preſertim cū apoſtolꝰ dicat. Col̓. 2. Nemo nos iudicet in cibo aut ī potū aut parte diei feſti aut neomenie aut ſabbatoꝝ. que ſunt vmbra futuroꝝ. Corpꝰ aūt xp̄i ⁊ cū in euangelio mo ralia ꝯfirment̉. Ad aliud dd̓. ꝙ cum dicit apoſtolꝰ. Si ſpū ducimini nō eſtis ſb̓ lege. ſed ſb̓ grā. ſic ē intelligēdū. nō eſtis ſb̓ lege.i. non erratis vt ꝯn̄s ponat̉ ꝓ an̄cedēte. Lex enī er rātibꝰ ⁊ male agētibꝰ poſita eſt. ſicut dic̄ apl̓s .i. Thi. i. Nō eſt iuſtis poſita lex ſꝫ īiuſtis. ꝗ ꝟ̓o duce hn̄t ſpūm n̄ errat. ⁊ ita ſb̓ lege n̄ ſunt. ꝗa n̄ ē iuſtis lex poſita. ſꝫ īiuſtiſ. Ad illd̓ qd̓ obr̄ ex epl̓a ad hebr̄. 7. reprobatio fit p̄cedētiſ mandati ⁊cͣ. dd̓. ꝙ re uera lex reprobat̉ ſꝫ non ꝓpter malignitate eiꝰ vt hr̄tici mētiunt̉. ſed propter īfirmitatē eiꝰ quam dum ſtetit huit ꝗa ſi aliquid fecit tūc: tn̄ n̄ plene iuſtificauit. ⁊ etiam reprobat̉ ꝓpter īutilitatē eiꝰ: quam modo hēt. nō enim modo īfirma eſt: īmo etiā damnoſa ſi tenet̉ ī cerimonialibꝰ ⁊ figuratis ſiquidem poſt aduentū xp̄i inutile ē ea fieri. que olim fiebāt: ut h̓ predicerent. Circunciſio enim ⁊cͣ hiꝰ pͥori populo diuinitꝰ data ſunt ad gnationē futuroꝝ: que ꝑ xp̄m oportebat im pleri. quibꝰ adueniētibꝰ remāſerūt illa xp̄ia nis tm̄ legēda ad intelligētiā p̄miſſe ꝓph̓ie. nō aūt neceſſario faciēda qͣſi adhuc expectā dū eſſet vt veniret reuelatio dei: que his fi gurabat̉ eſſe ventura. Moralia ꝟo obiciēda nō ſunt: quia ī euāgelio ꝯfirmāt̉. Ad 2º ob iectū ex eodē dicimꝰ legē eſſe inutilē mō ⁊ tc̄ cum ſtetit inutilē fuiſſe ad perfectionē. quod oſtēdit apl̓us ꝑ hoc qd̓ ſb̓iūgit. Nihil eniꝫ ad fectū adduxit lex: quo ad ꝑfectionē. gͦ īutilis fuit lex nō quo ad oīa. ꝗa nō quo ad cogniti onē pctī. per legem enim cognitio pctī. ad ro. 3. 77. Peccatū nō cognoui niſi ꝑ legē. nā ꝯcu piſcētiā neſciebam eſſe peccatū: niſi lex dice̓t. Nō ꝯcupiſces. Ad aliud qd̓ obr̄ ex auctori tate ad ro. 8. ꝙ impropͥe fit ꝯparatio noui ⁊ vetꝭ. te. dd̓. ꝙ īmo ꝓpͥe vetꝰ teſtm̄ nouo teſto cōꝑat̉: cū fiat inter partici pātia comparatio Utrūqꝫ enim bonū ē. de nouo enim ꝯſtat. De veteri etiā ꝯſtat ꝑ hoc qd̓ dicit apoſtolus ad ro. 7. Itaqꝫ lex ſancta ē ⁊ mandatū iuſtū ſāctū ⁊ bonū. Quod ꝟo dr̄ Ezech̓. 20. Dedi eis pre cepta nō bona. nō dr̄ hoc ꝗa p̄cepta legis ſim pliciter bona nō ſint. ſꝫ ꝗa reſpectu melioruꝫ bona nō ſunt. ſicut dictū eſt ſupra. Ad vlti mū qd̓ obr̄ ex eadem auctoritatē. Nā ſi pͥus a culpa vacaſſet ⁊cͣ. dd̓ ꝙ hoc nō dr̄ ꝗa vetꝰ te ſtamētū in ſe culpā habeat. ſꝫ quia illi quibus data eſt culpam habēt ex trāſgreſſione ipſius Ꝙ enim dr̄. ſi a culpa vacaſſet. ſic intellr̄. ſi a culpa vacaſſet.i. ſi a culpa vacare feciſſet. hͦ ē ſi perfecte mūdaſſet hominē vt inculpabiles eſſent obſeruatores ipſiꝰ. nō vtiqꝫ ſecūdi locꝰ .i. oportunitas īꝗre̓t̉ a deo ꝗ paulatī īſtruxit Cōſequēs eſt quere re de tꝑe lationis legis euāgelii. nam cum lex euagelii ſit lex ꝑfc̄e ſalutꝭ debuit dari hoī ab inicio pꝰ peccatū. qd̓ ml̓tiplr̄ ꝓbat̉. Primo ſic. Detrimtū ē egroto dilatio medicine. Si gͦ lex euangelii medicina ē ꝯtra egritudinē pec cati. dilatio legis euangelii ferede ī detrimē tu fuit egrotanti homini. Si gͦ ſūma bonitas ordinate dꝫ ea que ſunt ad ſalutē egrotātis hoīs: ſtatim poſt peccatū debuit dare legem euagelii. Itē maiori mūdo nūqͣꝫ deeſt aliqͣ perfectio que ei ſit neceſſaria ẜᵐ ſuū ſtatū. gͦ nec minori mūdo qui eſt homo deeſſe dꝫ ꝑfe ctio neceſſaria ẜᵐ aliquē ſtatū. Si gͦ poſt lapſū maxime indiget noticia ⁊ lege gr̄e. ſtatim pꝰ lapſum debuit ei dari lex euāgelice ꝑfectōis. aut ſeꝗtur inconueniēs: ꝙ ī oꝑibꝰ dei ꝑfectio debita deſiit. Itē non ē perſonaꝝ acceptio apud deū. actꝭ. io. gͦ eque ꝓuidet ſaluti prioꝝ iuſtoꝝ ⁊ poſterioꝝ. Si gͦ ꝑ euāgeliū prouidet ſaluti poſterioꝝ. gͦ ꝑ euāgeliū ꝓuide̓ debuit ſaluti pͥoꝝ. Itē ſi latio legis euāgelice com modū eſt iuſtis pn̄tibꝰ. gͦ dilatio latōiſ dānū fuit iuſtis p̄cedētibꝰ. non ꝯuenit autē diuine iuſticie vt ſuſtineat damna iuſtoꝝ. Item volūtas dei ē efficax cauſa bonoꝝ adducen doꝝ. ſic̄ dic̄ Aug. Si gͦ volūtas dei ē reſpectu ſalutis hūane: quia vult omnes hoīes ſaluos fieri ⁊ ad agnitionē ueritatis uenire: efficiet qd̓ maxime ꝑtinet ad ſalutē humani generis Si gͦ ad humanā ſalutem ꝑtinet maxime lex euangelice ꝑfectionis poſt lapſuꝫ. gͦ ab inicio debuit dari. Rº. dd̓ ẜᵐ Hug. de ſan. vic. Oportuit vt poſt peccatū hominis depone̓t deꝰ ꝑſonam iudicis: ⁊ aſſume̓t ꝑſonā ꝯſiliato ris ⁊ poſtea auxiliatoris. ita dutaxat ut pͥmo hominē totū ſibi dimittat: quatenꝰ ip̄e homo ignorātiā exꝑiat̉: ⁊ intelligat ſe indigere ꝯſi lio. deinde etiaꝫ defectū ſuū ſentiat ⁊ agͦſcat ſibi opus auxilio eē. Tali gͦ rōe ī tempore naͣl̓ legis totus homo dimiſſus ē ſibi. Poſtea tꝑe legis cognoſcēti ignorātiā ſuā datū ē ꝯſiliū. poſtremo in tēpore gr̄e ꝯfitēti defectū ſuū p̄ ſtitū eſt auxiliū ẜᵐ legē grē.ſ. euangelium. Ad pͥmū gͦ dd̓. ꝙ cū homo ſit libere volū tatis ⁊ rōnis arbitrio ꝯſtitutꝰ: n̄ debꝫ ſanari niſi volūtarie. Dedicina gͦ nō dabit̉ homini niſi ſciēti ⁊ deſiderāti. Ordo igit̉ curatiōis hoīs reqͥrit vt pͥus ꝓbet̉ homo vtꝝ ſit ſciens hoc ē cognoſcēs ſuū morbū. 2º ꝟo vtꝝ ſit deſi derās auxiliū. ⁊ iō pͥmo ſb̓ lege naturali ſibi relictꝰ exꝑit̉ ſuā ignorātiā. 2º ꝟo ꝑ legē moyſi factꝰ ſciēs exꝑit̉ ſuā impotētiā. vt ex pͥma ex periētia.ſ. ignorātie quere̓t ꝯſiliū. ex 2ª ꝟo.ſ. impotētie deſideraret auxiliū: qd̓ ē grā xp̄i: qua p̄dicat euāgeliū. Dicēdū gͦ ꝙ nō ē detri mētu egroto medicine dilatio: ſi hoc exigat curationis ordo. Ad 2ᵐ dd̓ iuxta quod dic̄ Aug. ī li. 83. qōnū. Sicut abſurdꝰ ē ꝗ iuuenilē etatē vellꝫ eē in homine tēporibꝰ ſb̓dito. eua cuaret enim pulchritudines que ceteris eta tibꝰ ſuas vices atqꝫ ordines gerūt. ꝗa ſic̄ ip̄ dic̄ talis pulchritudo rebꝰ diſcēdētibꝰ ⁊ ſuc cedētibꝰ ꝑagit̉ ⁊ habet decorē ſuū in ſingulis ꝗbuſlibꝫ hoībꝰ ſingula queqꝫ etas ab infantia vſqꝫ ad ſenectutē: ſic abſurduſ eſt qui in ipſo vniuerſo gnͣe humano vnā etatē deſiderat. Nā ⁊ ipſum tāqͣꝫ vnꝰ homo etates ſuas agit nec oportuit venire diuinitꝰ magr̄m cꝰ imita tione ī mores optimos formaret̉ niſi tꝑe iuuē tutis. ad hoc valet qd̓ apl̓s dic̄. z. ad gal. Sub lege quaſi ſb̓ pedagogo paruulos cuſtoditos donec veniret ꝗ ꝑ ꝓphetas ꝓmiſſus erat. Secūdū hoc dd̓. ꝙ non defuit generi humāo aliqua ꝑfectio que eēt ſibi neceſſaria ẜᵐ ſtatū ſꝫ infantia gn̓iſ hūani fuit an̄ legē. puericia in lege: que etates nō ſunt ſuſceptibiles ꝑfectōi di ſcipline. Iuuentꝰ ꝟo tempore grē: que etas ꝑfectionis doctrine ſuſceptibilis eſt. ⁊ iō tūc dari debuit lex euangelii que eſt perfectio di ſcipline. Ad tertiū dd̓ ẜᵐ Aug. in li. 83. q. Aliud eſt qd̓ diuina ꝓuidētia quaſi pͥuatim cū ſingul̓ agit. aliud ē qd̓ gn̄i vniuerſo tāꝙͣ publicis vtilitatibꝰ ꝯſulit. Nā ⁊ ꝗcūqꝫ ſingl̓i ad certā ſcīam ꝑuenerūt: nō niſi ab eadē ve ritate ſuaꝝ ſigillatim etatū opportunitate illuſtrati ſunt. Secūdū hͦ gͦ dd̓. ꝙ dīna ſapīa eq̄ ꝓuidet prioribus iuſtis ⁊ poſterioribus ẜm exigentiā ſtatꝰ ⁊ ꝯgruitatē ꝓuidētie gn̓alis. ẜᵐ quā reqͥrit̉ vt ꝑ gradꝰ etatū mūdi grada tim decurrat cognitio ꝟitatis ẜᵐ ſil̓itudineꝫ etatis ſingularis hominis: quāuis nō eq̄ ꝙͣtū ad neceſſitatē ꝑſone ⁊ diſpēſatione ꝓuidētie ꝑſonalis. Ad qͣrtū dd̓ ẜᵐ Aug. in liº. qōnū noui ⁊ vetꝭ. te. Samnū fuit iuſtis pͥoribꝰ: ꝗa n̄ an̄ venit xp̄s. ſꝫ quare an iuſtū vel iniuſtum ſit. ſolent enim damna iuſta eſſe. nūquid fur dep̄henſus cum quadruplū iuxta legē ꝯdem nat̉: nō damnū patit̉: ſꝫ iuſtū eſt: ac ꝑ hͦ dānū quod hominū genꝰ paſſuꝫ eſt iuſte prouenit. Ideo etiā ꝑmiſſum ē quare et ſaluator inter ip̄a pͥmordia venire nō debuit. Cū enī pͥmos parentes circūueniſſet dyabolꝰ de victo hoīe triūphauit. ⁊ hic victꝰ genꝰ ſuū vēdidit pctō Non gͦ iuſtū erat victoris ſtatim auferre vio lenter ſpolia. ꝗa qd̓ facit deꝰ iuſte facit. Pre terea in li. qōnū no. ⁊ vetꝭ. te. 79. q. Cū acerue peccauerit homo. aſſentiēs enim fieri ſe deuꝫ idolatriā admiſit: hoc eſt ī deū peccauit. iōqꝫ nō illi ſtatiꝫ ſb̓ueniri debuit: qui nec penituit Poſt aūt iuſtis multa mala intulit ſathanas Iob. Ioſeph. Ieremie. Iſaie. ⁊ ceteris ꝓphetis ⁊ iuſtis. Idcirco tunc miſſus ē xp̄us a deo pr̄e ſuo qui illū vince̓t: ⁊ ſe manifeſtaret regnum illiꝰ auferēs rōne n̄ poteſtate: quāqͣꝫ oīa poſſit deꝰ. ſꝫ illud facit qd̓ ꝯgruit rōni vt irrep̄hen ſibilis ꝑſeueret. Ad vltimū dd̓ ẜᵐ Aug. in li. qōnū noui ⁊ vetꝭ. te. Si ei cui neceſſitas īmi net an̄ ſb̓ueniat̉: erit quidē gratꝰ nō valde: tn̄ poterit ſcire quid ſibi p̄ſtitū eſt. Si aūt in ipſa neceſſitate poſito auxiliū feras: ſciet qͣle hn̄ficiū ꝯſecutꝰ ſit. ⁊ de tribulatione ereptus plus grās aget. Idcirco recte pͥmo dimiſit d̓ꝰ genꝰ humanū vti volūtate ſua. nō tn̄ ſine te ſtimonio ſui in fabrica mundi. poſtea ꝟo cum decīde̓t noticia dei in terris: ⁊ mores muta rent̉: viſitauit genꝰ humanū ꝑ legē: ut cogni to deo ⁊ renouata lege time inciperēt certi ꝗa legē dedit iudicaturꝰ eſſet actꝰ humanos. Sꝫ ꝗa accepta lege a peccatis ſe nō cohibue rūt diu ꝑͤ ꝓphetas admoniti: motꝰ miẜicor dia miſit filiū ꝑ quē facta ē redemptio ⁊ data eſt lex euangelice ꝑfectionis. Secūdū hoc gͦ pꝰ ꝙ uolūtas dei ſemꝑ effecit ea que ꝑtinebant ad hoīs ſalutē. nō tn̄ expediebat humāo gn̓i ut a pͥncipio ei ſb̓ueniret̉ ꝑ xp̄m: ⁊ legē euan gelii. minꝰ enim eſſet homo gratꝰ liberatori. Mpletiſ inquiſiti ionibꝰ de lege euangelii in gnͣali: inꝗ rendū eſt in ſpāli de ſanctionibꝰ legis euāge lii. Notādū igit̉ ꝙ ſicut ī lege Moyſi ſunt le ges circa opera neceſſitatis: que ſūt ī p̄cepto ⁊ circa opera ſupererrogationis que ſunt in uoto: ſic lex euangelii ꝯtinet duas ꝑtes. Pre cepta in oꝑibꝰ neceſſitatis. ꝯſilia in operibus ſuperrogatōis. Primo igit̉ inquirēdū erit de p̄ceptis euāgelicꝭ. 2º de ꝯſiliis. Itē ſicut p̄cepta legis Moyſi in tres dr̄ias diſtinguūt̉ in p̄cepta moralia. iudicialia. ⁊ figuralia. it p̄cepta euāgelii tribꝰ partibꝰ ꝯtinēt̉. Prima pars erat moraliū. 2ª iudicialiū. 3ª ſacramē taliū. Ideo iſto ordine erit de p̄ceptis euāge licis īquirēdū. Primo de p̄ceptis moralibꝰ 2º de iudicialibꝰ. 3º de ſacramētalibꝰ. Itē p̄cepta moralia euāgelii dupliciter ſūt. Nam quedā ſunt generalia reſpectu omniuꝫ ut ea q̄ ꝯtinēt̉ in ſermone dn̄i habito ī mōte Mat. 5. 6. ⁊. 7. ⁊ Luce. 5. ⁊. 6. Quedā ꝟo ſūt ſpālia ꝑſonaꝝ p̄ſidētiū. ut precepta que ſpālr̄ dāt̉ apoſtolis Mat. 10. ⁊ Luce. 9. ⁊. 10. Primo igit̉ erit inꝗrēdū de gn̓alibꝰ. 2º de ſpālibꝰ ſeu ꝑticularibꝰ. Itē circa gnͣalia p̄cepta ꝓ cedet inꝗſitio ẜm ordinē euāgelice traditōis in qua pͥmo diſponūt̉ p̄cepta ad determina tionē faciēdoꝝ ⁊ uitādoꝝ. ꝯn̄t̉ ad ordinādā ītētōeꝫ faciēdoꝝ ⁊ uitādoꝝ. mat. 5. Attēdite ne iuſticiā ueſtrā faciatis corā hoībꝰ. Item p̄cepta circa determinationē faciēdoꝝ diſpo riunt̉ hoc modo. Primo enim dāt̉ p̄cepta ad ordinādā paſſione iraſcibilis: cū dr̄ Mat. victū eſt antiꝗs. non occides. ego aūt dico pobis nō iraſci. 2º ad moderādā paſſioneꝫ ipiſcibilis. cū ibidē ſb̓dit̉. Audiſtis ꝗa di ctu eſt. non mechaberis. ego aūt dico vobis. oīs q viderit muliere ad ꝯcupiſcēdū ⁊cͣ. pant̉ p̄cepta ad ordinandū motū rōnabil̓ ibi Audiſtis ꝗa dictū ē. nō ꝑiurabis ⁊cͣ. Ego autē dico vobis nō iurare ⁊cͣ. Itē precepta ordi nātia paſſionē iraſcibilis ꝯſiſtūt in duobꝰ. in vohibitionē ⁊ ī iuſſione. In ꝓhibitiōe ire cū dr̄. Audiſtis ꝗa dictū ē. nō occides ⁊cͣ. ego aūt dico vobis ꝙ omnis ꝗ iraſcit̉ fratri ſuo reus erit. In iuſſione recōciliatōis ⁊ ꝯcordie. Recociliatōis reſpectu eiꝰ quē leſimus. cū dr̄ Si offers munꝰ tuū ⁊cͣ. vade recōciliari ⁊cͣ. Cō cordie reſpectu eiꝰ a quo leſionē accepimꝰ. cū dr̄. Eſto ꝯſentiēs aduerſario ⁊cͣ. Uel p̄ceptuꝫ recōciliationis dat̉ reſpectu frīs hoc ē amici Preceptū ꝯcordie reſpectu inimici. Secūduꝫ gͦ euāgelicū ordinē ꝓcedamꝰ. Circa gͦ p̄cepta ordinatia motū iraſcibilis querūt̉ iſta. de ordine ad ſequētia p̄cepta. 2º vtꝝ iraſci vl̓r ſit ꝓhibitū. de gradibus hic poſitis circa ire reatu. 4º de p̄ceptis recōciliatōis ad ꝓximū ⁊ ꝯcordie ad aduerſariū. Quantum ad primuꝫ ſic obr̄. Uis imperans naͣlr̄ pͥor eſt in mouēdo qꝫ vis imꝑata. Si gͦ ī ordine viriū anime vis imperans eſt vis rōnalis. vires imꝑate ira ſcibilis ⁊ ꝯcupiſcibilis: naturalr̄ pͥor ē motus rōnabilis motibꝰ iraſcibil̓ ⁊ ꝯcupiſcibil̓. ergo pͥor p̄ceptis euangelicis ordinādis. Itē cū naturalr̄ ꝯſequat̉ motꝰ ire ad motū ꝯcupīe: quia ſicut dic̄ Io. Dam. Ira eſt audax ⁊ vin dex leſe ꝯcupīe. gͦ pͥus dꝫ ordinari p̄ceptū re gulans motu ꝯcupiſcibil̓: ꝙ iraſcibil̓. ℟º. ad pͥmū dd̓. ꝙ ab inferioribꝰ ꝓcedit ad ſupe riora ordinās inferiores motꝰ pͥus ꝯcupīe ⁊ ire: ꝗ ſunt motꝰ ꝟtutis animalis: vt poſtea or dinet motꝰ ſuꝑiores ꝟtutis rōnalis. quia ſicut dr. i. ad Cor̄. 15. Prius eſt qd̓ aīale eſt: deinde quod ſpūale eſt. Ad 2ᵐ dd̓ ꝙ illud ad qd̓ pͥncipalr̄ ordinat naͣ eſt cōſeruatio nature. ⁊ ideo cū occiſio deſtruat naͣm: pͥus amouet ra dicem occiſionis que eſt ira. Conſequēter ꝟo ordinat natura ad multiplicatōem nature: q̄ ordinat̉ ꝑ mr̄imoniū. vn̄ ꝯn̄ter remouet ra dice inordinatiōis adulterii circa multipli catōem nature: que eſt ꝯcupīa. Secundo queritur ira vtꝝ ſci vl̓r ſit ꝓhibitū. qd̓ videt̉: ꝗa pluralr̄ dicit̉ Mat. 5. Oīs ꝗ iraſcit̉. frī ſuo re erit iudicio Item omnis affectio q̄ captiuat ⁊ ꝯturbat motū rōis ē illicita: ſicut patet in voluptate carnis in luxuria: in qua afficit̉ ꝯcupiſcibilis vn̄ dr̄. i. Cor̄. 6. Qui fornicat̉ in corpus ſuum peccat. ībi glo. Ardor libidinis quo nulla ma ior voluptas animū ſuū tenet efficitqꝫ capti uum. ⁊ ideo talis voluptas illicita. Cū gͦ ī ira ſit affectio turbāsᵇ ⁊ captiuās libertatē rōnis ⁊ diſcretione: motꝰ ire ſemꝑ erit illicitus. Itē ſi omnis qui iraſcit̉ fratri ſuo reus erit iudicio. Sꝫ eſſe reū iudicio nō eſt niſi ꝓ culpa mortali. Ira igit̉ ſemꝑ erit culpa mortalis. Si dicat̉ ẜᵐ beatū Hiero. ſuꝑ eūdem locū. ꝙ ira ē omnis malꝰ motꝰ ad nocēdū. Sꝫ hͦ ꝯtin git duplr̄. ſb̓ito ⁊ cū deliberationē. Si ſubito tunc eſt veniale. ſi cū deliberatione mortale. Un̄ Hiero. Subitꝰ motꝰ cui n̄ ꝯſentit̉ ꝓpaſſio eſt. cui videt̉ ꝯcordare illud p̄s. Iraſcimini ⁊ nolite peccare. accedēte ꝟo ꝯſenſu paſſio ē mors in domo. Contͣ. Nullꝰ motꝰ naͣlis eſt culpabilis. Iraſci eſt motꝰ naͣlis. vn̄ dic̄ glo. ſuꝑ. 5. Math̓. Naturale ē iraſci. gͦ cū ſit motꝰ naturalis ipſiꝰ iraſcibilis: nō erit motꝰ culpa bilis. Itē nullꝰ peccat ī eo qd̓ vitare non poteſt. Sꝫ iraſci vitari non pōt. ſicut dic̄ glo. ſuꝑ illud. 4. ad eph̓. Iraſcimini ⁊ nolite pec care. Inuitꝰ tollero qd̓ uitari non poteſt. ⁊ ſb̓ dit. Si ſurgit motꝰ animi qui ꝓpter penā pec cati n̄ ē ī poteſtate noſtra: ſaltiꝫ n̄ eī ꝯſentiat ratio. gͦ nullꝰ peccat iraſcēdo. Itē Haymo ſuꝑ eundē locū dic̄. Permittit apoſtolꝰ iraſci ſꝫ ꝓhibet irā ad affectū duce̓ cū dic̄. Iraſcimī ⁊ nolite peccare. Iraſci igit̉ n̄ eſt ꝓhibitū. Itē Ambro. ſuꝑ eūdē locū. Iraſcimini ꝯtra peccātes. qd̓ eſt naͣlis motꝰ aī: ꝗ ſolet ad ꝓfe ctum ꝑtine delīquentiū. Ideo iraſcēdū eē dic̄ oſtendens hanc iram eſſe bonam. Si uero ex his dicat̉ ꝙ iraſci aliqn̄ non ſit peccatum. Contra. In pͦs. Iraſcimī ⁊ nolite peccare. glo Iraſci omnino uel leuiter peccatū eſt. ℟º. Cum ſit triplex uelle.ſ. uelle nature. uelle grē uelle uitii. ſicut dic̄ glo. ad ro. 7. ſuper illud. n̄ enī bonum hoc ago ⁊cͣ. Motus ire poteſt ſur gere ex uolūtate nature. uel uolūtate gr̄e. uel ex uoluntate uitii. Si ex uoluntate nature ſer uato modo ⁊ cauſa īdifferēs eſt. ⁊ ẜm hͦ dic̄ Hiero. ſuper Math̓. 5. Naturale eſt iraſci: ita tamē ne ſine cauſa fiat. Si ex uolūtatē grē ſic iraſci laudabile eſt: ⁊ ꝓcedit ex zelo. ⁊ ẜᵐ hͨ dic̄ glo. Ambro. ad Eph. 4. ꝙ iraſcendū ē ꝯtͣ peccantes. Un̄ dic̄ apoſtolꝰ. Iraſcimī on̄dēs hanc iram eſſe bonam. Si ꝟo ex uoluntate ui tii iraſci culpabile eſt: ⁊ ꝓcedit ex impatīa: vn̄ ẜm hoc dic̄ btūs Greg. ſuꝑ Iob. 5. Stultuꝫ uiꝝ interficit iracūdia. Alia ē ira quā īpatīa Alia quā zelꝰ fac̄. illa ex vitio: hec ex virtute. Quā Phinees habuit. Numeri. 25. Hely non hūit. i. R. 2. Si enim ſic ꝓximos vt nos amare p̄cipimur: reſtat vt eoꝝ erroribꝰ ſicut noſtris vitiis iraſcamur. Ad illud gͦ qd̓ pͥmo obr̄. ꝙ gn̓alr̄ dr̄. ꝙ oīs qui iraſcit̉. dd̓. ꝙ nō dicit̉ gnͣalr̄ ita ꝙ extendat̉ ad iraſci quocūqꝫ mō. ſꝫ ẜm ꝙ iraſci ꝓcedit ex vitio. aliud eſt enim iraſci frī: aliud iraſci pctō. aliud iraſci abſo lutē. Iraſci fratri ſemꝑ ꝓcedit ex vitio. Naꝫ frater hic dr̄ ꝓximus rōne coīonis nature ⁊ poſſibilitatis ad coīonē grē īquātū huiꝰ. vn̄ ẜm hoc ira inẜgit in naturā: ⁊ diffinitur ab aug. 14. de ci. dei. Ira eſt vlciſcēdi libido. Ira ſci ꝟo peccato procedit ex ꝟtute: ꝗa ex amore ſeu zelo iuſticie: de qua dicit Criſoꝰ. Ira que eſt ex cauſa ⁊ non ex paſſione eſt iudiciū: nō ꝯmotio illicita: ⁊ iudiciū dic̄ motū iuſticie. Iraſci ꝟo abſolute dic̄ ꝙ īdifferēs ē: ut motꝰ eſt ex ipſa natura: ꝗ motꝰ cū eſt in peccatū or dinat̉ ꝑ zelum. cum eſt in perſonam ſeu naͣm inordinat̉ ꝑ vitiū. Ad 2ᵐ dd̓ ꝙ ꝑturbatio rōnis ꝯtingit dūplr̄. ex infirmitate nature. ⁊ tunc eſt ꝑturbatio penalis. ⁊ ex volūtatis ꝑ uerſitate: ⁊ ſic eſt ꝑturbatio culpabilis. Ex in firmitate nature ꝓuenit ꝑturbatio ī ira per zelum. ex ꝑuerſitate volūtatis ī ira ꝑ vitium vn̄ ad ꝑturbationē ī ira ꝑ vitiū ſeꝗt̉ obnu bilatio rōis. ad ꝑturbationē ī ira ꝑ zelū ſeꝗt̉ clarificatio mētis. vn̄ dic̄ Greg. ſuꝑ Iob. In recti emulatione vn̄ mēs turbat̉ ne videat: inde ꝓficit vt ad vidēdū veriꝰ clareſcat: ſic̄ cum infirmāti oculo coliriū mittitur: lux pe nitꝰ negat̉: ſꝫ inde eam poſt paululū veraci ter recipit: un̄ hanc ad tpūs ſalubriter amiſit Si gͦ intelligat̉ illud qd̓ obicit de ira ꝑ uitiū ꝯcedēdū eſt ꝙ ꝯcludit iram eſſe affectionem illicitā. Si ꝟo de ira ꝑ zelum. dd̓ eſt ꝙ ꝑturba tio que eſt in ira ꝑ zelū nō aufert vſum ſeu li bertatē rōnis: niſi ẜm ꝗd ⁊ ad tp̄s vt poſtea proficiat rō ī cognitiōe ⁊ libertate ampliore Ad tertiū dd̓ ſic̄ pͥus. ꝙ ꝯtingit iraſci ſb̓i to ⁊ ſine ꝯſenſu: ⁊ dr̄ ꝓpaſſio. ⁊ cū delibera tione ⁊ ꝯſenſu volūtatis nocēdi: ⁊ dr̄ paſſio Primo mō veniale. 2º modo mortale. qd̓ intelligit̉ ꝓhiberi: cum dr̄. oīs qui iraſcit̉ reue erit iudicio. Ad quartum qd̓ obr̄ ꝙ iraſci naturale eſt patet rn̄ſio ex diſtinctione ſupra dicta. Ad ꝗntū qd̓ dic̄ ꝙ iraſci nō ē in po teſtate noſtra dd̓. ꝙ ſi intelligat̉ de ira paſſi on: manifeſte falſum eſt. Si de ꝓpaſſione dd̓ ꝙ poſtꝙͣ inſurrexit nō eſt motꝰ ꝓpaſſionis ire ī poteſtate noſtra. ſꝫ an̄ꝙͣ inſurgat ī poteſtate noſtra eſt uitare ne ſurgat. ⁊ hoc quantū ad motꝰ ſingulos: ⁊ ſi non quantū ad omnes. ẜm qd̓ dr̄ de uenialibꝰ peccatis. hoc autē ē ſi nos ẜm ꝯſiliū beati Greg. Uos munimꝰ: ꝗ dic̄ ſuꝑ Iob. ꝙ duobꝰ modis poſſidere animū ira diſ ſueſcit. primꝰ ē ꝑ p̄cognitionē paſſionis dn̄ice 2ꝰ ꝑ p̄cognitione ꝓprie infirmitatis. Cōſide rata enī īfirmitate ꝓpria mala nobis excuſat aliena. Ad reliqua ꝟo pꝫ rn̄ſio ex p̄dictis. Tertio queritur de gradibꝰ poſitis Mat. 5. circa ire reatū. Nā ſic̄ Rabanꝰ dic̄ ſuꝑ illud Mat. 5. Oīs ꝗ iraſcit̉ frī ſuo. ⁊cͣ. Gradus ſunt in iſtis peccatis. pͥmo eſt iraſci: ⁊ habet motū aīo retine̓. plus eſt ſi vocem ꝯmotio ip̄a extorſit qua feriat̉ ille cui iraſcit̉. plus eſt ſi certa uituꝑatio increpuit. Silr̄ gͣdus ſūt in pena. nam minus eſt iudiciū qn̄ adhuc cū reo agit̉: ⁊ eſt defenſioni locus. plus eſt ꝯciliū qn̄ adhuc iudices inter ſe ꝯfe rūt quo ſupplicio damnēt quem ꝯſtat eſſe dā nandum. plus eſt etiam iehēna ubi nulla ſen tentie dilatio: ⁊ ita qd̓ ꝓpriis ⁊ certis modis expͥmi nō potuit quibuſdam ſil̓itudībꝰ diſtin ctū eſt. Iuxta hͦ īcidit qō utꝝ ī peccatis ſit pone̓ gͣdus. Nam Tullius poſuit oīa peccata equalia his rōnibꝰ ī li. de ꝑadoxis. Peccata non reꝝ euentu: ſꝫ uitiis hominū mētiēda ſūt Nam in quo peccat̉ id poteſt eſſe aliud alio minus: aut maius. ip̄m quideꝫ peccatū qͦcūqꝫ qd̓ ꝓbat exemplo tali. auri nauem euertet gu bernator an palee in re aliquatulū hoc eſt in damno: ⁊ ī inſcīa gubernatoris nihil ītereſt. Ex quo relinquit̉: ꝙ cum rō ſit gubernator. uita ꝟo ſic̄ nauis: res ꝟo in qua peccat̉ uelut onus nauis: qd̓ quātū ad errorē rōnis erit in dr̄ia ī peccatiſ. Item arguit Tulliꝰ. Si ꝟtu tes ſunt pares paria eſſe uitia neceſſe eſt. Sꝫ ꝟtutes ſunt pares ſicut habꝫ apocꝭ. 20. Latria ciuitatis equalia. gͦ uitia omnia ſunt equalia. Item ſi ꝟtus cōꝑat̉ rectitudini. Recto aut nihil eſt rectius. gͦ ꝟtute aliqua nihil erit ꝟtu oſiꝰ. Erunt igit̉ ꝟtutes pares. ⁊ inde ut pͥus. Item peccatū non eſt appetitꝰ malaꝝ reꝝ ſed deẜtio melioꝝ. ſicut dic̄ Aug. Si gͦ rō pctī ſumit̉ ex derelictōe boni quod eſt ſummum. Aonū aūt illud eſt unuꝫ. gͦ deẜtio vno modo erit. Paria igit̉ erunt peccata: exquo eſt par peſertio. Itē arguit Tulliꝰ. Peccare ē rōis qͣſi tranſire lineas hoc eſt limites honeſtatis: qͣꝫ longe autē ꝓgrediaris cū ſemel tranſieris ad augēdam culpā tranſeundi nihil pertiuꝫ. Item idem. Peccare nemini licet. qd̓ ſi no licet id vno tenet̉.ſ. ꝗa noͣ ē licitū. Si arguit̉ non licere. hoc aūt ꝙ dico n̄ licitū nō maius nec minꝰ fieri pōt. Si gͦ ex eo peccata naſcūt̉: equalia eſſe oportet. Itē omnes mortes pͥ uatione uite ſunt pares. omnes cecitates pri uatione viſus ſunt pares. gͦ omnia peccata ī pͥuatione boni ſunt paria. Contra. Grego. ſuꝑ Ezech̓. aſſumens illud Iob. Per ſingulos tradus meos ꝓnūciabo illū omnipotēte deū Per ſingulos gradus ſuos ꝓnūciat ꝗ ꝑ incre mēta ꝟtutū que acceperit ei laudē reddit. Itē idē in eodē. Si gradꝰ ī cordis aſcēſiōe nō eſſent: p̄s. nō dice̓t. Ambulabūt de uirtute in virtutē. Item idem ibidē. Alia ſunt uir tutis p̄mordia. aliud ꝓuectꝰ. aliud ꝑfectio. Si enim ipſa fides ad ꝑfectionē ſuā nō ꝗbuſdaꝫ gradibꝰ duceret̉: nequāꝙͣ ſancti apl̓i minime dixiſſent auge nobis fidē. Ex hoc gͦ relinquit̉ ꝙ ī ꝟtutibꝰ ſunt gradus: ⁊ ꝟtutes ſunt impa res: ⁊ etiam vna virtꝰ ſibi ipſi impar ẜm di uerſos ſtatꝰ. Multo gͦ fortius ipſa peccata. Item aug. in ſermone habito in mōte. Sic̄ in tribꝰ gradibꝰ ad peccatū ꝑuenit̉. ſuggeſti one. delectatione. ꝯſenſione. ita ipſiꝰ pctī tres ſunt dr̄ie. in corde. in facto. in ꝯſuetudine. Itē Grego. Peccatū tribꝰ modis admittitur Nam aut ignorantia. aut infirmitate. aut ſtu dio ꝑpetrat̉. ⁊ grauiꝰ qd̓ ex infirmitate eſt ꝙͣ qd̓ ignorātia. ⁊ multo grauius ſtudio ꝙͣ qd̓ īfirmitate peccat̉. Itē qͣs dubitat ꝗn maiꝰ ſit peccatū idolatria qͣꝫ ira. Itē ꝙ maiꝰ pec catum homicidiū ꝙͣ fornicatio. ⁊ ꝙ maiꝰ pec catū īterficere patrē ꝙͣ inimicū. Itē ſi pcta omnia eſſent paria: omnibꝰ pctīs deberet̉ par pena. qd̓ non admittit nec lex nec rō. In p̄di ctis gͦ rōnibꝰ videt̉ manifeſte erraſſe Tullius in li. de paradoxis. Itē querit̉ qualr̄ reat illi diſtingunt̉: cū dicit̉. ꝗ iraſcitur reus erit ludicio. qui dixerit racha reus erit ꝯcilio. qui ſatue reus erit iehēne. Naꝫ apl̓s Galatas vo cat inſenſatos. ad gal. 3. O inſenſati galate ⁊cͣ dic̄ gͦ fatue fratri. ℟º. dd̓ ꝙ gradus ſunt ini peccatis: ⁊ peccata alia alijs maiora ⁊ mi nora ſunt ſimplr̄ loquēdo. ẜm ꝗd tn̄ dicūtur peccata equalia. ⁊ loquimur de peccatiſ mor talibꝰ. Conſiderat̉ enim peccatum vt auerſio ſeu pͥuatio boni. Conſiderat̉ etiā vt nocumē tum ſeu reatꝰ ſupplicii. Primo mō duplr̄. naꝫ bonū cꝰ pͥuatio ē pctm̄ duplex ē. nature ⁊ gre. In bono aūt nature accipit̉ rectitudo rōnis ſeu voluntatis ⁊ habilitas ſuſceptibilitatis gratuite ꝑfectionis. In bono ꝟo gratuito accipit̉ gratiā gratū faciēs abſolutē: ⁊ gratia gratū faciens determinate: ꝓut intrat eſſen tialr̄ in qualꝫ ꝟtute ⁊ etiā gr̄a gtis data. Si gͦ ꝯſideret̉ peccatū vt pͥuatio boni naturalis: diſtinguēdū ē. ꝗa aut vt priuatio rectitudīs īnate rationi ⁊ volūtati que abſolute ⁊ vno modo eſt. ⁊ tūc dicemus quo ad hoc peccata equalia attendēdo pͥuationē vniꝰ rectitudīs quāuis differete diſpoſitioni curuitatis inue niamꝰ in peccatꝭ ẜm maiorē elōgatione a recti dine. Et ẜᵐ hoc ſunt inequalia ⁊ alia maiora alijs. Si ꝟo ꝯſideremꝰ vt pͥuatōeꝫ hīlitatꝭ ſeu ſuſceptibilitatꝭ boni gratuiti ẜm hͦ īueniunt̉ peccata inequala. Nā ad aliud reddit aīam inhabiliorē ad grām. hec aūt pͥuationis dria ꝯtingit ex differeti modo auerſionis uolūtatꝭ a bono. Item ſi ꝯſideret̉ vt pͥuatio boni gͣ tuiti diſtīguēdū eſt. ꝗa aut boni gͣtuiti abſo lute. ⁊ quo ad hͦ īueniūt̉ adhuc peccata eqͣlia quia omnia pctā mortalia pͥuāt vnū bonū: hͦ eſt grām abſolute. aut boni gͣtuiti gratum fa cientis determinate: ꝓut ē eēntialr̄ ī qualibꝫ ꝟtute ſeu gͣtuiti gratis dati. ⁊ ẜm hͦ īueniūt̉ pctā īequalia. Nam odiū fr̄num ẜm hoc maiꝰ malū eſt ꝙͣ fornicatio. ꝗa pͥmo ⁊ ꝑ ſe pͥuat ca ritatē. tn̄ ꝗa ꝯnexe ſunt ꝟtutes ꝑ ꝯſequens pͥuat alia. fornicatio ꝟo pͥmo ⁊ ꝑ ſe pͥuat ca ſtitatē: quāuis ꝑ ꝯn̄s alia. maiꝰ aut bonum ē caritas ꝙͣ caſtitas. Silr̄ ẜm hoc maiꝰ malū eſt īfidelitas ꝙͣ odiū: n̄ p̄dicta rōne: ꝗa pͥue maiꝰ bonū. ſꝫ ꝗa plura pͥuat bona. Priuat enī īfidelitas bonū gͣtū faciēs. vt fidem formatā ⁊ ceteras: per ꝯſequēs ⁊ bonum gratꝭ datum vt fidem īformem ⁊ ſpem ⁊ timorem. Si ꝯſideret̉ pctm̄ vt reatꝰ duplr̄ eſt. Nam reatꝰ aut eſt reſpectu amiſſiōis glorie. aut reſpectu paſſionis iehēne. Si reſpectu amiſſionis gl̓ie: diſtīguēdū eſt. aut reſpectu glorie abſolute: aut reſpectu glorie determinate. reſpectu glo rie abſolute inueniūt̉ pctā equalia quo ad re atum. Omne enim pctm̄ mortale fac̄ reum amiſſione glorie ſimplr̄. Si reſpectu glorie de terminate ẜm ꝙ nos dicimꝰ ꝙ habeti maiorē grām debet̉ maior gloria. ẜm hoc inueniūt̉ pctā inequalia quantum ad reatū. ẜᵐ ꝙ pctō ī aliquo pͥuatur maior grā ꝙ in alio. Si ꝟo conſideret̉ reatus peccati reſpectu paſſionis iehenne diſtinguendum eſt quia in paſſione iehenne attendunt̉ duo. diuturnitas ⁊ acer bitas. Quantum ad diuturnitatē paſſionis inuenit̉ equalitas in peccatis: quia omnibus peccatis mortalibꝰ debet̉ eterna pena. Quan tum vero ad acerbitatē inuenit̉ inequalitas ꝗa differens acerbitas pene reſpondebit dif ferētibꝰ peccatis ⁊ maior ⁊ minor. Hanc aūt differentiā facit differens cauſa auerſionis q̄ eſt in peccatis. Secūdū gͦ hāc diſtinctioneꝫ patet: quantū ad quid atttendit̉ equalitas ī peccatis: ⁊ quantū ad quid inequalitas. No tandū autem ad maiorē euidentiā: ꝙ gͣdus qui ſunt in peccatis ⁊ maioritas ſeu augme tum ⁊ diminutio diſcernunt̉ triplici radice. In peccato enim eſt auerſio ab incōmutabili bono ⁊ increato. ⁊ deſertio boni creati meli oris ⁊ ꝯuerſio ad bonū ꝯmutabile deterius. Circa auerſionē a bono incōmutabili mē ſurant peccata ingratitudo ⁊ ꝯtemptus. In gratitudo diuine bn̄ficentie. ꝯtemptus iuſti cie. Rone ingratitudinis dicimꝰ fornicatōeꝫ fidelis maiꝰ eſſe peccatū ꝙͣ fornicationē infi delis. Rone ꝯtemptus dicit̉ maius peccatuꝫ quod eſt ex infirmitate ꝙ qd̓ ex ignorantia: ⁊ quod ex ſtudio ꝙͣ quod ex infirmitate: ſic̄ dic̄ btūs Grego. Circa deſertionē boni me lioris de qua dicit aug. Peccatum nō ē appe titus malaꝝ reꝝ: ſed deſertio melioꝝ. menſu rant̉ peccata ẜm differentiam boni qd̓ deſe rit̉. quod variat̉ triplr̄. Eſt enim deſertio ma ioris boni: ⁊ deſertio boni magis debiti: ⁊ de ſertio boni pluris ſeu multiplicioris. Rōne deſertionis boni melioris dr̄ maiꝰ peccatum odium ꝙͣ fornicatio: quia in odio pͥncipaliter deſerit̉ bonum caritatis. in fornicatiōe bonū caſtitatis. Maiꝰ aūt bonū eſt caritas qͣꝫ caſti tas. Rone deſertiōis boni magis debiti maiꝰ peccatū ē fornicatio ſacerdotis ꝙ fornicatio layci. quia ſacerdos amplius fenet̉ ꝯſeruare bonū caſtitatis ꝙͣ laycus. Rone deſertionis boni multiplicioris maius peccatum eſt infi delitas qͣꝫ odiū vel fornicatio. ꝗa infidelitas pͥuat bonū gratū faciens: ⁊ pretea bonū gͣtis datum vt fidem informem. odiū autem vel fornicatio n̄ tollit fidem īformem. Plura gͦ bonaͣ pͥuat infidelitas qͣꝫ odiū vel fornicatio. Circa ꝯuerſionē ad bonū ꝯmutabile deteriꝰ habet mēſurari peccata rōne libidinis: quam diffinit augꝰ. improbam volūtatem ẜm qua aſſignat augꝰ gradus ī peccatis ī corde. ī fa cto. ī ꝯſuetudine tāꝙͣ tres mortes. vna quaſi in domo cū corde ꝯſentit̉ libidini. altera ꝑ lata iam extra portam: cum ī factum ꝓcedit aſſenſio. tertia cum ī ꝯſuetudine mala tanꝙͣꝫ mole terrena p̄mit̉ anima quaſi ī ſepulchro iam putes. Ad aliud gͦ ꝙ pͥmo obr̄ ꝙ pctā nō reꝝ euētū: ſꝫ vitiis hoīum mētiēda ſūt pꝫ rn̄ſio. Nam cumª vitiū dicat Tulliꝰ auerſiōeꝫ ſeu declinationē a rectitudine rōis. Declina. tionem autem a rectītudine poſſumꝰ ꝯparare vel quātum ad terminū a quo. ⁊ ẜm hͦ decli nat̉ ab vno. uel quantū ad terminū ad quem ⁊ ẜm hoc declinatio multifaria eſt quaſi infi nita. Rone gͦ termini a quo dic̄ peccata eqͣlia n̄ rōe termini ī queꝫ. ⁊ ſic etiā dic̄ de euerſiōe nauis ꝙ quātum ad īſciētiā gubernatoꝝ ni hil ītereſt ſiue nauis euertat̉ que fert aurum ſeu nauis que fert paleas. Ad 2ᵐ ꝙ argu it ꝑ equalitatē ꝟtutum equalitatem vitioruꝫ dd̓ ꝙ n̄ ſequit̉ niſi ſolo modo quo ad ꝗd. vir tutes enim dicūt̉ pares: ꝗa ꝯſiſtūt ab vno ⁊ ī vno ⁊ ad vnum. Peccata vero dicēt̉ paria ſolum ꝓpter receſſionem ab vno. n̄ tn̄ ī vno ꝯſiſtūt nec ad vnū: ſꝫ ad multa referūt̉: ⁊ ex multis cauſātur: ⁊ ex tot quot poſſūt eſſe pec cādi circūſtātie. Ad aliud quod obr̄ ꝙ de ſertio que cauſat peccatuꝫ eſt vna ī peccatis dd̓ ꝙ iſtud ſolum veꝝ eſt ẜm quid. ẜᵐ.ſ. ꝙ r ferimꝰ ad vnū pͥmū bonum: qd̓ eſt deꝰ. ſeu ẜꝫ ꝙ referimꝰ ad vnam pͥmā rectitudinē rōnis vt dictū eſt: n̄ tn̄ ẜᵐ ꝙ referimꝰ ad cās ſiue cir cūſtātias deſertōis. īmo ẜꝫ hoc multiplicat̉ ⁊ diuerſificat̉ ẜm plus ⁊ minꝰ deſertio ī peccat ẜᵐ ꝙ diceremꝰ curuitates que ſunt declīatōeſ a rectitudīe. equales ẜm quid ſolum referēdo ad vnā rectitudinē a quā ē declinatio ī oībꝰ curuitatibꝰ: n̄ tn̄ diceremꝰ oēs curuitates eq̄ lis diſpoſitōis ſecūdum īflexionē declīatōis: īmo ſecūdū hoc dicimꝰ curuū curuo curuiꝰ Ad alid̓ qd̓ dicit̉ ꝙ peccare eſt trāſire li neas ⁊cͣ pꝫ reſpōſio. Simpl̓r enim n̄ eſt veruꝫ qd̓ dic̄: ꝙ n̄ differt ad augēdū culpā tnͣſeūdi ꝙ loge ꝓgrediaris niſi ſolū quo ad ꝗd. Silr̄ ad aliud qd̓ dic̄: ꝙ non licere eqͣlr̄ eſt in omnibꝰ. dicēdū ꝙ qͣntū ad negationem q̄ ibi intelligit̉ veꝝ eſt: ſed qͣntū ad pͥuationem ⁊ aptitudinem que ſb̓intelligit̉ falſum eſt. Ad alid̓ qd̓ obr̄ ꝙ mortes ſūt pares. dd̓. ꝙ pctm̄ dicit̉ mors ⁊ dicit̉ corruptio. mors īqͣꝫtu quat vītā grē. corruptio ꝟo rōne vulneratio nis nature. Quāuis gͦ peccata ſint ēqͣlia rōne pͥuationis grē abſolutē vt dictū ē: hoc eſt in quātū ſunt mortes: nō tn̄ erūt equalia rōne vulnerationis nature inquantū corruptiōes īmo ſunt ibi gradus ẜᵐ acceſſum maiorem ⁊ minorē ad corruptionē vltimā ẜm ꝙ ponūt̉ gradꝰ mortui in domo mortui ī porta. ⁊ mor tui ī ſepulchro. Ad vltimū dd̓ ẜᵐ beatuꝫ Freg. Creuit gradus culpe. creuit ordo ſnīe quia in iudicio adhuc cauſa deducit̉ ī ꝯcilio iam culpe ſnīa diffinit̉. in iehēna ꝟo ignis ea que de ꝯcilio egredit̉ ſnīa explet̉. Ouīa igit̉ dn̄s humanoꝝ actuū ſb̓ breui examine greſſ enumerat: ira ſine voce iudicio ira cuꝫ voce ꝯcilio: ira ī uoce cū ſermone ꝯtumelie iehēne ignibꝰ mancipat̉. Nota etiā ẜᵐ aug. In pͥmo ęira tm̄. in 2º ira ⁊ vox. in 3º ira ⁊ vox ⁊ cer ta exp̄ſſio irriſionis. Itē nota ẜᵐ Grego. iu diciū eē diſcuſſio: ꝯciliū ſn̄ie diffinitio. Iehē na ignis ſnīe executio. pͥmū erit cū dicet̉. eſu riui ⁊cͣ. 2ᵐ cū dicet̉. Itē maledicti. Mat. 25. 3ª. cū infliget̉ pena iehēne. Itē nota ẜm aug. iehēna ignis nec dānationē hēt dubiā: ſicut iudiciū: nec damnati penā ſicut ꝯciliū: ſed in iehēna ignis certa eſt damnatio ⁊ pena dam nati. Ad illud aūt qd̓ obr̄ vltimo ꝙ apl̓us vocat galathas fatuos ſeu inſenſatos dd̓ ẜª aug. in ſermone dn̄i in monte: cum ait. Qui dixerit fatue duo ſb̓audiūt̉ ⁊ frī ſuo: ⁊ ſine cauſa: hoc eſt vn̄ defendit̉ ꝙ apl̓us galathaſ vocat ſtultos: quos etiā frēs noīat. non euim hoc fecit ſine cauſa. Quarto queritur de p̄ceptis recōciliationis ad ꝓximū ⁊ ꝯcordie ad aduerſariū. De p̄cepto gͦ reconciliatīonis dr̄ Mat. 5. Si offers munꝰ tuū ad altare ⁊ ibi recordatꝰ fueris: ꝙ frater tuus habet aliquid aduerſus te: relinque ibi munꝰ ⁊ vade prius recōciliari frī tuo. Circa qd̓ p̄ceptū īcidit qō pͥmo de hoc ꝙ dr̄. ſi offers munꝰ tuū relinque ibi: non dixit. refer vel reporta: quia ſicut dr̄ ibi in glo. Qd̓ recte offert̉ mutari non licet. Itē eccl̓iactes. 5. Omne qd̓ voueris redde Et in pͣs. Uouēte ⁊ reddite. Ex quibꝰ videt̉ ꝙ mutari non poſſit. ſꝫ hiꝰ qōnis diſcuſſioneꝫ ⁊ ſolutionē habes ſupra qōe de votis. Itē querit̉ vtꝝ hoc qd̓ dr̄ in iſto p̄cepto: vade pͥ reconciliari frī tuo ſit intelligendū ad lr̄am. Ad qd̓ arguit aug. De abſente ultra mare cō ſtituto poteſt fieri ꝙ hēat aliquid aduerſum aliquē aliū. Abſurdū ē aūt credere an̄ altare munꝰ relinquēdū: qd̓ poſt terras ⁊ maria ꝑ agrata offerat deo. Cogimur igit̉ illd̓ p̄ceptū ſpūalr̄ intelligere. Contͣ. Aug. Si accipiat̉ ad lr̄am fortaſſis aliquis credet ita oportere: ſi pn̄s frater eſt. non enim diutiꝰ differri pōt vt munꝰ illud relinque̓ an̄ altare iubeatis. Rº ꝑ diſtinctionē. ꝗa aut frater ē pn̄s aut abſens. Si abſens intellr̄ ire ſpūalr̄. ſi pn̄s cor poralr̄. Unde aug. in ſermone dn̄i in monte. Pergendū eſt nō pedibꝰ corporis ſꝫ motibus animi: ut te humili affectu ꝓſternaſ fratri: ad quem cara cognitione cucurreris in ꝯſpectu eiꝰ cui munꝰ oblaturꝰ es. Ita.n. etiaꝫ ſi pn̄s ſit poteris eum non ſimulato aīo lenire: atqꝫ in grām ꝓuocare veniā poſtulādo. ſi hoc prius coram deo feceris ꝑgens ad deum non pigro motu corꝑis ſꝫ celerrimo dilectōiſ affectu ato inde veniēs.i. intētionē reuocās ad id quod agere ceꝑas offeras munꝰ tuū. Itē querit̉ utrū ille cui iniuriatū eſt debeat amicitiā q̄ rere. Ad qd̓ dic̄ aug. ſuꝑ illū tex. Si frater hꝫ aduerſuꝫ te. i. ſi tu eū in aliquo leſiſti. tunc.n. ipſe hꝫ aduerſuꝫ te. nam nos hēmꝰ aduerſua illū: ſi ille nos leſit: ubi non eſt opus ꝑgere ad recōciliatōem. Contͣ. Ioh̓. Criſoꝰ. ſuꝑ Mai Si ꝓ gloria ſalutis tue iubet te dn̄s amiciciā face̓: magis iniuriatꝰ debes rogare. gͦ ille cui iniuriatū eſt debet petere ex p̄cepto amiciciā ⁊ recōciliatiōeꝫ. Rº duplex eſt debitū. ne ceſſitatis: ſine quo non eſt ſalus. ⁊ ẜm hoc ex iſto p̄cepto ille cui ē iniuriatū nō dꝫ reconci liatione querere. Un̄ aug. in ſermone dn̄i in monte. Non veniam poſtulabis ab eo ꝗ tibi fecit iniuriā: ſꝫ tm̄ dimittis ſicut tibi a dn̄o di mitti cupis qd̓ ipſe ꝯmiſeris. Et eſt debitū ꝑ fectionis: qd̓ ꝯfert ad maiorē gloriā. ⁊ hͦ mō dic̄ Criſo. ꝙ iniuriatꝰ debeſ recōciliatōeꝫ q̄re̓ ut duplice gloriā ꝯſeqͣris. unā ꝗa iniuriatꝰ eſ alteram ꝗa pͥor rogaſti. Non enim uolens te deꝰ ſb̓ſternere ſb̓ pedibꝰ eiꝰ iubet te pͥus ro gare: ſed uolens tibi hūilitatis gloria ꝓuide̓. Poſtea q̄rit̉ de precepto ꝯcordie ad aduer ſariū. nam aut intellr̄ aduerſariꝰ ille dyabolꝰ aut deꝰ: aut homo: aut noſtra caro. Si intelli gat̉ de aduerſario ꝗ eſt dyabolꝰ: de qͦ dicit̉.i. Petri. ultꝭ. Aduerſariꝰ ueſter dyabolꝰ ⁊cͣ. Et Zacha. 3. Sathari ſtabat a dextris Ih̓u ut ad uerſaret̉ ei. Contͣ. ẜᵐ hͦ debēmꝰ eē ꝯcordes ⁊ beniuoli dyabolo. Nam in greco hēt̉. eſto beniuolꝰ uel benignꝰ aduerſario: ubi nos ha bemꝰ. eſto ꝯſentiens ⁊cͣ. Item dyabolꝰ non eſt in via nec pōt eē: īmo eſt in deuio eterno gͦ non pōt ei ꝯpetere ꝙ dr̄. Eſto ꝯſentiēs ad uerſario tūo: dum es cū eo in via. Item ſi intelligat̉ de aduerſario ꝗ eſt deꝰ: de quo dr̄ Exo. 23. Ego dn̄s ꝗ aduerſor impiū. Et Deutꝭ 25. Aduerſat̉ oēm iniuſticiā. obicit aug. Quō recte pōt dici in via nos eſſe cum deo: ꝗa ſic dr̄ eſto ꝯſentiēs aduerſario tuo: dū es in via cū eo. Itē ſi dicat̉ ꝙ intellr̄ de aduerſario ꝗ eſt homo ẜm ꝙ dr̄ Ioſue. 5. Noſter es an ad uerſarioꝝ. obicit aug. Quo pōt ꝯuenire qd̓ ſe ꝗt̉ ne forte aduerſariꝰ tradat te iudici. iudicē enim xp̄m intelligo: an̄ cuiꝰ tribunal oēs oꝑꝫ exhiberi. quo mō gͦ iudici traditurꝰ ē ꝗ ante iudicē pariter exhibebit̉. Itē ſi intelligat̉ de aduerſario ꝗ eſt caro: de quo ad Gal. 5º. Caro ꝯcupiſcit aduerſus ſpūꝫ: ⁊ ſpūs aduer ſus carne. hec enim ſibi inuicē aduerſant̉. Contͣ obicit aug. Mali homines faciēdo oꝑa carnis ꝯcordāt ⁊ ꝯſentiūt ei: boni ꝟo homīeſ nunqͣꝫ: ſꝫ eam ſibi ꝯſentire cogunt. Nō videt̉ igit̉ ꝙ poſſit intelligi de aduerſario aliquo modo dicto: neqꝫ de deo: neqꝫ de dyabolo: nꝫ de homine: neqꝫ de carne. Si ꝟo dicat̉ ꝙ aduerſariꝰ hic dr̄ lex ſeu ſermo diuinꝰ: quia aduerſat̉ peccātibꝰ. vn̄ dr̄. z1. deutꝭ. Tollite lī brū legis hꝰ: ⁊ ponite in latere arche ut ſit ibi ꝯtra te in teſtimoniū. obicit aug. Quo ꝯpetet nos in via cum eo eē. eſſe enim in via cū aliqͦ eſt reſpectu pariter gradiētis. Itē ſi dicat̉ ꝙ intellr̄ de angelo bono: ꝗ etiā aduerſariꝰ eſt ſicut dr̄ Numeri. 23. Ueni vt aduerſarer tibi: ꝗa ꝑuerſa eſt viā tua mihiqꝫ ꝯtraria. Contͣ. Dr̄ia eſt inter aduerſariū ⁊ miniſtrū ⁊ iudice. Et ſic̄ dicit aug. iudicem intelligo filiū. Io. 5. Pater omne iudiciū dedit filio. mī niſtrū angelū. Math̓. 4. Angeli acceſſerūt ⁊ miniſtrabāt ei. Si gͦ aliꝰ ē aduerſariꝰ: aliꝰ eſt miniſter. bonꝰ aūt angelꝰ eſt miniſter. aduer ſariꝰ nō ē bonꝰ angelꝰ. R aduerſariꝰ pōt intelligi aut deꝰ: aut homo: aut ſermo dīnuſ ẜᵐ gͦ vnū intellectū iubemur deo ꝯſentire ⁊ illi eē beniuoli vt dic̄ aug. vt eī recociliemur a quo peccando receſſimꝰ. vn̄ dic̄ apl̓us. Cum inimici eſſemꝰ reconci. ſumꝰ deo. Ad illud gͦ qd̓ obr̄ ꝙ nō ꝯpetit nos eē in uia cū deo. ad hoc rn̄det aug. ꝗa deꝰ vbiqꝫ eſt. nos cū ī hac via ſumꝰ cū illo vtiqꝫ ſumꝰ. aut ſi non placet impios dici eſſe cū deo: quāuis vbiqꝫ preſto ſit deꝰ: quēadmodū cecos non dicimꝰ eē cum luce etſi oculos eoꝝ lux circūfundat: tūc dd̓. ꝙ aduerſariꝰ intellr̄ ſermo ſeu lex diuina ẜᵐ ꝙ dic̄ aug. ꝗ mādat multa ꝯtraria carni. Et ad illud qd̓ obicit ꝙ nō ꝯpetit vt ſit nobiſcū in via: rn̄det̉ in glo. in uia.i. ī xp̄o recte grad mur: dū ei obediēdo ad vitā ꝑtingimꝰ. Uel pōt intelligi aduerſarius homo. Ad illud aūt qd̓ obicit aug. quo ꝯpetat ꝙ tradat mini ſtro rn̄det̉ in glo. ne tradat te iudici.i. ſit cā quare tradaris in manus xp̄i. Pater enim oē iudiciū dedit filio. Iudex aūt tradat mīſtro .i. angelo ꝗ colligit zizania. Mat. 13. Itē du bitat̉ de hoc qd̓ dr̄. in carcere mittaris: ⁊ nō exies inde donec reddas nouiſſimū qͣdrāteꝫ. Naꝫ ſi ꝑ carcerē intelligit penā eternā ſeu in fernū. Sꝫ ab inferno nulla eſt liberatio. Eccl. 9. Quodcūqꝫ poteſt manꝰ tua inſtāter oꝑare: ꝗa nec opꝰ nec rō ē apd̓ īferos qͦ tu ꝓꝑas. pro nihilo gͦ dr̄. Nō exies donec reddas. Pre terea ꝗd dic̄ hic nouiſſimū quadrātē. ℟n̄dē dum ad pͥmū ẜm aug. donec.i. nūqͣ ſicut ibi. donec po. inimicos tuos. Et Mat. i. Et non cognouit eā donec peꝑit filiū ſuū pͥmogeni tu. Ad 2ᵐ dd̓ ẜᵐ Rabanū ꝙ quadrās genꝰ numi eſt: ꝗ habet duo minuta. vn̄ Mar. 12. vi dua miſit in gazophilaciū duo minuta: qd̓ eſt quadrās. Exponit̉ aūt ẜm aug. nouiſſimꝰ qua drans.i. carnalis vita que deſignat̉ in terra gn̄ 3. Terra es ⁊ in terrā ibis: reſpectu alioꝝ elemētoꝝ. ſeu terrena peccata ẜᵐ Rabanum que de terra ꝯtͣhunt̉. uel ẜᵐ eūdem minuta peccata. Alr̄ poteſt dici ꝙ quadruplr̄ ꝯſu mat̉ peccatū ita ꝙ vna ꝑs eſt peccatū oꝑis. alia eſt deliberatio ꝑficiēdi ſeu ſtudiū. 3ª uo lūtas faciēdi. 4ª intētio faciēdi. ⁊ hic eſt no uiſſimꝰ quadrans peccati mortalis. Peccati ꝟo ſimplr̄ vna ꝑs eſt opus. alia ꝯſenſus. 3ª de lectatio. 4ª.i. quadrans nouiſſimꝰ cogitatio Onſequēter que rendū eſt de p̄ceptis quibꝰ ordinat paſſio ſeu motꝰ ꝯcupiſcibilis. Circa quod eſ ordo duplex. Primo enim ordinat̉ ad decli nādū illicitā ꝯmixtionē. 2º ad declinādā illicitā ſeparationē: cū dr̄. Dictū eſt ꝗcūqꝫ di miſerit uxorē ⁊cͣ. Itē quātū ad declinatōeꝫ illicite ꝯmixtionis introducūt̉ duo. ꝓhibito volūtatis cū dicit̉. Audiſtis ꝗa dictū ē anti ꝗs: non mechaberis. ego aūt dico uobis. oīs ꝗ uiderit ⁊cͣ. 2º p̄ceptū uitande occaſionis cū ſeꝗt̉. Si oculꝰ tuus dexter ſcandelizat te: erue ⁊cͣ. Scd̓m hoc gͦ paſſio ꝯcupiſcibil̓ ſeu mo tus ordinat̉ tribꝰ p̄ceptis. Prohibitōe uolun tatis mechādi. Iuſſione declināde occaſiōis mechandi: ⁊ reprobatione repudii: hoc ē ſęꝑa tionis ab vxorē que dat cām mechandi. Un̄ dr̄. Qui dimiſerit vxorē excepta cā fornicati onis facit eam mechari. 5. Mat. Et circa hanc partē plures incidūt qōnes. Primo qualr̄ intelligat̉ p̄ceptū qͦ ꝓhibet̉ volūtas mechādi cum dr̄. Omnis ꝗ viderit mulierē ad ꝯcupi ſcēdū iam mechatꝰ eſt ⁊cͣ. 2º an̄ volūtas ſit facto reputanda. qd̓ videt̉ dice̓ in p̄cepto. 3º de p̄cepto vitande occaſionis utꝝ ſit ad litteram obſeruādum. 4º circa ꝓhibitio ne ſeparationis ab vxore querēda eſſent duo Primo de repudio. Sꝫ illud dererminatuꝫ eſt ſupra in qōne de legibꝰ iudicialibꝰ: que co ſiſtunt in ꝑmiſſione. 2º de diuortio. ſꝫ illud determinabit̉ in qōne de matrimonio. Quantuꝫ ad primum obr̄. Cū doctrina ſaluatoris ꝑ omnia ſufficiat ſaluti: p̄cepta quibꝰ ordinat ſaluator motꝰ hu manos debēt ꝑ omnia ſufficere ſaluti. Sꝫ non ſunt ſufficiētia ſalutī niſi gnͣalr̄ ordinēt motꝰ humanos. Gn̄alia gͦ debēt eſſe p̄cepta quibus ordinat̉ motꝰ ꝯcupiſcibilis. Contͣ. Non or dinat ꝯcupiſcibilē niſi quātū ad actū gn̓atiue reſpectu vitande mechie quātū ad volūtatē cū dic̄. ꝗ viderit mulierē ad ꝯcupiſcēdū. ⁊cͣ. Uel quātū ad occaſionē cū dic̄. Si oculꝰ tuus dexter. Uel quātū ad interp̄tationē in dimiſ ſione vxoris que eſt mechia interp̄tatiua: cuꝫ dr̄. Qui dimiſerit vxorē excepta cā fornicati onis. Item quare dictum eſt. Qui viderit mulierē ad ꝯcupiſcēdū iam mechatꝰ eſt. ⁊ n̄ magis. Qui ꝯcupierit iam mechatꝰ eſt. nam peccatū mechie nō ꝯmittit̉ in ſpeculatōe ſeu cognitōe mechādi: ſꝫ in volūtatē ſeu ꝯcupīa mechādi. Rectiꝰ igit̉ dictū eēt. ꝗ ꝯcupierit ia mechatꝰ eſt: ꝙ ꝗ viderit ad ꝯcupiſcendū. Item cū intentio mechandi faciat mechum: ꝯueniētiꝰ dictū eſſet. Qui viderit mulierē ad mechandū qͣꝫ ꝗ viderit ad ꝯcupiſcēdum. Itē cū videre dicat̉ ꝓ actu exteriori viſuſ ī ꝓ actu interiori intellectꝰ: quo accipitur hic videre. Si dice̓t̉ ꝙ ſolū acciꝑet̉ ꝓ actu inte riori ſicut dic̄ Beda. Cōtra. Criſo. Qui oculis incōtinētibꝰ aſpexerit mechus eſt completus An. 3. tren̄. Oculꝰ meꝰ dep̄datꝰ eſt aīaꝫ meā. Itē. 31. Iob. Pepigi fedus cum oculis meis vt nec cogitarē de ꝟgīne. Ubi dic̄ Greg. No licet intueri qd̓ nō licet ꝯcupiſci. Itē q̄rit criſo. quare nō ponit legē mulieri ſicut viro vt diceret. Que uiderit uiꝝ ad ꝯcupiſcēduꝫ eum iam mechata eſt. Ad pͥmū dd̓ ẜm aug In nomine mechantiū omnē delectationē car nalē accipe: qn̄ aīa relicta lege ſuperioꝝ turpi uoluntate inferioꝝ ꝓſtituta corrūpit̉. Ul̓ alr̄ poſſet dici: ꝗa ꝯfomes ꝗ eſt incentiuū ad oēꝫ illicitā ꝯcupīaꝫ ẜᵐ gn̓ationē uitiatā originali corruptione tranſfundat̉ radix omnis illicite ꝯcupīe in ipſa ẜᵐ hūc modū fundat̉. Ideo in prohībitionē actꝰ inordinati ipſiꝰ ꝓhibet̉ oīs illicitꝰ motꝰ ꝯcupiſcēdi. Un̄ Hillariꝰ. Preter miſſis oꝑibꝰ legis ꝓhibet̉ motꝰ aī ad ꝯcupi ſcendū: ſicut ſuꝑiora ꝓhibent motꝰ animi ac nocēdū. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ ē ꝯcupiſcere ex ſb̓ito motu ſine deliberatione uel intētione ꝑficiē di. ⁊ hoc eſt ueniale: ⁊ dr̄ a Hiero. ⁊ Rabano ꝓpaſſio: quam diffiniūt motū ſb̓itū ſine deli beratione mali uel boni operis. Et eſt ꝯcupi ſcere cum deliberatōe ⁊ intentione ꝑficiēdi ⁊ hoc mortale: ⁊ dicit̉ paſſio ẜᵐ Rabanuꝫ ⁊ Hiero. quā diffiniūt affectionē deliberati aī: ſi ſit locꝰ ꝑficiēdi. Et hic ultimꝰ modus melius expͥmit̉: cū dr̄. Qui uiderit mulierē ad ꝯcupi ſcendū. Un̄ aug. Non ait ꝗ ꝯcupierit: ſed qui viderit ad ꝯcupiſcēdū.i. ex hoc fine ⁊ aīo at tendat ut eam ꝯcupiſcat: qd̓ iam non eſt titi lari ſꝫ plene ꝯſentire lībidini. Ad tertium dd̓ ꝙ eſt ꝯſenſus duplex ad delectandū ⁊ ad operandū. Ut gͦ oſtēdat̉ ꝙ nō ſolū damnabil̓ eſt ꝯſenſus ad opꝰ fornicationis uel mechie: ſꝫ etiā ꝯſenſus ad delectandū dicit̉. ꝗ uiderit ad ꝯcupiſcendū nō ad mechādū. Ad alid̓ quod querit̉ qualr̄ uidere accipiat̉ dd̓. ꝙ ui ſus accipit̉ ꝓ omni motu ꝗ eſt ad delectatōeꝫ ſic̄ dic̄ Beda. Sed non ſolum corporal̓ ſꝫ īteri or ꝗ eſt ī ꝯcupīa ī qua aperiūt̉ illi oculi ꝗ pro pena pctī pͥmis parentibꝰ male aperti legunt̉ Gn̄ 3. tunc itur ī affectū cordis: non ꝗa deeſt uoluntas ſꝫ occaſio peccandi. Scd̓m hoc gͦ ui dere ad ꝯcupiſcēdū eſt ītēde̓ ſeu ꝯſentire ad delectandū. qd̓ poteſt ꝯtīgere cum actione co gnitōis ītellectus uel cum ſpeculatōe exteri oris uiſus. Secūdū hͦ gͦ ītelligēdū quod dic̄ Criſoꝰ. ⁊ Gregoꝰ. cum.ſ. exteriori uiſu cōiūcta eſt ītentō ſeu ꝯſenſus mechandi. Ad ultī mum quod querit Criſo. qu re nō ponit legē mulieri rn̄det. coēs leges ponit. capiti enī lo quēs hoc eſt uiro. pͥª cor̄. xi. coēm ad corpꝰ hͦ eſt mulierē fac̄ ſuaſionē. Secūdo queritur an uoluntas pro facto reputet̉. uidet̉ ꝙ ſic. Mat. 5. ſuꝑ illd̓. Qui uiderit mulierē ad ꝯcupiſcēd̓ Glo. Sic̄ bona volūtas cuꝫ deeſt copia agēdi remunerat̉: ſic deliberatio cū molimine uitio rū damnat̉: ꝗa non ẜᵐ ꝙ quiſqꝫ non potuit: aut non licuit: ſꝫ ẜᵐ ꝙ voluit ⁊ ꝓpoſuit ex ꝯſcī entia accuſat̉ vel defendit̉. gͦ voluntas repu tat̉ ꝓ facto ⁊ in malis ⁊ in bonis. Itē ſuper illud p̄s. Dixi ꝯfitebor ⁊cͣ. glo. Uotū ꝓ oꝑatōe iudicat̉. votū aūt ibi vocat̉ voluntas. gͦ ⁊cͣ. Itē Aug. Si ꝯtingat aliquē non ꝯcūbere cum vxore aliena: planū tn̄ eſt eū cupere: ⁊ ſi poteſtas det̉ ipſum fore factuꝝ: non minꝰ re eſt: ꝙ ſi in ipſo facto dep̄hēderet̉. gͦ tantū pu niet̉ ꝓ hac volūtate quantū ꝓ volūtate co iūcta actui. Itē ſuꝑ illd̓ p̄ſ. Etenim ī corde iniquitates oꝑamini. glo. Qd̓ vis ⁊ nō potes dn̄s factū reputat. Item.15. leui. ſuper illd̓ Mulier que patit̉ ⁊cͣ. glo. Iniquitatē ꝓ facto reputant. Item Grego. Qui cognoſcit in nuptam eo affectu inordinato ac ſi nupta eēt ⁊ ſi nupta eēt nihilominꝰ cognoſce̓t adulter eſt. gͦ ꝓpter intentione quam habet ad maiuſ peccatū maiꝰ peccatū iudicat̉: lꝫ in genere ſit minꝰ. Contͣ. Aug. Unuſquiſqꝫ miſer mala volūtate efficit̉: ſꝫ miſerior poteſtate: cū deſi deriū male volūtatis adimplet̉. gͦ miſerior ē quis actu malo qͣꝫ mala voluntatē. Itē iſte vult volūtate plena occidere. ſi occidit actu: ꝯtrahit penam in pn̄ti: quam non ꝯtraheret etiam in plena volūtate. gͦ ſi deꝰ diſtrictꝰ iu dex eſt: ſilr̄ deꝰ puniet eū ampliꝰ ꝓ actu ꝙ pro voluntate ⁊ non iniuſte. gͦ plus peccat iſte in actu ꝙ in ſola volūtatē. Item plus punien dus eſt ꝗ nocet ꝓximo ⁊ ſibi ꝙͣ ꝗ non nocet ꝓ ximo ſꝫ ſibi ſoli: ꝗa malꝰ non dicit̉ niſi ꝗ nocet Sed ꝗ volūtate plena vl̓t occidere vel adul terari nocet ſibi ſoli. Si occideret noceret ſibi ⁊ ꝓximo. gͦ volūtas hic ꝓ facto non eſt repu tanda. Rº eſt volūtas plena. ⁊ eſt volūtaſ ſemiplena. ẜᵐ ꝙ diſtinguit aug. ſuꝑ gn̄. ꝗa ſi pctm̄ ſola cogitatōis delectatione ſeu volūta te ꝑficiendi teneat̉ mulier ſola comedit.i. in ferior pars rōnis: ⁊ non vir.i. ſuperior pars: cuiꝰ auctoritate cohibet̉ uolūtas ne ad opus ꝑueniat. Si ꝟo adſit plena uolūtas: ut ſi adſit facultas ꝑficiat̉: tūc uir manducat: ⁊ ē dāna bile pctm̄. Itē uolūtaſ plena aut ē reſpectu peccati qd̓ exercet̉ in anima non per corpus ut in peccato ſuperbie ⁊ inuidie. Aut ē reſpe ctu peccati qd̓ exercet̉ in corpore ſeu ꝑ corpꝰ ut in adulterio qd̓ exercet̉ in corpore ⁊ homi cidio qd̓ exercet̉ ꝑ corpꝰ. His itaqꝫ poſitis di ſtinguēdū ꝙ ē reatꝰ peccati reſpectu pͥuatōiſ glorie: ⁊ reatꝰ peccati reſpectu paſſionis iehē ne. Reſpectu pͥuationis glorie tam uoluntas plena ꝙͣ uolūtas ſemiplena que mortalis eſt: pro facto reputat̉. Reſpectu ꝟo paſſiōis iehē ne uolūtas ſemplena non pro facto reputat̉ Item uolūtaſ pleria reſpectu peccati ſpūal̓ qd̓ totaliter interiꝰ ꝯplet̉ ꝓ facto reputat̉ ꝙͣª ad paſſionē iehēne. Uolūtas ꝟo plena reſpc̄u pctī corporalis qd̓ exercet̉ per corpꝰ uel ī cor pore pro facto reputat̉ quantū ad generalita tem pene. ꝗa tali uolūtati adiūgit̉ ꝯcupīa ut ī uolūtate plena adulterādi. ul̓ ira ī uolūtate plena occidendi: que ſunt paſſiones ꝟtutis ſē ſibilis: que fundant̉ in corpore. ⁊ ideo punit̉ iſta uolūtas ſicut factu gn̓alitate pene: ꝗa in ſpū ⁊ in ſenſualitate ⁊ in carne. Quantū ꝟo ad intētionē pene non uidet̉ reputari pri facto. ⁊ cā eſt. ꝗa cū uolūtas in peccatis exer cet̉ uel in corpore uel per corpus ſolet intēdi in facto. Intenſioni aut uolūtatis male rn̄dꝫ intenſio pene. Ad illud gͦ qd̓ dic̄ aug. ꝙ m ſerior efficit̉ cū peccatū implet̉: patet rn̄ſio. nā hoc dicit quia in actu impletionis intenditur uolūtas ad quam ſequit̉ maior pena. Ad 2ᵐ rn̄det̉ ꝙ ſunt pene tꝑales ⁊ pene eterne Quantū ad penas tꝑales que inferūt̉ a iudi ce ſeculari uel eccleſie nō reputat̉ uolūtas pro facto: niſi ubi nocum̄tū infert̉ ꝓximo. Quātū ꝟo ad penas eternas que inferūt̉ a deo uolū tas nocendi ꝓximo ꝓ facto reputat̉ cū diſtī ctionē. que ſupradicta eſt. Un̄ nota ꝙ factum duos hꝫ reſpectꝰ. ad facientē ⁊ ad illū cui fit. factū ꝟo quātū ad illū cui fit ⁊ nocet habet penam in iudicio ſeculari uel eccl̓iaſtico qd̓ reſpicit manū. Factū ꝟo reſpectu faciētis pu nit̉ a deo ꝗ attendit animū. ⁊ quo ad hoc uo lūtas ꝓ facto reputat̉. Ad ultimū dd̓ ſine p̄iudicio ꝙ quātū ad uolūtatē plenā nocēd ⁊ actū nocēdi ꝓximo nullā dr̄iam facit deus niſi ꝯtingat volūtatē intendi in actu. ⁊ ideo ꝗ habet plenam uolūtatē nocēdi quāuis non ꝯſequat̉ actꝰ quātū in ſe eſt nocet alteri. ⁊ iō uolūtas ꝓ facto reputat̉ a deo. Poſtea queritur de iſto p̄cepto. Si oculꝰ tuus ſcandalizat te erue ip̄m ⁊ ꝓice abs te. utrū ſit ad lr̄am obſeruan du. ut in illo ꝗ habet oculos laſciuos ⁊ incon tinentes: unde frequenter peccat in aſpectu mulierum ⁊ in illo qui eſt lubricꝰ in genitali bus membris ⁊ hiꝰ. unde frequēter peccat ex ipſa inclinatōe corrupta membroꝝ. Et uidet̉ expreſſe ꝑ iſtū tex. ꝙ ſi eruerit ſibi uel abſcide rit hiꝰ membra non peccabit. Hoc etiā legit̉ ī vitis patrū frequēter a ſanctis factū. Iteꝫ eū ordinē caritatis nullꝰ debꝫ habere p̄cioſiꝰ corpus ſuū ꝙͣ animā. gͦ ſi membrū corporis ſit in ſcandalū aīe dꝫ abici. Itē ſi ſine peccato membrū corruptū pōt abſcīdi ne corruptōe ſua reliqua mēbra vel corpus inficiat̉. gͦ mul to magis ne anima inficiat̉. Contͣ. In cano nibꝰ apl̓oꝝ. Si ꝗs abſciderit ſibi virilia non fiat clericꝰ: ꝗa ſui ipſiꝰ eſt homicida ⁊ dei cō ditioni inimicus. diſtin. 55. Item ex ꝯcilio arelaten̄. di. 55. Si ꝗ ſe carnali vitio repugͣre debere neſciētes abſcindūt ad cleꝝ ꝑuenire non poſſunt. Itē di. eadē Innocētius. Qui partem cuiuſlibꝫ digiti ſui ſibi ipſi volens ab ſcidit: hunc ad cleꝝ canones nō admittunt. Ex his canonibus videt̉ ꝙ non liceat aliquo modo ſibi ipſi aliqd̓ membꝝ abſcinde̓. Iteꝫ querit̉ quare non facit mentionē de ſiniſtro oculo vel manu eruendi: cum ꝯtingat ſcan dalizari frequentiꝰ ꝑ illa ꝙͣ ꝑ dextera. R ẜᵐ aug. ad lr̄am nullū membroꝝ erui p̄cipit̉ ſicut dr̄ etiam in glo. 5. mat. Sed p̄cipit dn̄s remouere occaſionē peccandi. occaſio autem intellr̄ duplr̄. que eſt ex nobis: uel q̄ eſt ex alio Ex nobis poteſt eē occaſio multis modis. Poteſt enim eſſe occaſio exterior ex aſpectu: ⁊ tūc oculꝰ ſcandalizat ⁊ cum bona intentione ⁊ tunc oculus dexter. Uel pōt eſſe occaſio ex ꝯtactu ⁊ cum bona intētione: ⁊ tunc manus dextera ſcādalizat. Uel pōt eē occaſio ex ꝑte nis interiꝰ cū intentione bona: ⁊ tūc etiā oculuſ dexter ſcandalizat: ſicut eſt in illo ui cogitat peccata ſua ad dolendū: ⁊ ex co tatione inſurgunt mali motus. Seu ex ꝑte voluntatis vel operis. ⁊ hoc cum bona inten tione: ⁊ tunc manꝰ dextra ſcādalizat. De ocu lo cogitationis in p̄s. Defecerūt oculi mei in eloquiū tuū. De manu oꝑationis. 9. eccl̓iaſtes Quodcūqꝫ poteſt manꝰ tua inſtanter oꝑare. Item pōt eſſe occaſio peccandi ex nobis in ſtudio ſapīe ſeu in vita ꝯtemplatiua: ⁊ tunc oculꝰ dexter ſcādalizat. Uel ī exercitio actiue ⁊ tūc manꝰ dextra ſcādalizat. De oculo ꝯtē plationis Iob. 39. Oculi eius longe ꝓſpiciūt. dr̄ de aquila. ⁊. 41. Nunc oculꝰ meꝰ videt te de manu actionis ꝓuer. 31. Manū ſuā miſit ad fortia. Item poteſt eſſe occaſio peccādi ⁊ hͦ ab alio: ⁊ hͦ a ꝯſiliario ꝗ dr̄ oculꝰ. Iob. 29 Oculꝰ fui ceco. vel ab amico ſeu adiutore qui dr̄ manꝰ.i. cor̄. 12. Nunquid dic̄ oculꝰ manui. oꝑa tua nō indigeo. ⁊ dexter ꝗ eſt ꝯſiliarius in diuinis ſeu ſpūalibꝰ: uel adiutor ſi ſcanda lizat abiciendꝰ eſt. ⁊ Mat. 5. Nō veni pacem mittere ſꝫ gladium. Ueni enim ſeꝑare filium aduerſus patrē: ⁊ inimici hominis domeſtici eiꝰ. Sic igit̉ amouēde ſunt occaſiones ducen tes ad malū. Dicēdū gͦ ꝙ in p̄dictis caſibꝰ diſcernēdū ē vitiū a natura. Uitiū oculi vel alteriꝰ membri ꝑ diſciplinā ⁊ ꝯtinētiā abſcin dendū eſt. Seruanda ꝟo eſt ipſa natura que bona eſt. Illud gͦ qd̓ legit̉ in vitis patruꝫ non legit̉ ꝑ exemplū: ſꝫ excuſat̉ ꝑ ſpūm ſanctū quo inſpirante credit̉ eē factū: ſicut dic̄ aug. ī. li. de ci. dei. De Sāpſone qui ſe occidit iudi 16. ꝙ non alr̄ excuſat̉: niſi ꝗa latenter ſpūs hͦ iuſſerat ꝗ ꝑ eū mira cula faciebat. vn̄ ẜᵐ ca nones ꝗcūqꝫ ſibi tali occaſione abſciderit mē brum erit irregularis. Ad aliud quod obr̄ ꝙ nō debe̓t haberi p̄cioſiꝰ corpꝰ qͣꝫ aīa dd̓. ꝙ hͦ intellr̄ in cauſa martirii vbi ꝯfeſſio fidei n̄ debꝫ ſb̓trahi ꝓ mortē corꝑali: ꝗa ſi ſb̓trahe̓t̉: iam p̄cioſior eſſet vita corporis ꝙ aīe. Unde Mat. 10. Qui inuenit animā ſuā perdet eam: ⁊ ꝗ ꝑdiderit animā ſuā ꝓpter me īueniet eā. Ad vltimū dd̓ ꝙ nō ē neceſſitas corrupti onis anime ex corruptione corporis: ſicut eſt neceſſitas corruptioīs vniꝰ mēbri ex corrupti on alteriꝰ. Un̄ aug. i. de ci. dei. Sancta uolun tate ſtabili ꝑmanente ꝗcꝗd aliꝰ in corpore fe cerit p̄ter culpam eſt patientis. Ad ultimū qd̓ querit quare non facit mentionē de oculo ſiniſtro uel manu ſic̄ de dextro dd̓. ꝙ remouē do qd̓ minꝰ p̄ſtat occaſione ad malū: remouet ⁊ id qd̓ magis. vn̄ ſi ſpūale ſtudiuꝫ vel actio abſcindenda eſt ſi preſtat occaſionem peccati multo magis corporale ſtudiū vel actio ⁊ tē poralis ꝯſiliariꝰ uel amicꝰ ꝗ intelligūt̉ ꝑ oculū ſiniſtrum ⁊ manum. Conſequēter queren rendū eſt de p̄ceptis quibꝰ ordinat̉ motꝰ rōnal̓ Duplex aūt eſt ordo vis rōnalis in ueꝝ ⁊ in bonum. Ordinat̉ gͦuis rōnalis ꝑ p̄cepta duo in ueꝝ uidelꝫ ꝑ ꝓhibitiōeꝫ iuratiōis cū dicit̉ Mat. 5. Audiſtis ꝗa dictū ē ātiꝗſ nō ꝑiurabis ego auteꝫ dico uobis nō iurare omnino. Et ꝑ iuſſionē ſimplicitatiſ aſſertōis: cū dr̄. Sit aut ſermo ueſter eſt eſt non nō. Itē ordinat̉ in bonū ꝑ p̄cepta triplr̄. pͥmo ꝑ preceptū patīe ī perpeſſiōe iniuriaꝝ: cū dr̄. Audiſtis ꝗa dictū eſt. Oculum ꝓ oculo. ego aūt dico uobis nō reſiſtere ⁊cͣ. 2º per precepta beneficentie in hh 5 erogatione bn̄ficioꝝ: cū. dr̄. Qui petit a te da ei. 3 ꝑ p̄cepta caritatis in dilectione inimi coꝝ: cū dr̄. Audiſtis ꝗa dictū ē. diliges amicu tuū ⁊cͣ. ego aut dico vobis. diligite inimicos veſtros ⁊cͣ. Primo igit̉ inquirēdū eſt de ꝓhi bitione iuratōis. 2º de p̄cepto ſimplicis a ſ ſertōis ꝟitatis. Sed de hoc ſufficienter deter minatū eſt in inꝗſitōe decalogi. qōn de pre cepto. Nō falſum teſtimoniū dices. 3º que rendū eſt de p̄ceptis patiētie. 4º de p̄cept bn̄ficentie. 5º de p̄ceptis caritatis. Quantuꝫ ad primum querit̉ vtrū iurare ſit vl̓r ꝓhibitu ⁊ malum. quāuis aut illud fuerit ſupra pleniꝰ diſputa tū qōe de 2º p̄cepto decalogi: adhuc tn̄ circa hͦ obr̄ in hūc modū. Cū enim iurare ſit actus per que aſſimilamur deo: quia dr̄ in pͦs. Iura uit dn̄s ⁊ nō penitebit eū. deꝰ autē nullū pōt facere malū. gͦ iurare ſimplr̄ n̄ ē malū. Iteꝫ iurauit xp̄us. Ame amē dico vobis in Ioh̓e ī multis locis. Iurauit angelꝰ. io. apocꝭ. iurauit apl̓us ad phil̓. i. Teſtis eſt mihi deꝰ ⁊cͣ. gͦ iurarͣ nō ē peccatū. Itē in veteri teſto tā pr̄iar che qͣꝫ ꝓph̓e licite iurauerūt. gͦ licitū ē iurare Item Deūtꝭ. 6. dr̄. Dn̄m deū tuū timebis ⁊ illi ſoli ſeruies ⁊ ꝑ nomē eiꝰ iurabis. Si gͦ alia que ponūt̉ in iſta ſerie p̄ceptionis ſunt licita gͦſilr̄ ⁊ iſtud. Itē Mat. 5. dic̄ dn̄s. Dictū eſt antiꝗs. reddeſ dn̄o iuramēta tua. Omne aūt qd̓ dꝫ reddi dn̄o licitū eſt. Iuram̄tū gͦ licitū eſt. Item in pͦs. dr̄. Laudabūt̉ omnes ꝗ iu rant in eo. Sꝫ nullꝰ dꝫ laudari de malo. gͦ iu rare in deo non eſt malum. Contra. Iacobi vltimo. An̄ omnia fratres mei nolite iurare neqꝫ ꝑ celū neqꝫ ꝑ aliud quodcūqꝫ vt non ſb̓ iudicio decidatis. gͦ ꝗ iurat aliquo modo de cidit ſb̓ iudicio. gͦ peccat mortalr̄. iurar̄ ergo malū eſt ſimplr̄. Itē aug. in ſermone de ꝑ iurio. Falſa iuratio ꝑnicioſa. ꝟa periculoſa. ſe cura nulla. Itē iurare ſine cauſa eſt aſſume̓ nomē dei in vanu. gͦ iurare omni circūſtātia remota ē malū: ꝗa ꝯtra p̄ceptū. Itē iurare multiplicatū ꝑ ꝯſuetudīne eſt peccatū. vnde dic̄ interl̓. Uſum iuramēti ꝓhibet.i. ꝯſuetu dinē. Itē ꝯtra. Aug. ſuꝑ Mat. 5. Iuratio no eſt bona: non tn̄ mala eſt: cū eſt neceſſaria. gͦ ē indifferes. Item obr̄ Deutꝭ. 6º. Per nomen dei tui iurabis. ⁊ Mat. 5. dicit̉. Non iurabis omnino. Aut gͦ vtrūqꝫ iſtoruꝫ eſt p̄ceptū: aut vtrūqꝫ ꝯſiliū. aut vnū iſtoꝝ p̄ceptū ⁊ alteꝝ prohibitio. aut alteꝝ ꝑmiſſio ⁊ alteꝝ ꝯſiliū. Sꝫ ꝯſtat ꝙ nec vtrūqꝫ p̄ceptū nec vtrūqꝫ ꝯfi liū eſt. Si enim vel vtrūqꝫ p̄ceptū vl̓ vtrūqꝫ ꝯſiliū ē: ſequit̉ ideꝫ inconueniēs vt cogamur ꝯcedere deum dediſſe vel p̄cepta vel ꝯſilia ꝯtraria. Itē ꝯſtat ꝙ nec alteꝝ p̄ceptū ⁊ al teꝝ ꝓhibitio eſt. Si eniꝫ hoc eēt. gͦ cū vtrūqꝫ vrgeat ⁊ vtrūqꝫ neceſſitate inducat: neceſſa rio ad vtrūqꝫ tenemur. Et ita ſeꝗt̉ ꝙ aliqua ꝓhibitio diuina licita ſit: qd̓ eſt inconueniēs. Itē ꝯſtat ꝙ alteꝝ non eſt p̄ceptū ⁊ alteꝝ ꝯſiliū. Ponat̉ enim ꝙ iurare p̄ceptū ſit: ſicut videt̉ Deutꝭ. 6. ⁊ non iurare ꝯſiliū: ut Mat. .5. Non iurare gͦ ꝯſiliū eſt. gͦ ſi non iuras non delinquis: ꝗa non ſequendo diuinū ꝯſilium non delinquis. Sed econtͣ iurare p̄ceptū eſt. gͦ ad illud ex neceſſitate teneris. gͦ illud ſol uendo ex neceſſitate tranſgrederis. Teneris enim iurare cū iurare p̄ceptū ſit. quia omne p̄ceptū dei neceſſitas eſt. gͦ ſi nō iuras: ꝯſiliuꝫ dei ſequeriſ. Sed exequēdo ꝯſiliū p̄cepto dn̄i non obedis. Trāſgrederis gͦ p̄ceptū dn̄i ſol uēdo cui neceſſario teneris obedire: ⁊ ita fas ⁊ trāſgreſſio ꝯueniūt ī eodē. qd̓ eſt ualde in cōueniens. Idem incidit in aliud inconueni ens ſi e9. dicat̉ ꝙ iurare ꝯſiliū eſt ⁊ n̄ iurare p̄ceptū. Item ſi dicat̉ ꝙ iurare ꝑmiſſio eſt: non iurare ꝟo ꝓhibitio uel preceptū: ſiue e9. incidit inconueniēs. Permiſſio enim ſine cui pa eſt. trāſgreſſio aūt culpa ē. ⁊ ita tnͣſgreſſio culpaꝫ ingerit: quā ꝑmiſſio tollit. ℟º ꝗdaꝫ dicūt ꝙ in eccl̓ia dei ſunt quatuor genera ho minū: ẜᵐ que diſtinguūt̉ in ſcripturis qͣtuo gn̓a inſtitutionū. Nā ꝗdam ſunt ꝑfecti. ꝗdaꝫ ꝑficiēdi. ꝗdā infirmi. ꝗdam reprobi. Inſtituti onū ꝟo ſacre ſcripture quedā ꝯſiliū ꝯtinent. quedam preceptū. quedā ꝑmiſſionē. quedam ꝟo ꝓhibitionē. Que gͦ ꝯſiliū ꝯtinent data ſunt perfectis. que preceptū ꝑficiēdis. que per miſſionē īfirmis. que ꝓhibitōem reprobis. ꝟ bi grā. Conſiliū eſt uendere oīa ⁊ dare pauꝑi bus. p̄ceptum diligere deū. ꝑmiſſio nubere. ꝓ hibitio non occidere. Preceptum ⁊ ꝓhibitio ſunt neceſſitatꝭ. ꝯſiliū ⁊ ꝑ̄miſſio uolūtatꝭ. Naꝫ p̄cepto ⁊ ꝓhibitōi non īpune reſiſtes. Cōſilio autem ⁊ ꝑmiſſioni niſi uolueris non acꝗeſciſ ante uotum dico uel ſuſceptionē. Nam poſ uotum ꝯtinentie qd̓ eſt ꝯſilii cogeris id ob ſeruare. ⁊ poſt nuptias que ſunt ꝑmiſſionis n̄ poteris uxorē dimittere. Iurare gͦ qm̄ ad īfir mitate ꝑtinet ꝑmiſſionis eſt. Non iurare aūt qm̄ maioris ꝑfectōis eſt ꝯſilii eſt. Sꝫ meli uidet̉ dd̓ ꝙ ī eo qd̓ eſt iurare ꝯcurrūt duo.ſ. veꝝ aſſerere: ⁊ cum inuocatione ſeu atteſta tione pͥme ꝟitatis. Quātū vero ad illd̓ qd̓ eſt veꝝ aſſerere iurare eſt bonū in gn̓e. ſꝫ ꝙͣtū ad illud qd̓ addit̉ cū inuocatione dei addit̉ circūſtantia determinās hūc actū nō debere exerceri ſine cauſa neceſſaria uel vtili. Unde rone huiꝰ circūſtātie iurare ſine cauſa ē malū ꝗa ex hoc ponit̉ ꝯtemptꝰ ꝟitatis pͥme. Ad illud gͦ Iacobi. an̄ oīa nolite iurare ⁊cͣ. dd̓ ꝙ prohibet̉ affectꝰ iurādi nō affectꝰ ſimplr̄. ⁊ hͦ notat dicēs. Nolite. hoc eſt nō appetatis vel affectetis iurare: īmo ꝯpulſi iurare. Un̄ Hie roꝰ. in glo. ſuꝑ Mat. 5. Xp̄s oīo iurare ꝓhibet ne ꝗs quaſi bonū appetat iuramētū: ⁊ aſſidu itate iurandi labat̉ in ꝑiuriū. Et aug. in li. de mendacio. Dn̄s ꝓhibet oīo non iurare.i. īꝙͣtū in te eſt non ames nec cum aliqua dilectione appetas iurare. Ad illud aūt aug. dd̓. ꝙ n̄ ſequit̉. iuratio ꝟa ē ꝑiculoſa. gͦ mala: ꝗa ꝑicu loſum dr̄ reſpectu iurātis. malū ꝟo reſpectu actus. ꝟa aūt iuratio dr̄ ꝑiculoſa: ꝗa de facili pot eē omiſſio in aliqua ꝯditione iuramēti: q̄ ſūt tres Leuitꝭ. 4. Iurabis uiuit dn̄s ī iudicio ⁊ iuſticia ⁊ ꝟitatē. Ad 3ᵐ dd̓. ꝙ iurare oī circūſtātia extrinſeca remota adhuc in ſe hꝫ circūſtantiā: rōne cuiꝰ ponit̉ ꝯtemptꝰ dei. vn̄ eſt malū ex circūſtātia illa: quāuis in genere ſit bonū ſicut dictū eſt. Ad illud qd̓ obicit̉ Ꝙ iurare multiplicatum ꝑ ꝯſuetudinē pro hibitum gͦ eſt peccatum. dd̓ ꝙ ipſa ꝯſuetudo abſoluta non eſt peccatū ſi ſemꝑ fieret ex cā vtili vel neceſſaria. ſꝫ qn̄ cū ipſa ꝯſuetudine accidit ꝯtemptꝰ. ⁊ ita intellr̄ ꝓhiberi vſus ⁊ ꝯſuetudo iurandi. Ad illud ꝟo qd̓ obicit̉ ꝙ eſt indifferēs diſtinguēdū ē ꝙ indifferens dr̄ duplr̄. Uno enī modo dr̄ indifferens qd̓ n̄ eſt bonū ẜm ſe: hoc eſt tale qd̓ non poſſit fierī male. ⁊ qd̓ nō eſt malū ẜᵐ ſe hoc eſt tale qd̓ n̄ poſſit fieri bene. ⁊ ẜm hunc modū iurare eſt indifferens: ꝗa non ē tale bonū nec tale malū Ilio modo dr̄ indifferens qd̓ poteſt indiffe renter exerceri vt comedere ⁊ ambulare. ⁊ ẜm hunc modū iurare non eſt indifferēs. Nota gͦ ꝙ dr̄ Mat. 5. Ego dico vobis non iu rare omnino.i. iurare non omnino hoc eſt iu rare in omni caſu: ꝗa in aliquo caſu iurandū. in aliquo non. Un̄ aug. ibi dic̄ in glo. Nō pe nitꝰ iurare ꝓhibuit ſꝫ occaſione ꝑiurii qd̓ ꝑfe ctiꝰ eſt docuit: cum dixit: non iurare omnino. quod ꝟo ſuꝑſticioſuꝫ eſt reſecauit cū ſb̓iūxit. neqꝫ ꝑ celū ⁊cͣ. Iudei enim ꝑ irl̓m ⁊ elementa iurantes creaturas venerabāt̉: ſic̄ dic̄ Hier. Qd̓ ꝟo infirmitatis eſt permiſit uel indulſit: cum adiunxit. Qd̓ aūt abudantiꝰ ē a malo ē hoc eſt ſi ꝯtingat iurare a malo eſt non tuo ſ alteriꝰ: illiꝰ.ſ. a quo cogeris iurare hoc eſt ab infirmitate vel incredulitatē: que malū ē vt dicit aug. Nota cauſas ꝓpter quas ꝯcedit̉ iurare. Quedā enim ſunt ex parte boni intro ducēdi. Quedā ꝟo ex parte mali vitandi. Et ex parte boni quedā ꝓ veritatē ꝯfirmanda .2. Cor̄.i. Fidelis deꝰ ꝗa ſermo noſter qui fuit ad vos non eſt in illo eſt ⁊ non. Quedā ꝓ ꝟi tate declaranda. Deutꝭ. 19. In ore duoꝝ vel triū teſtiū ſtat omne verbum: quia ꝓut dicit canon: non eſt teſtis niſi iuratꝰ. 3ª ꝓ amicitia ꝯtrahenda. gn̄. 26. Dixerunt viri gerare ad Iſaac. Sit iuramētū inter nos. 4ª ꝓ pace re formanda. gn̄. z1. Iacob iurauit Laban. 5ª pro fidelitate ſeruanda. 2. R. 5. Uenerunt ſenes iſrael ad regeꝫ: ⁊ ꝑcuſſit cū eis fedꝰ corā dn̄o 6ª ꝓ obediētia ⁊ ſb̓iectione recognoſcēda ſic̄ iurant abbates ep̄o: ⁊ viri galaad Iepte. Iu dicꝭ. xi. Dn̄s ꝗ hec audit ip̄e mediator ⁊ teſtiſ eſt ꝙ noſtra ꝓmiſſa faciemꝰ. 7ª ꝓ ꝯſuetudine eccl̓ie ſeruanda ut canonici. ⁊ 24. exodi. filii iſrael data lege qͣſi iurauerūt ſe dn̄o ſeruitu ros. Et Ioſue ultimo. He gͦ ſepteꝫ cauſe ſunt ꝓpter bonū introducēdū. Propter malū uero amouēdū vna cā eſt calumnia ſopiēda ut fit iuramentū de calumnia in ꝯteſtatione litis Heb. 6. Omnis ꝯtrouerſie ad ꝯfirmationē fi nis eſt iuramentū. Alia ꝟo cauſa ē ꝓ infamia purganda. Leutꝭ. 21. Si īuentū fuerit cadauer hoīs occiſi maiores natu cītatis illiꝰ lauabut manꝰ ſuas ſuꝑ vitulā ⁊cͣ. Itē querit̉ utruꝫ ſit licitū iurare ꝑ creaturas. uidet̉ ꝙ noͣ. mat. .5. Ego dico nō iurare omnino neqꝫ ꝑ celum neqꝫ ꝑ terram ⁊cͣ. Contͣ. Gn̄. 42. Ioſeph iu rauit ꝑ ſalutē Pharaonis. Iteꝫ quottidie iurat̉ ꝑ ſanctos ⁊ ꝑ ſanctam Mariā ⁊ ꝑ euā gelia ⁊ ꝑ res deo dicatas. Rº. Prohibituꝫ ē iurare ꝑ creaturas ex duplici cauſa. ꝓpter idolatriam: ne.ſ. credamꝰ aliꝗd numīs eſſe ī ill̓. Et ꝓpter fraudē ne ꝯtēnētes creaturas ꝓ ximos decipiamꝰ. Et hoc ē quod dic̄ glo. mat .5. Non iuremꝰ ꝑ creaturas vt uene̓mur eas ultͣ quod debemꝰ. uel ut cū ꝑ eas iuramꝰ nihil iurare putemꝰ. Qn̄ gͦ hͦ nō eſt ut ꝗ ī creatura nihil numīs credit: nec fraudē intēdit: licet ꝑ creaturā iurar̄. Quando gͦ iurauit Ioſeph ꝑ ſalutē Pharaonis: iurauit ꝑ eū ꝙ ſalutem dedit Pharaoni. Silr̄ qn̄ iurat̉ ꝑ ſanctos iu rat̉ ꝑ eū ꝗ ſanctitatē eis ꝯtulit. Silr̄ quand iurat̉ ꝑ euangeliū ⁊ cruces ⁊ ſil̓ia iurat̉ ꝑ eū cui hec ſunt dicata: vel cuiꝰ ſunt repn̄tatiua Silr̄ qn̄ iurat̉ ꝑ celū ⁊ terrā iurat̉ ꝑ eum qui creat ⁊ ꝯſeruat. Equitur de pre ceptis patiētie reſpectu triplicis iniu rie. Eſt enim iniuria leſionis corpoꝝ ⁊ abla tionis reꝝ: ⁊ angarie opeꝝ. Patiētia leſionis corpoꝝ p̄cipit̉ mat. 5. cū dr̄. Ego dico vobis nō reſiſtere malo: ſꝫ ꝗ te ꝑcuſſerit in dextera maxilla p̄be ei ⁊ alterā. ⁊cͣ. Patīa ablatōis re rū cū ibidē ſequit̉. Et ꝗ vult tecū in iudicio ꝯtendere ⁊ tunicā tuā tollere: relinque ei ⁊ palliū. Patīa angarie opeꝝ p̄cipit̉ ibidē: cuꝫ ſb̓dit̉. Et ꝗcūqꝫ te angariauerit mille paſſus vade cū illo alia duo. Primo gͦ querit̉ de p̄cepto patīe reſpectu leſionis corpoꝝ. 2º d̓ p̄cepto patīe reſpectu ablationis reꝝ. 3º de p̄cepto patīe reſpectu angarie opeꝝ. Quantuꝫ ad primum querit̉ vtrū iniuria ſit ꝓpulſanda. ⁊ ꝙ nō vr̄ ꝑ hoc ꝙ dr̄ Mat. 5. Dico vobis nō reſiſtē̓ ma lo. In hoc enim videt̉ illud ꝓhiberi. Iteꝫ aut ꝓpellit̉ iniuria a ſe aut a ꝓximo. ꝓpellen da iniuria a ſe ꝓhibet̉ Mat. 5. cū dr̄. Dico uo bis non reſiſtere malo. ⁊ ꝗ te ꝑcuſſerit ī vna maxilla prebe ei ⁊ alterā. ⁊ Mat. 10. Cū vos ꝑ ſecuti fuerint in vnā cītatē fugite in aliam. ⁊ ad ro. 12. Non voſmetipſos defendētes ca riſſimi ſꝫ date locū ire. Propellēda iniuria a proximo ꝓhibet̉ Mat. 26. vbi cū Petrꝰ uellet a dn̄o iniuriā repellere dixit ei dn̄s. Cōuerte gladiū. t. in vaginā. oīs.n. ꝗ occiderit gladio gladio ꝑibit. Contͣ. Ip̄e dn̄s ꝑcuſſus alapa ꝑcuſſorē reprehēdit: nec alterā maxillā ꝑcuti endam prebuit. Io. 18. Item Paulus petiit milites a tribuno vt illeſus ab omni iniuria ſeruaret̉. actꝭ. 23. gͦ licite poteſt iniuria repelli a ſe. Itē dicit auctoritas. Nō ſunt īmunes a ſcelere ꝗ xp̄m ꝑmiſerūt pͥncipibꝰ interfice̓. gͦ iniuriā tenebāt̉ a xp̄o repellere. Iniuria gͦ ē repellenda ab alio. Itē querit̉ vtrum ſit ꝯſiliū vel p̄ceptū qd̓ dr̄. Dico nobis nō reſiſtē malo. Si enī ꝯſiliū ē gͦ ad illud tenent̉ ꝑfecti. Quō gͦ xp̄s ⁊ Paulꝰ nō ſeruauerūt formā hͦꝰ ꝯſilii. Itē alia que ponūt̉ in illa ſerie Mat .5. ut non iraſci: nō videre ad ꝯcupiſcēdū ſūt in rōne p̄cepti: ⁊ pertinēt ad omnes. Quō gͦ iſtud erit in rōne ꝯſilii. Si ꝟo ē p̄ceptū. gͦ mo talr̄ peccant ꝗ faciūt ꝯtrariū. Itē Marcel linꝰ ad aug. Reipublice noͣ ꝯuenit vlli maluꝫ ꝑ malo reddere: ⁊ ꝑcutiēti maxillā aliā p̄be̓. gͦ nec eſt p̄ceptū nec ꝯſiliū: cū diuina p̄cepta ⁊ ꝯſilia ſint ꝯueniētia. Itē ſi nō ē reſiſtēdū malo. gͦ mali nō erūt coercendi. ꝑibit gͦ iuſti cia ⁊ lex. Itē querit̉ vtrū illo p̄cepto mat .5. qd̓ eſt de patīa reſpectu leſionis corpoꝝ re tractat̉ lex talionis cū dr̄. Audiſtis ꝗa dictū ē antiꝗs oculū ꝓ oculo ⁊cͣ. ego aūt dico vobis nō reſiſte̓ malo ⁊cͣ. Si enim retractat̉ gͦ peccāt iudices ſecl̓ares ꝗ oculū ꝓ oculo eruūt ⁊ aīaꝫ pro aīa interficiūt. Si nō retractat̉: quō gͦ lex adimplet̉: ꝗa ſi dicat̉ ꝙ in hoc ꝙ ſuꝑaddit̉ hic ꝓhibitio vltiōis. ꝯtra. h̓ ꝓhibebat̉ ī lege Leuitꝭ. 19. n̄ q̄res vltionē: nec memor eris iniu rie ciuiū tuoꝝ. ℟º. Iniuria aut eſt ꝑſonal ⁊ pͥuata: aut publica. Si ē publica ꝓpulſāda eſt iuſſu pͥncipis ⁊ manu militis. Ro. 13. Non ſine cauſa gladiū portat. dei enim miniſter ē vīdex in irā ei ꝗ male fac̄. dr̄ de pͥncipe. ⁊ mi litibꝰ determinat̉ ſtipendia Luce. 3. Contēti eſtote ſtipendiis ueſtris: ⁊ etiā ipſi pͥncipi tri butū Mat. 22. Reddite q̄ ſunt Ceſaris ceſari ⁊ que ſunt dei deo: ſꝫ nō niſi ꝓpter defenſionē rei publice: que ſine repulſione iniurie hoſtilis fieri non pōt. Preterea aug. i. de ci. dei. expo nens illud p̄ceptū. nō occides dic̄. Non ꝯtra hoc p̄ceptū fecerūt qui deo actore bella geſſe runt: ⁊ ẜᵐ leges ſceleratos punierūt. Et iteꝝ can. aug. Fortitudo que a barbaris defendit patriā: vel domi defendit infirmos: vel a la tronibꝰ ſocios plena iuſticia eſt. Ex quo relin quit̉ ꝙ publica iniuria eſt repellenda etiā cū armis ab eo ꝗ ad hoc ordinatꝰ eſt. Qd̓ ꝟo dr̄ Mat. 5. intellr̄ de iniuria ꝑſonali: tn̄ cū diſtī ctione: ꝗa ꝑſonalis iniuria pōt repelli duobꝰ modis: aut impediēdo: aut repugnādo. Im pediendo ſic̄ Paulꝰ munitꝰ militibus iudeos impediuit ne ei inferrēt iniuriā. ſic licet oībꝰ iniuriā repellere: nec hoc ꝓhibet̉ Mat. 5. hoc enim dr̄ nō ꝓpͥe reſiſtere. Repugnādo repel lit̉ iniuria duplr̄. cogete neceſſitate: ⁊ vlciſcē di libidine. Cogēte neceſſitate cū al̓s nō pōt vitari leſio nec ꝑ fugā: nec ꝑ impedimētū ali qd̓ abſolutū: ⁊ tūc etiā adhuc diſtinguit̉: ꝗa aut repellit̉ īiuria ui pͥuata ut ſine armis. ⁊ hoc modo ꝑmittit̉ clerico ⁊ layco īiuriā re pelle̓. ⁊ hͦ flagrāte maleficio cū moderamine īculpate tutele. ⁊ ſic ītellr̄ illa lex ciuilis ca nonizata. Uimui r̄pelle̓ licꝫ: ⁊ īcontinēti: quia facto interuallo nequaqͣꝫ. Aut repellit̉ ui pu blica ⁊ cum armis: ⁊ hoc modo non ꝑmittit̉ clericis ſꝫ laycis. ⁊ hoc ſic̄ dictū eſt flagrante iniuria ⁊ cum moderamīne ⁊ ī inſtanti: non autē eēt moderamē ſi nō impeteret̄ armis ⁊ inpeteret armis. Si ꝟo repellat̉ iniuria vlci ſcendi libidine: ſic nulli licet iniuriā repelle̓: vel reſiſtē malo. ⁊ ſic intellr̄ illud ro. 12. Non reddētes malū ꝓ malo. ⁊ illud p̄ſ. Si reddidi retribue. mihi mala ⁊cͣ. Dicēdū gͦ ꝙ repellere iniuriā ſeu reſiſte̓ malo animo vlciſcēdi oībꝰ eſt phibitu. Un̄ illud qd̓ dic̄ apl̓us ad ro. 12. Hō voſmetipſos defendētes cariſſimi: intel ligit̉ ex libidine vindicte. vn̄ ſtatīm ſb̓iūgit̉. Sed date locū ire. ſcriptū ē enim. mihi vīdi ctā. Repelle̓ gͦ īpediēdo nō repugnando oībꝰ ꝯceſſum ē. vel etiā arguēdo v̓bis vt dn̄s. vn̄ glo. ſuꝑ Io. 13. ſuꝑ illd̓. Dedit ei alapā ⁊cͣ. On̄ dit p̄cepta patīe nō oſtētatione corꝑis ſꝫ pre paratione cordiſ faciēda. Pōt enī ꝗs maxillā viſibilr̄ prebe̓ iratꝰ. Meliꝰ gͦ rn̄dit ꝟe placatꝰ ⁊ ad ferēda grauiora tranꝗllo animo paratꝰ Et ſic intellr̄ illd̓ Mat. 5. Si quis te ꝑcuſſerit in dextra maxilla prebe ei ⁊ alterā. hoc eſt pa ratꝰ ſis aliā ſuſtine patiēter. Repelle̓ ꝟo coge te neceſſitate iniuriā vi publica ⁊cͣ. armis in prohibitōe eſt clericis in ꝯſilio laicis. Repelle̓ ꝟo vi pͥuata ſine armis in ꝯſilio ē clericis. Sic gͦ pꝫ ſolutio ad obiecta. ⁊ quō hoc ꝙ dr̄ nō re ſiſtere malo differenter intellectū in ꝯſilio ſit ⁊ in p̄cepto. Ad illd̓ qd̓ obicit Marcellinꝰ ad aug. rn̄dendū ẜᵐ aug. ad Marcellinū. ꝗd eſt reſpublica niſi res populi. res gͦ ꝯmūis res vtiqꝫ cītatis. Quid eſt aūt ciuitas niſi multi tudo hominū in quoddā vinculū redacta cō cordie. Qui gͦ vincit in bono malū patienter admīſtrat tꝑalia ꝯmoda: vt iniurioſus ī con cordiā qua nihil eſt vtilius ciuitati penitens acꝗrat̉ victꝰ nō ſeuientis viribꝰ: ſꝫ beniuolē tia patiētis. Sic gͦ ſolet intelligi illud ꝟ̓bū ac ſi dictū eēt. Si qͣs in te meliora fuerit p̄ſecutꝰ ⁊ īferiora ei p̄be: ne vindicte potiꝰ ꝙͣ patiētie ſtudēs ꝯtemnas eterna ꝓ temporalibꝰ: cū po tiꝰ tēporalia ꝓ eternis ꝯtemnēda ſint tanꝙͣ ſi niſtra pro dextris. Ad vltimū dd̓ ẜm aug. ad Marcellinū ꝙ iſta p̄cepta magis ad p̄ꝑat onē cordis ꝙͣ ad opus qd̓ ī aperto fit ꝑtinēt vt teneat̉ cū patīa cū beniuolētia. in manife ſto aūt adſit qd̓ eis videt̉ ꝓdeſſe poſſe: quibꝰ bn̄ uelle debemꝰ. Cui aūt licentia iniquitatis eripit̉ utilr̄ uincit̉: qm̄ nihil eſt infeliciꝰ felici tate peccātiū: qua penalis nutrit̉ impunitas ī mala volūtas uelut hoſtis īterior roborat̉ Ad illud ꝟo qd̓ q̄rit̉ de lege talionis an̄ re tractet̉ dd̓. ꝙ lex talionis retractat̉ quantuꝫ ad pͥuatā ꝑſonā ſꝫ nō quātū ad iudice. pͥuata enim ꝑſona ſi uindicta expete̓t malū ꝓ malo redde̓t: ut dic̄ aug. iudex ꝟo noͣ. ſꝫ amore iuſti cie iuſtū redde̓t ꝓ iniuſto: qd̓ eſt bonū ꝓ malo qd̓ etiā deꝰ iudex facit. Et nota ꝙ dicit aug ꝙ ī his n̄ ꝓhibet̉ uindicta que eſt ad correcti oneꝫ: quia ipſa ꝑtinet ad mīam: nec impedit manſuetudine. ſ hoc n̄ ꝯcedit̉ niſi ei cui ptās ordine data eſt ⁊ ſine ira ut patri ī filium. Einde queritur de p̄cepto patiētie reſpectu ablatōis reꝝ de quo. 5. Mat. Et qui tecū uult ī iudicio ꝯtendē̓ ⁊ tunicā tolle̓: relinque ei ⁊ pallium. Circa qd̓ querūt̉ quatuor. Primū utrū ſut licitū ſua repete̓. 2º utrū ſit licitū ꝑfectis re perere. 3º utrū ſit licitū ul̓r imperfectis ſua pete. 4 utrū ſit licitū oīa repetere. Quantum ad primū obr̄. Nam ꝑ illud p̄ceptū. 5. Mat. uidet̉ ꝙ non liceat alicui ſua repetere. Ad idem Luce. 6º. Qui aufert que tua ſunt nō repetas: ⁊ ꝗ au fert tibi ueſtimētū: ⁊ tunicā noli prohibere. Item. i. Cor̄. 6. Delictū ē in uobis ꝙ iudicia habetis inter uos: quare non magis īiuriam accipitꝭ. Contra. i. Cor̄. 6. Oīa mihi licent ſꝫ non oīa mihi expediūt. ⁊ dic̄ ibi gl. ꝙ licebat apl̓o ſumptꝰ repetere: ſ non expediebat. Sed licitū ē qd̓ nullo iure ꝓhibet̉. gͦ repetere non ꝓhibet̉ a dn̄o. ℟º ẜm glo. i. Cor̄. 6. Contingit repetere ſua coram iudice fideli. Corā iudice īfideli nulli licet. Un̄. i. Cor̄. 6. Audet ꝗs ue ſtrū hn̄s negociū aduerſꝰ alteꝝ iudicari apd̓ iniquos. glo. i. īfideles.i. ꝗ iniꝗ ſunt fidelibus quocūqꝫ modo poſſunt. Item ꝯtīgit repe tere ſua corā iudice fideli duplr̄. aut cū ꝯten tione ⁊ fraude: aut cū caritate ⁊ amore iuſti cie. pͥmo modo nulli licet. ⁊ ẜm hoc ītellr̄ illd̓ preceptum Mat. 5. Si ꝗs uoluerit tecū ī iudi cio ꝯtendere dimitte̓ ei ⁊ palliū. Glo. An̄ꝙͣ ꝯtendas.i. cū ꝯtentōe repetas. 2º modo licet īfirmis ⁊ īperfectis repetere ſua. ꝑfectis ꝟo n̄ licet. ⁊ hoc eſt qd̓ dic̄ glo. i. Cor̄. 6º. Perfectis lꝫ repetere ſua ſimplr̄.ſ. ſine cauſa: ſine lite: ſeu iudice. Non enī cōuenit eis mouere cauſam ante iudicem. Infirmis ꝟo lꝫ repetere ſua mo uendo cauſam ante iudicem: ſꝫ non cum con tentōe ⁊ fraudulēter ul̓ apud īfideles iudi ces. Ex quo manifeſtum ē ꝙ r̄petere ſua ꝯtē tioſe ul̓ fraudulēt̓: ul̓ coram iudice infideli ē prohibitū omnibꝰ. Repete̓ ꝟo ſine ꝯtentione ſine fraude: nec corā iudice omnibꝰ eſt ꝯceſſū Repetere ꝟo coram iudice ſine cōtentione ⁊ fraude infirmis eſt ꝯceſſum. ꝑfectis ꝟo ꝓhibi tum. Un̄ nō repete̓ ꝯſiliū eſt infirmis: ꝑfectis ꝟo p̄ceptū. Un̄ ꝟſus. Expedit infirmis. licet abſqꝫ dolo ſine lite p̄latis. Licet hoc nō expe dit anatorice nō licet vt per eum ſint res in lite petite. Secundo queritur ſet tum ſit ꝑfectis repete̓. Si dicat̉ ſic̄ ſupra dictū eſt ꝙ eis nō licet repetere coram iudice̓ ⁊ cuꝫ lite: licet tn̄ repete̓ ſimplr̄. ſine cauſa: ſine lite. ſine iudicio: ſeu non coram iudice̓. Tūc q̄rit̉ ꝗ dicant̉ ꝑfecti. Si dicat̉ ꝙ illi ꝗ renunciaue rūt omnibꝰ vt religioſi ẜᵐ ꝙ dr̄ Math̓. 19. Sī vis ꝑfectꝰ eſſe vade ⁊ vēde oīa que hēs ⁊cͣ. gͦ peccat mortalr̄ religioſi: ſi repetāt ſua. Itē cum oībus renūciauerūt non habent ſua. gͦ n̄ poſſunt repetere ſua. gͦ non ē eis in ꝯſilio vel p̄cepto n̄ r̄petere ſua. Si ꝟo dicat̉ ꝙ ē renūci are omnibꝰ ī ſingul̓: ⁊ ſic omnes religioſi re nūciāt omnibꝰ. Et ē abrenūciare omnibꝰ ī coī ⁊ ſic ī ꝯmuni poſſidēt fere omnes. tūc q̄rit̉ de illis religioſis ꝗ omnibꝰ renūciauerūt in ꝯmuni ⁊ in ſingulari. ⁊ ꝓcedit obligatio vt pͥus. Silr̄ querit̉ de clericis ſuppoſitꝭ antiquis canonibꝰ ꝙ non poſſunt habere ꝓpriū. qd̓ in tellr̄ quātū ad res eccl̓ie: quo poſſunt repete̓. ℟ dd̓ ꝙ ſuppoſito ꝙ ꝑfecti dicant̉ ab re nūciatione p̄prietatis ꝙ repete̓ ſua ē ẜᵐ duos modos. Aliquis enī r̄petit ſua vt ſua ⁊ ꝓpter ſe. Aliꝗs repetit ſua vt alteriꝰ ⁊ nō ꝓpter ſe. ſꝫ ꝓpter vtilitatē alteriꝰ. Dicēdū gͦ ꝙ ꝑfectis n̄ licꝫ repetere ſua vt ſua ⁊ ꝓpter ſe. ſꝫ ſua vt ꝯmunia ⁊ vt ꝯgregatōis: ⁊ ꝓpter vtilitateꝫ ꝯmune. Un̄ Grego. Non ſolū cura dꝫ eſſe ne noſtra ſb̓trahāt: ſꝫ ne rapientes nō ſua ſemet ipſos perdant. Si gͦ repetit ꝑfectꝰ dꝫ attēder̄ bonū nō ꝓpͥum ſꝫ ꝯmune. qd̓ triplex ē. pͥmū ē refrenatio maloꝝ ẜm quā etiā ꝯſulit̉ malis Si enim auferet̉ ius repetēdi daret̉ malis oc caſio rapiēdi. Iob. 29. Cōterebā molas iniꝗ ⁊ de dentibꝰ illiꝰ auferebā p̄dam. 2ᵐ bonū eſt vnitas ⁊ pax eccl̓ie que diſſiparet̉ ſi nō licerꝫ ſua repetere. 3ᵐ bonū eſt ꝯſolatio infirmoꝝ ꝗbus data ſunt tꝑalia non ſolū ad ſuſtentati onē ſꝫ etiā ad ꝯſolationē. Cantꝭ. 2º. Leua eiꝰ ſb̓ capite meo ⁊ dextera illiꝰ amplexabit̉ me: quī deſperarent: ſi ablata repetere nō liceret. In tuitu gͦ ꝯmunis boni licet ꝑfectis r̄petere ſua vt alteriꝰ vn̄ ⁊ clerici non repetūt ſua noīe ſuo ſꝫ paupeꝝ: nec monachus niſi noīe ꝯgre gationis vel eccl̓ie. Religioſi ꝟo ꝗ oībꝰ renū ciauerūt in ꝯmuni ⁊ in ſingulari: cū nō habe ant reꝝ ꝓpͥetatē ſꝫ vſum tm̄ nō poſſunt repe tere: niſi noīe illiꝰ fieret apud quē reſidet ꝓpͥ etas: vt eoꝝ ꝯgregatio poſſit uſum hēre. Tertio queritur qmilt ſc vtrum ul̓r licitū ī perfectis ſua repetere. vr̄ ꝙ nō pͥ Cor̄. 13. Caritas nō q̄rit q̄ ſua ſūt. Glo. Caritas non repetit ablata. gͦ nullꝰ hēns caritatē pōt repetere. Itē Greg. Cum ꝓ re terrena pax a corde cū ꝓximo ſcindat̉: apparꝫ ꝙ plus rea qͣꝫ ꝓximꝰ amat̉. Itē magis ē ꝓximꝰ diligē dus in infinitū ꝙͣ corpꝰ ꝓpͥum uel aliqd̓ tꝑale gͦ tenemur non r̄petere noſtra: ſi ſciamꝰ ſcan dalizare ꝓximū. Itē dic̄ auctoritas. Quan tum potes ſine peccato uitar̄ ſcandalū ꝓximi debes. Et apl̓us.i. cor̄. 8. Si eſca ſcandalizat fratre meū non mariducabo carnē in eternū. gͦ vbi īminet ſcandalū tenemur non r̄pete̓. Itē oꝑa miẜicordie q̄ ſunt in p̄cepto tene mur dimittē ꝓpter ſcandalum. gͦ ⁊ r̄pete̓ cū non ſit in p̄cepto. licꝫ.n. cuilibꝫ r̄nunciare iuri ſuo. Contra. i. Cor. 6. Omnia mihi licet ſꝫ n̄ omnia expediūt. ⁊ exponit̉ d̓ repetitōe ſuoꝝ Licitū igit̉ ē cuilibꝫ ſua r̄pete. Rº. ad pͥmū dd̓. ꝙ e rpete ex cupiditate: ⁊ ē repete̓ zelo iu ſticie: ⁊ ē r̄petere timore caſus. Primo modo non ē repetere ex caritate. Caritas.n. non r̄pe tit ablata cauſa.ſ. cupiditatꝭ. Non eniꝫ ē ama trix pecunie ꝓpter ſe: ſicut ibi dicit gl. ꝙ ip̄a amat bonū incōmutabile. ⁊ omnia ꝯmutabi lia refert ad illud. Repetere ꝟo zelo iuſticie lꝫ ꝑfectis ẜᵐ illum modum qui dictꝰ ē. Repeter̄ ꝟo timore caſus ne.ſ. ꝓpter pauꝑtatē ⁊ indi gētiā ruāt in pctm̄: licꝫ infirmis ne.ſ. egeſtate ꝯpulſi furēt̉ ⁊ ꝑiurēt nomē dei ſui: ſicut dicit̉ prouer. 30. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ ꝯtingit r̄peter̄ du obꝰ modis ꝯtētioſe ⁊ pacifice. Cōtētioſe nulli licet. ⁊ ſic intelligitur auctoritas Gregorii ꝑ contētioneꝫ enim pax a corde ſcindit̉. Ad 3ᵐ dd̓ ꝙ oportꝫ tenere quod certū ē. Certum ē autē ꝙ raptor ē qui abſtulit. Incertū aūt ē ꝙ ſcandalizabit̉. ⁊ pſi ſcirē ꝙ ſcandalizabit̉: ſi repetā: ſi infirmꝰ ſum ⁊ timeam caſum ꝓ priū ex non repetēdo p̄ponderat ſcandalum propͥum ſcandalo ꝓximi: ⁊ plus teneor uitar̄ ſcandalū ꝓpriū ꝙ alteriꝰ. Si ꝟo ꝑfectꝰ ſum⁊ repeta ꝓut dictū ē ſicut p̄ponderat bonū coē bono ꝓximi: ſic p̄ponderat ſcādalum ꝯmune ⁊ pluriū ſcandalo ꝓximi ſiue ſingulari. Acci deret aūt ſcandalū ꝯmune.ſ. diſſi patio paciſ ⁊ vtilitatꝭ ꝯmunis: niſi fieret repetitio. auge ret̉ etiā ſcandalū maloꝝ: cū non refrenaret̉ malicia eoꝝ. Ad quartū dd̓. ꝙ eſt ſcādalū actiuū dictū.ſ. vel factum minus rectū p̄ſtās alteri occaſionē ruine. ⁊ eſt ſcandalū paſſiuū Illud qd̓ dicit apl̓us intellr̄ de ſcandalo acti no. ⁊ ſic etiā tenemur nō repetere cū ſcādalo aſtiuo.i. faciēdo vel dicēdo aliꝗd minꝰ recte amoto gͦ ſcandalo actiuo non tenemur non repetere ꝓpter ſcandalū paſſiuū. hoc ē ꝙͣuis ille ſcandalizet̉ a quo repetit̉. vn̄ illa auctori tas. quātū potes ſine peccato ⁊cͣ. intellr̄ ſalua triplici ueritate. doctrine. ſcilꝫ. uite ⁊ iuſticie. Hon eēt aūt ſaluata ꝟitas iuſticie ſi auferret̉ r̄petitio. Ad vltimū dd̓. ꝙ oꝑa miẜicordie non ſunt dimittēda ſimplr̄ ꝓpter ſcandaluꝫ quanuis differenda. vtrū Quarto queritur licitū ſit omnia repetere. Et pͥmo querit̉ an liceat repetere ſuꝑfluū: an neceſſariū tm̄. ⁊ cum dic̄ Aug. in glo. De neceſſariis ſi ꝑdideris vnum ſine tolli ⁊ reliquū. Quid gͦ de ſuꝑfluis. Und̓ Aug. de ſermone dn̄i in monte. Si de neceſſa riis hoc imperatū eſt: quanto magis ſuꝑflua uaqꝫ ꝯtemere ꝯuenit. Itē omne ſuꝑfluū alienū ē: ꝗa ē indigentis. gͦ cū alienū non liceat repetere: neqꝫ ſuꝑfluū. Rº. Tam de neceſſario ꝙͣ de ſuꝑfluo ꝯpetit r̄petitio ẜꝫ modū qui dictus eſt. ſꝫ in hoc eſt dr̄ia. ꝗa poſt repetitionē nō teneris neceſſariū diſpenſare indigenti: ſꝫ ſuꝑfluū teneris. Pōt gͦ ſuꝑfluuꝫ repeti ad diſpenſandū: ſꝫ non ad retinēdū. ⁊ ẜm hunc modū ſuꝑfluū eſt alienū ⁊ tuū. alie nū ad retinēdū. tuū ad diſpenſandū. Que rit̉ etiā vtrū illud p̄ceptū ſilr̄ ſit intelligēdū de ſeruis ſicut de rebꝰ. Ad qd̓ ꝯbic̄ augꝰ. in li. de ſermone dn̄i in monte dicēs. Non xp̄ianū ſic oꝑꝫ poſſide̓ ſeruū: quo equū aūt argentuꝫ: ꝙ ꝙ fieri poſſit vt maiori p̄cio valeatꝰ equus qꝫ ſeruus ⁊ multo magis auꝝ vel argentum Si gͦ non ē xp̄ianꝰ poſſidēdus vt ſeruus ſicut equus. gͦ non eſt repetendꝰ cū non ſit ſeruus. ℟º ẜᵐ aug. Si ille ẜuus rectiꝰ ⁊ honeſtiꝰ ⁊ ad colēdū deū accomodatiꝰ a te dn̄o educat̉ ⁊ regit̉ ꝙ ab illo poteſt qui eū capit auferre: neſcio vtꝝ ꝗſꝙͣ dicere audeat vt veſtimētū eūj debere ꝯtemni: qͣſi dicat in tali caſu nō dꝫ ꝯtemni repetitio ſerui ſic̄ repetitio pallii. Poſtea queritur de p̄cepto patīe ꝙͣtū ad iniuriā in angaria oꝑū ⁊ de quā dr̄ Mat. 5. Si quis te angariauerit mille paſſus vade cū illo alia duo: ⁊ dr̄ anga ria indebiti officii exigētia in ꝓpͥam ꝑſonam Querit̉ gͦ pͥmo quare ponit angariam mille paſſuum ẜᵐ hūc numeꝝ pluſꝙͣ ẜm aliū nume rum. Itē querit̉ quare vni miliario addit alia duo. Itē querit̉ vtrū illud p̄ceptū ſit ad lr̄am obſeruandū. ℟. Ad pͥmū dd̓ ẜm glo. Ꝙ ipſe dn̄s determinat angariam mille paſſuum quia hoc eſt iter ſabbati: quo deſigͣt̉ ꝑfectio ſpūalis: que in impletionē huiꝰ p̄cepti oſtendit̉. ⁊ hanc ronē ponit aug. in li. de ſer mone dn̄i in montē. Ad 2ᵐ dd̓ ẜm aug. ꝙ ꝑfectio patīe in tribꝰ ꝯſiſtit. corpore. volūtate ⁊ rōne. vt ſi artaris alicui impede̓ corporale ſeu ꝑſonale obſeꝗum: qd̓ intellr̄ per angariā mille paſſuū: ſit rōnabile ⁊ volūtariū que ſūt qͣſi ad alia duo millia. ro. 12. Rōnabile ſit obſe quiū noſtrū. ⁊. 2. cor̄. 9. Unuſꝗſqꝫ ꝓut deſti nauit ī cord̓ ſuo. qd̓ ſignatū ē Iob. i. Iob erat tria millia cameloꝝ. Camelꝰ eſt aīal onerifeꝝ in quo operatio ſeu angaria opeꝝ ſolent exer ceri. Camelꝰ etiā ſcindit ungulā in qͦ diſcretio inſinuat̉. Ad onera volūtarie ſe ſb̓mittit: in quo volūtas. Ad tertiū dd̓ ẜᵐ aug. in li. d̓ ẜmone dn̄i in monte. Si quis te angariauerit mille paſſus: vade cū illo alia duo. ⁊ hͦ vtiqꝫ nō taꝫ ut pedibꝰ agas qͣꝫ vt animo ſis paratꝰ Nam in ip̄a xp̄iana hiſtoria in quo ē auctori tas nihil tale inuenies factū a ſanctis vel ab ip̄o dn̄o cum in homine que ſuſciꝑe dignatꝰ eſt viuēdi nobis exemplū p̄be̓t. ſꝫ ſi quis cogit te ẜuire ⁊ ſolaciū tibi impendit ꝯpaſſionis affectu paratꝰ eſto multo plus impendere. Onſequēter que rit̉ de p̄ceptis bn̄ficētie que ſūt duo Nam ẜm Rabanū duo genera p̄ſtādi reꝑiūt̉ vel ꝗa beniuole damꝰ vel reddituro accomo damꝰ. Querūt̉ gͦ duo. Primū de p̄cepto ero gatōis ſeu donatōis. 2ᵐ de p̄cepto mutui ſiue ꝯmodatōis. Primo gͦ q̄rit̉ de p̄cepto erogationis: de quo dr̄ Mat. 5. Qui petit a te da ei. ⁊ Luce. 6. Omni petēti te tribue. Iuxta quod etiā dicit̉ Luc. xi. Date elemoſinā ⁊ ecce omnia munda ſunt uobis. Et circa hͦ p̄ceptū querūt̉ plura. pͥᵐ ꝗd p̄cipiat̉ dari. 2ᵐ ꝗs iubeat̉ dare. 3ᵐ cui p̄cipiat̉ dare. 4º quo ⁊ qn̄ tenemur dare. 5ᵐ quare attribuit̉ el̓e omnia mundare. Circa pͥmū querūt̉ duo. pͥmū ē utrū de illicite acꝗſitis poſſit dari ut de uẜa ⁊ meretricio. 2ᵐ utꝝ neceſſarium ſeu ſuꝑfluū p̄cipiat̉ dari. Quantuꝫ ad primum obr̄ ſic. Luce. 16. facite vobis amicos de ma mona iniquitatis. gͦ de iniquo poteſt dari ſeu de iniq̄ acꝗſito. Itē Exodi. 12. legit̉ ꝙ filii iſrael exituri de egypto a vicinis acceperūt mutuo vaſa aurea ⁊ argentea ex ꝗbꝰ poſtea edificauerunt tabernaculū dn̄o. Sꝫ coſtat ꝙ ꝗdā illoꝝ ſaltē furtū ꝯmiſerūt. gͦ de furto et pōt dari bn̄ficiū. Itē aug. Qui hētiſ aliꝗd de malo facite inde bonuꝫ. q̄ non habetis de malo nolite acꝗrere de malo. Eſto tu bonꝰ ꝙ facis de malo bonū. gͦ de male acꝗſito poteſt fieri bonū. Contͣ. Aug. in li. de verbis dn̄i. Nolite velle el̓as facere de fenore ⁊ vſuris. Itē eccl̓iaſtici. 34. Immolātis ex iniqͦ obla tio ē maculata. Itē ī eodē. Dona iniquoꝝ non ꝓbat altiſſimꝰ: nec reſpicit in oblatiōibꝰ iniquoꝝ: nec in multitudine ſacrificioꝝ eoꝝ ꝓpiciabit̉ pctīs. Itē in eodē. Qui offert ſa crificiū ex ſb̓a pauꝑis qͣſi ꝗ victimat filiū in ꝯſpectu patris. Itē Grego. El̓a oculos re demptoris noſtri placat: qn̄ nō ex illicitis ⁊ iniquitate ꝯgerit̉. ſꝫ que de rebꝰ ꝯceſſis ⁊ bn̄ acꝗſitis impedit̉. Itē Hieroꝰ. Adiſcant hͦ ip̄m ſil̓e eē rapine: ſi ꝗs inuenta nō reddat. Item aug. Si ꝗs agris iniqͦ ac ꝑperam īuaſis ita vtat̉ vt ex eoꝝ fructibꝰ largas el̓as faciat n̄ ideo rapinā iuſtificat. Ex his auctoritatibꝰ probat̉ ꝙ neqꝫ ex rebꝰ male acꝗſitis: nec ex in uentis pōt quiſqꝫ bn̄ficiū alteri erogare. Item videt̉ ꝙ nec etiā de meretricio. Deutꝭ. .23. Non offeres mercedē ꝓſtibuli aut p̄cium carnis. gͦ ⁊cͣ. ℟º. Quida gnͣalr̄ dicunt ꝙ de nullo illicite acꝗſito pōt fieri el̓a: nec de me retricio: nec de vſura: nec de acquiſitis ludo aleaꝝ. nec de hyſtrionatū: nec de ſymonia. nā ſcriptū eſt ꝓuer. 3º. Honora dn̄ꝫ de tua ſb̓a. ⁊ in Deutꝭ. 23. Non accipies mercedē proſtibuli Nam illicite acꝗſita nō ſunt in bonis noſtris Sed meliꝰ dd̓. ꝙ de illicite acꝗſitis vbi non tranſfert̉ dn̄iū: ſꝫ ꝯpetit reſtitutio vel repeti tio: nō pōt fieri bn̄ficiū ſeu ela vt in vſura. Unde aug. ad Macedoniū. Qui ꝯtra ius ſo cietatis humane furtis rapinis calumniis op p̄ſſionibꝰ inuaſionibꝰ aliqua abſtulerit reddē da potius ꝙͣ donanda cenſemꝰ Zachei publi cani exēplo. Luce. 19. Sed ſi tnͣffert̉ dn̄iū ita ꝙ n̄ ꝯpetit repͥetitio: de talibꝰ pōt fieri bn̄ficiū vel el̓a: vt ſi aliꝗd dat̉ meretrici: illud n̄ pōt repeti. vn̄ de tali poteſt fieri el̓a. Idem ē de eo qd̓ dat̉ hyſtrioni: ⁊ de eo qd̓ extorquētpi rōe officii alicuiꝰ. Ad illud gͦ qd̓ pͥmo obr̄ ex illa auctoritate. facite uobis amicos de ma mona iniꝗtatꝭ dd̓. ꝙ illa auctoritas triplr̄ ex ponit̉. Primo ſic. facite uobis amicos de ma mona iniꝗtatis.i. de diuitiis que ut ī pluribꝰ inique ⁊ cū peccato ſolent acꝗri: ſꝫ nō ꝓpter hͦ iubet vel ꝯſulit facere amicos de pecunia īiuſte acꝗſita. 2º ſic exponitur. facite vobia amicos de manona iniꝗtatis.i. de pecunia q̄ inique retinet̉ ſi non daret̉. 3º modo ſic. fa cite uobis ⁊cͣ. i. de pecunia inequalitatis.i. que īequalr̄ poſſidet̉. vnꝰ enī plus hꝫ alius minꝰ. Ad 2ᵐ de filiis iſrael rn̄dꝫ aug. in li. qōnū Dixit dn̄s ad Moyſē exodi. 12º. Petat vir a proximo ⁊ mulier a ꝓxima ſua uaſa aurea ⁊ argentea ⁊ ueſtem. nō hinc ꝗſqͣꝫ ſumendum exemplū putare dꝫ ad expoliandū iſto modo pximū. hoc enī deꝰ iuſſit ꝗ nouerat ꝗd quā tūcūqꝫ pati oporteat: nec iſraelite furtū fece rūt: ſꝫ deo iubēte miniſteriū p̄buerūt. Lꝫ igit̉ aliꝗ ex cupiditate ab egyptiis uaſa acceꝑant tn̄ inde tn̄ſlatū fuit dn̄iū uolūtate ⁊ p̄cepto pͥncipal̓ poſſeſſoris.ſ. dn̄i. Ad 3ᵐ dd̓ ꝙ face̓ bonū de malo multiplr̄ ītellr̄. Fac̄ enī de ma lo bonum ꝗ reddit qd̓ abſtulit illicite. Noīe etiam mali cura ⁊ ſollicitudo mortaliū expͥ mit̉ ¶at. 7. Nolite ſolliciti eē ī craſtinū ſuffic̄ .n. diei malicia ſua. d̓ malo gͦ bonū fac̄ ꝗ pau peribꝰ diſpenſat qd̓ cum labore ⁊ ſollicitudīe acꝗſiuit. Ul̓ ex malo acꝗrit̉ qd̓ ex turpi cauſa poſſidet̉ ueluti cū mathematicꝰ ex arte quaꝫ docet uel ex futuris que ꝓnūciat nōnulla lu crat̉. que ꝟo ſic de malo acꝗrūt̉ ī bonū poſſūt ꝯuerti. de peccato etiā acꝗrūt̉ que pauꝑibus recte erogant̉. Ad illud aūt qd̓ ultimo obr̄ de meretricio dd̓. ꝙ nō dꝫ recipi oblatō mere tricꝭ: lꝫ īde poſſit el̓a fieri. ⁊ hoc ideo ut citius ꝓpt̓ ruborem ꝯuertat̉. Secundo queriturⁿ? ceſſarium an ſuꝑfluū p̄cipiat̉ dari. ⁊ uidet̉ ꝙ non ſolum ſuꝑfluū īmo etiā neceſſarium: ꝗa ul̓r. dr̄ Luce. 6. Oī petenti te tribue. Si gͦ te: multo magis tua: quāuis neceſſaria. Iteꝫ Hiero. Aliena rapere ꝯuīcit̉ ꝗ ultra neceſſa ria retinere ꝯprobatur. gͦ ſuꝑflua ſunt aliena Cum gͦ aliena non poſſunt dari: ſed reſtitui: non ītellr̄ illud p̄ceptū de ſuꝑfluis ſꝫ etiā de neceſſariis. Contra. Ordine caritatꝭ potiuſ debēmꝰ dilige̓ nos ꝙ alienos. gͦ neceſſaria po tins deberemus nobis diſpenſare ꝙͣ alijs ero gare. gͦ non intellr̄ de neceſſariis. Itē ſi in tellr̄ ſolū de ſuperfluis. gͦ diuites qui habent multa ſuꝑflua: ſi nō dant pauꝑibꝰ petentibꝰ tranſgrediūt̉ hoc p̄ceptū. Ioh̓. 3. Qui hūerit ſbam huiꝰ mundi ⁊ viderit fratrem ſuū ne ceſſitatē hēre: clauſerit uiſcera ſua ab eo: quō caritas dei manet in illo. qͣſi dicat nō manet in illo: ⁊ ita eſt in pctō mortali. ℟º. Hoc p̄ ceptū intellr̄ de omnibꝰ tam neceſſariis ꝙ ſu ꝑfluis: que honeſte ⁊ iuſte dari poſſunt. ſicut dic̄ glo. ſuꝑ Mat. 5. Honeſte dico ꝗa res poſſꝫ eē ita neceſſaria ꝙ nō poſſet dari ita honeſte iuſte dico ꝗa res aliena non pōt dari iuſte. nec res ſuꝑflua poteſt iuſte retineri. Ul̓r aūt omnia ſuꝑflua debēt dari: ⁊ vl̓iter nulla īiu ſte poſſeſſa poſſunt dari. neceſſaria ꝟo quibuſ carere non poſſumꝰ nō tenemur dare: ꝗa nō pn̄t dari honeſte. neceſſaria ꝟo qͥbus carere oſſumꝰ in caſu tenemur dare. Ex his patet reſponſio ad obiecta Poſtea queritur iubeat̉ dare. Et ē iſta qō vtrū ille ꝗ nihil hꝫ obliget̉ ad illud p̄ceptū: aut nō. Si enim obligat̉ ad illud p̄ceptū. gͦ cum nihil habeat ad danduꝫ obligat̉ ad impoſſibile: quod eſt incōueniēs. Si dicat̉ ꝙ non obligat̉: ꝯtra qd̓ p̄cipit̉ mat. 5. Oui petit a te da ei. p̄cipit̉ etiā Luce. 6º. ſb̓ hac forma. Omni petēti te tribue̓. Quilꝫ autē pōt ſe tribuere: quāuis nō habeat aliqua tem poralia. gͦ ille ꝗ nihil hꝫ tene̓t̉ ad illd̓ p̄ceptū de erogatione. Rº. Dicēdū ꝙ multiplex ē onū. Eſt enim donū muneris a manu. Deutꝭ 15. Precipio tibi vt apias manū tuā egeno ⁊ auꝑi. Et eſt donū ꝯpaſſionis a corde. Iſa. 58. Cum effuderis eſurienti aīam tuam. Et eſt donū ꝟbi dulcꝭ ⁊ ꝯſolatorii ab ore. Eccl̓iaſtici .18. Non ne ardorē refrigerabit ros: ſic ⁊ v̓bū meliꝰ ꝙͣ datū. Eſt aūt donū obſequii ī opere Exo. 22. Si videris aſinū odiētis te iacere ſb̓ onere non ꝑtranſibis ſed ſb̓leuabis cum eo. Ad pͥmū nō tenet̉ manes pauper cum non habeat aliquid ad manum quod poſſit dare ſed tantum tenet̉ ad tria ultima pro loco ⁊ tempore. vnde Mathei. 5º. glo. Si deeſt facul tas da affectum. vl̓ obſequiū vel ꝟbū. Deinde queritur pci piat̉ dari. hoc eſt querere quibꝰ ſit bn̄ficium tribuendū: utrū vꝫ omnibꝰ vel ſolū aliquibꝰ ⁊ videt̉ ꝙ non omnibꝰ. Dicit enim Hieroꝰ. Mimis ⁊ hyſtrionibꝰ dare nihil aliud eſt qͣꝫ demonibꝰ īmolare. Sꝫ a nullo eſt demonibus īmolādū. gͦ nec ab aliquo ē hyſtrionibꝰ aliꝗd tribuēdū. Itē eccl̓iaſtici. 12º. ꝑa iuſto: ⁊ ne dederis pctori: ⁊ bn̄fac humili ⁊ ne dederis impio. Contͣ videt̉ exp̄ſſe qd̓ dr̄ Luce. 6º. Omni petenti te tribue̓. qui aut omne dic̄ ni hil excipit. gͦ tam hyſtrioni qͣꝫ alijs dandum eſt. Itē Luce. 6. Eſtote miẜicordes ſic̄ ⁊ pr̄ veſter mīẜicors ē qui ſolē ſuū facit oriri ſuꝑ bonos ⁊ malos: ⁊ pluit ſuꝑ iuſtos ⁊ iniuſtos. Si gͦ ipſe dn̄s ita miſericos eſt ꝙ bn̄ficia ſua largit̉ omnibꝰ tam iuſtis qͣꝫ iniuſtis. gͦ ⁊ nos ſilr̄ debemꝰ facere. Itē ex incidenti querit̉ quid dic̄ Hiero. hyſtriones. ſi dicat̉ ꝙ utētes muſicis inſtrumētis: ꝯtra eſt ꝗa ex ſcriptura nō videt̉ peccatū cytharizare: quia ipſe ꝑa uid fuit cythariſta. i. R. 16. ⁊ Helyſeꝰ p̄cepit vt adduceret̉ ſibi pſaltes. 4. ℟. 3. Cūqꝫ cane̓t Pſaltes facta eſt ſuper eum manus dn̄i. Ex quo relinꝗt̉ ꝙ officiū hyſtrionū non eſt malū g nec dare eis eſt malum intuitu ip̄ius officii Itē cum in hyſtrionibꝰ quocūqꝫ mō accipi atur ſit imago dei ⁊ īdigeat: ſi dat̉ eis īꝙͣtū huiꝰ dat̉ eis ītuitu dei. gͦ ī hoc nō īmolatur idolis ſeu demonibꝰ. ℟º. Dicendū ꝙ illud p̄ceptū ſe extēdit ad oēs ī caſu neceſſitatꝭ: ut oībus tribuamꝰ: nō tn̄ quacūqꝫ ex cā. Un̄ ad illud qd̓ obr̄ de hyſtriōe dd̓ ꝙ ī hiſtriōe pōt ꝯſiderari naͣ ⁊ vitiū. Si gͦ dat̉ ei ītuitu vitii ꝗa.ſ. delectat̉ ī vitioſo ⁊ illicito eiꝰ ludo: qui ſic fac̄ dr̄ īmolare dyabolo. Si vero datur ei ītuitu nature: ꝗa.ſ. eſt ad imaginē dei ⁊ poſ ſibil̓ ad grām dat̉ ex cauſa debita. ⁊ hͦ modo hyſtrioni dandum eſt ī caſu neceſſitatꝭ. Un̄ Grego. ī gl. ſuꝑ. i0. Mat. Qui recipit iuſtū ⁊cͣ. Mercede non carebit ſuſcipiēs ⁊ ſi īiuſtꝰ ſit ꝗ ſuſcipit̉. Silr̄ ad illud quod obr̄ de īꝑio diſtīguendū eſt: ꝗa poteſt ꝗs dare īꝑio vt fo ueat̉ īpietate ſua: ⁊ hoc modo ē ꝓhibitū dare īpio ſeu peccatori. Iteꝫ alio mō pōt ꝗs dar̄ īpio ut ſuſtentet̉ eiꝰ natura que eſt poſſibilia ad iuſticiā ⁊ eſt ad imaginē dīnam. ⁊ hͦ mō ī caſu neceſſitatꝭ danduꝫ eſt bn̄fm̄ imꝑio ſeu peccatori ẜm illud p̄ceptū. Ad illud qd̓ ex parte altera querit̉ ꝗd dicat̉ hyſtrio dd̓. ꝙ hyſtrio appropͥato noīe eſt nomē uitii. hyſtri ones enī ꝓpͥe dicūt̉ ꝗ ꝑ geſticulatōem corpo ris ⁊ ludos ꝓuocantes ad riſum ītendūt ho mīes ꝓuocar̄ ⁊ moue̓ ad lachrymas laſciuias ⁊ ineptam letitiā ſeu inordinatā: ⁊ hoc mō dare hyſtrioni intuitu ſui officii peccatū eſt. Alio modo extēſo noīe dr̄ hyſtrio quicūqꝫ quecūqꝫ inſtrumēta ꝓuocat homines ad leti tiā. Pot aūt q̄ri letitia ex īſtrumentꝭ muſicis ad recreatione ⁊ corporis valitudinē nō ac inordinatā ſeu libidinoſam voluptatē. ⁊ hͦ mō hiſtriōi ītuitu ſui officii pōt bn̄fm̄ tribui quomō Sequitur uidere at dan duꝫ. Ad qd̓ nota ꝙ multa requirūt̉. Cōpaſſio proximi. Iſa. 58. Cum effuderis eſurienti aīaꝫ tuam. Benignitas ꝟbi. Eccl̓iaſtici. 18. Nonne ardorē refrigerabit ros. ſic ⁊ ꝟbum melius ꝙ datū. Abūdatia dati. Tho. 4. Si multum tibi fuerit abundanter tribue. ⁊. 2. Cor̄. 9. Qui ꝑce ſeminat parce ⁊ metet ⁊cͣ. Hylaritas dantis. Eccl̓. 35. In oī dato hylarē fac vultū. et. 2. cor .9. Non ex triſticia aut ex neceſſitate. hylare enī datorē diligit deꝰ. Humilitas dātis. ꝓꝟ̓ 28. Qui deſpicit depcantē ſuſtinebit penuriā Diſcretio. Eccl̓iaſtici. 12. Da iuſto ⁊ ne dede ris peccatori. Acceleratio. ꝓꝟ. 3. Ne dicas ami co vade ⁊ cras dabo tibi: cū ſtatī poſſis dare Recta intentio. at. 6. Cum facis el̓aꝫ neſci at ſiniſtra tua ꝗd faciat dextera. Pietas. pͥª Thi. 4. Exercitatio corporis ad modicū valꝫ Pietas aūt valet ad omnia. Caritas. i. Cor̄. 13. Si diſtribuero in cibos paupeꝝ oēm faculta tem meā: caritatē autē non hēam nihil mihi prodeſt. Ordo dandi. eccl̓iaſtici. 30. Miſerere aīe tue placens deo. Queritur poſtea at da qͣndo dum. hoc eſt querere qn̄ omittit aliquis ſi no dat. ponat̉.n. ꝙ hic ſit aliꝗs pauꝑ cuiꝰ pauꝑ tas euidēs eſt: ⁊ aliquis diues q̇ habet ſuper flua multa. videtur ꝙ in hoc caſu iſte diues omittat ſi non dat iſti petēti ẜm illd̓ p̄ceptū 5. Mat. Qui petit a te da ei. qd̓ ē intelligēdū pro loco ⁊ tempore. Sil̓r Luce. xi. Date el̓am. Sed modo eſt tempꝰ ⁊ locꝰ: cum iſte modo in digeat ⁊ ip̄e ml̓ta ſuꝑflua habeat. gͦ omittit: ſi non dat. Itē Luce. 6. Quecūqꝫ vultis ut faciāt vobis homines ⁊ vos facite illis. Sed iſte diues iuſte ⁊ diſcrete vellꝫ ſibi dari ſi eēt in ſtatu huiꝰ pauꝑis. gͦ iſte diues tenet̉ dare huic pauꝑi in hoc caſu. gͦ ſi non dat peccat. Itē. i. Io. 3. Qui habuerit ſb̓am huiꝰ mūdi ⁊ viderit fr̄eꝫ ſuū neceſſitate̓ hr̄e ⁊ clauſerīt viſcera ſua ab eo: quo caritas dei manet ī eo Sed iſte diues habet ſb̓am huiꝰ mundi: ⁊ vī det fratrē ſuū neceſſitateꝫ hēre. gͦ ſi claudit uiſcera ſua ab eo ita ꝙ non det ei aliquid: ca ritas dei non eſt in illo. gͦ peccat mortalr̄. Si dicat̉ ꝙ non claudit viſcera ſua ꝗa ꝯpatit̉ ei Contra. ad hoc ſilr̄ tenet̉ pauper ſicut diue gͦ ꝓ nihilo p̄miſit apl̓us. qui hūerit ſb̓aꝫ huiꝰ mundi: ſi ad aliud non tenet̉ diues ꝙ pauper tenet̉ gͦ diues dare. Item Hieroꝰ. Aliens rapere ꝯuincit̉ ꝗ vltra neceſſaria ſibi retine̓ ꝯprobat̉. gͦ niſi iſte diues det̓ huic pauꝑi indi genti de ſuꝑfluis ſuis ꝓ raptore habendus ē Itē Mat. 5. Omni petenti te tribue. reꝫ.ſ. ſi habes. ſi non habes ſaltem voluntatē bonā Contra. Dare poteſt alij eque indigēti: ⁊ ſi dat abſolutꝰ eſt. gͦ non tenet̉ dare iſti. Iuxͣ hoc ſolet obici de aliquo cui obuiat aliquis ī extrema neceſſitate ꝯſtitutꝰ: ꝯſtat ꝙ tenet̉ e dare modo. ſic gͦ ꝙ preparet ſe ad dandum: ⁊ interim occurrit alius in extrema neceſſitate poſitꝰ. querit̉ vtrū tenet̉ dare pͥmo. videt̉ ꝙ ſic ꝗa pͥus tenebat̉ ei dare: ⁊ non ē abſolutua ab illa tentione. gͦ adhuc tenet̉ dare ei. Cō tra. Si det 2º abſolutꝰ ē. ⁊ poſito ꝙ non poſſit reficere niſi alteꝝ tm̄. gͦ modo non tenet̉ dar̄ pͥmo. Rº. Ad pͥmū dd̓ ꝙ in duobꝰ caſibus omittit diues ſi non dat pauperi indigenti. Primꝰ ē indigēti poſito ī extrema neceſſitate ⁊ hoc dictat ei ꝯſcīa. ſi non tunc dat peccat mortalr̄. Unde Hiero. ſuper illud ad ro. 12. Si eſurierit inimicꝰ tuus ciba illū. Quiſquis in quacunqꝫ neceſſitate morituro ſuccurrere poteſt: ſi non facit occidit. 2ꝰ caſus eſt ī uald̓ īdigente ſꝫ non in extrema neceſſitate. Si.n. habet aliquis multa ſuꝑflua: nec ꝓponit me liꝰ diſpenſare vel eque bn̄: ⁊ tunc nō dat pec cat mortalr̄. ⁊ ſic intellr̄ illud. i. Io. 3. Qui ha buerit ſb̓am ⁊cͣ. ⁊ eccl̓iaſtici. 4º. Cl̓am pauꝑi ne defraudes: ſꝫ redde ei debitu ſuū. ⁊ cano Ambro. Non minoris criminis eſt habēti to lere ꝙ cum poſſis ⁊ abūdās ſis indigentibuſ denegare. Item Ambro. Nemo dicat ꝓpͥū qd̓ ꝯmune eſt. pluſqͣꝫ ſuffic̄ ad ſumptꝰ uiolen ter obtentū ē. Ad pͥmū gͦ qd̓ obr̄ dd̓ ꝙ hec eſt vera. iſte diues tenet̉ dare huic indigēt pro loco ⁊ tꝑe. Sed hec eſt falſa. modo ē tp̄uꝫ ⁊ locꝰ: ſi ꝓponit̉ meliꝰ dare uel eque bn̄. ſꝫ eſſet locꝰ ⁊ tp̄s ſi nō ꝓponeret melius dare. Ad 2ª dd̓. ꝙ iſte diues ſi eſſꝫ indiges indiſcretā haberet voluntatē ſi omnibꝰ modis uellꝫ ſibi dari ab aliquo ſeu meliꝰ ꝓponeret diſpenſar ſeu non. Ad tertiū dicēdum ꝙ diues non claudit uiſcera ſua ab hͦ īdigēte quāuis no oet: quia habet bonam voluntatē dandi ei: niſi meliꝰ ꝓpone̓t diſpenſare. Ad auctorita tē hiero. dd̓ ꝙ iſte diues n̄ ē ꝓ raptore habē dus. ꝗa ſi ad tpus retinet ſuꝑflua: tn̄ aīo ⁊ ꝓ poſito meliꝰ diſpenſandi. Ad auctoritateꝫ euāgelii. oī petēti te tribue. dd̓. ꝙ ītelligēdū eſt ſic. tribue rem vel bonam volūtatem vel bonū uerbuꝫ ſicut hēt̉ ibi in glo. vn̄ iſte diueſ non eſt tranſgreſſor huiꝰ p̄cepti: cum habeat bonā voluntatē dandi: ſicut dictum ē. Ad vltimū qd̓ querit̉ de duobꝰ in extrema neceſ ſitate ꝯſtitutis dd̓. ꝙ tenet̉ dare pͥmo ⁊ ſilr̄ 2 ſꝫ neutri tenet̉ dare modo: tn̄ tenet̉ alteri mō vt iſte terminꝰ alteri teneatur confuſe ⁊ in determinate. Ultimo queritur alemo quare ſine ſpālr̄ attribuat̉ oīo mundare: cū dicat̉ 9. Mat. vbi loꝗt̉ de lūnatico: ⁊ dr̄. Hoc genus demonii non eicit̉ niſi ī or̄one ⁊ ieiunio. vbi dic̄ glo. Medicina vniuſcuiuſqꝫ vulneris eſt adhibenda. Non enim ſanat oculum quod ſa nat calcaneū. ieiunio ſanant̉ peſtes corporis. orōne peſtes mentis. Ꝙ autē el̓a ſpālem hēat effectum oſtendit̉ Mat. 12. ſuꝑ illud. Extēde manū. ibi glo. Nihil plus valet curationi qͣꝫ el̓aruꝫ largitas: ꝗa fruſtra ꝓ peccatis ſuis ro gaturus manꝰ ſuas ad deū extendit: qui hās ad pruꝑem ꝓ poſſe ſuo nō extēdit. ℟º. 29. Eccl̓ aſtici. Conclude elemoſinā in ſinu paupe ris ⁊cͣ. ⁊ in eodē. 23. In hominē ſibi ſil̓em non habet mīam ⁊ a deo querit ꝓpiciationē. ⁊. 19 proꝟ. fenerat̉ dn̄o ꝗ miſeret̉ pauꝑis. Unde colligit̉ ꝙ maxime motiuū ad dei mīam ſuꝑ pctō ⁊ pena pctī eſt el̓a. Nō autē dic̄. date ele moſinā ⁊ ecce oīa munda ſunt vobis: ut ſuffi ciat elemoſina ad mundationē culpe. Si.n. ſit pͥncipalr̄ motiuū ad remiſſionem pene ex dei miẜicordia: nihilominꝰ vniuſcuiꝰqͣꝫ vulneris eſt adhibenda ꝓpͥa medicina: vt ꝯtraria ꝯtͣ riis curent̉. Leuitꝭ. 25. ſuꝑ illud. Supputata ⁊cͣ Slo. Secūdū ea que peccauit oportuit p̄cium reddere. vt.ſ. qd̓ peccauit gula ieiunio corri gat. quod garulitas amiſit ſilentiū deleat. ſic ꝯtraria ꝯtrariis curent̉. Onſequēter que rit̉ de p̄cepto mutui ſeu ꝯmodatōis de quo Mat. 5. Uolēti a te mutuari ne auerta ris. ⁊ Luc. 6. Date mutuū nihil inde ſperātes Circa qd̓ querūt̉ quatuor. Primū ē utrum acciꝑe aliꝗd p̄ter ſortem ſit ꝓhibitū. 2º utꝝ ſola ſpes accipiēdi p̄ter ſortem faciat uẜariū ſeu ſit ꝓhibita. Tertio utꝝ in aliquo caſu ſit licitū accipere aliꝗd p̄ter ſortem. 4º an ſit mala ẜm ſe. Ad primuꝫ ſib Si genuerit obr̄. Ezech̓. 18. vir filiū latronē ⁊cͣ. vſqꝫ ad vẜam dantem ⁊ amplius accipiētē nūꝗd uiuet? non viuet: cū vniuerſa hec deteſtanda fecerit mortē mori et̉. hic iuſtꝰ eſt. gͦ acciꝑe aliꝗd p̄ter ſortē eſt ꝓ hibitū. Itē exo. 22. Si pecuniā accōmoda ueris populo meo pauꝑi ꝗ habitat tecum: nō vrgebis eum qͣſi exactor: nec uẜis opprimes. gͦ non licet acciꝑe uſuram: ſꝫ gratis intuitu dei ꝯmodare. Itē p̄ſ. Gn̄ quis habitabit in ta bernaculo tuo ⁊cͣ. qui iurat ꝓximo ſuo ⁊ non decipit. ꝗ pe. ſ. n. d. ad uſ. ⁊cͣ. qͣſi ſi det ad uẜam non habitabit in tabernaculo dn̄i. Sed nullꝰ expellit̉ a tabernaculo dn̄i niſi ꝓ pctō mortali gͦ dare ad vẜam eſt peccatū mortale ſeu acci pere p̄ter ſortē. Itē Luce. 6. Date mutuum nihil inde ſperantes. ubi videt̉ etiā ſpes acci piēdi ꝓhiberi. gͦ multo magis ꝓhibet̉ ip̄e actꝰ Contra Deutꝭ. 23. Non feneraberis ꝓximo tuo ſꝫ alieno. gͦ licet fenerari alieno. gͦ ī aliquo caſu licet dare ad vſuram. nō gͦ gn̓aliter eſt prohibitū. Itē Ambro. Uẜas exigas ab eo cui iuſte nocere deſideras. ⁊ ita licet ab aliꝗ bus accipere uſuras. Item maiꝰ peccatū ē occidere qͣꝫ accipere uẜam. Sed licet in caſu ⁊ ſine peccato occidere. gͦ licet in aliquo caſu acciꝑe ad vſurā. Item licet ꝯduce̓ domos equos vaſa argentea culcitras ꝓ lucro. ergo multo fortiꝰ denarios ꝗ ſunt utiles magis. ⁊ ſic licet dare ad uſuram. Itē. 15. Deutꝭ. Per promiſſionē ſeu bn̄dictionē obſeruantibꝰ mā data dn̄i fenerabis gentibus multis: ⁊ ipſe a nullo accipies mutuū. Sed ſi fenerari eēt ma lum nō eſſet iſtud ꝓmiſſio ſeu bn̄dictio: ſꝫ po tius maledictio. nec etiam illud ꝓmitte̓t̉ obẜ uantibꝰ mandata dn̄i: cū hoc ip̄m eēt tnͣſgre di mandatum dei. ℟º. Concedēdū ꝙ acci pere preter ſortē quod eſt uſura ꝓhibitum ē Sunt tn̄ caſus in ꝗbꝰ uẜa eſt ꝑmiſſa. Primꝰ eſt ubi poſſeſſio eccleſie eſt aſſignata clerico ī bn̄ficiū ⁊ laycꝰ tenet eam iniuſte ⁊ uiolenter: poteſt clericꝰ fructꝰ illiꝰ bn̄ficii ꝑcipere ultra ſortē. exͣ de uẜis. ca. i. ſꝫ hoc non fit lucri cauſa ſꝫ ut res eccleſie eo modo de manu layci redi mat̉. ut hr̄ in eadem decretali. 2ꝰ ubi uẜe petunt̉ cum intereſſe. ꝟbi grā ſi fideiuſſor ſol uit uẜas creditori poteſt eas pete̓ a debitore pro quo fideiuſſerat: quia nō ſunt vſure ꝙͣtū ad fid eiuſſorē: ſꝫ potiꝰ quantū ad intereſſe: ꝗa non eſt lucrū ſꝫ vitatio damni. 3ꝰ rōne mo re vt ſi debeas mihi centū ad certū terminū ⁊ noluiſti ꝑſolue̓ in termino. ⁊ ideo oportuit me reciꝑe pecuniā cū vẜis ꝓpter negocia mea tͣctāda. tu teneris mihi reſtituere illas vẜas: ſi ſolui: vel ſi nō ſolui liberare me ab iſta obli gationē. 4ꝰ rōne dubii. Naꝫ ſi quis dat. 10. ſol̓. ut alio tꝑe totidē ſibi grani vini vel olei menſure reddant̉: que lꝫ tunc plus valeant: vtrū tn̄ minꝰ ſolutionis tꝑe ſint valiture ꝟi ſilr̄ dubitat̉ non dꝫ ex hoc vſurariꝰ reputari rōne dubii huiꝰ: excuſat̉ qui pānos granū vi nū oleū: vel alias merces vendit: ut amplius ꝙͣ tunc ualeat in termino certoⁱ recipiat pro eiſdē. ſi tn̄ ea ꝯtractꝰ tꝑe non fuerat uenditu rus exͣ de vẜis nauiganti.§. i. ⁊. 2. quā reqͥre infra inter nouas ꝯſtitutiones. In his gͦ caſi bus quatuor vẜa eſt ꝑmiſſa. ſꝫ recte ꝯſiderāti in p̄dictis caſibꝰ non eſt vẜa. Un̄ nota ꝙ n̄ dr̄ ꝯmitti vr̄a niſi in his rebꝰ tm̄ circa quas ꝯtī git fieri mutuū.ſ. que ꝯſiſtūt in numero pon dere ⁊ menẜa. Numero ut q̄libet moneta que propͥe dr̄ pecunia numerata. Pondere ut ere argento auro ⁊cͣ. que appēdūt̉. Menẜa ut fru mēto uino oleo pannis ⁊cͣ. Ad maiorē tamē euidētiā huiꝰ queſtionis nota ꝙ duo ſunt ꝯtͣ ctus ꝗ de ſui naͣ uolūt eē gratuiti ut mutuuꝫ vel ꝯmodatū. In mutuo.n. certū ē ꝙ reꝗͥrit̉ ut ſit gratuitū: alioꝗn eſt uẜa. Sed in ꝯmoda to ſi aliꝗd recipit̉ ꝓ re ꝯmodata ſtatī deſinit eſſe ꝯmodatū: ꝗa aut recipit̉ aliꝗd ꝓ re ip̄a: aut ꝓ uſu rei. Si ꝓ re ip̄a aliꝗd recipit̉: aut recipit̉ pecunia aut res alia. Si pecunia ē em̄ ptio ul̓ vēditio. ſi alia res recipit̉ erit ꝯtractꝰ ꝑmutatōis. Si ꝓ uſu rei accipit̉ pecunia erit ꝯtractꝰ locatōis. ſi res alia erit ꝯtractꝰ īnoīatꝰ quaſi do ut des uel ut facias. Omnes iſti ꝯtͣ ctus ſunt liciti laycis. Dicendū gͦ ad pͥmū: ꝙ dare ad uẜam ⁊ in ſe ⁊ ẜm ſe peccatū eſt: ⁊ nō fuit iudeis licitū alieno fenerari: ſꝫ per miſſuꝫ fuit eis: ſic̄ p̄miſſū fuit eis dare libellū repudii. Peccabāt gͦ mortalr̄ iudei fenerādo alieno: ſꝫ hec fuit ꝑmiſſio ꝯꝑatiua: que facta ē duplici rōne. Prima ꝗa ꝑmiſſū fuit eis minꝰ pctm̄ ne facerēt maiꝰ. uidelicet ne feneraret̉ fratribꝰ. 2ª ꝗa rudes erāt: et ꝗa mamotreci. Un̄ paulatim ducēdi erant ad perfectionē. ⁊ ex hoc habemꝰ argumētū: ꝙ ſi non poſſumus obtinere ab uẜaruis ꝙ totū reddant: face̓ de bemꝰ ſi poſſumꝰ ꝙ ſaltem partem reddant. Ad 2ᵐ dicūt magr̄i ꝙ illa auctoritas non ē ſancti Ambroſii: ſꝫ Ambroſii adopti cuiuſda heretici: ꝗ ſb̓ ſpē beati Ambroſii multa falſa dixit. Uel ſi placet exponat̉ ſic. Uẜas exigaa ⁊ qͣſlibet exactiones. hoc enim licet face̓ ꝯtra paganos. Terra enī quaꝫ ipſi poſſidēt noſtra dꝫ eē. Un̄ iuſte poſſumꝰ ea exigere ab eis ꝗb iuſte deſideramꝰ nocere. Ad tertiū dd̓ ꝙ lꝫ occidere ſit pctm̄ in ſe: non tn̄ ẜm ſe. ſꝫ dar ad uẜam eſt pctm̄ in ſe ⁊ ẜm ſe: ⁊ ꝓpter hoc non eſt ſil̓e. Ad 4ᵐ dd̓ ꝙ lꝫ ꝯducere equū ⁊ ce tera hiꝰ ꝓ lucro: ſꝫ non licet cōcedere nūmos ꝓ lucro. equus enim ꝯducit̉ locando: nec tn̄ſ fert̉ dn̄iū ī locatione. unde iuſtū eſt ut ille cꝰ eſt equus habeat aliqd̓ emolumētū ꝓ uſu eo ſui. ⁊ ſilr̄ poſſet fieri de numis ſiue pecunia: ſi nō tranſfert̉ dn̄iū: ſꝫ in mutuo pecunie trāſ fert̉ dn̄iū. Dicit̉ enim mutuū qͣn de meo tuū unde cū pecunia data ad uẜam trāſeat in ac cipiētis dn̄ium: ſilr̄ trāſit ⁊ uſus illiꝰ. pro uſu autem rei ſue non eſt iuſtū ut aliꝰ hēat emo lumentū: īmo ꝯtra ius eſt. ⁊ ꝓpter hoc uſa eſt pctm̄. Ad ultimū dd̓ ꝙ cū dr̄ in ꝓmiſſione Feneraberis ꝓximo tuo ⁊cͣ: ponit̉ ibi ꝯn̄s pro an̄cedenti. Eſt enim ſenſus. tantam habebia abūdantiā ꝙ poteris multis gentibꝰ ſi uolu eris fenerari. Nō gͦ eſt hic intētio dn̄i ꝓmitte fenerationē: ſꝫ abudantiā tm̄: ad quam poſſet uel ſolet feneratio ꝯſeꝗ. Secundo queritur gla ſpes accipiendi aliꝗd preter ſortē ſit ꝓhibita ⁊ faciat uẜariū. Cū enim dicat̉ Luce. 6º. ꝑate mutuū nihil inde ſperantes. glo. Ultra ſortē Dicit etiā glo. ꝙ hic ꝓhibet̉ vẜa. gͦ ſola ſpes accipiēdi preter ſortem facit vẜariū. Item ſola uolūtas occidēdi hoīem facit homicida .i. Io. 3. Qui odit frēm ſuū homicida eſt. Silr̄ ſola uolūtas fornicādi fac̄ fornicatorē. Mat. .5. Qui uiderit mulierē ad ꝯcupiſcēdū eā iaꝫ mechatꝰ eſt in corde ſuo. gͦ ſilr̄ ſola uolūtas a ꝗrendi preter ſortem facit uẜariū. Ad hoc dicūt ꝗdam ꝙ ſola uolūtas non facit uẜariū niſi interueniat pactū. Sed ꝯtra. Eſto ꝙ iſte timore eccleſie n̄ facit pactū: ſꝫ tn̄ habꝫ uolūta tē. Aliꝰ ul̓t ⁊ fac̄ pactū. inde ſic. proꝟ̓. 16. Sp̄uū ponderator eſt dn̄s.i. uolūtatū. Sꝫ talē uolū tate habꝫ iſte qualem ille. gͦ ſi uolūtas iſtiꝰ fac̄ iſtū uẜariū: ſilr̄ ⁊ uolūtas illiꝰ faciet illū uẜa riū. Qd̓ alij ꝯcedūt. Sed ꝯtra. Quilꝫ tenet̉ eſſe gratꝰ ad bn̄ficia. gͦ mutuū accipiēs tenet̉ eſſe gratꝰ mutuanti. gͦ dans mutuū poteſt ſperare aliquod bn̄ficiū ab eo qui accipit mu tuū. gͦ ⁊ aliquā ſuꝑabudantiā. Itē ex dono ot ꝗs licite ſperare donū. gͦ ⁊ ex mutuo pōt ſperare mutuū. Rº. dicēdū ꝙ cum diuerſe ſcīe diuerſas habeāt ꝯſiderationes: a diuerſis ſcientibꝰ idem diuerſimode ꝯſiderat̉. Hinc ē A leges humanas uolūtas ſola nō fac̄ uẜa riū: ꝗa lex humana manu cōibet non animuꝫ. Secūdū legeꝫ ꝟo diuinaꝫ que aīuꝫ cōībet: ſola volūtas facit vẜariū. Ad pͥmū gͦ obiectuꝫ ꝓp̓ ꝙ mutuans poteſt ſperare illud ad quod tenet̉ accipiēs: ꝗa in ꝯſil̓i caſu.ſ. neceſſitatꝭ te net̉ ſibi dare mutuū: ⁊ teneret̉ ſilr̄ etiā ſi non dediſſet pͥus. vn̄ pōt illud ſperare mutuans ab accipiente: nō tn̄ exui mutui: ſꝫ ex caritate accipiētis mutuū. Mutua enī bn̄ficia accen dūt caritate. ⁊ ꝗa etiā ex p̄cepto dei dꝫ mutu um indigenti dari. ⁊ ꝑ hoc etiā ſoluit̉ 2ᵐ. Bn̄ enim ꝯcedendū eſt ꝙ mutuas pōt ab eo qui recipit in ſil̓i caſu ſperare mutuū: ꝗa ad hoc tenet̉ aliꝰ. tn̄ ſi hac intentione tradit ſibi mu tuū nō eſt meritoriū: ꝗa nō ponit deū finem Ideo dr̄ Luce. 6. Date mutuū nihil inde ſpā tes. ſupple ab homine ſꝫ a deo. Tertio queritur aliquo vtrum caſu ſit licitū acciꝑe aliꝗd preter ſorte. ⁊ vr̄ ꝙ ſic. ꝯn̄s enim p̄cepit Sauli vt interficeret amalechitas: ⁊ interficiendo eos ex precepto dn̄i non peccauit: īmo peccauit reſeruando agag regē amalech. Si gͦ ex p̄cepto dn̄i factū eſt non mortale qd̓ al̓s eſſet mortale. Occide̓ enim hoīem eſt peccatū mortale in ſe: ſꝫ ex p̄ cepto dn̄i fit meritoriū ī aliqͦ caſu: ſic̄ ſi abraā īmolaſſet filiū ſuū ex p̄cepto dn̄i. gͦ ſilr̄ cū dr̄ Deutꝭ. 23. Non fenerabis fratri tuo ſed alieno ꝑato ꝙ hͦ ſit p̄ceptū nullū accidit īcōueniēs: ꝗa fenerari alieno qd̓ ſine p̄cepto dn̄i ē mor tale: ꝑ p̄ceptū dn̄i fit non mortale: nec ē veni ale. gͦ nō eſt neceſſe dicere ꝙ ſit ꝑmiſſio ꝯpa ratiua. Itē dn̄s p̄cepit iudeis vt aſptarēt vaſa egyptioꝝ. Si gͦ ꝑ p̄ceptū dn̄i fuit licitū aſportare omnia uaſa p̄cioſa egytioꝝ: multo fortiꝰ ꝑ p̄ceptū dn̄i licitū erit acciꝑe aliꝗd p̄t ſortē. Minꝰ enī eſt acciꝑe partē qͣꝫ totū. ⁊ ita dn̄s potuit p̄ciꝑe iudeis ꝙ ipſi darēt ad uẜā ⁊ ita dare ad uẜā potuit non eſſe peccatum. Itē Lex Iuſtiniani ꝑ̄mittit vẜas centeſi mas ⁊ ſexageſimas: ⁊ videt̉ ꝙ bn̄. ꝗa p̄ceptū eſt. non occides. ⁊ tn̄ occidunt̉ homines ſine peccato ꝓpter recōpenſationē: ꝗa ꝑ occiſionē maleficoꝝ ꝯſeruat̉ ſtatꝰ reipublice ī bonitate ſua. gͦ eadē rōne licet dare ad vẜam ſine pctō propter recompēſationē. maior enim utilitas accidit inde reipublice: ⁊ etiā ei ꝗ accipit ad uẜam. Itē acciꝑe ad uẜam nō eſt ꝯtractare rem alienā inuito dn̄o. Dn̄s enim vult bn̄ vt vẜariꝰ hēat leuiſſimā vẜam: ⁊ multū gaudet quando inuenit ꝗ dat ei ad leuiſſima vẜam. gͦ acciꝑe ad vẜas non eſt furtū: nec aliqd̓ ali ud pctm̄. gͦ ſimplr̄ nō eſt pctm̄. Contͣ. Hiero ſuꝑ Ezech̓. 18. Putant ꝗdam uẜas tantū eſſe in pecunia. qd̓ ꝓuidēs dīna ſcriptura oīs rei aufert ſuꝑabudātiā. ut plus n̄ accipias ꝙͣ de diſti. Itē idē. Alii ꝓ pecunia fenerata ſolēt munuſcula diuerſi generis accipere: ſꝫ intelli gant vẜam vocari ſuꝑabundantiā quicꝗd ē illd̓ ſi ab eo ꝗ dederit plus acceperint. Itē Ambro. Pleriqꝫ refugientes p̄cepta legis cuꝫ dederint pecuniā negociatoribꝰ nō ī pecunia vẜas exigūt: ſꝫ de mercibꝰ eoꝝ tāqͣꝫ vẜarum emolumēta ꝑcipiūt: ideo audiāt ꝗd lex dicat Neqꝫ inꝗt eſcaꝝ vẜam accipies: neqꝫ omniuꝫ reꝝ. Et accipit̉ ex illo tex. Deutꝭ. 23. Non fru ges nec aliquā aliā rem. Item idem. Eſca vẜa eſt ⁊ veſtis vẜa eſt: ⁊ quodcūqꝫ ſorti acce dit vẜa ē. qd̓ etiā velis ei nomē imponas uẜa eſt. Item iuxta hoc querit̉ cum uẜariꝰ ſit fur quare iudex ſecularis patit̉ uẜarios uiue̓ ⁊ alios fures ⁊ raptores nō patit̉ uiue̓. Cū.n. uẜarii publice ⁊ manifeſte ſint mali: videt̉ fa cere ꝯtra illud p̄ceptū. Maleficos non patie ris uiuere. Item querit̉ quare iudex eccle ſiaſticꝰ plus intromittit ſe de pena uẜarioꝝ qͣꝫ alioꝝ fuꝝ. So. Ad pͥmū dd̓. ꝙ non ē ſil̓e de hōicidio ⁊ uẜa. ꝗa occide̓ lꝫ ſit malū ī ſe. n̄ tn̄ ē malū ẜm ſe. ſꝫ dare ad uẜaꝫ malū eſt in ſe ⁊ ẜᵐ ſe. ⁊ ſi dominꝰ illud p̄cepiſſet ſequeret inde incōueniens ſicut iam oſtendet̉. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ filii iſrael ſerui erāt egyptiis ⁊ mei ces non erat eis reddita. ꝓpter hoc dn̄s ꝗ ꝟe eſt dominꝰ omniū tranſtulit dominiū uaſoꝝ illoꝝ ad iudeos. Und̓ iudei nō ꝯtrectauerūt rem alienā īmo ſuam. nec p̄cepit dominꝰ iu deis ut aſportaret rem alienā manentē alie nam. Sed uẜa eſt accipere rem alienam manē tem alienam inuito domino: ⁊ face̓ de illa ut de ſua. Hoc eſt aūt malū ẜᵐ ſe ⁊ in ſe. ſic̄ ſcien ter cognoſcere uxorē alienā manente alienaꝫ malū eſt ī ſe ⁊ ẜm ſe. ſilr̄ ex mutuo acciꝑe rem alienā manētē alienā ut ſuam ꝯtra ius naͣle eſt ⁊ ē malū in ſe ⁊ ẜᵐ ſe. Nec potuit hoc deꝰ p̄ciꝑe. ⁊ ſi p̄cepiſſet ſequet̉ inconueniēs.ſ. ꝙ dare ad uẜam eēt bonū ⁊ malū. malum ẜᵐ ſe. bonū quo ad p̄ceptū. Ad 3ᵐ dd̓. ꝙ Iuſtini anꝰ ꝑmiſit ꝯparatiua ꝑmiſſione vẜas leuiſſi mas: ꝗa uidit homines imperii ſui ꝓnos eſſe ad dādū vẜas. Un̄ ꝑmiſit minꝰ malū ne fie̓t peiꝰ. Nec eſt veꝝ ꝙ ſit ibi recōpenſatio ꝓpter vtilitate ſequēte: ꝗa ſemꝑ ⁊ in omni caſu da re ad vẜam pctm̄ eſt. nec ꝓ aliqua vtilitate poteſt fieri licitū. vn̄ n̄ eſt ſil̓e de homicidio. Ad 4ᵐ dd̓ ꝙ hec eſt falſa. Uẜariꝰ n̄ ꝯtra ctat rem alienā inuito dn̄o. Sed ſciendum ꝙ duplex eſt volūtas.ſ. volūtas abſoluta ⁊ vo lutas reſpectiua ſeu ꝯꝑata. De volūtate abſo luta nō vult dn̄s hꝰ pecunie ꝙ vẜariꝰ habeat eam. Libētiꝰ enim eam ſibi retine̓t. Sꝫ de uo luntate ꝯparata vult ꝙ hēat eā: exquo.ſ. uẜa riꝰ non vult dare mutuū gratis. uẜariꝰ gͦ ꝯtͣ ctat rem alienā inuito dn̄o: vt hec dictio inui to pͥuet uolūtatē abſolutā nō ꝯparatā. Ad aliud qd̓ querit̉: quar̄ iudex ſecularis uẜarior p̄mittit viue̓: cū alios fures non permittat viue dd̓. ꝙ iudex ſecularis rempublicā regit quantū ad tꝑalia. vn̄ quāuis uẜariꝰ ſit fur: tn̄ ꝗa fur eſt domeſticꝰ: nec ꝑ violētiā furat̉: ꝗa etiam ex furto illiꝰ ꝓuenit aliqua utilitas reipublice quantū ad tꝑalia: ꝓpter hoc ꝑmit tit uiuere vẜarios: cū tn̄ in aliquo caſu fures puniat. Ad vltimū dd̓. ꝙ iudex eccl̓iaſticꝰ ꝗ ſb̓tiliꝰ inſpicit ꝙͣ ſecularis ꝑſeꝗtur vẜari os ꝓpter damnū ſpūale qd̓ uidet̉ ex uẜa acci dere. ⁊ ꝗa uẜarii de inhonoratione ⁊ ꝯtēptu dei hoc eſt de peccato ſuo fecerūt ſibi officiuꝫ ⁊ modum uiuendi. Quarto queritur accipe utrum aliquid p̄ter ſortem ſit malū ẜm ſe: ⁊ uidet̉ ꝙ non. Ideo enim dr̄ malū in ſe ⁊ ẜᵐ ſe: ꝗa rem alienā manētē alienā uult facere ſuam. Sed probat̉ ꝙ hoc nō eſt ꝟum: īmo ꝙ trauſfertur ibi dn̄iū. ꝗa iſte ꝗ accipit mutuuꝫ rē ſuā pōt dare uẜario ⁊ ſcit ⁊ uult ei dare. Dicit enim ei. Do tibi pecuniam iſtam p̄ter ſortē. Ponat̉ gͦ dat ei. gͦ pecunia quam accipit uẜariꝰ p̄ter ſortem ſua eſt. gͦ non facit rem alienā manētē alienā inuito dn̄o tāqͣꝫ ſuam. Item eſto ꝙ ſb̓ hac forma fiat ꝯtractꝰ. Mutuo tibi pecuni am iſtam ut des mihi tm̄ p̄ter ſortē. gͦ ẜm hͦ pecunia quā accipit uẜariꝰ p̄ter ſortē ſua eſt: ꝗa ſibi data. gͦ in uẜa trāſfert̉ dn̄ium. ⁊ inde ut pͥus. Item licitū eſt mihi dare mutuum iſti ne ledat uineā meā. gͦ licitū eſt mihi dare mutuū ꝓ hac re temporali. gͦ pari rōne ꝓ qͣlꝫ alia re temporali. ⁊ ita ꝓ pecunia. Itē dar̄ mutuū alicui ut ille ꝗ accipit īpleat hͦ p̄ceptū Nō furtū facies: ul̓ nō mechaberis. licitū eſt. gͦ eadē rōe poteſt ei dare mutuū ut impleat quodlibet aliud p̄ceptū. gͦ ut impleat hoc pre ceptū. ꝑate mutuū nihil inde ſꝑantes. gͦ pōt aliꝗs dare mutuū iſti ut ip̄e det mutuū alijs Itē dar̄ pauꝑibꝰ bonū ē: ⁊ dare mutuū bonū ē. gͦ licitū ē dare mutuū ut det̉ aliꝗd pauꝑibꝰ cū qd̓ eſt ibi bonū ſit. gͦ licitū ē mihi dare iſti mutuū ut aliꝗd det patri meo indigēti. eadē rōne ⁊ mihi. Magis enim debeo me diligere ꝙͣ alios. ℟º. dd̓ ꝙ non ualet hec argumen tatio. iſte pōt tranſferre rem ſuaꝫ in dn̄iū al terius ⁊ ſcit ⁊ ul̓t: ꝗa dicit hic. do tibi pecu niam iſtam. gͦ tranſfert. Licet enim poſſit tn̄ſ ferre: nō tn̄ poteſt trāſferre ſic: ꝗa hiꝰ ꝯtractꝰ diſplicet deo. ⁊ lꝫ ꝓferat ꝟbū dandi: non tam̄ dat. De ꝟbis enim nulla eſt ꝯtentio ſꝫ de intē tione. Feneratoris enim intētio eſt ꝙ rem ali enā manēte alienā faciat ſuā. Per hoc etiam patet ſol̓o ad 2ᵐ cū dicit uẜariꝰ. accommodo tibi pecuniā iſtā hac ꝯditiōe: ut tu des mihi tantū ex ui mutui. In qͦ tranſfert̉ dn̄iū: nult tranſferre dn̄iū in ſe rei aliene manentis alie ne. Ad 3ᵐ dd̓ ꝙ illa argumētatio non ualꝫ Cum enim dat̉ mutuū ne ledat̉ uinea nihil accipit̉ p̄ter ſortem: ſꝫ redimit ius ſuū ꝗ dat mutuū. Hoc aūt licitū eſt. Sꝫ ſi daret ꝓ pecu nia darꝫ ut acciꝑet aliꝗd p̄ter ſortē. Qd̓ aūt dictū eſt ꝙ in uẜa nō tranſfert̉ dn̄iū intelligē dū eſt de dn̄io illiꝰ rei que ultra ſortem acci pit̉: n̄ de dominio mutui. Ad 4ᵐ dd̓ ꝙ nō eſt ſil̓e de hoc p̄cepto. Non furtū facies ⁊ hiꝰ. ⁊ de hoc. Date mutuū. ꝗa in primo ex ui mu tui nihil accipit p̄ter ſortē uel in ſe uel ī alio. Sed in 2º accipit aliꝗd preter ſortē ul̓ in ſe ul in alio. Ad 5ᵐ ⁊ ultimū dd̓ ꝙ ſicut non licꝫ mihi ex ui mutui tranſferre dominiū rei alit ne ī me: ita nec in aliu. unde non ualet hec ar gumētatio. Licitū eſt dare pauperibꝰ: licitū ē dare mutuū. ergo licitū eſt dar ut aliꝗd det̉ pauperibꝰ. licitū eſt p̄dicare. licitū eſt acꝗreỉ temporalia. gͦ licitū eſt p̄dicare ꝓ acquiſitione temporaliū. Onſequēter que rit̉ de p̄cepto caritatis de quo hētur Mat. 5. Dictū eſt antiꝗs. diliges ꝓximū tuū odio habebis inimicū tuū. ego aut dico uobiſ diligite inimicos ueſtros. benefacite his qui oderūt uos: ⁊ orate ꝑ perſequentibꝰ ⁊ calum niantibꝰ uos. Si.n. diligitis eos ꝗ uos diligūt quam mercedē hēbitis: nōne ⁊ publicani hoc faciūt. Et Luce. 6. Si diligitis eos ꝗ uos dil gūt que uobis eſt gr̄a. Nam ⁊ pctōres diligē tes ſe diligūt. ⁊ ſi bn̄facitꝭ his ꝗ uobis bn̄faci uit que uobis eſt grā. Siquidē ⁊ pctōres hoc faciūt. Ueꝝ tn̄ diligite inimicos vr̄os ⁊ bn̄ facite ⁊cͣ. Querūt̉ circa iſtud p̄ceptū ſeptem. Primo vtꝝ diligē̓ amicū ſit meritoriū. vtrū diligere inimicū ſit p̄ceptū vl̓ ꝯſiliū. 2º vtꝝ bn̄face̓ inimicꝭ omnibus ſit p̄ceptum. 4º vtꝝ maiꝰ ſit dilige̓ amicū qͣꝫ inimicū. cvtꝝ magis ſit meritoria dilectio inimici qͥ amici. 6º vtꝝ inimicū maledice̓ ſit licitū. 7º vtꝝ ꝓ omnibꝰ inimicꝭ ſit orandū. vtrum Primo queritur ꝯiligere amicū ſit meritoriū ꝓpter illud qd̓ dr̄ Mat. 5 Si diligitꝭ eos ꝗ vos diligūt quā mercedem habetꝭ. Et Luce. 6. Que eſt uobis grā. Uidet̉ aūt ex hoc ꝙ diligere amicū non ſit merito riū. Nam ſi nō eſt grā diligere illos q vos di ligūt ⁊ ſine grā non poteſt eē meritum. gͦ di ligere amicū non eſt meritoriū. Itē omni merito rn̄det merces ul̓ p̄miū Sed nō ē mer ces diligētibꝰ amicos. gͦ nec meritū. Itē hͦ etiam videt̉ ꝑ ſil̓e. i. Cor̄. 9. Si euāgelizauero nō eſt mihi gloria. neceſſitas enī īcumbit. ꝗa .ſ. eſt p̄ceptum. ſil̓r aūt de diligendo amicum eſt neceſſitas p̄cepti. gͦ ex hoc non eſt gloria. gͦ nec meritū: cū ad meritū ſequat̉ gloria. Contra. Ex caritate diligit̉ amicꝰ ⁊ inimi cus. Item feruētior eſt motꝰ caritatꝭ ī ami cum qͣꝫ in inimicū. Sed quanto feruētior eſt: tanto eſt habilior ad merendū. gͦ ꝯtingit ma gis mereri diligendo amicū ꝙ diligendo ini micū. Rº. eſt diligere amicū ex cā tꝑali ui ex ſola cauſa: ꝗa diligit. vel ꝗa bn̄ficiū eroga uit vel erogabit: ⁊ nō ē meritoriū. ⁊ hoc mō dr̄ Mat. 5. Ꝙ non eſt merces diligēdo vel di ligentibꝰ amicos. Et Luce. 6º. Ꝙ non eſt grā diligere amicum. Unde dic̄ īterl̓. Si diligitꝭ eos ꝗ uos diligūt.i. ideo ꝗa vos diligunt. Eſt iteꝝ diligere amicū non ex cauſa tꝑali pͥncipalr̄: ſꝫ ex cauſa dei ſicut caritas diligit q̄ cūqꝫ diligit ꝓpter deū ⁊ rōne ſūmi boni: ⁊ hͦ modo meritoriū erit diligere amicu. Secundo queritur?̄ gere inimicū ſit ꝯſiliū vel p̄ceptū ꝓpter hͦ ꝙ dr̄. dictū ē antiꝗs. diliges amicū ⁊c̄. Ego aut dico uobis diligite inimicos veſtros. Et vr̄ ꝙ ſit p̄ceptū. dic̄ enī Ambro. ī glo. ſuꝑ Luc. 6. Non ſuffic̄ īnimīcos nō odiſſe: ſꝫ quod ultra humanam naͣm eſt: p̄cipimur diligere. gͦ dili gere inimicos p̄ceptū eſt. Preterea ſi ē ultͣ humanā naturā. gͦ eſt īpoſſibile. Sꝫ dic̄ beatꝰ Hiero. Anath̓a ſit ꝗ dixit deū p̄cepiſſe aliqd̓ īpoſſibile. gͦ nō ē p̄ceptū. Item dic̄ glo ſuꝑ Luc. 6. Liligite inimicos veſtros. Hoc ꝑfectu eſt non īpoſſibile. gͦ vr̄ ꝯtraria illa glo. aucto ritati Ambroſii. Itē aug. ſuper illud Mat. 22º. Siliges dn̄m deū tuū ⁊cͣ. ⁊ ꝓximum ⁊cͣ. Nomine ꝓxī oīs homo ītellr̄. gͦ inimicꝰ. Et ibi dr̄ ī textu ꝙ hͦ eſt preceptū. Diliges ꝓximum tuū ⁊cͣ. gͦ diligere inimicos eſt p̄ceptū. Cōtͣ. Aug. ī ench̓. Mandatū de dilectōe inimicoꝝ non īplet̉ a tanta multitudīe quanta exaudit̉ ī dnīca or̄one. Sed ī dnīca or̄onē n̄ exaudit̉ niſi habens caritatē ſicut patet: ꝗa dr̄. Dimit te nobis. ſicut ⁊ nos dimit. ⁊ poſtea. Niſi di miſeritis non dimittet nobis pater ueſter. gͦ poteſt ꝗs eſſe ī caritate: ⁊ non diligere inimi cū. gͦ non eſt p̄ceptū ſꝫ ꝯſiliū. Itē dic̄ augꝰ. ꝙ illa ſponſio Dimitte nobis debita noſtra ⁊cͣ a multꝭ īplet̉ ꝗ non diligūt inimicos. gͦ ⁊cͣ. Itē dr̄ ī glo. ſuper Luc. 6º. Diligite inimicos veſtros. Hoc perfectū eſt non īpoſſibile. Sed ꝯſilia ꝑfectōis ſunt non p̄cepta. gͦ ⁊cͣ. Item Ambro. Hic eccleſia non lacte ībuit̉: ſꝫ ualidio ris cibo caritatꝭ roborat̉. gͦ diligere inimicum ꝑfecte caritatꝭ eſt. gͦ conſiliū. ℟º. eſt dilectō affectꝰ ⁊ effectꝰ ſimul: ⁊ ē dilectō affectꝰ tantū. Dilectōe affectꝰ oībus p̄cipit̉ diligere inimicū Dilectōe vero effectus īperfectis eſt conſiliū. perfectis ꝟo debitum.ſ. ꝯgrui: ⁊ ẜᵐ aliquos de bitū precepti. Unde augꝰ. Perfecti inimicos diligunt ⁊ eis bn̄faciunt. ⁊ hoc non eſt tante multitudīs: quanta ī orōne dominica exau dit̉. Ad illud Ambro. qd̓ vr̄ ſupͣ humanā naturā eſt diligere inimicū. dd̓ ꝙ hoc dr̄ ꝗa natura non mouet niſi ad diligendū amicuꝫ tamē natura eſt ſuſceptibil̓ gr̄e: cum qua pōt diligere inimicū. ⁊ ita non eſt īpoſſibile. vtrum Tertio queritur pp̄facer inimicꝭ oībus ſit preceptum. ꝗa dr̄ Math̓. 5. ⁊ Luce. 6. Bn̄facite hiſ ꝗ oderunt uos. vn̄ q̄rit̉ vtꝝ inimicum effectu precipiat̉ diligi. Nam vbi precipitur de dilectione affectꝰ p̄cipit̉ de dilectōe effectus. ꝗa ſic dr̄. Diligite inimicos ueſtros: qd̓ pertinet ad affectuꝫ. bn̄facite his ꝗ oderunt uos: quod pertinet ad effectum. gͦ ſi ī precepto eſt dilectio affectus: ſilr̄ ⁊ dilecto effectus. Item Exo. 23º. Si occurreris boui inimici tui erranti reduc eū. Glo. q. diligīte inimicos veſtros. ⁊ poſt. Si videris aſinum odientis te cecidiſſe ſb̓ onere non ꝑtranſibis: ſꝫ ſb̓leuabis cum eo. Glo. Bn̄facite his ꝗ ode runt vos. gͦ in lege preceptū eſt diligere ini micū effectu. gͦ oībꝰ eſt p̄ceptū. Itē Mat. 5. ſuper illd̓. diligite inimicos veſtros bn̄facite ⁊ orate ⁊cͣ. glo. Contra eccl̓iam tribꝰ modis pu gnat̉. odio. ꝟbis. cruciatu corporis. econtͣ ec cleſia diligit orat bn̄facit. ⁊ hi ſunt dilectōis effectꝰ. gͦ omnes tenent̉ ad dilectōis effectū. Contͣ. Aug. ⁊ hr̄ illa auctoritas. 3º. ſentꝭ. di. 30. c. Hic ſolet queri. Diſtinguendū vtrū ille qui te offendit rogat te vt dimittas ei aut n̄ Si rogat ⁊ nō dimittis pctā tua n̄ dimittūt̉ tibi nec imples ſponſionē illā. dimitte nobis d. n. ſic̄ ⁊ nos dimitti. ⁊cͣ. Si non rogat ⁊ non dimittis nihilominꝰ exaudieris. gͦ videt̉ ꝙ dꝫ intelligi qd̓ dr̄ dimitte nobis debita noſtra ſic̄ ⁊ nos dimittimꝰ debitoribꝰ noſtris peten tibus vel rogantibus. gͦ non tenet̉ omnibus dimittere. Sed ſi non dimittit nō diligit ini micum effectū. Itē ro. 12. Non uoſmetip̄os defendentes cariſſimi ⁊cͣ. glo. aug. Si vult bo nus vt deus inimicū puniat vbi eſt illud. di ligite inimicos veſtros. ⁊ illud. non reddēteſ malū ꝓ malo: nonne hoc eſt malū ꝓ malo red dere. Bonꝰ igit̉ poteſt non diligere inimicuꝫ effectu: exquo bonus vult vt puniat̉ inimicꝰ. ℟º. Quidam diſtinguūt ꝙ diligere inimī cos p̄ceptū eſt p̄latis ⁊ ꝑfectis. imperfectis ꝟo ⁊ ſt̓ iectis non. Sed cōtra hoc eſt qd̓ dn̄s non ſolū diſcipulis ⁊ apoſtol̓ hoc eſt perfectiſ iſta ꝓponebat: ſꝫ ipſis turbis ⁊ īperfectis. Luc. .6. Unde ſupra dicit glo. Bede. Ꝙ in monte ſermo perfectus ad apl̓os Mat. 5. hic ꝟo leuio ri ſermone ad turbas temꝑatius per quatuor cardinales ꝟtutes ſermo ꝯprehendit̉. ꝓptea dd̓. ꝙ omnes tenent̉ diligere affectu ⁊ effectu Sed amplius ſiue ad ampliorē effectū tenēt perfecti ꝙ imperfecti. ⁊ p̄lati ꝙ ſb̓diti. tn̄ ꝗa p̄ceptū affirmatiuū obligat ſemper ẜ non ad ſemꝑ ſicut illud non obligat ad ſemper qͣꝫtuꝫ ad affectum.ſ. cū non ſumus ī ꝯſideratōe: aut quando dormimus: ita non ad ſemꝑ obligat quantum ad effectum. Si aūt querat̉ quo tempore obliget ad effectum dd̓ ꝙ obligat qn̄ cūqꝫ inimicus eſt in caſu neceſſitatis. Ad illud gͦ qd̓ obic̄ ſupra ꝙ ꝑfectōis eſt ⁊ caritatꝭ perfecte dd̓ ꝙ intellr̄ de perfectōe ſufficienti ad ſalutē non de perfectōe ſuperrogatōis. im perfectio enim ē quantū ad ſalutē dilige ami cū. ſꝫ ꝑfectōis ſufficientie eſt diligere inimicū ⁊ diligere inquā inimicū affectu ⁊ effectu. In caſu neceſſitatꝭ eſt perfectōis ſufficientie ⁊ ſaluti neceſſarie. Diligere ꝟo effectu non ī tē pore neceſſitatꝭ eſt perfectōis ſuperrogatōis. Ad illud ꝟo quod obr̄ ꝑ illud aug. ſi n̄ rō gat inimicꝰ vt ſibi dimittat̉ ⁊ non dimittit̉: nihilominꝰ exaudit̉. Sixerūt ꝗdam ꝙ tenet̉ dimittere rancorem etiā non petenti: ſꝫ nō ſic̄ rancoris. Sed meliꝰ dd̓. ꝙ eſt dimittere ran rē ꝗ ꝯcomitat̉ appetitū vindicte: ⁊ ē dimit tere punitōem quam ꝯcomitat̉ zelꝰ iuſticie. te nemur gͦ rancorē dimittere ex appetitu vin dicte. ſꝫ nō tenemur dimittē punitōeꝫ ex zelo iuſticie. Intelligendū eſt gͦ ꝙ exaudit̉ etiā ſi non dimittat punitōeꝫ ex zelo iuſticie. 4d aliud ꝟo reſpondet glo. ſuper illud ro. 12. Nō voſmetipſos defendētes cariſſimi: ſꝫ date lo cum ire: cum hō iuſtus ⁊ homo malꝰ velint a dn̄o vindicari: in quo diſcernunt̉. rn̄dꝫ bonꝰ magis cupit inimicū corrigi ꝙͣ puniri: nec de lectat̉ pena inimici: ꝗa non odit eum ſꝫ īiuſti cia dei ꝗa diligit deū. ⁊ ideo hoc ei placet cū deo placitū eſſe non dubitet. vtrum Quarto queritur mnaius ſit diligere amicos ꝙͣ inimicos. ⁊ iteꝝ an mo tus caritatꝭ ītenſior ſit ī amicū ꝙͣ ī inimicū. Ad pͥmū ſic. ſuper illud mat. 5. Si diligitꝭ eos ꝗ vos diligūt ⁊cͣ. glo. Perfectōis eſt cumulus diligere inimicos: ſꝫ diligere amicos non eſt ꝑfectōis. gͦ minꝰ eſt diligere inimicos qͣꝫ ami cos. Item hoc eſt de ſuꝑadditꝭ a dn̄o. Naꝫ ī lege p̄cipiebat̉ Leuitꝭ. 19. Diliges amicū tuū ſic̄ te ip̄m: ſꝫ ī euangelio p̄cipit dn̄s dilige̓ ini micos. gͦ maiꝰ eſt. Contra. In ordine diligē doꝝ ex caritate vltimꝰ gradꝰ ponit̉ diligere inimicū. Sed ipſa caritas diligit ordine quo ampliꝰ eſt diligendꝰ. gͦ maius eſt dilige̓ amicū qͣꝫ inimcū. Itē odire amicū maiuſ eſt malū ꝙ odire inimicū. gͦ diligere amicū: quod eſt eius oppoſitū erit maius bonū ꝙͣ diligere ini micū. ℟º. Maius bonū dr̄ duobus modis. aūt ꝗa magis debitū: aut ꝗa magis gratuitū Si ꝗa magis debitū tunc magis bonū eſt di ligere amicū. ſi ꝗa magis gratuitū: tūc magis bonū eſt diligere inimicū: ꝗa repugnant me rita. tn̄ ſi ꝯparet̉ bonū debitū ⁊ bonū gratu itū abſolutē magis bonū eſt quod eſt magis gratuitū. ⁊ ita abſolute maioris ꝟtutꝭ eſt dili gere inimicū ꝙͣ diligere amicū. Ad illud gͦ quod obr̄ ꝙ ī vltīo gradu ī ordīe diligēdoꝝ ponit̉ diligere īnimicū dd̓. ꝗa ī alijs ē aliqua quitas nature vt in dilectōe dei ⁊ ſui ⁊ ami coꝝ ⁊ hiꝰ. In hoc autē non. Unde ſuper illd̓ a Reuela oculos meos ⁊ ꝯſiderabo mirabi la de lege tua. Glo. Diligite inimicos vr̄os. Et ſilr̄ dic̄ Amb. in glo. ſuꝑ Luc. 6. Ꝙ diliger̄ inimicos eſt ſupra noſtrā naturā. vnde ſicut miraculū dr̄ ad cꝰ oppoſitū ordinat natura: ita cū rō ꝯiūcta ſenſualitati non ſufficiat ad diligendū inimicū: ſꝫ ordinet ad non diligen dū: qd̓ ꝯtra iſtū ordinē ē mirabile dr̄. Ad aliud dd̓. ꝙ illa rō arguēdi ī oppoſitꝭ nōͣ hēt locū ī illis ī ꝗbus eſt ꝯſequentia econtrario. hoc eſt magis malū illo. gͦ eius oppoſitū ē ma gis bonū alteriꝰ oppoſito: ⁊ vlr̄ ī coordinatis ẜm ꝯſequētiā non conuerſim vt patet ī ſenſu ⁊ vita. Senſus enim ſupponit vitam. Nō ſe ꝗt̉ aūt. Magis malū eſt pͥuatio vite ꝙͣ ſenſus gͦ magis bonū eſt vita ꝙ ſenſus. īmo econͣ. ſic̄ patet in fide ⁊ caritate. maiꝰ malū eſt oppoſi tū fidei.ſ. īfidelitas: qͣꝫ oppoſitū caritatꝭ.ſ. īui dia vel cupiditas. nō tn̄ maiꝰ bonū ē fides qͣꝫ caritas: īmo potiꝰ ecōtrario. Sil̓i modo eſt h̓ Nam dilectio inimici ex caritate ſupponit di lectōem amici. ⁊ iō nō ſeꝗt̉. maiꝰ malū ē odir̄ anicū qͣꝫ inimicū. gͦ maiꝰ bonū eſt dilige̓ ami cū ꝙ inimicū. Quinto queritur magis vtruꝫ meritoria ſit dilectio inimici ꝙͣ amici. Ad qd̓ ſic. Motꝰ caritatꝭ in amicos nullū hꝫ impe dimētū. motꝰ caritatꝭ ī inimicos hꝫ īpedimē tū. gͦ ītenſior eſt motus caritatꝭ ī amicos ꝙͣ in inimicos. gͦ ꝑ ꝯſequēs magis meritorium. Itē Io. 15. Maiorē caritatē nemo habet qͣꝫ vt aīaꝫ ſuam ꝗs ponat ꝓ amicꝭ ſuis. gͦ ẜᵐ hoc motꝰ caritatꝭ nō pōt eſſe magis meritoriꝰ ꝙͣ ī diligēdo amicū. Contͣ. Carnalis affectꝰ aut natural̓ īmiſcet ſe qn̄qꝫ ī dilectōe amicoꝝ. nō autē ī dilectōe inimicoꝝ. gͦ purior eſt motus caritatꝭ ī inimicū ꝙͣ ī amicū. Ergo ītenſior ⁊ magis meritorius. ℟º. Motus caritatꝭ dr̄ duobꝰ modis intendi. rōne pͥncipii ⁊ rōne fi nis. Rōne pͥncipii ītenſior eſt motꝰ ī inimicuꝫ ꝙ ī amicū. ꝗa maior eſt conatꝰ ī eligendo mo tu. ſꝫ rōne finis ītenſior eſt motꝰ ī amicū ꝙͣ in inimicū: ꝗa cū ī ꝟtute ſit diffīcile ⁊ bonū ma gis trahit bonū ⁊ mouꝫ ad diligendū amicū qꝫ inimicū. Cū enī ꝟtus ſit circa bonū ⁊ diffi cile: ītendit̉ motus ex conatu circa difficile ⁊ ex dilectōe boni. Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ magis meritoriꝰ erit motꝰ iſte ꝙͣ ille diſtīguēdū. ꝙ ē merītū dimiſſionis pene: ⁊ eſt merītum vite eterne. Caritas ex parte difficultatꝭ meret̉ di miſſionē pene. Et ex parte ītentōis boni me ret̉ vitā eternā. Pari igit̉ caritate exiſtente motus caritatꝭ ī inimicū rōne difficultatꝭ erit magis meritoriꝰ dimiſſionis pene. Motus ꝟo caritatꝭ ī amicū ratione ītētōis boni erit ma gis meritoriꝰ uite eterne. Ad aliud ꝟo qd̓ obic̄ ꝙ motui caritatis ad amicum īmiſcet ſe amor carnis uel naͣl̓ dd̓. ꝙ mixtio carnal̓ amo riſ bn̄ diminuit motū caritatꝭ ſꝫ amor natural̓ nō: īmo ꝯfert ſicut diſpoſitio material̓ forme ita ꝙ ex occaſionibꝰ natural̓ amoris fit etiam feruētior motus caritatꝭ. Sexto queritur utrū maledicere inimicꝭ ſit licitū. ⁊ videt̉ ꝙ nō per illud p̄ceptū Mat. 5. Bn̄dicite his ꝗ oderūt vos. Si gͦ bn̄dicere inimicꝭ ē preceptū. gͦ ma ledicere ē ꝓhibitū. Non gͦ ē licitū. Itē ro. 12. Bn̄dīcite ⁊ nolite maledicere. Itē ī cano nica Iude: cū Michael archāgelꝰ cū dyabolo diſputans altercaret̉ de Moyſi corpore: nō ē auſus iudiciū īferre blaſphemie. ſꝫ dixit. Im peret tibi dn̄s. Si gͦ angelꝰ non eſt auſus ma ledicere dyabolo ꝗ eſt peſſimꝰ. gͦ ml̓to magis hō non debet alteri hoī maledicere. Itē. 21 eccl̓iaſtici. Cuꝫ maledic̄ īpiꝰ dyabolū maledic̄ ipſe animā ſuaꝫ. gͦ non eſt dyabolo maledicē dū. gͦ multo magis nec hoī. Contͣ ſicut dic̄ aug. ī ẜmone dn̄i ī mōte. Multē imprecatōeſ īueniūt̉ ī ꝓphetꝭ aduerſus inimicos: que ma ledictōes putantur: ſicut eſt illud p̄s. fiat m̄ſa eoꝝ ipſis ī laqueū. ⁊ illud. fiāt filii eiꝰ pupilli ⁊ vxor eiꝰ vidua. Itē dn̄s maledixit cīta tibus que noluerunt recipere ꝟbū ſuū. Mat. xi. Ue tibi Chorozaym: ve tibi bethſayda ⁊cͣ. Itē maledixit apl̓us ſūmo ſacerdoti actꝭ. 23 Adicēs ꝑcutiet te dn̄s peries dealbate. vnd̓ ſeꝗt̉. ſūmū ſacerdotē dei maledicꝭ. Itē He lyas maledixit duobꝰ pͥncipibus ꝗnquagena riis. 4. ℟. i. dicēs. Si homo dei ſū deſcendat ignis ⁊ deuoret te ⁊ ꝗnquagīta tuos. Ad hoc rn̄det aug. de ſermōe dei ī monte dicenſ Ꝙ talia dicta ſunt ꝑ preditōem ꝗd eēt futuꝝ non optantꝭ uoto ſꝫ ſpū preuidentꝭ. Unde etiā ī ꝟbis dn̄i ⁊ apoſtoli nō īuenit̉ qd̓ optauerīt ſꝫ qd̓ predixerīt. Cū enī ait dn̄s mat. xi. Ue ti bi corozaym ⁊cͣ. nō aliud ſonat ꝙͣ aliꝗd ei mali ventuꝝ merito īfidelitatꝭ: qd̓ futuꝝ dn̄s non maliuolētia optabat ſꝫ dīnitate cernebat. ſilr̄ dixit apoſtolꝰ actuū. 23. Percutiet te dn̄s non percutiat. Ad alia aūt que vident̉ ī opta tionē ſonare non p̄ditione: vt eſt illud. Fiat menſa eorū illis in laqueū. ⁊ illud. Fiant filii eius orphani. ⁊ illud Helye. Deſcendat ignis de celo. rn̄det aug. ꝙ etiam dicūt̉ per prediti on: quāuis videant̉ dici per imprecatione. vnde dic̄ in ſermone dn̄i ī monte. Solent ꝓ phete maxime in figura imprecantis futura p̄dice̓ ſic̄ ſigna p̄teriti tꝑis ea que futura erāt cecinerūt: ſic̄ ⁊ illd̓. Quare fremuerunt gen tes ⁊cͣ. non dixit. Quare fremēt gentes ⁊cͣ. Sꝫ ꝯtra iſtā ſolutionē obr̄. videt̉ enī ꝙ talia poſſint imp̄cari aīo optantꝭ: ꝗa nos debemus volūtates noſtras ꝯformare volūtati dīne. Sꝫ ſic̄ dr̄ eccl̓iaſtici. 12. Altiſſimus odio habet pctōres ⁊ impiis reddet vindictam. Sꝫ odio hēre nihil aliud eſt ꝙ malum optare. gͦ ⁊ nos imꝑiis poſſumꝰ malū optare. ⁊ ita aīo optātꝭ malū imp̄cari ſeu dice. Silr̄ etiā dic̄ ꝓpheta. Iniquos odio habui. gͦ malum eis optabat: ⁊ aīo optantis dicebat. fiat menſa eoꝝ ⁊cͣ. ℟. dd̓ ad pͥmū ꝙ ī pctōre ꝯſiderāda ſunt duo. vitiū ⁊ natura. Dn̄s gͦ odio habet ī pec catoribꝰ vitia non naͣm: qm̄ ipſe naturā fecit non vitiū. ⁊ ẜm ꝙ dr̄ ſap̄. 12. Nihil odiſti eor que feciſti dn̄e. Ad aliud dd̓ ẜᵐ ꝙ ibidem dr̄ ī glo. ſuper illud. Iniquos odio habui. gl. Natura quā deꝰ creauit ī omnibꝰ ē diligēda ⁊ adiuuāda. iniꝗtas aūt odiēda ⁊ diſꝑdēda Sūt gͦ diligēdi ꝗ ꝑſequūt̉ inquantū hoīes: ⁊ odiendi ꝗa mali. aliquos enim pie amare ⁊ odiſſe poſſumꝰ: vt quos dilexeris odiſſe: ⁊ qͦs oderis amaſſe ꝯueniat. Ultimo queritur eī vt ruꝫ bus inimicꝭ ſit orandū. qd̓ arguit̉ ex hoc ꝙ hic ſine exceptōe dr̄. Orate ꝓ perſequētibꝰ ⁊ ca lumniantibꝰ vos. Contͣ. i. Ioh̓. vltimo. Eſt pctm̄ ad mortē non ꝓ illo dico vt roget ꝗs. pro inimico peccante ad mortē nō erit orādū Si dicat̉ ſic̄ dic̄ aug. ī ſermone dn̄i ī monte. ꝙ eſt pctm̄ ad mortem ⁊ pctm̄ non ad mortē. Peccatū ad mortē eſt cū poſt agnitionē dei: que per grām dei data eſt: aliquis oppugnat fraternitatē: ⁊ aduerſus grām īuidie facibꝰ agitat̉. Peccatū non ad mortem eſt: ſi ꝗs non amorē a frē alienauerit: ſꝫ officia fraternitatꝭ debita per aliquā infirmitatē animi nō exhi buerit. ꝓpte̓a Paulꝰ credo nō orat ꝓ Alexan dro: ꝗa iam frater erat: ⁊ ad mortē inuidie facibꝰ fraternitatē oppugnando peccauerat. Sicut enim dr̄. 2. Thi. 4. Alexander errarius multa mala mihi oſtendit. reddet illi deꝰ ẜꝙ opera eius. valde enim reſtitit noſtris ſermo nibꝰ. Pro his autē qui non obruperāt amorē ẜꝫ timore ſuccubuerant orat vt eis ignoſcat̉. Unde dic̄ ibidē ī pͥma. Dea defenſiōe nullꝰ mihi aſtitit: ſꝫ oēs me dereliquerūt. n̄ illis im putet̉. Secūdū hoc gͦ dic̄ ꝙ ſic accipiat̉ orādū ꝓ illis ꝗ nos ꝑſequūt̉ quo ꝓ ꝗbuſdā fratruꝫ peccatis intelligat̉ non p̄ceptū eſſe vt oremꝰ Contͣ. De nemine deſperandū eſt: dum eſt in via. Unde dr̄ in ꝓlogo ſuꝑ p̄s. Nulli quan tūcūqꝫ delinquēti de venia ac mīa dei diffi dēdū fore aſſumpta penitēdi humilitate. Cuꝫ enī cernimꝰ ꝑauid homīcidā ⁊ adulteꝝ. 2º. ℟. xi. per pnīam factū ꝓphetam: nulli pnīam agenti locus diffidētie relinꝗt̉. Sic gͦ de ne mine quantūcūqꝫ peccante erit deſperādum ī vita. gͦ ꝓ quolibet erit orandū. Itē dicit aug. ſuper illud Mat. 7º. Nolite iudicare ⁊ n̄ iudicabimini. ī ſermone dn̄i ī montē. Duo ſunt ī quibꝰ temerariū iudiciū cauere debe mꝰ. Cū incertū eſt quo animo quicꝗd factū ſu vel cū īcertū ē qualis futurꝰ ſit qui nūc malꝰ apparet. Ponamꝰ igit̉ aliquē peccantem ad mortē: incertū eſt adhuc qualis futurꝰ ſit. Sꝫ ſi ꝑ eo non oraret̉ iudicaret̉ malꝰ futurꝰ fina liter. gͦ ⁊ temerarie. Si gͦ non eſt temere iudi candus: ꝓ ipſo erit orandū. Preterea dd̓. peccatū ad mortē dr̄ duplr̄. vno modo qd̓ ī ſe habet diſpoſitōem ad non penitēdū. ⁊ io pctm̄ quod dr̄ in ſpūm ſanctū. vt inuidia fra terne grē ⁊ hiꝰ dicunt̉ pctā ad mortē: de ꝗb dic̄ aug. ꝙ tanta eſt labes iſtius pctī: ꝙ depre candi humilitatē ſb̓ire nō poſſit.i. vix poſſit hoc modo accipiendo peccantē ad mortem: adhuc erit ꝓ ip̄o orādū. Alio modo dicit pctm̄ ad mortē: in quo eſt neceſſitas ad non penitendū: quale eſt pctm̄ mortale finalr̄ ⁊ ꝓ peccante ſic ad morte: ſi ꝯſtet non erit orādu. Unde ad illud aug. dd̓ ẜm eūdē in li. retra ctationū. Ꝙdixi non orandum ꝓ ꝗbuſdā iuxͣ illud Ioh̓is eſt pctm̄ ad mortē ⁊cͣ. addendum fuit: ſi que tam ſcelerate mentis ꝑuerſitate fi nierūt hanc vitam: qm̄ de quocūqꝫ peſſimo ī hac uita ꝯſtituto non eſt utiqꝫ deſperandū: nec ꝓ illo imprudenter exorat̉ de quo nō de ſperat̉. Itē querit̉ utꝝ orōnē facere cōtra inimicos aliquo modo ſit licitū. ꝙ nō videt̉ per p̄dictū p̄ceptū. Orate ꝓ ꝑſequētibꝰ ⁊ ca lumniantibꝰ vos. Itē ro. 12. Bn̄dicite ⁊ no lite maledicere nulli malū ꝓ malo reddentes ſꝫ orate ꝯtra inimīcos calumniantes eſſet eis malū optare ⁊ maledice̓ ⁊ malū ꝓ malo red dere. gͦ or̄onē facere ꝯtra inimicū no erit aliqͦ mō licitū. Contͣ. Nos legimꝰ ſanctos orōne feciſſe ꝯtra inimicos: non vt corrigerēt̉ ſꝫ vt geſtruerēt̉. Unde in p̄s. Diſperge illos ī ꝟtu te tua. Item Helyas rogauit vt ignis de ſcēde̓t de celo qui ꝯſumet duos pͥncipes ꝗn qͣgenarios. 4. R. l. Itē ī apocꝭ. 6º. martires orant ꝯtra inimicos dicētes. Uſquequo dn̄e non vindicas ſanguinē noſtrū de his qui ha bitant in terra ℟º ẜᵐ aug. in ſermone dn̄i ī monte. ꝙ ſancti nō ꝯtra ipſos homines orāt ſ ꝯtra regnū pctī vt euertat̉: qd̓ qui orant ꝓ inimicꝭ ſuis orāt ꝗ ſanabiles ſūt. ⁊ ꝯtra illos n̄ orāt ꝗ inſanabiles eē volūt: ꝗa deꝰ puniēdo illos non eſt maliuolꝰ tortor ſꝫ iuſtiſſimꝰ ordi nator. Et ꝑ hoc ſoluūt̉ obiecta. Sic igit̉ termi natur inꝗſitio circa p̄cepta gnͣalia agēdoꝝ ⁊ Ttendite ne iuſti ciaꝫ veſtrā faciatis coram hoībus vt videamini ab eis. Mat. 5. Hic diſponūt̉ pre cepta ad ordinanda intentionē faciendoꝝ ⁊ vitandoꝝ. Ordinat̉ aūt triplr̄. quantū ad re ctitudine. quantū ad ſimplicitate. ⁊ quātū ad diſcretionē. Quantū ad rectitudinē cū dicit Attēdite ne iuſticiā veſtrā faciatis corā hoī bus vt videamini. qd̓ explanat̉ ī triplici oꝑe iuſticie. elemoſina. or̄one ⁊ ieiunio. El̓a ē op debitū reſpectu ꝓximi. or̄o reſpectu dei. ieiu. niū reſpectu ſui. Et poſtmodū ꝯcludit̉ gnͣalr̄. Theſaurizate vobis theſauros ī celo. Quātū ad ſimplicitatē cū dr̄. Si oculus tuus ſimplex fuerit: totū corpus tuū lucidū erit. Et poſtea ad duplicitate intētionis tollendā dr̄. Nemo duobꝰ dn̄is poteſt ſeruire. ⁊ addit̉. Nolite ſol liciti eſſe aīe veſtre quid māducetis. Quā tu ad diſcretōem intentionis dr̄. Nolite iudi care ⁊ non iudicabimini: ⁊ attendite̓ a falſis ꝓphetis. Ex quibꝰ relinquit̉ ꝙ ordinata intē tio dꝫ eē recta ſimplex ⁊ diſcreta. Et nota ꝙ ad ordinatā intētionē requirit̉ amor boni: ⁊ diſcretio boni. Amor boni ne ſit libido ī volū tate. diſcretio ne ſit error ī electione. Item amor boni ordinatꝰ eſt in finē ſūmū bonū. cum non ponit finē aliū qui non ordinet̉ in ſummū bonū: ex ordine amoris in finē ſūmū bonū eſt rectitudo intentiōis excluſionē finis alterius ſimplicitas intentionis. Secūdū hoc g querunt̉ tria circa p̄cepta ordinantia intē tionē. Primo de rectitudine intentionis. 2º de ſimplicitate. 3º de diſcretōe. Iti circa rectitudinē intentionis querenda ſunt duo. Primo vtrum gn̓alr̄ omnes actiones ſpūales ⁊ corporales teneamur referre ī fine deū. 2º vtrum ſpūales actiones poſſint re ferri ad finē tꝑalem. Queritur ergo utrū omnes actiones teneamur referre in deū. Ad qd̓ arguit̉ Mat. 5. Attēdite ne iuſticiā veſtrā faciatis coram hoībus ⁊cͣ. Ex quo manifeſte ac cipit̉ ꝙ opera iuſticie teneamur referre ī deū Un̄ ibi exemplificat ſaluator de el̓a ieiunio ⁊ or̄one. Cum gͦ doctrina ſaluatoris nihil hēat diminutū ſicut nec ſuꝑfluū. ⁊ nō fac̄ mētionē nīſi de oꝑibus iuſticie referendis in deū: alia opera non tenemur referre in deū. Itē ſūt quidā actꝰ quoꝝ eſt pͥncipiū vis vegetabilis ⁊ uis ſenſibilis. Sed necuis uegetabil̓ nec ſen ſibilis ſunt nate moueri per apprehenſionē in deū. gͦ ẜᵐ ꝙ ſunt a ſuis potentiis non ſunt re ferendi ad deū. Actus gͦ iſtos manducare ambulare ⁊ hiꝰ non tenemur referre ad deū. Itē ſi omnes actꝰ tenemur referre ad deū. n̄ referre pctm̄ ē. referre aut bonū. Si gͦ circa actū īmediate ſe habent referri ⁊ non referri ⁊ referri bonū. nō referri malū. gͦ omnis actꝰ noſter de neceſſitate eſt bonꝰ aūt malꝰ. Nullꝰ gͦ indifferēs: qd̓ eſt īconueniēs. Itē intēdē do finē nature non declinamꝰ ab eo: qd̓ ē ẜm naͣm. gͦ nō peccamꝰ: ꝗa ſic̄ dic̄ Ioh̓. Dama. ma nētes in eo quod ē ẜᵐ naturā in ꝟtute ſumꝰ. declinātes ab eo quod ē ẜᵐ naturā ī id quod ē p̄ter naturā ī malicia ſumꝰ. Si gͦ aliꝗs man ducet ꝓpter ſuſtētationē nͤ vt gene̓t filios ex ſua vxore ꝓpter ml̓tiplicatione nature nihil intēdēs ampliꝰ n̄ peccabit cum intēdat fini nature. gͦ quāuis n̄ referat̉ ad deū n̄ peccat. Itē nullꝰ faciēdo quod dꝫ peccat. Sꝫ quilꝫ dꝫ ſuſtētare naͣm ⁊ honorare parētes. gͦ ſuſtē tando naturā ⁊ parentes honorando: n̄ attē dēdo niſi debitū nature: n̄ peccabit. Non tet̉ gͦ referre iſtos actꝰ ī deū tētione neceſſitatis Itē n̄ tenemur ad ea que non ſunt ī ptāte noſtra. Si gͦ motus grē non ſunt in poteſtate noſtra: non tenemur ad motꝰ gratie. Si gͦ re ferre in deū eſt motꝰ grē quia ex caritatē: re līquit̉ ꝙ non tenemur actiones referre ī deū. Itē ſi dicat̉ ꝙ tenemur actꝰ omnes referre ī deū ꝓpter hoc qd̓ dicit apl̓us 1. Cor̄. 10. Seu manducatis ſeu bibitis: ſeu aliquid aliud fa citis: omnia ī dei gloriam facite. Arguitur ſic Sancti implent hoc p̄ceptū apoſtoli. gͦ omnes motꝰ ſuos ⁊ actꝰ referūt in deū. gͦ ⁊ actꝰ veni ales. Si gͦ motꝰ veniales non ſunt referendi in deū. gͦ ⁊cͣ. Contͣ expreſſe videt̉ preceptū apoſtoli. Omnia in gloriā dei facite. Item rōnalis creatura totam ſe dꝫ deo. gͦ ⁊ totam ſuā eſſentiā. totā ſuā ꝟtutē. totā ſuaꝫ actioneꝫ gͦ omnē actionē ſuā dꝫ referre in deū. Iteꝫ omnis actio magis ordinabilis eſt in fine ſū mū qͣꝫ in alium: quēadmodū ipſa pͥma cauſa magis eſt cauſa cuiuſlibet actionis bone ꝙ cā alia. Si gͦ rōnalis creatura tenet̉ ad ordinem actionis: tenet̉ ordinare actionē quālibꝫ ī ſum mū finē: cū magis ad illū ordinet̉ ꝙ ad aliū. Itē Mat. 6. Nemo poteſt duobꝰ dn̄is ſer uire. vbi dicit glo. Rabani. Quicꝗd facis fa cias ul̓ ex amore dei uel ex ſeruitute dyaboli. gͦ omnis actio de neceſſitate bona ē vl̓ mala. nulla gͦ indifferens. quod eſt inconueniens. Itē ſuꝑ illud Mat. 12. Aut facite arborem bonā ⁊ fructū eius bonū ⁊cͣ. dicit glo. Hiero. Nihil mediū ꝗn boni actoris bona ſint oꝑa ⁊ mali mala. Sꝫ ncc̄e ē actore eē malū vel bonū gͦ neceſſe ē ꝙ oꝑa ſint bona vel mala. Nec ē ibi mediū. nulla gͦ indifferentia. Itē Kier. in epl̓a ad aug. de cerimonialibꝰ legis dicit. Nō indr̄ia ſunt inter bonū ⁊ malū ſicut ph̓i diſputant. Si gͦ non ē acciꝑe indifferēs ī op bus illis. gͦ pari rōe nec ī operibꝰ alijs. Itē maius eſt ꝓgredi ī factū ꝙͣ ī ꝟbum. Si gͦ ī ꝟbo non inuenit̉ indifferēs: nec in facto inueniet̉. Ꝙ aūt nō inueniat̉ in ꝟbo indifferens patet. aut eſt in debitū finē: ⁊ tunc eſt laudabile ⁊ bonū. aut caret debito fine: ⁊ eſt ocioſuꝫ. aut eſt in fine malū: ⁊ eſt ꝑnicioſuꝫ: ⁊ vtroqꝫ mō eſt reprehēſibile malū. Ad hoc rn̄dēt ꝗdaꝫ dicētes. ꝙ illd̓ p̄ceptū apoſtoli. oīa in gloriaꝫ dei facite. intellr̄ negatiue.i. nihil faciatis ꝯtͣ gloriā dei. Contͣ. Secūdū hoc dormiendo implemꝰ illud p̄ceptū: ꝗa nibil facimus ꝯtra gloriā dei: ſi ſoluꝫ illd̓ p̄ceptū intellr̄ negatīe Itē ſi dicat̉ ꝙ intellr̄ cū poſitiōe actꝰ: vt ſit ſenſus. Facite in gloriam dei.i. facite nō ꝯtra gloriā dei. Contͣ. Secūdū hoc ꝑ illd̓ p̄ceptū nihil ponit̉ niſi facere ⁊ negatio quedā. rōne eius qd̓ ē face̓ nō intellr̄ diſpoſitio ad merce dem ſeu ad meritū: ꝗa face̓ ī ſe ꝯmune ē. nec rōne negationis ſil̓i modo: ꝗa ꝑ negationem non eſt poſitio debiti finis meriti: ſꝫ remotio indebiti. gͦ nec ꝟtute totiꝰ erit diſpoſitio ad meritū. Sꝫ ſeu eēt p̄ceptū ſeu ꝯſiliū eēt diſpō nēs ad meritū. Sequet̉ igit̉ ꝙ nec eēt p̄ceptū nec ꝯſiliū. Itē cū dr̄ in gloriam: notat̉ habi tudo finis ad actū. gͦ cū dr̄. facite in gloriā: nō tat̉ relatio actus ad finē. Non igit̉ intellr̄ ne gatiue. Alii dicunt ꝙ intellr̄ poſitiue. ſꝫ eſt ꝯſiliū nō p̄ceptū. Cont̄ obr̄ a ꝯtrario ſenſu. facere ꝯtra gloriā dei eſt prohibitū. gͦ face̓ in gloriā dei eſt p̄ceptū. Itē p̄ceptū ē datū a circūſtantiis actionū. Sꝫ inter omnes circun ſtantias finis eſt maxime debitꝰ. gͦ inter oēs circūſtantias finis eſt maxime in p̄cepto. Ꝙ aūt alie circūſtātīe actionū ſint in p̄cepto ma nifeſtum ē. Naꝫ ī p̄cepto ē moderate comede̓ ſobrie bibe̓ p̄tea ⁊ debito tēpore: ⁊ ita de alijſ circūſtātiis. gͦ multo fortiꝰ ꝓpter deū comede̓ In p̄cepto igit̉ eſt omnes actiones referre ad deū. Prete̓a alij dicūt ꝙ p̄ceptū ē de actōi bꝰ referēdis ī deū. oīa ī gl̓iā dei facite: ⁊ ītel ligit̉ habitu nō actu: ita ꝙ ꝗcꝗd faciat homo ⁊ ſi nō actu referat ī deum: tn̄ ſi īterrogaret ꝓpter quid illud face̓t: tenet̉ ꝟe rn̄de̓ ꝙ illud vult facere ꝓpter deū. Contͣ. Redit incon ueniēs qd̓ pͥus.ſ. ꝙ aliꝗs iuſtꝰ implet illud p̄ ceptū dormiēdo: ꝗa ī eo eſt habitꝰ caritatꝭ. ẜᵐ quem interrogatꝰ dicet ꝙ uult comede̓ ⁊ bi bere ꝓpter deū. Meret̉ igit̉ dormiendo. Item diſtinguit̉ inter p̄cepta affirmatiua ⁊ negatiua: ꝗa p̄cepta negatiua obligant ſemꝑ ⁊ ad ſemꝑ. p̄cepta affirmatiua obligāt ſemꝑ ſꝫ non ad ſemꝑ. Sꝫ ſi intellige̓t̉ relatio ẜʰ ha bitu: illud p̄ceptū qd̓ affirmatiuū ē ſemꝑ obli garet: ꝗa oīa bona ſemꝑ habitu referēda ſūt Ideū. Semꝑ enim quilibꝫ tēt̉ eē paratus: ꝙ ſi cogitaret de deo: ꝙ ad ip̄m referret ſuā acti onē. Non gͦ intellr̄ illud p̄ceptū in habitu. Propte̓a alij dicūt ꝙ p̄ceptū oīa in gl̓iaꝫ dei face intellr̄ vt ſemꝑ referamꝰ ad deū omnē actū bonū: cū ꝯuertimur omnino ſuꝑ collatio nē actus ad finē ad quē dꝫ vis rōnabilis actū ordinare. Ad pͥmū gͦ obiectū rn̄dēt ꝙ ſal uator fac̄ mētionē de oꝑibꝰ iuſticie referēdis in deū: ⁊ etiā de alijs: ẜᵐ ꝙ debitū relationis geminat̉. Eſt enim debitū oꝑis ⁊ debitū fa ciētis. Ex ipſo debito oꝑis opera iuſticie ſeu ſpūalia debēt referri in deū. quod exp̄ſſit ſal uator cum dixit. Attēdite ne iuſticiā veſtraꝫ faciatis corā hoībꝰ. Ex debito ꝟo faciētis de bēt referri alia oꝑa quoꝝ pͥncipiū ē liberum arbitriū. ⁊ hoc cum ꝯferimꝰ actiones ad fine pͥncipalē. quod inſinuauit Saluator cū dixit Mat̉. 6. Theſaurizate vobis theſauros ī celo Et expoſuit theſauꝝ ītētionē cordis cū ſb̓iu xit. vbi ē theſaurus tuus ibi ē cor tuuꝫ. Ad An picerēt ꝙ actꝰ vegetabilis ⁊ ſenſibilis di ſtīguūt̉. Nā quidam ſunt inuolūtarii: vt at trahere ⁊ digere ex ꝑte vegetabil̓. imaginari terreri ex parte ſenſibilis. ⁊ iſtos actus quia n̄ ſunt ī poteſtate arbitrii: nō tenemur referre. Alii ꝟo ſunt volūtarii hoc eſt ſb̓diti īꝑio rōnis: quēadmodū comedē̓ coire ex parte ue retabilis. videre ambulare ex ꝑte ſenſibilis Secūdū hoc gͦ ꝙ actꝰ iſti pͥncipiū habēt vim imꝑantē motuꝫ.ſ. rōnabilē: tēmur actus iſtos referre in deū eo modo quo dictū ē. Secūdū autē ꝙ habent pͥncipium uires facientes vel elicientes motꝰ non tenemur ipſos referre. Ad tertiū dd̓ ꝙ quantū eſt ex imperio ꝟtutīs rōnalis: nullus motꝰ eſt indifferens. Sꝫ poteſt eſſe indifferēs ẜᵐ ꝙ eſt ex vi ſenſibili: uel alia que non ẜᵐ ſe nata eſt ad ſummū bonum. Itē poteſt eē indifferens rōne ſtatus vt ī pu ero ⁊ alienato. Ad quartū rn̄dēt ꝙ actus vegetabilis ⁊ ſenſibilis ī hoīe ⁊ viriū inferi oꝝ ſb̓limiorē hēnt ordinē in hoīe qͣꝫ ī ceteris Ordināt̉ enī ad vim rōnalē ſeu ſb̓ vi rōnali ⁊ ideo actus eoꝝ qui ſb̓iecti ſunt rōni referē di erūt ad finē vis rōnalis: qui eſt deꝰ. ⁊ hic eſt finis nature rōnalis: inquantū rōnalis eſt Ideo quāuis rōnalis referat ad fine vegeta bilis vel ſenſibilis actum vegetabilis vel ſen ſibilis: ꝯſiderando finē vltimū deū: n̄ pͥuādo neqꝫ ponendo ip̄m. nihilominus tn̄ ſi non re ferat in deū omittit vel declinat ab eo: qd̓ ẜꝫ naͣm ſuam eſt que eſt.ſ. rōnalis. ⁊ in hͦ dicūt ꝙ tranſcēdit theologus ph̓m moralē. Ad ꝗntū dd̓ ꝙ aliquis facit qd̓ dꝫ: nō tn̄ ꝓut dꝫ. ⁊ aliquis facit qd̓ dꝫ ꝓut dꝫ. faciendo ꝗs qd̓ dꝫ ⁊ tn̄ n̄ ꝓut dꝫ peccat. ⁊ hoc vl̓ ꝯmittendo ſicut ieiunando ꝓpter vanā gloriā: vel orādo Uel omittendo vt in elemoſinā dando: cum eſt in ꝯp̄henſione ſummi boni: ⁊ nō referēdo ad ip̄m. faciēdo ꝟo qd̓ dꝫ ⁊ ꝓut dꝫ nō peccat Ad 6ᵐ rn̄deo. ambiguū ꝟbum eſt quod dr̄ ꝙ non tenemur ad ea que n̄ ſunt in poteſtate noſtra. Nam nō habēs grām: ⁊ ſi non habeat poteſtatē ad opera gr̄e: habet tn̄ facultatē fa ciendi qd̓ in ſe eſt ꝙ habeat grām: ex qua eſt poteſtas ad opera gratie. Prete̓a poteſtas referendi in deū ſicut in finem dupliciter eſt aut ſicut in fineꝫ ꝓximū. ⁊ hoc modo referre actum eſt ex ptāte grē. Aut ſicut in finem re motu. ⁊ hoc modo eſt referre in poteſtate rō nalis nature. vn̄ ꝓprie loquendo ex poteſtate nature poſſumus referre actiones noſtras ad deū non in deū. ex poteſtate grē in deuꝫ. Ad enim dicit circūſtantiā cauſe finalis remote: vt cum dico. vado ad eccl̓iam: cū adhuc re motꝰ ſum. In ꝟo dicit circūſtātiā cauſe final̓ proxime: vt cū dico. Uado in eccl̓iam cū ꝓxi mus ſum. Ad vltimū dd̓ ꝙ cū dr̄. Omnia in gloriam dei facite. non intellr̄ niſi de actibꝰ ordinabilibꝰ ī deū: ⁊ ideo nulla eſt obligatio vel obiectio de venialibꝰ. Sed ꝯtra hāc re ſponſionē obr̄. Naꝫ ſicut dicit aug. in pͥmo de libero arbitrio. Planū eſt in toto vitioꝝ gn̓e libidine dn̄ari. in omni gͦ vitioſo actu mouet libido quam diffinit aug. improbaꝫ uolūtatē. Ubi gͦ non mouet libido: non erit opus uiti oſum. Sed ſi aliꝗs comedat ea ſola intentiōe vt ſuſtētet̉ reſpiciēs ad ncc̄itatē nature ſolū ⁊ tn̄ ꝯſiderās deū non referēdo ultra nō mo uet̉ libidine. gͦ ſuum comede̓ non erit uitioſū gͦ nec ꝯtra aliquod p̄ceptū. gͦ non tenet̉ taleꝫ actum referre in deū. Itē ad ro. 7. ſuꝑ illd̓ Non enim qd̓ volo hͦ ago. diſtinguit̉ triplex velle. velle nature. uelle gr̄e. uelle uitii. Uelle aūt comedere ad ſuſtentatione nature ſolū uelle nature ē. Uelle ꝟo comede̓ ꝓpter uolu ptātē que q̄ritur in cibo uelle uitii ē. Uelle ꝟo comede̓ ad hͦ ꝙ ſuſtentet̉ in ſeruitio dei uelle gre ē. Sicut gͦ uelle grē laudabile eſt: ⁊ velle uitii uitupabile eſt: ita uelle nature indifferēſ Si gͦ rō ſequat̉ uolūtate nature non merebit̉ nec demerebit̉. Sꝫ ſi face̓t contͣ aliqd̓ p̄ceptū neceſſe erit demereri. Nullo gͦ p̄cepto tenet̉ r̄ferre talē actionē ī deū. ℟º dd̓ ꝙ p̄ceptū de actionibꝰ referēdis in deū affirmatiuū ē ⁊ obligat ſemꝑ ſꝫ non ad ſemꝑ. ſꝫ ꝓ loco ⁊ tꝑe: hͦ ē cum actu cogitat̉ de oꝑe ⁊ fine principalis oꝑis.ſ. deo. ⁊ de ipſa obligatione: quam dꝫ rō nalis creatura deo. Totam.n. ſe dꝫ deo. ⁊ ẜm ipſam ſb̓am ⁊ ꝟtutē ⁊ actionē. Diſtinguēduꝫ ē tn̄ ſicut pͥus ẜᵐ Io. Dam. ꝙ q̄dam vires ſūt obediētes rōni. q̄dam ꝟo non obediētes rōni ut nutritiua ⁊ augmetatiua ⁊ r̄ſpiratiua. ⁊ quia actuuꝫ harum uiriū non ſumꝰ dn̄i: quia non ſb̓iciūt̉ arbitrio rōis. iō non temur iſtos actus r̄ferre. Itē ſunt uires obediēteſ rōni ut app̄hēſiua ſēſibilis ⁊ motiua ⁊ māducati ua ſumēs cibum. ⁊ hiꝰ. Et horum actuū ẜᵐ ꝙ ſunt ex īꝑio rōnis dn̄ium hēmus. ⁊ iō tēmur ipſos r̄ferre in deū triplici cognitione rōnis ꝯcurrēte. ꝯſideratione.ſ. oꝑis. cōſideratione finis qui ē d̓us. ꝯſide̓atione obligationis: qua rōnalis creatura tetur d̓o. Itē ſunt uires rōnales ut uis cognitiua uīs electiuā uis ēt int̓p̄tatiua. Et harum actus tēmur r̄ferre in deū duplici ꝯſideratōe ꝯcurrēte. vꝫ ꝯſidera tione oꝑis ⁊ ꝯſideratōe finis. Quia enim iſti actus rōnales ſunt: non neceſſariū ē tertiū.ſ. ꝯſideratio obligatōis. ⁊ hoc modo ītellr̄ illd̓ p̄ceptū ad col̓. 3. Omne quodcūqꝫ facitꝭ ī ꝟbo aut in oꝑe: omnia in noīe dn̄i ih̓u xp̄i facite. ⁊ dic̄ ibi glo. i. ad gloriā xp̄i facite nō vr̄am. ⁊ nō ſolū que facis ꝟbo aut oꝑe: ſꝫ oīa ſint ad gloriā xp̄i: etiā cogitatiōes: ⁊ ſi qua ſint alia: quod intelligēdū eſt ẜm diſtinctionē que ſupͣ poſita ē. Ad illa ꝟo duo que ꝯn̄ter obiciūt̉ ꝙ rōnalis creatura dꝫ totā ſuā actionē deo. ⁊ ideo tenet̉ referre ad finē deū. ⁊ iteꝝ ꝙ tētꝭ ordinare ſuas actiones in finē deū: ꝯcedendū eſt ẜᵐ diſtinctionē q̄ ſupra poſita ē. Ad illd̓ ꝟo qd̓ 4º obr̄ ex gl. Mat. Quicꝗd facis facis ex ſeruitute dyaboli: vel ex amore dei. dd̓. ꝙ ex non notat ibi cam mouentē ſꝫ ꝯcomitante vt ſit ſenſus. quicꝗd facis facis uel ex amore dei.i. exiſtēs in caritate. vel ex ſeruitute dya boli.i. exn̄s in pctō: non ꝙ procedat quodlibet opus ex amore dei mouente: uel ex ſeruitute dyaboli. Silr̄ intelligēdū eſt illud Hiero. ſuꝑ .12. Math̓. Nihil mediū ꝗn boni actoris bona ſint oꝑa: ⁊ mali mala. Intellr̄ enī de ope ẜm ꝙ exit a rōnali creatura affecta ẜᵐ bonitatē ⁊ maliciā. nō de oꝑe ẜm ſe. Ad illud ꝟo Hie ro. ad aug. dd̓ ꝙ ītelligebat de oꝑibꝰ cerimo nialibꝰ ꝓut opinabat̉ ipſa tēpore legis eē pre cepta. tꝑe ꝟo grē ꝓhibita. ⁊ ẜᵐ hoc dicebat ꝙ non erat indifferes in eis: nō aūt de ipſis opi bus ẜm ſe. Unde dic̄ aug. in epl̓a quam reſcri bit ad Hiero. Cur non dicā p̄cepta illa ueteꝝ ſacr̄oꝝ non bona eſſe: ꝗa non eis iuſtificamur nec tn̄ mala ꝗa dīnitus p̄cepta: cum me adiu uet ꝓphetica ſnīa: qua dic̄ deus ſe illi populo dediſſe p̄cepta non bona. ezec. 20. de alijs aūt oꝑibꝰ que nec ſunt in p̄ceptōe nec ī ꝓhibitōe dic̄ Hiero. Ph̓i diſputant. bonū eſt ꝯtinētia. malū eſt luxuria. inter vtrūqꝫ indifferens eſt ambulare digerere. De oꝑibꝰ ꝟo cerimoniali bus dicit obſeruare cerimonias legis nō pōt eſſe indifferens: ſꝫ aut malū eſt aut bonū eſt. Bonū dicit rōne p̄ceptionis tꝑe legis. malū rōne ꝓhibitōis tꝑe grē. Ad illud ꝟo quod obicit̉ ꝙ circa ꝟ̓bum non poteſt eē indifferēs. gͦ nec circa factū. dd̓. ꝙ non ſequit̉. Nam ꝟbū ẜᵐ ſe exit a vi rōnabili ⁊ ad finem eius. vnde ꝑ ſupradictā rōeꝫ ⁊ determīationē cadit aut in bonū aūt in malū. non aūt ſic eſt de quolꝫ facto. Ad alia ꝟo que obiciunt̉ vltimo ꝙ ſi aliquis comedat ꝓpter ſuſtentationē nature tm̄: quāuis ꝯſideret actū ⁊ finē deū: non mo uet̉ libidine ꝯcedendū ē hoc. cū n̄ ꝯſideraret obligationē: qua tenet̉ natura rōnalis deo. ſꝫ ſi ꝯſideraret obligationē quā totā ſe dꝫ deo. ⁊ actū ⁊ ip̄m deū: ꝯſtans ē ſi non referret deo ſuū debitu denegarꝫ. ⁊ ideo moue̓t̉ improbꝫ uolūtate hoc ē libidine. Ad illud ꝟo quod vltimo dic̄: ꝙ ſi ratio ſequat̉ velle nature: ꝙ non demerebit̉: ꝯcedēdū ē: niſi vbi tēt̉ ad ſu ꝑiorē ordinē actionis. dico enim ꝙ cum ratio ꝯſiderat actū ⁊ finem ⁊ obligationē quam dꝫ deo tēt̉ ipſam actione ut comeſtiōis ordinare non ſolū ad ſuſtētationē nature ſꝫ ad ſuſtēta tione ꝓpter deum. Poſtea queritur aaōes vtruꝫ ſpūales poſſint referri ad finē tꝑalē. Querit̉ gͦ vtꝝ liceat alicui p̄dicare iſto fine vt ſuſtē tet̉. eſto ꝙ non habeat aliunde. Ad quod ar guit̉ ſic. Omnis actio relata ad finē debitum agentis ē bona ⁊ ordinata. Cū gͦ p̄dicanti de beāt̉ tꝑalia ſicut hr̄.i. cor̄. 9. Si nos uobis ſpū alia ſeminamꝰ: n̄ eſt magnū ſi ueſtra carnalia mētamꝰ. Itē. 6. ad gal. Cōmunicet his qui cathezizat̉ ꝟbo ei qui ſe cathezizat in omnibꝰ bonis. Itē. 2. Thi. 2. Laborantē agricolam oꝑꝫ de fructibꝰ ꝑciꝑe. Itē Mat. x. Dignus eſt oꝑariꝰ mercede ſua uel cibo ſuo. Iteꝫ in pͣs. Sumite p̄ſ.ſ. p̄dicationē ⁊ date tympanū .ſ. tꝑalis ſuſtentatōis. gͦ ſuſtētatio p̄dicatoris eſt finis debitus p̄dicationi. Predicare gͦ tali fine licitū erit ⁊ bonū. Itē neceſſitas nō hꝫ legē. Sꝫ neceſſe ē ꝙ p̄dicator ſuſtētet̉. Si gͦ n̄ hꝫ aliunde ut ſuſtētet̉ p̄dicando ꝓpter ſuſtē tationē non faciet ꝯtra legē. Itē talis p̄di catio non ꝓcedit ex mala radice: ꝗa uolūtas qua ul̓t ſuſtētari licita ē: nec referet̉ ad malū fine: qm̄ ſuſtētari neceſſariū eſt. gͦ talis p̄dica tio licita ē. Itē ad phil. i. Seu ꝑ occaſionem ſeu ꝑ ꝟitatē xp̄s ānūciet̉: in hoc gaudeo: ſꝫ ⁊ gaudebo. ⁊ ānūciari ꝑ occaſionē dic̄ p̄dicari ꝓpter lucrum tꝑale. Si gͦ apoſtolꝰ nō gaudet niſi de bono uel licito: predicari tali fine erit bonū ⁊ licitū. Itē fodiēti in uinea licet ſpi rare mercedē ſibi ꝓmiſſam ⁊ debitā ⁊ ꝓpter illam laborare. gͦ cum ſuſtētatio corporalis ſit merces ꝓmiſſa p̄dicatori Luc. 10. Dignꝰ ē oꝑa rius mercede ſua. poterit p̄dicator ꝓ illa pre dicare. Contͣ. Aug. in ſermone dn̄i in mon te. Non ideo debemꝰ euangelizare ut mandu cemꝰ. ſꝫ ideo manducare ut euangelizemus. Nam ſi ꝓptea euangelizamus ut manducemꝰ viliꝰ hēmus euangeliū ꝙͣ cibū. ⁊ erit iā bonū noſtrū in manducādo. neceſſariū aūt ī euan gelizando. Itē aug. in eodē. Si coactꝰ īopia reꝝ que tꝑali vite ſunt neceſſaria p̄dico euā geliū mercedē euangelii n̄ hēbo: quia nō ip̄ꝫ euangeliū diligo ſꝫ eius p̄ciū in illis tꝑalibus ꝯſtituo: qd̓ nephas eſt fieri: vt non tāqꝫ filiꝰ miniſtret euāgeliū: ſꝫ tāqͣꝫ ſeruus cui diſpen ſatio credita eſt. Itē p̄ferre viliora meliori bus ⁊ tꝑalia ſpūalibꝰ inordinatū ⁊ culpabile eſt. Sed dicit augꝰ. in ſermone dn̄i in monte. Quecūqꝫ res ꝓpter aliquid querit̉ ſine dubio inferior eſt ꝙͣ illud ꝓpter quod querit̉. ⁊ ideo illd̓ pͥmū ē ꝓpter qd̓ iſtā re queris. nō iſta res quā propter aliud queris. quapropter ſi euan geliū ⁊ regnū dei ꝓpter cibū querimꝰ: pͥoreꝫ facimꝰ cibū ⁊ poſteriꝰ regnū dei. Relinquit̉ gͦ ꝙ p̄dicare ſeu face̓ aliquod aliud opus ſpūale ꝓpter emolumētū tꝑale eſt inordinatū ⁊ cul pabile. Itē Mat. 10. Gratis accepiſtis gratꝭ date dr̄ p̄dicatoribꝰ apoſtolis. Si gͦ predicare propter tꝑalia non eſt gratis dare: īmo uena lem p̄dicationē hēre: ꝗ p̄dicat propter ſuſten tatione tranſgredit̉ hoc p̄ceptū. Itē ſi ſy moniacū eſt ſpūalia ꝓ tꝑalibꝰ dare: talis p̄di catio ſymoniaca erit. ℟º dd̓ ꝙ nullo modo oꝑa ſpūalia debēt ad finē temporalē referri. īmo ad fine eternū: ꝗa ſicut dicit aug. Iā qd̓ eſt meliꝰ incomparabilr̄ referret̉ ad id quod eſt viliꝰ: quod eſt inordinatū ⁊ vituperabile. Ad illd̓ gͦ qd̓ pͥmo obr̄ rn̄dꝫ ꝑ interēptōeꝫ ꝙ ſuſtentatio corporalis non eſt finis debitꝰ p̄dicatōi. ſꝫ res debita p̄dicatori non res quā debeat acꝗrere ex p̄dicatione: ſꝫ quam meret̉ ex p̄dicatōe. vnde. i. cor. 9. Qui arat dꝫ arare in ſpe. Glo. i. p̄dicator ꝗ aperit corda ad fide dꝫ arare in ſpe ſtipendioꝝ tꝑaliū. non ꝓpter hāc ſpeꝫ. Non eniꝫ h̓ dꝫ eē ſua intētio ⁊ finis in ſuo miniſterio. Unde ẜᵐ hͦ dr̄ Luce. 10. Di gnus eſt operarius mercēde ſua. Cauſa aut ē ꝗa finis dꝫ eē id qd̓ meliꝰ eſt. Et ideo in tꝑa libus nō poteſt eē finis ſpūaliū: ꝗa gͦ in eo qd̓ optimū dꝫ ꝯſtitui finis. ſicut dicit ph̓s. In ſo lo deo dꝫ poni finis p̄dicationis. apocꝭ. i. Ego ſum alpha ⁊ 0. Ad 2ᵐ dd̓ ꝙ ſunt quedam mala ꝗa ꝓhibita in quibus neceſſitas diſpē ſat. vt. i. R. 21. de Dauid ꝗͣ comedit panes ꝓ poſitionis. Comede̓ enim tales panes nō erat malū niſi ꝗa ꝓhibitū. Silr̄ Mat. 12. excuſant̉ diſcipuli ꝓpter neceſſitatē: ꝗa fricabāt ſpicaſ ī ſabbato. Quedā ꝟo ſunt ꝓhibita ꝗa mala in quibꝰ neceſſitas non diſpēſat vt fornicari ⁊ tale eſt p̄dicare ꝓ mercēde temporali. quia ſicut ſupra oſtenſum eſt: in hoc ponit̉ abuſio ⁊ inordinatio actus. Ad 3ᵐ dd̓. ꝙ ex mala ra dice ꝓuenit iſta actio. Nam quāuis actio vo luntatis qua iſte vult ſuſtentari abſolute nō ſit mala: tn̄ volūtas qͣ iſte vult ſuſtētari talr̄ mala eſt.ſ. ꝑ p̄dicatione: ꝗa ī hͦ ē ꝑuerſitas o dinatōis. Prete̓a quāuis p̄dicatio ſit bonum opꝰ ⁊ licitū: tn̄ deturpat̉ ſi hoc fine exerceat̉ Spūalia enim debent referri ad fine ſpūalē. Ad 4ᵐ dd̓ ꝙ non gaudebat apoſtolꝰ de hͦ ꝙ ꝑ occaſionē ānūciabat̉ xp̄us: ſꝫ de ꝯn̄ti.ſ. de ꝓfectū audiētiū ꝗ īde ꝓueniebat. vnde ī illa locutione ponit̉ an̄cedens ꝓ ꝯn̄ti ẜᵐ ꝙ illuo Iac.i. accipit̉. Omne gaudiū exiſtimate frēs cariſſimi cum in varias temptationes incide ritis. ⁊ ad hoc ſigͣndū nō dixit abſolute gau deo ſꝫ ⁊ gaudebo de futuro. Ul̓ poteſt dici ꝙ gaudebat apoſtolꝰ de paſſione ꝗa ānūciabat̉ xpūs. ſꝫ non de talr̄ p̄dicātiū actione. ẜᵐ ꝙ di de interfectōe xp̄i: ꝙ iudeoꝝ actio deo diſpli cuit: ſꝫ paſſio grata fuit. Ad vltimū dd̓ ꝙ non eſt ſil̓e de oꝑario ſpūali ⁊ tꝑali. nā labor ⁊ actio fodiētis in vinea tꝑalis eſt. ⁊ ideo ſb̓ p̄cio poni poteſt. Sꝫ labor ⁊ actio p̄dicatoris ſpūalis eſt. ⁊ ideo ſb̓ p̄cio poniʳ non poteſt. Onſequēter que rēdū eſt de ſimplicitate intentionis: de qua dr̄ Mat. 6. Si oculꝰ tuꝰ fuerit ſimplex totū corpꝰ tuū lucidū erit ⁊cͣ. ⁊ ꝓ qua dr̄. Ne mo duobꝰ dn̄is pōt ſeruire. ⁊ nolite ſolliciti eē ⁊cͣ. ſꝫ pͥmū querite regnū dei. Circa qd̓ q̄rūt̉ pͥncipalr̄ tria. Primo vtrū manēte ſimpli citate intentionis poſſunt ꝯſtitui duo fines. 2º vtrū poſſit ꝯſtitui intentio ſiue finis in creatura. 3º vtrū oīs ſollicitudo tempora lium ſit ꝓhibita. Circa primum queri tur vtꝝ aliꝗs poſſit ſibi ꝯſtituere duos fines tꝑalem ⁊ eternū. vt ire ad eccl̓iam ꝓpter deū ⁊ ꝓpter nūmos ⁊ hiꝰ. Ad qd̓ ſic. Nihil ꝓhī bet eūdē motum eſſe gratie ⁊ nature. ꝟbi grā Dilige̓ deū ꝗa bn̄ficꝰ qd̓ reſpicit natura. ⁊ di ligere ꝗa bonꝰ: qd̓ reſpicit grā. gͦ nihil ꝓhibe bit eundē actū referri ad finē nature ⁊ fineꝫ grē. Sꝫ finis nature ſemꝑ eſt ī creatura. finis ergo in creatore. Uniꝰ gͦ ⁊ eiuſdē actus pote rūt ꝯſtitui duo fines non referendo vnū ad alterū. Itē cū ratio ſit vna potentia habēs ꝑtē ſuperiorē ⁊ inferiorē: rōe ſuꝑioris poteſt in deū. rōne vero inferioris que ꝯiuncta eſt ſenſualitati in id qd̓ ē nature neceſſariū. ita tn̄ ꝙ nec hunc fine ponat ordinatū ad illū. Itē hoc idem pōt probari ꝑ ſimile in xp̄o. Ratio.n. voluit non mori cum dixit. Pater ſi poſſibile ē trāſeat a me calix iſte: ẜᵐ partē illā qua ꝯiungit̉ ſenſualitati. Itē ẜᵐ partē ſu piorē voluit mori: quia dixit. verūtn̄ non ſic̄ ego volo ſꝫ ſicut tu. gͦ pari rōne vis rōnal̓ pōt ſibi duos fines ꝯſtitue. Itē aliquis pōt ire ad ſanctū Iacobū ex voto facto in caritate. Itē pōt ire ex naturali pietate ad uidēdū fra trē ſuum. gͦ eadē actio pōt eē ex caritate ⁊ ex naturali pietate. Sꝫ caritas refert̉ ad finem eternū. naturalis pietas ad finē temporalē. gͦ poſſunt ꝯſtitui duo fines vniꝰ actionis. tꝑal̓ .ſ. ⁊ eternꝰ. Itē aliquis motꝰ pōt eſſe ſimul naturalis ⁊ violētus: vt ſi lapis impellat̉ de orſum. inquantū pellit̉ violētꝰ ē. inquantū ꝟo inclinat̉ deorſuꝫ natural̓. Sꝫ maior ē dr̄ia īter motū naturalē ⁊ violētū qͣꝫ inter motum ex naͣli pietate ⁊ ex caritate. gͦ idē pōt eē motus ex caritate ⁊ ex naͣli pietate. Contra. Aug. in ẜmone dn̄i in monte exponēs illd̓. Si oculꝰ tuus fuerit.ſ. ⁊cͣ. Niſi cor ſimplex fuerit mūdū non erit. Simplex aūt quomo erit: ſi duobus dn̄is ẜuiat̉: nec vna intētione reꝝ eternarū purificet aciē ſuā: ſꝫ eam mortaliū reꝝ amore obnubilet. Non pōt igit̉ mūdū ⁊ ſimplex cor eē ſi diuidat̉ intētio ⁊ ꝯſtituāt̉ duo fines in tēporalibꝰ ⁊ eternis. Itē augꝰ. in eodē. Cor non mundat niſi vna ⁊ ſimplex intētio ī eter nam vitam ⁊ ſolo ⁊ puro amore ſapīe. gͦ ma nete ſimplicitate intētionis non pōt ꝯſtitui duplex finis. Itē mat. 6. Nemo pōt duobꝰ d. ẜ. Aug. Simplici corde tm̄modo propter re gnū dei debemus oꝑari bonū ad omnes: non aūt in hac oꝑatione vel ſolam vl̓ cum regno dei mercedē tꝑaliū cogitare. Nō gͦ cū regno dei qui ē finis eternus pōt ꝯſtitui finis tꝑal̓. Itē querite pͥmū regnū dei ⁊ h̓ omnia adi ciēt̉ vobis. Mat. 6. Adiciēt̉ dic̄ aug. in ẜmōe dn̄i in monte.i. ꝯſequant̉: nec cum iſta q̄ritis illū auertamini. aut ne duos fines ꝯſtituatis. vt ⁊ regnū dei ꝓpt̓ ſe appetatis: ⁊ iſta neceſ ſaria. Itē aug. expones illd̓. Nemo pōt duo bus dn̄is ẜuire. Duobꝰ dn̄is ẜuire conat̉ ꝙ ⁊ regnū dei ꝓ magno bono appetit ⁊ h̓ tꝑalia: non poterit aūt ſimplicē habe oculum: ⁊ vni deo dn̄o ẜuire: niſi quecūqꝫ ſunt cetera ſi ſint neceſſaria ꝓpter hoc vnū aſſumat.i. ꝓpter re gnū dei. Itē ve ingrediēti terraꝫ duabus viis. eccl̓iaſtici 2º. Itē ſi poſſūt ꝯſtitui duo fines tēporalis ⁊ eteruꝰ. ⁊ ẜᵐ hͦ vna ⁊ eadem actio erit meritoria: ⁊ tota non meritoria. Item ſummū bonū non ſolū dr̄ ſummū ꝑ re motionē ſuꝑioꝝ: ſꝫ etiam ꝑ remotionē paris. Sꝫ ẜᵐ rationē boni ē finis. gͦ remouet prepoſi tionē finis ⁊ coequalitate in rōne finis. gͦ nō erit pone̓ ip̄m cū alio ſic̄ duos fines: niſi illud alteꝝ referat̉ ad ip̄m: ita ꝙ actio nō ſit deme ritoria. Conſtitue̓ gͦ duos fines deū.ſ. ⁊ crea turā ē ſimplr̄ pctm̄. Itē aſſociare aliꝗd ſū mo bono in rōne finis: cum ipſe ſit ſūmꝰ finis ē ꝑuerte ordinē. Si gͦ hoc fiat ſequet̉ neceſſa rio ꝯtēptus ſummi boni. Itē circa caſuꝫ ꝓ poſitū obr̄. Ire ad eccl̓iam non ē ordinatū ad habēdū denarios niſi rōne orōnū quas face tenēt̉: ꝗa non dant̉ ad ſurgēdū: ſꝫ ad officiur dīnum implēdū. Sꝫ orare ꝓ nūmis eſt ponere corporalē finē ſpūalis. ⁊ hoc eſt ſymoniacuꝫ: ꝗa iam ponit̉ imp̄ciabile ſb̓ p̄cio. Relinquit̉ igit̉ ꝙ non poteſt ꝗs licite ire ad eccl̓iam vt ponat finē in nūmos. ℟º ꝯſtituer̄ duos fi nes.ſ. tꝑalē ⁊ eternū ꝯtingit ita ꝙ ſint ordi nati vt vnꝰ ꝓpter aliū. ⁊ hoc ꝯtingit dupl ita ꝙ ponat̉ eternū finis vltimꝰ: tꝑale ꝟo fi nis ꝓximꝰ vel e9º. vel ita ꝙ non ſint ordinati ſꝫ utrūqꝫ pͥncipalr̄ intēdat̉ tēporale ⁊ eternū. Si ponat̉ eternum finis ultimꝰ ⁊ temporale finis ordinatꝰ ad finē: diſtinguerēt aliqui ſic. ꝗa aut actio ſpūalis aut corporalis eſt. S ſpūalis eſt ut p̄dicatio: or̄o: ⁊ hiꝰ non poteſt referri ad fine tꝑalē uelut ad pecuniā. ⁊ per ꝯn̄s ad finē eternū deū. Unde fas non eſſet ut aliquis p̄dicaret uel celebraret dīna iſto fine ut acꝗre̓t tꝑalia de ꝗbus ſuſtentaret̉ ad dei ſeruitiū. Si ꝟo ſit actio corporalis ſicut eſt laborare in uinea dicūt ꝙ pōt referri ad fine tꝑalē: dum tn̄ referat̉ poſtmodū ad deum ut fodere in uinea ad pecuniā acquirēdā qua ſu ſtentet̉ in ſeruiciū dei. Sed hoc. pleniꝰ infra manifeſtabit̉. Si autē e9º finis ꝓximꝰ ponat̉ deꝰ ⁊ finis ultimꝰ temporale: ꝑuerſiſſimū eſt Hec eſt enim puerſitas in utendo fruēdis: de qua dic̄ aug. Humana ꝑuerſitas eſt fruendis uti. hoc eſt diuina ad finē aliū referre: ⁊ ẜᵐ hͦ exponit̉ illd̓. 2. eccl̓iaſtici. Ue īgrediēti terrā duabꝰ uiis. Gl. Duabꝰ uiis ingredit̉ qui quod dei eſt opere exhibet. ⁊ qd̓ mundi eſt cogita tione querit. Si ꝟo ꝯſtituāt̉ duo fines ꝯpͥn cipales temporale ⁊ eternum: accidit ꝑuerſi tas de qua dicit aug. ꝙ puerſitas eſt utendis frui: hoc eſt temporalia quibus eſt utendum: non referre ad eterna: quibꝰ eſt fruēdū. Scd̓ꝫ hoc accipit̉ illud eccl̓iaſtici.i. Non acceſſeris ad illū duplici corde. ⁊ illd̓ Iacꝭ. i. Uir duplex animo inconſtās eſt in omnibꝰ viis ſuis. Glo. Suplex eſt animo qui vult gaude̓ cū ſeculo: ⁊ uult gaude̓ cum deo. Ad pͥmū gͦ qd̓ obiē ꝙ motꝰ nature ordinat̉ ad motū grē. gratia enim ꝑfectio eſt nature. vn̄ in ordine quodaꝫ ſe hēnt natura ⁊ grā. vt in dilectione primo diligit̉ deꝰ ꝗa bn̄ficꝰ: ⁊ poſtmodū extēſa ꝯſi deratione diligit̉ quia bonꝰ: ⁊ forſitan nō erit idē motꝰ numero: ſꝫ duo motꝰ ordinati. Un̄ d̓ ad illud qd̓ dicit ꝙ finis nature ē ī creatura: intelligēdū ē ꝙ alr̄ finis nature eſt in creatu ra ⁊ alr̄ finis volūtatis ꝑuerſe. Uolūtas enī puerſa ponit finē in creatura excludēdo finē ſūmū. natura ponit finē in creatura ordina bilē ad finē ſūmū. Non erit gͦ ſimile de motu nature ⁊ grē: ⁊ motu volūtatis in finē tꝑalē ⁊ eternū. Ad 2ᵐ dd̓ ꝙ rō non pōt ordīate moueri: ſi ẜm deliberatōeꝫ equalr̄ cōſtitueret finē deū: ⁊ id qd̓ eſt nature neceſſariū. Nam motꝰ inferioris partis rōis dꝫ ordinari ⁊ ſeꝗ motū ſuꝑioris partis rōnis: ꝗa alr̄ ꝑuerteret̉ ordo. Ad tertiū qd̓ obr̄ de xp̄o dd̓. ꝙ non eſt ſimile. Nam voluntas illa qua voluit non mori fuit motꝰ ſenſualitatis. volūtas ꝟo qua voluit mori fuit rōnis. Et ſi dicat̉ ꝙ or̄o fuit rōnis: qua dixit tranſeat a me calix. Dicēduꝫ eſt ẜᵐ Hyllariū in li. de trinitate. ꝙ ratīo illd̓ orauit vt aduocatꝰ ſenſualitatꝭ. Itē ſi dica tur ꝙ volūtas illa fuit rationis. dd̓. ꝙ nō fuit ronis vt rō: ſꝫ rōnis vt natura. ⁊ ideo non ē ſimile. Nos enim hic loquimur de motu rōis vt ratio eſt utꝝ poſſit cōſtituere duos fines. Ad quartum rn̄deo ꝙ cū ratio deliberat de fine naturalis pietatis ⁊ de fine caritatis ad hoc ꝙ ſit ordinatꝰ motꝰ ⁊ meritoriꝰ: ncc̄e ē vt finis pͥncipalis ſit finis caritatꝭ. bn̄ pōt tn̄ finis naturalis pietatis.ſ. viſio fratris apud ſanctū Iacobū eē cauſa accelerationis motꝰ. non tn̄ ex hoc ꝯſtituet̉ duplex finis pͥncipal̓. Ad ultimū iā patet rn̄ſio: ⁊ ꝯcedēdū eſt ꝙ idem actꝰ poteſt eē ex natura ⁊ grā: vt ſb̓ue nire iſti ꝗa homo indigēs eſt ꝯformis in naͣ. ⁊ ſb̓uenire iſti ꝗa ad imaginē dei eſt. non tn̄ ꝯſtitunt̉ duo fines eque pͥmi: ꝗa finis nature ordinabilis eſt ad finē grē. Conſequenter queri tur vtrū intentio poſſit poni in creatura. ſic̄ in fine ita ꝙ ſit finis ſb̓ fine eterno. Ad quod ſic arguit̉. Querite pͥmū regnū dei ⁊ iufticiā eius. ibi dicit interl̓. Non ꝙ poſt iſta: ſꝫ ꝗa ſū mū: ⁊ qd̓ ꝓpter ſe: ⁊ extra qd̓ nihil petit̉. Ex qͦ relinquit̉ ꝙ tꝑalia non poſſint queri ſic̄ finiſ ordinatꝰ ſb̓ fine ſūmo. Itē ẜᵐ eēntiā bonū ⁊ finis idem. Si gͦ tꝑalia nō poſſunt queri ſic̄ bonū noſtrū: gͦ nec ſicut finis. Ꝙ aūt non poſ ſint queri ſicut bonū noſtrū dicit augꝰ. ī ſer mone dn̄i in monte aſſumēs illud. q̄rite pͥmū regnū dei ⁊ iuſticiā eiꝰ: ⁊ hec omnia apponē tur vobis. Hic manifeſtiſſime oſtendit hec n̄ eē appetēda tanꝙͣ bona noſtra ut ꝓpter ipſa debeamꝰ bn̄face̓ ſic̄ facimꝰ: ſꝫ tn̄ eē neceſſaria. Itē aug. in eodē. Regnū ⁊ iuſticia dei bo num noſtrū ē ⁊ hͦ appetēdū: ⁊ ibi finis ꝯſtitu endus: ꝓpter qd̓ oīa faciamꝰ quecūqꝫ facimus Sꝫ ꝗa in hac uita militamus: uita ſine his ne ceſſariis agi non poteſt. Ex quo relinꝗt̉ ꝙ tē poralia non poſſunt poni finis ordinata ſim plicitate intentionis. Itē qd̓ q̄rit̉ ſicut ne ceſſariū itineri ut baculus uel uehiculum ſeu uiaticū nō querit̉ ſicut finis itineris. Si gͦ iſta tēporalia ſunt querēda ſoluꝫ ſicut neceſſaria itineri ad regnū: non erunt querēda ut finis Item res ſunt ordinate ẜm ſuperiꝰ ⁊ inferi ⁊ res inferiores ad inferiorē finē: ⁊ ſuꝑiores ad ſuꝑiorē finē. Sꝫ dic̄ augꝰ. in ẜmone dn̄i in monte. ꝙ rōnale aīal ſicut eſt homo ſb̓limius ordinatū ē ī rerū natura qͣꝫ irrōnabilia. ſicuti ſunt aues. Si gͦ appetitꝰ irrōabiliū fert̉ ad tē porale bonū: appetitꝰ rōnaliū dꝫ ferri ſupͣ bo nū tꝑale. gͦ īordinatū erit rōali creature tꝑa lia appete ſicut bona ſua. gͦ ī tꝑalibꝰ n̄ pote̓it ponere finem nec ꝯſtituere ītētiōem. Item dic̄ aug. ī ẜmone dn̄i ī mōte. Ipſa cordis ītē tio quā facis quod facis ſordidatur appetitu reꝝ terrenaꝝ ⁊ tꝑaliū atqꝫ cecat̉. gͦ ītētio re lata ad terrena ſordida eſt et ceca. Relinꝗt̉ igit̉ ex his ꝙ finis non pōt poni ī tꝑalibꝰ ma nēte ſimplicitate ītētōis. Cōtra. Primum querite regnum dei et iuſticiam eius ⁊cͣ. Cum gͦ pͥmum dicat̉ reſpectu ſecūdi: ſi regnū pͥmo q̄rēdū eſt et eiꝰ iuſticia: tꝑalia erūt 2º querēda Regnū igit̉ ⁊ iuſticia dꝫ poni finis prīcipal̓: ⁊ tꝑalia finis ſecūdariꝰ. Item aug. ī ẜmo ne dn̄i ī mōte. Querēdum eſt primo regnum dei ⁊ iuſticia eius.i. hoc eſt p̄ponēdū ceteris rebus ut ꝓpter hoc cetera queramꝰ. Si gͦ illd̓ qd̓ querit̉ finis eſt: ⁊ illud ꝓpter quod q̄rimꝰ finis eſt: ſꝫ ultimus. gͦ temporalia que querūt̉ ſūt finis ad finem: que regnū dei ē. Item aliquis laborat ī uinea. ⁊ eo fine ut acꝗ̄rat ſuſtētationē. ſuſtētari aūt vl̓t ad hͦ vt ẜuiat deo: qd̓ eſt iuſtū: ⁊ ꝓpter hoc ꝑueniat ad re gnum dei: ꝯſtās eſt ꝙ hic ſunt intentiones ⁊ fines ordinati ⁊ laudabiles. Sꝫ intentio ſuſtē tationis qui eſt finis laboris tꝑalis ē. tn̄ ex hͦ ꝙ refert̉ vlterius ad regnū dei ⁊ gloriā lau dabilis ē. Relinquit̉ igit̉ ꝙ laudabilr̄ pōt hō tꝑalē ꝯſtituere intentione ⁊ finē: dūmodo n̄ ſit finis vltimꝰ. ℟ aliquid querit̉ ꝗa bonū aliquid querit̉ ꝗa neceſſariū. ꝓprie illud qd̓ querit̉ ꝗa bonū querit̉ vt finis voluntatis. Illud ꝟo qd̓ querit̉ vt neceſſariū queritur ut adminiculū ꝑuētionis ad finem voluntatis. Dicendū igit̉ ꝙ temporalia ſunt querēda ut neceſſaria non vt bona. ⁊ ideo ꝓprie ibi nō ē ꝯſtituendꝰ finis: nec motꝰ intentionis. Intētio eniꝫ dr̄ qͣſi tentio in.ſ. finē. ⁊ hoc eſt quod dic̄ aug. in ſermone dn̄i ī monte. Primū querite regnum dei ⁊cͣ. Cum dixit pͥmum ſigͣuit ꝗa hͦ poſterius querendū eſt: non tꝑe ẜꝫ dignitate. Illud.ſ. regnū ⁊ iuſticia tanqꝫ bonū noſtruꝫ. hoc.ſ. temporale tanqͣꝫ nr̄m neceſſariū. Ncc̄ª aūt ꝓpter illud bonū. Ad pͥmum gͦ qd̓ obr̄ dd̓ ꝙ pͥmū dr̄ duobꝰ modis. Uno modo per ꝯparationē ad poſteriꝰ. Alio modo ꝑ abnega tione eiꝰ quod eſt pͥus. Qn̄ gͦ dr̄. pͥmū querite ſi intelligat̉ ꝑ ꝯparationē ad poſteriꝰ: n̄ intel liget̉ pͥus ⁊ poſteriꝰ ẜᵐ ordine qui eſt finis ad finem: ſicut dicimꝰ ꝙ finis ambulatōis eſt mā ſio in eccleſia ad fine orādi deū. quo n̄ poteſt dici ꝙ finis ordinate volūtatis ſit tꝑale rela tum ad regnū dei. Sꝫ intelliget̉ pͥus ⁊ poſte rius dignitatē: ſicut dicit aug. ẜᵐ ꝙ dicimus ꝙ pͥus querit̉ finis vt eccl̓ia ambulāti ad ec cleſiam. poſteriꝰ ꝟo vehiculū vt adminiculuꝫ ꝑueniēdi ad eccl̓iam. in quem modū regnuꝫ ⁊ iuſticia dei pͥus querit̉. tꝑalia ꝟo poſterius Si ꝟo intelligat̉ ꝑ abnegatione pͥoris: tūc pla nus eſt ſenſus. pͥmū querite regnum dei ⁊ iu. eiꝰ.i. an̄ oīa iſta nihil queratis. Ad 2ᵐ patꝫ rn̄ſio. Non eniꝫ quicꝗd querit̉ querit̉ vt finis īmo aliꝗd querit̉ ut admīculū actionis ſeu in ſtrumētū: vt cultellꝰ querit̉ ad inciſionē: ⁊ ba culꝰ ad iteratione: in quem modum querēda ſunt tꝑalia. Aliꝗd ꝟo querit̉ vt finis: vt inci ſiōis finis ē ſculptura uel fabrica. in queꝫ mo du regnū ⁊ iuſticia dei finis dꝫ eē volūtatis Ad 3ᵐ dd̓ ꝙ quāuis ſuſtētatio finis laboris ſit: non tamē dꝫ eē finis volūtatis: quia ſuſtē tatio n̄ ē querēda vt bonū rōnalis creature: ſꝫ vt neceſſariū pn̄ti vite. ⁊ ideo tēporalis ſu ſtetatio dꝫ eſſe in vſu n̄ ī ītētiōis affectū. Un̄ Aug. Querīte regnū dei: ⁊ hec omnia appo nēt̉.i. ꝯſequāt̉ ſine vllo impedimēto: ſi illa q̄ra tis. nec ait. illa dabūt̉. ſꝫ apponēt̉. quia illud ē qd̓ pͥncipalr̄ dat̉: aliud qd̓ ſuꝑaddit̉: quia in intentione eternitas: in vſu debet eſſe tempo ralitas. ⁊ illud dat̉: hoc ſuꝑaddit̉. Poſtea queritur qmnū vtruꝫ ſollicitudo ſit ꝓhibita. Ad qd̓ ſic oppoit aug. in ſermonē dn̄i in montē. Ip̄e dn̄s cui mīſtra bant angeli Mat. 4. tn̄ ꝓpter exemplū: ne ꝗs poſtea pateret̉ ſcādalū: cum aliquē ſeruoꝝ eiꝰ aīaduertiſſet iſta neceſſaria ꝓcurare: loculos habere dignatꝰ eſt: ꝗbus pecunia vn̄ vſibus neceſſariis ꝗcꝗd opus fuiſſet p̄be̓t̉. ſumptū ē ex Io. xi. Itē videt̉ apl̓us in craſtinū fuiſſe ſollicitꝰ: cum dixit.i. cor. 16. A de collectis que fiunt in ſanctos ſicut ordinaui eccleſiis gala thie. ⁊ ita ⁊ uos facite ꝑ unam ſabbati. vnuſ ꝗſqꝫ veſtꝝ apud ſe ponat theſaurizas qd̓ ſibi placuerit. nō ut cum venero tūc collecte fiāt. Itē actꝭ. xi. G. Surgēs unꝰ noīe agabꝰ ſigͣbat ꝑ ſp̄m magnā famē futurā in uniuerſo orbe: q̄ facta eſt ſb̓ Claudio. ſtatuerunt aūt unuſꝗſqꝫ eoꝝ in mīſteriū mitte̓ p̄ſb̓ris habitātibꝰ ī iu dea fratribꝰ ꝗ ⁊ miſerūt ꝑ manū Barnabe ⁊ Sauli. Itē nauigāti eidem apoſtolo Paulo impoſita ſunt utenſilia que offerebāt̉. nec ad unū tm̄ diem uidet̉ uictꝰ ille ꝓcuratꝰ. act. 28. Nauigātibꝰ impoſuerūt que neceſſaria erāt. Itē actꝭ. 27. Humane aut tractans iuliꝰ pau lum ꝑmiſit ad amicos ire ⁊ cāꝫ ſui agere. Ex his ⁊ hiꝰ ſcripturaꝝ locis ꝯcludit aug. dn̄m deū nō hoc improbare ſi quis humano more iſta ꝓcuret. Sed ſi ꝗs ꝓpter iſta deo militet: ut ī operibꝰ ſuis n̄ regnū dei ſꝫ iſtoꝝ acꝗſitio nē intueat̉. Itē Luce. 10. Martha. m. ſollici ta es. gͦ ſollicitudo n̄ ē pctm̄ cum ſine ipſa nō poſſit duci uita actiua. ℟º ē ſollicitudo lau dabilis ⁊ uituꝑabilis ⁊ tollerabiliſ ⁊ miẜabil̓ Laudabilis eſt ī precepto. ⁊ hec eſt multiple Eſt enim ſollicitudo regēdi qͣntū ad p̄latos Ro. 12. Qui preeſt ī ſollicitudine. ⁊. 2. Cor̄. xi. Inſtātia mea quottidiana ſollicitudo omnit eccl̓iaꝝ. Itē ē ſollicitūdo obediēdi quantū ad ſb̓ditos. Ioſue. 23. Eſtote ſolliciti ut cuſto diatꝭ ꝯcta q̄ ſcripta ſūt ī uolumine legis moy ſi. Itē eſt ſollicitudo pacifice ꝯuiuēdi ꝙͣtū ad pares. Eph̓. 4. Solliciti ſeruare unitatem ſpūs in uinculo pacis. ⁊ hec ē ſollicitudo lau dabilis quo ad alios. Item eſt ſollicitudo ꝑficiendi quo ad ſe. ⁊ hoc tripliciter. Primo recogitādi dīna mādata deutē. 4º. Cuſtodi te metip̄ꝫ ⁊ aīam tuā ſollicite: ⁊ ne obliuiſcaris ꝟboꝝ ne excidāt d̓ cord̓ tuo. 2º ē ſollicitudo declinādi malū deutꝭ. 4. Cuſtodite aīas vrās ſollicite. nō uidiſtis aliquā ſil̓itudinē ne forte decepti faciatꝭ aliquā ſil̓itudinē. Tertio eſt ſollicitudo feruoris faciēdi bonū ro. 12. Sollī citudine nō pigri ſpiritu feruētes dn̄o ẜuiē tes. Hec ē ſollicitudo laudabil̓ ⁊ in precepto. Itē eſt ſollicitudo vituꝑabil̓ ml̓tiplex. Eſt enī ſollicitudo inordīata ſciēdi ſeu uana. eccl̓ia ſtes. 2. Cū aliꝰ laboret in ſapientia ⁊ doctrina ⁊ ſollicitudine ⁊ hoī ocioſo quēſita dimittet ⁊ hec uanitas ⁊ magnū malū. Et eſt ſollici tudo acquirēdi diuitias ex cupiditate eccl̓ia ſtes 2º. Octori dedit deꝰ afflictōeꝫ ⁊ curā ſuꝑ fluam vt addat ⁊ ꝯgreget ſꝫ ⁊ hec uanitas ⁊ caſſa ſollicitudo mētꝭ. Itē ē ſollicitūdo cu ſtodiēdi dītias ſeu retinēdi ex auaricia. mat. .13º. Sollicitudo hꝰ ſeculi ⁊ fallacia diuitiaꝝ ſuffocat ꝟbū. It ē eſt ſollicitudo peccādi in ad inueniendo genus peccati. Sap. 14. vbi loquī tur de inuentione idolorum. fecerunt imagi nem regis quem honorare uolebant ut filium qui aberat tanquā preſente colerēt ſua ſollici tudine Itē eſt ſollicitudo peccādi in ſtudio petrandi. daniel̓ iꝫ. volētes cōcube̓ cū ea ob ſeruabāt quottidie ſollicitiꝰ vide̓ illaꝫ. hec ē ſollicitudo vituꝑabilis ⁊ ī ꝓhibitōe. Iteꝫ eſt ſollicitudo tolerabilis. ⁊ hec eſt etiā multi plex. Eſt enī ſollicitudo dilectōis naͣlis. Tob. 10. Cū morā face̓t Thobias ꝓpter nuptias pi eiꝰ ſollicitꝰ erat dicēs quare morat̉. Itē ē ſol licitudo cure rei familiaris. i. R. 9º. de aſinis quas nudiuſtertiꝰ ꝑdidiſti ne ſollicitꝰ ſis: ꝗa inuente ſunt. Itē ē ſollicitūdo neceſſarie ꝓu dētie. Iuce. 10. Martha. m. ſol. es ⁊cͣ. Itē ē ſol licitudo infirmitatꝭ humane. i. Cor̄. 7. Qui cuꝫ vxorē ē ſollicitꝰ que ſūt mūdi quomo placeat vxori. Item ē ſollicitudo inꝗſitōis moderate Lhob. 5º. Ne ſollicitū te reddā: ego ſum azari as ⁊cͣ. ⁊ hec ſollicitudo tolerabilis ē ⁊ ī ꝑ̄miſ ſionē. Itē eſt ſollicitudo miſerabilis. ⁊ hec triplex. Eſt enim ſollicitudo laboris ī oꝑādo Eccl̓iaſtes. 2. Deteſtatꝰ ſum omnē induſtriaꝫ meaꝫ in qua ſtudioſiſſime laboraui ⁊ ſollicitꝰ fui. Itē ē ſollicitudo anxiētatꝭ in patiēdo.i. Mac. 6. Receſſit ſomnꝰ ab oculis meis ⁊ cor rui corde p̄ ſollicitudine: ⁊ dixi ī cōde meo. ī quantā tribulationē deueni: et in quos fluctꝰ triſticie. Itē ē ſollicitudo timoris ī p̄caue do. Iere. 38. Sollicitꝰ ſum ꝓpter iudeos ꝗ trāſ fuglerūt ad caldeos: ne forte tradar ī manꝰ eoꝝ ⁊ illudāt mihi. ⁊. 42. Iere. Gladiꝰ quē for midatis ꝯp̄hēdet uos ī terra ⁊ famēs ꝓ qua ſolliciti eſtis. Et hec ē ſollicitūdo miſerabilia Ex his pꝫ q̄ ſollicitudo ſit ꝓhibita ⁊ que no. Onſequenter in ꝗrēdū ē de diſcretōe intētōis que re gulat̉ duobꝰ generibꝰ p̄ceptoꝝ. ꝓhibitōe te meritatꝭ iudicii cū dr̄. Nolite iudicare ⁊cͣ. ⁊ p̄ cepto cautele cū dr̄. Attēdite a falſis ꝓph̓is ⁊cͣ Et primū ꝑtinet ad ſimplicitatē colubinā. 2ª ꝑtinet ad prudētiā ẜpentinā. de ꝗbꝰ dr̄ Mat 10. Eſtote prudentes ſic̄ ẜpētes ⁊ ſimplices ſic̄ colūbe. Itē nota quātū ad pͥmā ꝓhibitiōeꝫ īdiſcretiōis ſiue p̄ſūptōis iudicū. qm̄ ꝓpter hͦ ꝗa infirmitati hūane difficile ⁊ quaſi impoſſ bile ē indiſcreta iudicia deuitare: iō illi ꝓhi bitiōi de iudicio īdiſcreto ſaluator addidit tria p̄cepta Mat. 7. Unū de petēdo adiuto riū grē: cū dr̄. Petite ⁊ dabit̉ vobis. alid̓ de ẜuādo eꝗtatē legis nature reſpectu ꝓximi: cū dr̄. Oīa quecūqꝫ vl̓tis vt faciāt vobis hoīes ⁊ vos facite illis. 3ᵐ de conatu ad amorē dei: cū dr̄. Intrate ꝑ āguſtā portā. Glo. i. caritatē Itē quātū ad ꝓhibitōeꝫ indiſcretōis iudi dicii: cū dic̄. Nolite iudicare ⁊cͣ. Nota ꝙ ali qͥs iudicat ex auctoitate vt iudex conſtitutꝰ Deutꝭ. 16. Iudices ⁊ magr̄os cōſtituēs. Aliꝗs ex vite dignitate. i. Cor. 6º. Neſcitis ꝙ ſancti de hoc mūdo iudicabūt. Aliꝗs ex ꝟitate do ctrine. Leuitꝭ. i0. de ſacerdotibꝰ dr̄. Omne qd̓ īebriare pōt n̄ bibāt vt hēant ſcīaꝫ diſcernē di. Primū p̄latoꝝ ē. 2ᵐ ꝑfectoꝝ. 3ᵐ doctoꝝ ⁊ p̄dicatoꝝ. Et ẜᵐ hoc accidit īdebitū iudiciū tribꝰ modis. ex defectū ſeu abuſu auctoritatꝭ cāꝝ exaīe. Ex indignitate uite ī uitioꝝ repre hēſione. ⁊ ex defectū diſcretōis doctrīe ī p̄di catōe. Et ẜᵐ hoc dat̉ triplex p̄ceptū ꝓhibiti onis īdiſcreti ſeu temerarii iudicii. Mat. 7º. Primo enī ꝓhibet̉ temerariū iudiciū in defe ctū ſeu abuſu auctoritatꝭ: cū dr̄. nolite iudica re. 2º ꝟo reprehēdit̉ iudiciū p̄ſūptuoſū ex defectu dignitatꝭ cū dr̄. Quid uides feſtucaꝫ ī ocl̓o fratris. ⁊ ſb̓dit̉. īpocrita eice pͥmo tͣbē de ocl̓o tuo. 3º iudiciū indiſcretū ꝓhibet̉ ī diſpēſatōe eruditionis ſeu doctrine: cū dr̄. Nolite ſanctū dare canibꝰ. De pͥmo p̄cepto qͦ ꝓhibet̉ temerariū iudiciū. qn̄.ſ. iudicamꝰ de his de ꝗbꝰ n̄ eſt ꝯmiſſū iudicare ut de oc cultis: inꝗſitū eſt ī qōnibꝰ de pctīs in inꝗſitōe de pctīs cordis. De 2º qͦ ꝓhibet̉ p̄ſumptio indicādi in rep̄hēſionē ꝓpter indignitatem vite: inꝗret̉ infra inꝗſitōe de iudicialibꝰ euā celii. qōn de correctiōe fraterna. De p̄cepto ꝟo quo ꝓhibet̉ indiſcretio diſpenſationis do ctrine queret̉ ī inꝗſitōe de gratiis gratis datꝭ qōne de grā p̄dicatōis. tn̄ quantū ad pn̄s ad plenā intelligētiā iſtiꝰ p̄cepti. Nolite ſanctuꝫ dare canibꝰ: neqꝫ mittatꝭ margaritas an̄ por cos. querēda ſūt duo. Primo de ītelligētia huiꝰ p̄cepti. 2º de p̄cepti huiꝰ obligatione. Quantū ad primum querit̉ ꝗd dicat̉ hic ſanctū. quid margarite. ꝗd porci. ꝗd canēs. Item querit̉ quid ꝓhibet̉ hoc p̄cepto. Si dicat̉ ꝙ indiſcretio diſpēſatio nis diuinoꝝ ⁊ maxime ꝟboꝝ quātū ad detͣ ctores ⁊ ꝯtēptores. ꝯtra. Mat. 10. Que ī aure auditis p̄dicate ſuꝑ tecta. Itē. 2. Thi 4. In ſta opportune importune. Aug. Opportune volētibꝰ. importune nolētibꝰ. Itē aug. Au deat. derideat. ſapiat ⁊ qn̄cūqꝫ cogͦſcat. Itē ipſe dn̄s p̄dicauit reſiſtētibꝰ ⁊ cōtemnētibus v̓bū ſuū. gͦ ſanctū dedit canibꝰ ⁊ porcis. ℟º ẜᵐ aug. Sanctū ē qd̓ violare atqꝫ corrumpere nō liceat. margarite quecūqꝫ ſpūalia magna extimāda ſunt. ⁊ quia in abdito latent: tanqꝫ de ꝓfūdo eruūt̉. Scd̓ꝫ Criſo. Sāctū ſunt ſacr̄a vt baptiſmꝰ ⁊ encariſtia: in cuiꝰ rei figura.i. Mac. 2º. dixit Mathatias. Ecce pulchritudo ſancta noſtra. pulchritudo noſtra. claritas no ſtra deſolata ē: ⁊ īꝗnauerūt eā gētes. ⁊ Leu. 6. in figura eucariſtie dr̄. Maſculꝰ de genere Aaron veſcet̉ his carnibꝰ: ꝗa ſancta ſanctorū ē. Gargarite ꝟo ẜᵐ Criſo. ſunt miſteria veri tatis: ꝗa ſic̄ margarite incluſe conchis poſite ſunt in medio maris. ſic ⁊ miſteria in libris in cluſa poſita ſunt in altitudine ſenſus ſcriptu raꝝ. infra. 13. Inuenta vna p̄cioſa margarita dedit omnia ſua ⁊ ꝯparauit eā. 25. ꝓuer. In auris aurea ⁊ margarita fulgens: qui arguit ſapienteꝫ ⁊ aurē obēdiētē. Canes ẜᵐ ꝙ dic̄ aug. ſunt oppugnatores ꝟitatꝭ. Iſa. 56º. Canes impudētiſſimi neſcierūt ſaturitate. Canis.n. ſicut dicit Criſo. aīal improbū ſuꝑueniētibꝰ ē ſuꝑflue latrās. Apocꝭ. 22. foris canes uenefici impudici. Horci vero ẜᵐ aug. ſunt ꝯtēptores ꝟitatꝭ: vl̓ ẜᵐ Criſo. xp̄iani carnales. ꝓpriū eniꝫ ē porci in ceno volūtari: nūqͣꝫ celū aſpice̓: nec quere dn̄m ſuū: niſi cū eſurit. tales ſunt xp̄ia ni ꝗ in carnalibꝰ deſideriis ⁊ īmūdiciis dele ctāt̉: nec aſpiciūt celū: nec querūt deū: niſi cū neceſſitas eis aduenerit. infra. 8. Dixerūt de mōes. ſi eicꝭ nos mitte nos ī porcos. De utroqꝫ 2. Pe. 2. Canis reuerſus ad uomitū ⁊ ſus lota in volutabulo luti. Ad aliud dd̓. ꝙ iſta ꝑ hibitio intellr̄ quantū ad obſtinatos in mali cia uel errore. Circa quos ſic dic̄ augꝰ. Hn̄da ē ꝯſideratio: ꝗa aut ip̄i ſunt ſoli. aut ſunt eriā alij fideles aſtantes. Si ipſi ſoli ſunt tenendū eſt qd̓ dic̄ h̓ dn̄s. Si ꝟo alij ſunt fideles aſtā tes iuxta formā dn̄i ꝓcedēdū ē: ꝗ cū p̄dicaret iudeis non eſt putādū ſanctū dediſſe canibꝰ Non enim eis dedit ꝗ ſaꝑe non poterant: ſed eis qui poterat. ⁊ ſimul aderant: quos ꝓpter alioꝝ īmūdiciā negligi nō oportebat. ⁊ cū eū ꝯtemptores interrogabāt: rn̄debat vt quid ꝯtradicerēt nō hērent. ⁊ vt alij qui poterant capere ex illoꝝ occaſiōe multa vtilr̄ audirēt. Nſtea queritur de obligationē huiꝰ precepti. Nolite ſanctū dare canibꝰ ⁊cͣ. Et querūt̉ circa hͦ tria. Primo ꝗd tenet̉ ſcire doctor ſeu p̄dicator. 2º ⁊ ſi p̄dicator tēt̉ face̓ qd̓ dic̄. Tertio utꝝ malꝰ peccet p̄dicādo. Aggei. 2º Ad primum ſic jterroga ſacerdotes legē. ibi Hiero. Sacerdos ſi igno rat legē ꝓbat ſe nō eē dn̄i ſacerdotē. Relīꝗt gͦ ꝙ ſacerdos tenet̉ ſcire legem. Sed hͦ non ē niſi rōne officii docēdi. gͦ qui docet tenet̉ lege ſcire. Item ignarꝰ artis medicine ſi uẜpat officiū ⁊ opꝰ artis illiꝰ reꝰ eſt mortis. Si igit̉ ita ē ī medicina corꝑali: multo magis ī medi cina ſpūali: cū ꝟbū dei medicina ſit ſic̄ dr̄ ī pͥſ Miſit ꝟbum ſuū ⁊ ſanauit eos. Contra. In tabernaculo dn̄i erant phiale ⁊ ciati ſicut dr̄ Exo. 37. ⁊ Numer i. 6. ⁊ dicūt ꝙ hec ſunt vaſa maiora ⁊ minora: per que maiores doctores ⁊ minores p̄dicatores deſignāt̉. Minores aūt ſi bn̄ ānūcient maiori ſapīa illuſtrāt̉. Ex quo ui det̉ ꝙ poſſunt ānūciare ⁊ p̄dicare aliqui: licꝫ non ſint maiori ſapīa illuſtrati. Non gͦ ꝗcūqꝫ p̄dicat tenet̉ ſcire legē. Itē apl̓us non per mittit mulierē doce̓ in eccleſia: ſꝫ domi viros ſuos interrogent.i. cor̄. 14. gͦ cuilibet ſimplici layco licet docere uxorem ſuam. gͦ ⁊cͣ. ℟º ē doctrina ſimplicis exhortationis. ⁊ hec ē coīs omniū. ⁊ eſt doctrina p̄dicatōis: ⁊ iſta eſt ſa cerdotū. ⁊ eſt doctrina aſſumpte ꝓfeſſionis: vt cuiuſlibꝫ doctoris in ſua ſcīa. In pͥmis ſuf ficit ſcire quecūqꝫ ſunt ſimplicitatꝭ credēdoꝝ ⁊ diuinoꝝ mādatoꝝ. In ſecūdis neceſſariū eſt ſcire expoſitiones credendoꝝ ⁊ p̄ceptoꝝ luxͣ illud. i. Pe. 3. Parati ſemꝑ ad ſatiſfactiōeꝫ omni poſcēti vos rōne de ea que in vobis eſt fide ⁊ ſpē. In tertiis neceſſaria ē ſcīa omniū ad doctrinā eoꝝ ⁊ ſcientiā ꝑtinētiū. Secundo queriturg cator tēt̉ facere qd̓ dicit. Et videt̉ ꝙ ſic. Iob 19. Nūquid p̄bebis equo fortitudinē aut cir cūdabis collo eiꝰ hinnitu. Gregoꝰ. Collo eius hinnitꝰ circūdat̉ qn̄ p̄dicator ſuis vocibꝰ te net̉ ẜᵐ illud. i. Cor. 9. Caſtigo corpus meū ⁊ ī ſeruitutē redigo ne forte cū alijs p̄dicaueriꝫ: ipſe reprobꝰ efficiar. Itē ro. 2. Qui aliuꝫ do ces teip̄m nō doces ⁊cͣ. Contra. Eſt qui p̄di cat ꝑfectionē quā tn̄ nō facit. ⁊ tn̄ nō diceret̉ teneri: ut cū ſecularis p̄dicat ꝑfectionē religi oſis ⁊ ꝑfectis. gͦ ⁊cͣ. ℟º quilibet tenet̉ facere quod dicit ẜᵐ ꝙ aſſerit alios teneri ad facien dū quod dic̄. tn̄ aſſerit̉ aliqn̄ tentio uel gene ralr̄ vel ẜᵐ ſtatu. generalr̄ ſicut aſſerit̉ de ill̓ que ꝑtinēt ad ſtatū ſalutꝭ. Secūdū ſtatū ſicut aſſerit̉ de his que ꝑtinet ad ſtatu ꝑfectionis vtpote religionis ad quā omnes non tenēt̉. Et ſic p̄dicator non tenet̉ facere ẜᵐ ꝙ dicit. Tertio queritur malus vtrum peccet p̄dicādo. Ad quod ſic. p̄s. Pctōri dixit dn̄s. Quare tu enarras iuſticias meas ⁊ aſſu mis teſtimoniū meū ꝑ os tuū ⁊cͣ. Itē ſciēti bonū facere ⁊ non faciēti pctm̄ eſt illi. Iacꝭ. 4. gͦ magis peccat p̄dicator malꝰ ꝙͣ aliꝰ: ꝗa fuus ſciens volūtatē dn̄i ſui ⁊ nō faciēs vapl̓abit multis Lucꝭ. 12. Contra. Predicare ē de ge nere bonoꝝ. gͦ in p̄dicādo non ꝯtīgit pctm̄. Itē doce̓ ē de oꝑibꝰ mīe ſpūalibꝰ. Sꝫ oꝑa mīe nō interdicūt̉ etiā exn̄ti in pctō mortali: ut fa cere el̓am ⁊ hiꝰ. gͦ nec doctrina ſeu p̄dicatio pctōri dꝫ interdici. ℟º diſtinguūt ꝙ ē ali ꝗs ꝗ docet ꝗa tēt̉ ex officio ⁊ qͣſi ex neceſſita te. ⁊ ē aliꝰ ꝗ docet qͣſi ex volūtatē. Silr̄ diſtī guūt ꝙ ē pctm̄ notoriū ⁊ ē pctm̄ occultū. Exi ſtes ī pctō notorio peccat ꝗcūqꝫ predicat ſeu ex ncc̄itate officii ſeu ex volūtate p̄dicet. Di cut gͦ illū ꝗ ē ī pctō occulto peccare cū p̄dicet ex volūtate. ⁊ hͦ rōne ꝯtēptꝰ: nō aūt illū qui p̄dicat ex officio: dū tn̄ cū timore illud faciat ⁊ qͣſi coactꝰ ncc̄itate officii. Silr̄ tn̄ videt̉ dd̓ ꝙ doces vel p̄dicās in pctō: ſi nō ſtudeat cō pungi ex dicto ⁊ dolere de pctō ſimplr̄ ꝯtēne̓ dicit̉. ⁊ ideo peccare ſeu occultū ſit peccatuꝫ ſeu manifeſtū: nec eſt ſimile de oꝑibus miſeri cordie corꝑalibꝰ ⁊ ſpūalibꝰ: ꝗa hic ſcīa aggra uat ⁊ ꝯtēptꝰ. Et hͦ ſufficit de p̄ceptis. Oſt tractatū de legibꝰ ⁊ p̄ceptis q̄ ad cogni tionē cauēdoꝝ ferūt̉ ⁊ faciēdo rū: aggredientes inꝗſitionē de gratia ⁊ ꝟtutibꝰ que ꝯferunt̉ ad eorūdē exe cutione: adiutorium diuine grē imploramus a deo patre ⁊ dn̄o Ih̓u xp̄o. Modus aūt ing ſitōis erit ut in pͥmis ſeparatim de grā diſpu tantes ad ꝟ̓tutes ẜᵐ theologicā ⁊ ꝟam acce ptionē dona fructꝰ ⁊ btītudīes ordine ꝯgruo procedamꝰ. De grā igit̉ grē auxilio reꝗremꝰ. An ſit. Quid ſit. De dr̄ia grē. De ſb̓iecto grē. De cā gre. De effectu grē. De cogͦne grē. Quatum ad primum intentōis noſtre eſt oſtēde̓ grām eſſe neceſſa riam noſtro arbitrio ad impletionē ſalutarē dīne legis ⁊ ſuoꝝ mādatoꝝ. ⁊ duplr̄. pͥmo ꝑ rōnes naͣles ꝯtͣ ph̓os. 2º ꝑ rōnes theologicas ꝯtra hereticos pelagianos ꝗ aſſeruerūt libe rū arbitriū ſuffice̓ ad btītudinē ⁊ ſalutem. Per rōnes igit̉ naͣles oſtendit̉ gratia eſſe ſic. Bono debet̉ amor. gͦ ⁊ tanto bono debetur tantꝰ amor. gͦ ⁊ ſūmo bono debet̉ ſūmꝰ amor Et loquimur formalr̄ de amore ſūmo. gͦ ſum mo amore.i. ſuꝑ omnia dꝫ diligi ſūmū bonū. Si gͦ īpoſſibile eſt ꝙ creatura rōnalis de ꝟtu te ſua diligat aliquid pluſqͣꝫ ſe ⁊ ſuꝑ omnia. gͦ impoſſibile ē ꝙ de ꝟtute ſua diligat deum amore digno.i. ſūme vel pluſꝙͣ ſe. ſꝫ hͦ expetit̉ ab ea. gͦ neceſſe eſt ꝙ det̉ ei donū: quo eleuet̉ ſupra ſe. Hoc aūt nō eſt niſi grā. gͦ ⁊cͣ. Item impoſſibile eſt motū extendi ſupra potētiam mouentis. ⁊ hoc ē quia potētia mouētis ē cā ip̄iꝰ motꝰ. Itē impoſſibile ē potētiā mouētē extēdi ſupra ſb̓am mouētē. Si gͦ motꝰ amoris ē a potētia que ē in anima: ⁊ motꝰ nō pōt exte di ſupra potētiā: nec potētia ſupra ſb̓aꝫ. gͦ nō poteſt motꝰ amoris extēdi ſupra aīam ad hoc ꝙ amet pluſqͣꝫ ſe. ⁊ inde vt pus. Itē īpoſſi bile eſt ꝑ naͣm ꝙ intellectꝰ intelligēs ſe intel ligat aliꝗd pluſqͣꝫ ſe. gͦ filr̄ impoſſibile ē ꝙ aīa diligēs ſe diligat aliꝗd pluſꝙͣ ſe per naͣm vel rōne. Maior pꝫ. quia intellectꝰ ſibi eſt īmedia tior: vn̄ īmediatiꝰ intelligit ſe ꝙͣ aliud. Itē proportionalia debēt eē illud quo meretur ⁊ illud qd̓ meret̉. Nulla aūt ꝓportio eſt tꝑalis ad eternū. Sed oēs actus qui ſunt ex potētia noſtra ſunt tꝑales. gͦ nulli actus qui ſunt ex potētia noſtra ſunt tꝑales. gͦ nulli actꝰ ꝗ ſūt ex poteſtate nr̄a: ꝑ ſe ⁊ inquantū hiꝰ ſūt me ritorii eterni boni. gͦ neceſſario reꝗͥrit̉ grā cu illis. Itē nihil efficit ſeip̄m: ꝗa ſic idem eēt pͥus ⁊ poſteriꝰ ſeipſo. ⁊ ex hoc ſequit̉ ꝙ aliꝗd eēt cū n̄ eēt. Iteꝝ nihil ē ſufficiēs ſibi p̄ter ſolū pͥmū. Itē iuxta beatū Ber. ſumit̉ iſta ꝓpoſitio ꝙ nihil ꝑficit ſeip̄m: ⁊ ponit rōnem hꝰ: quia longe meliꝰ eſt eſſe ꝑfectū ꝙͣ factū. Si gͦ nihil pōt effice̓ ſeip̄m ſua ꝟtute. gͦ nihil pōt ꝑficere ſeip̄m ſua uirtute. Itē alia ꝓpoſitio luxta ph̓m. Unū quodqꝫ ē ꝑfectū cū attingit prie ꝟtuti. Un̄ ꝓpter hoc dr̄ puer eſſe imꝑ fectꝰ: ꝗa non attingit ſue ꝓprie ꝟtuti: ꝗa non poteſt loqui nec ambulare: nec ml̓ta alia face̓ que ꝑtinet ad ſuā ꝓpriam ꝟtutē ⁊ naͣlem. Itē alia ꝓpoſitio iuxta aug. in li. ſoliloꝗoꝝ. Perfecta ꝟtus eſt rō ꝑueniens in ſuum finē. Ex his ꝯcludit̉ neceſſario grām eſſe neceſſa ria ad ꝑfectionē anime: quia nihil ꝑficit ſeip̄ꝫ gͦ libeꝝ atbitriū nō ꝑficit ſeip̄m. gͦ nō attīgit propͥe ꝟtuti ꝑ ſeip̄m. ꝗa res dr̄ eſſe ꝑfecta: cuꝫ attingit ꝓpͥe virtuti ꝑ ſeip̄am. Si non attin git ꝟtuti ꝓpͥe ꝑ ſeip̄m. gͦ nō poteſt venire in ſuum finem per ſe ipſum. iuxta illam ꝓpoſitio nem. Perfecta virtus ē ratio perueniendi in ſuū finē. Ex his obr̄. Non pōt ꝑuenire in ſuuꝫ finē ꝑ ſeip̄m. Sꝫ finis ſuūs ē btītudo. gͦ nullo modo poteſt ꝑuenire ad eternā btītudinē ꝑ ſeipſum. Sed natum eſt peruenire ad ipſam. Ergo ad hoc ꝙ perueniat neceſſarium ē ꝙ ei det̉ donū gratis a deo: ⁊ additū nature ſue. hoc aūt ē donū gr̄e. Itē nō ꝯẜuat̉ nec ꝑfici tur vitā inferior aīe ad corpꝰ ſine dono exte riori qd̓ ꝯtinue mīſtrat̉ a deo: quia noͣ poteſt ꝯſeruari nec ꝑfici ſine alimēto ⁊ ſpiraculo ⁊ multis alijs que deꝰ mīſtrat hoī. Itē magis eſt in poteſtate aīe ſupplere defectū vite infe rioris qͣꝫ ſuꝑioris. Sꝫ magis poſſibile eſt ꝙ ip̄a ſuppleat defectū vite inferioris qua viuit in corꝑe qͣꝫ vite ſuꝑioris qua viuit ī deo: ꝗa aīa efficit pͥmā vitā: ⁊ eſt cā illius: ſꝫ non efficit ſe cūdā. Et he due ꝓpoſitōēs ſumūt̉ ſupponēdo hanc.ſ. ꝙ aīa viuit deo. Ex 2ª gͦ pͥmo ſic argu it̉. Si magis eſt in poteſtate aīe ſupplere de fectu inferioris vite ꝙͣ ſuꝑioris. Sed impoſſi bile eſt ꝙ ip̄a ſuppleat defectū vite inferioriſ ſine dono dei: qd̓ ei vel quo miniſteret̉: ſic̄ pꝫ ꝑ pͥmā ꝓponē. gͦ impoſſibile eſt ꝙ ſuppleat de fectū vite ſuperioris ꝑ naͣm ſine dono dei na ture ſuꝑaddito. hec aūt ē grā. Itē ex eiſdē pͥncipiis generat̉ res augmētat̉ ⁊ ꝑficit̉. Un̄ iuxta aliā ꝓpoſitionē: ꝙ ex eodē principio res efficit̉ ⁊ ꝑficit̉. Si gͦ nulla res eſt pͥncipiū ſue factionis. Ergo nulla res eſt principium ſue ꝑfectionis. gͦ ſi creatura rōnalis nullo modo efficit̉ a ſe. Ergo nullo modo perficitur a ſe Sed a principio a quo efficitur ꝑficitur. Sed a deo efficit̉. gͦ a deo ꝑficit̉. Si gͦ perfectio aīe attēdit̉ quātū ad btītudinē ⁊ ꝟtutē. gͦ nec ex ſe nec ex eo qd̓ hēt aīa a natura poterit habē btītudinē ⁊ ꝟtutem. Contͣ. Magis ſe hēt vnūqd̓qꝫ ad illud ad qd̓ ordinatū eſt naͣlr̄ qͣꝫ ad illud ad qd̓ naͣlr̄ nō eſt ordinatū: uel natu nō ē. Sꝫ homo naͣlr̄ ad bonū ordinatꝰ eſt. non aūt naͣlr̄ ad malū. gͦ magis ſe het hō ad bonū qͣꝫ ad malū. gͦ ſi poteſt facere malū ꝑ ſe: pōt fa ce bonū ꝑ ſe. gͦ non ē ncc̄ia grā ad hͦ ꝙ homo operet̉ bonū. Itē volūtas ē potētior reſpe ctu ſui actꝰ ꝙ natura: ꝗa ſic̄ dic̄ Dam̄. Uolun tas eſt dn̄a ſui actus: ꝗa pōt ip̄ꝫ ꝓhibe̓ ul̓ edu cere. natura aut nō. vn̄ ignis cū calefaciat ⁊ luceat ꝑ naͣm: nō pōt ꝓhibe̓ ꝗn ip̄e calefaciat ⁊ luceat. īmo hoc eſt eī ineuitabile. Sꝫ ip̄a naͣ pōt dirige ꝑ ſe ⁊ ſine adiutorio ſuū actū ad finē ad que ē. gͦ ⁊ volūtas ꝑ ſe poterit dirigr̄ actū ſuū in fine ad quē eſt. Sꝫ finis ad quē eſt volūtas rōnalis creature ē ip̄a btītudo eter na. ergo ꝑ ſe ſine adiutorio pōt dirigere ſuos actꝰ ad beatitudinē. Itē ſicut natura rōna lis tendit ad ſuum fine ꝑ naͣm: ſic natura cor poralis ad ſuū locū. Sic̄ ergo ſe habet natura corporalis ad hoc ꝙ moueat corpora ad loca ſua: ita ſe hꝫ volūtas ad creaturā rōnaleꝫ ad hoc vt ip̄am moueat in finē ſuū qui eſt bonꝰ ꝗa volūtas mouet rōnalē creaturā. Sicut gͦ natura ſine alia diſpoſitione mouet ipſa cor pora ad ſua loca ꝑ ſe: ita uoluntas ꝑ ſe poteſt mouere ſine aliqua diſpoſitōe noua rōnalem creaturā in ſuū finem: qui eſt ſummū bonuꝫ. Non ergo ad hoc ipſi ē neceſſaria grā. Itē Ber. de grā ⁊ libero arbitrio dic̄. ꝙ libeꝝ ar bitriū potētiſſimū ē ſb̓ deo. ergo potentia li beri arbitrii plus poteſt in ſuuꝫ actum qͣꝫ aliqͣ alia potentia in ſuum. Si ergo alie potentie create dirigūt actꝰ ſuos per ſe in finē ad quē ſine aliqua diſpoſitione noua ergo multo ma gis libeꝝ arbitriū. Itē duplex eſt opuſ di uinū. creatio ⁊ recreatio. filr̄ ē eē pͥmuꝫ.ſ. eſſe nature. ⁊ eſſe 2ᵐ.ſ. bn̄ eſſe. Si ergo ad hoc ꝙ creet̉ rōal̓ creatura a deo non requirit̉ aliqd̓ mediū exparte creature. ergo ſimilr̄ nec ad hͦ ꝙ recreet̉ exigit̉ aliqua diſpoſitio ex parte cre ature. Item cꝰ creationis eſt eē eius recrea tionis eſt bene eſſe. Sꝫ maiꝰ eſt eſſe: ꝙͣ bene eē ri ergo ſola potentia creatoris educit rōalē reaturā ad eſſe ſine aliqua diſpoſitione me dia. ergo ad bn̄ eē. quod ē eē ordinationis eiꝰ ad fine: poteſt educi ſine aliqua diſpoſitione media. gͦ non requirit̉ grā ad hoc ut ordinet̉ q tendat in bonū. Iteꝫ duplex eſt ꝟtus co gnitiua ⁊ motiua. Sꝫ ꝟtꝰ cognitiua ē ꝟi. moti na eſt boni. Si gͦ ꝟtꝰ cognitiua poteſt in pͥmū veꝝ cognoſcēdū ſine grā gratum faciēte: ſic̄ fuit in ph̓is qui ſine grā cognouerūt ꝟitatem pͥmam.ſ. deū. gͦ motiua tendere pōt in ſūmū bonū: ⁊ etiā in operādū bonū ſine aliqua grā. Itē veꝝ cognitū mouet intellectū ⁊ ꝑficit Sꝫ veꝝ cognitū ꝑ ſe mouet intellectū. veruꝫ aūt cognitū ꝯpletū mouet affectū. ꝗa tūc eſt in rōne boni. ꝗa ſic cognoſcit̉ ẜᵐ ſuā vtilitatē ⁊ actum. ⁊ ſic eſt in rōe boni: ⁊ mouet affectū ad amorē ſui. Cum gͦ veꝝ pͥncipiuꝫ poteſt co gnoſci ſine grā ẜm ſe: ⁊ poteſt cognoſci ī rōe qua eſt bonū ẜᵐ ſuū actu ſine grā: patꝫ ꝙ ſine rā poteſt moue̓ affectū. Ꝙ autē ita ſit pꝫ: ꝗa ph̓i cognouerūt ſummū veꝝ ẜm ſe: ꝗa eēt p̄ ꝟitas. Itē cognouerūt ꝙ ip̄m erat bonū ⁊ optimū: ⁊ ꝙ erat omnipotētiſſimū: ⁊ ꝙ ipſo omnia īdigebāt. Sꝫ bonū ſic cognitū cogͦſcit̉ vt amatū.ſ. inquantū mouet affectū. gͦ poteſt cognoſci ⁊ diligi ſine grā. Iteꝫ in nobis eſt recta ratio mouēs ad bonū. Itē in nobis ē notio boni imp̄ſſa a creatiōe ⁊ indīta. Iteꝫ eſt in nobis deſideriū boni. gͦ in nobis ſūt iſta tria ꝑ naͣm.ſ. poſſe. velle. ⁊ ſcire. poſſe ꝑ rectā rōne. uelle ꝑ deſideriū. ſcire ꝑ notionē. Sꝫ pl̓a non reꝗrūt̉ ad operandū bonū qͣꝫ iſta tria. gͦ in nobis hēmꝰ ꝑ naͣm vnde poſſumꝰ oꝑari bo num ⁊ mereri ſummū bonū. Nō gͦ neceſſario requirit̉ grā. Itē oſtēdit̉ ꝙ nulla eſt rō qua ponit̉ ⁊ aſſerit̉ grā eſſe: ꝗa volūtas nō poteſt ſupra ſe. qm̄ ſic̄ dic̄ Io. Dam. Uolūtas eſt im poſſibiliū: ꝗa poſſumꝰ velle volare ⁊ n̄ mori. ⁊ iſta ſunt impoſſibilia nobis. Si gͦ volūtas ē impoſſibiliū. gͦ eſt eoruꝫ que ſunt ſupra nos. gͦ ꝑ naͣm poſſumꝰ velle deū dilige̓ ſupra nos. Ite Grego. Quia peccamꝰ in nr̄o eterno iuſte punimur in dei eterno. hoc eſt ꝗa ſemꝑ eſt no bis volūtas peccandi: ſemꝑ ⁊ peccamꝰ ex ea volūtate. ideo iuſte punimur eternalr̄ a deo: nec impedit ꝗa hoc eternū. illud tꝑale: quia ē nobis eternū. gͦ ſimiliter ſi volumꝰ bonū ī no ſtro eterno.ſ. ꝙ ſemꝑ velimꝰ bn̄ face̓ vl̓ bonū poſſumꝰ mereri vitā eternā. Si gͦ hͦ poſſumꝰ uelle ꝑ nr̄ꝫ arbitriū ſine grā: ꝑ ip̄ꝫ arbitriū ſin̄ grā poſſumꝰ mereri vitā eternā. Itē vnū qd̓qꝫ diligit eē ſuū ſuꝑ oīa ꝑ naͣꝫ. gͦ vnūqd̓qꝫ diligit cam ul̓ pͥncipiū ſui eē ſuꝑ omnia ꝑ na tura. Sꝫ deꝰ ē cā ⁊ principiū eē cuiuſlibꝫ crea ture. gͦ ꝑ naͣm creatura rōnalis diligit deuꝫ ſuꝑ omnia. Nō gͦ ad ſic diligēdū ē ncc̄ia grā Itē dilige̓ nihil aliud ē qͣꝫ alij velle ſuū bonā gͦ dilige̓ ſummū bonū ē velle ei ſuū bonuꝫ. Sꝫ ſuum bonum ē ſummū bonum. gͦ dilige̓ ip̄m ē ei uelle ſummū bonum. Silr̄ dilige̓ ſe crea ture ē velle ſibi bonum ſuum. Sꝫ bonum ſuuꝫ nō ē ſummuꝫ. gͦ creatura diligēdo ſe ⁊ deum vult deo ſummuꝫ bonum ⁊ ſibi non. gͦplꝰ ul̓t ⁊ maiꝰ bonuꝫ deo ꝙͣ ſibi. Si hoc gͦ facit ꝑ naͣ turā: magis diligit deum ꝙͣ ſe ꝑ natura ſine grā. Sol. dd̓ ꝙ in ſcripturis grā dr̄ multi/ Sx pliciter. Grā enī dr̄ donum gratis datuꝫ. Do num autē quoddā ē creatum: quoddā incre atum. Donum autē increatuꝫ ē ſp̄s ſanctꝰ qui dr̄ grā eo modo quo ē gratis datum. Donuꝫ etiā datū ſine meritis ē creatū. ⁊ ẜᵐ ꝙ dr̄ grā donum creatum: grā dr̄ multiplr̄. Primo mō dr̄ grā donum a deo in nobis ꝯcreatuꝫ. ⁊ hoc modo imago dei in nobis.ſ. ꝙ nos ſūmus ac imaginē dei ē grā. qd̓ tamē ē ꝯcreatum ī no bis. 2º mō dr̄ donū nobis ſuꝑaddituꝫ. ⁊ hͦ mō ſcīa ſeu cognitio vl̓ noticia de deo ī no bis dr̄ grā. ⁊ ẜᵐ hoc ph̓i grām habuerunt. hͦ enim donum non ꝯcreat̉ in aīa: ſꝫ poſt ei ad dit̉. Tertio mō dr̄ grā donum gratum fa ciēs ⁊ nō ſolum gratis datum ẜ gratum faci ens ⁊ gratis datum. ⁊ de hac hr̄ ro. 7. Infelix ego homo ꝗs me liberabit de corpore mortis hꝰ. grā dei ꝑ Ih̓m xp̄m. Hec enī grā gratum faciēs dr̄ que liberat. 4º mō dr̄ grā pͥmus hītꝰ vl̓ pͥma ꝟtꝰ in qua donum grē manifeſta tur. ⁊ ſic fides dr̄ grā. Un̄ vltimo ad Hebre Optimum ē grā ſtabilire cor. ⁊ dicit glo. ib. ut hēatis fide ꝑfectā credētes omnia mīda mūdis. 5º mō dr̄ grā pͥmꝰ grē effectus poſt lapſum. ⁊ ſic grā dr̄ in epiſtolis remiſſio pctō rū. i. ad ro. Grā uobis ⁊ pax a deo. Glo. Grā re miſſio pctoꝝ. pax recōciliatio ad deum. 6 mo dr̄ donū progatiue grē uel dignitatꝭ. ⁊ hͦ mō ſacer ordo dr̄ grā. i. ad Thi. i. Grā ⁊ mīa ⁊cͣ. Glo. Mīa hic accipitur quod in alijs epl̓is remiſſio pctōꝝ. gratia ꝟo quaꝫ addit hic epīs optat̉. hec ē donatio ſpāſ ſancti: qua miniſtri dei armant̉.i. ſacer ordo. 7mo dr̄ grā grē ſignū. ⁊ hͦ mō ꝓph̓ia dr̄ grā ⁊ operatio mira culoꝝ: ⁊ appellamꝰ grē ſignā hͦ quia ſignum eſt ꝙ aliquis ſit gratꝰ deo. qn̄ hēt ꝓphetiam de hac hr̄. i. corͣ. 12. Diuiſiones grāꝝ ſunt. alij dat̉ ſermo ſcīe. alij ſermo ſapīe. aliī ꝓph̓ia ⁊cͣ. Nec tn̄ hoc ſigno poſito ſemꝑ ponit̉ res. 8 mo ⁊ vltimo mō dr̄ grā p̄miū grē. qd̓ ꝯſeꝗ ad grām: ſicut vita eterna. ⁊ in hoc ſenſu dr̄ Io. i. De plenitudine eiꝰ accepimus omnes ⁊ grām ꝓ grā.ſ. vitam eterna. Glo. Erām glo rificationis ꝓ grā iuſtificatiōis. ⁊. 4. Zach̓. Adequabit gr̄aꝫ grē eiꝰ. Eſt gͦ grā ẜᵐ ꝯmu nē acceptionē huiꝰ noīs grā donū increatū. ⁊ eſt grā donū ꝯcreatū. ⁊ eſt grā donū ſuꝑad ditu. ⁊ ē grā donū gratū faciēs. ⁊ ē grā pͥma ꝟtus. ⁊ dr̄ grā pͥmus effectꝰ grē poſt lapſum. ⁊ dr̄ grā q̄dā p̄rogatiua. ⁊ dr̄ grā grē ſignū. ⁊ dr̄ grā p̄miū ꝯn̄s ad grām. Cū gͦ querit̉ an ad obtinēdū ſalutē ſit ncc̄ia grā: intentio eſt de grā gratū faciente: ẜm qua homo efficitur deo acceptꝰ. Concedēdū ē gͦ ncc̄iam eſſe grāꝫ indiſtincte ad merēdū ⁊ ꝯſequēdū btītudi ne. Ad pͥmū gͦ dd̓ ꝙ nō ē ſimilis rō ex ꝑte oꝑationis boni ⁊ ex parte operationis mali. quia operatio mali ꝯſiſtit ī defectu. operatio aūt boni ꝯſiſtit in ꝟtute. Creatura aut de ſe poteſt deficere: ſꝫ de ſe non poteſt ꝓfice̓. ꝗa gͦ ſicut dicit aug. mala actio non eſt actio: ſꝫ defe ctio: ꝗa eſt actus incidēs ex defectu boni. ⁊ iō ꝑ ſe poteſt malū facere ſic̄ ꝑ ſe poteſt deficere Sꝫ ſicut non poteſt eſſe ꝑ ſe ſine deo: ita non poteſt ꝑfice̓ ꝑ ſe. ꝓpter hoc licet poſſit ꝑ ſe fa cere malū demeritoriū: n̄ tn̄ bonū meritoriū ſine dono dei qd̓ ē grā. ſꝫ ſi hͦ eēt poſſibilitatꝭ .ſ. poſſe in malū demeritoriuꝫ: dico ꝙ bn̄ ſeq̄ ret̉ rō. Ad aliud dd̓ ꝙ natura in ſua actōe intendit aſſil̓ationē ⁊ ſil̓r rōnalis creatura. ſꝫ differēter: quia intentio nature cū agit eſt aſſil̓are in ſuam ſpem: ſicut ignis cum agit ca lefaciēdo in lignum intēdit illud aſſimilare ſibi in calore ⁊ igneitate. Similiter ratiōalis creatura in ſua actione intendit aſſil̓ationem illam de qua hr̄ in Ioh̓. i. can. 3. Cum apparue rit ſil̓es ei erimꝰ. ⁊ hec eſt aſſil̓atio ad deū: q̄ eſt plena ꝑ cognitionē ⁊ amorē ſumme ꝟitat ⁊ bonitatꝭ. Intētio igitur nature in ſua actōe eſt aliū aſſil̓are in ſua ſpē. Intētio aut rōnal̓ creature in ſua actōe ē non aſſimilare ſꝫ aſſil̓a ri dīne ſpēi. que aſſimilatio facit deiformē. fi nis aūt intētus a natura in ſua actione aſſil̓a tio eſt in ꝟtute pͥncipii nature: ⁊ eius potētia actiua: quia in igne ē ꝟtus ꝑ quam agit ⁊ in tendit alteꝝ ſibi aſſimilare in calore ⁊ luce ⁊ igneitate. Sꝫ in rōnali creatura non ē aſſimi latio in deū in poteſtate actiua ſꝫ receptiua ſo lum. Quia gͦ finis actionis nature qui dicit̉ aſſimilatio eſt in poteſtate actiua ⁊ ꝟtute pͥn cipii agentis: ꝓpter hoc natura ꝑ ſe poteſt in illū fine ſine alia diſpoſitione noua. Sꝫ ꝗa aſſi milatio non eſt in rōnali creatura niſi ſolum in potētia receptiua vl̓ paſſiua. aīa enī rōna creata eſt in potentia receptiua ad ſimilitudi nē dei Gn̄. 2. formauit deꝰ hominē ad imagi nē ⁊ ſimilitudinē ſuā. requirit̉ ncc̄io ꝙ ad hͦ ꝙ ꝯſequat̉ finē intētū.ſ. aſſimilationē ad deū ꝙ recipiat aliquā diſpoſitōem nouā nō a ſe ſ a deo. hec aūt dr̄ grā. Un̄ grā nihil aliud eſt qͣꝫ dei ſimilitudo in actu. Ad aliud qd̓ obr̄ ꝙ potētior eſt volūtas reſpectu ſui actꝰ ꝙͣ naͣ dd̓ ꝙ ſi loqueris de eſſentia actus veꝝ dicis. ꝗa volūtas poteſt ꝓhibe̓ ſuū actū: natura ꝟo non. Sꝫ ſi loquaris de actus ordine hoc ē de actu quātū ad finē: hoc non eſt veꝝ: īmo e9º: ꝗa natura potētior ē reſpectu ordinis ſui actꝰ ad finē qͣꝫ volūtas: ſicut pꝫ ex dictis ꝗa ordo iſte eſt in ꝟtute pͥncipii naturalis agentis. S ordo actꝰ rōnalis creature nō eſt in poteſtate pͥncipii.ſ. volūtatis. ꝗa actio rōnalis creature intendit aſſimilationē in ſuū meliꝰ. Sꝫ aſſimi latio que eſt in actione eſt in eque vel ī minꝰ. Ad aliud dd̓ ꝙ ꝟtus rature ordinat actuꝫ ſuū in bonū ꝑ naͣm: qui non eſt ſupra naturaꝫ ⁊ ideo pōt in illuꝫ ordinē ⁊ ſine diſpoſitione noua ferre ad locū. actꝰ rōnalis creature me ritoriꝰ oꝑꝫ ꝙ ordinet̉ ad bonū: qd̓ ē ſupra ip̄ꝫ. qd̓ eſt ſum mū bonū ⁊ infinitū. Quia gͦ non ē poſſibilis extēſio rōnalis creature ſuꝑ ſeip̄aꝫ ideo non eſt ei poſſibile ꝑ naturā vt ordinet ſuū actū: ſeu ꝑueniat in ſuū finē. ⁊ ideo ncc̄e eſt ut iuuet̉ grā. Et ꝑ hoc pꝫ rn̄ſio ad ſequens Ad aliud dd̓. ꝙ non eſt ſimile de oꝑe crea tionis ⁊ recreationis: quia actꝰ creationis non eſt in aliquod ſb̓m: ſꝫ eſt de nihilo in aliquid. ⁊ ideo nulla diſpoſitio pōt poni noua ex ꝑte eiꝰ qd̓ ei ſb̓icit̉: ſeu in qd̓ eſt creatio. Sꝫ recre tio eſt in rem ſb̓iectam ſicut in rōnalē creatu rā iaꝫ exiſtētē īdiſpoſitā. Qn̄ gͦ de nō iuſto fit iuſtꝰ ꝑ recreationē: quero ſi ſe hꝫ iſte vt pͥus. aut no. Si ſic. ſꝫ pͥus fuit iniuſtꝰ. gͦ mō ē īiuſtꝰ. Si nō. gͦ aliqua diſpoſitio noua ei aduenit. S hec diſpoſitio eſt don ī dei: quā anima ē deo grata. gͦ eſt grā. Ad aliud dd̓. ꝙ quantuꝫ ē de ptāte agentis.ſ. dei eodeꝫ mō ſe hēt dīna potētia ẜᵐ ꝙ educit rōnalē creaturam ad eē ꝑ creatione: ⁊ ad bn̄ eē ꝑ redēptionē ul̓ recre ationē. ⁊ equalis eſt ꝟtuſ eius: ſꝫ non ē equali potentia ex parte ſuſcipientꝭ. ex ꝑte creatōis nihil ponit̉ in creatura rōnali an̄ creationem Sꝫ ex parte recreationis ponit̉ mala diſpoſitō ⁊ ꝯtraria an̄ recreatione. Et ex hoc eſt ꝙ nul lo modo poteſt venire ad bn̄ eē ꝑ recreationē niſi tollat̉ illa diſpoſitio mala: ⁊ r̄cipiat nouā diſpoſitionē bonaꝫ. Ad aliud dd̓. ꝙ duplex ē ꝯꝑatio potētie liberi arbitrii. vna ē ad ſuuꝫ actu ordinādo ip̄m. alia ē ad aliaꝫ potētiā. Ꝙ gͣ dr̄ libeꝝ arbitri ā potentiſſimū: hoc eſt ꝑ co paratione ad aliā potētia: ꝗa nō pōt cogi ab alia potētia. Sꝫ ꝑ ꝯparationē ad ſuū actu non poteſt dici potentiſſimū: quia non eſt cā ſuffi ciēs ⁊ ꝯpleta reſpectu ordinis ſui actus ī finē ſic̄ ē potētia naͣlis. Ad alid̓ dd̓. ꝙ duplex ē cognitio de deo. vna eſt ꝑ effectꝰ ſuos: ⁊ hec ē ſine grā. alia ē ꝑ pn̄tiā ſui apud aīam. hec aūt nō pōt eē ſine gratia. Primo mō cognouerūt ph̓i deū. Notandū tn̄ ꝙ alr̄ dr̄ deꝰ eſſe pn̄s apud aīam ꝑ inhabitāte grām. alr̄ apud cre aturā ẜᵐ ꝙ deꝰ dr̄ vbiqꝫ eſſe potētialr̄ pn̄ti aliter ⁊ eēntialr̄. Nam deus dr̄ eſſe pn̄s apud creaturā vlr̄ īquātū pn̄tialr̄ ꝯẜuat eā: ⁊ ꝙͣtū centia eius non abeſt creature. Hn̄s aūt apd̓ aīam dr̄ inquātū pn̄tat ſiue pn̄tē facit btītu dinē: que eſt in ip̄o. qd̓ ē triplr̄. Uel in habitu tm̄ vt in ꝑuulis. Ul̓ ī affectu tm̄. vt ī adultis. Uel in hītu ⁊ affectu ⁊ intellectu vt in btīs. Paruuli enī baptizati hn̄t pn̄tem btītudinē: que eſt in deo in habitu ⁊ non in aliquo actu anime. Adulti qui ſunt in caritate hn̄t pn̄teꝫ btītudinē nō ſolū in habitu: ſꝫ in actu affecti onis diligendo deū: nō tn̄ in actu cognitiōis: cū cognoſcāt ꝑ fidē: ꝗa fides eſt reꝝ abſētiū Beati ꝟo hn̄t pn̄tē non ſolū habitu: ſꝫ affectu dilectionis ꝑfecte ⁊ cognitiōis manifeſte ſine enigmate. Sꝫ adhuc obr̄. Cognitio in brut ſufficiēter mouet appetitū ad delectabile eli gendū ⁊ ad triſtabile fugiēdū: habito quodā experimēto de delectabili ⁊ triſtabili. gͦ ſilr̄ in rōnalibꝰ cognitio poteſt monere uolūtatē ad faciēdū bonū ⁊ fugiēdū malū: habito quodā exꝑimēto de bono ⁊ malo. Sꝫ hoc poteſt eſſe ſine grā vel dono addito. Dicēdū ad hoc: ꝙ de ſummo bono nō poteſt haberi exꝑimtuꝫ ſine gra. ſꝫ pōt heri de bono ſenſibili: quia bo nū ſenſibile non eſt ꝯſtitutū ſupra poteſtateꝫ vtutis ſenſibilis: ſeu ſuꝑ vim ſenſibilē. ſꝫ bonū ſummū intelligibile ꝯſtitutū ē ſupͣ intellectuꝫ ſupra poteſtatē intellectꝰ. ⁊ ꝓpter hͦ nō pōt ip̄m cognoſcere: nec de ip̄o experi ētiā habere ſine dono gr̄e. ⁊ ita requirit̉ grā ad hoc ꝙ ꝑ cognitione experientie in ipſum moueat̉. De hac experīentia dr̄ in apocꝭ. 2. Uincenti dabo māna abſconditū: ⁊ dabo ei calculum candi du. ⁊cͣ. qd̓ nemo ſcit niſi qui accipit. ⁊ hoc ex perimētū nō hr̄ niſi ꝑ pn̄tiam ſumi boni apd̓ animā: que pn̄tia nō eſt ſine grā. Iteꝫ ꝙͣuis grā eēt neceſſaria in ſtatu nature lapſe: tamē oſtēdit̉ ꝙ grā non erat neceſſaria in ſtatu nͤ bn̄ inſtitute.ſ. an̄ lapſuꝫ. ꝗa ſic̄ hr̄. 32. deutꝭ. dei ꝑfecta ſunt oꝑa. gͦ homo in ſtatu ſue pͥme ꝯdi tionis fuit opus ꝑfectū. Sꝫ ſicut dicit ph̓s in li. phyſicoꝝ. Tūc dicimꝰ vnūqd̓qꝫ ꝑfectu: cum poteſt attinge̓ ſue ꝟtuti. gͦ homo quantuꝫ ad ſtatū pͥme ꝯditiōis poterat attingere ꝓprie virtuti. Sꝫ ſicut dicit augꝰ. in li. ſoliloquioꝝ. Uirtus eſt rō ꝑueniens in ſuū fine. gͦ in ſtatu illo habebat homo ronē ꝑ quā poterat ꝑueni re in ſuū finē. gͦ non īdigebat gra. Itē aut homo in ſtatu pͥme ꝯditiōis erat ꝑ donū n̄ gratus deo: aut non. Si ſic gͦ ꝑ naͣm erat deo acceptꝰ. gͦ non requirebat̉ aliquid quod ipſu gratū faceret. gͦ nec grā. Si no. gͦ erat odioſuſ deo. Sꝫ hoc eſt falſum. ꝗa ſap̄. xi. Nihil odiſti eoꝝ que feciſti. gͦ in illo ſtatu erat gratꝰ deo: ⁊ ei placebat. gͦ ꝑ naͣm gratus erat. Non gͦ in digebat grā. Itē ſic̄ dicūt ſancti: Adam in pͥmo ſtatu habebat vnde poterat ſtare: licꝫ n̄ habe̓t vnde poſſet ꝓfice. ⁊ hoc ꝑ naͣm. Sed ſi ſtetiſſet ꝯſecutꝰ fuiſſet btītudinē. Itē ſicut dicit vam. Manentes in eo quod eſt ẜm naͣꝫ in ꝟ̓tute ſumꝰ. ſꝫ recedētes ab eo quod eſt ẜm natura in id quod eſt p̄ter naͣm ſumꝰ ī vitio. Itē ſic̄ dic̄ Hiero. volūtas que ē ī arbitrio ſola poteſt ſuffice̓ ⁊ p̄miū habe. gͦ nō requirit̉ alia grā vltra illā. Itē Origenes. Si obtu lerimꝰ que ex nobis ſunt: ꝯſequemur ea q̄ dei ſunt. gͦ ſi deo offerimꝰ noſtrā volūtatē: ⁊ ea q̄ ī nobis ſunt ex naͣ: ꝯſequimur que dei ſunt.ſ. btītudine eterna. ℟ dd̓. ꝙ ē ꝑfectū quāt ā ad eē. ⁊ ē ꝑfectū quātū ad bn̄ eē. quod eſt eſſe ordinis. In pͥmo gͦ ſtatu potuit dici homo ꝑ fectus ẜm naͣm quātū ad eē nature nō tn̄ ẜm eē ordinis vel bn̄ eē niſi ꝑ gr̄am in pn̄ti ⁊ glo riā in futuro. Ad aliud dd̓. ꝙ ē gratū eſſe duplr̄. in potētia.ſ. ⁊ ī effectu. Per donū gͦ na ture ſolum hꝫ homo gratitudinē ī potētia ⁊ nō ī effectu. ꝑ donum aūt grē hꝫ gratitudine ī effectu. ⁊ hec ē illa gratitudo quā homo me ret̉ ⁊ dignꝰ eſt vita eterna in actū. Primā gra titudine habuit homo in pͥmo ſtatu ꝑ donuꝫ nature ſꝫ non ſecūda ꝑ naͣm. ⁊ īpoſſibile eſſet ꝙ homo ẜᵐ naͣm ip̄aꝫ habet dignitateꝫ ꝑ quā eſſet dignꝰ vita eterna. Et ideo ncc̄ia fuit ei diſpoſitio vlterīor ꝑ quaꝫ dignꝰ eēt. Hec aūt gra ē. Ad aliud dd̓ ꝙ grā an̄ lapſum erat ncc̄ia ad hoc ꝙ homo ꝓfice̓t: ſꝫ non ad hoc ꝙ ipſe ſtaret: quia tūc natura erat bn̄ cōdita ⁊ non īfirmata ꝑ culpā. Sꝫ poſt lapſum ſic̄ mō indiget homo grā quā ꝓficiat ⁊ qua ſtet: ꝗa an̄ lapſum habuit homo vnde poterat ſtare .i. ſeruare bonū ſibi inditū: nō tn̄ vn̄ poſſet ꝓ fice̓ ex natura ſua.i. ſe extende̓ in bonū: quod ē ſupra ſe. Ad aliud dd̓. ꝙ hec p̄poſitio ẜª. aliqn̄ dicit cām formalē. aliqn̄ efficiētē. aliqn̄ finalē. Si gͦ dicat cām formalē vel efficienteꝫ ſic mane ẜm naturā nō eſt eſſe in virtute: ꝗa ſic manere ẜm naturā eſt mane̓ ī eo quod naͣ format vel efficit. ſꝫ hoc nō eſt eē in virtute. Si dicat cām finalē. ſic mane ẜm naͣm ē ī illo ad qd̓ natura ē mane. ⁊ hoc ē mane in ꝟtute ꝗa illud ad qd̓ natura ē eſt grā: ⁊ ꝑ grām eſt ad gl̓iam ordinata. Ad aliud dd̓ ꝙ volun tas ꝯparat̉ ad grām ꝑ quā informat̉ ⁊ ꝯꝑat̉ ad opus. vn̄ li ſola pōt exclude̓ grām vl̓ actū exteriorē: ſi grām falſum eſt. ſi actū exterioreꝫ eſt veꝝ. ꝗa volūtas cū grā ſine actu exteriori poteſt ſuffice̓ ⁊ p̄miū here. ⁊ hec ē intētio hie ronymi. Ad aliud quod dic̄ Origenes. Sꝫ obtulerimꝰ ⁊cͣ. pꝫ ſol̓o. ꝗa vult dice̓ ꝙ ſi facia mus qd̓ in nobis eſt: deꝰ dabit nobis grām: qͣ habita ꝯſequemur btītudinē. vn̄ nō intēdit dice̓ ꝙ offerre ea que ex nobis ſunt ſit cā ſuffi ciens ad hn̄dū ea que dei ſunt: ſꝫ ſolū ſicut cā cooperās: ſicut dicimꝰ de re mouēte ꝓhibens ſeu aperiēte feneſtras: qd̓ ē cā cooperans ad illuminationē domꝰ. Cōſequenter contra hereticos pelagianos oſtēdēdū eſt grām eſſe ncc̄iam ſaluti: quoꝝ ꝯtra grāꝫ rōnes ſunt iſte In deutꝭ. 30. Uitā ⁊ mortē dedit an̄ faciē tuā elige vita vt viuas. gͦ in poteſtate liberi ar bitrii ē de ſe elige̓ vitā ⁊ mortē.ſ. bonū ⁊ ma lā. gͦ ſine grā pōt elige̓ bonū ⁊ fuge̓ malū de clinādo. Itē. 15. eccl̓iaſtici. Deꝰ ab inicio ꝯſti tuit hoīem ⁊ reliꝗt eū in manu ꝯſilii ſui i. in poteſtate ſui arbitrii. Ex quo hr̄ ꝙ ī uolūtate hominis ⁊ ī poteſtate ſui arbitrii eſt ſeruare mandata: ⁊ porrige̓ manū ad ignē ⁊ aquā.i. ad bonuꝫ ⁊ ad malū. gͦ de ſe pōt hō ad bonuꝫ agēdū ⁊ malū declinādū ſine grā. Itē hr̄ſiſ Celeſtii heretici: quam narrat aug. in li. de ꝑ fectione iuſticie humane: eſt hominē non eſſe ſine pctō. aut hoc ē natura aut volūtate. non natura ꝗa ſic ſeque̓t̉ ꝙ pctm̄ eſſet ī hoīe a naͣ. gͦ volūtate ē pctm̄ ī hoīe. Sꝫ oē qd̓ ē a uolūta te facilr̄ pōt vitari ipſa uolūtate. gͦ hō ꝑ ſuaꝫ volūtate facilr̄ pōt vitare pctm̄ ⁊ venire ad bonū ſine grā. Igit̉ nō eſt grā neceſſaria. Item hereticꝰ. Octm̄ aut eſt ncc̄itatꝭ aut vo lūtatꝭ. Si ncc̄itatꝭ vitari nō poteſt: quod falſū eſt. gͦ ē volūtatꝭ. Sꝫ quicꝗd eſt volūtatꝭ poteſt vitari uolūtate. gͦ pctm̄ pōt vitari uoluntate ſine grā. Itē nihil quod uitari non poteſt dꝫ imputari. Si gͦ pctm̄ ab homine nō poteſt uitari. gͦ nō poteſt homini imputari: nec debꝫ Si gͦ deꝰ imputat homini pctm̄: homo poteſt uitare pctm̄. gͦ homo per ſuam uoluntatē pōt declinare a malo ⁊ face̓ bonū ſine grā. Itē fruſtra ꝓhibēt̉ uel iubent̉ que uel caueri uel impleri non poſſunt. ꝗa ad hoc eſt p̄ceptū ut impleat̉ ⁊ ad hoc ꝓhibitio ut euitet̉. Si gͦ deꝰ no ꝓhibet uel iubet fruſtra. gͦ ex arbitrio nr̄o poſſumꝰ ⁊ uitare ea q̄ ꝓhibet: ⁊ imple̓ ea q̄ p̄ci pit nobis. Si: gͦ p̄cipit bonā ⁊ ꝓhibꝫ malū utꝝ qꝫ poſſumꝰ ſine gr̄a. face̓ bonū ⁊ uitare malu gͦ non eſt neceſſaria. Si dicat̉ ꝙ homo nō pōt imple̓ p̄cepta: aut hoc eſt ꝓpter difficultatem que eſt in eis.ſ. in p̄ceptꝭ uel in implente. ⁊ on̄ dit̉ ꝙ non eſt ꝓpter difficultatem que fit in p̄ ceptꝭ dei. ꝗa omne qd̓ p̄cipit̉ nobis a deo leue ē ⁊ facile. i. Io. 5. Cariſſimi p̄cepta dei grauia non ſunt. gͦ de ſe poteſt homo imple̓ mādata quantū eſt ex parte mandati. Itē Mat. xi. Iugum meū ſuaue ⁊ onus meum leue. ⁊ ap pellat iugū mandatuꝫ. gͦ quantū eſt ex parte mandati de ſe poteſt homo illud implere. Ꝙ aūt non ſit difficultas ex parte impletis patꝫ: deutꝭ: 30. Mandatū qd̓ p̄cipio tibi nō ſupra te eſt nec ꝓcul poſitū: nec ī celo ſitū: ſꝫ ꝓpe ē ꝟbū ī corde tuo ⁊ ī ore tuo ut facias illud. gͦ ex ꝑte faciētꝭ n̄ ē difficultas nec ex ꝑte mādati. gͦ hō ꝑ arbitriū ſuū de facili ſine grā poteſt facere bonū ⁊ declinare malū. Itē Anſel. in liº. de libero arbitrio. ⁊ grā. querit cur ſcriptura q̄ inuitat hominē ad recte uolēdū. ⁊ quare ar guit non obediētē: cū ipſaꝫ rectitudinē poſſit nemo hēre niſi grā dante uel acciꝑe. Item Anſel. in eodē. Queri pōt cur arguūt̉ illi qui ꝟbum dei non ſuſcipiūt cum hoc facere non queant niſi grā uolātates eoꝝ dirigente. Ex his duobꝰ ſic obr̄. Non eſt iuſta arguitio: cum aliꝗs arguit̉ de eo qd̓ non poteſt facere. gͦ cuꝫ hec arguitio ſit iuſta: quia deus non arguit iniuſte. gͦ relinquit̉ ꝙ homo poteſt de ſe uelle bonum ⁊ ſuſcipere uerbum dei. gͦ de ſe poteſt ſine grā bonum facere ⁊ malum uitare. ⁊tē Bern̄. in li. de grā ⁊ li. arbitrio. Libeꝝ arbitriū ſui defectū oīo non patit̉. ꝗa potiſſi mo ī ip̄o eterne ⁊ incōmutabilis imago dei tatis videat̉. Nam ſi habuit initiuꝫ: neſcit tn̄ occaſū: nec de iuſticia vel grā accipit augmē tum: nec de pctī miſeria detrimētū. Si gͦ libe rū arbitriū nullū capit augmētū de grā: nec aliqd̓ detrimētū de pctō. gͦ tantā hꝫ libertatē ſine gr̄a: quātā hēt cū grā. Sꝫ tantā hꝫ cū grā ꝙ pōt face̓ bonū ⁊ declinare a malo. gͦ ⁊ ſine gra idem pōt. Contra hoc inducit aug. te ſtimonia multa in li. de gra ⁊ libero arbitrio dn̄o loquēte cū dixiſſent diſcipuli Math̓. 19. Si talis eſt cauſa cum vxore nō expedit nube̓ rn̄dit eis. nō omnes capiunt ꝟbum hoc: ſꝫ ꝗbꝰ datū eſt. Quibꝰ gͦ nō ē datū aūt nolūt: aut no implēt qd̓ volūt. Quibꝰ aūt datū ē ſic volunt vt impleant quod volūt. itaqꝫ vt hoc verbuꝫ quod non ab omnibꝰ capit̉: ab aliquibꝰ capiat̉ ⁊ donū dei ē ⁊ eſt liberi arbitrii. Itē nūꝗd non liberū arbitriū Thimotei exhortatus eſt apl̓us dicēs. Contine te ip̄m. Scribens etiā.i. ad Cor̄. 7. ait. Uellē omnes hoīes eē ſic̄ meip̄ꝫ ꝗa utiqꝫ ab omni ꝯcubitu ꝯtinebat. ⁊ ꝯtinuo ſb̓iūxit. Sꝫ vnuſꝗſqꝫ ꝓpriū donū hꝫ a deo. aliꝰ ſic aliꝰ ſic. Itē ſap. 8º. Cum ſcirē quia nemo pōt eē ꝯtinēs niſi deꝰ det. ⁊ hͦ ip̄m erat ſapīa ſcire cuiꝰ eſſet donū. Itē. i. Cor̄. 15. apoſtoluſ cum dixiſſet. ꝟtus peccati lex: ꝯtinuo ſb̓iecit. Grās aūt dn̄o qui dat nobis victoriā ꝑ dn̄m noſtrū Ih̓m xp̄m. gͦ ⁊ victoria qua pctm̄ vin cit̉ nihil eſt aliud ꝙ dei donū in iſto certami ne adiuuātis liber ī arbitrii. Itē Math̓. 27. Quid ē ꝟo euidētiꝰ ꝙ dei grā on̄dit̉: vbi qd̓ orat̉ accipit̉. Si enim dixiſſet ſaluator noſter Uigilate ne intretis in tēptationē: amouiſſe tm̄modo vide̓t̉ hoīs volūtatē. cū ꝟo addidit ⁊ orate: on̄dit deū adiuuare ne intret̉ in tē ptationē. Itē dictū eſt li. ar. Fili noli defice̓ ad diſciplinā dn̄i. ſumptū ē ꝓuer.8. ⁊ dn̄s di cit Luce. 22. Ego ꝓ te rogabo Petre ne defi ciat fides tua. Homo gͦ grā iuuat̉: ne ſine cā eiꝰ volūtati iubeat̉. Itē deniqꝫ ſi ex natura iuſticia. gͦ xp̄s gratis mortuus eſt: in quē etiaꝫ ventuꝝ antiqui patres crediderūt ꝗ dilige bant deū. Itē dicūt etiā grāꝫ dei que data eſt ꝑ fidē ih̓u xp̄i que neqꝫ lex eſt neqꝫ natura ad hoc tnͣ vale̓ vt pctā p̄terita dimittāt̉: non vt futura vitent̉: uel repugnantia ſuperent̉ Sꝫ ſi hoc ueꝝ eēt: utiqꝫ in or̄one dn̄ica cū di xiſſemꝰ. dimitte nobis ⁊cͣ. non addēmus. ⁊ ne nos inferas in tēptatōem. quod a patre qui ī celis eſt nulla rōne peteremus: ſi ꝟtute uolun tatꝭ humane hoc poſſemꝰ efficere. Itē ſunt ⁊ alia teſtimonia ī quibꝰ eſt qd̓ ait. ſapite ad temperātiā ſic̄ unicuiqꝫ partitꝰ eſt deꝰ mēſurā fidei. ro. 12. ⁊ illud. Gratia ſalui facti eſtis per fide. ⁊ non ex uobis ſꝫ dei donuꝫ eſt. Item Ezech̓. xi. Auferā ab eis cor lapideum ⁊ dabo eis cor carneū. Itē deniqꝫ ipſe qui dixit. ſi uolueris ꝯſeruabis mandata: aliquanto poſt dicit. Quis dabit in ore meo cuſtodiaꝫ: ⁊ ſuꝑ labia mea ſignaculū aſtutū: ne forte cadaꝫ ab eo ⁊ labia mea perdant me. eccl̓iaſtici. 21. Item ille facit ut faciamꝰ cui dicit homo. po ne dn̄e cuſtodiā ori meo. hoc eſt enim dicere fac ut ponā. qd̓ bn̄ficiū iam fuerat ꝯſecutus. qui dixit. poſui ori meo cuſtodiā. Item īp̄e ut uelimꝰ operat̉ incipiens qui uolētibꝰ coope rat̉ ꝑficiens. ꝓpter quod dicit apl̓us ad phil. .i. Certus ſum qm̄ qui operat̉ in uobis bonum ꝑficiet uſqꝫ in diem xp̄i ih̓u. ut gͦ uelimus ſine nobis operat̉. cū autem uolumꝰ: ⁊ ſic uolumᶠ ut faciamꝰ nobiſcū cooperat̉. Itē. i. Ioh̓. 3º. Ecce qualē dilectionē dedit nobis pr̄: ut filii dei uocemur ⁊ ſimus. Et pelagianoꝝ tenebre dicunt. Dilectio nobis ex nobis ē. Io. dic̄. Deꝰ dilectio eſt. ⁊ pelagiani etiā ip̄m deum nō ex deo ſꝫ ex ſemetipſis habe ſe dicūt. Itē Iere. io. Scio dn̄e ꝙ non ē hominis uia eiꝰ: nec uiri eſt ut ambulet ⁊ dirigat greſſus ſuos. gͦ non eſt in ptāte hominis ut dirigat greſſus ſuos gͦ requirit̉ grā dirigens. Itē. 9. ad ro. Non eſt uolētꝭ neqꝫ currentꝭ ſꝫ miſerentꝭ dei.ſ. ꝑueni re ad ſalutem uel ad beatitudinē. Uoletꝭ dic̄ quantū ad actū interiorē. currentꝭ quantū ad motū exteriorē: uel quātū ad opus interiꝰ uel exterius. Non eſt gͦ in oꝑe uel motu interiori uolūtatꝭ nec in exteriori uenire ad btītudine. gͦ requirit̉ grā. Itē. 2. ad cor̄. 3. Non ꝙ ſuffi cientes ſimꝰ cogitare aliꝗd ex nobis qͣſi ex no bis: ſꝫ omnis ſufficiētīa noſtra ex deo eſt. gͦ ni hil poſſumꝰ in bonū ex naͣ ſine deo. gͦ reqͥrit̉ in nobis grā a deo collata. ⁊ ita grā eſt neceſſa ria ad obtinēda eterna. Itē aug. de ꝑfecti on iuſticie hominis. Nullꝰ orat qd̓ eſt in ſua ptāte. Si gͦ ſancti orant ut eis det̉ grā impleti onis mandatoꝝ. gͦ implere mandata non ē ī eoꝝ ptāte. Minor pꝫ ꝙ ſancti orant ad hoc ut impleant mandata. Dauid in pͦs. Da mihi in tellectū ut diſcam mandata tua. ⁊ alibi ī pͦs. Notam fac mihi uiam in qua ambulē. Iteꝫ aug. de natura ⁊ grā. Sicut oculꝰ corporis ple niſſime ſanꝰ niſi candore lucis adiutꝰ nō pōt cerne̓: ſic ⁊ homo ꝑfectiſſime iuſtificatꝰ niſi lu ce iuſticie diuinitꝰ adiuuet̉: non poteſt recte viue̓. Sic̄ gͦ lux ſe hꝫ ad oculū: ita grā ad aīaꝫ Sꝫ oculꝰ nō pōt vide̓ ſine luce. gͦ nec aīa viue̓ ⁊ facē̓ bonū ſine grā. Itē Bernar. in liº. de grā ⁊ libero arbitrio. Abſit vt volūtatꝭ ꝑfecti onē ipſi volūtati: deo eiꝰ creatōeꝫ tribuamus cū longe melius ſit eē ꝑſectū qͣꝫ factuꝫ. Ex hoc ſic arguit̉. Si ꝑfectio volūtatꝭ eſt in operādo recte.ſ. declinando malū ⁊ faciēdo bonū. gͦ ꝙ ip̄a recte agat in declinando malū faciēdoqꝫ bonum: hoc nullo modo poteſt ei attribui. Itē Ber. in eodē. Non pariter ſicut de bo no potuit per ſe ipſaꝫ uolūtas in malū corruē ita ꝑ ſe de malo in bonū poterit reſpirare. ꝗd miꝝ ſi iacēs non valꝫ ꝑ ſe reſurge̓: que ſtans in aliquid meliꝰ nullo ſuo conatu valebat ꝓ fice̓. Ex hoc gͦ ſic arguit̉. Cū ipſa volūtas non poterat ꝑ ſe ꝓfice̓ ꝗa nō poterat eē cā ſue ꝑ fectionis. gͦ nec ꝑ ſe poterat reſurge̓. gͦ nō pōt redire ad iuſticiā ſine grā. Itē Anſel. in li. de grā ⁊ li. ar. Uiſus non eſt acutuſ ꝗa acute videt: ſꝫ idcirco videt acute ꝗa ē acutus. ita volūtas non eſt recta quia vult recte: ſꝫ recte vult qm̄ eſt recta. Cū aūt vult rectitudinem proculdubio recte vult. gͦ non vult rectitudi nę niſi quia recta eſt. Sꝫ non eſt recta niſi hēat rectitudinē. gͦ non poteſt recte velle niſi hēat rectitudine. hec autē rectitudo eſt ipſa grā. gͦ non poteſt volūtas recte uelle ⁊ operari ī de clinando malū ⁊ faciendo bonū ſine grā. So. dd̓ iuxta auctoritates ſanctoꝝ ꝙ liberi arbitrii conatꝰ ad bonū ocioſi ſunt: ſi a grā nō adiuuāt̉. nulli ſi a grā non excitant̉. ⁊ ideo li beꝝ arbitriū non ꝓficit in bonū: declinando malū ⁊ faciēdo bonū: niſi ꝟtute grē. ⁊ ita ſin̄ grā non poteſt operari bonū ⁊ relīquē malū Ad rōne que ſumit̉ ex auctoritatibꝰ deutꝭ. ⁊ eccl̓iaſtici.ſ. ꝙ in ptāte hoīs eſt face̓ bonum ⁊ malū declinare dd̓ ẜᵐ anſel. in li. de liberta te arbitrii. Ꝙ poteſtas videndi aliqd̓ corpus quatuor modis attendit̉. Alia enim eſt ptās in vidēte. alia in re viſa. alia in medio. ⁊ hec eſt duplex. quia quedā eſt adiuuās. alia non: ſꝫ impediēs.i. obſtaculū qd̓ impedire poſſit im pedit. Quatuor igit̉ poteſtates ſunt: quaꝝ ſi una quelibꝫ deficiat: alie tres nec ſingule nec omnes ſimul poſſunt aliquid effice̓.i. non pn̄t facere ꝙ videatur. ⁊ dicit ꝙ quarta poteſtas etiā impropͥe dr̄. exēplū huius eſt. ſi dices no hēnti inſtr̄m vidēdi vtrū vide̓t ſi adeēt q̄li bet alia: dicet ꝙ nō: ꝗa deficeret poteſtas ex ꝑte videntꝭ. Silr̄ ſi habe̓t poteſtatē in ſe: ⁊ tn̄ lux deficeret: adhuc diceret ꝙ nō. Itē ⁊ ſi lux eēt: cū obſtaculū adhuc adeſſet: adhuc dicet ꝙ non. Itē ſi obſtaculū nullū adeēt ⁊ defice̓t res: adhuc dice̓t ꝙ nō. Et ideo ꝯcludit ꝙ iſte quatuor poteſtates ſunt neceſſarie ad vidē dū. ſꝫ quarta.ſ. nō impediēs dr̄ impropͥe. Qd̓ enim ſolet impedire uiſum non ob aliud dr̄ dare ptātem uidēdi cum nō impedit: niſi ꝗa non aufert. Silr̄ ex iſta parte ē dicere ꝙ ab ſente rectitudine.ſ. grā nos habemꝰ poteſtatē ſeruandi mandatū ⁊ rectitudinē uoluntatꝭ qͣꝫ diu eſt ī nobis recta ratio: qua eā cognoſcere poſſumꝰ ⁊ tenere. Sꝫ hec ptās eſt ſine efficien tia ⁊ effectū: ſic̄ eēt ptās uidēdi abſente luce. Unde dic̄ anſel. ſic. Si igit̉ abſente re que ui deri poſſit in tenebris poſiti ⁊ clauſos ſeu li gatos oculos habētes quantū ad nos ꝑtinet uidendi quālibet rem uiſibilē poteſtatē habe mus: quid ꝓhibꝫ nos poteſtate ſeruandi recti tudinē here uolūtatꝭ ꝓpter ip̄am rectitudinē etiam ipſa abſente rectitudine: quādiu ratio in nobis eſt qua eque ualeamꝰ cogitare: ⁊ uo lātas qua illa tenere poſſimꝰ Ad aliud dd̓ ẜᵐ diſtinctionē beati anſel. in li. de grā ⁊ li. ar bitrio. diſtinguit uolūtatē triplr̄. Eſt uolūtaſ que ē inſtrumētum uolēdi. ⁊ uolūtas affectio uolēdi. ⁊ uolūtas que ē uſus eiuſdē inſtrumē ti. Inſtrumētum uolēdi ē uis illa anime: qua utimur ad uolēdū ſicuti ē rō īſtrumētū roci nādi: qͣ utimur cū rocinamur. ⁊ uiſus inſtr̄m uidēdi: quo utimur qn̄ uidemꝰ. Uolūtas affe ctio hꝰ inſtr̄i ē: qͣ ſic afficit̉ ip̄m inſtr̄m ad uolē dū aliꝗd etiā qn̄ illud qd̓ ul̓t non cogitat: ut qn̄ uenit in memoriā: aut ſtatim: aut ſuo tꝑe illd̓ uelit. Nam ſic ē inſtr̄m uolēdi affectū ad uolēdū ſalutē ſeu btītudinē: etiam qn̄ illam non cogitat: ut mox cū uenerit in memoriaꝫ ſtatim eam uelit. ⁊ ſic ē affectū ad uolendum ſomnū etiā qn̄ illū non cogitat. ut cū uenit ī mētē uelit illū ſuo tꝑe. Nūꝙͣ ꝟo ſic affect eſt ut aliqn̄ uelit egritudinē in iuſto homine eti am ē affectū inſtr̄m ad uolēdū iuſticiā etiā cū dlormit. ut cū eam cogitat ſtatim eam uelit. Uſus ꝟo eiuſdē inſtr̄i ē quē non hēmꝰ niſi cū cogitamꝰ rē quam uolumꝰ. ⁊ ſic uolātas dicit̉ inſtr̄m uolēdi ⁊ affectio eiꝰ ⁊ uſus eiꝰ. Uolū tas ꝟo qͣ inſtr̄m illd̓ afficit̉ ē duplex. naꝫ ſicut uiſus het pl̓es aptitudines ad uidend ī luceꝫ ⁊ ꝑ lucē ad uidēdū figuras ⁊ colores. ita in ſtrumētū uolēdi duas hꝫ aptitudines qͣs uo co affectiones. quarum una eſt ad uolendum ꝯmoditatē. altera ē ad volendū rectitudinē: ꝗa nihil aliud vult volūtas q̄ eſt inſtr̄m: niſi aut ꝯmoditatē aut rectitudine. ⁊ quidꝗd vl̓t qter iſta vult. Affectio ꝯmoditatꝭ eſt q̄ vult homo beatꝰ eſſe: ⁊ quā vult btītudinē. ꝑ illā ꝟo q̄ eſt ad volēdū rectitudinē: vult rectitu dine ⁊ rectꝰ eſſe. Uolūtas etiā ꝯmoditatꝭ vl̓t ſalutē corporalē. vt cū vult arare vel laborar̄ vn̄ hēat a quo tueat̉ vitam ⁊ ſalutē. Affectio rectitudīs ē qua vult homo cū labore adiſce̓ vt ſciat recte.i. iuſte viue̓. In hoc qͦꝫ differunt ꝗa illa que eſt ad volēdū ꝯmodum non eſt h̓ qd̓ ipſa uult. Illa ꝟo que eſt ad volēdū recti tudinē rectitudo eſt. nullꝰ ꝗppe nult rectitu dinē niſi rectitudinē hn̄s: neqꝫ pōt aliꝗs recti tudinē uelle niſi rectitudine. ⁊ ſic impoſſibile eſt ꝙ non hn̄s rectitudinē uelit rectitudineꝫ ſicut impoſſibile ē ꝙ aliꝗs amiſſo inſtr̄o utat̉ illo. Concedo gͦ ꝙ uolūtas facilr̄ pōt mutari ad uolēdū ꝯmodū de ſe: ſꝫ facilr̄ non pōt mu tari ad uolēdū rectitudine: ꝗa hoc nō poteſt eē ſine rectitudīe: ⁊ ita n̄ ſine grā. Ad alid̓ rn̄det aug. dicens ꝙ pctm̄ pōt uitari ſi ſanet̉ natura grā. non poteſt uitari ſi non ſanet̉ naͣ ꝑ grām. ⁊ ponit exemplū de claudicatiōe. hō qui pede uitiato claudicat non poteſt uitare claudicationē niſi ſanato pede quo claudicat Si gͦ cū recte face̓ ſit quaſi ambulare: niſi peſ. i. uolūtas ſanet̉ impoſſibile eſt ꝙ homo rectuꝫ faciat opus. Sanat̉ aūt ꝑ grām. Et ſi obiciat̉ tūc ꝙ pctm̄ eſt neceſſitatꝭ. dd̓. ꝙ quātū ad ali ꝗd eſt pctm̄ neceſſitatꝭ.ſ. quantū ad naͣm uiti atam. Un̄ in pͦs. De ncc̄itatibꝰ meis erue me. In naͣ aūt ſana non. Sanat̉ aūt ꝑ grām. ⁊ iō addita grā pōt uolūtas uitare peccatum ⁊ uelle bonū ⁊ operari. Ad aliud dd̓ ẜᵐ anẜ. in li. de grā ⁊ li. ar. ꝙ non quecūqꝫ impotētia eſt in non uitando pctm̄. Eſt enim quēdā im potentia ꝓueniens ex culpa: quedā non. pͥma impotētia non excuſat pctm̄: quia eſt effectus pcti: unde imputat̉ pctm̄: ſꝫ pctm̄ non excuſat pctm̄. Alia aūt impotētia excuſat pctm̄: ⁊ fac ꝙ non imputet̉ pctm̄. unde dic̄. notādū eſt ꝙ illa impotētia que deſcēdit ex culpa nō excu ſat impotentē. unde in infantibꝰ exigit deꝰ a natura humana iuſticiā quam accipiunt ī pa rentibꝰ: nec excuſat impotentia habēdi iuſti cia: qm̄ ꝓpter culpā in hāc decidit impotētiā Cm̄ gͦ adam peccando deſeruit iuſticiaꝫ: ad pctm̄ illi imputat̉.ſ. humāe nature impotētia quam ipſa peccādo ſibi fecit. Cū gͦ impotentia uitandi peccatū ſit ex culpa pꝫ ꝙ debꝫ imputari pctm̄: nec poteſt ꝑ illam impotentiā excu ſari. Ad aliud rn̄det aug. in li. de ꝑfectiōe humane iuſticie. qd̓ obr̄. fruſtra iuberet̉ uel ꝓ hiberent̉ ⁊cͣ. dic̄. non iuberēt̉ ſi nihil ibi noſtra uolūtas ageret. non oraret̉ ſi ſola ſuffice̓t. Nō igit̉ fruſtra eſt p̄ceptū ul̓ ꝓhibitio: ꝗa p̄ceptū indicat ꝙ noſtra uolūtas ibi eſt neceſſaria: ⁊ oramꝰ: quia ſufficiēs non eſt ut nobis det̉ grā ad implendū p̄ceptū. ꝗa in uolūtate eſt illud imple̓ cū grā. Ad aliud rn̄det aug. in li. de ꝑfectione iuſticie hominis. cū obr̄. Leue eſt oē qd̓ p̄cipit̉ ⁊ onꝰ ⁊cͣ. dd̓. ꝙ n̄ dr̄ leue ex ſe. nec ex eo cui p̄cipit̉. ſꝫ ex dono grē uel caritatꝭ. unde leue ⁊ onꝰ pōt dici in ꝯparationē ad portātē uel in ꝯparatione ad onus. ⁊ ſilr̄ graue. ⁊ pōt dici uel ex parte portantiſ in ſe. uel rōne doni qd̓ dat̉ portanti. qd̓ eſt donū gr̄e uel caritatꝭ .ſ. qn̄ portat ex amore. ⁊ quantū ad hoc ulti mū dicūt̉ mandata non eſſe grauia ⁊ onꝰ leue .ſ. rōne fortitudīs portantꝭ. cū impleat māda ta ex amore. ꝗa amor facit oīa ſuauia ⁊ leuia unde aug. Laborant in dei p̄ceptꝭ ꝗ ea timdo conant̉ imple̓. Sꝫ ꝑfecta caritas foras mittit timore: ⁊ facit p̄cepti ſarcinaꝫ leuē. non ſoluꝫ non p̄mētē onere pondeꝝ ꝟum etiam ſb̓leuā tem uice pēnaꝝ. Ad aliud deutꝭ. dd̓. ꝙ mā datū non eſt ſupra nec longe poſitum ⁊cͣ. Hoc non dicit̉ ꝗa homo ip̄m poſſit face̓ de ſe. ſꝫ ꝗa deꝰ ſemꝑ nobis p̄ſto eſt offerēs nobis grām: q̄ poſſumꝰ ip̄m imple̓. ⁊ hec grā ſeu caritas in fūdit̉ in cordibꝰ nr̄is ꝑ ſpm̄ ſanctū ſi uolumus acciꝑe. Ad aliud notandū ẜᵐ anſel. ꝗ ꝯꝑat libeꝝ arbitriū ⁊ ꝟbū dei ⁊ grāꝫ terre ⁊ ſemi ni ⁊ ꝟ̓tuti q̄ faciūt creſcere ſemē in terra. ꝗa libeꝝ arbitriū ē ſic̄ terra. v̓bū dei eſt ſic̄ ſeme. grā ē ſic̄ uis illa q̄ facit creſcere etiā ſemen in terra. Cū gͦ q̄rit̉ unde ē ꝙ ſacra ſcriptura ⁊cͣ. rn̄det ꝙ ſic̄ terra naͣlr̄ non germinat ea q̄ ne ceſſaria ſūt ſaluti corporis noſtri ſine ſemībꝰ ita terra cordis hūani non ꝓfert fructū fidei neqꝫ iuſticie ſine ꝯgruis ſeminibꝰ. ⁊ ꝙͣuis deꝰ n̄ faciat ꝯcta hiꝰ ſemina germīare. tn̄ p̄cipit agricolis ſuis in ſpe inſtantiſſime ſeminare. qͣuis nō creſcat ſine grā. qͣre gͦ arguūt̉ ꝗ ꝟ̓bū dei non recipiūt. hoc eſt ꝗa ſi per eos non ſtet ipſe deꝰ paratꝰ eſt dare bn̄ficiū ⁊ incremētū grē. ꝗa ſic̄ dicit anſel. in li. de caſu dyaboli. hō non dr̄ non hēre grām ꝗa deꝰ non det: ſꝫ quia homo non accipit. Et ſic patꝫ ſol̓o ad pͥma au ctoritatē anſel. ⁊ ſecūdam. Ad alid̓ dd̓ ẜm Ber. ꝙ libertas eſt multiplex.ſ. libertas a ne ceſſitate. a peccato. ⁊ a miſeria. Libertas a neceſſitate dr̄ libertas arbitrii: que eſt prima 2ª eſt libertas ꝯſilii. 3ª eſt libertas ꝯplaciti. Li bertas arbitrii eſt diſcerne̓ ꝗd liceat ⁊ ꝗd n̄ liceat: cū arbitriū ſit iudiciū. Libertas ꝯſilii ē probare ꝗd expediat ⁊ nō expediat. Libertaſ ꝯplaciti ꝗd libeat ⁊ non libeat. A pͥma gͦ ẜm Ber̄. dr̄ li. ar. a 2ª ꝯſiliū libeꝝ. a 3ª libeꝝ ꝯpla citū. Uult̓ gͦ ꝙ pͥma libertas tam in bonis qͣꝫ in malis ſit equalis: ꝗa eſt a ncc̄itate: tn̄ ordi natior ē in bonis qͣꝫ in malis. ⁊e libertate ꝯſi lii que eſt a pctō dic̄ ꝙ fruūt̉ ꝗlibꝰ iuſti ex ꝑte nō modica in hac vitā. de libertate ꝯplaciti que eſt a miſeria ſolū poſſunt frui ꝯtemplati ui in hac vita ⁊ non alij. ⁊ hoc ex ꝑte modica Sꝫ ipſa ꝯplete fruūt̉ in patria vel in gloria. Ꝙ gͦ dicit̉ ꝙ libeꝝ arbitriū in bonis nō capit augmētū nec in malis detrimētū: hoc intellr̄ de libero arbitrio quantū ad pͥmā libertateꝫ que eſt a ncc̄itate: que ē libertas arbitrii. ꝙ. n. libeꝝ arbitriā cogin̄ pōt coactōe ſufficiēti: hͦ eſt equalr̄ in omnibꝰ. quia hec ineſt ꝑ naturā. alie aūt non: ſꝫ una per grām.ſ. libertas ꝯſilii alia ꝑ gl̓iaꝫ.ſ. libertas ꝯplaciti. vn̄ de illa dic Ber̄. Libertas arbitrii ꝯctis pariter rōne vtē tibꝰ ꝯuenit: nec minorat̉ nec eſt maior quātuꝫ ē de ſe in bonis ⁊ malis: ſꝫ ꝑ hanc non mouet̉ liberum arbitriū in bonū ſolū: ſꝫ reꝗͥrūt̉ alie Nulla aūt aliaꝝ pōt eē ſine grā. ⁊ ꝓpter hͦ ſin̄ grā non pōt moueri libeꝝ arbitriū in bonum ⁊ declinare malū. Onſequēter que Crit̉ de grā ꝗd ſit. Primo querit̉ ꝗd ſit grā ẜᵐ re. 2º ꝗd ſit ẜᵐ diffinitionē. I de grā ẜᵐ rem pͥmo querit̉ vtrū aliꝗd ẜᵐ rem in gratificato vel ſolum ſit in acceptione gͣ tificantꝭ. 2º ſuppoſito ꝙ ſit aliꝗd ẜm rem in gratificato: vtꝝ ſit creatū quid vel increatū ſuppoſito ꝙ ſit ꝗd creatū vtrū ſit ſb̓a ul̓ accidēs. 4º ſuppoſito ſit accidens: vtrū ſit idem ꝑ eēntiaꝫ cū ꝟ̓tute. IrCa primum ⁊ oſtendit̉ ꝙ ſic ꝓceditur. grā ſit aliꝗd vel ponat aliquid in grato ſeu ī gratificato. Io. i. de plenitudine eiꝰ accepimꝰ omnes.ſ. grām. Sꝫ omne qd̓ recipit̉ ab aliquo ponit aliꝗd in illo a quo recipit̉. Si gͦ accepi mus grām a xp̄o pꝫ ꝙ grā ponit aliꝗd ī nobiſ ⁊ ita eſt aliquid ẜm rem ī gratificato. Itē .i. corͣ. 12. Diuiſiones grāꝝ ſunt: idem aūt ſpūs qui operat̉ omnia in oībuſ. alij quidem datur ſermo ſapīe ⁊cͣ. alij ꝓph̓ia. alij fides. alij grā ſanitatū. alij diſcretio ſpūuꝫ. Si gͦ ſapīa fideꝫ roph̓ia ⁊ ſic de alijs ponūt aliꝗd ẜᵐ rē in ha bēte illa: ⁊ iſte ſunt grē ſpāles collate a deo: pꝫ ꝙ grā ẜm rem ponit aliquid ī gratificato. Contra. Sicut ſe hꝫ laus ad laudātē ⁊ lau datū. ita ſe grā ad gratificātē ⁊ gratificatu ſeu ad acceptantē ⁊ acceptatū. Sꝫ laus nō po nit aliquid in laudato ſꝫ ī laudāte: ꝗa indiffe renter eſt de ente ⁊ de nō entē. Un̄ poſſumꝰ laudare Ceſare qui n̄ eſt de ſapīa: nec tn̄ ī eo ponit̉ ſapīa. gͦ ſilr̄ grā nihil ponit ī gratifica to uel acceptato ſꝫ in gratificāte vl̓ acceptāte Itē forte dicet aliꝗs ꝙ illa ſil̓itudo n̄ tenꝫ ī grā dei. Contra. Sic̄ ſe hꝫ grā quā aliꝗs dr̄ eē gratꝰ hoī ad gͣtificatū: ita grā quā aliꝗs dr̄ eſſe gratꝰ deo ſe hēt ad gͣtificatū. Sꝫ gr̄a qua aliꝗs dr̄ eē gratꝰ hoī nihil ponit in gratifica to. gͦ nec gr̄a qua aliꝗs dr̄ eē gratꝰ deo. minor pꝫ. quia aliquis maliuolꝰ qui non erit dignꝰ ut ſit gratꝰ alicui: ſic̄ inimicꝰ alicꝰ hoīs poſſet eſſe gratꝰ ⁊ acceptꝰ alij. ⁊ tn̄ hec grā n̄ ponit aliꝙͣ dignitatē in illo qua ſit dignꝰ gratificatione Itē Dan̄. i. Deꝰ dedit gr̄am Danieli ī ꝯſpe ctu pͥncipis eunuchoꝝ. Conſtat ꝙ nullo bono addito danieli poſſet ip̄e fieri gratꝰ de n̄ gͣto pͥncipi. eſto ꝙ deꝰ ſolū īmutet affectū pͥncipis: nec plus requiret̉ ad hoc. ſꝫ hoc nihil ponet in Saniele. gͦ ꝯſtat ꝙ grā nihil ẜᵐ rem ponit in gratificato. So. dd̓. ꝙ grā qͣ aliquis dr̄ eſſe gratꝰ deo ncc̄io ponit aliqd̓ bonū in gͣtificato quo ē gratꝰ deo. Illud enī quo eſt gratꝰ deo ē illud quo ē deiformis uel aſſil̓atꝰ deo. Un̄ tūc dr̄ gratꝰ deo qn̄ ē ei ſil̓is. Odioſus ꝟo dr̄ deo qn̄ ē deo diſſil̓is ſicut peccator: ꝗa peccatū eſt diſſil̓itudo ad ip̄aꝫ bonitatē ſūma. Sic̄ gͦ odi oſum deo ponit diſſil̓itudinē ad dīnā bonita te: ⁊ ponit̉ aliꝗd ꝑ modū defectꝰ ⁊ pͥuationis quo fit illa diſſil̓itudo ſicut peccatū: ita grā ponit ſil̓itudinē gͣtificati ad deū: ⁊ ponit ali quid in ip̄o quo dr̄ aſſil̓atꝰ deo: ꝑ quam aſſila tionē ē dignꝰ vita eterna: que eſt in plena aſſi milatione rōnalis creature ad deū. i. Ioh̓. 2º. Nōdū apparuit quid erimꝰ. Cū aūt appuerit ſil̓es eī erimꝰ Ad pͥmū dd̓. ꝙ ē laus a deo ⁊ ē laus ab hominē. Silr̄ eſt eē gratū deo ⁊ ē eē gratū homini. Faciēdo gͦ ꝯꝑationē in eodē gn̓e.ſ. laudis que eſt a deo ad grām que eſt a deo: dd̓ ꝙ tenet illa ꝯꝑatio. ſic̄ ſe het laus ad laudatū ⁊cͣ. Sꝫ ꝯparādo grām que ē a deo ad laudē que eſt ab hoīe nō eſt veꝝ ꝙ ſic̄ ſe hēt laus ad laudātē ⁊cͣ. ⁊ hoc eſt ꝗa laus qͣ homo laudat̉ a deo ponit ncc̄io aliquod bonum in landato. De hac lande dr̄. i. cor. 4º. Nolite an̄ tp̄s iudicare. ⁊ ſeꝗt̉. Tūc erit vnicuiqꝫ laus a deo: ꝗa laus diuina eſt approbatio dei de aliquo bono ente ī hoīe. Inde ē ꝙ laus dīna ponit bonū ī laudato. filr̄ grā dei ponit ī gͣto bonū aliqd̓ que eſt deiformitas uel ſil̓itudo in hoīe: ꝑ quam homo ē deo gratꝰ. Ad aliud dd̓ ꝙ n̄ ē ſil̓e de grā qua homo ē gratꝰ hoī deo. ꝗa nō ſeꝗt̉. aliꝗs ē gratꝰ hoī. gͦ bonū eſt ī illo. ⁊ hoc ē ꝗa gr̄a illa ſeꝗt̉ opīoneꝫ hoīs: ꝗa grā illa ē acceptatio quēdā facta ẜm opīoneꝫ. Opinio aūt hoīs pōt eſſe ꝟa ⁊ falſa. Et ꝓpter hoc ſicut opinio hoīs nō ponit ncc̄io aliquod bonū ẜᵐ re eē ī opinato. ſil̓r nec acceptatio ẜꝫ opīonē q̄ dr̄ grā ī hoīe ponet aliqd̓ bonū gr ī acceptato. Sꝫ grā d̓i ⁊ acceptatio dīna ē ẜª cognitionē ipſiꝰ quē falli n̄ pōt: ſꝫ ſemꝑ ē ꝟa: pꝫ ꝙ illa grā ncc̄io ponit bonū grē ī acceptato. Conſequenter queri tur ſuppoſito ꝙ grā ſit aliꝗd ẜᵐ rē ī habente grāꝫ: vtꝝ ſit gr̄a res creata ul̓ īcreata. ⁊ ꝙ ſit res increata ſic oſtēdit̉. Uanū ē fieri ꝑ plura qd̓ pōt fieri ꝑ vnū. hac ꝓpoſitiōe vtit̉ ph̓s in actione naͣli. ⁊ ꝓbat ꝑ hac. ꝙ idē ſit organum tuſtꝰ ⁊ locutōis: ꝗa naͣ nihil fac̄ fruſtra. Sꝫ ſ naͣ fac̄ ꝑ plura qd̓ ꝑ vnū pōt face̓: fac̄ aliquid fruſtra. gͦ cū hoc ſit incōueniēs: pꝫ ꝙ n̄ facit ꝑ plura qd̓ ꝑ vnū pōt. Sꝫ idē inſtr̄ꝫ pōt eē guſtꝰ ⁊ locutōīs. gͦ fruſtra fac̄ naͣ ſi n̄ fac̄ idē inſtr̄m eoꝝ. Sꝫ ſi incōueniēs ē in naͣ ꝙ faciat ꝑ plura qd̓ ꝑ vnū pōt face̓: multo fortiꝰ hoc ē īcōueni ens deo: qͥ ē pͥncipiū totiꝰ nature. Si gͦ ſp̄s ſc̄s ē grā increata que diffundit̉ ī cordibꝰ noſtris ſic̄ dic̄ apoſtolꝰ ad ro. 5. ⁊ oīa ſufficiēter poſſūt fieri ꝑ ip̄m que ꝑtinet ſaluti. gͦ vanū ē ponere alia gr̄am creatā in ip̄a aīa. Gr̄a gͦ que ē ī aīa grata deo ſolū ē gr̄a increata ⁊ non creata. Itē dic̄ aug. iuxta auctoritatē deutꝭ. 30. Ip̄e eſt vita tua. ⁊ dic̄ in li. de ci. dei. ⁊ in multis alijs. Ꝙ ſic̄ aīa ē vita corporis: ita deꝰ eſt vita aſe. Sꝫ aīa ē vitā corporis ꝑ naͣm. Deꝰ autē eſt vita aīe ꝑ grām. Si gͦ n̄ ē pone̓ aliā vitā ī cor pore ꝙͣ informatione ſeu ꝑfectione aīe: ſimilr̄ nec ī aīa erit pone̓ aliā vitā quā viuat in eē gre ꝙͣ ip̄m deū: ⁊ ita grā n̄ ē creata ſꝫ īcreata Itē ꝑfectioris ꝟtutꝭ ē ꝓduce̓ effectū ſine me dio ꝙ cū medio. Cū gͦ ꝟtꝰ dīna ſit ꝑfectiſſima: ſemꝑ ꝓducit ſuū effectū ꝑ ſeip̄aꝫ ſine medio. Cu gͦ ip̄a gratificet aīaꝫ: relinꝗt̉ ꝙ hoc faciat ſine medio aliquo. Nō gͦ ponet̉ aliqd̓ mediū.ſ. gra creata mediāte qua deus gratificet aīaꝫ. Itē dic̄ aug. Mēs nulla interpoſita naͣ ab ip̄i pͥma ꝟitate format̉. Sꝫ formatio illa ē ꝑ gr̄aꝫ nihil īterponit̉ īter mēte̓ ⁊ grāꝫ increatā. gͦ nē pone gram creata mediā in illa formatōe ytē omnē qd̓ agit ī aliꝗd nobiliꝰ ē eo ī qd̓ agit. ꝗa agēs hꝫ dn̄iū ſuꝑ illd̓ in qd̓ agit. Cū gͦ gra agat ī ſpūm creatū: nobiliꝰ ē ſpū creato Sꝫ nihil ē nobiliꝰ ſpū creato niſi ſpūs īcreatꝰ. Grā gͦ ē increata ſeu increatꝰ ſpūs. Minor pꝫ ꝙ gr̄a agat ī ſpuꝫ creatū.ſ. in aīaꝫ: ꝗa grā al terat aīam vt faciat iuſta de iniuſta: ⁊ īmu tat volūtatē: ſic̄ dic̄ augꝰ. a malo uelle ī bona velle. Itē nullū bonū creatū pōt eē dignu infinito bono. Sꝫ grā ē bonū dignū bono infi nito. quia facit animam dignam bono infi nito. gͦ nō ē creata. Itē ro. 8. Uanitati ſb̓ie cta ē oīs creatura. gͦ oīs creatura ē vanitas. vn̄ Eccl̓iaſtes.i. Uanitas vanitatū ⁊ omnia vanitas. Ex hͦ arguit̉. Nihil ꝯiūgit vanitatē ꝟitati: qd̓ ſit vanitas. Sꝫ creatura rōnalis eſt uanitas. ꝟitas aūt ip̄a dīna bonitas. gͦ illd̓ qd̓ cōtūgit rōnalē creaturā dīne bonitati: nullo mo erit vanitas ẜ ꝟitas. gͦ n̄ ē creatū. Sꝫ grā ē illd̓ qd̓ ꝯiungit. gͦ n̄ ē creata. Ad oppoſitū Omne qd̓ ē ī recipiēte ē ī illo ꝑ modū recipie tis: ⁊ n̄ ꝑ modum recepti. v̓bi grā. aīa recipit formas reꝝ: ⁊ ſilr̄ maͣ ẜᵐ modū ſuū.ſ. ẜᵐ dime ſionē quātitatiuā. Aīa aūt hoc mō nō recipit ſꝫ ẜᵐ ſuū modū. hoc ē ẜm ſimplicitatē ſue na ture. Un̄ ꝗa ip̄a n̄ hꝫ dimēſionē quātitatiuaꝫ n̄ ſunt ī ea ſpēs quātitatiue: īmo infinite: in ea pn̄t eē ſpēs. Sꝫ ſūma bonitas ꝑ ſpūm ſcum recipit̉ ab aīa cū ſp̄s ſc̄s diffundit̉ in cordibꝰ noſtris. gͦ recipit̉ ꝑ modū rei recipiētꝭ ⁊ non ꝑ modū recepte. gͦ modꝰ aliꝗs ponit̉ ī recipiēte aīa ẜᵐ que ipſa pōt reciꝑe dīnā bonitatē. Sꝫ modꝰ ille ē donū ⁊ gratis datū ⁊ diſpoſitio noua aptās ad receptiōem. gͦ ē gr̄a creata. Itē dic̄ aug. in li. de pn̄tia dei ad Dardanū. Alr̄ ē deꝰ in omni re. alr̄ ī aīa ſācta. Nā in oī re ē eēntialr̄ ita ꝙ n̄ inhītat in omni re. ē aut in aīa ſācta ita eēntialr̄ ꝙ in ea inhītat. ẜᵐ ꝙ hr̄ Io. 14. Ad eū neuiemꝰ ⁊ māſione apud euꝫ faciemꝰ. Cū gͦ dr̄. Deꝰ ē in aīa ſctā: aut ponitur aliꝗd aliud a dīna eēntia in aīa ſācta qn̄ de eſt ī ea: qd̓ n̄ ponit̉ ī oī re. aut n̄. Si n̄. gͦ ſicut deꝰ n̄ inhabitat ī omni re quāuis ſit eēntialr̄ ī omni re. ita nec in aīa ſācta. qd̓ eſt incōueniē ponit̉ aliꝗd qd̓ eſt aliud a dīna eſſentia in aīa ſancta quo inhītat ī ea. Sꝫ cū deꝰ īhītetī ea ꝑ grām. gͦ illd̓ ē grā. Sꝫ illa gr̄ā eſt aliud a dīna eſſentia. gͦ ē creata. Itē grā increata ē ī nobis. ⁊ fac̄ nos gratos deo. aut hͦ ꝙ dico gratos deo ponit ī nobis aliā diſpoſitionē ab in creata qua ſumꝰ deo grati. aut n̄. Si nō po nit aliā diſpoſitionē in nobis a grā increata gin nobis n̄ differt gratꝰ ⁊ non gratꝰ. ꝗa in creata grā ē ī aīa ingrata ꝑ eſſentiā ⁊ pn̄tiaꝫ potētiā. ⁊ ſilr̄ ī aīa gͣta. ẜᵐ ꝙ dr̄ deꝰ eē ubiqꝫ n̄tia lr̄ potētialr̄. ⁊ eſſentialr̄. Sꝫ illud ē in cōuenies ꝙ n̄ differat gratꝰ ⁊ ingratꝰ. gͦ hͦ ꝙ dico gratu deo ponit aliquam diſpoſitione in nobis aliā a grā increata: qua diſpoſitōe dici mur grati deo. Sꝫ illa ē nobis gratis data ⁊ facīes gratū. gͦ ē grā creata. Itē grā īcrea ta fac̄ nos eē gratos. Aut gͦ faciēdo nos gͣtos fac̄ nos eē aliꝗd qd̓ nō eramꝰ pͥus. aut faciēdo nos operari qd̓ pͥus n̄ oꝑabamur: vt attēdat̉ illd̓ gratū nō quo ad eē ſꝫ qͦ ad oꝑari.ſ. ꝗa fac̄ noſ oꝑari aliꝗd gͣtuitū qd̓ pͥus nō oꝑabamur Si pone̓t̉ hͦ mō ꝑ cām ad oꝑādū gͣtuite. ẜᵐ hͦ in puulis nō eēt grā: nec eēnt grati deo: quia gr̄a n̄ fac̄ eos oꝑari aliꝗd gratuitū. Sꝫ hoc eſt inconueniēs. gͦ illa gtitudo intellr̄ quo ad eē. gͦ fac̄ nos eē gratuite qd̓ pͥꝰ n̄ eram. gͦ ponit̉ modꝰ aliꝗs ſeu diſpoſitio ī ip̄o eē qd̓ pͥꝰ n̄ erat gͦ ncc̄e ē pone̓ grām creata ī nobis mediāte qͣ aīa diſponat̉ vt ſit grata deo. Itē ſil̓is ē cō ꝑatio dei ad aīaꝫ: ꝗ eſt vita ſua: ⁊ aīe ad cor pus q̄ ē vita ſua ſic̄ dicit augꝰ. Si gͦ corpꝰ non vnit̉ aīe niſi accipiat vitā diſponētē ab ipſa. gͦ ſilr̄ aīa non vniet̉ deo: niſi accipiet vitā diſ ponētē ab ip̄o. Sꝫ hec vitā diſpones ē creata ⁊ gratis data ipſi aīe. gͦ ē gr̄a creata. Minor pꝫ. ꝙ corpꝰ non vniat̉ aīe: niſi accipiat vitam diſponēte. ꝗa ponat̉ ꝙ aīa tene̓t ſuū viue̓ ī ſe ita ꝙ non influe̓t aliquā diſpoſitionē ī corpꝰ: nūꝙͣ corpꝰ viuet. gͦ aliqua diſpoſitio vite ē ex ꝑte corporis ad hͦ ut viuat vita aīe. gͦ ſilr̄ eſt diſpoſitio vitalis in ip̄a aīa a deo infuſa ⁊ gͣ tis data ad hoc vt viuat ab ip̄o. So. dd̓. ꝙ ē grā creata ⁊ increata in hn̄te grāꝫ. Grā in creata ē ſp̄s.ſ. ⁊ dr̄ ſpās ſcūs gr̄a. ẜᵐ ꝙ dr̄ do nū. ⁊ dr̄ donū ẜᵐ ꝙ dr̄ amor. ip̄e enī ſpūs ſc̄s ẜᵐ ſuā ꝓprietate amor eſt. ⁊ vt amor ꝓcedit a pr̄e ⁊ filio. ⁊ iō ꝗa donū ē. iō amor ē: ꝗa nihil ē donū niſi rōne amoris. Nā ſi aliꝗd det̉ ex ti norē n̄ ē donū ꝓpͥe īmo redēptio. Silr̄ ſi dei ex cupiditate non eſt donū ſꝫ q̄ſtus. ſꝫ donū ꝓ pͥe eſt ex amore ⁊ liberalitate ⁊ ſin̄ coactione. un in oī dono pͥmo donat̉ amor. ⁊ ſic ſpūs ſc̄a dr̄ grā ꝗa donū. ⁊ dr̄ donū ꝗa amor. ⁊ hͦ eſt illud gl̓ioſū donū de quo Io. 14. Ego rogabo prēꝫ ⁊ aliū ꝑaclitū dabit̉ uobis. Sp̄s.n. ſc̄s eo fac̄ nos gratos quo fac̄ nos deīformes. hͦ aūt fac̄ ꝗa amor ē. Un̄ dic̄ Hugo de ſancto vic. Scio aīa mea ꝗa dilectio tua uita tua ē: ⁊ ꝗc ꝗd diligis ip̄a ui dilectōis in eiꝰ ſil̓itudinē tn̄ſ formaris. Quia gͦ ſp̄s ſcūs amor ē īmo ⁊ ꝟtul pͥma amoris. inde eſt cū dat̉ nobis trāſformat nos ī dīnā ſpem: ut ſit ip̄a aīa aſſil̓ata deo. ex alia ꝑte debemꝰ intellige grām creataꝫ velut ſil̓itudineꝫ ⁊ diſpoſitiōem ex ꝑte aīe rōnal̓: ex qua hēt ꝙ ſit accepta deo: ⁊ aſſil̓ata. ꝗa ibi eſt forma tn̄ſformās. ⁊ h̓ ē gr̄a īcreata. Silr̄ ibi ē forma tn̄ͣſformata q̄ derelīꝗt̉ ī tn̄fformato.ſ. ī aīa ex tnͣfformatōe. ⁊ h̓ eſt gr̄a creata. Dicen̄ gͦ ꝙ ē ſufficientia agentꝭ. ⁊ eſt ſufficientia re cipientꝭ. Quantū aut ē de ſufficientia agent ſpūs ſcūs equalr̄ ſe hꝫ ad oīa: ⁊ oīa pōt facere ſufficiēter quātū eſt de ſe: nec eſt ncc̄ia ex ꝑte ipſiꝰ grā creata. ſꝫ ſolū quātū eſt ex ꝑte recipi entis.ſ. aīe rōnalis. ꝗa nͨ pōt ſe here ꝑ īmedi ationē ad grām increata: niſi diſponat̉ pͥus. ⁊ h̓ eſt defectꝰ ipſiꝰ. ⁊ ꝓpter hoc ncc̄ia eſt ei grā diſponens ipſā. Un̄ bn̄ dicit̉ a ꝗbuſdā ꝙ ī gra increata ſufficiens eſt ad oīa face̓. nō tn̄ ad oīa fieri. ꝗa fieri ſe tenet ex ꝑte recipientꝭ ſic̄ in coſta ade ẜᵐ aug. erat potentia ex parte agentꝭ face̓ euā. nō tam erat potentia fieri. ga n̄ erat diſpoſitio ī coſta unde illud fie̓t. Sili ex ꝑte gͣtie increate eſt ſufficientia ad facere aīam gͣtā ſine gra creata. tam īſufficiētia eſt ex ꝑte fieri gͣtu. ⁊ hoc eſt inſufficientia ex ꝑte aīe. Ad aliud dd̓ ꝙ veꝝ eſt ꝙ aīa ẜᵐ ſe eſt vita corporis.i. ſine medio. ꝗa aīa ſine medio vnit̉ corpori ⁊ tam ꝑͦ mediu unit̉ corpori. ſine medio dico ꝗa nō eſt mediū ex ꝑte ſua ad hͦ ut vniat̉ corpori. cū ipſa ſit forma corporis. forma ſe unit ꝑ ſuā eſſentiā. Per mediū dico ꝗa eſt diſpoſitio ex ꝑte corporis media ad hͦ ut uniat̉ aīa ipſi. Eſt igit̉ ibi mediū ex ꝑte ſu ſcipientꝭ non ex ꝑte informantꝭ. Silr̄ gr̄a cre ta ſin̄ medio unit̉ aīe. nec reꝗͥrit̉ mediū ex ꝑte informantꝭ: ſꝫ ex ꝑte recipientꝭ aīe.ſ. reꝗrit̉ per qd̓ uniat̉. ⁊ hec eſt grā creata. Ad alid̓ ſilr̄ dd̓. ꝙ ꝟtꝰ dīna ex ꝑte ſui nō ꝓduc̄ effectū cuꝫ medio: ſꝫ ex ꝑte ſuſcipientꝭ. Ad alid̓. cōcedo ꝙ quātū eſt ex ꝑte informatꝭ uel aſſimilātꝭ: ni hil īterponit̉ ad hͦ ut aīa aſſil̓et̉ ⁊ fiat grata deo: ſꝫ ſolū ex ꝑte aīe ſuſcipientꝭ ncc̄e eſt ꝙ in ter ponat̉ diſpoſitio ut dictuꝫ eſt. Ad aliud dd̓ ꝙ eſt grā increata: que ſimplr̄ eſt nobilior ſpū creato. ⁊ illa eſt ſpūs.ſ. Ex alia ꝑte eſt gra creata. ⁊ illa quo ad quid eſt nobilior ſpū cre ato ⁊ non ſimplr̄. Inquātū enī ꝯꝑat̉ ad aīam ut agens ī ⁊ā nobilior eſt. ſꝫ ẜᵐ ꝙ ꝯꝑat̉ ad aīaꝫ velut diſpō ipſiꝰ: ſic eſt īnobilior: ⁊ hēt rōneꝫ īuobilioris. ꝗa diſpō nō eſt nobilior ſb̓a: quaꝫ di ſponit: ꝗa cedit in ip̄a. ſꝫ inquātū ē mouenſ nobilior eſt. ⁊ exēplū pꝫ in lumine ẜm ꝙ eſt in aere ab ip̄o ſolē: illud lumē diſpō eſt aeris. ſꝫ ponat̉ ꝙ aer videret ſolē ꝑ illd̓ lumē: tūc lum illd̓ ꝯꝑaret̉ ipſi aeri in rōne mouentꝭ vel īmu tantꝭ. ꝗa lux īmutat viſū. Sꝫ hoc qd̓ eēt ī rōe īmutantꝭ nō hēret ab eo in quo eēt.ſ. ab aere. ſꝫ ſolū ab eo a quo eēt.ſ. a ſole. Silr̄ grā creata vnā ꝯꝑatōeꝫ hꝫ ad aīaꝫ ẜᵐ ꝙ eſt aīe diſpoſito aliā ẜᵐ ꝙ ē a gra increata velut lumē fluens ab ea in ipſam aīam. Ad aliud dd̓. ꝙ gͣtīa creata vno mō ē finita. alio mō īfinita. ſimplr̄ enī finita ē quātū ad ſb̓m ī quo ē. In ꝯꝑatiōe ꝟo īfinita ē quātū ad illd̓ a quo ē ꝗa eſt a grā increata: que ē infinita bonitas. Silr̄ ꝟtꝰ eius finita ē quātū ad ſb̓m.ſ. quātū ad animā. In finita ẜᵐ cōꝑationē ad illud a quo ē. Pōt alr̄ dici ꝙ grā eſt finita ẜᵐ eſſentiā. tn̄ ẜᵐ ſuā ꝟtu tē que ꝯꝑata ad actꝰ infinitos: ī quos pōt rōe influētie dīne bonitatꝭ infinita eſt. ⁊ ex hͦ hēt qd̓ fac̄ dignū infinito bono. Bonū enī infini tū qd̓ ē grā īcreata ꝑ illā hr̄ ⁊ recipit̉ a rōali creatura. Uel pōt dici ꝙ grā gratū faciens: lꝫ nullo mō ſit īfinita ꝙͣtū ē de ſe. nihilominꝰ ꝗa vnit hn̄tē ſummo ſeu infinito bono effic̄ illū dignū bono īfinito. Qui enī vnitꝰ ē bono infinito dignꝰ eſt omni bono ſeu infinito. Ad aliud dd̓. ꝙ qn̄ aliqua duo ſunt diſꝑata ad hoc ꝙ ꝯueniāt ncc̄e ē ꝙ mediū ꝑ qd̓ ꝯue niūt ſit diuerſe rōnis. Sic gͦ creatur a rōnaliſ ⁊ īcreata bonitas que eſt deꝰ: cū ſint diſꝑata nūqͣꝫ ꝯiungūt̉ niſi īterueniat mediū diuerſe rōnis.ſ. gra increata que ſit ex ꝑte dei unienſ ⁊ grā.ſ. creata que ſit ex parte anime diſpo nens. Et ſic vanitatē ꝟitati non ꝯiūgit vani tas: īmo ꝟitas ē ꝯiūgens.ſ. grā increata. Grā ꝟ̓o creata ē diſponēs. ⁊ dico ꝙ grā creata ẜº ronē quā de nihilo ē vanitas ē. ẜᵐ rōnē qua a deo ē ꝟitas eſt: ſic̄ ē de aīa. ꝗa ẜᵐ rōnē qua de nihilo ē vanitas ē. ẜm rōne qua a deo ē ꝟitas e: ꝗa a ſūma ꝟitate ꝓcedit. ẜᵐ gͦ rōnē quā grā creata vanitas ē ⁊ de nihilo: ẜm hͦ nec vnit: nec diſponit animā ad hoc vt uniat̉ deo: ſꝫ de ficit ẜm hāc rōnē ꝑ pctm̄. ſꝫ ẜm rōnē qua a d̓o e vnit ⁊ diſponit vt aīa vniat̉ deo. Conſequenter queri tur vtꝝ grā creata ſit ſb̓a vel accidens. Ad qd̓ ſic. Omne qd̓ adeſt ⁊ abeſt p̄ter ſb̓iecti cor ruptionē ē accn̄s. ꝗa accidēs ē qd̓ adeſt ⁊ ab eſt ⁊cͣ. Sꝫ grā adeſt ⁊ abeſt ⁊cͣ. gͦ eſt accidens. Itē omne qd̓ recipit magis ⁊ minꝰ eſt acci dēs. Gr̄a ē hiꝰ. ꝗa homo ẜm magis ⁊ minꝰ hēt grām. gͦ ⁊cͣ. Itē omne qd̓ aduenit ſb̓e poſt eſſe ꝯpletū eſt accn̄s. Sꝫ grā aduenit aīe poſt eē ꝯpletū ipſiꝰ aīe. gͦ grā eſt accn̄s. Contͣ. 38. Iob. Per quā viā ſpargit̉ lux ⁊cͣ. Dic̄ glo. Per quaꝫ viā diffundit̉ gr̄a. Un̄ appellat ibi luceꝫ grām. Ex quo hr̄ ꝙ grā ſpargit̉ ſic̄ lux. Qual̓ g ꝯꝑatio ē lucis ad aerē ꝑ que diffundit̉: ea d̓ eſt ꝯꝑatio gre ad aīam: in qua diffundit̉. Sꝫ ꝯꝑatio lucis ad aerē nō eſt ꝯꝑatio accidentiſ ad ſb̓m: ſꝫ ꝑfectionis ſb̓alis. ꝗa ſi aer corrūꝑet̉ adhuc remanet ipſa lux: ſic̄ quidā poſuerunt quia non hēt eſſe depēdens ab aere: ſꝫ a fonte luminis. gͦ ſilr̄ ꝯꝑatio grē ad aīaꝫ n̄ ē cōꝑatio accidētꝭ ad ſb̓m. ſꝫ ꝑfectionis ſb̓alis ad illd̓ cꝰ eſt ꝑfectio. Itē duplex ē eē.ſ. eſſe pͥmū ⁊ e 2ᵐ. pͥmū eē eſt eſſe nature. 2ᵐ eē ē bn̄ eē ſeu eē ordinis. Sꝫ digniꝰ eſt eſſe ſecūdū ꝙͣ pͥmū. gͦ ꝑ fectio ſecūdi eē eſt dignior ꝙ ꝑfectio pͥmi eſſe. Sꝫ ꝑfectio pͥmi eē ē ſb̓a. ⁊ ſb̓a ſecūdi eē ē ſb̓a. Sꝫ grā ē ꝑfectio aīe quātū ad ſecūdū. gͦ ē ſb̓a. Itē omnis ꝑfectio dignior eſt perfectibili Nullū accn̄s digniꝰ eſt qͣꝫ ſb̓a. gͦ nulluꝫ accn̄s eſt ꝑfectio ſb̓e alicꝰ ꝓprie. Sꝫ ſequens rei ꝑfecti on. Sꝫ grā ſe hꝫ ad aīam in rōne ꝑfectionis. gͦ grā non eſt accn̄s ſꝫ ſb̓a. Itē nullū accn̄s ꝯmutat ſb̓ꝫ. ⁊ ꝑ hͦ a ꝗbuſdā ꝓbat̉ ꝙ lux ī aere non eſt accn̄s. quia lux in aere mutat̉ de una parte aeris in aliā ẜm motū ſolis. Sꝫ grā mu tat ſb̓m ſuū velut lux: ꝗa dr̄ in apocꝭ. 2º. Tene qd̓ hēs ne aliꝰ occupet ul̓ accipiat coronā tuā. ⁊ ſilr̄ in li. R. dixit dn̄s Saulo. Auferā grām tuā ⁊ dabo emulo tuo meliori te. gͦ grā muta tur deūno ſb̓iecto in aliud ſb̓m. gͦ nō ē accn̄s ſꝫ ſb̓a. Itē inter omnes ꝑfectiones illa ꝑfe ctio que ultima eſt dignior ē. ſupponat̉ ꝙ grā ⁊ gloria idē ſint: ſꝫ differūt ẜm ꝑfectū ⁊ imꝑ fectū. vnde gloria eſt grā ꝯſūmata. Inde ar guit̉ ſic. Perfectio vltima ratiōalis creature eſt grā. gͦ eſt dignior qͣꝫ pͥma ꝑfectio naͣlis. Sꝫ pͥma ꝑfectio naͣlis ē ſb̓a. gͦ gra ē ſb̓a. Itē oē accn̄s ē ſeꝑabile a ſb̓a. Eſt aūt ſeꝑabile a ſb̓a ꝗa deſtruibile in ea. Sꝫ grā nō ē deſtruibil̓ in aīa. ꝗa ſi deſtruit̉ ī aīa. aut deſtruit̉ a deo aut a peccato: aut a libero arbitrio. non a deo ꝗa grā eſt ſil̓itudo dei ī aīa. Sꝫ deꝰ nūꝙͣ deſtruit ſuaꝫ ſil̓itudinē: ꝗa ſic face̓t ꝯtra ſe. gͦ n̄ poteſt deſtrui a deo. Iteꝫ nec a peccato: ꝗa peccatuꝫ nihil eſt. ⁊ etiā ſicut dicit Dioꝰ. Peccatū non kk 5 agit niſi ꝟtute boni. Si gͦ peccatū n̄ agit niſi ꝟtute boni vel rōne. ⁊ bonū illud nō ē ꝯtͣriū grē. Oīs aūt corruptio eſt a ꝯtrario. pꝫ ꝙ non pōt deſtrui ꝑ pctm̄. Silr̄ nec a libero arbitrio ꝗa ē ꝑfectio eiꝰ. Sꝫ nihil deſtruit ſuā ꝑfectiōeꝫ gn̄ ē deſtruibilis a libero arbitrio. ⁊ pluribꝰ modis nō pōt deſtrui. gͦ non eſt gradeſtruibi lis ī ſb̓o.ſ. in aīa ipſa manente. gͦ nō eſt accn̄s So. dd̓ ꝙ grā creata duplice hꝫ ꝯꝑationē. .ſ. ad pͥmū eē aīe qd̓ ē nature. ⁊ ad eē 2ᵐ ipſiꝰ qd̓ ē bn̄ eſſe vel eē ordinis. ẜᵐ ꝙ ꝯꝑat̉ ad aīaꝫ Quātū ad pͥmum eē aīe qd̓ eſt eē nature: ſic dico ꝙ ē accidēs: ꝗa eſt diſpoſitio adueniens aīe poſt ꝯpletione illiꝰ quātū ad illud eſſe. 2º aūt modo ē diſpoſitio ſb̓alis. non tn̄ ſb̓a.ſ. quantū ad 2ᵐ eſſe. ⁊ hoc eſt ꝗa 2ᵐ eē eſt acci dentale reſpectu pͥmi eſſe: ⁊ nullo mō ſb̓ale. ⁊ ideo pͥncipiū illiꝰ eſſe erit accn̄s ⁊ n̄ ſb̓a. ē tn̄ ſb̓ale quātū ad illd̓. Ad aliud qd̓ obr̄ de luce in aere dd̓ ꝙ ſunt opiniones de luce in aere. vna ē ꝙ lux in aere ſit corpuſ. ⁊ hoc modo eſt ſb̓a. ſꝫ ẜᵐ hoc non tenet illa ꝯꝑatio: ꝗa grā nō eſt ſb̓a: ſicut viſum eſt. Alia opīo eſt ꝙ lux eſt forma ꝑficiēs aere quantū ad bn̄ eſſe: qd̓ ē eē ꝑſpicuitatꝭ. Dicēdū gͦ ꝙ ꝯꝑatio lucis ad grāꝫ creatā tenet inquantū lux dr̄ forma. ⁊ ẜm ꝙ grā accidit ipſi aīe: ⁊ depēdet ab ea ſic̄ a ſb̓o in quo eſt. a grā aūt īcreata ſicut ab illo a quo eſt. ⁊ pͥmo mō ꝯꝑat̉ vt accn̄s. 2º mō vt ſb̓ale pͥncipiū quātū ad eē 2ᵐ aīe qd̓ ē eē ordīs. non tn̄ eſt ſb̓a. Nota ꝙ quēdaꝫ accidētia depēdēt a ſb̓o. vt a quo ⁊ in quo ſicut leuitas ab aere: grauitas a terra. Sunt alia que dependet a ſb̓o ſicut ab illo in quo ſolū: ⁊ non ſic̄ ab illo a quo: ſicut dependet lumē ab aere. ⁊ ſic depē det grā ab aīa. Sꝫ leuitas in aere depēdet ab aere utroqꝫ mō: quia ineſt aeri a naͣ aeris. grā aut nō ineſt hoc modo ipſi aīe: ſꝫ in modū lucꝭ Ad aliud dd̓. ꝙ eſt ꝑfectio que ē a forma: ⁊ eſt ꝑfectio que eſt a finē. Itē ē ꝑfectio pͥmi eē ⁊ ſecūdi eē. Perfectio pͥmi eē eſt a forma ſb̓ali. ꝑfectio ſecūdi eē ē a fine. ꝗa eē ordinis a fine ꝑficit̉ ad quē eſt. Iteꝫ eſt ꝑfectio diſponēs: ⁊ ē ꝑfectio ꝯplens. Perfectio ꝯplens eſt dignior ꝑfectibili ⁊ n̄ diſponēs. Dicendū gͦ ꝙ grā cre ata ē ꝑfectio eſſe aīe ſecūdi tāꝙͣ diſponēs. Sꝫ ꝑfectio ſic̄ ꝯplēs eſt finis ipſiꝰ.ſ. dīna bonitas. Un̄ illud qd̓ diſponit aīam vt ordinet̉ ad fi nē eſt grā creata. illd̓ qd̓ ꝯplet ē finis.ſ. ſūma bonitas. ⁊ ſic ꝑfectio ſecūdi eē eſt ſb̓a. ſic̄ ꝑfe cio pͥmi eſſe. ſꝫ non ꝑfectio diſponēs ſꝫ ꝑfectio ꝯplens. Ad aliud dd̓. cum ſit grā creata ⁊ increata vtraqꝫ dr̄ ꝑfectio ſꝫ differēter. Una enim ꝑficit vt diſponēs. alia vt ꝯplēs. Qn̄ qͦ dr̄. oīs ꝑfectio eſt dignior ꝑfectibili. ſi hoc in telligat̉ ſimplr̄ n̄ ē ꝟū: niſi de ꝑfectiōe ꝯplēte: ⁊ non de diſponente ſimplr̄: ſicut dictum eſt. Ad aliud dd̓. cū dicūt ſcripture. auferā grāt tuā ⁊cͣ. hoc dr̄ ẜm illū tropu: ẜm quem dr̄ vnā fides oīum credentiū: que vna eſt ꝑ ꝯꝑatiōe ad creditū: ꝗa vna eſt ꝟitas que credit̉. ſꝫ per ꝯparatione ad credente non. īmo diuerſa eſt fides numero: q̄ ego credo ⁊ aliꝰ credit. Silr̄ grā vno modo reſpicit ſb̓ꝫ. alio modo reſpic̄ illd̓ ad qd̓ dat̉ grā. Cū gͦ dr̄. auferā grāꝫ tuaꝫ ⁊ dabo alij. hoc non intellr̄ de grā ꝑ ꝯꝑatōeꝫ ad ſb̓m. ꝗa grā illa numero que eſt in iſto no pōt dari alij. Sꝫ hoc ꝑ ꝯꝑationē ītellr̄ ad illd̓ ad quod dat̉ grā. ꝗa ad illud idē numero ad quod hꝫ aliꝗs gr̄am pōt dare grām alij. ⁊ ſic intellr̄ auctoritas de Dauid ⁊ Saulo. i. ℟. cuꝫ dic̄ dn̄s Saulo. auferā grāꝫ tuā ⁊cͣ. i. ad illud idem ad qd̓ habes grām dabo alij grām ⁊ au ferā tibi. Ad aliud dd̓. ꝙ ē q̄dā ꝑfectio rei: que eſt de ipſa re ⁊ intrinſeca ad re. ⁊ eſt ꝑfe ctio rei que non eſt de ipſa re ſꝫ exͣ reꝫ: ad quā .ſ. eſt res. ⁊ hec eſt finis. hoc mō dīna uolūtaſ ſiue grā increata eſt ꝑfectio. Item perfectio q̄ eſt de re vel intra rem duplex eſt.ſ. quantum ad pͥmū eſſe. ⁊ hec eſt forma ſb̓alis. vl̓ quātū ad 2ᵐ eſſe. ⁊ hoc modo grā creata eſt ultima ꝑfectio rōnalis creature. ſꝫ non eſt ultima niſi quātum ad diſpōneꝫ: ul̓ tāꝙͣ diſponens. finis autē ſeu grā increata eſt vltima ⁊ ꝯplens. ⁊ h̓ eſt ſb̓a. Ad aliud dd̓. ꝙ eſt q̄dā corrupto ſiue deſtructio ī forma a ꝯtrario. ſic̄ calidum deſtruit̉ a frigido ⁊ e9º. Quedā aūt ꝑ deſtru ctioneꝫ ſeu defectū ſb̓i. ſic̄ deficiente igne de ſtruit̉ caliditas. Dicendū gͦ. ꝙ grā creata de ſtructibilis eſt non a ꝯtͣrio. ſꝫ deſtruit̉ ex defe ctu ſui ſb̓i: quod eſt liberuꝫ arbitriū. quod qn̄ ipſi gratie defic̄: defic̄ ⁊ deſtruit̉ ip̄a grā. De fic̄ aūt libeꝝ arbitriū ipſi: qn̄ diſſentit gratie per pctm̄ ꝯſentiendo peccato. Conſequenter queri tur de dr̄ia gratie an ſit eadem per eſſentiaꝫ cū ꝟ̓tute gratuita. Ꝙ aūt differat ꝑ eſſentiaꝫ ſic on̄dit̉. Quoꝝ diffinitōes ſunt diuerſe: ip̄a ſunt diuerſa per eſſentiā. Sꝫ diffinitio ꝟtutis ⁊ gratie eſt differens. gͦ differūt per eſſentiā Minor pꝫ. ꝗa grā diffinit̉ a ſanctis. Grā ē ſigͣ culū imaginis. Eph̓. i. In quo credentes ſigtꝭ eſtis. ⁊cͣ. Glo. Imagine dei reformata in nobia ꝙgrām. Ex hoc ſumit̉ ꝙ grā eſt reformatina imaginis ī nobis. Uirtꝰ aut diffinit̉ ī relatiōe ad opꝰ. vn̄ ẜᵐ ph̓m. Uirtꝰ eſt qua ꝗs ē bonꝰ ⁊ bonū reddit opꝰ. Itē ī oī eo qd̓ ē cit̉ pͥmū differt eē ⁊ oꝑari. gͦ bn̄ eē ⁊ bn̄ oꝑari. ⁊ hͦ ē ꝑ eēntiaꝫ. gͦ in rōnali creatura differūt bn̄ eē ⁊ bū oꝑari. ⁊ hoc ꝑ eēntiā. gͦ ī rōnali creatura nifferūt bn̄ eē ⁊ bn̄ oꝑari. gͦ ⁊ pͥncipiū ad bn̄ eſſe differt ꝑ eēntiā a pͥncipio ad bn̄ operari. Sꝫ grā ē pͥncipiū ad bn̄ eē. ꝟtꝰ aūt ad bn̄ oꝑa ri. gͦ differūt eēntialr̄. Item aīa nō eſt ſua eēntia. gͦ multo magis aīa nō eſt ſua potētia. gͣ differunt in aīa eēntia ⁊ potentia. gͦ differt illd̓ quo ꝑficit̉ eēntia: ab eo quo ꝑficit̉ potētia eēntialr̄: ita ꝙ vnū nō ē alteꝝ. Sed illud quo ꝑficit̉ potētia aīe ⁊ reddit̉ apta ad opꝰ: ē ꝟtꝰ. illud aūt quo ꝑficit̉ eētia aīe ⁊ reddit̉ deo ſil̓is eſt gr̄a. gͦ differūt eēntialr̄. Itē ſic̄ ſe hꝫ corpꝰ ad aīam rōnalē: ita ſe hꝫ aīa rōnalis ad deū ẜᵐ viuificatōem. ẜᵐ ꝙ dic̄ aug. Si gͦ ī cor pore ẜᵐ aliud ē vita: ⁊ ẜᵐ aliud ē motus. ⁊ ẜª aliā diſponē ineſt viue ipſi corpori. ⁊ ẜᵐ aliaꝫ moueri ab ip̄a aīa. vn̄ corpꝰ pͥus viuificat̉ poſtea mouet̉. qd̓ pꝫ ī apoplexia. Uidemꝰ eniꝫ ꝙ penitꝰ extinguit̉ motus in corpore: remanet tn̄ vita. hec autē non pn̄t eſſe niſi ẜʰ aliud ⁊ aliud eēt uita ⁊ motꝰ in corpore ab ip̄a auima gͦ ſilr̄ anima ẜᵐ aliud accipiet vitā a deo: ⁊ ẜꝫ aliud motū. Si gͦ ꝑ grām recipit vitā ſpūalē a deo: que vita attendit̉ in aſſil̓ationē eiꝰ ad deū. ꝑͦ ꝟ̓tutē aūt gratuitā r̄cipit motū ab ip̄o ſpūalē.ſ. ꝙ ip̄a mouet̉ ad bona oꝑa ⁊ merito ria: grā non ē ꝟtꝰ gratuita: ſꝫ differēs eēntialr̄ ab ea. Itē grā nō ſolū multiplicat̉ ꝑ ꝟtuteſ ſꝫ ꝑ grās ſacroꝝ ⁊ donoꝝ. vn̄ non ſolū reꝑit̉ grā ī ꝟtutibꝰ gratuitꝭ vt ī fide ſpe ⁊ caritate ſꝫ etiā ī ſacr̄is: ⁊ ſilr̄ in donis. Si gͦ grā ad alia extēdit̉ quātū ad ꝟ̓tutes: pꝫ ꝙ grā ⁊ ꝟtꝰ n̄ ſūt idē ꝑ eēntiā. Itē quorūcūqꝫ ſūt dr̄ie diuer ſe: ip̄a ſunt diuerſa. Sꝫ gr̄e ⁊ ꝟtutes ſunt di uerſe dr̄ie. gͦ ſunt diuerſa. Minor pꝫ. ꝗa ꝟtus diuidit̉ ꝑ ꝟtutes cardinales ⁊ theologicas. gra no. Sꝫ ꝑ grām p̄ueniēte. ſb̓ſequēte. ⁊ cō oꝑantē. Contͣ. Diffinit augꝰ. ꝟtutē dicens. Uirtꝰ eſt bona qualitas mentꝭ: qua recte viuit qua nemo male utit̉: quā deꝰ oꝑat̉ in nobis ſin̄ nobis. Sꝫ hec diffinitio ꝯuenit gre. ꝗa grā eſt bona qualitas mentꝭ: ⁊ quā recte viuimꝰ: ꝗa ꝑ graꝫ viuit ⁊ vnit̉ aīa deo. Similr̄ nemo male utit̉ grā dei: ⁊ ip̄aꝫ oꝑat̉ deꝰ ī nobis ⁊ ſine no bis. Itē Iſidorꝰ ī li. dr̄iaꝝ diffinit grāꝫ. gr̄a ē dine mīe donū: ꝑ qd̓ bone volūtatꝭ ē exitꝰ. ⁊ loꝗt̉ de exitu in opꝰ bonū. Sed virtus eſt hiꝰ ꝗa ē donū diuine mīe. ⁊ ꝑ ip̄aꝫ exit volūtas ī opꝰ bonū. gͦ ꝟtꝰ eſt grā. Itē imago dei in no bis ẜᵐ vires attendit̉: ſic̄ dic̄ augꝰ. dicens. ꝙ mēs eſt imago in potentia cognoſcendi. ⁊ hͦ ẜª intelligentiā memoratiuā uel memoriam ⁊ volūtatē. ⁊ eſt ſil̓itudo in potētia diligēdi Si gͦ grā eſt illud quo reformat̉ in nobīs īma go dei. gͦ ꝑfic̄ animā quantū ad vires. Similr̄ ꝟtꝰ ꝑficit aīam quātū ad vires ẜm quas hec imago attēdit̉. ꝗa fides ꝑficit vim rōnabilē Caritas ꝯcupiſcibilē. Spes iraſcibilē. gͦ eiuſdē ſunt ꝑfectio: ⁊ quantū ad idem grā ⁊ virtꝰ. gͦ ſunt idē. Itē abſtractis viribꝰ ab aīa nō dice̓t̉ aīa ſuſceptibilis grē: ꝗa abſtrahe̓t̉ illud ẜm qd̓ accipit̉ imago ipſiꝰ ad deū. ⁊ ita abſtra heret̉ potētia ad dīnā ſil̓itudinē. Sꝫ gra ē ip̄a dīna ſil̓itudo reſpectu cꝰ erat ī nobis potētia imago. gͦ grā ꝑficit vires: ⁊ ſilr̄ virtꝰ. gͦ non differunt eſſentialr̄. Itē dignitas vite eter ne attendit̉ quātū ad gram. Sꝫ hec dignitas eſt in ꝟtute: ꝗa ꝟtꝰ facit dignū vita eterna. gͦ ꝟtꝰ eſt grā. ⁊ hoc pꝫ quia habitis ꝟtutibꝰ ē ho dignꝰ vita. Itē aug. ī ench̓. Libeꝝ arbitriū liberandū ē a ẜuitute pctī nō ꝑ ſe ip̄m: ſꝫ ꝑ ſo lā grām dei que in fide xp̄i poſita ē. grā gͦ po nit̉ in fide. gͦ grā ē fides ⁊ e9º. Sꝫ fides ē ꝟtꝰ. gͣ grām virtus ⁊ poſita in virtute. So. dd̓ ꝙ ſicut ſe hꝫ eē ad oꝑari: ⁊ bn̄ eē ad bn̄ operari ſic grā ⁊ xtꝰ ſeu dicamꝰ eē ſb̓e aīe. ſeu eē potē tie. Nam quo aīa ſeu potētia ſua bn̄ ē: ē illud quo gͣta eſt. quo aūt grata eſt ſeu ẜm ſb̓aꝫ ſeu ẜm potētiā eſt grā. quo ꝟo bn̄ oꝑatur eſt ꝟtꝰ. Quāuis gͦ ẜm ſb̓aꝫ ⁊ rē ſint ideꝫ ⁊ gr̄a et ꝟtꝰ non tn̄ ẜm eē ⁊ rōnē. Unde ad maiorē dr̄iaꝫ voluerūt ꝗdā dice̓ ꝙ q̄ ē ꝯꝑatio aīe ad ſuas uires ul̓ potētias: eadē eſt ꝯꝑatio grē ad ꝟtu tem. Et exēplū pꝫ de radio ⁊ luīe in aere. Lu men enī ⁊ radiꝰ ſunt ideꝫ ẜꝫ ſb̓aꝫ. ꝗa lumen ē ſb̓a rādii. differūt tn̄ ẜᵐ rōnē ⁊ eſſe. ꝗa lumē dr̄ qd̓ ꝑficit aereꝫ indiſtincte. Radiꝰ aūt dic̄ illud qd̓ ꝑficit ꝑ diſtinctōeꝫ ī ꝑtībꝰ. ꝗa radiꝰ dic̄ directioneꝫ ipſiꝰ luīs ad hāc ꝑtem aeris ⁊ ad illā. lum aūt noͣ. Filr̄ in aīa lum eſt grā. ra diꝰ aūt ꝟtꝰ: ꝗa grā que eſt ip̄a lux perficit aīaꝫ quātū ad eſſentiā: ⁊ indiſtīcte qͣꝫtū ad omneꝫ vires. Uirtꝰ aūt perficit aīam quātū ad ꝑtes q̄ ſunt uires eiꝰ. ꝗa per fideꝫ in aīa ītelligimꝰ radiū quēdā dirigenteruim rōabileꝫ ī pͥma ꝟitatem. Caritas aūt eſt radiꝰ per quem diri git̉ ꝯcupiſcibilis ī ſūmā bonitateꝫ. ſpes eſt ra diꝰ: per quem dirigit̉ iraſcibilis in ſummam maīeſtatē. Sic gͦ radiꝰ ſb̓alr̄ eſt ī lumine. ⁊ per hͦ eſt lumen cauſa ſb̓alis ipſiꝰ radii. Itē lumē eſt cauſa effectiua radii ⁊ efficit radium. ſilr̄ eſt ꝟtus in grā ſb̓aliter. ⁊ eſt grā cā effectiua ſbalis īpſiꝰ ꝟtutꝭ. vnde dic̄ Ber. Ꝙ ꝟtutes ſūt ordinātes ꝑ grām affectiones. ⁊ ꝓpter hoc ſic̄ dicęremꝰ ꝙ radii ſunt luminis directiōes: ita debemꝰ dice̓ ꝙ ꝟtutes ſunt ordinationes grē Scd̓m hoc gͦ cū dr̄. radiꝰ ē lumen. non eſt p̄di catio ꝑ eſſentiā: ſꝫ ꝑ cām. ſilr̄ hic. grā eſt virtꝰ vel e9. Sed ſunt idem ſb̓alr̄ ⁊ nō formaliter ſicut ferꝝ ⁊ cultellꝰ ſb̓alr̄ idem ſunt ſꝫ nō for maliter. ⁊ ſic grā non eſt virtus oīo ẜᵐ eſſe ⁊ ronē: ſꝫ ẜm ſb̓am. Ad obiectū dd̓. ꝙ diffini tio illa dr̄ aliter ⁊ alr̄ de uirtute ⁊ grā. ꝗa ꝙ dr̄ in illa diffinitione bona qualitas mentis. dd̓ ꝙ mens accipit̉ duplr̄.ſ. ꝓ ſb̓a: vel ꝓ ipſa vi vel potētia cognoſcendi ⁊ diligendi. Ac cipiendo mentē ꝓut eſt ſb̓a aīe: ſic grā eſt bo na qualitas mentꝭ. ꝗa ſicut dictū eſt: grā reſpi cit ſb̓am vel eſſentiā aīe. Prout aūt mens ſu mit̉ ꝓ ui vel potentia: ſic ꝟtus dr̄ bona qͣlitas ment. ꝗa ꝟtꝰ reſpicit aīam quātū ad ſuas po tentias. Silr̄ recte viuere dr̄ duplr̄: vel ꝙͣtuꝫ ad bn̄ eſſe: vel quantū ad bn̄ operari. ꝑ ꝟtute recte viuimꝰ quātū ad bn̄ oꝑari ꝓpter deū. ꝑ grām recte uiuimꝰ quātū ad bn̄ eē in deū. ⁊ hͦ mo recte viuere ē in pueris: qui neſciūt oꝑari Utroqꝫ aūt modo viuūt adulti: quātū ad bn̄ eē in deū ꝑ grām: ⁊ quātū ad bn̄ oꝑari ꝓpter deū. ⁊ hoc ꝑ ꝟtute. ⁊ de iſto viue qd̓ ē quātū ad bn̄ oꝑari hr̄ in Deūtꝭ. Qui fecerit h̓ viuet in eis. ⁊ 2. Abachuc. Iuſtus ex fide viuit. De alio ⁊r̄ in deutꝭ. 30. Ipſe eſt uita tua.ſ. ꝑ grām Ad alid̓ qd̓ obr̄ ꝙ grā eſt donū ꝑ qd̓ uolū tas exit in opus. dd̓. ꝙ ſic̄ uidemꝰ ꝙ lumē eſt ſb̓aliter in radio. ꝗa nō ē radius ſine lumine ⁊ ideo illud qd̓ eſt radii ꝯueniēter attribuit̉ ipſi lumini: ſicut mouere oculū ad videnduꝫ. hoc dicitur proprie de radio: quia directio lu minis proprie mouet oculum ad uidendum. ⁊ tn̄ hoc dr̄ de lumine. ſimiliter eſt de grā ⁊ ꝟtute. ꝗa grā ſb̓aliter eſt in ꝟtute. ꝓpter hoc ꝙ ē virtutꝭ attribuit̉ grē ⁊ e9. Exituſ gͦ bone uolūtatꝭ in opus eſt a ꝟtute: ſicut a cauſa ꝓxi ma. a grā ꝟo dr̄ eſſe inquātū grā ē in uirtute. Ad aliud dd̓. ꝙ anima quantū ad ſuā eēn̄ tiam eſt imago diuine eēntie ⁊ uirtutꝭ ipſius Quantū ꝟo ad ſuas potētias uel uires ē īma go trinitatis ꝑſonaꝝ. Et pͥma imago ē ẜm in diſtīctionē. 2ª ẜᵐ diſtīctionē. Imaginis quātū ad eēntiam ⁊ indiſtinctionē reformatiua eſt grā: cū ꝑficiat aīam ẜm diſtinctionē quantuꝫ ad eſſentiā. Imaginis quantū ad vires: ⁊ ẜm diſtinctione uiriū reformatiua eſt ꝟtꝰ. 4d aliud dd̓. ꝙ potētia que intellr̄ ſb̓ indiſtinc on cum dr̄ rōnale: forte non eſt aliud ab ip̄a eſſentia aīe inquantū rōnalis. Sed cū dicit̉ potentia ad actū iſtū uel illum: tunc dicit̉ po tentia differre ab eēntia. ⁊ uires ſb̓ diſtincti on differunt ab eēntia aīe. Prete̓a gratia ꝑficit potentiā inquantū eſt ut ſit grata deo. Uirtꝰ ꝑficit inquantū potētia eſt ad opus ut recte oꝑet̉. Ad aliud dd̓. ꝙ grā uno mō in tellr̄ ſicut hn̄s ſitū ⁊ potētiam in aīa ⁊ diſtin ctionē ẜm uires. alio mō intellr̄ grā in anima ſine poſitione ⁊ ſitu. Cum enim intelligimus grām in aīa uelut quādā ſil̓itudinē ad dīnā eēntiam: ſic non determinat ſitū in uiribꝰ. Se cūdū aūt ꝙ intelligimꝰ grāꝫ in rōabili ⁊ grāꝫ in ꝯcupiſcibili ⁊ grām in iraſcibili ꝑficiētem iſtas uires: ſic intellr̄ grā in ꝟtute. Quia g pͥma uis quam ꝑficit grā eſt uis rōnabilis: ⁊ in illa eſt fides. ꝓpter hͦ fides eſt pͥma uirtus in qua primo gra manifeſtat̉. ⁊ ꝓpter hoc dr poſita ī fide. Ad aliud dd̓. ꝙ ꝟtꝰ ⁊ grā ſūt idē ſb̓aliter. ⁊ ꝓpter hoc qd̓ eſt uniꝰ attribuit̉ alteri ſicut facere dignū uita eterna. Primo tn̄ eſt ipſiꝰ grē. attribuit̉ aūt ꝟtuti: ſicut qd̓ eſt radii attribuit̉ lumini. Un̄ Abacꝭ. z. attribuit̉ uita fidei. Iuſtꝰ in fide ſua uiuit. ſꝫ non attri buit̉ fidei ꝗa fides. ſꝫ rōne grē in fide. Silr̄ qd̓ ꝟtutꝭ eſt attribuit̉ grē. Eph̓. 2. Dei enī donum eſt non ex operibuſ iuſticie. Glo. Grā nō eſt ex oꝑibꝰ: ſꝫ oꝑa ex grā. Sil̓r gͦ cū dicit̉. Uirtꝰ fac̄ dignū uita eterna. hoc dicit̉ rōne grē. Sꝫ no tandū ꝙ in uita eterna eſt p̄miū generale: qd̓ dicit̉ denariꝰ. ⁊ quantū ad hoc grā fac̄ dignū uita eterna. Sed ulteriꝰ ſunt ſpāles glorie q̄ rn̄dent meritis. ⁊ quantuꝫ ad has ꝟtus facit dignū illo quod eſt in uita eterna rn̄dēs me rit is. ⁊ he ſunt ſpāles glorie: de quibꝰ dicit̉.i. Cor. 15. Alia ē claritas ſolis. alia lune. alia ſtel laꝝ. ⁊ hoc tangit glo. ſuꝑ illū locū. Eclarato quid ẜᵐ rem querēdū ē ꝗd ſit grā ẜᵐ rōnē Et querūt̉ duo. Primū ꝗd ſit ẜm nominis rōne. 2ᵐ ꝗd ſit ẜᵐ diffinitionē. Ad primum notandū ꝙ grā dicit̉ uel gratis dans. uel gratis datū uel gratum faciēs. Primo modo improprie: ⁊ hoc modo dicit̉ deꝰ grā uel dīna noluntas. 2º ſentꝭ. 2º modo ꝯmuniter. Quicꝗd eniꝫ gratis dat̉ hoc ē ſine meritis: grā pōt dici: ī qͣ ſigne accipit̉. i. cor. 12. Diuiſiones grāꝝ ſunt: vnus aūt ſpūs. Tertio modo ꝓprie dr̄. Coīs eniꝫ ro noīationis grē eſt eo ꝙ gratis data. ſꝫ ꝓpͥe eo ꝙ nos gratos facit. in hoc ſenſu ſumit̉.i. eph̓ In laudē gl̓ie gr̄e eiꝰ: ī qua gratificauit nos ī dilecto filio ſuo. Glo. Nos fecit gratos. Scd̓ꝫ qͦ ꝯmunē acceptionē rō huiꝰ noīs grā ē donū a deo ſine meritꝭ datū: ſeu illud ſit ꝯcreatū vt imago dei in nobis. ſeu ſuꝑadditum vt ſcīa: ſeu faciēs gratū vt pͥmū donū ſalutifeꝝ in diſtinctū. de quo facta eſt queſtio: ſeu pͥma ꝟtꝰ in qua donū grē manifeſtat̉ vt fides. vn̄ ad hebr̄. vltimo. Optimū eſt grā ſtabilire cor. ⁊cͣ Slo. Ut hēatis fidem ꝑfectā credētes omnia munda eē mundis. ſeu pͥmꝰ gr̄e effectꝰ pꝰ lapſū in nobis.ſ. remiſſio peccatoꝝ. vn̄. i. ro. Gratia uobis ⁊ pax. Glo. Gra.i. remiſſio peccatoꝝ ſeu grā p̄rogatiua quedā in ordinibꝰ vn̄. i. Thi. .i. Crā ⁊ mīa. Glo. Grā hic accipit̉ qd̓ in alijs epiſtolis dr̄ remiſſio peccatoꝝ. Gra ꝟo quam hic addit epīs optat̉.ſ. donatio ſpūs ſancti: qua miniſtri dei armant̉: ſeu gr̄e ſignū. vt ꝓ phetia ⁊ oꝑatio miracl̓oꝝ. de ꝗbꝰ.i. cor̄. 12. Di uiſiōes graꝝ ſunt ⁊cͣ. ſeu illud qd̓ ſeꝗt̉ ad grāꝫ vt vita eterna. Ro. xi. ⁊ Io. i. Accipimꝰ gr̄am ꝑgrā. grāꝫ gl̓ificatōis ꝓ grā iuſtificatōis. Et Tach̓ 4º. Adequabit gr̄ām grē eius. Scd̓m gͦ ꝯmune noīs gr̄e acceptionē ſeptē modis dr̄ donū creatū. donū ſuꝑadditū. donū gratum faciens. pͥma ꝟtꝰ in qua donū gr̄e manifeſtat̉ pͥmꝰ effectꝰ gr̄e. gr̄e ꝑrogatiua. grē ſignū. donū ꝯſequēs ad gr̄am. Scd̓m ꝓpͥaꝫ ⁊ p̄cipuā rōnē gra eſt donū a deo ſie meritis datū: gratum faciēs hn̄tē. Ex quo pꝫ ꝗd ſit grā ẜᵐ nomē. Conſequenter queri tur ꝗd ſit grā ẜm diffinitione. ⁊ dant̉ multē diffinitioneſ gr̄e. Scd̓ꝫ anſel. grā ē cordis de lectatio. ẜm alios gratia eſt ſanitas mentium Itē eph̓. i. In quo credētes ſignati eſtis in ſpū ꝓmiſſionis. Glo. Imagine dei reformata ī nobis. Ex quo ſumit̉ ꝙ grā ē ſignaculū imagi nis. Itē in glo. epl̓aꝝ. Grā ē iuſtificatio ſeu remiſſio peccatoꝝ. Itē in pͦs. Ut exhilaret facie ī oleo. Glo. Grā ē ꝗdam nitor anime ad ꝯciliandū ſanctū amore. Itē grā ē manife ſtatio ſpūs ſancti.i. cor̄. 12. Diuiſiones grārum ſunt ⁊cͣ. vnicuiqꝫ dat̉ manifeſtatio ⁊cͣ. Et hec vltima diffinitio eſt gr̄e gratis date: nō grē gratu facientꝭ. relique ꝟo ſunt gr̄e gratū faci entis. Sꝫ quia non ponunt in genꝰ ſꝫ in cām: ideo non ſunt ꝓpͥe diffinitiones. Prima eniꝫ naturaliter eſt aſſignata. Gratia eſt cordis delectatio: nec ꝯuertit̉. 2ª formaliter. Grā eſt ſanitas ⁊cͣ. Tertia filr̄. grā eſt ſignaculum. 4 effectiue. Gra eſt iuſtificatio. 5ª metaphorice aſſignat̉. Grā ē ꝗdaꝫ motor ul̓ ꝗdā nitor ⁊cͣ. ⁊ effectiue ẜm ꝙ gr̄a facit hominē gratū vl̓ ac ceptū ẜᵐ ꝙ dr̄ Daniel̓.i. Dedit dn̄s grām Da nieli in ꝯſpectu pͥncipis eunuchoꝝ. Bonunt̉ aūt due tales a magris. Grā eſt gratis data gratū faciēs hn̄tē: ⁊ gratū reddēs opꝰ ꝓpter btītudinē. Alia eſt hec. Grā eſt habitꝰ mentis vl̓r totiꝰ vite ordinatiuus. Prima magis in dicat ꝗd ſit grā ẜm nomē: ꝙͣ quid ſit ẜm ron 2ª indicat quid ſit ẜm rōne: que ſic ꝓbat̉. Nō eſt ſb̓a. ⁊ ſic de alijs generibꝰ. gͦ eſt qualitas. Qualitatis ꝟo multe ſunt ſpēs. non eſt forma vel circa aliquid ꝯſtans figura. nec eſt naͣlis potentia vel impotentia. ⁊ ſic de alijs ab ha bitu. gͦ eſt hītus vel diſpoſitio. ⁊ non fiat via de drīa inter hītum ⁊ diſpoſitionē. Eſt gͦ ha bitꝰ: non corporis. gͦ aīe. non aīe niſi rōnalis. ⁊ gͦ mentis hītꝰ. non hītꝰ ſpeculatiuus vt ſcīa. gͦhītꝰ vite ordinatiuus. ſꝫ hoc duplr̄. in loco particulari vel vbiqꝫ. In loco particulari vt virtutes pollitice. alijs enim ⁊ alijs legibꝰ ⁊ moribꝰ viuit̉ ī diuerſis regnis. Ad iſtaꝝ ergo differētiā dr̄ vlr̄ ordinatiuus. Sꝫ ꝗa oīa iſta ꝯueniūt caritati ⁊ cuilꝫ ꝟtuti formate: inqui renda eſt drīa ordinationis: quā efficit virtꝰ quelibꝫ ⁊ gr̄a. ⁊ ꝯſtat ꝙ quelibꝫ ꝟtꝰ vnū ſolū actū ordinat pͥmo ⁊ ꝑ ſe. grā aūt omnes. Igi grā eſt hītꝰ vlr̄ ordinatiuus vite totiꝰ. qd̓ nō ꝟtꝰ aliqua formata. gͦ relinꝗt̉ ꝙ grā ē habitus mentis vl̓r vite totiꝰ ordinatiuus. Onſequēter que jrit̉ de dr̄iis gr̄e an grā ſit diuiſibilia ꝑ dr̄ias. ⁊ querit̉ ī gnali. Primo an grā ſit diuiſibil̓ ꝑ dr̄ias ẜᵐ aliquē modū. 2º ſuppo ſito ꝙ ſic: q̄rit̉ ſpālr̄ de dīſiōe ipſiꝰ ī ſuas dr̄ias ic. Sicut dictūē Ad Primum gra perficit ſbrn aīe. ꝟtꝰ aut ꝑficit potentias ſeu vires. Cū igit̉ ip̄a ſb̓a aīe ſit indiuiſibilis pꝫ ꝙ grā que ē eiꝰ ꝑfectio debet eē indiuiſibilis. Ad oppoſitū hēt̉. qm̄ aug: aſſignat drīas grē dicēs. Ꝙ eſt grā operās ⁊ cooperās. Gra operās eſt que p̄ parat hoīs volūtatem ut uelit bonū. Gra cō operās que adiuuat ne fruſtra uelit. ⁊ ſumit iſtas differētiaſ gratie iuxta illud quod dicit apoſtolꝰ ad ro. 9. Non ē volentꝭ neqꝫ currētꝭ ⁊cͣ per hoc volēs dice̓ ꝙ non eſt in poteſtate no ſtra velle bonū. ⁊ hoc tangit cum dicit. Non eſt volentꝭ. nec oꝑari bonū. ⁊ hoc tangit cum dicit. Neqꝫ currentꝭ. Ideo ncc̄ia eſt grā que p̄ paret hominē vt velit: ⁊ adiuuet ne fruſtra velit. ſꝫ ut exequat̉ volitū. Si gͦ differt ⁊ ope rari ⁊ eſſe: manifeſtū eſt ꝙ differt grā oꝑans ⁊ cooperans. Eſt igit̉ gra diuiſibilis ꝑ drias. Itē dicit aug. in ench̓. Ꝙ eſt grā p̄ueniens de qua dr̄. Miẜi cordia eiꝰ p̄ueniet me. ⁊ ſb̓ſe quens. de qua dr̄ in pͦs. Et mīa eiꝰ ſb̓ſequetur me. Et dicit ꝙ grā p̄uenit aīam ut velit. ſb̓ſe quit̉ aīam ne fruſtra velit. Dr̄ie igit̉ grē ſunt ꝑueniens ⁊ ſb̓ſequēs. gͦ eſt diuiſibilis ꝑ dr̄ias Item in 2º ſentꝭ. di. 26. diſtīguit magiſter grāꝫ in p̄uenienteꝫ. ⁊ adiuuantē: ⁊ ſb̓ſequētē. gͦ eſt diuiſibilis ꝑ dr̄ias. Itē Ber. de gr̄a ⁊ li. ar. Bonū cogitare velle perficere: hec tria operat̉ grā in nobis: ſꝫ differēter. Immittēdo enim bonā cogitationē nos p̄uenit: īmutādo malā volūtate ſibi ꝑ ꝯſenſum iungit. mīſtrā do ꝯſenſui facultatē foris ꝑ aꝑtū opus īteriꝰ opifex īnoteſcit. Primum facit ſine nobis. 2ª facit nobiſcū. 3ᵐ ꝑ nos fac̄. Eſt gͦ grā īmittēs bonā volūtatē vel cogitatione. ⁊ ē grā īmu tans malam voluntatē. ⁊ eſt grā miniſtrans ꝯſenſui facultatē.ſ. operandi. Igit̉ ē grā diui ſibilis ꝑ dr̄ias. Itē dr̄ia actuū ponit dr̄iaꝫ habituū. Si gͦ differētes actus eliciūt̉ a grā: ⁊ actus differentes ponūt differentes habitꝰ. gͦ erunt differentes habitꝰ grē ꝑ quos grā diſtī gͣuit̉ ſicut ꝟtus ꝑ differētes habitꝰ diſtinguit̉ ꝗa differētes actꝰ eliciūt̉ a ꝟtute. Grā igit̉ ē di uiſibilis ꝑ dr̄ias ſicut ꝟtꝰ. Itē. i. Cor̄. 12º. Di uiſiones gr̄aꝝ ſunt: idem aūt ſpūs. Exp̄ſſe gͦ relīꝗt̉ ꝙ grā diuidit̉. So. dd̓. ꝙ rei duplex e diuiſio. vna ē ꝑ dr̄ias rei eēntiales. alia per dr̄ias accidētales. Diuiſio ꝑ dr̄ias eēntiales illa ſemꝑ ponit formā aliquā differēteꝫ. Dīſio aūt ꝑ drias accidentales non ponit dr̄iam in forma ſꝫ ſolū in effectibꝰ: qui relīquūt̉ ex forma Dicendū gͦ ꝙ grā non eſt diuiſibiliſ per dr̄iaſ eēntiales: ꝗa ip̄a eſt vna forma indiuiſibilis: nec multiplicat̉ ꝑ formas differētes inquātuꝫ grā ē: tn̄ hꝫ diuerſos effectꝰ quos derelinquit in anima. p̄parat enim volūtatē ad bonū: vt ip̄m uelit. Itē addit facultatē ut poſſit illud oꝑari: ne fruſtra uelit. ⁊ ẜᵐ hoc diuerſa efficit ⁊ ſic de alijs eiꝰ effectibꝰ. ⁊ iuxta hanc diuerſi tate effectuuꝫ ſumit̉ diuiſio grē ꝑ dr̄ias: q̄ ſūt p̄ueniēs. ſb̓ſeques. operans. ⁊ cooperans. ⁊ ſic de alijs differētiis grē. Omnes enī aſſignāt iuxta differētes effectꝰ: quos efficit ip̄a grā ī anima. Eſt igit̉ dr̄ia ī gr̄a ꝑ differētes effectꝰ ſeu ſtatꝰ. ⁊ non ꝑ differētes formas. Et ẜm hͦ dd̓. ꝙ ē diuiſibilis ꝑ dr̄ias accidētales ⁊ non ꝑ drias eēntiales: que diuerſificāt eēntiaꝫ ſeu formā. Uirtꝰ aūt diuiſibilis eſt vtroqꝫ modo .ſ. ꝑ dr̄ias eēntiales ⁊ ꝑ dr̄ias accidentales. Eſt enim ꝟtꝰ diuiſibilis ꝑ differentes formas. que ſunt ſpes fides ⁊ caritas. ⁊ eſt diuiſibilis ẜᵐ differentes effectꝰ: qui ſunt credere ſpare diligere ⁊cͣ. Fides enim eſt quedā forma ul̓ ha bitꝰ in anima differens ab habitu uel forma q̄ eſt caritas. Silr̄ effectꝰ differt ab effectū: ſꝫ gra non: niſi 2º modo. ⁊ hoc eſt quia illud qd̓ ꝑfic̄ grā pͥmo ⁊ ꝑ ſe eſt indiuiſibile.ſ. ſb̓a anime ⁊ potentia que eſt li. ar. Et ideo grā ꝑ eēntiam eſt indiuiſibilis. Ad auctoritates gͦ quibus oſtēdit̉ ꝙ multe ſunt dr̄ie gr̄e dicendū. ꝙ oēſ ille drie ſunt ipſiꝰ grē quantū ad drn̄tes effe ctuſ ſuos: ⁊ non quantū ad eſſentiā uel forma Ad aliud qd̓ obicit̉ ꝙ drīa actuū ponit dif ferētiā habituū. dd̓. ꝙ duplex eſt actꝰ. Quidā eſt actꝰ quo agens agit. ⁊ eſt quidam actꝰ quē agens efficit. Primus igitur actus ſi differat ponit ncc̄io driam in agente ẜm uirtutem: ⁊ ẜm habitꝰ. Un̄ ad diuerſitatē talis actꝰ ſe neceſſario drīa habituū. ſꝫ diuerſitas actꝰ que agens efficit nō ponit diuerſitatē in habitibꝰ nec in potentia: nec ī ꝟtute ex parte agentis. Exemplū pꝫ in igne. actꝰ enim quo agit ignis eſt calefacere ſeu calor. Iſte aut actꝰ indiuiſus eſt ⁊ unꝰ in ſe. Actꝰ ꝟo quē efficit ignis ꝑ iſtuꝫ actū multiplex eſt. ꝗa calor efficit deſiccatōeꝫ ⁊ indurationē ⁊ liquefactionē ẜm diuerſitatē materie recipiētis. Iſte gͦ drīe actuuꝫ in igne ſunt ex parte actuſ quem efficit: non quo agit īmo ille unꝰ eſt: ⁊ illo uno efficit illos differe tes actꝰ. Naꝫ applicatio caloris ad lutū facit induratione. applicatio caloris ad cerā facit liquefactionē ⁊cͣ. Et iſti actꝰ non ponūt diuer ſitatē in igne quantū ad ꝟtutē ignis: nec ī pͥ actu ipſiꝰ ignis: qui ē actꝰ eēntialis. Sꝫ magͣdif ferentia eſt ẜᵐ illos accidētalis. ꝗa magis ē ex ꝑte materie. Sic gͦ cū diuerſitaſ actuū ī grā ſit ex ꝑte actuū quoſ efficit grā: non ex parte eiuſ qui efficit̉: īmo unꝰ eſt actꝰ quo efficit: patet ꝙ hec diuerſitas actuum non ponit diuerſitate habituū ſꝫ grāꝝ ſpūaliū. In ꝟtutibꝰ autem eſt diuerſitas actuū utroqꝫ modo. ꝗa ſunt ibi di uerſi actꝰ quibus efficiūt ſeu agunt: ⁊ quos eſ ficiunt: ꝗa actꝰ quo fides agit alius eſt ab actu quo ſpes agit ⁊ caritas. ꝗa aliud eſt quo cre dimꝰ. aliud quo diligimꝰ. aliud quo ſperamꝰ Et ideo fides ſpes caritas ſunt diuerſi hītus ſen diuerſe ꝟtutes. Itē alios ⁊ alios actꝰ effici unt ſeu eliciūt. Ad aliud dd̓. ꝙ illa diuiſio grē quā ponit apoſtolꝰ: eſt grē gratis date: q̄ eſt donū dei: ſicut pꝫ ꝑ mēbra illiꝰ: ⁊ nō ē gre gratū faciētꝭ: que facit acceptū deo ad hn̄daꝫ ſalutē eternā. de cuiꝰ diuiſiōe ad pn̄s fit q̄ſtio Et ita rō illa nō valet in ꝓpoſito. Onſequēter que irit̉ de dr̄iis gr̄e que multiplr̄ aſſigͣnt̉ Primo gͦ q̄rit̉ de diuiſionē grē ꝑ duas drīas. 2º de diuiſiōe ꝑ tres drīas. 3º de drīa ꝑ ſtatꝰ Aſſignatur autem di uiſio grē ab aug. ꝑ duas drīas duplr̄. Primo grā oꝑans ⁊ cooꝑans. 2º p̄ueniēs ⁊ ſb̓ſequēs. Querit̉ gͦ primo de diuiſionē aſſignata ꝑ has orīas oꝑans ⁊ cooꝑans. ⁊ oſtendit̉ ꝙ he drīe operans ⁊ cooꝑans non diuidant grām: ꝗa ſi diuidant grām: ꝯſtat ꝙ vbicūqꝫ ē gratia: ibi erit operans vel cooperās. Sꝫ ī ꝑuulis ē grā: ⁊ tn̄ n̄ ē oꝑās ul̓ cooꝑans. gͦ iſte non ſūt drīe grē. Minor pꝫ: ꝗa vt dicit augꝰ. grā operans p̄parat volūtatē ut velit. cooperas cooperat̉ ipſi li. ar. in opere ꝓducendo. Si gͦ grā nō effi cit in paruulis ꝙ uelint: nec ꝙ ipſi operentur bonū: quia ipſi non hn̄t vſum volūtatꝭ nec li beri arbitrii ad volēdū nec ad oꝑandū bonū gͦ in ipſis non eſt grā operans vel cooperans ⁊ tn̄ in ipſis eſt grā. gͦ operās ⁊ cooperās non diuidūt grām. Itē oīs grā eſt cooperās. gͦ nulla gra eſt operas. gͦ operās non ē drīa gre Maior pꝫ. quia omnis grā operās p̄parat vo luntate vt bonū velit. ſꝫ hoc nūꝙͣ pōt facere ſine ꝯſenſu ⁊ cooperatione volūtatꝭ ſeu liberi arbitrii. ꝗa nunꝙͣ dat̉ grā volēdi bonum niſi homo ꝯſentiat. gͦ nūꝙͣ eſt grā p̄parās uolūta tem ad bonū ſine cooperatōe li. ar. gͦ libeꝝ ar. cooꝑat̉ oī grē. Silr̄ ⁊ grā cooꝑat̉ ⁊ adiuuat ipſi li. ar. gͦ grā ſemper eſt cooꝑans ⁊ nūꝙͣ ope ras ꝑ ſe. Itē Ber. Cooperari grē dr̄ libeꝝ arbitriū dū ꝯſentit. Dū gͦ grā d̓i pn̄tat̉ nobis vt velimꝰ bonū: noſtrū ē conſentire ipſi grē. gͦ libeꝝ arbitriū cooperat̉ ipſi grē. ſilr̄ gr̄a cō oꝑat̉ ipſi libero arbitrio: ꝗa libeꝝ arbitriū nō bn̄ operat̉ niſi dū cōſentit ad qd̓ cooꝑat̉ gr̄a. Eſt g grā ſolū cooperās ⁊ non operans: cum oē bonū fiat in nobis a grā mouēte ⁊ libero erbitrio cōſentientē. Itē Ber. Immutādo malā volūtatē ſibi nos ꝑ ꝯſenſum ꝯiungit. ⁊ loꝗt̉ de grā. Si gͦ grā que facit vt velimꝰ bo nū ip̄a īmutat malā volūtatē: vt velit ⁊ fa ciat bonū. gͦ cooperat̉ ipſi ad bonū volitū ex quendū. ⁊ ita eſt grā cooperans ſolum ⁊ non operās ꝑ ſe. Itē duplr̄ aſſignat̉ dr̄ia inter grām operātē ⁊ coōperātē. Prima eſt ꝙ grā operans eſt que facit velle bon. grā cooꝑās que facit operari bonū. 2ª drīa eſt ꝗa ſicut dr̄ ſuꝑ illud p̄s. dn̄s ꝓtector vite mee. Grā oꝑās ē qua agimꝰ. grā cooperans qua reſiſtimꝰ tē ptationi. Quātū ad pͥmā drīam on̄dit̉ ꝙ eadē ſit grā cooperans ⁊ grā operās: ꝗa eadē eſt volūtas ꝯiuncta actui: ⁊ non ꝯiūcta actui: quia eadē eſt volūtas eundi Romā qua uolo dum non vado. ⁊ qua volo dum uado. gͦ ſilr̄ eadē eſt grā que facit velle quod eſt ꝯiunctū actui. ⁊ grā que facit velle non ꝯiunctū actui Eſt gͦ eadē gͣtia que facit velle ⁊ operari Nō eſt gͦ alia gr̄e drīa ab oꝑante: q̄ facit nos ope rari. ⁊ ita non eſt pone gr̄am cooꝑanteꝫ: īmo eadē eſt cū grā cooperantē. Itē uanū ē effi cere ꝑ plura qd̓ ꝑ vnū pōt effici ſufficienter. Si gͦ ꝑ grām operantē ſufficiēter ordinat̉ vo lūtas ad velle ⁊ operari. guanum eſt ponere grām cooperātē. Itē ꝯn̄ter obr̄ ad ſecūdā drīam. ꝙ gratia cooperans non ſit drīa grē ꝗa ꝯſtat ꝙ dyabolꝰ nūꝙͣ poteſt uincere reni tentem ⁊ maxime illū qui hꝫ grām. gͦ ſi homo hꝫ gr̄am oꝑantē ſufficit ei ad reſiſtendū dya bolo: ⁊ ita ad reſiſtēdū tēptatiōi omni. Itē mini:mū bonū magis ē bonū qͣꝫ maximū malū ſit malū: ꝗa bonū cū actu eſt: malū aūt cū de fectu. gͦ minima grā poſſumꝰ reſiſte̓ dyabolo ⁊ omni tēptationi ſiue malo. gͦ ꝑ grām oꝑanteꝫ poſſumꝰ reſiſtere tēptationi. ⁊ ita non eſt ne ceſſaria grā alia cooperas. Itē in xp̄o non fuit ponere grāꝫ qua reſiſter et temptatōi: ꝗa fuit impoſſibilis peccare: nec poterat tēptari tēptatione interiori.i. qua afficeret̉ ſua beata anima ex aliqua parte: ſicut ⁊ noſtra afficitur gͦ in xp̄o non fuit grā cooꝑans. ⁊ fuit grā ple niſſime in ipſo: ut manifeſtū eſt. gͦ gr̄a cooꝑāſ non eſt una drīa gre. ẜm ꝙ ponit̉ gra cooꝑanſ ad reſiſtēdū tēptationi. Conſequēter q̄rit̉ an iſte ſint ponēde drīe.ſ. grā p̄uenies ⁊ grā ſb̓ſequens. ⁊ oſtēdit̉ ꝙ non. In xp̄o enim non fuerūt iſte drīe.ſ. grā p̄ueniens ⁊ ſb̓ſequens Cū gͦ in ipſo fuerit gr̄a pleniſſime pꝫ ꝙ iſte n̄ ſunt ꝟe drīe gre. Maior pꝫ. ꝗa xp̄us nūqͣꝫ fuit ſine grā. īmo grā fuit coeua ſue nature. gͦ non fuit in eo p̄ueniens grā. Cū igit̉ grā ſb̓ſequēs dicat̉ reſpectu p̄ueniēntꝭ. pꝫ ſilr̄ ꝙ non fuit in eo grā ſb̓ſequēs. gͦ in ip̄o non fuerūt iſte drīe Iteꝫ grā p̄ueniens dr̄ reſpectu uoluntatis quā p̄uenit īmittēdo ei bonam cogitatiōeꝫ. ⁊ hoc dicit Ber. Immittendo bona cogitatio nem nos preuenit. Sꝫ ẜm hoc obr̄. quia ſicut dicit aug. in li. de p̄deſtinatōe ſanctoꝝ. Quis non uideat pͥus eſſe cogitare ꝙ credere: nul lus quippe crederet aliquid niſi pͥus cogita uerit eſſe credendū. gͦ cogitatio p̄uenit gr̄aꝫ credēdi. ⁊ hec eſt gr̄a in fide. Hec autē dicit̉ eſſe pͥma grā: ⁊ ẜm aug. grā p̄ueniens. Sꝫ co gitatio eſt motꝰ liberi ar. gͦ motꝰ liberi ar. p̄ue nit vel p̄cedit pͥmā grām: ⁊ non e9. gͦ non ē p̄ueniens motu liberi ar. reſpectu cꝰ dr̄ p̄ueni re. Non eſt gͦ ponere gr̄am ꝑ̄uenientē. Itē aug. ſuꝑ illud p̄s. Concupiuit anima mea deſi derare iuſtificatiōes tuas ⁊cͣ. Diſtinguit tres gradus perueniēdi ad grām gratū faciētem dicens ſic. Uidemꝰ nonūꝙͣ ꝙͣ utiles ſunt iuſti ficationes dei.i. oꝑa iuſticie. ẜ infirmitate p̄ pediti non deſideramꝰ. p̄uolat intellectꝰ. ſeꝗt̉ tardꝰ aūt nullꝰ affectꝰ. ſcimꝰ bonū nec delectat agere. cupimꝰ vt delectet. Secūdū hoc gͦ pͥmū eſt vt videamꝰ ꝙ ſint vtiles ⁊ honeſte iuſtifi cationes. deinde ē eas deſiderare. vltimo de lectari in opere eaꝝ. Itellectꝰ gͦ boni p̄cedit co cupiſcētiā. ⁊ ꝯcupīa delectationē in oꝑe eaꝝ. Sꝫ videre ⁊ intelligere hiꝰ iuſtificationes an bone ſint: ⁊ deſiderare eaſ hoc ꝑtinet ad libe rū ar. ⁊ hoc facit ſine grā ꝑ lumē rōnis īnatū de quo p̄s. Signatū eſt ſuper nos lu. u. t. d. De lectari aūt ē in executione ⁊ oꝑatione eaꝝ: hͦ eſt grā ꝑficiente. gͦ motꝰ liberi ar. p̄uenit grāꝫ ⁊ non e9. gͦ non eſt ponere grāꝫ p̄ueniēte: cū reſpectu huiꝰ dicat̉ p̄ueniēs.ſ. ꝗa p̄uenit li. ar. ad bonū. īmo e9 eſt. Itē vt dr̄. ſi homo fac̄ quod in ſe eſt: deus dat ei grām. Facere auteꝫ quod in ſe ē non ponit gr̄ām ſꝫ actū liberi ar. Si gͦ facere qd̓ in ſe ē p̄cedit. ergo actus liberi ar. p̄cedit grām. gͦ non eſt grā preueniens ſi. ar. Ad oppoſitū arguit aug. ex auctoritate apoſtoli z. ad Cor̄. 3. Non ꝙ ſufficientes ſimus cogitare aliꝗd a nobis qͣſi ex nobis. ſꝫ ſufficien tia noſtra ex deo eſt. Ex quo videt̉ ꝙ cogitar̄ aliqn id boni non eſt ex nobis. gͦ cogitationeꝫ boni non hꝫ homo a li. ar. ſuo: ſꝫ a deo: ſeu grā ſibi data a deo. Grā gͦ p̄uenit li. ar. ⁊ eiuſ actū ad bonū. gͦ ncc̄e eſt ponere grām p̄uenientem Itē Ber. Immittendo bonā volūtate nos p̄uenit. Sed cogitatio boni actꝰ ē actꝰ liberi ar bitrii. gͦ grā p̄uenit li. ar. Itē augꝰ. in ench̓. Grā p̄uenit vt velimꝰ bonū. Igit̉ neceſſe ē eē grām p̄uenientē. So. Notadum ſicut dicit Ugo de ſancto vic. ſuꝑ illud Iſa. i. Uulnꝰ ⁊ liuor ⁊ plaga tumēs ⁊c̄. Ꝙ alia ſunt bona na ture. alia ſunt bona gr̄e. ſꝫ hec a grā p̄ueniēte. ⁊ hec a ſb̓ſequente. Secūdū hoc gͦ dd̓. ꝙ grā p̄ueniēs ⁊ ſb̓ſequēs multis modis dicūt̉ ī no bis. Uno mō ꝯmuniter ⁊ impropͥe. ⁊ ſic grā p̄ ueniens dr̄ in nobis donū nature: ſeu cōſiſtit in donis nature. ſb̓ſequenſ eſt donī gratuitū ſeu in donis gratuitis. ẜm hoc dr̄ imago d̓i ī nobis grā p̄ueniēs qͣ poſſumꝰ deū cognoſcere ⁊ diligere. ⁊ ſic ē gra p̄ueniēs donum gratis datū. Alio mō dicūt̉ ꝯmuniter: ſꝫ tn̄ ꝓprie. ⁊ ſic grā p̄uenies dr̄ grā gratis data. gr̄a ſb̓ſe quens dr̄ gr̄a gratū faciēs. ⁊ ẜᵐ hunc moduꝫ dr̄ grā p̄ueniens qn̄ homo exiſtens in pecca to mortali cogitat de futuro iudicio. ⁊ de pe na eterna ⁊ de dīna mīa. ⁊ ex hoc cogitat ſe ꝯuertēdū ad deū. ⁊ ẜᵐ hoc loꝗt̉ aug. in liº. de p̄deſtinatione ſanctoꝝ. Prius eſt cogitare bo num qͣꝫ credere. ⁊ tn̄ dicit ibi. ꝙ ip̄m cogitare bonū ex deo eſt ſeu ex grā. vn̄ introducit au ctoritatē apoſtoli. 2. ad cor̄. 3. Non ꝙ ſufficien tes ſimꝰ ⁊cͣ. Tertio mō dr̄ grā p̄ueniēs ⁊ ſb̓ſe quens ꝓprie ⁊ non ꝯmuniter. ⁊ ẜᵐ hoc dr̄ grā p̄uenies gratū faciēs: ⁊ hoc multiplr̄ eſt: quia vno modo dr̄ gr̄a p̄ueniens qua liberamur a peccato. ſb̓ſequēs grā qua boni ſumꝰ: vt dica tur grā p̄ueniēs que purgat anima a peccato ſb̓ſequens que ꝑficit ip̄aꝫ in bonū. ⁊ ẜm hunc modū dic̄ aug. in li. de natura ⁊ grā. Grā pre uenit vt ſanemur. ſb̓ſeꝗt̉ ut ſanati vegete mur. Ulterius dr̄ magis ꝓprie. ⁊ ẜm hūc mo dū dr̄ grā p̄ueniēs qua boni ſumꝰ. ſb̓ſequens qua bonū oꝑamur. Un̄ ẜm hoc grā p̄ueniēs informat ipſaꝫ animā. ſb̓ſequēs ip̄m libeꝝ ar. ad operādū bonū ẜm ꝙ dic̄ augꝰ. Grā p̄uenit volēte vt uelit. ſb̓ſeꝗt̉ ne fruſtra uelit. It dr̄ ſtricto modo. ⁊ ẜᵐ hūc modū grā ꝑ̄ueniēs eſt qua bonū operamur. grā ſb̓ſequēs quā ma lo reſiſtimꝰ. Un̄ augꝰ. in liº. de natura ⁊ grā. Grā p̄uenit ut pie uiuamꝰ. ſb̓ſeꝗt̉ ut cum illo ſemper uiuamꝰ. nūc p̄uenit ut uocemur. ſb̓ſe quit̉ ut glorificemur. Secūdū gͦ hunc moduꝫ intelligendū ē de grā p̄ueniēte ⁊ ſb̓ſequēte Silr̄ notāduꝫ eſt de gra oꝑante ⁊ cooꝑante. ꝗa grā oꝑans ⁊ cooꝑans dr̄ reſpectu potētie oꝑantis q̄ ē li. arᵐ. ⁊ ẜᵐ hunc modū dr̄ dupli Uno mō eſt grā oꝑans que facit uelle bonū cooꝑans qua exequimur uel operamur bonuꝫ ex nr̄o arbitrio. cum ipſa grā hͦ ē oꝑans eſt q̄ facit uoluntatē bonā. cooꝑanſ inquantū cum li. ar. efficit bonū opꝰ. Itē alio modo dr̄ grā operans ⁊ cooꝑans ẜm ꝙ ꝑ utrāqꝫ operamur Sꝫ oꝑari eſt duplr̄.ſ. in faciendo bonū vel in reſiſtendo malo. Dicit̉ gͦ gr̄a operans qua ope ramur bonū. cooꝑans dr̄ qͥ reſiſtimꝰ malo ſeu rēptationi male. Ad vtrūqꝫ enim requiritur gra: quia vtrūqꝫ bonum eſt ſupra ptātē rōis eleuatū. Nam bonū ad quod tendimꝰ ſuꝑ nos eſt: nec ad il ud ex nobis ꝑuenire poſſumꝰ. tē ptans etiam ẜᵐ ptātē ſupra nos ē. Iob. 41. Nō eſt ptās ſuꝑ terrā q̄ ꝯparet̉ ei. Oꝑans gͦ grā ē ad oꝑandum bonū. cooꝑans ad reſiſtēdū ma lo. Notandū igit̉ ē ꝙ vna iſtaꝝ diuiſionū ea dē ē cum alia ẜm re. ſꝫ differūt ẜᵐ noīs rōnē. nam eadē ē grā oꝑans ⁊ p̄ueniēs: ſꝫ differen etr̄: ꝗa vtraqꝫ ꝯparat̉ reſpectu liberī arbitrii ut ca mouēs ip̄m. ſꝫ p̄uenies dr̄ inquātū ſemꝑ p̄ſto ē vt cā bone volūtatꝭ ⁊ ſi in effectū non cauſet. Oꝑans ꝟ̓o efficit bonā volūtatē. vn̄ d̓ grā p̄uenies ⁊ oꝑans dicūt̉ cauſa bone volū tatis. ſꝫ p̄ueniēs dicit cāꝫ ẜᵐ habitū. oꝑans dic̄ cām ẜm actum. Silr̄ eadē ē grā ſb̓ſequēs ⁊ co operans. ſꝫ ſb̓ſequēs dr̄ reſpectu p̄ueniētis q̄ facit volūtatē bonā: eo ꝙ adiuuet volūtateꝫ iam exn̄tē bonam ad faciēdū bonum. Cooꝑās ꝟo dr̄ reſpectu liberi arbitrii inquātū ex grā ⁊ libero ar. opꝰ bonū ꝓcedit. Ad pͥmā rōnē in ꝯtrariū dd̓. ꝙ in paruulis non eſt grā ẜm has intētiones oꝑans ⁊ cooꝑans ẜm actū: ſꝫ ī habitu: ꝗa illa eadē grā que modo eſt ī ꝑuulo erit in ip̄o oꝑans ⁊ cooꝑans: qn̄ oꝑabit̉ ⁊ ha bebit vſum ſui li. ar. Iſte enī drīe dicūt̉ ꝑ cō parationē ad oꝑari. Un̄ cū in paruulis nō ſit peratio nec ptās oꝑandi in actu: ſꝫ ſolū in ha bitu: ꝗa non hn̄t vſum arbitrii: pꝫ ꝙ non po net̉ iſte intētiones in paruulis ī actu ſꝫ ī hītu. Ad aliud dd̓. ꝙ libeꝝ ar. ẜm duplicē rōneꝫ parat̉ ad grām.ſ. in rōne recipientꝭ: ⁊ ī rōne oꝑantꝭ. ⁊ tn̄ vtrūqꝫ ē volūtatꝭ ſeu li. ar.ſ. reci pere grām ⁊ cū grā oꝑari. Dicēdū gͦ ꝙ ẜm ꝙ ꝯparat̉ ad ipſam in rōne recipiētꝭ. ẜm hoc dr̄ gra oꝑans: nec ip̄ꝫ arbitriū dr̄ cooꝑans ipſi ẜꝫ hanc rōnę. ꝗa ꝯꝑat̉ ei in rōne recipiētꝭ. Scd̓m aūt ꝙ ip̄m libeꝝ arbitriū agit ꝑ grām: ẜm hͦ ꝯꝑat̉ ad grām in rōne cooꝑantꝭ. ⁊ ẜm hoc dr̄ gra cooꝑans. ꝗa ſimul libeꝝ arbitriū oꝑatur cū gra. Ꝙ tn̄ obicit ꝙ grā nunꝙͣ relinquit ſuum effectū ſeu bonam voluntate ī arbitrio ſeu ꝯſenſu liberi ar. ⁊ ita cooꝑat̉ ipſi grē cō ſentiendo. dd̓. ꝙ veꝝ ē: tn̄ ẜᵐ rōne iſtam non dr̄ gra cooꝑans ſꝫ oꝑans ꝗa in receptiōe grē hoc ē qn̄ efficit uolūtatē bonā: pͥor ē actio gre Deinde ꝯſenſus ipſiꝰ arbitrii ſeu cooꝑatio in ꝯſentiēdo. ⁊ ideo grā dr̄ hic oꝑanſ. ſꝫ li. ar. dr̄ cū grā oꝑari: qn̄ oꝑat̉ bonū ꝑ grām. Quia gͦ opꝰ elicit̉ a potētia arbitrii ipſa grā iuuante ip̄m li. ar. dr̄ oꝑans. ipſa ꝟo grā cooꝑās velut admīculās oꝑanti. Per hoc pꝫ rn̄ſio ad rōes ſumptas iuxta auctoritatē bt̄i Ber. Ad pri ma qua oſtēdit̉ ꝙ cooꝑans n̄ ſit drīa grē: quia eadē eſt volūtas ꝯiūcta actui ⁊cͣ. dd̓. ꝙ veꝝ ē ꝙ ẜm eēntiam oīo eadeꝫ ē grā oꝑans ⁊ coope rans: ſꝫ differūt ẜᵐ effectꝰ. ⁊ quātū ad hoc di ſtinguit̉ cooꝑans ꝯtra operantē. ꝗa aliꝰ ē effe ctus gr̄e: cū facit nos velle bonū. aliꝰ cū facit nos exeꝗ bonū. ⁊ quātū ad pͥmū effectum dr̄ grā oꝑans. quantū ad 2ᵐ gr̄a cooperāſ: ſic̄ ea d̓ eſt volūtas ꝯiūcta actui exteriori ⁊ n̄ ꝯiuncta actui interiori. ſꝫ tn̄ differt ẜm effectum ſolum Ad aliud dd̓. ꝙ nō ē ponere gr̄ām oꝑante ⁊ cooꝑantē eē alia ⁊ alia: ſꝫ ad aliū ⁊ ad aliuꝫ effectu. ⁊ ideo nō ſuꝑfluit grā cooperās: quia nō ſuꝑfluit eiꝰ effectꝰ: ꝗ ē remoue̓ grauedinē ī nobis impediēte ad oꝑandū bonū. de qua. 9º. ſap. Corpꝰ qd̓ corrupit̉ aggͣuat animā. Ad rōnes ꝗbꝰ oſtēdit̉ ꝙ n̄ ē pone̓ grām cooꝑantē quantū ad ſecūda dr̄iam que aſſignat̉ inter grām oꝑantē ⁊ cooperātē. Dicēdū ad pͥmam ꝙ non eſt pone̓ aliā ⁊ aliā grām ꝑ eēntiaꝫ ad faciendū bonū ⁊ reſiſtēdū malo ſeu tēptatōi male. tn̄ differt ẜᵐ effect j. quia alid̓ efficit cū facit nos oꝑari bonū: ⁊ cā facit nos reſiſte̓ tē ptationi. poſſumꝰ enim habere vnū ſine alio ⁊ quātū ad oꝑari bonū dat̉ grā oꝑās. gratia ꝟo cooperās dat̉ ad reſiſtendū tēptationi. Ꝙ ꝟo obicit ꝙ ꝑ grām ꝑ quam oꝑamur bonū poſſumꝰ reſiſtere tēptationi. dd̓ ꝙ veꝝ ē ꝙ ipſam poſſumꝰ reſiſtere tēptationi: ſꝫ nō facilr̄ Per grām aūt cooperāte reſiſtimꝰ facilr̄. grā gͦ vt cooperās reſpicit facultatē reſiſtēdi ma lo. ⁊ ideo neceſſaria: ꝗa effectus neceſſariꝰ. Ad aliud dd̓. ꝙ veꝝ ē ꝙ ꝑ grām poſſumꝰ reſi ſtere tēptationi ſeu malo: ſꝫ non facilr̄. ⁊ hoc ē ꝗa habemꝰ in nobis fomitē impediētē ad hoc ⁊ ideo neceſſaria ē ad facilr̄ reſiſtendum. hec aūt dr̄ grā cooꝑans. vn̄ grā operās ad bonū operādū. grā cooperās ad facilr̄ operādū: ꝗa faciliter operamur bonū cū faciliter reſiſtimꝰ ei qd̓ impedit nos ad operādū qd̓ volumꝰ per gram oꝑari. Ad aliud ꝯcedēdū ē ꝙ ẜᵐ hāc rōnē nō fuit grā in xp̄o: ⁊ ꝙ grā in nobis ſit ad tot: hoc venit ex defectu ſb̓i. vbi enim grā inuenit ꝑfectū ſb̓m: ſicut fuit xp̄s: ibi non eſt ẜm hanc rōnē. Un̄ ſicut in xp̄o non fuit grā ad effectū ſanādi: ꝗa nihil erat in eo ſanandū ꝗa non poterat peccare. ⁊ hoc fuit ꝓpter ꝑfe ctionē ipſiꝰ. ita in ipſo nō fuit grā ad reſiſtēdū tēptationi ꝓpter ipſiꝰ ꝑfectionē. ꝗa nō poterat tēptari tēptatione interiori: ſeu quātum ad actū interiorē. ſꝫ in nobis ⁊ in ip̄o Adam poſt peccatū eſt effectꝰ ⁊ corruptio fomitis: ꝗa fo mitē hēmꝰ qui fouet peccatū in nobis. vn̄ ip̄e dyabolꝰ pōt nos tēptare interiꝰ ⁊ facere im p̄ſſione ⁊ infectionem in parte ſenſualitatis ⁊ ꝓpter hoc indigemꝰ gr̄a ad reſiſtēdū iſti tē ptationi. ⁊ hec dr̄ cooperās. Ad rōnes ꝗbꝰ obr̄ de grā p̄ueniēte ⁊ ſb̓ſequēte dd̓. ꝙ ꝙͣuis homo cogitet ⁊ faciat quicꝗd pōt: iſta nunꝙͣ p̄cedēt grām vt meritu. ⁊ in hac rōe dr̄ grā p̄ueniēs: ꝗa nūꝙͣ p̄uenit̉ a li. ar. meritorie. Dicendū igit̉ ꝙ actio li. ar. hoīs exn̄tis ī pctō mortali: qn̄ mouet̉ ex recta intētione. ⁊ fac̄ qd̓ in ſe eſt: ⁊ deꝰ dat ei grām: non p̄cedit gr̄am vt meritū ſeu meritorie. ꝗa non pōt mereri ꝙ det̉ ſibi grā ꝗa īgratꝰ ē. p̄uenit tn̄ actio illa grām vt diſponēs ad ipſam. ⁊ hoc mō cogi tatio ⁊ deſideriū p̄ueniūt grām. ⁊ hoc intel ligit augꝰ. ſuꝑ illud p̄s. Concupiuit aīa mea deſiderare ⁊cͣ. un̄ p̄ueniūt ip̄aꝫ ſicut diſpoſitio p̄uenit formā. Aliqn̄ etiaꝫ p̄uenit libeꝝ ar. gram vt meritū. ⁊ hoc reſpectu grē ſb̓ſequētꝭ ⁊ non reſpectu grē p̄ueniētis. vnde aug. Uo lūtas hoīs multa dei dona p̄cedit. ⁊ hoc p̄ue nire vel p̄cedere ip̄aꝫ eſt quantū ad maioreꝫ effectū grę. vnd̓ dicit aug. ad Bonifaciū. Grā meret̉ augeri vt aucta mereat̉ ⁊ ꝑfici volūta te ꝯcomitāte ⁊cͣ. Un̄ cū aliquis hēat grām ⁊ poſtea oꝑat̉ ꝑ illā meret̉ vt augeat̉ illa gratia quantū ad maiorē effectū: quouſqꝫ ꝑueniat in gloria. Per hoc pꝫ ſolutio ad illd̓ qd̓ obr̄ per aug. ꝙ cogitatio bona p̄uenit grām credēdi que ē pͥma grā ſeu p̄ueniēs. dd̓ ꝙ non p̄cedit ip̄am ſicut cā gr̄e ſꝫ ſicut diſpoſitio habilitās ad recipiēdū grām. Patet etiā ſolutio ad ali ud qd̓ obr̄ ꝙ ſi homo facit qd̓ in ſe eſt deꝰ dat ei grām: ꝗa facere qd̓ in ſe eſt nō p̄uenit grāꝫ meritorie ſꝫ diſpoſitiue. Et ſic patet ſolutio ad omnia obiecta. Conſequenter queri tur de aſſignatione diuiſioniſ ꝑ tria membra Ad qd̓ ſic. Ad v̓tutē ⁊ ꝑfectionē ꝟtutis requi rūt̉ tria.ſ. ſcire. velle. ⁊ īmutabilr̄ operari. Si gͦ quicꝗd eſt attributū ꝟtuti pōt attribui grē que eſt cauſa ꝟtutis. gͦ ad grām ꝑtinet ordinare ad rectitudinē ſciēdi. ⁊ hoc ꝑ ſcire. ⁊ ad rectitudinem volēdi per velle. ⁊ ad rectitu dinem oꝑandi ꝑ operari. quia hec tria ꝯcur runt ad ꝟ̓tutē ſcire bonū. velle bonum. oꝑari bonū. gͦ ẜᵐ hoc requirit̉ grā ẜm tres drīas.ſ. faciens cognoſcere vel ſcire bonū. grā faciēs velle bonū. ⁊ grā faciēs oꝑari bonū. Item Ber. de grā ⁊ li. ar. Ipſa grā īmittendo bonā cogitationē nos p̄uenit. īmutādo malā volū tatē nos per ꝯſenſum deo iūgit. miniſtrādo ꝯſenſui facultatē internꝰ opifex īnoteſcit. Ex quo relinquit̉ ꝙ ē grā faciens bonū cogitare ⁊ grā faciens bonū uelle. ⁊ grā faciens bonū operari. gͦ diuiſibilis eſt per tres drīas. Ad oppoſitū. Habemꝰ grām ſufficienter diuiſam ꝑ duas drīas. ꝑ gr̄am p̄ueniētē ⁊ ſb̓ſequentē Operantē ⁊ cooperanteꝫ. gͦ ſuperfluit tertia dria. Item z. ſenten. di. 26. Diſtinguit ma giſter gr̄am in preuenientē adiuuātē ⁊ ſb̓ſe quentē. Sed obr̄. dicit aug. in ench̓. Precedit bona volūtas hoīs multa dei dona ſꝫ nō oīa. Que aūt n̄ p̄cedit ipſa in eis eſt: ⁊ ipſa iuuat Ex hoc arguit̉. potius gͦ bona volūtas iuuat grām qͣꝫ grā bonā volūtatē. gͦ grā adiuuans nulla ē. Conſequēter eſt qd de aſſignatiōe iſtaꝝ drīaꝝ grē qualr̄ ſe habēt. Bernardꝰ enī poſtqͣꝫ diſtinxit tres drīas grē. īmiſſiuā bone cogitationis: ⁊ īmutatiuā male volūtatis: ⁊ miniſtratiuā facultatis ſeu poteſtatis oꝑādi Poſtmodū ip̄e aſſignat has drīas inter iſtas grās dicens. Primū utiqꝫ eſt ī quo nos nihil facimꝰ. 2ᵐ ꝟo facit nobiſcū. 3ª ꝟo ꝑ nos facit ⁊ ex hͦ ꝯcludit aliā drīaꝫ. Primū quidē ī quo nihil facimus nec vltimū: ſꝫ ſolū mediū nobis reputat̉ ī meritū. Tertiam drīam aſſignat dicens. Ualet utiqꝫ ad meritum intentio. ad exemplū actio. utrūqꝫ ꝟo p̄cedit cogitatio. Obicit̉ gͦ pͥmo ſuꝑ hoc ꝙ dic̄ ꝙ pͥmū fac̄ ſine nobis.ſ. īmiſſione bone uolūtatis. quia ſicut ī poteſtate li. ar. eſt uelle ita ⁊ cogitare: ꝗa co gitare rōnis ē. Libeꝝ aūt arbitriū ē facultas volūtatis ⁊ rōnis. gͦ in volūtate eiꝰ ē cogita re uel non cogitare bonū. Nō pōt igit̉ īmitti ei bona cogitatio ſine ſuo ꝯſenſu. Cum igit̉ cooꝑari dicat̉ li. ar. grēdum ꝯſentit. gͦ īmiſſi one bone cogitatōis cooꝑat̉ libeꝝ ar. ipſi gre gͦ non dicit veꝝ diuidendo ſeu dicēdo ꝙ prī mum facit ſine nobis. Silr̄ obr̄ ſuper hͦ qd̓ dicit ꝙ pͥmū nec ultimū ſꝫ ſolū mediū reputa tur in meritū. Uult gͦ dice̓ ꝙ pͥmū.ſ. cogitare bonū non reputat̉ ad meritū. Sꝫ ꝯtra eſt ꝗa in omni actōe meremur qͥ ē mouente caritate ⁊ libero. ar. Si gͦ ex caritate mouet̉ multotiēs arbitriū ad cogitandū bonum. ergo cogitare bonum debet ei reputari ad meritū. Similr̄ obr̄ de hoc ꝙ dicit ꝙ tertiū.ſ. actio boni nō re putat̉ in meritū. Ex quo videt̉ ꝙ actiōe exte riori non mereamur. Sꝫ ꝯtra. Actio boni exte rior p̄cedit ex libero arbitrio ⁊ caritate. Sꝫ ī oī tali eſt mereri. gͦ ī tertio qd̓ eſt actio boni ē mereri. ⁊ ita falſum dic̄. So. dd̓ ꝙ cum grā ſit ꝑfectio potētie que eſt in libero. ar. ẜm actꝰ ipſiꝰ liberi ar. erit aſſignare drīas grē. Ad li. autē arbitriū pͥº ꝑtinet cogitare. ꝯn̄ter velle poſtmodū exeꝗ ſeu oꝑari. Secūdū hͦ gͦ Bern̄. aſſignat triplice driaꝫ grē. Prima ē īmiſſi ua bone cogitationis. 2ª īmutatiua male uo lūtatꝭ. 3ª miniſtratiua facultatꝭ ad exequēdū ſeu ad oꝑādū bonū. Un̄ dic̄ Ber. in li. de grā ⁊ li. ar. Tria hec grā oꝑat̉: ſeu deꝰ ꝗ oꝑat̉ per gr̄am in nobis.ſ. cogitare bonū. velle bonum. exeꝗ bonū ul̓ ꝑfice̓. Ad illud qd̓ pͥmo obr̄ ī ꝯtrariū ꝙ ſuꝑfluit diuiſio gr̄e ꝑ tres drīas. cum ſufficiēter ſit diuiſa ꝑ duas drias. dd̓. q reducibilis eſt ad illā q̄ eſt ꝑ duas drīas. Gra .ij. p̄ueniēs excitatiua dr̄ ad cogitādū bonuꝫ ⁊ ita pͥma grā īmiſſiua bone cogitationis cō p̄hēdit̉ ſb̓ grā preueniēte. alie vero due drīe. īmutatiua male volūtatꝭ ⁊ mīſtratiua facul tatis: iſte ꝯp̄hendūt̉ ſb̓ grā ſb̓ſequēte: ꝗa grā ſb̓ſequēs dr̄ ad duplice̓ actū.ſ. ad actū interi orē ꝗ ē velle.ſ. in affectū: ⁊ ad actū exterioreꝫ in effectū. Ad 2ᵐ dd̓ ꝙ grā dr̄ iuuare libe rū arbitriū. ꝗa ī poſſibile ē ꝙ libeꝝ ar. eleuet̉ ī debitū velle.ſ. in velle bonū ⁊ meritoriū per ptātē ſuā: niſi adiuuet̉ a grā. ⁊ ẜᵐ hͦ dr̄ gralia adiuuās. Silr̄ grā adiuuat̉ ꝑ libeꝝ ar. ꝗa grā non oꝑaret̉ niſi eēt ꝯſenſus vl̓ aſſenſus liberi ar. ⁊ iō dr̄ libeꝝ ar. adiuuare grām: dū ꝯſētit ipſi grē. ⁊ ẜm hͦ dr̄ 2º ſentꝭ. di. 26. Congruēter dr̄ ꝙ bona volūtas iuuat grām: qua p̄uenit̉: dū ꝯſentit̉ ad effectū bonū. Ad alid̓ dd̓. ꝙ cogitatio boni eſt duplex. Uno moͣ dr̄ cogita tio boni pͥª excitatio li. ar. ad cogitādū bonū ſeu ꝯſequat̉ effectꝰ ſeu no. Alio mō dr̄ cogita tio boni actꝰ ille ꝗ ꝯſeꝗt̉ excitationē: dū ratio excitatiua ꝯſiderat bonū. Un̄ cogitare pͥmo modo ē actꝰ excitandi ad velle bonū. Cogitar 2º mō eſt cogitare bonū. ẜm pͥmū modū nihil facimꝰ ī cogitatōe boni. ꝙ enī cogitatio boni excitet volūtatē ad bonū: hoc a nobis n̄ ē ſꝫ a gra. Et ẜᵐ hͦ loꝗt̉ Ber̄. ⁊ vult dice̓ ꝙ ip̄a grā ē pͥmū excitās li. ar. ſeu li. ar. moueat̉ ſeu non ad cogitandū de bono. ⁊ hec eſt illa pulſatio de qua dr̄ apocꝭ. 3. Ego ſto ad hoſtiū ⁊ pulſo. ⁊ ita quātū ad illū modū nihil facit volātas quantū tn̄ ad 2ª modū oꝑat̉ aliꝗd voluntas ſeu li. ar. ⁊ exēplū ē. Sic̄ enī in excitatiōe quā excitat̉ oculꝰ ꝑ lumē ad vidēdū nihil fac̄ ocu lus. ſꝫ fac̄ in ip̄o aſpectu quo videt mediante lumine. Silr̄ in excitatione illa nihil facimꝰ: tn̄ in ꝯſideratōe aliꝗd facimꝰ.ſ. in motu rōis ad cogitandū bonū. vn̄ pn̄tans imaginem boni ē grā. ⁊ hͦ ſine nobis. ſꝫ 2ᵐ nobiſcū ē ⁊ fac̄ me ritū. Ad aliud dd̓ ꝙ eſt ꝯtra illud qd̓ dic̄ ꝙ pͥmū non reputat̉ in meritu. dd̓. ꝙ ſicut vi ctoria tota pugne attribuit̉ regi: ⁊ non militi bus: lꝫ ꝑ ipſos exerceat̉. ⁊ hoc eſt ꝗa ipſe rex ē imperas bellū. ⁊ iō penes ip̄ꝫ dr̄ reſidere uicto ria. Secūdario tn̄ tribuēda ē militibꝰ. Similr̄ dd̓ ꝙ volūtas ē imꝑans actui ſuo: qui ē velle Imꝑat etiā alijs actibꝰ.ſ. cogitationi de bono ⁊ executioni. ꝗa ſi volo cogitabo bonū. Si nō volo nō cogitabo. ſilr̄ ſi volo faciā ⁊ nō faciā bonū. vnde iſti actus ſb̓iecti ſunt ipſi volūta ti: ꝗa eſt imꝑans eis. ⁊ ideo pͥncipalr̄ merituꝫ reſidere dr̄ penes ipſam voluntate. eſt tn̄ ali oꝝ actuū ſecūdario. Cum gͦ dic̄ Ber. ꝙ ſolum mediū.ſ. uolūtas boni reputat̉ ad meritū: ⁊ n̄ pͥmū neqꝫ tertiū. loꝗt̉ ẜᵐ pͥncipalitatē. vn̄ nō excludit ꝙ nullo mō reputāt̉ ad meritū. ſꝫ ẜm pͥncipalitatē. qͣſi dicat ꝙ alia ſine uolūtate nō ſunt meritoria. ſꝫ uolūtas ſine ipſis bn̄ ē meri toria. vn̄ nec libeꝝ ar. ad cogitādū nec actꝰ ex terior ſemꝑ reputāt̉ ad meritū: ſꝫ uolūtas ſēꝑ Un̄ dic̄ ꝙ plerūqꝫ extorquet ipſam actionem timor inutilis: aut ſimulatio damnabilis. Ad aliud qd̓ obr̄ de intētione ꝙ nō ualet ad meritū ꝗa ē in rōne ſeu cogitatiōe: circa quā non reſidet meritū. dd̓ ꝙ intētio dr̄ duplr̄: ꝗ intentio dr̄ reſpectu finis. ſꝫ tendere in fine hͦ ē duplr̄. vel ꝑ ꝯſideratōem ipſiꝰ finis. uel per motū ⁊ inclinationē in finē. Primū ē rōnis. 2ᵐ uoluntatis. vn̄ rō eſt quaſi doctor. uol tas eſt quaſi executor rōnis. Per rationem finem ꝯſidero tm̄: ſeu inclinor: ſeu noͣ. Per uolūtate aūt inclinor ⁊ tendo in omnibꝰ oꝑibꝰ meis in ip̄m fine. ⁊ iō ualet ad meritū īſtā tendentia ī finē uel intētio. ⁊ de hac loꝗt̉ Ber̄. Obiectio aūt ꝓcedit de pͥma que ſolū ē ꝑ ꝯſiderationeꝫ finis: circa quam non eſt meritū. Conſequenter queri tur de drīa grē quantū ad ſtatꝰ an̄ peccatur poſt peccatū. an̄ incarnationē. pꝰ incarnatōeꝫ ī ſtatu ꝑuuli ⁊ adulti. Querit̉ gͦ utꝝ ſit eiꝰdē rōnis grā in hoīe ante peccatū ⁊ pꝰ peccatū ⁊ videt̉ ꝙ non: ꝗa in hoīe ante peccatū fuit grā informas ſic̄ ī adā. In hoīe aūt pꝰ peccatū fuit grā reſormās. Sꝫ nō eſt eiuſdē rōnis in formare ⁊ reformare. Grā igit̉ non eſt eiuſdē rōnis in hoīe ante peccatū ⁊ poſt. Iteꝫ in adam ante peccatū fuit grā ſine ſacr̄o. ⁊ ī ho minibꝰ poſt peccatū eſt grā ſacramentalis. Sꝫ non eſt eiuſdē rōnis gr̄a cū ſacramēto ⁊ gͣtia ſine ſacr̄o. Itē grā ſine ſacr̄o ante peccatuꝫ ſe hꝫ ad aīam velut medicina ꝯſeruatīa ſani tatꝭ. Grā ſacr̄alis poſt peccatū ſe hꝫ ad animā velut medicina curatiua morbi. Sed non eſt eiuſdē rōnis medicina ꝯſeruatiua ſanitatis ⁊ curatiua morbi. gͦ nec grā ante peccatuꝫ ⁊ poſt peccatū eſt eiuſdē rōnis. Ad oppoſitū Non eſt differentꝭ rōnis lux expellēs tenebras ⁊ ꝑficiēs ⁊ illīans aerē. Sꝫ gr̄a ante peccatuꝫ eſt uelut lux ꝑficiēs aīam: ſicut lux ꝑficit aere Grā poſt peccatū eſt ſic̄ lux expelles tenebras peccati. Non eſt gͦ differens rō gr̄e ante pctm̄ ⁊ poſt. Item non facit driam in calore ẜm ronē qd̓ expellit frigidū ⁊ qd̓ informat n̄ fri gidū: ſicut lignū. gͦ ſilr̄ grā non differt ẜm ro nē: ẜm ꝙ expellit peccatū: ⁊ ẜm ꝙ īformat an̄ peccatū. So. dd̓. ꝙ nō differt ẜm rōnē eēn tialē grā an̄ peccatū ⁊ poſt peccatū: ſꝫ ſolū ẜꝫ ronē accidētalē. vnde ſicut eadem medicina ꝑ eēntiā eſt pͥncipiū ſanitatꝭ ⁊ curationis: diſ feres tn̄ ẜm accidētalē rōnē ꝗa ad ſanitatē ſe hꝫ ꝑ ſe. ad curationē ꝑ accn̄s: hoc eſt ſi inueni at̄ morbū in corpore. Ita eadē ē grā ẜm rōneꝫ eſſentie que ē pͥnᵐ ſanitatꝭ in aīa ꝑ ſe. ⁊ curati onis morbi peccati ꝑ accn̄s: hoc eſt ſi īueniat peccatū in aīa. Ad pͥmū dd̓. ꝙ eadē eſt grā informans ⁊ reformās ꝑ eēntia: ſꝫ alio modo ſe hn̄s. ꝗa aīa ante peccatū fuit informis ⁊ ī potētiā ad forma negatiue: quia nō hēbat for mam. Informata aūt fuit ꝑ grām. Et ꝓpter hͦ dr̄ grā ante peccatū gr̄a informās. aīa aūt p peccatū fuit informis pͥuatiue: ⁊ ī potētia ad formā pͥuatiue.i. cū ꝯtraria diſpoſitōe.ſ. pctō. quia hēbat deformitatē ꝓpter pctm̄. Grā autē adueniēs eī expellit illā forma ꝯtrariā facien tem aīam deformē: ⁊ introducit ſe ī aīa. ⁊ iō poſt peccatū dr̄ reformās. Ꝙ gͦ grā dicat̉ īfor mas ⁊ reformās an̄ peccatū ⁊ poſt peccatū. hͦ non eſt ex parte ſui: ſꝫ ex parte ſuſcipiētꝭ: ī quo ſi inueniat pcm̄ dr̄ reformās. ſi ꝟo n̄ inueniat dr̄ informas. Ad aliud dd̓. ꝙ in medicina facit drīam eēntialē curatiuū egritudinis: ⁊ ꝯſeruatiuū ſanitatis: hoc ē ex imꝑfectiōe me dicine: īmo ex ꝑfectione medicine eſſet ꝙ ipſa eadē curaret ⁊ ꝯſeruaret. vn̄ hāc medicinaꝫ ponerēt medici ꝑfecta: que curaret morbuꝫ ⁊ ꝯſeruaret ſanitatē. aliā ꝟo que tm̄ curat: vel tm̄ ꝯſeruat non ponūt eē ꝑfectā. Quia gͦ grā ſe hꝫ vt medicina ꝑfecta ī aīa. ideo de eiꝰ ꝑfe ctione eſt ⁊ ꝙ curet ſi inueniat quid curādū in aīa. ⁊ ꝙ ꝯſeruet aīam in ſanitate. gͦ grā ſa cramētalis ⁊ grā ſine ſacr̄o nō differt ẜm illd̓ qd̓ dat̉: quia vtrobiqꝫ dat̉ grā eadē ꝑ eēntiā ſꝫ differt quātū ad illud ꝑ qd̓ dat̉. Conſequenter queri tur an an̄ incarnationē ⁊ pꝰ incarnationē dif ferat grā ꝑ eēntiā. ⁊ on̄dit̉ ꝙ ſic. Dioꝰ. Omne datū optimū deſcēdēs a patre luminū reduō̄ nos ꝑ Ih̓m ad ꝯgregātis patris vnitatē. Si gͦ gr̄a an̄ incarnationē non hūit ptāte ad hͦ vt reduce̓t ad patris vnitatē. Sꝫ pꝰ īcarnat onē hūit.ſ. ꝑ xp̄m paffum. gͦ alterius eſt ante incarnatione ⁊ poſt. Itē ante incarnatōe non potuit nobis grā p̄ſtare vitā eternā. ſꝫ ꝑ incarnatione potuit. gͦ alia ē pꝰ incarnationē ⁊ dignior qͣꝫ ante. ꝗa ante non fecit dignum uiſionē ⁊ ꝯtēplatōe dei eterna ſic̄ poſt. Ad oppoſitū. Nōᵉ erat alteriꝰ rōnis fides ante in carnationē ⁊ poſt. filr̄ nec caritas. gͦ eadē rōe nec gra: cum non ſit ſine ipſa. So. Concede dū eſt ꝙ non eſt alia grā ante incarnationē ⁊ poſt. tn̄ aliꝗd efficit grā poſt incarnationem qd̓ non ante. ſꝫ hoc non ē ex diuerſitate que ſit in grā: ſꝫ ex adiuncto. quia aliud adiungit̉ gre poſt incarnationē: ꝟtute cuiꝰ facit dignū uiſi on eterna: qd̓ ei non adiūgebat̉ ante incarna tionē. īmo ante īcarnationē adiūgebat̉ aliꝗc ei qd̓ erat impediēs p̄dictā viſionē: qd̓ remo tum eſt ꝟtute incarnationis ⁊ paſſionis xp̄i quia ante incarnationē erat reatꝰ culpe origi nalis. ⁊ erat grā cū reatu illo originali: ꝗ rea tus excludebat a viſione eterna: nec poterat ſolui reatꝰ ille niſi ꝑ paſſionē xp̄i dei hominis Inde eſt ꝙ qͣuis eēt grā ibi q̄ facet de ſe di gnū vita eterna: non tn̄ hoc poterat efficere in actu: ꝗa impediebat̉ ꝑ reatū originalē. ſꝫ p incarnatōeꝫ ⁊ paſſione xp̄i hūit grā ſecū me ritū paſſionis: ꝑ quā fuit ſol̓o illiꝰ reatꝰ. Inde eſt ꝙ potuit poſt īcarnatione ⁊ paſſionē nos efficere dignos actu viſiōe eterna. qd̓ ante nō poterat. ⁊ ẜm hoc pꝫ rn̄ſio. Conſequenter queri tur vtrū gratia ſit eiuſdē rōnis in adulto⁊ paruulo. ⁊ on̄dit̉ ꝙ noͣ. quia grā dat̉ ī puulo ad informandā aīam. in adulto dat̉ grā ad operādū. vn̄ gr̄ā in paruulo dat̉ ad bn̄ eē. In adulto ad bn̄ oꝑari. Si gͦ nō eſt eiuſdeꝫ rōnis bn̄ eē ⁊ bn̄ oꝑari. gͦ nec grā erit eiuſdē rōnis ī adultis ⁊ paruulis. Itē in ꝑuulo dat̉ gra cū ſacr̄o. adulto ꝟo dat̉ gra ſine ſacr̄o. Sꝫ grā ſacramētalis ē ſil̓itudo aīe ad xp̄um hoīem. grā ſine ſacr̄o eſt ſil̓itudo anime ad xp̄m deū ⁊ ſupponit̉ hec drīa quia ſacramētalis aſſil̓ar nos ad xp̄m paſſuꝫ. Sꝫ ſil̓itudo per eſſentiam differt a ſil̓itudine cū ea: reſpectu cꝰ dicūt̉ iſte ſimilitudines: differūt ꝑ eēntiā.ſ. deꝰ ⁊ homo humanitas ⁊ deitas. gͦ grā ſacramētalis per eſſentiā differt a grā ſine ſacr̄o. gͦ nō ē gratia eiuſdē rōnis in paruulis ⁊ adultis: ſꝫ differēs rōne eēntiali. Ad oppoſituꝫ. Grā que eſt in paruulo manet in adulto. Ponat̉ ꝙ ipſe non cadat ꝑ peccatū. gͦ eadē ē grā in vtroqꝫ. Sed paruulū faciebat bn̄ eē. gͦ ⁊ adultū. Cū gͦ maiꝰ ſit eē ꝙ oꝑari: ⁊ bn̄ eē ꝙͣ bn̄ oꝑari. grā que fa cit bn̄ eſſe faciet bn̄ oꝑari. Itē ſic̄ differt ꝑ fectibile: ita dꝫ differre ꝑfectio. Sꝫ ꝑfectibile a grā in adulto ⁊ ꝑuulo non eſt alteriꝰ rōniſ. gͦ grā n̄ ē alteriꝰ rōniſ ī adulto ⁊ ꝑuulo. Minor pꝫ: ꝗa ꝑfectibile a grā in adulto ⁊ paruulo ē pars rōalis. ſꝫ h̓ non differt ẜᵐ rōne ī adulto ⁊ paruulo: lꝫ in ꝑuulo ſit impotētia operandi ⁊ non in actu ẜm partem rōnalē. So. dd̓ ꝙ grā in adulto ⁊ paruulo non differt ẜm eēn tiam: quāuis ipſa oꝑet̉ aliꝗd in adulto: qd̓ nō oꝑat̉ in paruulo. hͦ enī non ē ꝓpter diuerſita te que ſit ī grā: ſꝫ ex ꝑte ſuſcipiētis. quia ī par uulo eſt rō ligata quantū ad vſuꝫ. ⁊ arbitriū volūtatꝭ ligatū. In adulto ꝟo expeditū eſt: ſꝫ grā oꝑat̉ in recipi ēte ẜᵐ capacitatē ipſiꝰ recipi entis. Quia gͦ paruulꝰ eſt tm̄ caꝑabilis infor mationis. adultꝰ aūt ē caꝑabilis informatōis ⁊ oꝑationis: ꝓpter hoc grā ſolū ē in paruulo ad informatione. in adulto aūt ad īformati onē ⁊ vltra ad oꝑationē. Ad pͥmū gͦ poſſu mꝰ dicere ꝙ grā ẜm ſe ē ip̄a que facit bn̄ eſſe. grā aūt ẜm ꝙ ē ī ꝟtute ipſa eſt que facit bene operari. vn̄ ſic̄ n̄ eſt alteriꝰ eēntie grā ẜm ſe ⁊ gratia in virtute: licet alio modo ſit. ita nō ē alia grā in paruulo ⁊ in adulto. ſicut lumē ẜꝫ ſe ⁊ lumē in radio non eſt alteriꝰ eēntie: lꝫ ſit alio modo ſe habēs: ꝗa ẜm ſe informat aerem indiſtincte. ī radio īformat diſtincte: vt dire ctū ad hāc partē vel aliā. Ad aliud dd̓. ꝙ gra poſt peccatū aſſil̓at deo hoī: qd̓ pꝫ in fide ꝗa nūꝙͣ dat̉ alicui grā poſt peccatū ſeu ante incarnationē ſeu poſt: niſi rōne fidei dei hoī ⁊ hoc ē ꝗa nullꝰ poſt peccatū potuit eē gratꝰ deo ſine fide dei hoīs. Sꝫ fides dei hoīs ē du plex.ſ. ꝓpria ⁊ aliena. Paruulo dat̉ grā ſine fi de dei hoīs ꝓpria. ſꝫ nō ſine aliena.ſ. fide ec. cleſie: ut ſicut pctm̄ ab alio habuit. ita ⁊ grām per fidem alienam. Adulto aūt non dat̉ gra ſine fide ꝓpria dei hoīs: ſeu ante īcarnationē ſeu poſt aſſil̓at deo homini. Et qd̓ obr̄ grā aſ ſimilans deo: ⁊ grā aſſimilans homini differt eēntialr̄ ſicut deitas ⁊ humanitas interime dū eſt. Nam grā de intētione ſua eſt aſſil̓are deitati. ⁊ eo ꝙ aſſimilat humanitati xp̄i: que ē maxime aſſil̓ata deitati. ⁊ deīformis aſſil̓at deitati. Quicꝗd eniꝫ aſſil̓at̉ rei que ſimillima ē deo: aſſil̓at̉ deo. maxime ſi aſſil̓et̉ eī inquātū deo ſil̓is eſt. Ueritur conter quen de ſb̓o grē. Circa qd̓ erit modꝰ inꝗfiti onis duplex. Primo queret̉ quō hꝫ fieri in ſb̓o. 2º quō ſit in ſb̓o. Quo aūt hēt fieri querit modꝰ ſuſceptionis. ad qd̓ terminādum queret̉ de illis in quibꝰ eſt libeꝝ ar. ligatu. An ꝑuuli ſint ſuſceptibiles gre. An adulti dormiētes vel alienati ſint ſuſceptibiles grē. Ad primum Seꝰ auctor ſalutis Ber. de grā ⁊ li. ar ē. libeꝝ ar. capax: nec dare valet eā: niſi deus: nec caꝑe niſi libeꝝ ar. Si gͦ in paruulis non ē libeꝝ ar. ẜm actū: relinꝗt̉ ꝙ ꝑuuli nō ſūt capa ces gre. Itē ſi dicat̉ ꝙ in paruulis ē liberuꝫ ar. ẜᵐ potētiā. ⁊ hͦ ſufficit ad ſuſceptionē grē In ꝯtrariū obr̄. ꝗa Ber. ibidē dicit pꝰ. Tam abſqꝫ ꝯſenſu eē nō pōt recipiētis qͣꝫ abſqꝫ grā dātis. Sꝫ īpoſſibile ē ꝙ gr̄a ſalutis det̉ abſqꝫ grā dantis. gͦ impoſſibile eſt ꝙ det̉ abſqꝫ ꝯſen ſu recipiētis. Cū gͦ in paruulis non ſit potētia ꝯſentiēdi: pꝫ ꝙ nec potētia ſuſcipiēdi grām. Itē ſicut dicit aug. in li. retractationū. Nō miſeret̉ deꝰ niſi volūtas p̄ceſſerit. Sꝫ dei mi ſeratio eſt ſue gre donatio. gͦ non dat grām niſi p̄cedat volūtas. Cum gͦ in paruulis non poſſit eſſe hīꝰ volūtas. nec ipſi pn̄t eē recepti biles grē. Contͣ. Gn̄. 17. Dixit dn̄s ad abraā Circūcidet̉ ex vobis oē maſculinū. ⁊ circūci detis carnē p̄putii veſtri vt ſit ſignū federis inter me ⁊ vos. Infans octo dieꝝ circūcidet̉ in vobis. Erat igit̉ circūciſio fignū federis.i. recōciliationis ad deū. ſꝫ illud erat ꝟe ſignuꝫ. gͣ ꝟe erat reconciliatio ad deū ⁊ ī ꝑuulis ⁊ ī alijs ꝑ ſacr̄m circūciſionis. gͦ ꝟe hēbāt ꝑuuli rāꝫ d̓ī ꝑ circūciſionē. Si gͦ ſit āplior largītīo grē dei tꝑe grē poſt paſſione qͣꝫ ante.ſ. temꝑe legis: pꝫ ꝙ paruuli ſaluant̉ ⁊ ſuſcipiūt gr̄am ꝑ ſacr̄m baptiſmi. Itē. 5. ad ro. Ubi abūda uit delictū ſuꝑabundauit ⁊ gra. ⁊ ſicut regͣ uit peccatū in mortē: ita ⁊ grā regnet ꝑ iuſti ciā in vitā eterna ꝑ ih̓ꝫ xp̄m. Sꝫ peccatū regͣ uit in mortē vſqꝫ ad mortē xp̄i in paruulis ⁊ adultis. gͦ grā que eſt ꝑ ih̓m xp̄m attinget̉ no folū adultos: ſꝫ ⁊ ꝑuulos. Itē. 5. ad ro. Non ſicut delictū ita ⁊ donū: ꝗa grā uniꝰ hoīs ih̓u xp̄i in plures abūdauit. Si gͦ grā ih̓u Xp̄i in plures abūdauit qͣꝫ peccatū originale. ⁊ pctm̄ originale inficit paruulos ⁊ attingit. gͦ ⁊ grā ih̓u xp̄i attingit paruulos. Itē. i. cor. 15. Si. in adā omnes moriūt̉. ita in xp̄o omnes viui ficabūt̉. Si gͦ in adam omnes moriūt̉ nō ſolū adulti ſꝫ ⁊ ꝑuuli. gͦ in xp̄o nō ſolū uiuificabūt̉ adulti ſꝫ ⁊ paruuli. So. duplex eſt īiuſticia vna quā homo ſibi facit. alia que homini fit. In iuſticia pͥma ē culpa actualis: quā ſibi facit homo ꝑ ſuū libeꝝ arbitriū. Iniuſticia 2ª ē cul pa originalis que ꝯtrahit̉ ex culpa ade: ⁊ nō ex li. ar. paruuli. Silr̄ cū iuſtificatio nihil alid̓ ſit qͣꝫ reditꝰ de iniuſticia ad iuſticiā: erit iuſti ficatio duplex. vna ad quam homo facit. alia ad quā homo nō facit. ſicut in iuſticia non ꝯͣ hit̉ ex aliquo qd̓ paruulꝰ faciat. ita nec in iuſti ficatione requirit̉ ꝯſenſus eiꝰ: ſꝫ fit ī paruulo ꝑ exhibitione ſacr̄i baptiſmatꝭ. Iniuſticia aūt que eſt in adulto non ſolū eſt illa que ei fit ex culpa originali: ſꝫ etiā illā quā ſibi fac̄ ex culpa actuali. ⁊ ꝓpter hͦ neceſſario reꝗͥrit̉ ꝙ adultus ad iuſtificationē ſuā aliquid faciat: ⁊ iō ncc̄io requirit̉ ꝯſenſus eiꝰ in actu. ⁊ ſic pꝫ ꝙ in par uulis ē potētia ad ſuſcipiēdū grāꝫ: lꝫ etiam in actu non ꝯſentiāt. Ad pͥmū in ꝯtrariū dd̓. Y libeꝝ ar. accipit̉ aliqn̄ in potentia: aliqn̄ in actu. dicēdum gͦ ꝙ nulla res que non hꝫ ptātē arbitrii eſt ſuſceptiua gr̄e: quia illa ſola hꝫ po tentiā liberi. ar. ꝓprie. ſꝫ dico ꝙ non requirit̉ actꝰ lī. ar. ſemꝑ ad ſuſceptionē grē: ⁊ maxime iuſtificatione paruuloꝝ: ſꝫ ſolū ſufficit ibi pote tia li. ar. Ad aliud qd̓ obr̄ in ꝯtrariū dd̓. ꝙ eſt ꝯſenſus in potētia: ⁊ in habitu: ⁊ in actu. Conſenſus ī potētia eſt in paruulo. ꝯſenſus ī habitu ē in adulto dormiēte: ꝗ firmo ꝓpoſito dū uigilaret ꝯſenſit: ut ꝯuertet̉ ad deū: ⁊ pe tit grām. ꝯſenſus in actu eſt vt in vigilante ꝗ hꝫ ꝓpoſitū firmū vt ad de cōuertat̉. Si gͦ gnaliter intelligat̉ auctoritas illa dꝫ intelligi ẜm ꝙ ꝯſenſus gn̓alr̄ dr̄ iſtis tribꝰ modis. vel dd̓ ꝙ illa auctoritas ītellr̄ de adultis. vn̄ di grē operant ī ſalutē cooꝑari dr̄ liberū ar. du ꝯſentit. ſꝫ li. ar. non cooꝑat̉ niſi in adulto: cū ī eo ſolo ſit vſus liberi ar. ⁊ ꝓpter hoc intellr̄ d̓ adulto. Et ꝑ hoc patꝫ ſolutio ad aliud aug. ⁊ diſtinguendū vt pͥus. Conſequenter queri tur de adulto vtrū adultus dormiēs vel fu rioſus ſeu amens poſſit reciꝑe grām. Ad qd̓ ſic dr̄. 3. ℟. 3. ꝙ ſapiētia īfuſa ē Salomoni do mienti. Sꝫ ſapīa ē donū a deo ſicut grā. Si gͦ ſapīa pōt īfundi hoī dormiēti. gͦ ⁊ grā. Itē uidemus ꝑ auctoritates ſcripture ꝙ ī ſomnis erant reuelationes ꝓphetaꝝ. vn̄. 12. Numeri hr̄. Si ꝗs inter vos eſt ꝓph̓a in viſione appa rebo ei vel ꝑ ſomnū loquar ad illū. Sꝫ ſua lo cutio nihil aliud ē ꝙ reuelatio ꝟitatꝭ. ergo in ſomnis fiunt reuelationes ꝟitatꝭ ⁊ ſecretorū dei. Itē. Iob. 33. In ſomno tunc aperuit do minꝰ aures viroꝝ. In ſomno igit̉ fint reuela tiōēs. Iuxta has auctoritates ſic obr̄. Sicut ſe hꝫ aīa in cognitione ꝟitatꝭ: ita ordinata ē ad amorē bonitatꝭ. Si gͦ in ſomno poteſt ei infū di cognitio ꝟitatis. gͦ ⁊ ei in ſomno pōt īfūdi dilectio bonitatꝭ. Sꝫ amor bonitatis eſt grā. gͦ hoī dormiēti pōt infundi grā. Itē titulo de baptiſmo ⁊ effectū baptiſmi hr̄ ꝙ grā ſa cramētalis infundit̉ dormiēti. Sꝫ gr̄a ſacr̄aliſ eſt grā. Itē in illa decretali arguit Innocꝭ papa hoc modo. De ſil̓ibꝰ eſt iudiciū ſimile. Sꝫ ſimilr̄ ſe hꝫ quātū ad īmobilitationē ⁊ ligati on arbitrii dormiēs ⁊ paruulꝰ. Si gͦ paruulꝰ non impedit̉ ꝓpter ligationē arbitrii ꝗn reci piat grām. gͦ nec dormiēs. Itē ꝗa forte di cet aliꝗs ꝙ nō eſt ſil̓e. quia in paruulo ſolum dimittēdū ē originale peccatū: quia nihil hēt de actuali. in adulto non ſolū dimittendum originale eſt: ſꝫ etiam actuale: ad cuiꝰ dimiſſio nem requirit̉ ꝯſenſus in actu: lꝫ non requirat̉ ad dimiſſionē ſoliꝰ originalis ⁊ ita cum ī dor miente non ſit ꝯſenſus in actu non poteſt ſu ſciꝑe grāꝫ ad dimiſſionē culpe. Sꝫ tūc obr̄ ꝯtra hoc. quoniā lꝫ differāt dormiens ⁊ par uulꝰ quantū ad actuale peccatū: non tn̄ diffe runt quantū ad originale. quia vterqꝫ hꝫ ori ginale. ſi gͦ in paruulo poteſt dimitti origina le ſine eiꝰ ꝯſenſu ꝑ ſuſceptionē grē baptiſmat ⁊ in adulto poteſt dimitti peccatū origīa le ſine eiꝰ ꝯſenſu. Itē aīa duplicē hꝫ ordin vnū ad ſuum ſuperiꝰ.ſ. deum. alium ad infe rius.ſ. ad corpus ſuum. quod mouet ⁊ regit Si gͦ infuſio grē in aīa eſt quantū ad ordineꝫ quē hꝫ ad ſuū ſuꝑius.ſ. deū: ⁊ nō quantuꝫ ad inferiꝰ: cum ille ordo maneat in anima dormi entis: videt̉ ꝙ dormiēs poſſit reciꝑe grām ſic̄ ⁊ vigilans. Itē potētia rōnalis que abſo luta eſt ⁊ abſtracta ab omni maͣ hꝫ abſolutaꝫ libertatē: ⁊ eſt dn̄a ſui actꝰ. Nulla igit̉ diſpo ſitio que ſit facta in maͣ ligabit ſuā libertateꝫ. gͦ in ſomno nō ligat̉ ſuū arbitriū. ſꝫ ē arbitrio libera. gͦ pōt ꝑ ſuū arbitriū ꝯſentire ad ſuſce ptionē grē. Eſt igit̉ gͦrē ſuſceptiua aīa ī dor miēte ſicut in vigilante. Itē fantaſia que eſt vis ſenſibilis ⁊ inferior ꝙͣ rōnalis: cꝰ eſt li ar. nō īmobilitat̉ in ſomno. ſꝫ tūc ꝟtuoſiꝰ ⁊ for tius operat̉ ⁊ meliꝰ ꝑcipit̉ eiꝰ oꝑatio. Cū gͦ ꝟtu oſior ſit ꝟtꝰ rōnalis in qua ē libeꝝ ar. ꝙͣ fātaſia gͦ ip̄a non amittit ſuā oꝑationem in ſomno. gͦ poterit ꝯſentire ⁊ reciꝑe grām in ſomno. Itē ſicut appetitꝰ ſenſibilis mouet̉ ex ſpecie boni ſenſibilis delectabil̓ ī dormiēdo. ita ap petitꝰ rōnalis pōt moueri ex ſpecie boni intel ligibilis in dormiēdo. ſꝫ hec ē diſpoſitio ad ſu ſcipiēdū grām. gͦ dormiētes hn̄t potētiā diſ poſitā ad ſuſcipiēdū grām. Itē aliqn̄ eſt in ſomno ꝙ non fit plene reſolutio vaporuꝫ vel fumoſitatū deſcēdentiū a cerebro: nec fit ple na reſolutio ſenſuū. vn̄ tūc ſurgūt dormien tes ⁊ faciūt oꝑa vigilātiū. Bonat̉ gͦ ꝙ aliquiſ in tali ſtatu ſurgat ⁊ det el̓am: ⁊ huiſſet pͥus deſideriū dādi firmū ⁊ feruēs. Cōſtat ꝙ actꝰ vel motꝰ ille hꝫ ortū ex bona radice. gͦ fructus bonꝰ ē. gͦ meritoriꝰ. Ad oppoſitū. Ber. Taꝫ abſqꝫ ꝯſenſu eē nō pōt recipientꝭ qͣꝫ abſqꝫ grā dantis: ⁊ loquit̉ de dono grē a deo. Si gͦ non ē ꝯſenſus in dormiēte: nō pōt eē ī eo ſuſceptio grē. So. dd̓ ꝙ ē diſpoſitio que impͥmit̉ aīe ad ſuſceptionē grē: ad quā aīa nihil operat̉ actu nec habitu. ⁊ hec eſt in paruulo baptiza to. Eſt alia diſpoſitio ad grām que impͥmit̉ aīe: ad quā nihil oꝑat̉ aīa ẜm actu: ſꝫ ẜm hītū: ſicut in adulto dormiēte: qui pͥus ꝑſeuerauit in firmo ꝓpoſito baptizandi: ſi iſtis talibꝰ im pͥmat̉ caracter baptiſmi: ſūt diſpoſiti ad grā ip̄is cooꝑantibꝰ ẜᵐ hītū. Eſt etiā diſpoſitio ad gram ad quā cooꝑat̉ aīa ẜᵐ actū: ſic̄ eſt ī adul to vigilante: cui impͥmit̉ caracter ẜm actum. Itē notādū ꝙ gr̄a aliqn̄ infundit̉ ex ꝟtute ſacr̄i. aliqn̄ ſine ſacr̄o. Dicendū igit̉ ꝙ grā ſa cramētalis in baptiſmo non infundit̉ niſi ẜm illa diſtinctione: nec caracter baptiſmalis im pͥmit̉. Grā aūt que dat̉ ſine ſacro nūꝙͣ infun dit̉ ſine actuali ꝯſenſu. ⁊ ita pꝫ ꝙ ip̄i dormiēti n̄ infundit̉ grā niſi ꝑ ſacr̄m. ⁊ hec etiam eī nō infundit̉ niſi hūerit hītū: quo velit ſuſcipere grām.i. niſi cooꝑet̉ ẜm hītum. Silr̄ dd̓ eſt de hoīe furioſo. Ad pͥmū dd̓. ꝙ ꝟtꝰ app̄hēſiua pōt cogi ꝑ rocinatione vt aſſentiat ꝟo. ſicut ſi aliquis ꝯtradiceret alicui ꝟitati ꝑ ꝟtutem alicꝰ rocinatōis: poſſet cogirō eiꝰ vellꝫ nolle ad hoc ꝙ aſſentiret illi ꝟo. Sꝫ nō eſt ſic de vi motiua que eſt receptiua boni. illa enim nūꝙͣ pōt cogi ad bonū. īmo ſi vult appetit bonū. ſi no vult non appetit. Ex parte igit̉ ꝟtutꝭ moti ue eſt libertas abſoluta: ita ꝙ nihil fit ī ea ſin̄ ſuo ꝯſenſu. ex quo non poteſt cogi. Ex parte aūt ꝟtutꝭ apprehenſiue non eſt ita: quia aliꝗo poteſt in ea fieri ſine ſuo ꝯſenſu: ꝗa pōt cogi ad veꝝ ſic̄ dictū eſt. ⁊ ideo ſcīa poteſt impͥm anime ſine ꝯſenſu ipſiꝰ in dormiēdo. anime tn̄ non poteſt impͥmi gr̄a ſine eiꝰ ꝯſenſu. ⁊ intel ligendū ē de grā que infundit̉ ſine ſacram̄to ⁊ ideo dormienſ nō eſt ſuſceptiuus talis gre. Per h̓ patet ſol̓o de reuelationibꝰ. quia in re uelatione non eſt aliud ꝙͣ imp̄ſſio forme veri in vi apprehēſiua. non eſt aut ip̄aꝫ ncc̄e ad hͦ cooꝑari ſicut viſum eſt. Ad aliud qd̓ obr̄ de decretali dd̓. ꝙ ē grā cuꝫ ſacramēto ⁊ ſine ſacramento. Grā gͦ ſine ſacramento nō poteſt infundi dormiēti ſicut pꝫ. Grā aūt que eſt cuꝫ ſacramēto pōt: ſꝫ hoc cū diſtinctione poſita: quia oportet ꝙ habeat ꝯſenſum in habitu. ⁊ hoc pꝫ ꝑ hͦ ꝙ in illa decretali dr̄ de baptiſmo ⁊ effectū baptiſmi maiores ⁊cͣ. ponit Innocꝭ. 3. talem diſtinctione. dormiētes autē ⁊ amētes ſi pͥuſꝙͣ amentiā incurrāt vel dormiant in ꝯtͣ dictōe ꝑſtiterīt: ꝗa ī eis intellr̄ ꝯtradictionis ꝓpoſitū ꝑdurare: ſi fuerīt ſic īmerſi caracterē non ſuſcipiunt ſacramenti. Secꝰ autē ſi prius cathecumini extitiſſent ⁊ hūiſſent ꝓpoſitum baptizandi. Un̄ tales in neceſſitatis articulo ꝯſueuit eccleſia baptizare. Et ſic ꝑ hoc patet diſtinctio p̄dicta: ꝙ etiam neceſſe eſt ꝙ dormi entes hēant ꝯſenſum in habitu ad hoc ꝙ re cipiant grām ꝑ ſacramētū. Ad aliud rn̄dꝫ Innocꝭ in eadē decretali ⁊ oſtēdit quare non poteſt dimitti originale ipſi adulto eodē mō quo dimittit̉ paruulo. ⁊ ponit duplicē rōnem ad hoc dicēs. Dn̄s qui totum hoīem ſaluum fecit in ſabbato opus imꝑfectū nō nouit. ⁊ iō peccata non ꝓ parte ſꝫ ꝓ toto dimittit. Cū gͦ ī adulto ſit peccatū originale ⁊ actuale: ꝯſtat ꝙ unū non dimittit̉ ſiune altero. ſꝫ actuale ꝯtra hit̉ cū ꝯſenſu. gͦ non dꝫ ei dimitti ſine ꝯſenſu adminꝰ in habitu. Sꝫ ſine hoc nō pōt dimitti originale in adulto. ⁊ ꝓpter hoc nō poteſt di mitti peccatū in adulto ſine ꝯſenſu. Item alia eſt eiꝰ rō ad hoc. Pena originalis pctī eſt carētia viſionis dei. actualis ꝟo pena peccati eſt gehēne ꝑpetue cruciatꝰ. vnde ſi primū di mitte̓t̉ alicui altero nō dimiſſo: talis n̄ care̓t viſione dei ꝓpter originale dimiſſum: ⁊ cru ciaret̉ in gehena ꝑpetuo ꝓpter reatū criminis actualis. Sꝫ hec tāqꝫ impoſſibilia ſeſe minime patiūt̉: īmo ſibi mutuo aduerſant̉. ⁊ ꝓpter hͦ nō poteſt dimitti originale ꝑ baptiſmū adul to ſi dormiat ſine cōſenſu. paruulo tn̄ poteſt: quia in ipſo non eſt alia culpa que cōtrahat̉ cū ꝯſēſu. Ad hoc qd̓ obr̄ ꝙ ordo anime ad ſuū ſuperius manet in ſomno. dd̓. ꝙ ordo aīe eſt vt non p̄ficiat̉ ẜm ſuam vltimā ꝑfectioneꝫ ſine ſuo ꝯſenſu. hec autem vltima ꝑfectio eſt ex forma bonitatis imp̄ſſa ei. quia ex hac ꝑte relictꝰ eſt homo ī manu ſui ꝯſilii. ſicut hr̄ eccle ſiaſtici. 15. i. ẜm ordinem aīe ad iſtā ꝑfectioneꝫ relinꝗt̉ homo ſuo li. ar. Un̄ dicit Dioꝰ. Ꝙ noſ non habemꝰ vitā coactā ſicut habent irrona bilia. vnde vita glorie vel gr̄e non dat̉ nobis coacte. ⁊ ꝓpter hͦ cū aīa nō poſſit cogi ad iſtā ꝑfectione que eſt ex forma boni per infuſioni gre non poteſt recipere gr̄am: cum cōſenſus actu non ſit in dormiente. Ad aliud dixe rūt quidā. ꝙ ſicut uidemꝰ ꝙ clauis duplr̄ eſt ligata. vno modo quia non eſt ptās ligand vl̓ ſoluēdi ꝓpter īidoneitatē poteſtatꝭ. quia.ſ. non habet īdoneitatem. ⁊ hoc modo ligat̉ in p̄ſb̓ro ſuſpenſo vel degradato. quia non hēt idoneitate ad hoc. Alio modo dr̄ clauis ī alī quo ligata non ꝓpter idoneītatē ipſiꝰ ncc̄itatꝭ nec poteſtatis ſue. ſꝫ quia deficit eī materia.ſ. ſb̓diti quos liget vl̓ ſoluat. ⁊ hoc modo liga ta eſt clauis in monacho uel religioſo. Similr̄ dicut ꝙ in ſomno li. ar. ẜm ſe non ligat̉: ſꝫ ꝗa non hꝫ materiam in ſomno que ei ſb̓iecta ſit. Ꝙ gͦ non hꝫ executione poteſtatis in ſomno: hoc non eſt quia deficiat vl̓ liget̉ potentia li. ar. ſꝫ hoc ꝓpter defectū materie. in vi aūt ſen ſibili non eſt executio ī ſomno ꝓpter defectuꝫ potentie quia ligat̉. ⁊ ꝓpter defectū materie que ei non offert̉. Uis gͦ rōnalis cuiꝰ eſt li. ar. abſoluta eſt a materia. ⁊ inde eſt libera. nec li gat̉ in ſomno ẜᵐ ſe: ſꝫ ligat̉ quia non hꝫ execu tionē in oꝑe ꝓpter defectū me circa quā oꝑat̉ Alii dixerūt iuxta ph̓oſ. Ꝙ cū ī anima ſit uis ue non dependet a corpore quantū eſt de fe .ſ. li. ar. ⁊ vis dependens a corpore.ſ. vis mo tiua ꝯcupiſcibilis. iraſcibilis. ſꝫ remuneratio meriti dꝫ eē ẜm aīam ⁊ ẜm corpus: neceſſe eſt ꝙ opus meritoriū fiat ꝑ vim anime ẜm ſe ⁊ ꝑ vim ad corpus: ⁊ nō ſolū ꝑ vnū. ⁊ ideo ī ope meritorio imꝑat libeꝝ arbitriū: ⁊ vis ad cor pus facit motum vel opus. ⁊ quia in dormiē te ligat̉ vis ad corpus: ꝓpter hoc in dormiēte non poteſt libeꝝ ar. habere ꝯſenſum merito riū vel oꝑatoriū ad grām. Ideo diſtīxerunt ſicut dicit Auicena. Quedam eſt vis imꝑans motū. ⁊ hec eſt vis imperās li. ar. ⁊ quedā eſt faciēs vel exequēs motū. ⁊ hec ē vis ad corꝑ hec aūt īmobilitat̉ in ſomno: quia eſt vis cor poris ſeu ad corpus. Quia gͦ ceſſat vis faciēs motu. ideo ceſſat vis imperans motuꝫ. ⁊ ita ceſſat libeꝝ ar. ſicut rex eſt imꝑans ⁊ mouēs ⁊ homines ſunt exequentes. ⁊ ſi non eſſet qui obediret regi: rex ceſſaret a ſuo imperio. Silr̄ dico ꝙ li. ar. ceſſat ī dormiēte: quia ceſſat vis faciens motum. vnde ligatū ē non in ſe: ſꝫ in exequēte. ⁊ ideo nō poteſt recipere grām. Sꝫ obr̄. quia li. ar. de ſe elicit motu ꝯſenſus ſine aliqua cooꝑatione vis ſenſibilis. ſeu ꝟtutis or dinate ad corpꝰ. gͦ quantū ad ꝯſentire nō im mobilitat̉ in ſomno. Item dicit anſel. ꝙ uo luntas eſt inſtr̄m ſe ip̄m mouens. gͦ nulla erit cauſa ſufficiēs ad mouēdūº uel quieſcēdū uel quietandū ip̄aꝫ. ℟º dd̓ ꝙ duplex eſt motꝰ .ſ. motus ab anima. ⁊ motꝰ ad aīam. In motu ad animā ſe het anima in potentia paſſiua ⁊ receptiua ſolū. In motu ab anima ſe hꝫ anīa in potētia actiua. Primꝰ aūt motꝰ eſt inui ap preheſiua. quia recipit ſpēs reꝝ extra. a ꝗbus incipit motꝰ ⁊ terminat̉ ad aīam. Et ideo uia app̄hēſiua ē uis paſſima ſolū ⁊ receptiua. ⁊ motus eiꝰ ē ad aīam. ⁊ inde ē ꝙ ſi ſit impͥmēs extra fiet motꝰ in ea ipſa nihil oꝑante: cum n̄ faciat uel incipiat motū ſꝫ mouet̉ a rebꝰ extra ⁊ ideo in ſomno poteſt exerce̓ ſua oꝑationē ſi ſit agēs extra ul̓ imprimēs in ea formā ꝟi. 2 aut motus ē in motiua. Nihilominꝰ uidet̉ me lius dd̓. ꝙ ſicut in motu ẜm egritudine: ut in furia rapit̉ tota aīa ad uim morbi expellēdaꝫ ſilr̄ in quibꝰdam mōtibꝰ ut in extaſi ꝑͤ grām rapit̉ tota anima ad uidēdū ea que ſuꝑ ip̄am ſunt. ſicut fuit in raptu Pauli ⁊ ꝓph̓aꝝ. ſicut ⁊ in coitu dicimꝰ ꝙ tota intētio anime fertur ad actū gn̓atiue ⁊ rapit̉. ita dicimꝰ de li. ar. in ſomno: ꝙ non dr̄ īmobilitari quia liget̉ in ſe necuis in qua ē. ſꝫ quia aīa rōnalis cuiꝰ ē: to taliter fert̉ ad aliū actū alteriꝰ uis in ſomno. ſicut ad actum nutritiue: quia uis nutritiua eſt que maxime oꝑat̉ in ſomno. ⁊ ideo ꝗa aīa rōnalis in ſomno non intēndit vt vtat̉ li. ar. dr̄ īmobilitari. ⁊ iō nō oꝑat̉ nec ſuſcipit grāꝫ in ſomno: cū aporteat ip̄m operari ⁊ ꝯſentire aſtu ad illud qd̓ ſuſcipit. Ad aliud qd̓ obr̄ de fantaſia notandū ꝙ cū ſint vires aīe q̄daꝫ ẜm partē rōnalē. quedā ẜm irrōnalē. ex parte irronalis vegētabilis ſenſibilis. Ex parte ꝟo rōnalis intellectꝰ ſpeculatiuus. app̄hēſiuus ⁊ motiuus. circa qualibet dr̄iam eſt acciꝑe du plicē vim. vnam que ſemꝑ ē cū ſuo actu. aliaꝫ que non ſemꝑ. ꝟbi grā. Ex parte vegetabilis ē accipere vim vegetandi: que ſemꝑ ꝯtinuat ſuum actū.ſ. vegetare in corpore. ⁊ vim aug. mentandi ⁊ generandi: q̄ nō ſemꝑ ꝯtinuant ſuum actū. Itē ex parte ſenſibilis eſt accipe vim app̄hēſiuā deforis. vt viſiuaꝫ. auditiuā ⁊ hiꝰ: que non ſemꝑ ꝯtinuāt ſuum actū: ⁊ viꝫ app̄hēſiuā interiꝰ: ſic̄ fantaſiā q̄ ſemꝑ ꝯtinuat ſuum actū: ſiue in ſomno ſeu in vigiliis. ſicut dicit ph̓us. Sꝫ in ſomno tota eiꝰ intētio ꝟſat̉ īteriꝰ. in vigilia ꝟo diffundit̉ ad app̄hēſiuas exteriores. vn̄ ꝓpter hoc meliꝰ ꝑcipimꝰ oꝑatio nem eius in ſomno ꝙͣ in vigilia. cuius ſignuꝫ eſt ꝙ qn̄ claudimꝰ alios ſenſus in vigilia: tūc oꝑationē fantaſie ꝑcipimꝰ velut luceꝫ ſpecies ſenſibiles ẜuatas interiꝰ illuſtrātē. Item ex ꝑte app̄hēſiui intellectꝰ ē vis duplex. vis que ſemꝑ ē cū ſuo actu uelut lux. ⁊ ſic dic̄ ph̓us ſe hꝫ ad ītelligibilia ſicut lux ad coloreſ. ⁊ dicit̉ intellectus agens. ⁊ vis q̄ nō ſemꝑ eſt cū ſuo actu. ſꝫ educit̉ de potentia in actū. ⁊ dr̄ intel lectꝰ poſſibilis. Itē ſil̓i mō ex ꝑte motiui in tellectus ē vis duplex. vis que ſemꝑ ē cū ſuo actu. vt quēadmodū intellectꝰ agēs ē ꝯtinue irradiās ſuꝑ aīam ad cognoſcēdū intelligibi lia ꝟitatꝭ. ita ex iſta ꝑte ē vis radiās ⁊ mouēs ad appetibilia bonitatis ſemꝑ remurmuras ꝯtrariis: quā dicimꝰ ſindereſim. Prima vis q̄ non ſemper eſt cum ſuo actu. non enim eſt de terminata ad vnum actū: ſꝫ ad oppoſitos actꝰ ſe hꝫ ẜm electionē liberā: penes quā ponit̉ li. ar. Patet igit̉ rn̄ſio ꝙ nō ē ſil̓is modꝰ oꝑatōis fantaſie ⁊ li. ar. ⁊ rōnis quātū ad uim que no hꝫ actum ꝯtinuū. Ad illud ꝟo qd̓ obiic̄ per ſil̓itudinē appetitꝰ ſenſibilis ⁊ appetitꝰ rōal dd̓ ꝙ appetitꝰ ſenſibilis: ſicut dicit Io. Dam magis agit̉ ꝙͣ agat. ⁊ hͦ ē ꝗa deducit̉ ⁊ tͣhit̉ a ſpe obiecta delectabilis. appetitꝰ ꝟo rōnalis magis econtrario agit ꝙͣ agat̉. ⁊ ideo qn̄ ad alia oꝑatōeꝫ rapit̉ aīe intentio velut in furia ⁊ ī ſomno ꝗeſcit. ⁊ hoc mō dr̄ ligari ſic̄ dictū eſt. Ad vltimū dd̓ ꝙ quāuis non ſit pn̄tis negocii ſecundū p̄di ctā īpoſtaſim: ꝙ operatio illiꝰ ꝗ ſic inſurgit ī ſomno ꝓcedit ex ꝟtute eſti matiua: que uis n̄ ſolū accipit ſpēs ſenſibiles ſꝫ intētiones ſpēꝝ ſenſibiliū: ſicut dicit Auid. vt delectabile. triſtabile. bonū. malū. nocitiuū fugitiuū. ex quaꝝ intētionū pn̄tatione fortiſ ſima in talibꝰ mouet̉ extimatiua: ⁊ mouet ad hoc ꝙ homo ſurgat ⁊ oꝑet̉ ligatꝭ ſomno viri bus exterioribꝰ ſenſus ⁊ li. ar. rōis. vn̄ ꝗcꝗc faciat nō reputat̉ ei ad meritū vl̓ demeritū nec ad laude vel vituꝑiū. Ex his igit̉ ſatꝭ ma nifeſtū eē poteſt qualr̄ grā hꝫ fieri in ſb̓iecto. VO ſtea inquiren dum ē de grā quo ſit in ſb̓iecto. Et q̄ runt̉ duo. Primo an grā inſit ẜm maius ⁊ minus. hoc ē an ſit maior in uno ꝙͣ ī alio. 2 an ẜm maius ⁊ minꝰ.ſ. ẜm intentionē ⁊ remiſ ſionē. prout dicitur margarita albior equo. Adprimum jū. deꝰ vbiqꝫ totꝰ ē ſic. Aug. ad Darda Quō gͦ in alijs ampliꝰ. in alijs minꝰ. Sꝫ deꝰ eſt in aīa ꝑ grām ⁊ in quolꝫ hn̄te grām. gͦ totꝰ ē in quolꝫ hn̄te grām: ⁊ totꝰ hr̄ a quolꝫ. gͦ tm̄ hꝫ vn̄ grām q aliꝰ. Si gͦ ip̄m hēre ē eē grē. gͦ tm̄ hꝫ vnꝰ de grā quātū aliꝰ. Itē gr̄a ꝯꝑat̉ ad dātē ⁊ ad recipiērē. Sꝫ dās nō ſe hꝫ ẜm maiꝰ ſꝫ equalr̄ omnibꝰ. ſilr̄ nec recipiēs. gͦ grā nō ē maior in vno qͣꝫ in alio. ex quo nō pōt deter minari eiꝰ maioritas: niſi ẜm dātē vl̓ recipiē tē. Minor pꝫ. ꝗa dans ē ſimplex nō hn̄s quāti tatē.ſ. ip̄e deꝰ. ſilr̄ ex ꝑte recipientꝭ ē equalitas ſicut ex parte dantis: quia homo in quantum imago eſt in potentia recipiendi gr̄am. Si gͦ ipſa imago non eſt maior in vno ꝙ in alio. g nec recipiens ſe habet ẜm maiꝰ ⁊ minus. gͦ ex utraqꝫ parte eſt equalitas. Ad oppoſitum. Aug. ad Sardanū. In ꝗbꝰ hītat deꝰ nō equalr̄ hītat. quia inde ē illud ꝙ Helyſeꝰ. 4. R. 2. po poſcit vt in eo eēt duplex ſpūs.i. in duplo qͣꝫ ī Belya. Si ergo illd̓ erat poſſibile qd̓ petebat ⁊ petebat in ſe ſpūꝫ duplicari. gͦ in eo poterat ſpūs maior eē q in Helya ī duplo. ergo ⁊ grā in duplo. quia ſpūs ille grā eſt. Item aug. ad Bonifacium. Grā meret̉ augeri. Pōt gͦ eē maior in vuo qͣꝫ in alio. So. dd̓. ꝙ maius ⁊⁊ minus nō dicūt̉ ita ī formis ſpūalibꝰ ſic̄ in for mis corporalibꝰ. ꝗa ī formiſ materialibꝰ dicūt̉ ẜm quantitatē dimēſiuā. ⁊ rō huiꝰ eſt: ꝗa ſūt forme materiales ⁊ ꝑficiētes materiā. forme aūt ſpūales īmaͣles ſunt. ⁊ inde eſt ꝙ maiori tas ⁊ minoritas non determinant̉ in eis ẜm quātitatē dimēſiuā: ſꝫ ſolū ẜm quātītatē ꝟtu alē. ẜm ꝙ dicit aug. de quātitate aīe. Ꝙ aīa n̄ dr̄ quāta ẜm quātitatē dimēſiōis ſicut lignū ſꝫ ẜm quantitate ꝟtutis. Itē dd̓ ꝙ grā pōt dici maior tribꝰ modis.ſ. maior ꝟtute. ⁊ exp̄ſ ſione. ⁊ inclinatione. ⁊ rō huiꝰ ē ꝗa grā nihil aliud ē ꝙͣ ſil̓itudo dei in creatura rōnali que ē effectꝰ dei. ſꝫ ſil̓itudo roalis creature ad deū poteſt eē vel ꝙ ſit ei ſil̓is ẜm rōnē efficientis ⁊ ſic dr̄ ſil̓itudo ꝟtutis: ꝗa ꝟtus vel potentia debet̉ ei ẜm rōnē efficientis. Aut ē ſil̓ itudo ẜꝫ rōnē quā deꝰ ē cā exēplaris ſeu formalis. ⁊ ſic dr̄ ſimilitudo expreſſionis ſeu ẜm expreſſionē quo dicit̉ eē ſimilitudo inter ſigillū ⁊ ceram imp̄ſſam in ſigillo. Silr̄ ip̄a dei ſapīa ē quaſi ſigillū: ⁊ eiꝰ ſimilitudo exp̄ſſa ē in rōnali crea tura. Aut ē ſimilitudo ẜm rōnē quā deꝰ eſt cā finalis. ⁊ ſic dr̄ ſimilitudo inclinationis vel ordinis. ꝗa ex hoc ꝙ rōnalis creatura ē ꝓpter finē qui eſt ſūma bonitas: ex hoc inclinat̉ ad illā tāꝙͣ ad finem. tn̄ hanc inclinationē tollit peccatū. Grā gͦ eſt dei ſimilitudo in creatura iſtis tribus modis.ſ. ẜm ꝟtutē. ⁊ exp̄ſſionē. ⁊ inclinationē. Maioritas gͦ grē aūt eſt ꝟtutis reſpectu efficiētꝭ. aut exp̄ſſiōis reſpectu cauſe exēplaris. aut īclinatōis reſpectu cauſe final̓. Secādū hoc maior fuit grā in xp̄o qͣꝫ in alijs. ⁊ ꝯn̄ter maior in beata ꝟgine. ⁊ ꝯn̄ter ī alijs ſanctis: quia huerūt maiorē ꝟtute ⁊ ad plura oꝑabilia: quia xp̄ūs hūit maiorē: alii minoreꝫ reſpectu illiꝰ. beata Maria ꝯn̄ter maiorē re ſpectu alioꝝ. ⁊ ſic de alijs ſil̓itudinibꝰ. ⁊ ꝙͣtuꝫ ad hoc intelligit aug. ꝙ Helyſeus petebat in ſe duplicari ſpūm Helye ita ꝙ maiorē hēret ſpūꝫ ꝙ Belyas quātū ad maioritatē ꝟtutꝭ ad pl̓a oꝑabilia. Petebat enī ꝙ duplicaret̉ ꝟtꝰ in ip̄o ad oꝑandū plus in duplo. ⁊ hoc faciebat propter incredulitatē populi. Ad pͥmā rō ne in ꝯtrariū dd̓ ſic̄ dicit ph̓s in li. de cauſis Prima cā in omnibus reb eſt ẜm diſpoſitōeꝫ vnā. nō tn̄ oēs recipiūt ip̄am ẜm diſpoſitiōeꝫ vnā ſeu rōnē vnā: nec eiꝰ oꝑationē. quia q̄dā recipiūt ip̄am vel eius operationē receptiōe corporali. q̄dā receptione ſpūali intellectuali ⁊ exēplū ē in luce ſeu ī radio ſolis. Radiꝰ enī ſolis quātū ē de ſe non attingit materiam li quefactibilē vt cerā. ⁊ materiā indurabilē vt lutum. quātū ē de ſe eodē modo oꝑat̉ ī vtͣqꝫ: ſꝫ non a parte recipiētiū. vnde nō idē efficit̉ in vna ⁊ in alia: quia non recipiūt ip̄m eodē modo: īmo lutū recipit ẜm vnā diſpoſitōem ⁊ cera ẜm aliam: ẜm ꝙ hēnt diuerſas naͣs. ⁊ propter hoc nō efficit̉ idem in vtroqꝫ per re ceptionē radii. Similr̄ dd̓ ꝙ deus quārū ē de ſe uno mō ſe hꝫ ad omnes creaturas ⁊ equalr̄ nō tn̄ vno mō nec equalr̄ ab omnibꝰ recipit̉. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ attēdēdo dantē non ē dr̄ia quantū in ip̄o eſt. quia nō plus ſe hꝫ de ſe ad vnū qͣꝫ ad aliud. Similr̄ attēdēdo recipiente ẜm ſe nulla ē dr̄ia ī receptiōe: nec maioritas nec minoritas. quia ip̄ꝫ recipiēs equalr̄ ſe hꝫ in omnibꝰ ad recipiēdū grām quātū ē de ſe. ⁊ hoc declarat̉ ꝑ exēplū in natura. Uidemꝰ enī ꝙ ſol quantū ē de ſe ſimilr̄ ſe het ad illuminā duꝫ omnes partes aeris. ſimilr̄ omnes partes aeris quantū eſt de ſe ſilr̄ ſe hent ad recipiē dū illuīationē a ſole. vn̄ vna quantū ē de ſe non magis ſe het ad hoc ꝙ alia. ſꝫ attendēdo ꝯparatione partiū aeris ad ſolē: ſic ē dr̄ia in illuīatione: quia partes aeris que ſunt ꝓpin quiores ſoli plus recipiunt de illuīatōe a ſole ⁊ plus influit ſol in illis. Eodem mō intelli gendū eſt ꝙ maioritas grē nō attēdit̉ ex ꝑte dantis ẜᵐ ſe nec recipiētis ẜm ſe: ſꝫ ex ordine ⁊ ꝯparatione vniꝰ ad alteꝝ. ꝗa aīa q̄ ꝓpīꝗor eſt ⁊ ꝓpinquius ordinat̉ deo eſt ſuſceptiua maioris gr̄e. ⁊ ideo xp̄s qui ꝓpinquiꝰ eſt: plus recipit. ⁊ ꝯn̄ter beata virgo. ⁊ ſic ꝯn̄ter de alijs ſanctis ẜm ordinē diuine diſpoſitionis ⁊ p̄deſtinationis. Conſequenter queri tur vtrū grā ſit in ſb̓iecto ẜm intenſionem ⁊ remiſſione. ꝓut dr̄ margarita albior equo. hͦ ipuer c ē quere vtrum magis intendat̉ in vno qͣꝫ in altero. Ad qd̓ ſic. Aug. ad dardanū. In ſāctis alij ſunt ſanctiores alijs. ſꝫ vn̄ hoc niſi hēndo ab īdātiꝰ inhītatorē deū. Et dicit ibi ꝙ habe̓ inhītatorē deū hoc nō ē niſi ꝑ grām. gͦ in qui buſdā ſanctis magis ē intenſa grā qͣꝫ in alijs Grā gͦ recipit̉ magis ⁊ minꝰ in vno qͣꝫ ī alio. Ad oppoſitū. Duplex ē eē.ſ. pͥmū ⁊ 2ᵐ. ⁊ hͦ eſt eſſe nature ⁊ ordinis. ẜm eſſentialia primi eſſe nō recipiūt magis ⁊ minꝰ. gͦ filr̄ nec eēn tialia ſecūdi eē recipiūt magis ⁊ minꝰ. Sed eſſentiale ſecūdi eē ē grā. gͦ grā n̄ recipit ma gis ⁊ minꝰ. Itē imago dei nō recipit ī no bis magis ⁊ minꝰ: ꝗa nō ē dice̓ ꝙ ipſa ſit ma gis imago nūc qͣꝫ ī alio tꝑe: nec magis īma go ī vno hoīe qͣꝫ in alio. gͦ perfectio imaginis non recipit magis ⁊ minus. Sꝫ grā ē ꝑfectio imaginis. gͦ ⁊cͣ. So. dd̓ ꝙ cū ſit duplex grā .ſ. creata ⁊ increata. increata n̄ recipit magit ⁊ minꝰ: ꝗa ip̄a ē ſb̓a. Creata ꝟo recipit magi ⁊ minꝰ: ꝗa ip̄a eſt accidēs. ⁊ magis ⁊ minꝰ at tendūt̉ in naͣ ꝑ acceſſum ad gr̄aꝫ increatam: nec ē ſimile de pͥmo eē ⁊ 2º. quia pͥmū eē dr̄ a forma. vnde eē pͥmū dr̄ ex hoc ꝙ iam eſt actu. ⁊ ita hꝫ ꝯplemētū ⁊ terminatū ē. ⁊ ideo non recipit magis ⁊ minus. Sꝫ eſſe 2ᵐ dr̄ reſpectu finis. hoc ē in ordine ad finē ⁊ ꝯplementū. ⁊ propter hoc adhuc ē in potētia ⁊ non ī actu. ſꝫ acceſſus ad fine pōt eē ẜᵐ magis ⁊ minꝰ ⁊ in equalr̄. ⁊ ꝓpter hoc 2ª eē recipit magis ⁊ mi nus: ẜm ꝙ potentia magis ⁊ minꝰ accedit ad finē ⁊ ꝯplemtū: cū n̄ ſit ꝯpletū nec terminatū ad 2ᵐ dd̓ ꝙ ꝯtingit imaginē dei ⁊ eēntiā aīe ꝯſiderare quātū ad eſſe pͥmū. Itē ꝯtingit eam ꝯſiderare n̄ abſolutē ſꝫ in ordine ad finē. ⁊ ſic ꝯſiderat̉ iā ut pōt tende̓ in finem. ⁊ hoc mo poteſt reciꝑe magis ⁊ minꝰ. ⁊ ſilr̄ grā q̄ ē eiꝰ ꝑfectio. ⁊ ſic pꝫ quo grā recipit magis ⁊ mi nus: qm̄ ꝑ maiore acceſſum ⁊ minorē ad fineꝫ ſeu ad grāꝫ īcreatā. vnde aug. in li. de pn̄tia dei ad hardanū ponit exemplū de magis ⁊ minꝰ in poſitionibꝰ ⁊ p̄uationibꝰ. in peccato ⁊ gra. ꝗa in peccato. dr̄ magis ⁊ minꝰ ꝑ receſſuꝫ a deo: qui receſſus attēdit̉ ẜᵐ diſſimilitudinē ⁊ non ẜm diſtantiā localē: quia peccatū ē diſ ſimilitudo dei. in gr̄a ꝑ acceſſum maiorē ⁊ mi nore ad lumē vel ad diuinā ſimilitudine. ꝗa gratia eſt ſimilitudo dei. vnde non attendit̉ ꝑ acceſſū localē. ⁊ ponit exēplū. ſic̄ oculi ceci tanto longiꝰ ab hac luce dicūt̉: quāto fuerint ceciores ⁊cͣ. Onſequēter que rēdū ē de cā gr̄e. De cā aūt efficienti non eſt dubitatio ꝑ p̄dicta. qm̄ illa eſt deꝰ. ſꝫ q̄ ſit cā meritoria ex ꝑte noſtra: uel neceſſaria ex parte dei inueſtigandū eſt. Querit̉ gͦ pͥmo gnͣalr̄ an ſit grē cā meritoria ex parte noſtra. 2º ſpālr̄ de pͥma grā an̄ cadat ſb̓ merito. 3º an facienti quod in ſe eſt neceſſario det̉ grā a deo. 4ºan nō faciēti qd̓ in ſe eſt det̉. Ad primum grā cadit ſb̓ merito ſic. Maiꝰ bonū ꝙͣ ſit .ſ. btītudo eterna. Grā gͦ cū ſit minꝰ bonū ca dit ſb̓ merito. ⁊ ſic nō ē donū gratis datū. Itē aliꝗs poteſt mereri grām a rege terreno. gͦ cōſil̓is eſt rō ex parte iſta qua homo habet gram a deo ſeu a rege celeſti. gͦ homo pōt me reri grām regis celeſtis. Itē ſolet dici ꝑ di ſtinctionē ꝙ nō poſſumꝰ mereri grām ẜm ſb̓aꝫ gre. ſꝫ poſſumꝰ mereri augmētū grē. ẜm ꝙ dic̄ aug. ad boni faciū. Grā meret̉ augeri ut aucta mereat̉ ⁊ ꝑfici. Sꝫ tūc obr̄. Poſſumꝰ mereri augmētū grē. Sꝫ augm̄tū grē ē grā ꝗa ē gra tis datū. gͦ poſſumus mereri gram. Ad op poſitū. Aug. ad Boni faciū. Cū fides impetrat inſtificationē: nō grām dei p̄cedit aliꝗd me riti humani ⁊cͣ. Si gͦ aliquid meriti nō p̄cedit grām. gͦ grā non cadit ſb̓ merito. Itē ſi grā cadit ſb̓ merito. omne aūt meritum ē a grā. gͦ gra ē a grā. gͦ idem eſt a ſe. qd̓ nihil ē dictū. grā nō cadit ſb̓ merito. Itē omne merituꝫ determinat̉ ꝑ rectā intētionē. recta ꝟo ītētio determinat̉ reſpectu boni eterni. gͦ ⁊ meritū determīabit̉ reſpectu boni eterni. Sꝫ grā nō ē bonū eternū. gͦ meritū n̄ determinat̉ reſpectu grē. gͦ grā n̄ cadit ſb̓ merito. So. dd̓ ꝙ grā ẜm rōne noīs grē nō cadit ſb̓ merito. ⁊ qͣuis res grē poſſit cadere aliquo modo ſb̓ merito: cū rō gr̄e inꝙͣᵐ grā ē nullo mō pōt cadere ſb̓ merito: ꝗa grā dr̄ eo ꝙ gͣtis dat̉. hec.n. ē īter p̄tatio ſui noīſ. ſꝫ qd̓ gratis dat̉: n̄ dat̉ merito ⁊ ideo grā ẜm rōne noīs dr̄ ꝑ excluſionē meri ti. Nunqͣꝫ gͦ grā ẜm rōnē gr̄e cadit ſb̓ merito ꝗa ſicut pͥncipiū pͥmū mouēdi nō mouet̉ neqꝫ pͥmū pͥnᵐ fiendi fit. ita nec pͥmū pͥnᵐ merēdi dꝫ cade̓ ſb̓ merito. Ad pͥmū in ꝯtrariū dd̓ ꝙ meritū hꝫ pͥnᵐ a quo. ⁊ h̓ eſt grā. Itē habet finē. ⁊ hoc p̄miū vel gloria eterna. Sicut gͦ n̄ poſſemꝰ dice̓ ꝙ pͥncipiū motꝰ eēt illud in qd̓ ē motꝰ. īmo eſt illud a quo eſt. terminꝰ aūt final̓ eſt illud ī qd̓ ē motꝰ. ita nec pͥnᵐ meriti a quo eſt omne meritū poteſt eē illud ī quod ſit me ritū. Sꝫ finis meriti.ſ. beatitudo. ⁊ iō merituꝫ non dr̄ reſpectu grē. dr̄ tn̄ reſpectu p̄mii eſſe. .ſ. reſpectu beatitudinis eterne. Ad 2ᵐ dd̓ ꝙ meritū gr̄e regis terreni poteſt eē a nobis ⁊ pͥnᵐ meriti illiꝰ quo meremur illaꝫ. Sꝫ pͥnᵐ quo meremur gr̄am regis celeſtis non pōt eē a nobis. quia in hoīe nō eſt ꝙ poſſit hr̄e grāꝫ dei ſine acceptione a deo ſic̄ in hoīe. ⁊ Ber. in li. de li. ar. ponit talē rōnē. Noſtra bona volū tas a deo creata ſupple bonitate naͣli ꝑfecta n̄ erit quouſqꝫ creatori ꝑfecte ſb̓iecta ſit. Et ꝑ hͦ diſtinguit ipſe duplice ſtatū volūtatꝭ.ſ. ſtatuꝫ creationis ⁊ ſtatu ꝑfectionis. ⁊ arguit hͦ mo Abſit vt ipſiꝰ volūtatꝭ ꝑfectionē ipſi volūtati non deo creatori tribuamꝰ. cū lōge meliꝰ ſit eē ꝑfectū qͣꝫ factū. ⁊ poſt ſb̓iūgit. Perfectio aūt ē ex grā. Ad tertiū dd̓ ꝙ augꝰ. dicit ꝙ gͣtia meret̉ augeri ⁊cͣ. ſꝫ nō dicit ꝙ ab alio ꝙͣ ab ip̄a grā. Non enim eſt augmētū grē ab oꝑatione li. ar. cāliter. lꝫ quodāmo cooꝑet̉. ſꝫ gr̄a cū per manet de ſe meret̉ augeri. vn̄ n̄ ꝓpter hoc dr̄ cade̓ ſb̓ merīto homīnis augmētū gratie. vn̄ ſtatim ſb̓dit aug. volūtate ꝯcomitate nō du cente. pędiſſequa non p̄uia. Onſequēter que rit̉ vtrū pͥma grā cadat ſb̓ merito. ⁊ pͥmo querit̉ utrū aliꝗs poſſit ſibi mereri pͥmā grām. 2º an̄ alij poſſit mereri pͥma gr̄am. Quātū ad pͥmū querūt̉ duo. Primū eſt vtrū aliꝗs merito p̄cedēti poſſit mereri ſibi grām. 2º vtrū merito coherēti vel ſb̓ſequē ti. Itē pͥma qō ſb̓diuidit̉ vel partit̉ ī duaſ Quia pͥmo q̄ret̉ de illo qui eſt in peccato mor tali: vtrū ip̄e merito p̄cedēti poſſit ſibi mere ri grām. 2º querit̉ de illo ꝗ ē in ſtatu carita tis vtrum poſſit mereri ſibi gratiam qua re ſurgeret ⁊ releuaretur ſi caderet in peccato mortali. ſic obr̄. Zach̓.i. dic Ad Primum pͥma bonitas. Con uertimini ad me ⁊ ego ꝯuertar ad vos. Si gͦ illud ꝟ̓bū ueꝝ eſt. ſi aliꝗs ꝯuertat̉ ad diuinaꝫ bonitatē uel ad deū: meret̉ ꝙ deꝰ ꝯuertat̉ ad ip̄m. Sꝫ ꝯuerſio dei ad peccatorē non ē niſi ꝑ grām. gͦ exn̄s in peccato mortali merito p̄ce denti pōt mereri ſibi grām. Si dicat̉ ꝙ non ſequit̉ quia dignitas requirit̉ in merete. pec cator aut qui eſt in mortali nec eſt dignꝰ: nec digna ſunt eius opera. ⁊ ꝓpter hoc nō poteſt mereri. Contͣ. Sicut dicit apoſtolꝰ ad ro. 8. Non ſunt ꝯdigne paſſiones huiꝰ temporis ad futura gloriā. Ꝙ gͦ deꝰ det̓ nobiſ gloriā: hoc n̄ eſt ꝓpter paſſiones quas ſuſtinemꝰ. ſꝫ rōne ſue liberalitatꝭ quā ꝓmittit vitā eternā. Itē in adaꝫ in ſtatu innocētie nulla fuit indignitas ꝗa nec peccatū. gͦ digne poterat operari. Si gͦ ꝯuerteret̉ ad deū ⁊ deꝰ ad ip̄m. gͦ poterat ſibi mereri grām. Itē meritū ē ſeruiciū quo ex non debito fit debitū. Sꝫ quantū ſeruicia ſūt magis indebita: tanto ſunt gratiora. Cū ergo exūs in peccato mortali impendat ſeruicium deo. ⁊ ſuū ſeruiciū ſit magis indebitu qͣꝫ ſer uiciū hoīs exn̄tis in caritate. gͦ erit ſeruiciuꝫ ipſiꝰ gratioſiꝰ. gͦ pōt peccator ſibi mereri grā Ad oppoſitū. Ro. xi. Si ex operibꝰ eſt grā. gͦ grā nō ē grā. quia grā dr̄ ex eo ꝙ nō ex oꝑibꝰ ſꝫ gratis data. Si gͦ impoſſibile ē ꝙ grā nō ſit grā: impoſſibile eſt ꝙ grā ſit ex oꝑibꝰ. gͦ n̄ ca dit ſb̓ merito. Itē meritū ē ſeruicium deo digne ⁊ debito modo impenſum. Sꝫ peccator exn̄s in mortali peccato non pōt digne exhi bere ſeruiciū deo. quia eſt in indignitate pctī nec poteſt exhibere debito modo. quia non ē in debito amore dei. gͦ ⁊cͣ. So. dd̓. ꝙ duplex eſt meritum.ſ. interpretatiuū. ⁊ eſt meritum ꝯgrui vel ꝯdigni. Meritū interpretatiuū ap pellat̉ quando non eſt aliqua ꝯdignitas in re cipiente. ⁊ tn̄ eī exhibet deꝰ donū ſuū ex ſua lī beralitate. ac ſi ille ꝑ opera ſua meruiſſꝫ: ⁊ tn̄ in ꝟitate non meruit. vnde meritū illud non ponit cōdignitateꝫ in recipiēte nec in oꝑibus eius. ſꝫ ſolū ponit liberalitate in dante. quia n̄ eſt aliquid in recipiēte unde ſit dignꝰ recipe: ⁊ tn̄ deꝰ ei dat donū ſuuꝫ ex ſua liberalitate ac ſi eēt ī ip̄o dignitas. Ad pͥmū dd̓ ꝙ illa auctoritas ꝓph̓e. Conuertimini ad me ⁊cͣ. non importat aliquod debituꝫ.ſ. ꝙ ſi homo faciat quod in ſe eſt ꝙ ei debeat̉ gr̄a. ſꝫ ſolū eſt decla ratio diuine bonitatꝭ ⁊ liberalitatis. quia ſua liberalitas tanta eſt ꝙ non negabit ſe: ſi aliꝗſ faciat quod in ſe eſt: etiam ſi ſit exn̄s in pecca to mortali. ſꝫ hoc non erit ꝓpter ea que facit: ſꝫ propter liberalitatē dantis. Ad 2ᵐ dd̓ ꝙ ī illo qui meret̉ vitā eternā ſunt tria. Unū qd̓ eſt pͥmū mouens ip̄m ad omnia opera meri toria. ⁊ hec eſt grā increata ſeu ſpūs ſcūs. 2ᵐ eſt illud qd̓ eſt oꝑans ꝓximū ad hoc.ſ. gratia creata. Tertiū ē cooꝑans.ſ. li. ar. Ꝙ gͦ ille me reat̉ vitā eternā: hoc non facit dignitas opuꝫ que ſunt in ip̄o. ſꝫ pͥmū moues ip̄m ad oꝑa me ritoria.ſ. ſpūs ſcūs uel grā increata: ⁊ cum ea grā creata ē. ⁊ ꝓpter hoc ſi non eēt illud pͥmū mouens cū 2º.ſ. grā creata: non poſſet mereri uitā eternā. In illo aūt qui eſt in mortali pctō non ē dignitas oꝑum: nec dignitas mouētis ip̄m ad aliqua oꝑa: ſi facit bona quantum ē ex parte li. ar. quia deficit ei grā qua oꝑa digna efficiūt̉. ſolū enim mouet̉ a li. arbitrio ⁊ non a ſpū ſancto. Ad 3ᵐ ⁊ quartum dd̓. ꝙ ad hoc ꝙ aliquid ſit meritorium: requirit̉ ꝙ illud ſit ẜuicium digne ⁊ debito modo deo impēſum In illo aūt qui eſt in mortali peccato ē oppo ſitū. quia in eo ē pctm̄ ꝑ quod dignus ē odio dei ⁊ morte eterna. quare ẜuiciū ſuum non ē digne impēſum. ⁊ ꝓpter hoc ꝓprie non ē me ritoriū. Un̄ aug. Oꝑibus impii non p̄mium ſꝫ pena debet̉. In adam aūt in ſtatu innocētie quantū ad ſtatū nature fuit defectꝰ debiti mo di. quia debitus modus in ẜuicio meritorio ē ꝙ impendat̉ ẜuiciū deo ex amore dei debito. Debitꝰ amor ē vt ip̄m deū amet ſuꝑ omnia: ⁊ ꝓpter hoc ei impēdat bn̄ficiū uel ẜuiciū. ꝗa igit̉ hoc non ē poſſibile creature ẜm naturam Ideo adam in ſtatu nature ꝯdite ante ſtatuꝫ gratie: non potuit ꝑ naͣm exhibere debitum ẜuiciū deo.i. debito mo. ⁊ ideo nec ꝓpͥe mere ri grām. Ꝙ aūt obr̄: ꝙ ꝙͣto magis indebita ⁊cͣ hoc intellr̄ de gratuitꝭ: qualia nō ſunt opera in peccatis facta. vt patet ex dictis. Conſequenter queri tur de illo qui eſt in ſtatu caritatꝭ: vtꝝ poſſit ſibi mereri grām: per quam releuet̉ ſi cadat ī mortali. Ꝙ ſic videt̉. Dicit enim aug. ꝙ nihil digniꝰ pōt peti: qͣꝫ ſi cadat homo ꝙ poſtea re ſurgat. Sꝫ ꝗcꝗd digne petit̉ merito exaudit̉ a deo. gͦ ſi homo exn̄s in caritate petat grām qua poſſit reſurgere ſi cadat: merito dabit̉ ei gͦ pōt eam mereri. Item ſupponit̉ ꝙ homo ſanctꝰ pōt alij mereri grām pͥmā. gͦ ⁊ ſibi ipſ ōt ipſam mereri: ꝑ quam releuet̉ ſi cadat. Ad oppoſitū. Qn̄ homo cadit per mortale euacuat̉ totū meritū in ipſo: ⁊ omnes iuſticie ſue. ſicut dr̄ Ezech̓. 18. Si auerterit ſe iuſtus a iuſticia ſua: ⁊ fecerit iniquitatē ⁊cͣ. oēs iuſti cie eiꝰ quas fecerat nō recordabūt̉. gͦ nihil de bet̉ iuſto poſtꝙͣ peccauit. gͦ non pōt mereri ꝙ grā ſit ī ip̄o: ꝑ quā releuet̉ ſi peccet. qd̓ ꝯcede dum ē. Ad pͥmū in ꝯtrariū dd̓. ꝙ dignitaſ orōnis attēdit̉ duplr̄. vel quantū ad illd̓ qd̓ petit̉. vel quātū ad illud ex quo petit̉. Cum gͦ dic̄ aug. ꝙ nihil digniꝰ poteſt peti ⁊cͣ. hoc ē in telligendū quantū ad illud ex quo petit̉: ⁊ n̄ quātū ad illud qd̓ petit̉. quia ille qui hoc mō petit: petit ex timore ⁊ humilitatē ne cadat. ſꝫ non ē dignior quantū ad illud quod petit̉. ita ꝙ valeat ad reſurgēdū ſi hō cadat. ſꝫ ualꝫ ad faciliꝰ reſurgendū. quia homo qui ſic orat: magis eſt diſpoſitꝰ ad reſurgendū in bonū: ſi reſurgat. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ nō ſequit̉. hō exn̄s in caritate poteſt alij mereri gr̄ām. gͦ ſibi ſi ca dat: quia qn̄ homo exn̄s in caritate orat ꝙ ſi ceciderit ꝑ peccatū: ꝙ deꝰ det ei grām: ꝑ quaꝫ reſurgat. rōne eiꝰ qd̓ petit poſt lapſum ponit̉ iam defectꝰ dignitatis in ipſo petēte. ⁊ ideo n̄ meret̉ exaudiri. Sꝫ quādo ipſe orat ꝙ det̉ alij gra: non ponit̉ indignitas in ipſo petēte. lꝫ ſit in illo ꝓ quo petit: qui forte malꝰ eſt. ⁊ iō me ret̉ exaudiri. ⁊ ita poteſt alij mereri grām: ⁊ non ſibi poſt peccatum. Queritur conſequen ter vtrū merito coherēti vel ſb̓ſequēti poſſit libi aliꝗs mereri grām. Ad qd̓ ſic. Aliquiſ pōt mereri equū ſibi dari a rege merito coherenti .ſ. quia ſeruit regi. vel merito ſb̓ſequēti: quia poſtea ſeruiet regi. Silr̄ aliquis poteſt mereri pecuniā ſibi data merito ſb̓ſequēti.ſ. quia po ſtea laborabit ī vineā. Igit̉ ſilr̄ poteſt aliquis mereri grām pͥmam merito cohereti vl̓ ſb̓ſe quēti. Itē ẜm opinionē quorūdā angeli glo riam ſibi datā ad ꝯfirmationē modo merent̉ miniſtrando nobis. Sꝫ hoc meritū ſb̓ſequens ē. gͦ nos poſſumꝰ etiā mereri grām pͥmā meri to ſb̓ſequēti. Ad oppoſitū. Nihil qd̓ dat̉ ī intētione ẜuicii dat̉ gratis vel liberalr̄. Sꝫ deꝰ dat grām gratis ⁊ liberalr̄. gͦ non dat eam ut ei ẜuiat̉ in pn̄ti vel in futuro. Grā igitur non reſpicit ſeruiciū pn̄s vel ſb̓ſequēs. gͦ nullꝰ pōt mereri gram merito coherenti vel ſb̓ſequēti quod ꝯcedendū ē: nec etiā merito p̄cedēti: ut viſum eſt. Ad pͥmū in ꝯtrariū dd̓. ꝙ cū hō dat alij ſicut rex equum ſeruiēti ipſe attēdit ſeruiciū. vnde pͥncipium moues quare dat ei equuꝫ: eſt ip̄m ẜuiciū. vn̄ dat eī ex hoc ꝙ ẜuit: vel ẜuiuit vel vt ẜuiat. Sꝫ cū deꝰ dat nobis grāꝫ: mouēs ip̄m ē ſua liberalitas ⁊ nō ẜuiciā lꝫ det nobis grām ad ẜuiendū ipſi: ꝗa ſine illa non poſſumꝰ ſibi digne ẜuire. ⁊ ideo nō ē ſil̓e. Ad 2ᵐ ꝙ ſi hoc ponat̉ ꝙ angeli mō merent̉ miniſtrando nobis gloriā ſibi datā ad cōfir mationē. dd̓ tn̄ ꝙ non ē ſil̓e de angelis reſpe ctu glorie: ⁊ de nobis reſpectu gratie. quia cū donū glorie p̄miū ſit: non excludit meritū: ꝗa mer itu non repugnat rōni p̄mii. ⁊ ideo ange li merito ſb̓ſequēti.ſ. nobis miniſtrando: pn̄t mereri illud p̄miū. Sꝫ meritū repugnat gͣtīe. quia grā nō ex intētione meriti ſꝫ gratis dat̉ Et ꝓpter hoc donū grē excludit meritū ante cedēs ⁊ ſb̓ſequēs ⁊ coherēs. Poſtea queritur ꝓliquiſ vtrūꝫ poſſit mereri alijs grāꝫ pͥmā. Et on̄dit̉ Mat. .9. ꝙ ſic. Uidēs Ih̓s fidē illoꝝ dixit paraliti co. Confide fili. remittūt̉ tibi peccata tua. Gl. Pēſate quantū valet apud deū fides ꝓpͥa: cū tm̄ valuerit fides aliena ut hominē ſanaret ī anima ⁊ corpore. fides igit̉ aliena meruit vt paraliticꝰ ſanaret̉ ī anima ⁊ corpore. Sꝫ ſi fuit ſanatꝰ in aīa habuit grām. gͦ meruit ei grām. aliquis pōt mereri alij grām. Itē ſic̄ dic̄ Tulliꝰ de amicitia. Amicitie idem eſt velle ⁊ nolle. Si gͦ eſt ꝟa amicitia aīe exn̄tīs in cari tate ad deū. gͦ ipſiꝰ ⁊ dei idē ē velle. gͦ ſi ipſa uult ꝙ grā det̉ iſti: ⁊ deꝰ ſilr̄ volet illud. gͦ aīa ſancta pōt mereri apud de ā ꝙ deꝰ det grām alij. Ad oppoſitū ē rō ſupradicta. ꝗa ſi gra dat̉ alicui alij ex merito alicuius ſancti viri. gͦ non erit gratis data. quod ē inconueniens. gͦ inconueniēs ē ponere ꝙ aliquis alij poſſit me reri grām. So. dd̓ ꝙ ē meritū ꝯgrui: ⁊ eſt meritū ꝯdigni. ⁊ eſt gr̄a que eſt in rōne grē: ⁊ eſt grā q̄ ē res grē. Fico gͦ ꝙ merito ꝯgrui pōt aliquis ſanctus homo mereri alij gr̄am: ſꝫ non merito ꝯdigni. ⁊ meritū ꝯdigni ponit ꝙ neceſſario reddat̉ illud ad quod ē. vn̄ ponit ꝙ grā dat̉ neceſſario. neceſſario dico ncc̄itate īmutabilitatis non coactionis. Meritū auteꝫ grui no. ſꝫ ſolū ponit ꝯgruitate in ipſo orate pōt eſſe impedimētū ex parte illiꝰ pro quo ſanctꝰ orat. Ex parte orantis ꝯgruū ꝙ redda tur p̄miū meriti.ſ. grā. non tamen ꝯdigni ex parte ſuſcipiētis. Propter hoc merito ꝯgrui pōt mereri alij gr̄am. ſꝫ nō merito ꝯdigni. qd̓ ponit dignā redditionē p̄mii. Ad rōne in ꝯtrariū dd̓ ꝙ grā hꝫ ꝯꝑatīōeꝫ ad illū cui dat̉ ꝑ oronē ſancti viri. ⁊ ſic eſt grā ī rōne gr̄e: ꝗa dat̉ ei non ex meritis ſuis. quia noͣ hꝫ aliquid vnde mereat̉. Inquantū aut illa grā reſpicit ſanctum viꝝ: ſic dat̉ ex merito. ⁊ ſic ex alia ra tione cadit ſb̓ merito: ⁊ dat̉ gratis: quia dat̉ gratis ꝑ ꝯparatione ad accipiēte: que infor mat ⁊ facit gratū. Ex merito aūt ꝑ ꝯꝑationē ad orāte: ⁊ ſic n̄ ē ī rōe grē: ſꝫ cadit ſb̓ me̓ito Conſequenter queri tur de illo qui facit quod in ſe ē: vtrū neceſſe ſit ꝙ deꝰ det̓ ei grām. ꝙ ſic videt̉. AIug. ſuper illud. z. ad Thi. 2. Negare ſe ip̄m non pōt ⁊cͣ. Cum ſit iuſtꝰ non pōt negare ſuam iuſticiā. gͦ cū ſit bonꝰ ⁊ miſericors non pōt negare ſuam bonitate ⁊ mīam. quia ꝓnior ē ad largiēduꝫ de mīa ⁊ bonitate qͣꝫ ad puniēdū de iuſticia. Si gͦ nō poteſt ſuam iuſticiā negare faciētibꝰ malū. multo magis non pōt ſuam bonitatem ⁊ miſericordiaꝫ illis qui requirunt eā. Sꝫ qui facit quod in ſe ē requirit bonitatē eiꝰ ⁊ mīaꝫ ꝑat gͦ ei. ⁊ hoc ē infundere grām. Itē aug ſuꝑ illud ad ro. 5. Iuſtificati ex fide pacē habe amꝰ ⁊cͣ. dicit. Peꝰ recipit ꝯfugiētes ad ſe. alr̄ ī eo eſſet iniquitas. Sꝫ impoſſibile ē ꝙ in eo ſit iniquitas. gͦ impoſſibile ē ꝙ non recipiat ꝯfu giētes ad ſe. Sꝫ faciēsᵇ quod in ſe ē ꝯfugit ad ip̄m. gͦ neceſſe ē ꝙ ip̄m recipiat. Sꝫ ip̄ꝫ reciꝑe ē ꝑ infuſionē gr̄e. gͦ ⁊cͣ. Itē apocꝭ. 3º. Si quis aperuerit intrabo ⁊ cenabo cū illo. hoc ē dele Fabor. Itē Xach̓ i. Conuertimini ad me ⁊ ego ꝯuertar ad vos. Ex his ſic obr̄. Impoſſibi le eſt ſummā ꝟitate mentiri. Sꝫ neceſſe habet veꝝ dicere ⁊ implere illud. Sꝫ dicit ꝙ ꝯuer tenti ad ip̄m ꝯuertet ſe. ⁊ ꝙ aperienti intra bit. gͦ cū faciens quod in ſe ē ꝯuertat̉ ad ip̄am ꝟitatē pͥmā vt ei aperiat ad hoc vt intret. e neceſſe ē ꝙ deꝰ ꝯuertat̉ ad illū. Sꝫ hoc non eſt niſi o grām. gͦ ⁊cͣ. Itē anſel. in li. de caſu dy aboli querit quare lucifer non habuit ꝑſeue rantiā. quia aut hoc fuit quia deꝰ non dedit: aut quia ipſe non accepit. ⁊ determinat illā qōne dicens. ꝙ hoc non fuit quia deus nō de dit: ſꝫ quia ille non accepit. cū deꝰ ſemꝑ eēt pa ratus dare: ipſe ꝟo non acciꝑe. gͦ ſimilr̄ ꝙ ali quis homo non habeat gr̄am hoc non ē quia deꝰ non det: ſꝫ quia ip̄e non vult: nec paratus eſt acciꝑe. Si gͦ vult accipere ⁊ paratꝰ ſit: deuſ dat ei grām. Ad oppoſitū. Deꝰ dat grām ſo la liberalitate ⁊ mīa: quia dat ipſam gratis. poteſt dare ⁊ non dare grām. gͦ quāuis hō faciat quod in ſe eſt: deꝰ poteſt ei non dare gͣ tiam. Non gͦ eſt neceſſe ꝙ facienti quod in ſe eſt deꝰ det gr̄am. Item neceſſariū ⁊ libeꝝ opponūt̉. Si gͦ deꝰ ex liberalitate dat grām. gͦ nulla neceſſitate dat alicui grāꝫ. Itē Ier. .18. dicit dn̄s. Ecce ſic̄ lutū in manu figuli ſic vos in manu mea. Comꝑatio gͦ hoīs ad deuꝫ eſt ſicut ꝯꝑatio luti ad figulū. Si gͦ nulla ne ceſſitas eſt quare figulꝰ faciat de luto vas in honorē vel ꝯtumeliā. ſeu vt impͥmat formaꝫ nobilē in luto. gͦ ſilr̄ deꝰ nullā habet neceſſita te quare in homine impͥmat illam formā no bile quē ē grā. Itē ſicut dicit Ber. de grā ⁊ li. ar. Cauēdū ē ne ea que inter nos accitari ſentimꝰ aut volūtati tribuamꝰ q̄ infirma eſt aut diuine neceſſitati q̄ nulla ē. gͦ īfuſiōeꝫ gre que in nobis ē non debemꝰ attribuere volūta ti noſtre aut ncc̄itati diuine que nulla ē. ergo nulla ncc̄itas ē ex parte dei: vt faciēti quod ī ſe ē det grām. Itē nullꝰ poteſt ſe diſponere ad hoc vt habeat grām. quia ita ſe habet in nobis peccatū quod ē remoues lucem diuine grē ſicut feneſtra clauſa ne illuminet̉ domus Si gͦ in hoīe nō eſt ꝙ ab eo remoueat̉ peccatū g non eſt in ip̄o ꝙ diſponat ſe ad recipiēdum lumē diuine gr̄e. gͦ nullꝰ pōt facer̄ aliquid ad qd̓ de neceſſitate ſequat̉ grā. gͦ facienti qd̓ ī ſe ē non dat deꝰ neceſſario grām. Itē q̄rit̉ quid eſt hoc dictū facere quod in ſe ē. Nā ille qui facit quod in ſe ē facit recte. Sꝫ ꝗcūqꝫ fac̄ recte ex rectitudine oꝑat̉ quā habet. gͦ ſi aliꝗs facit quod in ſe ē hꝫ rectitudinē. Aut gͦ illa re ctitudo ē acꝗſita. aut īnata. aut data. Non ē īnata: ꝗa ſic ſemper eēt. nec acꝗſita. ꝯſtat gͦ ꝙ ē data. gͦ donū gratuitū. gͦ hec rectitudo eſt ex grā. Nullꝰ gͦ poteſt facere quod in ſe eſt ad hoc ꝙ ſit gratꝰ deo niſi ex gra. Itē non pōt dici ꝙ rectitudo iſta ſit naturalis. quia recti tudo naͣlis non ꝯtradicit obliꝗtati culpe vel peccato: cum maneat cā illo vel cū illa. Cum igit̉ rectitudo qua homo facit quod in ſe eſt ꝯtradicat culpe. gͦ non ē naͣlis. eſt igit̉ gratu ita. Itē in Exo. vbi loquit̉ de induratione Pharaonis dicit gl. Indurauit dn̄s cor eius ita ꝙ nihil poterat facere acceptabile deo. gͦ non poterat facere aliquid per quod daret̉ ei grā. gͦ lꝫ faceret quod ī ſe eſt adhuc nō daret̉ ei gra. So. dd̓ ſicut dicit anſel. in li. de ꝯcor dia p̄deſtinationis ⁊ li. ar. Sciēdum ē ꝙ ſepe dicimꝰ neceſſe eſſe qd̓ nulla vi eē cogit̉. ⁊ ne ceſſe non eē qd̓ nulla ꝓhibitione remouetur. Nam dicimꝰ. neceſſe ē deū eē īmortalē: non ꝙ aliqua vis cogat eum eē īmortalē. ⁊ neceſſe ē non eē iniuſtū: non ꝙ aliqua vis ꝓhibeat eē īiuſtū: ſꝫ qm̄ nulla res poteſt facere vt non ſit īmortalis ſeu vt ſit iniuſtus. Secūdū hͦ igit̉ dd̓ ē ꝙ neceſſitas in creatura dr̄ ẜᵐ coactionē ⁊ ꝓhibitionē quā aliqua res cogit̉ vel ꝓhibet̉ eē vel non eſſe. In deo autem non cadit neceſ ſitas coactionis aut ꝓhibitionis: ſꝫ ſolū dr̄ ī eo neceſſitas īmutabilitatis. Cū gͦ querit̉ an de neceſſario det grām faciēti quod in ſe ē. aut loquimur de neceſſitate īmutabilitatꝭ. aut de nec̄itate coactionis ⁊ ꝓhibitionis. hoc vltimo modo non dat grām neceſſario faciēti quod in ſe eſt: quia deꝰ non poteſt cogi. Sꝫ pͥmo mō veꝝ ē ꝙ immutabilr̄ ſe habet diuina bonitas ad donū gr̄e omni volēti reciꝑe faciēdo qd̓ ī ſe ē: qua ncc̄itate nulli negat ſe. Concedēdum igit̉ ꝙ ſi homo faciat qd̓ in ſe ē: ꝙ deus dat eī grām: ⁊ etiaꝫ neceſſario.i. īmutabilr̄: ſicut ſol īmutabilr̄ dat lumē ſuū oī volenti ſuſciꝑe.ſ. diſpoſito ad hoc: ⁊ ſe hn̄ti in recta diſpoſiti on ad ſolem. Sic dicēdū ex parte iſta. Ad pͥmā rōnē ī ꝯtrariū dd̓ ꝙ n̄ ſeꝗt̉. ſola libera litate dat. gͦ ſe hꝫ ad dandū ⁊ nō dandū faci enti qd̓ in ſe eſt. Sꝫ bn̄ ſequit̉. ſola liberalitate dat. gͦ non dat ex meritis vel ꝑ coactione vel prohibitionē. quia hoc ex ſola liberalitate ex cludit coactionē ⁊ ꝓhibitionē ⁊ non īmutabi litate. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ ſi neceſſariū dicat̉ īmu tabile falſuꝫ ē ꝙ neceſſariū ⁊ libeꝝ opponūt̉ Si aut dicat̉ neceſſariū coactū vel ꝓhibitum ſic veꝝ ē ꝙ opponūt̉. pͥmo mō ē neceſſitas in deo: ⁊ ꝓpter hoc non opponit̉ ſue liberalitati īmo ex hoc eſt laus ſua: ꝙ ipſa ē īmutabilis ⁊ īmutabilr̄ libera. ⁊ ex hoc ē laus ſue bonitatꝭ. ꝙ non poteſt ſe negare volēti eā reciꝑe faci endo quod in ſe eſt. vn̄ aug. Sicut vitupium humane volūtatis ē ꝙ nō vl̓t recipe. ita laus diuine bonitatis ē ꝙ nō poteſt ſe ip̄aꝫ negare Ad tertiū dd̓. ꝙ ſi deꝰ nō daret faciēti qd̓ in ſe ē grām: ꝙ non faceret ipſi iniuriā. ⁊ ideo totū ē ex liberalitate ſua ꝙ dat ei grām. ⁊ iō introducit̉ exēplū ꝙ non fieret hōī iniuria: ſi nō daret ei deꝰ gram: ſicut nec luto fieret īiu ria: ſi de eo face̓t figulꝰ vas in ꝯtumeliā. quia fieret ẜm exigētiā ⁊ naturā ſue materie. Silr̄ ex parte iſta ē. vn̄ Iſa. 54. Et nūc dn̄e pr̄ nr̄ eſ tu. nos ꝟo lutū ⁊ tu fictor noſter: ⁊ oꝑa manu um tuaꝝ omnes nos. vnde nos ſumꝰ materia ipſiꝰ. ſꝫ ſic ē ꝙ tota maſſa generis humani cor rupta ē ꝑ originale pctm̄. Et ꝓpter hoc ſi deuſ facit ex hoīe vas in ꝯtumeliā ⁊ non in ſuum honorē impͥmēdo formā nobilē q̄ ē grā: fac̄ ẜꝫ exigētiā materie: quia ordinata ē maſſa gn̓is humani ꝑ peccatū ad cōtumeliā. ⁊ ꝓpter hoc ſi ita faceret: non faceret ei iniuriā. Ꝙ gͦ deus in homine faciente qd̓ in ſe ē impͥmat formaꝫ nobilē q̄ ē grā: hoc ē ex ſola liberalitate ſua ⁊ non ex aliquo quod debeat homini faciēti qd̓ in ſe ē: quia homo faciēs quod in ſe ē adhuc ē indignꝰ an̄ ſuſceptionē grē. Ad quartuꝫ dd̓. ꝙ in deo nulla ē ncc̄itas coactionis aut ꝓ hibitionis: ſꝫ ſolū īmutabilitatꝭ. De pͥma logͣt̉ Ber. ſicut dictū ē. Ad quītū dicēdū ⁊ ꝯce dendū ꝙ nullꝰ pōt ſufficiēter ſe diſponere ad gram niſi deꝰ ip̄m diſponat. ſꝫ ſi faciat quod ī ſe ē cōſequit̉ diſpoſitio diuini adiutorii. vn̄ feneſtra ꝯꝑat̉ actui volūtario: ꝗ ē ꝯſentire vl̓ diſſentire. tenebra ꝯꝑat̉ pctō. vn̄ ſicut ī ptāte hominis non ē ꝙ remoueat tenebrā a domo: niſi aperiat ꝓhibēs lucē.ſ. feneſtrā. ⁊ lux ipſa remouet tenebrā: ita ī ptāte hoīs nō ē vt re moueat peccatū a ſe ip̄o. ſꝫ ſi remoueat actum ſuū volūtariū.ſ. diſſenſum ad bonū ⁊ ꝯſēſuꝫ ad malū: tūc remouet illud qd̓ ē ꝓhibēs grāꝫ ſicut feneſtra ꝓhibet lucē. ⁊ tūc intrat gr̄a in ip̄o. ⁊ ita diuino adiutorio remouet̉ ab eo te nebra. Remoueat gͦ li. ar. diſſenſum ad bonū: ⁊ ꝯſentiat parate grē. Et hoc ē qd̓ dicit Ber Grē ſolū cooꝑari dr̄ li. ar. dum ꝯſentit. Ad aliud dd̓. ꝙ facere qd̓ in ſe ē ſolum ꝑtinet ad adultos ⁊ non ad ꝑuulos. Et ad vidēdū ꝗd ē face̓ quod in ſe eſt notandū. ꝙ in quolꝫ hoīe ꝑ naturā ē recta rō. ⁊ hec rectitudo boni ē no tio indita a creatiōe qua q̄libꝫ aīa pōt cogͦſce̓ ſuum pͥnᵐ.ſ. deū. ⁊ de hac dicit̉ ī pͥſ. Scitote qm̄ dn̄s ipſe ē deꝰ: ipſe fecit nos ⁊ nō ipſi nos Per hoc enim ꝙ quilibet homo naturalr̄ ſcit ſe non ſemꝑ fuiſſe: ſcit ſe factū eſſe. ⁊ ita ſcit ſe hēre pͥnᵐº. ⁊ ſcit ꝙ ab illo pͥncipio hꝫ ꝗcꝗd hꝫ: ⁊ totū bonū quod hꝫ: ⁊ non a ſe. ⁊ ſcit ꝙ ab illo dꝫ petē bonū: ⁊ ꝙ ꝑ illū debēt ſuppleri omnes ſui defectꝰ. Si gͦ ẜm iſtā notione oꝑet̉ homo ſuo arbitrio: recurrēdo ad illū quē ſcit ſuū eē pͥnᵐ: ⁊ quē ſcit eē oranduꝫ ſibi: ⁊ petat ab eo lumē cognitionis fidei ⁊ boni: dabit̉ ei. vn̄.i. cor̄. 14. Ignorans ignorabit̉. ⁊ ſic faciet quod in ſe eſt. Patet gͦ quid ſit facere quod ī ſe ē generalr̄ ī quolꝫ homine. plus aūt ē infi deli exiſtente in peccato mortali de lumine: quia ipſe habꝫ fidē fine caritate. vnde hꝫ fidē informē. Fides aūt informis radiat ad duo.ſ. ad diuinā iuſticiā damnātem reprobos. ⁊ ad diuinā mīam ſaluantē electos. hec enim bene cognoſcit ꝑ fidē ſuā. Si gͦ auertat ſuum arbi triū ab actu peccati ⁊ dirigat ex lumine fi dei in iuſticia damnātē reprobos ⁊ in mīam diuinā ſaluantē iuſtos. ex pͥmo creabit̉ timor in eo ⁊ ex 2º ſpēs. ⁊ hoc eſt facere quod in ſe ē Et notādū ad ſolutionē alteriꝰ rōnis ꝙ naͣliſ rectitudo ſemꝑ ꝯtradicit peccato. vnde ẜm illā mouet̉ ſindereſis: que ſemꝑ murmurat ꝯtͣ peccatū. ſꝫ arbitriū non ſemꝑ dirigit̉ ẜm illaꝫ nec ſemꝑ ſeꝗt̉ eā arbitriū. Ad alid̓ de pha raone dd̓ ꝙ nec Pharao nec aliꝰ exn̄s in pctō mortali poterat aliꝗd facere deo acceptabile quia non hn̄s grām non poteſt facere aliꝗd acceptū deo. ſꝫ non negat̉ in glo. ꝙ non poſſet facere aliquid vnde heret aliquid ad qd̓ ꝯſe que̓t̉ collatio ptātꝭ qua face̓t acceptabile deo. Queritur poſte a pō facie vtrum ti quod in ſe eſt det̉ grā. Ad quod ſic. Summe bonū ſūme diffuſiuū ē ſūme bonitatꝭ vel ſue. Sꝫ ſūma diffuſio ē qua nō pōt maior intelligi gͦ illa diffuſio qua ſūmū bonū ſe diffundit: eſt tanta ꝙ maior ea non poteſt intelligi nec eſſe gͦ neceſſario ẜm actū omnibꝰ ſe diffundit bo nis ⁊ malis. gͦ ſeu homo faciat quod in ſe eſt: ſeu nō faciat. tamen neceſſario bonitas ſūma diffundit ſe in ipſo. Itē. 5. Mat. dicit dn̄s. Bn̄facite his qui oderūt vos. Maioris auteꝫ caritatis ē hoc in hoīe.ſ. ꝙ bn̄faciat ei quem odit qͣꝫ ei quem diligit. gͦ ſi in deo ſit maxima caritas: debet magis facere bonū ei quē non diligit qͣꝫ ei quē diligit. vel adminꝰ dꝫ ei face̓ eque bonū. gͦ magis vel eque dꝫ infundere ei grām qui nō facit qd̓ in ſe ē ſicut facienti. Ad oppoſitū. Sicut dicit Dioꝰ. nos nō ha bemꝰ vitā coactā. Sꝫ ſi cogeremur ad bonū hē remꝰ coactā vitā. gͦ non cogimur ncc̄itate ad bonū. gͦ nec ad gr̄ām ſuſcipiēdā. ¶ So. ſic̄ pꝫ ī ſole. ꝙ ſol lucet ſuꝑ oculū cecū: non tamē ip̄m illuminat: ⁊ non ē defectꝰ ipſiꝰ ſolis: ſꝫ ex parte oculi qui non poteſt nec eſt diſpoſitꝰ ad recipi endū illuminationē. ita lux prima que eſt bo nitas ſūma ſemꝑ lucet ⁊ radiat ſuꝑ creaturā quantū ē de ſe ⁊ ſemꝑ ſe diffundit: non tamē ſemꝑ recipit̉ quia creatura non poteſt ip̄aꝫ re ciꝑe: quia eſt indiſpoſita. ¶ Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ ipſe dn̄s bn̄facit eis quos odit. ſicut dr̄ Math̓. q Solē ſuū oriri facit ſuꝑ bonos ⁊ malos ⁊ bn̄ facit omnibꝰ quantū eſt de ſe. non tamē ī oībꝰ efficit̉ bonū. ⁊ hoc eſt defectꝰ recipiētis: nō ſū me bonitatis. ⁊ pꝫ exēplū. Si quis porrigeret el̓am duobꝰ pauꝑibꝰ: ⁊ vnꝰ extenderet manū alter no. ille qui manu extenderet reciꝑet do nū. alter non. ita deꝰ ſemꝑ porrigit omnibus grām ſuam. non tn̄ omnes extēdunt manū.i. volūtatē vt recipiāt eā. Onſequēter que rit̉ de effectibꝰ grē. Et pͥmo queritur vtrū ꝓprie effectꝰ grē ſint purgare. illuīare. ⁊ ꝑficere. 2º vtrū ꝓprii effectꝰ gr̄e ſint viui ficare aīam. ⁊ ꝯformare ſeu aſſil̓are ad deuꝫ ⁊ gratificare. 3º querit̉ vtrū effectꝰ eiꝰ ꝓpͥ ſint iuſtificare. excitare. motꝰ meritorios elice̓ Ad primum gationē peccatorū ſic. i. ad hebr̄. Pur faciēs. Sꝫ purgatio pctī non ē niſi ꝑ grām nec alr̄ purgat deꝰ. gͦ purgare ē effectꝰ grē. It. eccl̓iaſtici. 42. Spus purgauit pctā illiꝰ. Spūs idem ē qd̓ grā. gͦ gra purgat. Itē ꝙ illumi nare ſit effectꝰ gr̄e videt̉. p̄ſ. Signatū eſt ſuꝑ nos lumē v. t. dn̄e. Gl. Lumen gratie tue: quo reformat̉ imago dei in nobis. gͦ grē eſt illuīa re. Itē Iob. 25. Nūquid eſt numerꝰ militum eiꝰ ⁊ ſuꝑ quē ⁊cͣ. Glo. Lumē eſt grā preueniēs Grego. ibi dicit. Militū eiꝰ ꝟtꝰ non ꝓpriis viri bus ſꝫ ſuperne grē infuſione roborat̉: que ſi ī corde noſtro non ſurgeret: ꝓfecto mēs in tene bris remanerꝫ. Itē oſtēdit̉ ꝙ ꝑficere ſit effe ctus grē. Ad phil. 2º. Ipſe oꝑat̉ in nobis velle ⁊ ꝑficere. Sꝫ illud oꝑat̉ ꝑ gr̄ām. gͦ grē ē ꝑficet̄ Itē. 15. Ezech̓. Perfecta eras in decore meo que poſuerā ſuꝑ te dic̄ dn̄s. Sꝫ ille decor non ē niſi grā. gͦ ipſiꝰ grē ē ꝑfice̓. Ad oppoſitum Io. i. Plenū grā ⁊ ꝟitate fuit ꝟbū caro factuꝫ. In xp̄o eſt grā ẜm excellētiā ſuā. gͦ ⁊ ẜm ſuā ꝓ priū effectū. Si gͦ in xp̄o n̄ hꝫ purgare. gͦ ꝓpͥus effectꝰ grē non eſt purgare: ſꝫ per accidens.ſ. rōne ſb̓iecti in quo eſt. Itē effectus eſſentialis ſemꝑ ꝯſequit̉ caꝫ ſuā: ſicut calefacere ſemper ꝯſeꝗt̉ ignē: ⁊ hūc effectū hꝫ ignis ſemꝑ vbi cunqꝫ ſit: quia ꝓpͥus effectꝰ eiꝰ ē. Sunt alij effe gns ipſiꝰ ꝯn̄tes ſic̄ deſiccare: indurare. ⁊ iſti effectꝰ non ſemꝑ ꝯſequāt̉ ignē in quocūqꝫ ſit: quia non ꝗcꝗd calefit ab igne indurat̉. Cum g purgare nō ſemꝑ ꝯſequat̉ grāꝫ: pꝫ ꝙ nō eſt eēntialis effectꝰ gr̄e nec ꝓpriꝰ. Itē Actꝭ. 15º. fide purificans corda eoꝝ. gͦ purgare fidei ē. Non igit̉ ſoliꝰ grē. Sꝫ ꝓpriū ē qd̓ vni ſoli ꝯue nit. gͦ non eſt ꝓpriꝰ effectꝰ gr̄e. Querit̉ quō grē ſit ꝑfice̓. Si gͦ grā ꝑficit animā aut ꝑficit eam ẜm ſb̓am: aut ẜm potētiā. Ꝙ aūt nō ꝑfici at potētiā pꝫ. Anſel. in li. de grā ⁊ li. ar. In in fantibꝰ qui moriūt̉ baptizati grā ſola oꝑatur ſalutē ſine illoꝝ arbitrio. gͦ grā dat ſalutē aīe ſine arbitrio. gͦ nō perficit arbitriū. NNō igit̉ ꝑficit potētiam aīe. Itē anſel. in eodē libro Grā ſubſeꝗt̉ ſuū donū vt nūꝙͣ ſeu magnum ſeu paruū ſit: illud dare deficiat. Grā igitur ſemꝑ eſt cū ſuo actu. ſꝫ ꝟtus non ſemꝑ eſt cuꝫ ſuo actu. vnde fides nō ſemꝑ mouet ad credē dū. ſicut patet in dormiēte. Eſt gͦ pone̓ dr̄iaꝫ grē ⁊ ꝟ̓tutis. Si gͦ ꝟtus ꝑficit ⁊ grā: oportet ꝙ ꝑficiant ẜm aliud ⁊ aliud. vnde ſi ꝟtꝰ ꝑfi ẜm potētiā: grā nō ꝑficit ẜm potētiā: ſꝫ ẜᵐ alid̓ Itē ꝙ gr̄a non ꝑficiat ſb̓am anime oſtēdit̉ ẜᵐ aug. Dr̄ie grē ſunt operās ⁊ cooperās. grā oꝑans ē que nos facit velle. grā cooꝑans que nos facit oꝑari quod uolumᵈ. gͦ grā dr̄ adope rari. aīa aut non mouet̉ ad opus ꝑ ſb̓am ẜꝫ ꝑ potētiam. Itē eēntia aīe ē ſimplex. ⁊ iō nō pōt diminui ꝑ peccatū. cū peccatū ſit diminu tio boni. Sꝫ potētia poteſt diminui: quia habꝫ ordinē a quo pōt diminui ita ꝙ minꝰ ſe hꝫ ad bonū. ⁊ hoc fit ꝑ peccatū. Peccatū igit̉ nō cor rumpit eēntiā aīe ſꝫ potētiā. Si gͦ opponitur pcto pꝫ ꝙ grā non ꝑficit ſb̓am aīe ſꝫ potētiā. So. dd̓ ꝙ purgare. illuminare. ꝑficere ſunt ꝓprii effectꝰ grē ⁊ eēntiales. Cū eniꝫ grā nihil aliud ſit ꝙ ſil̓itudo aīe ad deū: ſicut dic̄ aug. gra intendit animā aſſimilare deo. ſꝫ hec tria neceſſario ꝯcurrūt ad aſſimilationē.ſ. purga re. illuīare. ꝑficere. ꝗa aſſimilatio nihil aliud ē ꝙ motꝰ a diſſil̓i ad ſimile. vnde tunc aīa aſſi milat̉ deo: qn̄ mouet̉ a diſſimilitudine ad ſil̓i tudine: vel a ſimilitudine ad maiorē ſimilitu dine: vt magis ſit ſimilis. fic̄ dicit Dioꝰ. ꝙ pur gare reſpicit ipſaꝫ diſſimilitudinē amouēdo ip̄ſam ab aīa. vnde purgatio ē remētio diſſi militudinis ab aīa. Illuīare ꝟo ⁊ ꝑficere ītro ducūt ipſam ſimilitudinē. Sicut gͦ forma naͣl̓ pͥmo remouet diſpones diſſimiles a materia. ⁊ tūc purgat. ꝯn̄ter introducit diſpōnes ꝯſi miles in maͣ. ⁊ tunc dr̄ illuīare mam. vltimo introducit ſe ip̄aꝫ ī maͣ ⁊ ꝑfic̄ eaꝫ. ⁊ hec ncc̄ia ſunt ad hoc ꝙ forma naͣlis aſſil̓et ſibi aliquid Silr̄ dd̓ ꝙ iſta ncc̄ia ſūt ad hoc ꝙ aīa aſſil̓et̉ .ſ. ꝙ purget̉ a diſſimilitudine: ⁊ ꝙ illuīet̉ a ſi militudine: ⁊ ꝙ vltīo ꝑficiat̉: ⁊ ſit aſſimilata vnde purgare ⁊ illuminare dicunt̉ reſpectu fieri. ꝑficere aūt qn̄ totū ꝯpletū eſt: nec aliter fieret aſſimilatio. ſicut etiam pꝫ de luce ad hͦ ꝙ aſſimilet ſibi aere oꝑꝫ ꝙ purget aerē a tene bris: ⁊ ꝙ ip̄m diſponat ⁊ illuminet: ⁊ ꝙ ſe fa ciat in aere. ⁊ ip̄m ꝑficiat. ſic ē de grā q̄ ē lux ſpūalis ad hͦ ꝙ ip̄a aſſimilet aīam deo. Et io ꝓprie eiꝰ actus ſunt iſti. Ad pͥᵐ in ꝯtrariū ꝙ grā n̄ purgat ī xp̄o ⁊ ſilr̄ nec in adā. dd̓ ꝙ purgatio nihil aliud dicit ꝙͣ motū ad purita tē. ſꝫ poſſumꝰ intelligere ꝙ hꝫ motū vel muta tionē ad puritatē multi plr̄. vel quia fit muta tio de puro ad puritatē maiorem. vel de non puro ad puritate. Si de nō puro ad puritate hoc ē duplr̄ quia nō purū ē duplr̄.ſ. ꝑ abnega tionē: vel ꝑ pͥuatione. nō purū per abnegati onē ē qd̓ non hꝫ puritatē nec etiam ꝯtrariū puritatis. nō purum priuatiue ē qd̓ non habꝫ puritatē ⁊ hꝫ cōtͣriū puritatis. Secūdū gͦ pͥ modū adam in ſtatu ꝯditionis ante īfuſionē grē fuit non purus. quia non habuit puritatē gratie: nec tn̄ hēbat ꝯtrariū. Qn̄ gͦ infuſa fu it ei grā mouebat̉ adam de hoc ꝙ non hēbat puritatē grē ad hoc vt habet eā. vnde hͦ mō fuit facta in ip̄o purgatio. Scd̓ꝫ ꝟo 2ᵐ modū n̄ fuit purificatio in ada niſi poſt peccatū: ſic̄ in peccatore. quia habet ꝯtrariū puritatis. ſi gͦ grā ei infundat̉: purgat ꝯtrariū puritatis ab ipſo ⁊ ponit in eo puritatē. Filr̄ motus de puro ad puritatem ē duplr̄. vl̓ de minori pu ritate ad maiorē puritate. vl̓ de puritate ad puritatis ꝯtinuationē. In ſanctis gͦ qui habēt grām ⁊ ſunt in ſtatu ꝓficiēdi: purgatio ē mu tatio de minori puritate ad maiorem. In xp̄o ꝟo in quo grā fuit ab initio in ſūma ꝑfectiōe purgatio ē velut motꝰ a puritate in eiuſdeꝫ puritatis ꝯtinuationē. Ad aliud qd̓ obr̄ ꝙ fides purgat. dd̓ ꝙ fides dr̄ purgare nō rōne ſui: ſꝫ rōne grē exn̄tis in fide. ⁊ ſicut videmus ꝙ duplex eſt ſenſus. ꝯmunis ⁊ particularis. ⁊ ſenſatū duplex.ſ. ꝯmune ⁊ particulare. ſen ſus particulares hn̄t ſenſata ꝓpria. ⁊ de his veꝝ eſt ꝙ ſenſatū vniꝰ non ē alteriꝰ. vn̄ color qui ē ſenſatu viſus ꝑticulare non ē ſenſatum auditꝰ. Senſatū autem ꝯmune ē magnitudo quantitas vel ſuꝑficies. hoc enī pōt ſentiri a quolibꝫ ſenſu ꝑticulari. ⁊ ita pꝫ ꝙ ē vnꝰ ſenſuſ ꝯmunis in iſtis ſenſibꝰ particularibꝰ: quo vnꝰ ſentit qd̓ aliꝰ ſentit.ſ. ſenſatū ꝯmuneº quod ē quātitas. Silr̄ dd̓. ꝙ quidā ſunt ꝓprii effectus ꝟtutū ⁊ rōne ꝟtutū. Quidā aūt nō rōe ip̄aꝝ ẜm ſe. ſꝫ rōne alicuiꝰ pͥncipii ꝯmunis exiſtētiſ in ipſis. ⁊ illud eſt grā. fides enim rōe fidei hꝫ ſuū ꝓpriū effectū qui non ē alteriꝰ ꝟtutis.ſ. credere. Caritas enim non credit. Similr̄ de caritate reſpectu fidei ⁊ aliaꝝ virtutū. pͥmi effectꝰ ſunt particulares. Secūdi aūt effectus ſunt ꝯmunes ꝟtutibꝰ. vnde non ē purgare eſ fectꝰ fidei rōne ſui vel alteriꝰ ꝟtutis. ſꝫ rōne ꝯmunis pͥncipii exiſtentꝭ in eis quod eſt grā Ad aliud quod obr̄ de illuminatione dd̓. ꝙ ꝯſimilis fit ꝯꝑatio grē ad ꝟ̓tutes que ē lu minis ad radiū: ſic̄ p̄habitū ē. vnde pꝫ ꝙ grā que eſt ſic̄ lumen in aīa illuīat ẜm indiſtinctio nē ad diſtinctas ꝑtes. īmo ſimplr̄. ꝟtus autem ẜm diſtinctione. Ad alias rōnes quibꝰ obr̄ de ꝑfectione dd̓. ꝙ illud quod eſt ī anima in diſtinctū dꝫ grē attribui ad ꝑficiēdū. illd̓ aūt quod eſt diſtinctū ⁊ ꝑticulare dꝫ ꝟtuti attri bui vt ꝑficiat̉ ab ip̄a. Preterea pͥmo ⁊ pͥncipa liter gr̄a ꝑficit eēntiā aīe. ſecūdario libeꝝ ar qui eſt motor vl̓is in aīa. vnde cū dr̄. gratia mouet ad oꝑa: ⁊ ꝟtꝰ mouet ad oꝑa: hoc diffe renter dr̄. quia grā eſt mouens vlr̄ ad opera. ꝟtus ꝑticulariter. ſicut fides mouet in deum vt veꝝ. caritas mouet in deū vt bonum. ſpes mouet vt in beatū vel glorioſum. veꝝ aut ⁊ bonū ⁊ glorioſū ſunt unū ſb̓aliter: quod ē ip̄e deꝰ. ſunt tn̄ ꝑticulares rōnes ⁊ diuerſe. ꝟtu tes igit̉ mouet ẜm iſtas ꝑticulares rōnes. grā aūt ẜm rōne vl̓em: non diſtinguēdo veꝝ bo nū. glorioſum: mouet in deū. Ad pͥmum gͦ anſel. dd̓ ꝙ hoc ꝙ grā in infantibꝰ p̄ſtet ſalu tem ſine libero ar. hoc eſt ex imꝑfectione ſuſci pientis qui non pōt vti libero ar. vnde ꝙ ip̄ꝫ non ꝑficiat in actu: hoc eſt ex imperfectione ⁊ impotētia ſuſcipientis. Ad aliud pꝫ rn̄ſio ꝙ grā ꝑficit ſb̓am ⁊ potētiā vl̓em. ꝟtus autē potētias ꝑticulares. Ad aliā rōnē in ꝯtͣriū dd̓ ꝙ ꝯꝑat̉ ad ſb̓am aīe ⁊ potētiam. pͥmo mō ē in ratione informantꝭ. 2º mō eſt in rōne mo nentis. pͥmo modo non diuidit̉ ꝑ operans ⁊ cooꝑans: ſꝫ ſecūdo modo. vn̄ illa rō ſolū ꝓce dit de gr̄a ꝓut ꝯꝑat̉ ad potētiā aīe. ⁊ nō ad ad ſb̓aꝫ. Ad aliud dd̓. ꝙ ſb̓a aīe pōt duplr̄ ꝯſiderari.ſ. ẜm ſuū eſſe abſolutū. ⁊ ſic peccatū non corrūpit ipſam. vel ẜm ſuū eē ꝯꝑatū: qd̓ eſt eē ordinis ad finē: ẜm quē tendit ad deu. ⁊ quantū ad illud eſſe peccatū corrūpit eſſe ipſiꝰ anime. ⁊ ẜᵐ iſtd̓ eē ꝑfic̄ etiā grā ſb̓aꝫ aīe. Conſequenter queri tur vtrū ꝓprii effectꝰ ſint grē viuificare. aſſi milare. gratificare. ⁊ on̄dit̉ pͥmo ꝙ viuificat̉ ſit ꝓpriꝰ effectꝰ ipſiꝰ gr̄e ſic. Deꝰ in creatura rō nali eſt pͥncipiū vite ſpūalis. vnde actꝭ. 17. In quo viuimꝰ mouemur ⁊ ſumꝰ. Sed pͥmū quo viuit rōnalis creatura ꝑ deū ē grā. Sꝫ illud quo pͥmo uiuit dr̄ uiuificare. Igit̉ grā uiuifi cat. Itē culpa mortificat̉ aīa. igit̉ uiuificat̉ ꝯtrario illiꝰ.ſ. grā. gͦ ⁊cͣ. Contͣ. Abacꝭ. 2. Iuſt ex fide mea uiuit. gͦ uiuificare ꝯuenit fidei. n̄ gͦ eſt effectꝰ ꝓpriꝰ gr̄e. Itē. i. Io. 3. Qui nō di ligit manet in morte. Si gͦ non diligere eſt cā mortis. gͦ diligere eſt cauſa uite. Sꝫ diligere ē caritatis ꝓprie. gͦ caritatis ꝓprie ē uiuificare Non gͦ eſt ꝓprius effectꝰ gr̄e. Itē Ricar. de ſancto uic. in li. de arra ſpōſi ad ſponſaꝫ. Scio aīa mea ꝙ dilectio uita tua eſt: ⁊ ſine dilectō eſſe non potes: Sꝫ dilectio eſt caritatis. gͦ ⁊ ui ta aīe. gͦ ⁊cͣ. Itē uidet̉ ꝙ reformare ſit ꝓpͥus effectꝰ grē. p̄ſ. Signatū ē ſuꝑ nos lu. uultꝰ t. d. Glo. lumē grē tue quo reformat̉ imago tua in nobis qua tibi ſimiles ſumꝰ Itē ibidē diſtī guit̉ triplex imago in glo.ſ. imago creationis ⁊ recreationis. ⁊ ſimilitudinis. imago creati onis eſt rō. imago recreationis ē gra. imago ſimilitudinis eſt ipſa ſapīa: que eſt ipſe filius dei: ad quam imaginē homo ꝯditꝰ eſt. Imago gͦ recreationis aīe eſt grā. Sꝫ imago recreati onis eſt imago reformationis aīe ad deum. g grā eſt imago aſſimilationis ⁊ reformatiōis anime ad deū. Contͣ. Si grā aſſimilat: oꝑꝫ ꝙ aſſimilet uel ẜm cognitione uel ẜm amoreꝫ Sꝫ neutro modo aſſimilat grā: quia grā habꝫ eē in non habētibꝰ cognitionē nec amorē ẜm actum ſicut in paruulis: quoꝝ aīe non habent cognitionē in actu nec amorē. gͦ grā non aſſi milat ꝑ cognitionē nec ꝑ amorē. gͦ aſſimilare non ē effectꝰ grē. Itē oſtēdit̉ ꝙ effectꝰ gratie propriꝰ ſit gratificare. quia dr̄ eph̓. i. In laudē glorie gre ſue in qua gratificauit nos in xp̄o. Ex quo relinquit̉ ꝙ ꝓpriꝰ effectꝰ grē ſit gratifi care. Itē cū gratificare ſit quidam effectꝰ oſtēdēs grām re ⁊ noīe. quia ſi gratia eſt: gra tificare eſt. ⁊ ſi gͣtificare eſt: gr̄a eſt. Et ſimili ꝯſtendit ip̄am denominationeꝫ: quia nomen qͣtificationis ſumit̉ a noīe grē. gͦ gratificare ē ppriiſſimꝰ ⁊ potiſſimꝰ actus gre. ℟º ẜm ꝙ gra eſt ſimilitudo pͥme ꝟitatis ꝯparat̉ ad aīaꝫ vt lux. ẜm vero ꝙ eſt ſimilitudo ſūme bonita tis ꝯparat̉ ad aīam vt vita. ⁊ ita hr̄ in I0. i. ꝙ ꝟbū erat vita ⁊ lux hominū lucēs in tene bris. ⁊ ideo grā que eſt ſimīlitudo ipſiꝰ ꝯꝑat̉ ad aīam vt lux ⁊ ut vita. Sed ſicut dictū eſt ꝙ lux in aere tria facit. pͥmo enim purgat ip̄ꝫ aere a diſpoſitōe ſibi ꝯtraria. 2º diſpōīt aerē diſpōe ꝯſil̓i ſibi. ⁊ tc̄ illuīat ip̄ꝫ. ultīo īformat ip̄ꝫ. ⁊ quātū ad hͦ ſumit̉ iſte actꝰ ꝑficere. ⁊ ſic̄ lux in aere habet iſtos tres actꝰ predictos. ſilr̄ dd̓ ē de grā inquātū ip̄a vt lux ꝯꝑat̉ ad aīaꝫ. quia pͥmo remouet ab aīa diſſimilitudinē lu cis eterne. ⁊ quantū ad hoc ſumit̉ iſte effectuſ purgare. 2º diſponit ipſam ſimili diſpoſitione vt poſſit eſſe ſimilis in actu. ⁊ tūc dr̄ ip̄aꝫ illu minare. vltimo informat ip̄am: ⁊ tūc dr̄ ip̄aꝫ ꝑficere. Secūdū aūt ꝙ grā ē ſimilitudo boni tatis ſūme ꝯparat̉ ad animā vt vita. quia ſic ꝯparat̉ ad aīam vt amor: ⁊ iſte amor imp̄ſſus vita eſt qua aīa viuit deo. Un̄ Ric. Scio aīa mea ꝗa dilectio vita tua eſt. ⁊ ita ẜm hūc mo dū actꝰ gr̄e ē uiuificare. Ad iſtū ꝟo actū ꝯſeꝗt̓ trāſformatio ſeu aſſimilatio aīe ad deū. quia hec eſt vis amoris: ꝙ trāfformat amantem in amatū. Un̄ Ric. de arra ſponſi ad ſponſam dicit. Scio aīa mea ꝙ cū aliꝗd diligis: ip̄a vi dilectionis in eiꝰ ſimilitudine trāſformaris. ⁊ quantū ad hoc ſumit̉ iſte effectꝰ grē: qui ē aſſi milare aīam ad deū ⁊ ꝯformare. Ex hoc aūt ꝙ aīa eſt aſſimilata deo: ex hoc eſt grata deo. Un̄ ꝓuer.s. dicit ſapīa. Ego diligētes me di ligo. ⁊ ita ex hoc ꝙ amor impͥmit̉ anime ſūmi tur uiuificare. ex hoc ꝙ iam imp̄ſſus ē ſumit̉ aſſimilare. ex hoc ꝙ aſſimilata ē aīa ꝑ amore ſumit̉ gratificare in generali rōne. Ad ob iecta gͦ dd̓ ad 2ᵐ ⁊ 3ᵐ. ꝙ vita ſpūalis que eſt vita aīe in deo eſt ipſiꝰ grē ꝑ ſe. ip̄iꝰ aūt fidei ⁊ caritatis rōne gre in quibꝰ manifeſtat̉ uita quaſi ꝑ ſenſum. ſicut manifeſtat̉ uita in corpo re ꝑ ſenſum ⁊ motū: ſic manifeſtat̉ ꝑ motum fidei ſicut ꝑ ſenſum. ꝑ motū caritatꝭ ſicut per motū. Ad quartū pꝫ rn̄ſio ex p̄dictiſ. Ad aliud dd̓ ẜᵐ aug. ad Sardanū. Mirabile quō deꝰ eſt inhabitator quorūdā nō cognoſcētiuꝫ deū: ⁊ nō quorūdā ul̓ aliquoꝝ cognoſcētium deū. Illi enim ad tēplū dei non ꝑtinēt qui co noſcētes non ſicut deū glorificauerūt ſic̄ ph̓ꝰ Ad templū aūt dei ꝑtinent ꝑuuli ſanctificati ſacramēto xp̄i. Dicēdū gͦ ad obiectū ꝙ in par uulis eſt cognitio ⁊ amor. ſꝫ poſſunt eē duplr̄. vel ſicut forma. uel ſicut actꝰ hoc eſt in habitu uel ī effectu. In paruulis ē cognitio ſic̄ forma ⁊ amor. Silr̄ quia informāt aīam ipſiꝰ. ſꝫ n̄ ſūt in eis ſicut actꝰ. unde in eis ſunt habitu ⁊ nō actu. ſicut uidemꝰ in adulto dormiente: ꝙ ī eo eſt ſcīa ſicut forma informans aīam: ⁊ non ſic̄ actus ſeu in uſu. Un̄ dicit aug. ad Bonifaciū Ꝙ here fidē hoc ē aūt ꝓpter fidei ſacr̄m. ⁊ hͦ eſt ipſam here ut forma: aut ꝓpter fidei uſuꝫ. Conſequenter queri tur vtrū iſti tres actus.ſ. iuſtificare. excitare. motꝰ meritorios elicere ſint ꝑ ſe actꝰ ipſiꝰ gr̄ ⁊ on̄dit̉ ꝙ ſic. pͥmo uidet̉ ꝙ excitare ſit effectꝰ grē ꝑ ſe. Ber. de gr̄a ⁊ li. ar. dicit. Li. ar. cona tus ad bonū ocioſi ſūt: ſi a grā nō iuuēt̉. nulli ſi a grā nō excitēt̉. Ex quo relinquit̉ ꝙ grē eſt excitare li. ar. ſeu motu uolūtatis ad bonum. Itē in quadā collecta eccl̓ie hr̄. Excita dn̄e potētiā tuā ⁊ ueni ⁊cͣ. Sꝫ hec excitatio quā pe tit eccl̓ia non eſt niſi ꝑ grām: nec uenit deus: niſi ꝑ gr̄am. gͦ grē ē excitare. Item apocꝭ. 3º. Ego ſto ad hoſtiū ⁊ pulſo. Hoſtiū appellat̉ li. ar. ſeu uolūtas. Sꝫ pulſatio iſta non ē niſi per grām excitatio quedā uolūtatis ad bonū. Si gͦ deꝰ non pulſat ad hoſtiū: nec excitat ad bo nū niſi ꝑ grām. pꝫ ꝙ grē eſt excitare. Contͣ Homo exiſtēs in infidelitate: quia in peccato mortali excitat̉ ad bonū. Un̄. 5. ad eph̓. Sur ge qui dormis. exurge a mortuis: ⁊ illuīabit tibi xp̄ūs. Un̄ pꝫ ꝙ deꝰ mouet ⁊ excitat corda ⁊ uolūtates eoꝝ ut conſiderēt ⁊ cognoſcant ſtatū ſuū: ⁊ ꝓpter hoc ꝯuertant̉ ad bonū: ⁊ ti meant de ſtatu ſuo. Sꝫ dū homo ē in peccato mortali uel in infidelitate non habet grām. gͦ prior eſt excitatio ad bonū in aīa ꝙͣ grā. Sed nullus effectus p̄cedit cām ſuā. gͦ excitare ad bonū nō eſt effectꝰ grē. Itē oſtendit̉ ꝙ iu ſtificare ſit actꝰ gr̄e ad ro. 3. Iuſtificati gratis ꝑ grām ipſiꝰ. gͦ grā iuſtificat nos. Itē ſuꝑ illud ad ro. Omnes peccauerunt ⁊cͣ. Glo. Hec eſt grā ſine qua nec infantes nec grandes ſal ui fieri poſſunt. Et poſt ſuper illd̓ iuſtificatī gratis. Glo. Ip̄a eſt quā iuſtificat̉ impiꝰ. gͦ ꝑ ſe eſt iuſtificare effectus grē. Itē ſicut ſe habꝫ caritas ad amātē facere: ⁊ fides ad credēteꝫ facere. Ita ſe dꝫ here grā ad gratificare: ⁊ iu ſticia ad iuſtificare. Si gͦ ſoliꝰ caritatis ē amā tē facere: ⁊ ſoliꝰ fidei credentē face̓. gͦ ſolius grē eſt gratificare: ⁊ ſoliꝰ iuſticie iuſtificare: Non igit̉ eſt gratie iuſtificare. Item oſten dit̉ ꝙ opus grē ſit actus meritorios ꝓducere. .i. cor̄. 15. Gra dei ſum id quod ſum. ⁊ grā dei in me vacua nō fuit. Uult gͦ dicere ꝙ gratia dei in ipſo fructificauit. Sed fructificatio iſta attēdit̉ quātū ad meritū. gͦ grā ꝓducit opus meritoriū. Itē ad phil. 2. Ip̄e oꝑat̉ in nobis velle ⁊ ꝑficere bonū. Sꝫ ipſe deꝰ non operat̉ niſi ꝑ grām in nobis. gͦ gr̄a elicit a voluntate opus bonū: ⁊ ita meritoriū. Itē aug. ad va lentinū. Cogitare vel agere ẜm deū nulla ro ne ſine grā dei poſſumʰ. ꝓpter quod dominꝰ cū de fructu iuſticie loquet̉: ait diſcipul̓. Sin̄ me nihil poteſtis facere. Io. 15. Si gͦ grā ē pͥn cipiū in nobis cogitādi ẜm deum ⁊ agendi. gͦ ipſa ē que opus meritoriū ꝓducit. Contra. Uirtꝰ eſt ad recte agere. Si gͦ omne meritum attendit̉ quantū ad recte agere ꝟtutis īꝙͣtuꝫ ꝟtus eſt omne meritoriū elicere. Non gͦ ꝑ ſe ē gre. R intelligendū eſt ꝙ grā ꝯparat̉ ad aīam vt vita: ⁊ vt motor: ⁊ vt lux: quia grā eſt ſimilitudo ſūme ꝟitatis. ⁊ ſic ꝯꝑat̉ vt lux. Eſt etiam ſimilitudo ſūme bonitatis. ⁊ ſic co parat̉ vt vita. Eſt etiā ſimilitudo poteſtatis ⁊ ꝟtutiſ. ⁊ ſic ꝯꝑat̉ vt motor arbitrii ad aīaꝫ Potētia aūt attribuit̉ patri. ꝟitas filio. boni tas ſpūi ſancto. ⁊ ideo grā ē ſimilitudo totiⁱ trinitatis: ⁊ aſſimilat nos toti trinitati. Scd̓ꝫ aūt ꝙ ꝯꝑat̉ vt lux eo ꝙ eſt ſil̓itudo pͥme ꝟita tis: ſumūt̉ tres effectꝰ grē. ẜꝫ ꝙ ꝯparat̉ vt uita eo ꝙ ē ſimilitudo ſūme bonitatis: ſumūt̉ tres alij effectꝰ. ẜm ꝟo ꝙ ꝯparat̉ vt motor.ſ. eo ꝙ ē ſimilitudo ſūme poteſtatis ſeu ꝟtutis: ſunt eiꝰ effectus tres.ſ. iuſtificare. excitare. motꝰ meri torios elicere. ⁊ hoc ꝑ ꝯꝑationē ad liberuꝫ ar. quia ſicut dicit Ber. de li. ar. Libeꝝ ar. gerit ſimilitudinē diuine poteſtatis: eo ꝙ non pōt cogi. vnde circa ipſum fiunt iſti tres effectus gre. ſꝫ hoc diuerſimode. quia libeꝝ ar. ē facul tas volūtatis ⁊ rōnis. Excitare ꝟo eſt effectꝰ grē circa libeꝝ ar. quo ad rationē. iuſtificare quo ad volūtatē. motꝰ meritorios elicere quo ad facultatē. Un̄ grā mouet volūtatē ꝑ iuſti ficationē. quia ſicut dicit anſel. Iuſticia eſt re ctitudo volūtatis. ⁊ ideo iuſtificatio ē ipſius vo ūtatis. excitatio eſt ipſiꝰ rōnis. motus me ritorioſ elice̓ ē ipſiꝰ facultatis ſeu poteſtatꝭ. un̄ tria hec bonū cogitare. uelle. ꝑficere facit grā in nobis. ſicut dicit Ber. de grā ⁊ li. ar. Grā īmittēdo bonā cogitationē nos p̄uenit. īmu tando malā volūtatē nos ſibi ꝑ affectū iūgit. miniſtrando cōlenſui facultatē foris ꝑ opus apertū internꝰ opifex īnoteſcit. ⁊ hoc planā ē in iuſtificat ione adultoꝝ. qualr̄ aūt ſit in par uulis iam patebit. Ad pͥmū gͦ dd̓ ꝙ gratia duplex ē.ſ. gratū faciēs: ⁊ gratis data. ⁊ hͦ p̄ eſt gratū faciens: ſꝫ tn̄ diſponēs. filr̄ excitatio duplex ē. vel a grā gratū faciēte. vel a gratia gratis data ſeu diſponēte. Dicēdū gͦ ꝙ ī exn̄ tibꝰ in peccato mortali nō eſt excitatio a grā gratū faciēte: ſꝫ a grā diſponente vel gratis data: quia hn̄t fidem informē que excitat eos ad cogitandū de diuino iudicio ⁊ de diuina mīa ad hoc ut timeat ⁊ doleāt de peccatis. Similiter in infidelibus eſt ipſa recta ratio: quam appello gr̄am gratis datā ſeu diſponē tē. quia lꝫ inſit naͣlr̄ tn̄ gratis dat̉ a deo: ⁊ eti am ꝙ moueat ad bonū gratis datū a deo. hec aūt facit eos cogitare ⁊ cognoſcere. ꝙ deꝰ cre ator ē: ⁊ ꝙ bonꝰ ē: ⁊ ꝙ ab ipſo hn̄t quicꝗd hn̄t ⁊ ꝙ ipſe colēdꝰ ē. ⁊ ſic etiā excitat eos ad cog ſcēdū ꝙ nihil poſſunt habere niſi ab eo. ⁊ ſic excitat eos ad amorē ⁊ timorē ipſiꝰ. Alia aūt excitatio ē que ē a grā gratū faciente. Ad aliud qd̓ obr̄ ꝙ iuſtificare dꝫ eſſe actꝰ iuſticie: non grē dd̓ ꝙ iuſticia dr̄ ꝑticulariter ⁊ ꝓpͥe ⁊ generalr̄. Iuſticia ſpālr̄ dicta dr̄ ſpālis recti tudo aīe: ꝑ quā rectificat̉ aīa vt reddat ꝓxīo quod ſuū eſt. Un̄ hec eſt rectitudo aīe ꝑ ꝯpa rationē ad ꝓximū. hec ē iuſticia q̄ eſt vna de ꝟtutibꝰ cardinalibꝰ. Iuſticia ꝟo generaliter dicta ē generalis rectitudo anime ꝑ ꝯparatio nē ad deū ⁊ ꝓximū ⁊ ad ſe ip̄m. ⁊ hec rectitu do eſt ꝯformatio volūtatis noſtre ad uolūta tē diuinā. ⁊ ab hac dr̄ generalr̄ iuſtꝰ. q̄ iuſti cia ē in ꝯformatione volūtatis ad deuꝫ. Hec tn̄ iuſticia alr̄ ē in paruuliſ: alr̄ in adultis: ꝗꝛ ſicut iniuſticia que eſt in paruulo non ineſt et ex actu ſui arbitrii: īmo eſt īiuſticia que ei fi ex alia operatione. In adulto ꝟo eſt iiuſticia quā ſibi facit: ⁊ ad quā cooperat̉. Silr̄ iuſticia dat̉ paruulo ꝑ ſacr̄m eccleſie ſeu ꝑ paſſionem xp̄i: ip̄o nihil cooperante ⁊ non ꝯſentiēte. In ſticia autē ē ī adulto ex eiꝰ ꝯſenſu ⁊ cooꝑatio ne. Un̄ de adulto loquit̉ Ber. cū dicit. īmuta do malā volūtatē ſibi ꝑ ꝯſenſum iungit. Un̄ hiꝰ iuſticia in paruulo eſt ẜm habitū. In adul to ꝟo ẜm actu. quia ad illam cooꝑat̉. ⁊ ſic cuꝫ iſta iuſticia ſit idem re qd̓ grā. pꝫ ꝙ grē ē iu ſtificare. Ad illud qd̓ obr̄ de opere merito rio viſum eſt quibuſdā ꝙ opus meritoriū du pliciter ꝓducit̉ a volūtate.ſ. ẜm rōnē ꝑticula rē: vel ẜm rōnē generalē. Si ẜm rōnē ꝑticula rē ſic ꝓducit̉ meritoriū a qͣlibet ꝟtute ꝑticl̓ari vnde ſic ꝓducit̉ ẜm diſtinctionē ꝟtutū. q̄libet enim ꝟtus ẜm vna rōne particularē ꝓducit: ortitudo ꝓducit ip̄m ī aggrediēdo ter ribilia: ⁊ ſic de alijs. Secūdū rōnē generalem producit̉ opꝰ meritoriū triplr̄. quia hec ratio eneralis eſt triplr̄ ẜm triplicē rōnē cālitatis .j. finalis. exemplaris. efficietis. ẜm rōnē finis mnia eſt ſūma bonitas: grā in caritate ꝓducit omnē meritu. vnde ꝯſiderādo finē.ſ. ſūmam bonitatē ſic omnē meritū ē ex caritate: ſeu ex trā in caritate. ⁊ ẜm hoc dr̄ caritas mr̄ ꝟtu tu. Zecūdū rōnē exēplaris ſic grā in fide ꝓdu cit omne meritū in omni ꝟtute: quia fides eſt exemplar ſeu ars que monſtrat cognitionem finis ad quē tendēdū. ⁊ ideo dr̄ fundamētuꝫ omniū ꝟtutū. Secūdū rōnē efficiētis ſic grā ī rōne gr̄e ꝓducit omne opus meritoriū. ꝗa cō parat̉ ad aīam ut motor. ⁊ ſic pꝫ ꝙ aliter ꝓdu cit grā opus meritoriū: ⁊ ꝟtutes ẜm diſtincti ones virtutū: ſeu ẜm rōnes particulares. Conſequēter queriᵗ an h. arᵐ moueat̉ a grā ſpotanee an coacte. Ad qd̓ ſic. Io. 6. Nemo venit ad me niſi pr̄ traxe rit eū. Sꝫ tractꝰ ē ſpes motꝰ violēti. gͦ ſi nullus venit ad deū niſi tractꝰ: nullꝰ venit ad eū niſi violēter. Sꝫ libeꝝ ar. mouet̉ ad deū ꝑ grām. rā gͦ mouet ip̄m violēter. Itē Luce. 14. de illis ꝗ debēt venire ad nuptias dr̄. Compelle eos ītre vt impleat̉ domꝰ mea. Si gͦ li. ar. cō llit̉ intrare domū dn̄i: ⁊ non poteſt intrare grāꝫ. gͦ grā ꝯpellit ip̄ꝫ ⁊ mouet ad gliā cōpellēdo. Sꝫ ꝯpulſio eſt motꝰ violētus. gͦ ⁊cͣ. etit̉ ab eccl̓ia in quādā collecta. Nr̄as elle ꝓpicius volūtates. hoc petit̉ a deo. Sꝫ ipſe n̄ oꝑat̉ in nobis niſi ꝑ grām aliqd̓ grā ꝯpellit noſtras volūtates ad bo nū. ⁊ ita violēter i volūtas ſeu li. ar. ab ip̄a grā. Ad oppoſitū. Eccl̓iaſtici. 15. Reliꝗt eum in manu ꝯſilii ſui. an̄ hoīem vita ⁊ mors bonū ⁊ malū ⁊cͣ. Homo igit̉ eſt ī poteſtate ſui arbitrii. quia manus cōſilii appellat̉ poteſtas arbitrii. gͦ in poteſtate eiꝰ eſt ſequi ⁊ nō ſequī mouētē grām. gͦ grā non mouet ip̄m violēter ſeu coacte. Itē li. ar. ē libeꝝ a neceſſitate. Sꝫ ſi ꝯpulſus eēt ⁊ uiolenter moueret̉ ab aliquo non eē libeꝝ a neceſſitate: īmo cogeret̉. gͦ nō poteſt mouerī violenter vel cōpelli a grā. Itē Ber. de grā ⁊ li. ar. Ip̄e conditor hac di gnitate libe. ar. inſigniuit: ſeu aīam rōnalem vt quēadmodū ſui iuris erat ſueqꝫ uolūtatꝭ: non neceſſitatꝭ erat ꝙ bonꝰ erat: illa ſimiliter quodāmodo ſui iuris exiſte̓t: quatenꝰ non niſꝫ ſua uolūtate mala fie̓t ⁊ iuſte amnaret̉. aut bona fieret ⁊ iuſte ſaluaret̉. Ex quo relīqu ꝙ libeꝝ ar. ſeu aīa rōnalis nō pōt al ꝯtra ſuā uolūtate ꝯpelli: nec moueri ad bonū So. dd̓ ſicut dicit Ber. diſtinguēdo ꝯpulſionē. Eſt enim ꝯpulſio actiua ⁊ paſſiua. ⁊ ẜm utrāqꝫ nos dicimur facere aliquid ꝯtra uolūtatē. Compulſio paſſiua recte uocari pōt ubi nihil cooꝑat̉ patiens: que eſt ab uolūtario patietis. ut ſi nos ꝯpelleremur ad malū nobis inuitis: pulſio paſſiua. ſic̄ fuit ī btā Luciā que dixit. Si inuitam feceris me uiolari: caſtitas mihiⁱ duplicabit̉ ad coro nam. Compulſio actiua eſt in qua ꝯcurrit cō ſenſus patiētis.ſ. cū inductꝰ ē ꝑ timorē ul̓ do lore ad hoc ut faciat malū. ſicut eſt in illo qui timore mortis negat xp̄m. talis enim dolens negat xp̄m: ⁊ tn̄ uolēs: quia melius uult nega re xp̄m ꝙ pati mortē. ſꝫ ſua tn̄ uolūtate abſolu ta non negaret: ⁊ ꝓpter hoc dr̄ ꝯpulſus: quia negat ne moriat̉. ⁊ hoc dicit dama. ꝙ ē uolu tariū abſolutū ſicut eſt in illo qui ſimplr̄ uul aliquid. Et eſt uolūtariū ꝯditionale: ſicut ē in illo qui ſb̓ ꝯditionē uult aliquid. Grā gͦ nūꝙͣ ꝯpellit libeꝝ ar. ad bonū cōpulſione paſſiua quāuis aliqn̄ ꝯpulſiōe actiua ip̄m ꝯpellat: ꝗa aliqn̄ mouet ip̄m ꝑ dolo timores ut cor uertat̉ ad bonū. Un̄ Ber. Hoc quippe inten dit cū terret aut ꝑcutit ut faciat uolūtarios: non ut ſaluet inuitos. Secūdū gͦ hanc diſtin ctionē ſoluit̉ hec qd ⁊ pꝫ rn̄ſio ad obiecta. Di ſtinctio aūt ꝯmunis ē ⁊ bona ꝑ quā breuiter ſoluit̉ hec qo. ꝙ eſt coactio ſufficiēs ⁊ inducēs Libeꝝ ar. nō pōt cogi pͥma coactione ab ipſa grā. nec ab aliquo alio. ſꝫ ſolū coactione indu cēti quia multa inducūt ip̄m ad hoc ꝙ uelit. quod prius nolebat. Queritur conſequen ter de ꝯparatione effectꝰ grē ad ſtatū noſtrū in preſenti uita. ⁊ querit̉ an̄ grā faciat nos in uita preſenti ſine pctō eſſe. Ad qd̓ ſic. Aug. L. i. arbitriū ē uolūtas quā bonū eligit̉ grā aſſiſtē te. malū grā deſiſtēte. Si gͦ grā aſſiſtēte arbi triū eligit bonū. gͦ ſemꝑ aſſiſtēte grā bonum eligimꝰ. Sꝫ ſemꝑ eligēdo bonū nūqͣꝫ peccamꝰ g grā aſſiſtente in nobis nunqͣꝫ peccamus. Itē introducit̉ ab heretico in li. de ꝑfectōe iuſticie hoīs ratio. ⁊ ſumit̉ ex apocꝭ. 14. ubi lo quit̉ de ꝟginibꝰ que ſequūt̉ agnum quocunqꝫ īerit. In ore ipſoꝝ nō eſt inuētū mendacium. ſine macula ſunt ante tronū dei. gͦ nunꝙͣ pec cauerūt ore. ⁊ ſi ſemper ſine macula ſunt: ſunt ſine pctō. gͦ hō poteſt ſine eſſe pctō in vita iſta Cum gͦ grā ꝓhibeat pctm̄ facere: ꝯſtat ꝙ ho in vita iſta ſit ſiue pctō. Itē p̄s. Qui ingre dit̉ ſine macula ⁊cͣ. habitabit in tabernaculo tuo. gͦ aliquis pōt ingredi ſine macula. gͦ grā poteſt facere ꝙ homo in vita iſta ſit ſine pctō Itē. 2. ad cor̄. vltimo. Decetero fr̄es gaudēte ꝑfecti eſtote. ⁊ ita apoſtolꝰ inuitat eos vt ſint ꝑfecti. gͦ in iſta vita poteſt homo eſſe ꝑfectus. Sꝫ non poteſt eſſe ꝑfectꝰ niſi ſit ſine pctō. gͦ hō in vita iſta poteſt eſſe ſine peccato. Item Deutꝭ. 18. Perfectꝰ eris ⁊ abſqꝫ macula coram dn̄o deo tuo. ⁊ loquit̉ in p̄ſenti vita. Item hr̄tici in li. de ꝑfectione iuſticie hominis. Aut deꝰ vult nos eē ſine pctō: aut cū pctō. non vl̓t ꝙ ſimꝰ cū pcto. quia hoc incōueniēs eſt. gͦ ul̓i ꝙ ſimꝰ ſine pctō in vita iſta. gͦ poſſumꝰ eē ſine pctō in vita iſta. aut deꝰ vellet aliquid quod non poſſet eē. qd̓ eſt in conueniēs magnū. quia dicit. Quis enim tam demēs ut dubitet fieri poſſe qd̓ deū velle non dubitat. Itē. i. Io. 3. Qui hꝫ hanc ſpem in eo ſanctificat ſe.ſ. ī deo ſicut ipſe.ſ. deꝰ ſanctus eſt. Uult gͦ ꝙ homo in uita iſta poſſit ſe ſanctificare ſicut deꝰ. Sꝫ deꝰ īmunis eſt ab omni pctō. gͦ homo in vita iſta pōt eē īmunis ꝑ grām ab oī pctō. Ad oppo ſitū. Aug. de ꝑfectione iuſticie hominis. ⁊ ſu mit̉ ex. i. Io. i. Si dixerimꝰ ꝙ pctm̄ non hēmus nos ipſos ſeducimꝰ ⁊ ꝟitas in nobis non eſt. dicit aug. Non dicit Io. Si pctm̄ non hūeri mus. ſꝫ ſi pctm̄ non hēmus. gͦ qui diceret ſe nō hēre pctm̄ ipſe diceret falſum. falſum gͦ ē ho mine in vita iſta eē ſine pctō. licꝫ ſit in grā. gͦ grā non poteſt facere hominē in vita iſta eſſe ſine pctō. Itē ꝓuer. 20. Quis poteſt dicere. mundū eſt cor meū: purꝰ ſuꝫ a pctō. Et Amb. in quadam omel. Nemo mundus a ſorde: nec infans vniꝰ diei ſuꝑ terrā. gͦ nec paruulꝰ nec adultꝰ eſt mundꝰ a pctō in vita iſta. So. dd̓ ꝙ aug. aſſignat tres opīones circa queſtione iſtam: quaꝝ vnam hēt ꝓ erronea ⁊ heretica. ſecundā hꝫ quaſi ꝓbabilē. ⁊ dicit ꝙ poteſt ſu ſtineri. tn̄ opponit ꝯtra eā. tertiā hꝫ ꝓ ꝟa: ⁊ h̓ ē ſua opinio ꝓprie. Prima gͦ opīo quā narrat talis ē: ꝙ nos ſumꝰ in vita iſta indiſtincte ſin̄ pctō. vnde dicit. Quiſꝗs dicit poſt acceptaꝫ remiſſionē pctōꝝ quēꝙͣ hoīem iuſte uixiſſe: ul̓ viuere: vt nullum hēat pctm̄: ꝯtradicit apl̓o Io. qui dixit. Si dixerimꝰ ꝙ peccatū non ha bemꝰ ⁊cͣ. ⁊ ſic dicit ꝙ vna opinio eſt ꝙ grā po teſt facere hominē eſſe ſine pctō indiſtincte: ī tn̄ falſa eſt. 2ª opinio eſt que ſuſtineri po teſt: vt dicit ꝙ hēre pctm̄ ē vel dr̄ duplr̄ Naꝫ pctm̄ dr̄ actꝰ inordinatꝰ. dicit̉ etiāꝫ ip̄m pctm fomes ſeu ip̄a ꝓnitas que eſt ad peccandū. po teſt gͦ intelligi auctoritas Io. Si dixerimus ꝙ peccatū ⁊cͣ. aut de actu peccati: aut de fomite peccati. quia fomitē apellat apoſtolꝰ peccatū ad ro. 7. Non enim qd̓ volo ago. ſꝫ quod odi malū hoc facio ⁊cͣ. Si gͦ quod nolo id facio: n̄ ego operor illud. ſꝫ quod habitat in me pctm̄. ⁊ appellat illud pctm̄ fomitē ſeu ꝓnitate ad peccandū. Si gͦ appellemꝰ pctm̄ actū inordina tū: ſic homo poteſt eē ſine peccato ī vita iſta. hoc eſt ſine actu inordinato. non tn̄ poteſt eſſe in vita iſta ſine peccato.i. ſine fomite peccati. ⁊ ita grā per modū pͥmū poteſt hominē face̓ eē ſine peccato.i. ſine fomite peccati. in uita p̄ ſenti. ẜm aliū modum non. excepto pͥuilegio glorioſe ꝟginis: que utroqꝫ modo fuit ſine pe cato. Cum enim loquimur de peccato n̄ loqu mur de ipſa: nec de alijs pͥuilegiatis: ut forſi tan de Ioh̓e baptiſta. ⁊ dicit aug. ꝙ hoc ſatis ꝑſpicaciter dictū ē. Ipſe tn̄ opponit ꝯtra. ⁊ ī hoc affirmat ⁊ ponit ſuā opinionem ꝓpriā: ꝙ vult dicere: ꝙ non poteſt homo aliquo modo eſſe ſine peccato veniali. ⁊ hoc ꝓbat. Si ꝗs alr̄ ſentiat uideat quid agat̉ de oratione domi nica vbi dicimꝰ. Dimitte nobis debita noſtra qd̓ niſi fallor non eſſet opus dicere: ſi nūꝙͣ pec caremꝰ venialr̄: uel in lapſu lingue: uel in ob delectanda cogitatione peccati aliqn̄ fomītiſ deſideriis ꝯſentiremꝰ: ſꝫ tantū diceremus. Et ne nos inducas ī temptationem. ⁊ ita nullus poteſt eſſe ſine actu peccati ut ſolum habeat fomitē ⁊ non actū peccādi uenialr̄ adminus. Ad idem ponit aug. auctoritatē dicēſ. Nec Iacobꝰ apoſtolꝰ diceret. Iaco. 3. In multis offe dīmꝰ omnes. nullū excludēdo. Nullꝰ gͦ excipit̉ omnino a peccato. gͦ omnes offendunt. ⁊ ita nullꝰ poteſt eſſe in uita iſta ſine peccato ſaltē veniali. Eſt igit̉ opinio eiꝰ quā affirmat uerā ꝙ nullꝰ in hac uita poſſit eſſe ſine ueniali. dic̄ tn̄ ꝙ alia opinio a magnatibꝰ poſita ē. A pͥmū gͦ dd̓ ꝙ ſemꝑ poteſt homo eligere bonū grā aſſiſtente. non tn̄ poteſt facere bonū ipſa aſſiſtente. Un̄ ſemꝑ eſt poſſe: non tamē ſemꝑ facere. ⁊ hoc ꝓpter fomite pctī qui in ipſo eſt inclinans ip̄m ad malū. ⁊ auertes a bono. ꝗꝛ ponit in eo difficultatē faciēdi bonum. ꝓpter quod exclamat apl̓us ad ro. 7. Qd̓ nolo malū hoc ago ⁊cͣ. et iteꝝ. Uideo legem in membri meis repugnare ⁊cͣ. Poteſt gͦ hō ꝑ grām aſſi ſtētē eligere bonū ⁊ vitare quodlꝫ malū ī ſin tulari. ſꝫ non quodlꝫ malū ī vl̓i. ꝗa poteſt per ipſam vitare hoc ꝟbū ocioſum: ⁊ hūc motuꝫ ꝯcupīe carnalis. ⁊ ſic de quolꝫ ſingulariter ꝑ ſe. Sꝫ non poteſt uitare omne peccatū vel oēꝫ ꝯcupīaꝫ in vl̓i. Et exemplū ē ſi nauis aliqua eſſet ꝑforata cētū foraminibꝰ: ille qui eſſet in naui poſſet facere ꝙ aqua nō intͣret ꝑ qd̓libꝫ illoꝝ ſingulariter: quia poſſet quis facere ꝙ hoc aqua non intret: nec ꝙ ꝑ illud. ⁊ ſic de qͦlꝫ ſingulariter: non tn̄ poſſet vl̓r facere in qͦl foramine: ꝙ ꝑ nullā intraret aqua. eodē mō ē de illo qui hꝫ grām ad hoc vt vitet quodlibꝫ malū. Ad aliud de auctoritate apocꝭ. rn̄det aug. dicēs. Propterea tales ſunt dicti ꝙ ī ore eoꝝ n̄ ē inuētu mēdaciū: quia nō dixerūt ſe n̄ habere pctm̄. quia ſi aliter dicerēt mētirētur: ſicut dicit Io. Si dixerimꝰ ꝙ pctm̄ nō hēmꝰ ⁊cͣ. ꝟitas in nobis nō eſt. ⁊ ſic illa auctoritas ꝓce dit ꝯtra hereticos. Ad aliud de p̄s. Qui in gredit̉ ſine macula ⁊cͣ. rn̄det Augꝰ. faciendo vim in eo ꝙ dr̄ ſine macula. quia cū dr̄ īgre di ſine macula: hoc non ē dicere ꝙ non hēat maculā aliquā: ſꝫ ꝙ irrep̄henſibilr̄ gradit̉. vn̄ dicit. ingredi ſine macula non abſurde dicit̉ q̇ ad ip̄aꝫ ꝑfectionē irrep̄hēſibilr̄ currit carēs crībus damnabilibus: atqꝫ ipſa peccata non negligēs mūdare delectatōis. Ingredi gͦ ſine macula ſolū pͥuat maculā mortale: ſꝫ nō veni alē: dū tn̄ irrep̄hēſibilr̄ currat̄ ad ꝑfectionem homo mūdādo culpā venialē. Ad aliud d̓ auctoritate ſumpta ex Deutꝭ. rn̄det aug. in li. de grā ⁊ eē. dicēs. Ꝙ eſt perfectio viatoris: ⁊ eſt ꝑfectio iam ꝑuenientis. ꝑfectionē viatoris poteſt homo habere in vita iſta: quia hec eſt ꝑfectio ꝓficiētiū. Un̄ dicit. Proficiētiū ē uita qꝫuis bn̄ ꝓficientes dicant̉ perfecti viatores. hec aūt ꝑfectio non excludit omnē culpā: ſed ſolū mortalē: ⁊ ꝙ irrep̄hēſibilr̄ mūdēt̉ venia les. Perfectio aūt iam ꝑueniētis ē illa que eſt in gloria. Hanc non pōt homo habere ī vita iſta: ſꝫ illam habebit in gloria: qn̄ erit abſqꝫ oī peccato ⁊ ꝓnitate ad peccādū. hec enī ꝑfectō omne peccatū excludit. Un̄ dicit. Illa aūt eſt ſuma ꝑfectio: cui nihil addit̉: cū id quo tēdit̉ ceꝑit poſſideri. vnde hec ꝑfectio ē abſqꝫ omni macula: cū ei nihil poſſit addi. ſꝫ pͥma non ex cludit maculā venialē: nec etiā pronitatē ſeu fomitē. Ad aliud dd̓ ẜm Aug. ꝙ deꝰ vult nos eſſe ſine peccato. aliter enim non mīſiſſet filiū ſuū qui ſanaret hoīes a peccato. Licit gͦ ꝙ homo pōt eē ſine pctō mortali in uita iſta ꝑ grām. poteſt enim eſſe abſqꝫ omni pctō quātū ad futuꝝ ſtatū qui eſt in gloria. ꝑ ſuū tn̄ arbi triū: nec ꝑ gr̄am non pōt eē ſine peccato ueni ali quātū ad p̄ſentē ſtatū: ſꝫ ſiue mortali. Un̄ dicit ꝙ in p̄ſenti bene ſequit̉ ꝙ deꝰ uult hoīes eſſe ſine pecccato. gͦ hoīes poſſūt eē ſine pecca to.ſ. mortali. Ad aliud de auctoritate Io. Qui hꝫ hanc ſpem in eo ſanctificat ſe ⁊cͣ. dd̓ ꝙ differt ſanctificare ⁊ ſanctū eē. ꝗa ſanctificare dicit ſanctum fieri. ſanctū eē dicit ſanctitatē in facto eſſe. Sicut gͦ eſt res in fieri ⁊ in facto eſſe. ⁊ non ſequit̉. domꝰ fit. gͦ domꝰ ē. ſꝫ ſequit̉ eſt in facto eē. gͦ eſt. Similr̄ dd̓ ꝙ non ſequit̉. ſanctificat ſe. gͦ eſt ſanctꝰ. Un̄ ī hac uita hens grām ſanctificat ſe hendo ſpem.i. ſemꝑ eſt in fieri ſanctꝰ quouſqꝫ ꝑueniat ad illum ſtatum de quo hr̄. i. Io. 3. Cū apparuerit ſimiles eī eri mus. ⁊ hoc erit in gloria. ⁊ ſic ſanctificare ſe n̄ ponit elōgatōeꝫ ab oī macula ⁊ ab oī pctō. Onſequēter que rit̉ de ordine effectuū grē. Et pͥmo de ordine iſtoꝝ duoꝝ effectuū iuſtificare ⁊ ui uificare. 2º de ordine iſtoꝝ duoꝝ purgare illuīare: ſeu expulſio pctī: ⁊ infuſio grē. Ad primum mortꝭ ꝙ ītrodudio ſic. Priꝰ eſt expulſio uite. Si gͦ ꝑ iuſtificationē ē expulſio mortis.ſ peccati. ꝑ uiuificatōem eſt introductio uite. gͦ pͥor eſt iuſtificatio qͣꝫ uiuificatio. Contͣ. Ui uificatio eſt motꝰ ad uitā. iuſtificatio ē mot ad iuſticiā. Sꝫ iuſticia ꝯſeꝗt̉ uitam. gͦ pͥor eſt uiuificatio ꝙ iuſtificatio. Minor pꝫ. quia aīa uiuificat̉ a grā ẜm ſe. gͦ uiuificatio reſpic̄ aīaꝫ ẜm ſe. Iuſtificat̉ aut aīa a grā non ẜm ſe: p̄ in ꝯparatione ad opꝰ. quia ſicut dicit Ber̄. Iuſti ficatio reſpicit meritū ſicut mīa miſeriā intu etur. unde cū reſpiciat meritū reſpicit opus. ⁊ ita pͥor ē niuificatio ī aīa ꝙͣ iuſtificatio. ꝗa pͥor eſt aīa ꝑ ſe ꝙͣ in ꝯꝑatione ad opꝰ. Po ſtea q̄rit̉ de ordine iſtoꝝ que ſunt purgatio ſeu expulſio peccati. ⁊ illuīatio ſeu īfuſio grē. Ad qd̓ ſic. Prior eſt purgatio tenebre ab aere ꝙ aduētꝰ lucis. Si gͦ ꝯꝑatio grē ad aīam ē ſic̄ lucis ad aerē. quia gr̄a ꝯꝑat̉ ad aīam ut lux. cū lux pͥus purget tenebram ab aere qͣꝫ illuīet ip̄m. gͦ gr̄a pͥus purgat tenebrā peccati ab aīa qꝫ illuīet ip̄aꝫ. gͦ pͥor ē effectꝰ qui ē purgare qͣ illuīare. Itē ī pctō ē auerſio a deo ⁊ ꝯuer ſio ad ꝯmutabile bonū. Sꝫ pͥor eſt illa ꝯuerſio ad bonū ꝯmutabile ꝙ auerſio a deo ꝗ ē bonū incōmutabile. quia illa ꝯuerſio ē cā illiꝰ auer ſionis. gͦ ſilr̄ in grā pͥus eſt auerti a peccato ꝙͣ ꝯuerti ad deū. gͦ expulſio peccati pͥor eſt ꝙͣ in fuſio grē: ſeu illuīatio. Itē ſuꝑ illud p̄s. Sic in ſancto apparui tibi ⁊cͣ. dicit glo. Niſi quis pͥus deficiat a malo non ꝑueniet ad bonum: quod eſt deꝰ. nō excipit nouā vitam niſi uet exierit. gͦ prius dꝫ expelli peccatū ab aīa qͣꝫ in fundat̉ grā. ⁊ ita pͥor eſt expulſio peccati qͣꝫ in fuſio gr̄e vel illuīatio. Ad oppoſitū. Amb. ī apologia Dauid ſuꝑ p̄s. Prius eſt vt ꝑ grām iniquītas deleat̉ quēadmodū in aīa ſapiētis diſciplina īprudētiā tollit: ⁊ ſcīa ignorātiaꝫ ſic ꝑfecta ꝟtus iniquitatē. Sicut gͦ pͥus eſt vt adueniat aīe ſcīa ꝙ excludatur ignorātia: ita pͥus dꝫ grā aduenire aīe ꝙͣ expellat̉ peccatuꝫ ab aīa. gͦ pͥor eſt infuſio gre in aīa ꝙ expulſio peccati. Itē querit̉ vtrum ſimul tꝑe ſint in aīa iſti duo effectꝰ.ſ. purgatio ⁊ illuīatio: ſeu ex pulſio peccati ⁊ infuſio grē. aut ẜm prius ⁊ poſteriꝰ. Et obr̄ ſic. Octm̄ deſinit ī hoc inſtātī Illud inſtās vltimū in quo vltimo eſt pctm̄. ī iſto dicat̉ a. inſtans in quo pͥmo recipit̉ grā. ī iſto dicat̉ b. Modo querit̉a. ⁊ b. aut ſunt ſiml̓ in eodē inſtanti. aut non. Si ſic. ſꝫ in a. vltīo ē pctm̄ in iſto. in b. ē pͥmo grā in iſto gͦ ſimul ⁊ in eodē inſtanti ſunt pctm̄ ⁊ grā in iſto. Si n̄ ſunt ſimul a ⁊ b. gͦ ꝯſequūt̉ inter ſe inuicē. Sꝫ inter quelꝫ duo inſtantia eſt acciꝑe tēpus me dium. ergo inter a. ⁊ b. ē accipere tempus me dium. Quero de illo tꝑe medio: non eſt in a. gͦ iſte non eſt malꝰ. non eſt in b. gͦ non ē bonus. gͦ neqꝫ bonꝰ eſt iſte neqꝫ malꝰ. quod eſt in con uenies ponere. gͦ neceſſe eſt ꝙ ſimul tꝑe expel lat̉ peccatū ab ip̄o: ⁊ ipſi infundat̉ gra. So. dd̓. ꝙ ordo ī effectibꝰ gr̄e pōt attēdi triplr̄: ꝗa gra ꝯparat̉ triplr̄ ad animā.ſ. ut vita. vt lux. vt motor. Secūdū aūt ꝙ ꝯparat̉ ad aīam vi vita ſic pͥmi effectꝰ eiꝰ in aīa funt uiuificare. aſ ſimilare. gratificare. quia ſunt effectꝰ gr̄e ꝓut ꝯparat̉ vt vita. ẜm aūt ꝙ ꝯparat̉ ad aīam ut lux: ſic pͥmi effectꝰ eiꝰ ſunt purgare illuminare ꝑficere. quia iſti ſunt effectꝰ grē ꝓut ꝯparat̉ vt lux ad aīam. Secūdū aūt ꝙ gr̄a ꝯparatur ad animā in rōne motoris: ſic pͥmi effectꝰ eius ſunt iſti iuſtificare. excitare. motꝰ meritorios elicere. quia ſunt effectꝰ eiꝰ ẜm ꝙ cōparat̉ ad aīaꝫ vt motor. Et ſic ẜm diuerſas ꝯparatiōes ad animā eſt diuerſificare ordinē ī effectibus gre. Tamē ſi querat̉ quis effectꝰ grē pͥor eſt pͥn cipalr̄ ⁊ ſimplr̄ dd̓. ꝙ pͥor eſt ꝯparatio grē ad animā ut uita ꝙ alie ꝯꝑatōes. ꝗa pͥor ē ꝯfigu ratio ſeu ꝯformatio aīe ad ſūma bonitateꝫ q̄ eſt ſpūs ſanctꝰ. vnde primo ꝯfigurat nos ſibi ſpūs ſanctꝰ. deinde ex illa ꝯfiguratione ē no bis ꝯmunio totiꝰ trinitatꝭ. ſꝫ ex illa ꝯformati on ad bonitatē vel ad ſpūm ſanctū: qui eſt amor ſumit̉ vita. vnde ꝑ illā ꝯformationē ⁊ ꝯfigurationē quā dicimꝰ grām: viuit aīa deo ſicut dicit aug. Conſequens ꝟo ꝯparatio vl̓ ꝯfiguratio eſt ad pͥmam ꝟitate. ⁊ ẜm hͦ ꝯꝑat̉ gra vt lux. Ultima ꝯfiguratio eſt ad ipſam potentiā patris vel ꝟtute. ⁊ ẜm hoc ꝯparat̉ vt motor. ⁊ ẜm hoc ſimplr̄ loquendo priores ſunt effectus grē ẜm ꝙ ꝯparat̉ ad aīam vt ui ta. ꝯſequentes aūt ſunt effectꝰ illiꝰ ꝓut ꝯꝑat̉ vt lux. vltimi ſunt effectꝰ eiꝰ ꝓut ꝯꝑat̉ ut mo tor. ⁊ inter effectꝰ grē ꝓut ē vita dd̓ ꝙ viuifi care ſimplr̄ pͥor ē. Et ſic pꝫ qui effectꝰ ſimplici ſūt pͥores. ⁊ quis ſimplr̄ pͥor. Ad primū dd̓ ꝙ ſi loquamur ẜm ordine nature vel rōnis: ſic pͥor eſt iſte effectꝰ ꝗ eſt viuificare ꝙͣ iuſtificare unde ſimplr̄ pͥor eſt. tn̄ ẜm quid poteſt eſſe ꝙ iuſtificare ſit pͥus.ſ. in ꝯparatione. quia ſi co paret̉ grā ad aīam in rōne motoris. ſic quātū ad hoc iuſtificare ē pͥus. ſimplr̄ tamē eſt prior uiuificatio. Sed ad illud qd̓ obr̄: ꝙ expelle do mortem introducit iuſtificatio uitaꝫ. hoc eſt cū ipſa ſimul introducit̉ vita dd̓ ꝙ ſimul ſunt tꝑe. Sed notādū ꝙ iuſtificatio duplr̄ dr̄ .ſ. ꝓprie ⁊ īpropͥe. Proprie dr̄ iuſtificatio quā tum ad rectitudinē uolūtatis: ẜm ꝙ reſpicit recte uelle uel oꝑari. Improprie dr̄ ẜm ꝙ reſpi cit recte eſſe. Ad aliud quod querit̉ de or dine purgationis ⁊ illuminatōis dd̓. ꝙ alius eſt ordo in effectibꝰ gr̄e ꝑ ꝯparationē ad agē tem a quo ſunt. ⁊ recipiente in quo ſunt. ſilr̄ alius eſt ordo ẜm ꝙ ſunt in rōne maͣli: uel in rōne formali: ſicut pꝫ in aere. Filr̄ iſti effectus purgare. illuminare poſſunt ꝯſiderari ī rōne paſſiua ⁊ materiali. ẜm ꝙ dr̄ purgari illumi nari. ⁊ ſic pͥus eſt purgatio ꝙͣ illuminatio. ꝗa prius naturalr̄ purgat̉ aer a ꝯtraria diſpone ꝙͣ illuminet̉. Sic gͦ dd̓ eſt de grā q̄ ꝯparat̉ ad aīam vt lux ſpūalis. Ex parte aūt agentis eſt econtrario. quia pͥmum quod intēdit ip̄a lux in aere eſt ip̄m informare. 2ᵐ diſponere. und̓ di ſponit̉ ip̄m ad recipiendū informationē. 3º purgat. ⁊ loquor ẜm natur ā. Sic ex parte lucꝭ grē dd̓. ꝙ prius eſt perficere. 2º eſt diſponere ſeu illuminarezº eſt purgare. Ex parte auteꝫ anime recipientꝭ econtrario eſt. Et ꝑ hoc patꝫ reſpōſio ad omnes rōnes p̄terꝙͣ ad ultimā qͣ oſtēdit̉ ꝙ ſimul ſunt. Ad quam dicūt quidaꝫ ꝙ ſimul ſunt tꝑe expulſio peccati ⁊ īfuſio grē. ⁊ dd̓ ꝙ idem ē inſtans ẜm ſb̓am. differēs ſolū ẜm ronē in quo deſinit pctm̄ eſſe in iſto. ⁊ grā incipit eſſe in illo eodē. ſꝫ ex hoc non ſequit̉ ꝙ ſimul ſunt pctm̄ ⁊ grā in illo. quia dr̄ia eſt in ſucceſſiuis ⁊ permanētibꝰ. quia in ſucceſſiuis qn̄ res deſinit eſſe: ſequit̉. deſinit eē. gͦ non eſt Sꝫ in ꝑͥmanētibꝰ ſequit̉. deſinit eſſe. gͦ adhuc eſt. ſꝫ ꝯtinuo poſt hoc inſtans non erit. Similr̄ in ſucceſſiuis ſequit̉. incipit eē. gͦ ē. In ꝑmanē tibꝰ aūt nō ſequit̉: ſꝫ ſequit̉. incipit eē. gͦ adhuc non eſt. ſꝫ ꝯtinuo poſt hoc erit. ⁊ hoc eſt. quia ꝑmanētia hn̄t eē in ſui termino: ⁊ non in ſui pͥncipio. Succeſſiua aūt hent eē in ſuiʰ princi pio ẜm quendā modū: ⁊ non in ſui termino. ⁊ hoc ē quia eē ſucceſſiuoꝝ ē in fieri ⁊ n̄ ī facto eſſe. Eſſe aūt ꝑmanētiū eſt in facto eē ⁊ nō in fieri. Eſt igit̉ idem inſtans ẜm ſb̓am in quo vltimo deſinit pctm̄ eē: ⁊ ī quo vltimo īcipit grā differēs ẜm rōnē. ſicut punctꝰ ideꝫ ē termi nus vniꝰ linee ⁊ pͥncipiū alteriꝰ linee. Un̄ ſic̄ non ſequit̉. Dies deſinit eē. gͦ dies eſt. ita non ſequit̉. peccatū deſinit eē. gͦ pctm̄ ē. Si autem querat̉ vtrū idem ſit inſtans in quo vltimo ē peccatū in iſto: ⁊ in quo pͥmo eſt grā. dd̓ ꝙ nō Si aūt obiciat̉ ꝙinter quelibꝫ inſtantia ē tp̄s mediū ⁊ͣ. dd̓ ꝙ hoc tenet in motu ſucceſſiuo ⁊ nō in mutatione ſb̓ita. Eſt enim quedā mu tatio que eſt ꝑfectibilis ꝑ tp̄us. ⁊ h̓ eſt motuſ ⁊ ibi tenet iſta regula. Et eſt alia mutatio q̄ ē ſb̓ita. ⁊ h̓ maxime mutatio ē in aduentu vlti me forme reſpectu materie: qn̄ in materia fa cta eſt neceſſitaſ ⁊ in ſūmo diſpoſita reſpectu illiꝰ. vn̄ ſic̄ pꝫ qn̄ ignis aduenit ligno vt fiat forma ignis in ligno: pͥmo diſponit̉ lignū ad ſuſcipiēdū forma ignis: ⁊ remouēt̉ diſpōnes ꝯtrarie. ⁊ tunc eſt ibi mutatio ſucceſſiua. qn̄ ꝟo in ſūmo diſpoſitū ē lignū ꝑ calefactionem tūc ſb̓ito ⁊ in inſtanti fit forma ignis ī ligno ⁊ tūc mutatio que eſt ibi ſb̓ita eſt. Si gͦ q̄rat̉ inſtans id in quo nunc vltimo non eſt ignis in ligno. ⁊ in quo nunc pͥmo eſt ignis in ligno aut eſt idem inſtans. aut noͣ. dd̓ ꝙ no. īmo di uerſa ſunt inſtantia: tn̄ non eſt accipere tpūs mediū inter illa. quia non eſt ibi acciꝑe ꝯtinu um: ſꝫ magis ſic numeꝝ motꝰ. Eſtat poſt pleniorē intel predicta ad ligentiā de cognitione grē inquire̓. Et querūt̉ tria. Primo de cognitione in ge nerali. 2º de cognitione in ſpāli. Tertio de cognitione in particulari. Pluribus enim modis non eſt rem cognoſcere. ſic. Anima quaſdaꝫ Ad primum res que extra ſe ſūt cognoſcit. ⁊ hoc ꝑ ſimilitudines reꝝ. quaſdā aut cognoſcit in ſe: ⁊ illas ꝑ ſe ip̄aꝫ cognoſcit Certiꝰ aūt cognoſcit aīa ea que cognoſcit ſe ip̄a: qͣꝫ ea que cognoſcit ꝑ aliud. Cum igit̉ grā ſit eoꝝ que nata ſunt eē ī anima: pꝫ ꝙ anima nihil certiꝰ cognoſcit qͣꝫ grām. gͦ gr̄a ē cogno ſcibilis ſimplr̄. Cōtra. Si gr̄a nō cognoſcit̉ viſione corporali nec imaginaria. gͦ cognoſcit̉ tertio genere viſionis que eſt intellectualis. ſꝫ hac viſiōe cognoſcit̉ res ꝑ ſe ip̄am apud aīaꝫ ⁊ non ꝑ ſil̓itudinē aliam ab ip̄a. gͦ grā non co gnoſcit̉ ab aliquo qui eſt ī peccato mortali. cū ip̄a res gr̄e nō ſit apud aīaꝫ illiꝰ. Si gͦ ea que cognoſcūt̉ ẜm rōne diffinitōis ſimplr̄: cogͦſcū tur ab omnibꝰ ſeu exn̄tibꝰ in pctō mortali: ſeu non. gͦ grā non cognoſcit̉ ꝑ rōnē diffinitiōis. Itē Io. 3. Spūs vbi vult ſpirat: ⁊ vocē eiꝰ audis: ſꝫ neſcis vnde veniat. aut quo vadat. Sꝫ nihil aliud eſt ſpiratio ſpūs qͣꝫ grā que a ſpū ſancto ſpirat̉ in nobis. ſꝫ neſcimꝰ vnde vt niat aut quo uadat ſpiratio ſancti ſpūs. gͦ nō eſt cognoſcibilis ſpiratio ſpūs ſancti ab habē te ip̄am. gͦ grā nō eſt cognoſcibilis ab eo ꝗ hꝫ ip̄am. gͦ multo magis nec ab illo qui non hēt ip̄am. gͦ a nullo eſt cognoſcibilis. So. dd̓. ꝙ duplex ē ſcire.ſ. ſcire in vl̓i. ⁊ ſcire ī ꝑticulari ſeu in rōne ꝓpria. Dicendū gͦ ꝙ ꝯtingit ſcire gr̄ām in vl̓i: ⁊ ideo cū eē in ul̓i ſit eē diffiniti uum. ꝓpter hoc eſt cognoſcere grām ẜm diffi nitionē quid ſit. ⁊ appello ſcire in ul̓i: ſic̄ ali ꝗs pōt ſcire omnē mulā eē ſterilē: ⁊ tn̄ dubi tabit de hac mula. ⁊ appello ī ul̓i ſcire grām ꝙ aliꝗs ſciat in ul̓i ꝗd egrā. ſcire ī ꝑticulari ⁊ in rōne ꝓpria ꝙ aliꝗs ſciat ſe hēre grām ẜꝫ rōnem gre. ſꝫ hoc modo non poteſt ſciri: ſed pͥmo modo. Ad illud quod obr̄ ꝙ nihil cer tius cognoſcit anima ꝙ ea que ſunt in ip̄a dd̓ y hoc intellr̄ de illis q̄ ſunt apud aīam: ſi ſint ſcibilia ī particulari ſeu ī rōne ꝓpria ab aīa. ⁊ non de illis que ſunt ſcibilia in ul̓i ẜm diffi nitionē. Ad rōnes ī oppoſitū: ⁊ pͥmo ad pͥ mā dd̓ ꝙ ille qui eſt in mortali hꝫ ſcīam ī ul̓i de grā quid ſit: ⁊ n̄ ī particulari nec ī rōe ꝓ pria. quia ꝗlibet ſeu bonꝰ ſeu malꝰ a creatione hꝫ inditam ronē boni ⁊ ueri. ẜm ꝙ dicit aug ⁊ Boetiꝰ. Sicut gͦ in notiōe pͥncipioꝝ ueri ē notio ꝯcluſionū in ul̓i. ita in notione boni no bis ī ul̓i imp̄ſſa ē notio grē ī ul̓i. ⁊ ex illa no tione boni poſſumꝰ ſcire quid ē grā ī ul̓i.ſ. ꝙ ipſa eſt velut quedā qualitas in anima. Cum enim grā ſit bonū ⁊ heamꝰ notionē boni ī ul̓i riobis imp̄ſſam: ex illa poſſumꝰ arguere grā eē. ſꝫ hec erit notio in uniuerſali: non in rōne ꝓpria. ⁊ ſic ex notione boni erit diffinire grāꝫ in vniuerſali ⁊ cognoſcere. Ad 2ᵐ dd̓. ꝙ illa auctoritas intellr̄ de ſpiratione grē ī par ticulari: ſicut de gr̄a que informat animā ali cuiꝰ ſancti hominis. quia neſcit vnde veniat. aut quo vadat. vnde non cognoſcit eā in ſe Et ita illa auctoritas excludit noticiam in ſe in particulari: ⁊ non in vniuerſali. Conſequenter queri tur de cognitione grē in ſpāli. Ad quod ſic. Oppoſitoꝝ eadeꝫ eſt ſcīa. Cum gͦ grā ⁊ pctm̄ ſint oppoſita: eadē eſt eoꝝ ſcīa. gͦ cū peccatuꝫ ſciat̉ in rōne ꝓpria: pꝫ ꝙ grā ſcibilis ē in rōne pria. Itē ꝟiꝰ cognoſcit̉ lux ꝙ tenebra: quia lux eſt pͥncipiū cognitionis ſui ⁊ tenebre. vn̄ manifeſtat ſe ⁊ tenebrā. ſꝫ grā eſt vt lux: ſicut dicit Io. dam. pctm̄ tenebra. gͦ ꝟiꝰ cognoſcitur grā ꝙͣ pctm̄. Si gͦ peccatū cognoſcit̉ in rōne propria: multo fortiꝰ ⁊ grā. Itē ꝟiꝰ cogno ſcit̉ rectitudo ꝙͣ obliquitas. ꝗa non cognoſcit̓ obliꝗtas nec manifeſtat̉ niſi ꝑ rectitudinē: ut obliquū ē quod deficit a rectitudinē. Sꝫ grā eſt rectitudo: pctm̄ obliquitas. gͦ ꝟiꝰ cognoſci tur grā ꝙ peccatū. Si gͦ peccatū cognoſcit̉ in propria rōne: multo magis ⁊ gra. Contra. Iob. 9. Si venerit ad me non videbo eū. ſi abi erit non intelligam. Sꝫ aduētꝰ dei ad aīam ē ꝑ gr̄aꝫ. receſſus ꝟo dei ab aīa eſt ꝑ pctm̄. Si gͦ nō intellr̄ ſuū venire nec ſuū recedere. gͦ nec grā intellr̄ nec pctm̄. gͦ grā nō ē cognoſcibilis in ꝓpria rōne. Ad primū dd̓ ꝙ cognitio in propria rōne pōt duplr̄ eē. quia vel in ꝓpria rōne ſpei vel ſingularis. Primo mō cognoſci bilis eſt gr̄a in ꝓpria rōne ſicut pctm̄. ⁊ quātū ad hoc eoꝝ eadē eſt diſciplina. ſꝫ nō in rōne ſingularis ſicut videbit̉. Ad 2ᵐ ⁊ 3ᵐ dd̓ ꝙ eſt cognitio rectitudinis ī rōe ſpēi: vel ſingu laris. Primo modo ꝟius cognoſcit̉ rectitudo ꝙ obliquitas. ⁊ lux ꝙͣ tenebra. ⁊ gr̄a ꝙ pctmi. ⁊ ſanitas ꝙͣ infirmitas. vn̄ medicus ꝑ rōneꝫ medicine vniuerſalē certiꝰ cognoſcit ſanita tē qͣꝫ egritudinē. quia non cognoſcit hoc mō egritudinē: niſi quia eſt defectus ſanitatis. hͦ enim modo priuatio cognoſcit̉ ꝑ habitum: ꝗa cognitio in ſpē eſt cognitio diffinitiua. Priua tio aūt diffinit̉ ꝑ habitū. Cognitiōe ꝟo parti culari ſic certiꝰ cognoſcit̉ pͥuatio qͣꝫ habitus. vt obliquū ꝙͣ rectū: ⁊ ſic de alijs. quia plura requirūt̉ ad cognitōem habitꝰ qͣꝫ pͥuationis ī ſui cognitōe particulari. vn̄ medicꝰ certius cognoſceret egritudine ī particulari ꝙͣ ſani tatē. quia ad cognitōem ſanitatꝭ ī particulari uel ad ſanitatē in vniuerſali requirūt̉ multe adequationes.ſ. ī ſpiritibus. ī humoribꝰ. ī mē bris. ⁊ niſi ſit oīmoda adequatio n̄ erit ſani tas. Egritudo aūt dicit̉ per defectū ab aliqua iſtaꝝ adequationū: quecūqꝫ ſit illa. hoc auteꝫ certius cognoſcit̉ ꝙ adequatio oīmoda. Silr̄ ad hoc ꝙ ſit rectitudo: oportet ꝙ oēs partes magnitudīs adeqͣnt̉ prīcipio ⁊ fini. vn̄ rectū eſt cuius partes medie n̄ exeūt ab extremis. Obliquitas aūt eſt per exitū vniꝰ ſolius ꝑtis Exitꝰ aūt iſtius partis certius cognoſcitur ⁊ videt̉ qͣꝫ oīmoda adequatio oīum partiū. ſilr̄ eſt de peccato ⁊ grā. quia plura requirūt̉ ad grām ꝙͣ ad peccatū. ⁊ ideo certiꝰ cognoſcit̉ peccatū ī particulari ꝙ grā. ſꝫ ecōuerſo ī vni uerſali. Ad rōem ī oppoſitū dd̓. ꝙ n̄ vult dicere beatꝰ Iob ꝙ peccatū ⁊ grā n̄ cogͦſcāt̉ ſꝫ vult dicere ꝙ ſi deus accedat ad aīam vel recedat ab ip̄a omnino n̄ ſequit̉ neceſſario ꝙ videat̉. quia pōt eſſe ꝙ veniat: homo tamen neſciet: ſicut ī paruulis: ⁊ multis etiā claudit dn̄s cognitōem hiꝰ ad remouēdā preſūptōeꝫ ab ipſis. ⁊ ut excitet eos ad timorem. Ueritur conſe ꝓ vtrum grā ſit cognoſcibilis ī parti culari. ⁊ partit̉ iſta queſtio. Primo enim q̄ ritur vtrū aliquis poſſit cognoſcere ꝑ ſcīam ſe habere grām. 2º vtrū per experimētum poſſit hoc cognoſcere. utrū ꝑ reuelatōeꝫ ſic. 2. cor. 4. dic̄ apl̓s Ad Primuꝫ hipil mibi ꝯſciſuꝫ ſꝫ n̄ ī hoc iuſtificatꝰ ſum. gͦ lꝫ ſe ſciret apoſtolꝰ n̄ eē ꝯſcium: n̄ tn̄ ſciebat ſe eſſe iuſtificatū. gͦ neſciebat utrū eſſet ī ſtatu grē. gͦ multo ma gis nec alius ſcit. Itē ī eccleſiſtes. 9. Nemo ſcit utrum ſit dignus amore vel odio. Dignꝰ eſt amore qui eſt in gratia. dignꝰ eſt odio ꝗ ē ī peccato. gͦ nemo ſcit ſi eſt ī gratia vel ī pctō Item. i. Io. i. Si dixerimus ꝙ peccatū n̄ ha bemus nos ip̄os ſeducimꝰ ⁊ ꝟitas in nobis n̄ eſt. Si gͦ nullus poteſt dicere ſe nō eſſe in pec cato: nullꝰ poteſt dicere ſe eſſe ī gratia. gͦ nec ſcire. Item ꝓuer. 20. Quis poteſt dice̓ mū dum eſt cor meū. purus ſum a peccato. quaſi dicat nullus. Sꝫ gratia non eſt ſine mudicia cordis. gͦ nullus poteſt ſcire ſe habere grām. Itē grā dr̄ eo ꝙ facit nos gratos deo. Sed eſſe gratum deo eſt acceptū deo eſſe. gͦ in rōe grē ponit̉ acceptatio ī deo. Sꝫ hec acceptatio ē placitū volūtatis diuine. Sꝫ nullꝰ pōt ſcire placitū volūtatis diuine. gͦ nullꝰ poteſt ſcire grām ſe hēre. Ad oppoſitū. Augꝰ. in liº. de trinitate. Nemo dicat. non nouit qd̓ diligat. Magis enim nouit dilectionē qua diligit: qͣꝫ frēm quem diligit. gͦ ſi aliquis cognoſcit frēꝫ queꝫ diligit certitudinalr̄. ſilr̄ cognoſcit dile ſtionē ſuam certitudinalr̄. Sed dilectio illa ē ex grā: quia ē caritas. gͦ aliquis cognoſcit cer titudinalr̄ grām ſua ī ſe. Explanat aūt aug. illud ibidē dicēs. Illud eſt anime notiꝰ qd̓ eſt ei pn̄tiꝰ. Sꝫ dilectio qua diligit frēm eſt ei pre ſentior qͣꝫ frater quē diligit. quia illa dilectio ẜm ſuam eēntiam eſt in aīa. frater aūt non. gͦ certius cognoſcit̉ illa dilectio ab aīa ꝙͣ frater gͦ grā ex qua eſt illa dilectio. Itē duplex eſt demonſtratio. quia: ⁊ ꝓpter quid. Demōſtra tio ꝓpter quid eſt per cām. demōſtratio ꝗa ē ꝑ effectū ꝓximū ⁊ īmediatū. ſicut ꝑ lac ī mu liere cognoſcit̉ ꝯceptꝰ.ſ. ꝙ ip̄a ꝯceꝑit. tanqͣꝫ ꝑ effectū ꝓximū ⁊ īmediatū. ſi gͦ effectꝰ ꝓximꝰ ⁊ īmediatꝰ grē ſcit̉ ab hēnte ip̄m certitudinalr̄ pꝫ ꝙ grā ſcit̉ demōſtratiue ꝑ effectū ab hn̄te bente ip̄am certitudinalr̄. Minor pꝫ. Ad ro. 5. Iuſtificati ꝑ fidē pacē habeamus ad deum. Conſtat aūt ꝙ iuſtificatio iſta eſt per grām. ⁊ effectꝰ eſt pax: quia pax eſt reconciliatio ad deū. vn̄ dicit ibi glo. Pacem cum deo habet qui mādatis eiꝰ nō reſiſtit. Sꝫ hoc poteſt ali quis certitudinalr̄ ſcire.ſ. ꝙ non reſiſtat mā datis dei. gͦ pōt certitudinalr̄ ſcire ſe habere pacē. gͦ ⁊ ſe hēre grām. cū pax ſit ꝓpͥus effectꝰ grē. Itē lux certitudinalr̄ manifeſtat ſe ⁊ alia. Si gͦ grā lux eſt manifeſtat ſe ⁊ alia cer titudinalr̄: ſicut patet in illo cui dn̄s dat ma nifeſtationē ſuoꝝ ſecretoꝝ: ſicut ꝑ ꝓphetiam gͦ grā maxime certitudinalr̄ manifeſtat ſe in eo ī quo eſt. gͦ certitudinaliter cognoſcibilis eſt ab eo qui hꝫ ip̄am. Itē aug. in li. de uidē do deo. Qui hꝫ fidē videt eam in ſe. Si gͦ ſūt ſimilis rōnis fides ⁊ grā in ſciēdo.ſ. ut ſciat̉. Sꝫ fides certitudinalr̄ ſcit̉ ab hēnte ip̄am. gͦ ⁊ grā. So. Plures ſunt opiniōes circa iſtā q̄ſtionē. Prima opinio ē ꝙ aliquis poteſt ſcire ꝑ ſcīam ſe non eſſe ī gratia. ſicut ille ꝗ ē ꝯſciꝰ ſibi de peccato mortali. talis bn̄ hēt ꝯſcīam: ꝙ non ſit in grā: cū ſit in mortali. Itē aliꝗs poteſt dubitare ſe eſſe in grā. ſicut ille qui hꝫ rōnes eque fortes ad hoc ꝙ ſit ⁊ ꝙ non ſit in grā. ſicut qn̄ videt ſe eſſe tepidū amādo deū ⁊ non hēre affectū orādi. ⁊ ex oppoſito videt ꝙ nullā habet volūtatem peccandi: nec vllo modo peccaret. talis dubitat ſe eſſe ī grā: cuꝫ habeat rōnes eque fortes ad hoc ⁊ ad ſuum oppoſitū. quia dubitatio ē vacillatio intelle ctus inter vtrāqꝫ partē ꝯtradictionis. Itē aliquis poteſt opinari ſe eſſe ī grā. ſicut ille ꝗ hēt rōnes ad hoc ⁊ ad ſuū oppoſitū: tn̄ fortio res hēt rōnes ad hoc ꝙͣ ad ſuū oppoſitū. ſicut quādo in vna parte videt ſe feruētē ī amore dei: ⁊ lugente ꝓ peccatis. Ex oppoſito ſentit rebellionē carnis ⁊ fragilitatē. Nā opinio eſt acceptatio vniꝰ partis ꝯtradictionis cum for midine alteriꝰ. Itē poteſt aliquis ſcire ex ꝑimētalr̄ ſe eē in grā. ſicut ille qui ſentit dul cedinē diuine bonitatis in oronē: ⁊ guſtat ꝙͣ ſuauis eſt dn̄s. Itē vlteriꝰ dicūt ꝙ aliquis poteſt hēre ſcīam ꝙ ip̄e ſit in grā. ſic̄ eſt ī illis qui ita ſunt donati deo ⁊ ꝑfecti: ꝙ iam non habent rebellione fomitis: ſꝫ hēnt plenā pacē ſpūs ⁊ ſentiūt ꝯcupias carnis in ſe ꝯſopitas ⁊ ſentiūt ſe oīo eleuatos in diuina ꝯtēplati one. ſic̄ fuit beata Magdalena ⁊ Paulꝰ ꝗ ait ad ro. 8. Quis ſeparabit nos a caritate xp̄i. ⁊ dic̄ ip̄e. Certꝰ enī ſū ꝙ neqꝫ mors neqꝫ vita ⁊cͣ poterit nos ſeparare a caritate xp̄i ſeu dei. Alr̄ pōt dici ꝙ ī aīa eſt duplex ſcīā.ſ. ſcientia cognitiua ⁊ ſcīa affectiua. Scīa gͦ cognitiua ſeu ſpeculatiua non poteſt aliquis ſcire grāꝫ certitudinalr̄ in ſe. hec enim ſcīā eſt ꝑ cāꝫ rei uel ꝑ rōnē rei: vel etiam ꝑ effectū. Sꝫ cā grē n̄ cadit ſb̓ cognitione noſtra. ſimilr̄ nec eiꝰ effe ctus vt videbit̉. Gilr̄ grā ẜm rōnem gr̄e dic̄ ꝯꝑationē ad acceptationē dei. vn̄ ponit ip̄aꝫ acceptationē in deo. hͦ autem modo non pōt cognoſci a nobis. ⁊ ideo nō cognoſcit̉ ſciētia ſpeculatiua certitudinalr̄. poteſt tn̄ ſciri ab aliquo ſcīa affectiua. hec enim eſt ꝑ exꝑientiaꝫ rei in affectu. vnde hec ſcīa eſt de re per rem ⁊ non ẜm rōnē vel ꝯꝑationeꝫ quam hēat ad aliud. res aūt grē poteſt ſentiri in affectu. un̄ res grē fac̄ ſe notam in affectu: ſic̄ dulcedo in guſtū. Aliter autem dicūt ꝙ duplex ē cogni tio. Quedā eſt cognitio per ſcīam. ⁊ hec eſt p mediū infallibile. Et ē cognitio ꝑ exꝑimētum ⁊ hec ē ꝑ mediū fallibile. Un̄ hec cognitioe per ſigna. Et ꝓpter hͦ recte dic̄ Ipocras ꝑ ex perimētū fallax. Dicēdū gͦ ꝙ ſcientia expe rimētali poteſt aliquis ſe ſcire eſſe in gratia. ſꝫ ſcīa que eſt per mediū infallibile nō poteſt aliꝗs hͦ ſcire ꝙ ſit ī grā niſi ſciat ex reuelatōe m m 2 ⁊ cā huiꝰ eſt quia quedā ſunt forme ī aīa que ſunt abſolute: ſicut ſcīa ī aīa. cogitatio. odiu dilectio. ⁊ ſi dicant reſpectum aliquem. illud tamē ad quod dicūt reſpectū cadit ſb̓ cogni tione aīe. Eſt alia forma in aīa que ē reſpecti ua: que dicit reſpectū ad aliquid quod nō eſt ſb̓m cognitioni aīe: nec pōt cognoſci ab aīa ⁊ huius eſt grā. quia grā dicit reſpectū ad acce ptationē dei. vnde ponit acceptationē ī deo. quia grā facit acceptū deo. Lico gͦ ꝙ formas pͥmo modo dictas habꝫ aīa apud ſe. ⁊ illas co gnoſcit ꝑ certam ſcīam: nec aliquid aliud cer tius cognoſcit ꝙͣ illas. vnde aīa nihil certiꝰ cognoſcit ꝙ ſuā ſcīam. ꝙͣ ſuū odi. qͣꝫ ſuā di lectionē. quia iſtas het penes ſe. ⁊ ſic ꝯnotant reſpectū: hoc ē ad tale qd̓ certitudinalr̄ cadit ſb̓ cognitione aīe. ſꝫ quia grā eſt forma reſpe ctiuā que dic̄ ꝯparationē ad aliquid quod nō poteſt ſciri ab humana ſcīa certitudinalr̄: ꝗa dic̄ reſpectū ad deū ⁊ ad acceptationē ī ip̄o: qui non poteſt ſciri niſi ꝑ reuelationē. iō grā ꝑ ſcīam que eſt ꝑ mediū infallibile ſciri non poteſt. Secūdū hoc ad pͥmū in ꝯtrariū dd̓ ⁊ ꝯcedēdū quia dilectio qua frater diligitur certius cognoſcit̉ ꝙͣ frater. tamē non ē ſic de grā. quia cū dico dilectionē dico formā abſo lutā apud aīam. aut ſi ꝯnotet reſpectū. hoc ē ad aliꝗd qd̓ certitudinalr̄ cadit ſb̓ cogniti one noſtra.ſ. frater. Sꝫ cū dico grāꝫ ī rōe grē dico formā in ꝯparatione ad diuinā accepti onē que non eſt ſb̓iecta ſcīe noſtre. Ad alid̓ dd̓ ꝙ nō eſt ſimile. quia fides dic̄ formā abſo lutā in aīa: qua aīa aſſentit deū eē ⁊ trinita tē. ſꝫ grā dic̄ ꝯparationē ad acceptionē que n̄ eſt ſb̓iecta ſcīe. Ad tertiū dd̓ ꝙ in demon ſtratione non ſuffic̄ ſcire mediu: ſꝫ mediū in rōne medii. vnde non eſt demōſtratiua ſcīa niſi ſciat̉ cā in rōne cauſe. ⁊ effectꝰ in rōne effe ctus. vnde non ſequit̉. ſcio cām. gͦ ſcio effectū. demōſtratiue dico niſi ſciā cām ⁊ qm̄ eſt cā. Similiter e9º in demonſtratione: quia nō ſeq tur demonſtratiue. Scio effectum. gͦ ſcio cām niſi addat̉. ⁊ qm̄ effectꝰ eſt vt dicat̉. Scio effe ctum inquantū effectꝰ eſt. gͦ ſcio cām. Licet gͦ pax ſit effectꝰ grē. ⁊ aliquis poſſet ſcire pacem in ſe. non tn̄ poteſt ſcire ꝙ pax illa ſit effectus grē. ꝗa hͦ nō poteſt ſciri ꝙ pax illa ſit ex grā. Ad aliud dd̓. ꝙ lux manifeſtat ſe eſſe ī oī bus uel oīa eē in luce quibꝰ ſe manifeſtat. quia lux manifeſtat ſe ⁊ exn̄ti in luce ⁊ ī tenebris non tamen manifeſtat ſe ita ꝙ ille qui videt lucē ſit in luce: quia ſic exiſtēs in tenebris eēt in luce. ⁊ ꝓpter hͦ ſicut nō ſequit̉. lux manife ſtat ſe. gͦ eſt in illo cui ſe manifeſtat. ſimilr̄ nō ſequitur. grā manifeſtat ſe iſti. gͦ iſte eſt ī grā ⁊ ideo aliquis non poteſt ſe ſcire hēre grām certitudinalr̄. lꝫ gr̄a manifeſtet ſe ipſi. vl̓ pōt dici ꝙ ⁊ ſi gratia manifeſtet ſe aliquo effe ctu. tamē cognoſcēs effectū illū non cognoſcit illū. ut eſt effectus grē.ſ. gratū faciētis. ⁊ ita ꝑ hͦ non cognoſcit̉ grā in illo. Conſequenter queri tur vtrū aliꝗs poſſit ſcire ſe hēre grām per experuntū. ⁊ fuerūt qui dixerūt ꝙ ſic. ⁊ ꝙ ex perimēta ſunt iſta. iocūditas ꝯſcīe. bonū deſi deriū. feruor ad bona opera. Sed in pagano vel in infideli pn̄t eē oīa iſta ſic̄ in xp̄iano: ꝗa paganiꝰ iuxta errorem ſuū poteſt here iocun ditatē iuſticie. ⁊ bonū deſideriū ⁊cͣ. Sꝫ ꝑ iſta non ꝓbat̉ in pagano cognitio grē in ip̄o. gͦ re linquit̉ ꝙ ꝑ iſta non poteſt haberi certū expe rimētū de grā dei. gͦ nō cognoſcit̉ ꝑ exꝑim̄tū. Itē omnē experimētū quod pōt here xp̄ia nus de grā dei: poteſt hēre hereticꝰ. quia aſſi gnet̉ illud ſignū in quo xp̄ianꝰ hꝫ exꝑimētū ꝙ grā ſit in ip̄o: illud eſt quod Io. dic̄ in. i. cano. .3. c. Si cor noſtrū non rep̄henderit nos fidu ciā habemꝰ ad deū. vnde illud poteſt eſſe ex perimētū ſancti viri ad hoc ꝙ habeat grām Sꝫ illud poteſt hēre hr̄ticꝰ in ſe: ꝙ non remor deat eū ꝯſcīa in ip̄a. nec hꝫ rep̄hēſionē cordis Id oppoſitū. Apocꝭ. 2. Uincēti dabo māna abſcōditu ⁊ calculū ⁊cͣ: qd̓ nemo nouit niſi ꝙ accipit. gͦͦ qui accipit nouit. Sꝫ māna abſcon ditū ibi ⁊ calculū non ſolū accipit̉ de ꝑcepti on diuine dulcedīs ꝑ gloriā in patria. ſꝫ etiā ꝑ grām in via. ſꝫ qui accipit nouit. gͦ qui acci pit diuinā dulcedinē ꝑ grām nouit. gͦ nouit ſe hēre grām ꝑ illam tāꝙͣ ꝑ exꝑimētū certum Itē guſtꝰ bn̄ diſpoſitꝰ non pōt neſcire dul cedinē ſibi ꝯiunctā. gͦ anima bn̄ diſpoſita non poteſt non ſentire diuinā dulcedinē ſibi ꝯiū ctam. Sꝫ ſenſus diuine dulcedinis ē ꝑ grām. gͦ anima bn̄ diſpoſita non pōt ignorare quin hēat gram. gͦ grā cognoſcit̉ ꝑ exꝑimētū ſic̄ ꝑ ſenſum diuine dulcedinis. Itē. 2. ad Cor̄. vl timo. An non cognoſcitis vos metip̄os. quia xp̄ūs in vobis ē: niſi forte reprobi eſtis. hͦ dic̄ apoſtolus Corinthis. gͦ aliquis niſi ſit reprobꝰ cognoſcit ꝙ in ip̄o eſt xp̄ūs. Sꝫ ſi hͨ: recte cō gnoſcit ꝙ habꝫ gratiam: quia xpūs non eſt in nobis niſi ꝑ grām. gͦ hꝫ exꝑimētū ꝙ grā ſit in ip̄o. So. Concedēdū ꝙ ꝑ ſcīam exꝑimētalē poſſumus ſcire nos hēre grām. Que aūt ſint illa experimēta quibꝰ homo poteſt ſcire ſe hr̄e grām. hēmus in illo pͣs. Cum inuoca. exau. me d. ⁊cͣ. vbi fit queſtio. ibi. Multi dicūt quis oſtē dit nobis bona. id ē homines querūt a fideli bus: vnde certi ſunt ꝙ ſint accepti deo ex bo nis que faciūt. ⁊ ꝓpheta reſpōdēdo colligit tria: ex quibꝰ colligit̉ exꝑimētū ꝑ quod ſciunt ꝙ ſunt accepti: ⁊ ꝙ hent grām. Primū eſt cū nic̄. Signatū eſt lumē ⁊cͣ. 2ᵐ dediſti letitiā in corde meo. 3ᵐ. In pace ī id ip̄m dormiā. ⁊ re. hec ſunt tria ex quibꝰ colligit̉ experimētū ꝑ quod aīa ſancta exꝑimētalr̄ cognoſcit ſe hr̄e grām.ſ. lumen. leticia. ⁊ pax. Lumen apud vī rōnabilē. Fax ē apud iraſcibilē. Leticia ē apd̓ ꝯcupiſcibilē. Qn̄ enim iſta tria ſunt in aīa ſā cta ẜm illas tres vires: ꝟe certū exꝑimētū eſt ꝙ aīa hēat grām. ⁊ bn̄ dico ꝟe: quia ꝑ hoc dif fert aīa ſancta ab aīa hr̄tica. quia aīa ſancta hꝫ iſta ꝟa qn̄ hꝫ grām. ſꝫ aīa heretica no. vnd̓ nūꝙͣ hꝫ veꝝ lumē in rōnali. nec verā pacē in iraſcibili: nec verā leticiā in ꝯcupiſcibili. ſicut hꝫ aīa xp̄iana ꝑfecta: que hꝫ lumē ꝟitatis radi antis ſuꝑ vim rōnabilē. in quo mīrabilr̄ dele ctat̉ rō. Aīa ꝟo pagani ⁊ hr̄tici ⁊ cuiuſlibet infidelis non hꝫ lumē niſi ſophiſticū: ſicut eſt lumē in ſomniando. Silr̄ non hꝫ verā leticiā in corde. ꝗa ſic̄ dic̄ apl̓us i. ad Thi. 4. Omnes habēt cauteriatā ꝯſcīam. Silr̄ nec verā paceꝫ habēt in iraſcibili. quia ſic̄ hr̄ Iſa. 56. Impiis non ē pax. vnde ſic̄ in paralitico uidemꝰ ꝙ in ip̄o eſt infirmitas: nec tn̄ eſt ſenſus doloris lꝫ in ip̄o ſit materia doloris. In ſano aūt non ē materia doloris nec ſenſus doloris. In egro aūt nō paralitico ē materia doloris ⁊ ſenſus doloris. Silr̄ aīa infidelis hꝫ materiā doloris non tn̄ ſentit dolorē: vnde eſt velut ꝑaliticꝰ In aīa vero fideli ſana.i. ſancta ⁊ ꝑfecta non ē ſenſus doloris nec materia doloris. In aīa ꝟo fideli egra.ſ. ꝑ peccatū ē materia doloris: ⁊ ſenſus doloris. ſic̄ dic̄ aug. Melior ē natura que eſt cū ſenſu doloris ꝙͣ q̄ ē ſine ſenſu dolo ris. ⁊ hͦ ſupple qn̄ hꝫ materiā doloris. ⁊ ꝓpter hoc ſi pax ſit in infideli vel in hr̄tico: hoc non eſt niſi fic̄ quies in paralitico: que non ē ibi ꝟe ſꝫ dolor ibi eſt. licꝫ nō ſentiat. Et ꝑ hoc pꝫ ſol̓o ad rōnē pͥmam quia tm̄ differt iocūditas aīe īfidelis a iocūditate aīe fidelis. quātū diſtat locūditas fantaſie vl̓ ſomniantis a iocūdita te vigilātis. vn̄ in ipſis non ē ꝟa iocūditas q̄ eſt exꝑimētū ad hoc ꝙ aliquis ſciat ſe habere gram. Ad aliud dd̓ ꝙ non ſenſus doloris poteſt eſſe duplr̄. aut quia non eſt maͣ doloris neqꝫ ſenſus: ſic̄ in ſano. Aut quia eſt materia doloris ſꝫ non ſenſus: ſicut in paralitico qui ē inſenſibilis. vnde in ip̄o pͥuat̉ ſenſibilitas. Similr̄ non rep̄hēſio cordis poteſt eſſe dupli Aut quia non eſt ibi materia reprehēſionis. nec ſenſus reprehenſionis. Et hoc modo eſt non reprehendere in anima ſancta: quia non habꝫ materiā rep̄hēſionis.ſ. peccatuꝫ nec ſen ſum ſimilr̄. Aut pōt eē nō rep̄hēſio cordis ꝗa pͥuat̉ ſenſus rep̄hēſionis ⁊ doloris de peccato Eſt tn̄ ibi materiā rep̄hēſionis.ſ. peccatū. ⁊ hͦ eſt in aīa infideli. Ad intelligēdas aūt rō nes in oppoſitū dd̓. ꝙ eſt cognoſcere grām ut ẜm rōne grē: hoc eſt in ꝯparatione ad ſuā cāꝫ quia grā ẜm hoc ponit acceptionē in deo: que eſt cā ſua. Aut abſolute ẜm rem gr̄e. Sicut gͦ videmꝰ ꝙ guſtꝰ hꝫ cognitionē abſolutam de dulcedine: ⁊ cognoſcit rem ſꝫ non cām dulce dinis. ita dicendum de grā. Queritur poſt modū vtrū ꝑ reuelationē poſſit aliꝗs ſcire ſe eſſe ī grā in rōne grē. ⁊ vtrū alicui poſſit reuelari ꝙ hēat grām in rōne grē. ⁊ videt̉ ꝙ ſic: quia hēt̉ gn̄. 22. vbi dr̄ abrae qn̄ voluit īmolare fi liū ſuū dn̄o. Nūc cognoui ꝙ timeas dn̄m. Gl. Cognoui.i. cognoſce̓ te feci. gͦ ſancto abrae fec̄ dn̄s cognoſcere ꝙ timeret deū. Sꝫ ille timor ponit grām. gͦ fecit ei cognoſcere grām in ſe. Itē ad Phil. 4. Petitiōes veſtre īnoteſcāt apud deū. Hic̄ glo. Nō accipiēdū eſt tāꝙ deo īnoteſcāt. quia eas an̄qͣꝫ eſſent nouerat. ſꝫ no bis īnoteſcant eſſe apud deū. gͦ poſſibile ē vt ſciamꝰ ꝙ petitio noſtra eſt accepta deo. Itē .i. Io. 4. In hoc ſcimꝰ ꝙ in deo manemꝰ: ⁊ ip̄e in nobis: ꝙ de ſpū ſancto dedit nobis. Sꝫ hoc ſcimꝰ ꝑ reuelationē. Cum gͦ in deo manemus ꝑ grām ſcimꝰ ꝑ reuelatione nos habere grāꝫ. Itē in eade. 2. dr̄. Unctio docebit vos de oībꝰ. Ad oppoſitū. 2. Cor̄. 2. Nemo nouit qͣ dei ſunt niſi ſpūs dei. gͦ nemo poteſt ſcire illd̓ quod eſt in diuina volūtate. Sꝫ grā in rōne grē ponit acceptatione ⁊ placituꝫ in diuina volūtate. gͦ nemo poteſt aliquo mō ſcire grāꝫ in ſe. gͦ nec ꝑ reuelationē: nec alio modo. Itē nulli poteſt reuelari ſua damnatio. ⁊ hoc probatū eſt alibi. ⁊ rō huius ē ne deſperet. g filr̄ nulli pōt reuelari ſua acceptatio deo: ne p̄ ſumat. quia ſicut ex reuelatione ſue damnati onis ſequeret̉ deſꝑatio. ita ex reuelatione ſue acceptationis ſequeret̉ ī eo p̄ſumptio quod ē m m 3 peccatūⁱ in ſpūm ſanctū. Sed grā in rōne grē ponit acceptatione in deo. gͦ nulli poteſt reue lari ꝙ ſit in ſtatu gr̄ē ẜm ronē gre. So. ad iſtā qōnē dd̓ ſic̄ dic̄ Io. Dam. in pͥmo li. Deus non reliquit nos penitꝰ in ignoratiā ſui: nec etiā nobis penitus manifeſtauit ſemetip̄m. in ignorantiā ſui non reliquit nos penitꝰ: quia cuilibꝫ eſt impreſſa notio eſſendi deū. non tn̄ ip̄m penitus cognoſcimꝰ. Similr̄ dd̓ in nobis habetibꝰ gr̄am: ꝙ non peritus reliquit nos ī ignorantia grē: nec penitꝰ dat nobis cogniti onē grē. non dat nobis penitꝰ cognitione illiꝰ quia non dat nobis cognitionē grē ſpeculati uā vt cognoſcamꝰ eā in rōne gre: nec dimiſit nos penitꝰ in ipſiꝰ ignorātiā: quia dedit nobis vt cognoſceremꝰ ip̄am ẜm affectiuā cognitio nē in exꝑientia ⁊ ſenſu diuine dulcedinis q ē ex grā. Et rō huiꝰ eſt duplex ratio amoris ⁊ ro timoris. Si enim aīa nihil ſentiret de dul cedine dei ꝑ grām non alliceret̉ ad amorem dei ex parte affectionis. Et ꝓpter hoc habet cognitionē affectiuā q̄ ē in experiētia ⁊ ſenſu diuine dulcedinis ꝑ quā cognoſcit ī ſe grām ẜm rē grē. Si aūt haberet cognitionē ſpecula tiua de grā.ſ. ꝙ ip̄aꝫ cognoſceret in rōne grē haberet forte p̄ſumptionē. ⁊ ſic non haberet dei timorē. Ut gͦ homo ad diuinū amorē ꝓuo cet̉: ⁊ ad dei timorē ordinet̉ habꝫ cognitionē de grā in ſe affectiuā: non aūt ſpeculatiuā. Di cēdū eſt tn̄ ꝙ grā poteſt renelari alicui ꝙ ſit in illo ẜm rōne gr̄e. ſic̄ fuit in Paulo: qui ait ad ro. 8. Scio ꝙ neqꝫ morſ neqꝫ uita ⁊cͣ poterit nos ſeparare a caritate xp̄i. Ad illud qd̓ pͦ obr̄ ī ꝯtrariū dd̓. ſicut rn̄det apoſtolꝰ qui dic̄ Nos auteꝫ ſpūm dei hēmꝰ. Dico enī ꝙ nullꝰ de ſe pōt venire ad hoc vt ſciat ſe eē acceptu deo. ſꝫ ſpūs ſanctꝰ qui ē in illo. ſicut fuit ī Pau lo ⁊ in abraam: pōt ei manifeſtare. Ad alid̓ dd̓ ⁊ ꝯcedēdum ꝙ adhuc ſuppoſito ꝙ nulli poteſt reuelari ſua damnatio. tamē ſancte aīe ⁊ ꝑfecte pōt reuelari ſua acceptatio: ſic̄ vide mus ꝙ illud quod ꝑfecte ſanu ē non ordinat̉ ad aliquā egritudinē. Corpꝰ ꝟo male diſpoſi tū ordinat̉ ad egritudīnē. ita dico perfecta ⁊ ſana anima nō ordinat̉ ad aliquā egritudinē .i. ad peccādū. ⁊ ꝓpter hoc lꝫ eī reuelet̉ ſua ac ceptatio nō ordinat̉ ex hoc ad p̄ſumptionē. ſꝫ hoc ſequeret̉ in aīa īꝑfecta ſeu male diſpoſita vt reuelare alicui ſua acceptationē: hoc non ordinat recte ad p̄ſumptione. ſꝫ ex vitio fomi tis adiūcti ipſi aīe. ⁊ ꝓpter hoc poteſt ei reue lari. Sꝫ reuelatio damnatōis ex ſe ordinat ad deſperationē. Et ideo lꝫ nulli poſſit reuelari ſua damnatio. poteſt tn̄ aliquibus reuelari ſua acceptatio. Qquiſito de gra abſolute inquirēdū eſt de grā ī ꝯpa ratione. Sciendū igit̉ ꝙ ē grā ꝑficiens ⁊ grā reficiēs. Grā ſanitatis ⁊ grā curatōis. Itē grā ꝑficiēs ⁊ ſanitatꝭ ſpūalis creat virtutes dona. fructꝰ ⁊ btītudines. Grā ꝟo reficiens ſeu curationis egritudinis ſpūalis dat vim ſacramētis euangelicis que ſunt medicine ⁊ remedia aīaꝝ. De ſacris ꝟo in ꝑte alia agē dum eſt. Reliqua ꝟo ſunt pn̄tis negocii. Ut gͦ planior ſit via: pꝰ inꝗſitionē gr̄e ad ꝟ̓tutes querēdū eſt de ꝯparatōe grē ꝟtutū. donorū. fructuum. ⁊ beatitudinum vie. Primo de ꝯparatione iſtoꝝ ad grām. 2º de ꝯparatōe iſtoꝝ ad inuicē. 3º que ncc̄itas omniū iſtoꝝ Quarto de ordine ꝟtutū ⁊ donoꝝ. Circa primum at diſputatuꝫ quāuis adhuc ſuperiꝰ: arguit̉ ad maiorē ītelligētiā ſequētiū Ꝙ ꝟtus ſit grā videt̉. quia 2º. ſnīaꝝ. 26. diſtī. dr̄ ꝙ grā p̄ueniēs eſt fides cū dilectione. ꝯſtat aūt ꝙ tā fides qͣꝫ dilectio ꝟtutes ſunt. Iteꝫ gra eſt pͥncipiū cui debet̉ meritū. hoc poteſt extrahi ab apoſtolo ad ro. ex textu ⁊ ex glo. in pluribꝰ locis. Similr̄ aūt ꝟtuti debet̉ meri tu pͥmū. Si gͦ pͥmū ſuꝑlatiuū ē. ⁊ qd̓ ꝑ ſuꝑabū dantiā dicit̉ vni ſoli ꝯuenit. gͦ ꝟtus ⁊ gratia ſunt vnū ſolū. Similr̄ aūt ꝙ dona ſint idē qd̓ grē videt̉. dr̄ enim. i. ad cor̄. 12. Diuiſiones gͣ tiaꝝ ſunt. Sicut gͦ dicit̉ ꝙ eſt grā ad creden dū ⁊ eſt grā ad ſperādū: ⁊ ad timēdū: ⁊ ad ꝯpatiēdū ⁊ hiꝰ. Ita ſunt dona ad timēdū ⁊ ꝯpatiendū ⁊ ꝯſil̓ia. vtpote donum tīmoris ⁊ pietatis. Si gͦ eadē ſunt: ex quibus idem ad eliciūt̉. videt̉ ꝙ non differāt dona ⁊ gratia. Contra eſt qm̄ dr̄ homo gratꝰ deo a gratia vna. vn̄ homo totalr̄ gratꝰ nō dr̄ habere niſi grām vnā. Sꝫ vna ꝟtus vel vnū donū n̄ fac̄ hoīem totalr̄ gratū. Ponat̉ enim ꝙ poſſit hr̄i ſine caritate fides: ſeu vna politica ſine alia: uel donū timoris ſin̄ dono pietatis: nō dice̓t̉ homo ſimplr̄ deo gratꝰ. ē gratia una: ꝟtutes ꝟo ⁊ dona multiplicāt̉ ſb̓ vna grā: quar̄ erit grā ſicut integratū quoddā ⁊ collectū reſpe ctu multaꝝ ꝟtutū ⁊ donoꝝ. Sꝫ que ſic ſe hn̄t nō ſunt idem. Itē grā ē habitꝰ qui ſemper eſt in ſuo actu. ꝟtus ꝟo nō ſemꝑ. gͦ nō ſūt idē Itē aīa nō ē eēntialr̄ ſue potētie. Inter ea.n. que ſunt ſolꝰ deꝰ ſua potētia eſt. gͦ differūt po tentie ⁊ eſſentia ipſiꝰ aīe. Sꝫ gr̄a eſt reſpectu eſſentie. dona ⁊ ꝟ̓tutes reſpectu potentie. gͦ n̄ ſunt idem. Item grā ꝓprie eſt pͥnᵐ viuēdi Sal̓. 5. Si ſpū ducimur ⁊cͣ. ꝟ̓tutes ꝟo merēdi. gͣ non ſunt idem. So. dicimꝰ ꝙ aliqn̄ appel lat̉ ꝟtus grā ⁊ e9º. ẜm ꝯmunē acceptionē grē Sꝫ notādū ꝙ grā dr̄ duplr̄. vno mō qd̓ gratꝭ datū. ⁊ ſic etiam grā pͥmo gratū faciēs dicit̉ gratis data. quia nullꝰ eam meret̉. ⁊ hec ac ceptio gr̄e ꝑ ꝯꝑationē eſt ad efficiētē. ꝑ ꝯꝑa tionē enim ad datorē oīs grā ē gratis data. Ilio modo dr̄ grā que gratū reddit habētē. ⁊ hec acceptio gr̄e eſt ex relatione ad ip̄m re cipientē grāꝫ. Si grā gͦ ⁊ ꝟtus ⁊ quēcūqꝫ ſūt talia accipiāt̉ in ꝯꝑatione ad ip̄m efficiētem ſic oīa poſſunt dici grā: ꝗa omnia gratis dāt̉ Si aūt in relatione ad accipiētē vt dicat̉ grā que gratū facit: ſic non ſūt eadē. Notādū tn̄ ꝙ ẜm ꝓpriam acceptionē aliter ꝯuenit gratuꝫ reddere gr̄e ⁊ ꝟtuti: ſicut pꝫ ex obiectionibꝰ vltimo factis. Eſt enim gr̄a reſpectu ipſiꝰ eēn tie aīe: ⁊ deinde ẜm ordinē nature: ⁊ ſi non temporis gratificat ip̄am ꝓprie in ſuo actu. Ultima ꝟo reddit gratū ſemꝑ dirigendo in finē. Qd̓ gͦ obr̄ ꝙ dicit magr̄ ꝙ eſt gr̄a p̄ueni ens ⁊cͣ. dicimꝰ ꝙ non valet hoc argumētū. Fi des eſt ꝟtus ⁊ fides eſt grā. gͦ virtus eſt grā. quia cū dr̄. fides eſt ꝟtus: hoc p̄dicat̉ eſſentia liter. Cū aūt dr̄. fides eſt grā: hoc p̄dicat̉ cālr̄. ⁊ eſt ſil̓e. dies eſt ſol lucens ſuꝑ terrā. Sꝫ ſol ē corpus. gͦ dies eſt corpus. vel alr̄. Poteſt eniꝫ dici ꝙ vtraqꝫ p̄dicatio eēntialis ē ẜm ꝯmunē acceptionē. Sꝫ cū dr̄. fides eſt grā. hoc dicit̉ ẜm relationē ad efficientē. Cū dr̄. fides ē ꝟtꝰ: hoc dr̄ ꝑ ꝯparatiouē ad illd̓ in quo ⁊ ad illd̓ ad qd̓. Dicit̉ enim ꝟtus diſpoſitio perfecti ad optimū. vn̄ hic tangūt̉ illa duo. Ad aliud quod dr̄ ꝙ grē ⁊ ꝟtuti ꝯuenit hoc qd̓ dico pͥ mū pͥnᵐ ẜm ꝙ debet̉ meritū. pꝫ ſi hͦ de vtroqꝫ dr̄: non tn̄ eadē rōe. ⁊ iō n̄ oꝑꝫ ꝙ ip̄a ſint ide. Ad aliud qd̓ obr̄ ꝙ diuiſiones grāꝝ ſūt ⁊cͣ dicimꝰ ꝙ illud ibi totū ē de grā gratis data: nō gratū faciēte. ſi tamē diceret̉ vlteriꝰ ꝙ idē habitꝰ ſūt ꝗ ad eoſdē actꝰ ſūt. dicimꝰ ꝙ grā n̄ ē ad actū ipſi ꝰ ꝟtutis ⁊ doni ꝓprie loquendo. aut ſi ē aliquo mō: nō tn̄ eodē: ſic̄ ip̄a ꝟtus vl̓ donū. Grā enim plus dic̄ gratificationē in ſe ꝟtus uero magis in relatione ad finem. Conſequenter queri tur de cōparatione iſtoꝝ adinuicē. Ad quod ſic. videt̉ ꝙ dona ſint ꝟtutes. Eſt enim donū bona qualitas mentis ⁊cͣ. Et hec eſt diffinitio ꝟtutis. gͦ ⁊cͣ. Si dicat̉ ꝙ non ꝯuenit ei illa diffi nitio quātū ad hanc partē: vt donum ſit quo recte viuit̉: quia in alijs partibꝰ diffinitionis non poteſt inſtari. Contra. oſtēdit̉ ꝙ dono recte viuit̉. Conſtat enim ꝙ n̄ viuebat̉ recte ꝟtute vbi īquātū erat gratuita. Frat.n. grā pͥmū viuificatiuū. Sꝫ ſicut ꝟtus eſt gratuita ſic ⁊ donū. gͦ ſicut ꝟtute in eo ꝙ gratuita vi uit̉: ſic ⁊ dono. Ꝙ autē recte ꝓbat̉: ſic timere ē actus ꝗ egredit̉ a vi iraſcibili: ſicut ⁊ aggre di. Sꝫ quia egredi poterat a ſua potentiā bn̄ ⁊ non bn̄. ideo habitꝰ fortitudīs qui erat dire ctiuus potētie ad hoc vt bn̄ ꝓcederet in actū qui eſt aggredi: dicebat̉ eē rectitudo quēdaꝫ quare ſi timere potuit egredi ab eadē vī bn̄ ⁊ non bn̄ habitꝰ ẜm quē diriget̉ vis vt ꝓce dat bn̄ in actū illū dicet̉ rectitudo quēdā. hic aūt habitꝰ eſt donū timoris: quare tam ex ꝑte vite ꝙͣ ex parte rectitudinis eque eſt donum quo recte viuit̉: ſicut ⁊ ꝟtus. Item p̄ſ. Uox dn̄i ſuꝑ aquas ⁊cͣ. Blo. 7. v̓tutes ſpūs ſancti cū magno p̄conio numerat: ⁊ poſtea noīat ibi. 7. dona. Ex quo apparet ꝙ vl̓t dice̓ ꝙ dona ſūt ꝟtutes. Itē ambroſiꝰ in li. de ſpū ſancto. ⁊ ē ī. 3º. ſnīaꝝ. di. 34. c. i. Fiuitas dei hieruſalē illa celeſtis non meatu alicuius fluuii terreſtris abluit̉. ſꝫ ex vite fonte ꝓcedēs ſpūs ſanctꝰ cui nos breui ſatiamꝰ hauſtu in illis celeſtibꝰ ſpi ritibꝰ redūdātiꝰ videt̉ effluere pleno. 7. ꝟ tutū ſpūaliū fiuens meatu. ⁊ loquit̉ ibi de donis. Ex quo uidet̉ ꝙ dona ⁊ ꝟ̓tutes ſunt ideꝫ. Contra eſt qm̄ ip̄aꝝ uirtutū ⁊ donoꝝ non ſunt eedē dr̄ie: qͣre nec ip̄a eadē. Itē augꝰ. in ẜmone dn̄i de mōte. Mat. 6. in glo. In fine orōnis dn̄ice in p̄cibꝰ eſt vt impetremꝰ dona in donis ut operemur mandata. de operatōe beatitudines ꝯſequūt̉. gͦ ſi hec ita ſe hn̄t ẜm ordinē dona ⁊ operatio mandatoꝝ que fiūt ẜm ꝟtutes. que aut ordinē habēt ẜm ꝙ huius eadē nō ſunt. gͦ he non ſunt idem. Propterea reſpondēt quidā: quia ẜᵐ illam parabolā que legit̉ Luce. 10. Hoī ueniēti a hieruſalē ī Ierico duo facta ſunt. fuit eniꝫ ſpoliatꝰ ⁊ uulneratꝰ Secūdū gͦ ꝯꝑationē iſtoꝝ duoꝝ defectuū uo lunt dicere ꝙ differūt dona ⁊ ꝟtutes: dicē tes ꝙ in reſtitutionē ſpolioꝝ ſunt ꝟtutes. in reꝑationē uulneꝝ ſunt ip̄a dona. Sed ꝙ hoc nihil ſit arguit̉ ex hoc ꝙ ſi ē ꝟ̓tutes indumēta poſſunt dici: ita ⁊ dona. Un̄ cū dr̄ apocꝭ. 16. Beatꝰ ꝗ cuſtodit ueſtimēta ſua ⁊cͣ. non ſolum in m4 intellr̄ de ꝟ̓tutibꝰ: ſꝫ etiā de donis. Similī eccleſiaſtes. 9. Omni tꝑe ſint veſtimenta tua candida ⁊cͣ. Preterea ꝙ dr̄ vulneratꝰ ⁊ ſpoli atus: ſic exponit̉: vt dicat̉ vulneratꝰ in naͣlibꝰ ⁊ ſpoliatꝰ in gratuitis. Si gͦ dona ſimilr̄ ſint gratuita: ſicut ꝟtutes: non different h̓ adin uicem: nec diſtinguet̉: ut alteꝝ ſit ad repara tione vulneꝝ: alteꝝ ad reſtaurationē ſpolio rū. īmo vel vtrūqꝫ ad vtrūqꝫ vel neutrū ad neutrū. Oportet g querere aliā viam diſtin guēdi. propter hͦ fuerūt ꝗdā ꝗ voluerūt dice̓ alr̄. Dicebat enim ꝙ poſt peccatū hominis n̄ potuit ampliꝰ quelibet potētia ſeu vis ꝓcede̓ ad ſuū actu. īmo inflicta erāt ipſi hoī quēdaꝫ impedimeta: quibꝰ impedite vires non pote rant ad actꝰ ſuos ꝓcedere: ⁊ occaſione ſui dc̄i accipiūt ex eo qd̓ dr̄. i. Iob. ſuꝑ illud. Uentus vehemēs: rruit ⁊cͣ. Grego. ibi ꝯtra ſingula te ptamēta mentē ſeptē ꝟtutibꝰ inſtruxit. ⁊ lo quunt̉ ibi de donis. vnde ſb̓dit. Contra ſtul ticiā ſapīa. ꝯtra hebetudinē intellectꝰ. contra p̄cipitationē ꝯſiliū. ꝯtra timore fortitudo. ꝯtͣ ignorātia ſcīa. ꝯtra duriciā pietas. ꝯtra ſuꝑ biam timor. Ex hoc volūt dicere ꝙ ad remo tione ip̄oꝝ impedimētoꝝ inflictoꝝ ꝓprie ſūt dona: que remotis īpedimētis dirigūt ipſas uires in actꝰ ꝓprios eliciendos ꝟtutes ſūt. vn̄ volūt dicere ꝙ ip̄a dona erāt quaſi remedia ſolū ꝯtra illas difficultates. ip̄e ꝟo virtutes erant directiue viriū. Sed ꝙ illud n̄ ſit ueꝝ poteſt oſtēdi ſic̄ pͥus. Conſtat eniꝫ ꝙ qn̄ homo peccauit tā ꝟtutibꝰ ꝙ donis indiguit ⁊ īdiſ poſitꝰ ⁊ inhabilis fuit ad vtrūqꝫ. Propterea ſicut ex ipſis ꝟtutibꝰ eliciūt̉ actꝰ: ſic ex ipſis do nis. quod pꝫ. ꝑ donū enim timoris elicit̉ actus qui eſt timere. ꝑ donū pietatis actusᵇ qui ē mi ſereri ꝯel ꝯꝑati. gͦ non eſt dicere ꝙ ſint ſoluꝫ remedia ꝯtra impedimēta. īmo etiā erūt di rectiua in actus. nec etiā erit ca quare magis debeāt dici ip̄a dona remedia qͣꝫ ꝟtutes. Sūt preter hec alia que dicēt̉ īfra ī ſpāli tractatu de donis. Conſequenter queri tur de ꝯparatione ꝟtutū ad fructꝰ. ⁊ ꝙ ꝟtu tes fructꝰ ſint vr̄. qm̄. 5. ad Gal. Fructꝰ ſpūs ⁊cͣ. Ibi glo noīat h̓ fructꝰ: quia ꝓpter ſe petenda ſunt. Si gͦ quod ꝓpter ſe petendū eſt ē fructꝰ ⁊ ꝟtus ē ꝓpter ſe petēda. gͦ ⁊cͣ. Minor pꝫ ẜm illud ph̓i in etheꝭ. Tribꝰ exiſtētibꝰ in fugis ⁊ tribꝰ in uolūtatibꝰ ſeu appetibilibꝰ bono ꝯferē te ⁊ delectabili: ꝟtus ſb̓ bono reponit̉. bonum aūt ibi dr̄ quod ꝓpter ſe appetēdū ē. bonū.n. ibi teriet rōnē honeſti ꝯtra alia duo diuiſum Honeſtū aūt dr̄ quod vi ſua ad ſe noſ trahit ⁊ dignitate ſua nos allicit. Eſt itaqꝫ virtus ꝓpter ſe petēda: ⁊ ita fructꝰ. Si dicat̉ ꝙ non propter ſe ſolū appetet̉ ꝟtꝰ ẜꝫ ꝓpter btītudinē hoc nihil eſt. quia tūc eadē rōne fructꝰ non di ceret̉ ꝓpter ſe petēdꝰ. cum illud ꝓpter ſe nō excludat ordinē qui eſt ad beatitudinē. Pre terea nūquid inter fructꝰ. 5º. ad gal. numera ip̄a caritas: que maxima ꝟtus eſt. ⁊ etiā fideſ gͦ idem eſt fructꝰ ⁊ ꝟtus. Conſequēter obr̄ de ꝯparatione donoꝝ ad alia. Si enim ē do nū datio irreddibilis: ſicut dic̄ ph̓s. Uirtuteſ aūt ⁊ fructꝰ ſunt dona irreddibilia: erūt idē. Preterea nūquid ordinat̉ vis ꝑ ip̄os fru ctus ⁊ reddit̉ apta ad opera. quod ſi uerum ē cum hoc ip̄m faciūt ꝟtutes ⁊ dona. gͦ erunt fructus. Si aūt fructꝰ id non faciūt: reſtat qō ad quid neceſſarii ſunt. Filr̄ obr̄ ex parte btītudinū. Uidet̉ ꝙ nō differāt a ꝟtutibꝰ. ꝗa Luce. 6. ſuꝑ illd̓. Stī pauperes ⁊cͣ. Gl. Qd̓ apd̓ Mat. per octo btītudines dr̄: hoc apud Lucā quatuor ꝟtutes cardinales ꝯp̄hēdit̉. qͣre ẜꝫ h̓ uidēt̉ eſſe idē in re btītudines ⁊ uirtutes. Itē Mat. 5. Beati qui eſuriunt ⁊cͣ. Conſtat ꝙ iuſticia uirtus eſt. Silr̄ ibi dr̄. beati miſeri cordes. ⁊ mīa uirtꝰ eſt. In nullo gͦ uidēt̉ differ re btītudines. fructꝰ. dona. ⁊ uirtutes. Quod ſi ꝯcedat̉ ī ꝯtrariū ē. quoniā iſtoꝝ omniū ſpēſ ⁊ dr̄ie diuerſe ſunt: quare ⁊ ip̄a diuerſa. Ad hec omnia ītelligēdū ē ꝙ hec quatuor uirtutes. dona. fructus. ⁊ btītudines poſſunt dici duplr̄. ꝯmuniter ⁊ ꝓprie. Si ꝯmuniter ac cipiant̉ omnia: non eſt inconueniēs ꝙ omnia omnibꝰ ꝯueniant. ẜm enim ꝙ uirtꝰ dicit̉ bona qualitas mentꝭ qua ⁊cͣ. uel diſpoſitio ꝑfecti ad optimū. ſic etiam dona poſſunt dici uirtutes Silr̄ ſi donū dicat̉ datio irreddibilis: nō ē du bium quin omnia poſſint dici dona. Similr̄ ſi fructꝰ dicat̉ omne illud quod ꝓpter ſe eſt ap petēdū non eſt dubiū quin omnia ſint fructꝰ ſic̄ obiciebat̉. Un̄ ſi accipiat̉ fructꝰ ab eo qd̓ eſt frui: ẜm ꝙ diffinit̉ frui in pͥncipio ſnīaꝝ. ⁊ in .i0. li. de trini. Frui ē cognitꝭ in quibꝰ uolūtas delectata ꝯquieſcit. Ul̓ illud quod dicit̉ frui eſſe uti cuꝫ gaudio: ſic omnia poſſunt dici fru ctus. Eodem modo eſt de bearitudine. Si enī dicat̉ beatitudo uie ꝯmuniter: omne illd̓ cū ſuccedit beatītudo pr̄ie: ſic omnes ſunt beati tudines ⁊ poſſunt dici. Un̄ in p̄s. Beati oē qui timent dn̄m. ecce ꝙ donū dicit̉ hic facē beatū ꝯmuniter dicēdo. Secūdū hͦ gͦ ꝓcedūt rōeſ q̄ ſupra poſite ſūt. Aliter aūt accipiūt̉ hec oīa in rōibꝰ ꝓpriis uel appropriatꝭ. ⁊ tūc nullū iſtoꝝ erit alteꝝ. ⁊ ſic differūt. ⁊ ſorrit̉ qd̓libet illoꝝ nomen ꝓpriū ex ꝯgruitate ſue rōnis. Quidam dixerūt ꝙ vires rōnales ordinate erant ad mouere ⁊ moueri. Mouere aūt co cernit agere. moueri concernit pati. Uires gͦ rōnales motiue ordinate ſunt ad agēdū. ni hilominꝰ tn̄ ordinate ſunt ad patiēdū: ꝓpter hoc ꝙ cū hēri poſſent actꝰ uel paſſiōēs ex ip̄is viribꝰ. ⁊ elici poſſent bn̄ ⁊ nō bn̄. indigebant diſpōnibꝰ directiuisⁱ in vtraqꝫ via. Que gͦ di rigūt vires ad agēdū ꝟtutes ſunt. ⁊ recte cō petit hoc nomē huic diſpōni ſeu habitui. Or̄ enim unaquēqꝫ res eē magne ꝟtutꝭ ꝑ relatōeꝫ ad magnā actionē. Que ꝟo diſponūt illas ui res ad recte patiendū dona dicūt̉. ⁊ cōgruit huic habitui recte nomen doni. Ita enim dr̄ ꝯmuniter de aliquo qui aliquid pōt excellēt̓ pati: ꝙ hoc eſt magnū donū. vn̄ quaſi illd̓ qd̓ dicebat ꝟtus in agendo: dic̄ donū ī patiēdo. hiꝰ auteꝫ actionibꝰ ſeu paſſionibꝰ bn̄ egreſſis ab ipſis viribꝰ. ⁊ recte ſequitur delectatio ex ipſis. ⁊ hoc eſt duobꝰ modis. Quia aut eſt de lectatio in ip̄o actu aut ī ip̄o pati. ⁊ hoc ꝓprie dr̄ fructꝰ. hoc enim ſonat rō ipſiꝰ fructꝰ.ſ. de lectationē in ip̄o actu ꝟtutꝭ vel doni. Un̄ cari tas dr̄ delectatio ꝓut ē fructꝰ: que quidē dele ctatio eſt in actu caritatꝭ: vt ꝟtus eſt: ꝓut ille actus eſt reſpectu dei. gaudiū ꝟo reſpectu ſui pax ꝟo reſpectu ꝓximi. Similr̄ poſſet dici de quolibꝫ alioꝝ fructuū. ſi ad hoc eſſet nobis in tendēdū. Eſt aūt alia delectatio ī finē actꝰ ⁊ hec eſt ꝑfecta delectatio poſt feciſſe ul̓ factū eſſe ẜm ꝑfectionē que ē paſſibilis in via. Et h̓ ꝓprie dr̄ btītudo ꝓut ē in via. Dicit̉ enī bea titudo ſtatꝰ ꝑfectꝰ ꝯgregatiōe omniū bonoꝝ vnde recte ꝯuenit nomen illud: vt beatitudo ſit in fine actus. delectatio quēadmodū fructꝰ erat delectatio in ip̄o actu. ⁊ io. 5. ad gal. recte dicit glo. ꝙ fructꝰ ſunt oꝑa ꝓpter ſe petēda. Frui enim eſt ipſis in quibꝰ volūtas ꝓpter ſe delectata ꝯquieſcit. Quāuis aut illud ꝟitatē habeat: ſic̄ infra dn̄o dāte oſtēdet̉. diſtīguūt̉ iſta ẜm ꝙ eſt diſtinguere actꝰ viriū ꝯpletos ab incompletis ⁊ ꝯpleta a completiſſimis. ap propriato gͦ nomē ꝟtutis. ꝟ̓tutes reſpiciūt pri mos actus. dona ſequentes. fructꝰ ꝯpletiores. btītudines cōpletiſſimos. Conſequenter queri tur ꝓpter ꝗd hec omnia neceſſaria ſunt. Et arguit̉ ſic. Uirtꝰ ē vltimū potētie. gͦ ꝑͦ ꝟtutes ſunt ip̄e vires in ſuo vltimo. gͦ ſi vltra vlti mū nihil aliud eſt. nihil vidēt̉ eſſe neceſſaria dona ⁊ alia que ſequūt̉. Item uirtꝰ eſt diſ poſitio ꝑfecti ad optimū. Habēs gͦ ꝟtute ꝑfe ctū eſt. Siffinit̉ enim virtꝰ que ſb̓m ꝑficit ⁊ actū eiꝰ bonū reddit. quare ſi ꝑfecto non ē poſ ſibilis additio: videt̉ ꝙ in qualibet vi debeat ſufficere vnus habitus uniꝰ ſolū virtutis. Preterea non eſt habitꝰ elicitiuus vniꝰ actus tm̄. īmo quaſi infinitoꝝ. Si gͦ ꝟtꝰ eſt habitus potentie uel uis. ẜm ꝟtutē poterit potētia eli cere omnes actꝰ ſuos. Ex quo neqꝫ dona neqꝫ ea que ſequūt̉ uidēt̉ neceſſaria eſſe. Sꝫ hec oīa facilr̄ poſſunt ſolui intellectis que dicta ſunt. Ꝙ enim dr̄ ꝙ vltra perfectū nihil eſt: intel ligendū eſt in illo genere in quo illud ultimū eſt. Silr̄ ⁊ ꝙ ꝑfecto non eſt poſſibilis additio intellr̄ in illa uia qua ꝑfectū ē ſoluꝫ. Similr̄ ꝙ dr̄ ꝙ habitꝰ poteſt regulare potētiā ad eliciē du non tm̄ unū actū: ſꝫ omne. hoc intellr̄ de oī actu ſui generis. ⁊ non de omni qd̓ pōt elice̓ potētia. alr̄ hoc eēt falſū: quia ẜm diuerſos ha bitus poteſt eadē potētia diuerſos actꝰ elice: in quos utroſqꝫ nō ſufficet alter illoꝝ hītuuꝫ Dicimꝰ gͦ ꝙ ī eadē potētia diuerſa ſunt ultīa ⁊ ut meliꝰ uideat̉: poteſt ſumi exemplū ī ip̄a rōnali. ⁊ ſicut dicet̉ in hac poteſt intelligi in alijs. dicimꝰ gͦ ꝙ ⁊ ſi in genere fidei ē ultimū aſſentire pͥme ꝟitati ꝓpter ſe. tn̄ ꝗa aſſentire dicit motū formatū ꝓpͥe ex affectu reꝗͥrebat̉ ulteriꝰ ultimū ex ꝑte cognitionis. uidelꝫ ut uide̓t ⁊ guſtaret. ⁊ hoc fuit ꝑ dona ītellectuſ ⁊ ſapīe. Ulteriꝰ dico ꝙ ſi inuidendo ⁊ guſtā do ſit delectatio. tamen ip̄m uidere ⁊ guſtare nō ē ip̄m delectari. ⁊ ideo neceſſaria erat de lectatio ultra ipſa dona. Sꝫ hoc potuit eē du plr̄ ut p̄dictū ē. Uel in ipſo actu: ⁊ ſic eſt fructꝰ Uel in fine actꝰ. ⁊ ſic eſt beatitudo: que ē ulti ma ⁊ ꝯſūmatio inter habitꝰ ꝗ ſūt in uia. ⁊ iō neceſſe ē hec quatuor eē. Et ſic̄ poſitū ē exem plū in hac poteſt intelligi in alijs. Nō gͦ ſeꝗt̓ ex predictis argumentꝭ ꝙ alia a ꝟtutibꝰ ſup fluāt. Sꝫ hoc ueꝝ eſſet ſi nō eēnt ad alios actꝰ uel alios modos eliciēdos ꝙͣ ſūt actus ꝟtutū. Poſtmodū queritur de ordine ꝟtutū ⁊ donoꝝ adinuicē. Ex p̄ dictis iam uideri poteſt ꝙ ip̄e ꝟtutes priores ſunt. Et ad hoc facit illa auctoritas Iſa. 7. Se cūdū aliam tranſlationē niſi credideritis nō m m 5 intelligetis. Credere enī actus fidei ē que ē virtus. Intelligere eſt actꝰ intellectus qui ē donū. Ex quo pꝫ ꝙ ibi pordināt̉ ex rōne cre andi ꝟtutes ipſis donis. Deſtructo enim pͥori deſtruit̉ ⁊ poſteriꝰ. ⁊ non e9º. Illa ꝟo auctori tas dic̄ ꝙ deſtructa fide non remanebit intel lectꝰ. Itē Iob. i. Uētꝰ vehemēs ⁊cͣ. Glo. Sp̄s an̄ oīa mentem quatuor ꝟtutibꝰ ornat. quare ꝟtutes ſunt pͥores inter omnes ornatꝰ aīe. Quod ſi ꝯcedat̉ ꝯtra eſt illa glo. ſupradicta Mat.§. in ẜmone de monte dicit aug. In p̄ci bus eſt vt impetremꝰ dona. in donis vt ope remur mandata. de operatōe btītudines ſe. quēt̉. Si gͦ adimpletio mandatoꝝ ē ꝑ opera mandatoꝝ: eſt per opera ꝟtutum. ⁊ hic dr̄ ꝙ in donis eſt vt oꝑemur mandata. gͦ in donis eſt vt faciamꝰ oꝑa ꝟtutū: vel vt hēamꝰ ipſas ꝟtutes. ⁊ ita erut dona pͥora ꝟtutibꝰ. Prius enim eſt ẜm ꝙ hiꝰ in quo eſt vt alteꝝ habeat̉ ꝙ quod eſt habitū ꝑ illud. Item treno. 2º. Precipitauit omnia menīa eiꝰ. Glo. In his re ctus ordo ſeruat̉. quia cū peccatrix aīa relin quit̉ pͥus ab ea dona virtutum. deinde fidei ſpei. caritatis fundam̄ta euertūt̉. Ex quo vr̄ ꝙ pͥus auferūt̉ dona ꝙͣ ꝟ̓tutes. ℟º dicimꝰ ꝙ ẜm ſb̓aꝫ ſimul dant̉ dona ⁊ v̓tutes. ẜm uſt nihil tn̄ ꝓhibet ꝟtutes eē pͥores donis. ⁊ ſic ꝓ cedūt obiectōes ad ꝑtē illā. Ad illd̓ qd̓ obi de glo. Mat. 6. dico ꝙ operatio mandatoꝝ n̄ eſt ibi appellata ꝓ opere ip̄aꝝ ꝟ̓tutū. īmo hͦ ē dice̓: ī donis ē vt oꝑemur mādata q̄ eliciunt̉ ab ipſis donis. ⁊ ꝙ hoc n̄ ſit intelligenduꝫ de mandatis ꝯparatis ad ꝟtutes: pꝫ. quia in illa glo. p̄cedit. in p̄cibꝰ eſt vt impetremꝰ dona. ſꝫ p̄ces non poſſunt impetrare niſi ſint in carita te. Sed qui habet vnam habet omnes ꝟtutes Oꝑꝫ gͦ ꝙ ꝟtutes p̄cedāt in eo qui p̄cibꝰ īpetͣi dona. non tn̄ ē intelligendū ꝙ ꝟtutes p̄cedāt dona ẜm ſb̓am: ſꝫ ſolū ẜm vſū donoꝝ. Unde ſic intellr̄ illa glo. In p̄cibꝰ ē ⁊cͣ. hoc eſt poſtqͣꝫ homini date ſunt ꝟtutes p̄cibꝰ ſuis pōt impe trare vſum donoꝝ. in donis aūt eſt vt opere mur mandata: non mandata quoꝝ executio ſpectabat ad ꝟ̓tutes: ſꝫ ad dona. Ad aliam glo. tren. 2. dicimꝰ ꝙ ip̄a nihil fac̄ ad ꝓpoſitū Non eniꝫ ſequit̉. Si pͥns anferūt̉ dona. gͦ pͥora fuerunt. īmo magis. gͦ poſteriora. Qd̓ enim in ꝯſtructōe poſteriꝰ fuit: in deſtructōe ē pͥmum Preterea adhuc alia rōne illa glo. non eſt ad ꝓpoſitū: ꝗa loquit̉ de donis gratis datis tātū Qd̓ pꝫ ꝑ hoc ꝙ dic̄ ꝙ data ſūt ad manifeſtati onē ſpūs. ⁊ ponit exempla. ſicut dona ꝓphetīe genera linguaꝝ. interp̄tatiōes ẜmonū. ⁊ oꝑa tiones miraculoꝝ. de quibꝰ omnibꝰ. i. ad corͣ. 12. Et hec dona bn̄ poſſunt eſſe ſine ꝟtutibus ⁊ ante ꝟtutes. ſꝫ de his non erat queſtio. īmo de gratuitꝭ donis a grā gratū faciēte dictis. Um dictum ꝙgra or̄ ſit ſuꝑi ꝯmuniter grā gratiſdata. ⁊ ꝓpe grā gratū faciēs: inquiſitio que preceſſit ꝟſata eſt circa grām gratū faciēte. Nunc ꝟo inquiren dū eſt de grā gratis data: que nō facit gratū in hunc modū. Primo an ſit ponere grām gatis datā nō faciētē gratū. 2º ꝗd ſit grā gratis data in hac rōne. 3º que dr̄ie gratie gratis date. 4º ſpāliter de grā ẜmonis ſa pientie ⁊ ſcīe. 5º de gratia fidei non gratū facientis: ut eſt fides in forma. 6º de grā ſa nitatū ⁊ miraculoꝝ. 7º de grā ꝓphetie. 8º de grā diſcretionis ſpūum. 9º de gra tiis geneꝝ. linguaꝝ. ⁊ interp̄tatōis ẜmonū. Ad primum pas ſandti. quocū ſic. Grā dr̄ donum qͣꝫ modo accipiat̉. ſic̄ dr̄. i. ad cor̄. 12. Diuiſiōes grāꝝ ſunt: idem aūt ſpūs. Sꝫ poſitꝭ donis ſpūſ ſancti ponit̉ ſpūs ſanctꝰ: ſicut hr̄ ad ro. i. ſuper illud. gra vobis ⁊ pax a deo. Haimo. Spūs.ſ. nomē non poſuit qm̄ in donis ſuis eū ꝯp̄hen dit.i. in grā ⁊ pace. quia.n. ꝑ eū honorāt̉ electi iō in donis ſuis intellr̄. Ex hoc gͦ arguit̉. gͦ cū dona ſpūs ſancti habent̉: ſpūs ſanctꝰ hr̄. Sed qn̄cūqꝫ ſpūs ſanctꝰ hr̄ ab hoīe: eſt deo gratus gͦ qn̄ donū eiꝰ hr̄ ab hoīe: eſt homo deo gͣtus Relinquit̉ igit̉ ꝙ cū donū qd̓cūqꝫ ſpūs ſancti hoī dat̉: gratꝰ deo efficit̉. gͦ omnis grā ē gͣtuꝫ faciens. Contra. 13º. pͥme ad cor̄. Si linguia hominū loquar: caritatē aūt nō hēam ⁊cͣ. Sl. aug. Sūt alia a caritate ꝑ ſpūm munera: ſed ſine caritate nihil ꝓſunt. ⁊ introducit illud euangelii. 15. Mat. Qui non hꝫ etiā quod vr̄ hēre auferet̉ ab eo. habet quidē grām poſſidē di nomē xp̄ianū. ſꝫ non hēt gr̄am vtēdi re no minis. ⁊ ideo quod hꝫ aufert̉. Ex quo relīꝗt̉ ꝙ ſūt grē gratis date que ibi enumerat apl̓s vt donū linguaꝝ ⁊ ꝓphetiam ⁊ hiꝰ. Itē ī eodē ſuꝑ illd̓. Si habuero fidē ita vt mōte tranſferā: nihil ſum ⁊cͣ. Gl. i. ſine caritate nihil prodeſt. habēt illa vtiqꝫ mali: que ⁊ ꝯfitebūt̉ in iudicio. Mat. 7. Quibꝰ nō dicet̉. Non ha buiſtis fidē: ſꝫ non noui vos: quia fidē ſine ca ritate habuerūt. Fides īgit̉ ſine caritate ē grā gratis data non gratū faciēs. Itē. i. ad ro Reuelat̉ iuſticia dei ex fide in fidē ⁊cͣ. Ibi diē̄ glo. ꝙ eſt fides informis qualitas mētis: que ſociā non hꝫ caritatē. ℟º ẜᵐ quoſdā. ꝙ cuꝫ ſp̄s.ſ. dicat̉ ſpūs ꝟitatis. Io. 14. ⁊ ſpūs adopti onis ad ro. s. ẜᵐ ꝙ ſpūs adoptōis fac̄ noſ filios ⁊ acceptos deo ꝑ donū caritatis ⁊ grē gͣtuꝫ facientis. Secūdū ꝟo ꝙ ſpūs ꝟitatis facit nos participes ſue cognitionis vel demōſtratiōis qd̓ pōt eē grē gratꝭ date: ⁊ non gratū facientꝭ ſicut pꝫ in ꝓph̓ia Cayphe: ⁊ in fide informi. ⁊ ẜm hoc ponūt graꝫ gratꝭ datā. Et ad pͥmū dicerēt ꝙ ſpūs.ſ. dat̉ duobꝰ modis ꝑ diſtīctio onē. vt ſpūs adoptionis ⁊ vt ſpūs veritatis Et pͥmo mō efficit̉ deo gratus ille cui dat̉. 2 mo nō ncc̄io. Contͣ. Augꝰ. 15. de trinitꝭ. Deꝰ ſpūs.ſ. cū datꝰ fuerit hoī accēdit eū ad diligē dū deū ⁊ ꝓximū. Si gͦ hō nō accēdat̉ ꝑ carita tē nō eſt ei datꝰ ſpūs ſanctꝰ. gͦ nulla ē p̄dicta diſtinctio. Itē aug. in eodē. li. de tri. Sp̄s.ſ. non ꝓprie dr̄ donū: niſi ꝓpter dilectionē quam ui non habuerit ſi loquat̉ omnibꝰ linguis: ⁊ hēat ꝓph̓iā ⁊ oēm ſcīaꝫ ⁊ fidē nihil ꝑdeſt: ut dr̄. i. ad cor̄. 13. Itē augꝰ. ad Sardanum. Ꝙ īhabitator quorūdā ē deꝰ nodū cognoſcētiū deū vt paruuloꝝ. quorādā ꝟo inhabitator ē cognoſcētiū ⁊ diligētiū. quorūdā ꝟo inhabi tator n̄ ē. qui.ſ. ſunt cognoſcētes ⁊ nō diligē tes. De quibꝰ ad ro. i. Qui cū deū cognouiſſēt non ſicut dn̄m glorificauerūt ⁊cͣ. Ex quo relī quit̉ ꝙ non ex quocūqꝫ dono gratis dato di cet̉ ſpūs ſanctꝰ hēri. cū ip̄m here ſit ſpūm.ſ. in nobis inhabitare: ⁊ ip̄m nobis dari. Propte̓a dicēdū ꝙ quedā dona ſunt a ſpū: ſꝫ nō cū ſpū quēdā ꝟo a ſpū ⁊ cū ſpū. I ſpū ſꝫ nō cum ſpū dant̉ dona que non faciunt nos dignos deo vt que dicta ſunt fides informis ⁊ ꝓph̓ia ⁊ hiꝰ. Et hec ſunt dona gratis data. A ſpū ꝟo ⁊ cū ſpū dant̉ dona que faciunt nos dignos deo. cū quibꝰ grā dei formitatis infundit̉: que eſt grā gratū faciens: que ꝯformat nos ꝑ ſp̄m deo duplr̄. ꝯformitate ſanctitatꝭ: vt in ꝑuulis baptizatꝭ. ⁊ ꝯformatione caritatꝭ vt ī adultis iuxta auctoritatē aug. ad dardanū. Ad illd̓ gͦ quod obr̄ pͥmo dd̓. ꝙ ſpūs intellr̄ in donis ſuis duplr̄. vno mō ſic̄ pͥncipiū. alio modo ſic̄ donū. In donis non gratū faciētibꝰ intellr̄ vt pͥncipiū: quia ab illo ſunt. in donis gratū fa ciētibꝰ: ⁊ ꝗa ab illo ſunt: ⁊ cū illiſ ē ſic̄ p̄cipuū donū. Preterea in donis nō gratū faciētibus ē ꝑ diſtributionē oꝑatōis. In doniſ ꝟo gratū faciētibꝰ ꝑ ꝑticipationē ſue ſanctitatꝭ ſeu per ꝯformationē ſue ꝓprieratis: que eſt ꝓprietas amoris. ⁊ hac rōne dicit aug. ꝙ quoſdā inha bitat nō cognoſcētes vt paruulos ꝑ grām ſā ctificatiōis. quoſdā cognoſcētes ꝑ grām amo ris. quoſdā ꝟo non inhabitat: ⁊ non ſunt ꝑti cipes ſue cognitionis ⁊ ſue oꝑationis. Mat. .7. Multi dicēt. Nūquid in noīe tuo ꝓpheta uimꝰ. demonia eiecimꝰ. ⁊ ꝟtutes fecim. ⁊cͣ. Conſequenter queri tur quid ſit grā gratis data. Ad qd̓ īꝗrēduꝫ eſt vtrū gr̄a gratis data ſit idē cū dono naͣli ⁊ in quo differat ab hītu acquiſito a grā gͣtū faciēte. Ad qd̓ ſic. Omne donū datū a deo ſin̄ meritis ē gratis datū. Sꝫ oēe donū naͣle ē hiꝰ gͦ omnē donū naͣle ē donū gratis datū. gͦ do na naͣlia ſunt dona gratis data: ⁊ grē gratis date. Itē. i. ad cor. 2. Ut ſciamus que data ſunt nobis ⁊cͣ. Glo. Dedit nobis deus naͣm vt eēmꝰ. aīam vt viueremꝰ. mētē vt intellige̓mꝰ ⁊ ſine p̄cedēti merito. gͦ aīa ⁊ intelligētia ſūt grē gratis date. Cōtͣ. i. ad Cor̄. 2. Aliud ac cepimꝰ vt eēmꝰ. aliud vt ſancti eēmꝰ. ſuꝑ illd̓ Ut ſciamꝰ que nobiſ a deo donata ſunt. Inde arguit̉. grā dr̄ donum quod accipit̉ poſt eſſe ad bn̄ eſſe. Cū gͦ naͣlia dona accipiant̉ ad eē: non erit gre gratis date. Itē eē gratum ē eē acceptū. Sꝫ omne acceptū ponit an̄ ſe eſſe quod eſt ꝑ naͣm. gͦ donū gratuitū ponit an̄ ſe donū naͣle. Itē querit̉ an ſit habitꝰ acꝗſit ad ro. xi. arguit apl̓us. ſi gratia dei iam nō ex operibꝰ. alioꝗn grā iam non eſt grā. Grā igit̉ gratis data non eſt in nobis vt acꝗſitū ꝑ ope rationē noſtrā: ſicut eſt ſcīa. Item ad ro. 12. Unicuiqꝫ ſicut deus diuiſit mēſurā fidei. glo. Bona opera fiunt a bono hoīe. Fides aūt fuit in hoīe. Fides igit̉ donū dei ē. Sꝫ hoc intellr̄ de fide informi: ſicut de formata. Relinquit̉ igit̉ ꝙ grā gratis data nō erit donū acꝗſituꝫ Itē. i. ad cor̄. 12. Aliidat̉ ꝑ ſpūm ẜmo ſapīe. Glo. Per ſpūm non ꝑ meritū. Contͣ. Igei pͦ factū eſt v̓bū dn̄i in manu agei: ideſt ī oꝑatōe gͦ ꝓph̓ia acꝗrit̉ ex merito. Sꝫ ꝓphetia eſt grā gratis data. Item ad ro. 12. Sicut deꝰ diui ſit unicuiqꝫ menẜam fidei. Olo. Ideſt ea rōne qua deꝰ dedit vnicuiqꝫ dona menſurata: que fides meret̉: ⁊ enumerat poſtmodū dona gͣtꝭ data ſeu ꝓphetiā ẜm rōne fidei ſeu miſteri um ⁊cͣ. Item querit̉ in quo differat gratia gratis data a grā gratū faciēte. Si dicat̉ ꝙ hoc ꝙ iſta facit gratū: illa non: querit̉ ꝗd effi ciat grā gratis data inquantū grā: ⁊ ſic̄ albe dinis eſt albū facere: ⁊ iuſticie iuſtuꝫ face̓: ita grē inquantū grā eſt gratū facere: Inuanum z ⁊ impropriiſſime dr̄ gratia que nō gratum facit. ſicut calor dicitur improprie qui nō ca lidū facit. Itē ſi dicat̉ quēadmodū dr̄. i. ad cor̄. 12. ſuper illud. vnicuiqꝫ dat̉ manifeſtatio ſpūs ad vtilitatē. glo. Diuiſa ſunt dona: ⁊ nō ad meritū hoīs alicuiꝰ ſingulariter dant̉ ſed ad vtilitatē eccleſie edificande: ꝙ ita ait. uni cuiqꝫ dat̉ manifeſtatio ſpis.i. gr̄a ꝑ quā pꝫ ꝙ in eo eſt ſpūs. Secūdū hͦ gͦ ſi accipiat̉ dr̄ia vt dicat̉ ꝙ grā gratū faciens dat̉ ad meritū ui te eterne. gr̄a ꝟo gratis data ad edificatiōeꝫ eccl̓ie. Contra. Sunt dona informia que dant̉ hoī ꝓpter ſe: ut fides informis ⁊ ſpes: ſicut dr̄ .i. ad cor̄. 13. Maior aūt hoꝝ ē caritas ⁊cͣ. Glo. Fides ⁊ ſpes ſine caritate poſſunt eē. gͦ n̄ erit illa dr̄ia grē gratis date ⁊ grē gratū facientꝭ R gra gratꝭ data ꝓprie dr̄ donū infuſum rōnali nature ſine meritꝭ quātū in ſe ē diſpo nens ad ſalutē ꝓpriā vel edificationē alteriꝰ. Donū igit̉ infuſū nature dr̄ ad dr̄iaꝫ donorū naͣliū: vt eſt ratio volūtas ingeniū. Sine me ritis ꝟo addit̉ ad dr̄iam donoꝝ acquiſitoruꝫ vt eſt ſcīā. Nature vero rōnali dr̄ ad dr̄iam donoꝝ tꝑaliū ⁊ aīaliū: que pͥmo ⁊ ꝑ ſe dant̉ nature irrōnali. Diſpones ꝟo ad ſalutē dr̄ ad dr̄iam grē gratū faciēt: que non eſt ſicut diſ poſitio ad ſalutē. quaſi diſtans: ſꝫ eſt di ſpō ſa lutis quīa habēs illā dignꝰ eſt ſalute eterna: īmo grā gratū faciēs eſt ipſa ſalus ad quam diſponit grā gratꝭ data. Ad ſalutē ꝟo ꝓpriaꝫ vel edificatōeꝫ alteriꝰ dr̄ ad explanationē. nā quedā dona gratis data diſponūt hoīem ad ſalutē ꝓpriam: que eſt in grā gratū faciēte ut fides informis ⁊ ſpes. q̄dā ꝟo ad ſalutē alt̓iꝰ. vt gra ẜmonis ⁊ grā operatōis miraculoꝝ. ⁊ hiꝰ. Quantū ꝟo in ſe eſt addit̉ ad explana tionē. Naꝫ poſito ꝙ grā gratꝭ data remaneat aliqua in damnato ſeu in obſtinato ꝓpter de fectū ſb̓i: non eſt diſponēs ad ſalutē: quanuis quātū in ſe eſt diſponat ad ſalutē: quēadmo dū medicina que quātū in ſe ē diſponit ad ſa nitatē: tamē ꝯtingit ex defectū ſb̓i. vt corru ptionis corporis: ut ſit diſpoſitio ꝯtraria ī ſl̓o ⁊ fruſtret̉ actꝰ medicine. Ad pͥmū qd̓ obr̄ de donis naturalibꝰ extēdendo nomē gratie dd̓. ꝙ ſicut dictū fuit ſupra qōne de grā: an ſit grā multiplr̄ dr̄. ꝯmuniſſime quicꝗd a d̓o dat̉ gratis. Et ẜᵐ hͦ dona indita ⁊ naturalia dicūt̉ grē. Cōmuniter donū grē nature addi tū ſeu ordinet ad ſalutē: ſeu no. vt ſcīe natu rales ⁊ ſpeculatiue. Proprie ꝟo dicit̉ donū a deo gratis datū ordinās ad ſalutē ꝓpriam ul̓ alteriꝰ vt fides informis ⁊ ꝓphetie. ⁊ hͦ mō intellr̄ illa auctoritas obiecta de. i. ad corͣ. 12º. Ad illd̓ ꝟo qd̓ querit̉ vtrū grā gratꝭ data ſit ex acꝗſitione vel merito noſtro. dd̓. ꝙ ꝓpͥe accepta grā gratꝭ data donū ē ſupra ptātem nature rōnalis. ⁊ ideo ad illud obtined nō ſurgit noſter actꝰ: nec meritū: quātū ē de po teſtate nature. quod pꝫ in fide informi ⁊ pro phetia ⁊ gr̄a miraculoꝝ. hec eniꝫ ſunt ſupra poteſtatē nature rōnalis. aſſentire enim ꝟi tati que non videt̉ nec rōne ꝯuincit̉. ſimilr̄ ⁊ p̄ſcire futura: ⁊ facere miracula ſupra naͣm ē vis rōnalis. Ꝙ gͦ dicunt auctoritates ꝙ cadit ſb̓ merito dd̓. ꝙ intelligūt̉ de merito interp̄ tatiuo ⁊ non de merito ꝓprie accepto. ⁊ ſicut accipit̉ illa auctoritas agei. Factī ē ꝟbū dn̄i ⁊c̄ Uel diſtinguendū meritū duplr̄. Meritū qd̓ elicit̉ ex ꝟ̓tute nature ſolū. ⁊ hoc mō gratiaꝫ gratis datā nō ē mereri. ⁊ eſt meritum quod elicit̉ a ꝟtute nature adiuta grā gratū faciē te. ⁊ hoc mō ꝯtingit grām gratis datā cade̓ ſb̓ merito. vt merito fidei ⁊ caritatꝭ pōt quis mereri ad vtilitatē alioꝝ ꝓph̓iam vel grām oꝑationis miraculoꝝ. ⁊ hoc modo intellr̄ au ctoritas ad ro. 12. Sic̄ diuiſit deꝰ ⁊cͣ. Grā gͦ gr tis data dicit̉ rōne illa qua non eſt in merito ꝟtutꝭ nature. Sub merito ꝟo cadit rōne gre facientꝭ gratū: nec illud aufert ei nomen grē: quēadmodū nec vite eterne que cadit ſb̓ me rito gre. ⁊ rō huiꝰ ē qm̄ pͥncipiū huius merit pͥncipale non eſt in nobis. hoc eſt in ꝟtute na ture. ſꝫ ſupra nos hoc eſt in grā gratū faciēte Ad vltimū ꝟo qd̓ querit̉ de dr̄ia grē gra tum faciētꝭ ⁊ gratis date pꝫ rn̄ſio ex p̄dictis. Nā grā gratis data quantū in ſe eſt diſponit ad gratū fieri vel ſe vel aliū. Grā ꝟo gratuꝫ faciēs gratuꝫ facit ꝓpriū ſb̓m ⁊ deo dignū ⁊ acceptum. Differūt gͦ ſicut forma diſponēs ⁊ forma ꝑficiēs. ⁊ ſicut donū qd̓ dat̉ hoī ꝓpter ſe ſemꝑ: ⁊ donū qd̓ dat̉ ꝓpter aliū frequēter. Poſt ea queritur de dr̄iis grē gratis date quas quidā dicūt apo ſtolū aſſignaſſe.i. ad cor̄. 12º. Alii dat̉ ꝑ ſpūm ẜmo ſapīe. alij ẜmo ſcīe. alteri fides. alij gra ſanitatū. alij operatio ꝟtutū. alii ꝓphetia. alti diſcretio ſpūum. alij gna linguaꝝ. alij inter p̄tatio ẜmonū. ⁊ dic̄ glo. ſuꝑ illud. Unicuiqꝫ dat̉ manifeſtatio ſpūs. ꝙ diuiſa ſunt dona: ⁊ no ad meritū hoīs alicuiꝰ ſingulariter dāt̉ ſꝫ ad vtilitatē eccl̓ie edificande. Ex quo relī quit̉ ꝙ hec dona ſunt gre gratis date. Cum gͦ enumeratio apl̓i per omnia ſufficiēs ſit: in his dr̄tis ꝯp̄hēdūt̉ vlr̄ differētie grē gratis date Sed ꝯtra. Sicut ꝯtingit fide eē informem: ita ſpem ⁊ reliquas ꝟtutes excepta caritate. ⁊ ſimilr̄ timore informē ꝯtingit eē: ut timorē ſeruilē. ⁊ ꝯſtat ꝙ iſta ſunt dona gratis data: nec numerāt̉. Hic gͦ in hac diſtinctione apl̓i non ꝯp̄hedunt̉ ul̓r dr̄ie omnis gratie gratis datē. Itē ſuꝑ illud. alteri fides in eodem ſpū. glo. Uide ꝙ fides inter dei munera ē. nō gͦ ſola caritas: ſꝫ caritas cū fide a deo nobis ē. Ex hoc arguit̉. Sꝫ caritas cū fide eſt gratuꝫ faciens. gͦ dr̄ie enumerate ab apl̓o nō ſolū ſūt dr̄ie grę gratis date. Itē eſt ne inocculta tio ẜmonis qd̓ dr̄ donū ẜmonis ſapīe ⁊ ẜmōiſ ſcīe. Si dicat̉ ꝙ no: īmo ẜm glo. diſtīguēdū ē inter ſapīam ⁊ ſcīam ẜm aug. in li. de trinitꝭ. Sapīa ē in ꝯtēplatione eternoꝝ. ſcīa in actio ne tꝑaliū. Si gͦ vlr̄ cognitio ⁊ enumeratio ꝟi tatis ordinata ꝯp̄hendit̉ donis ſapīe ⁊ ſcīe. ⁊ ẜmonis ſapīe ⁊ ſcīe. gͦ ſuꝑfluunt dona gn̓is linguaꝝ: ⁊ interp̄tationis ẜmonū. Itē cuꝫ dr̄ donū grē ſanitatū nō intellr̄ niſi de grā qͣ ꝯferebāt̉ ſanitates ſine opere medicine. gͦ tale opus erat miraculoſum. Frā igit̉ ſanitatū no diuidit̉ a dono oꝑationis ꝟtutū. Item ſilr̄ poſſet obici de dria doni gn̓is linguaꝝ a do nō interp̄tationis ẜmonū. Itē. i. ad cor. 12º. aſſignat apl̓us alio modo dr̄ias grē gratꝭ da te dicēs. Quoſdā poſuit deꝰ ī eccl̓ia pͥmū apo ſtolos. 2º ꝓph̓as. 3º doctores. deinde ꝟtutes. ex inde gras. curationū opitulationes. guberna tiones. gn̓a linguaꝝ. Et et ā poſtmodū repli cans de iſtis addit interp̄tationē ẜmonū. In hac aūt ſerie addit dona aliqua que n̄ fuerūt ī p̄dicta aſſignatōe numerata. vt apoſtolatū ⁊ opitulationes ⁊ gubernatōes. Preterea plura omittit que erāt numerata in alia enu merationē. vt fidē. diſcretionē ſpūum. gͦ relī quit̉ ꝙ nec hic nec ſupra ſufficiēter ſunt aſſi gnate dr̄ie grē gratꝭ date. Itē. i. ad cor. 14. dicit. Si venero ad vos linguis nobis loques quid vobis ꝓdero: niſi vobis loquar aut ī re uelatione: aut ī ſcīā: aut in ꝓph̓ia. aut in do ctrina. vbi addit donū reuelatōis differens a proph̓ia: ⁊ donū ſcīe differēs a dono doctrīe ꝓpter quod noͣ videt̉ p̄dicta aſſignatio grās gratꝭ datas vl̓r ꝯtine̓. Itē. i. ad cor. 13. apl̓us enumerat aliter ꝯparando dona gratis data caritati: oſtēdēdo ꝙ ſine illa ſunt inutilia. nu merat gͦ donū lingue duplex. hoīum ⁊ ange loꝝ dicēs. Si linguis hoīum loquar ⁊ angelo rū ⁊cͣ. enumerans dona cognitionis quatuor. proph̓iam. noticiā miſterioꝝ. ſcīam. fidē. vn̄ dic̄. Si hūero ꝓph̓iam: ⁊ nouerim miſteria: ⁊ omnē ſcīam ⁊ oēm fidē. Itē enumerat do na oꝑatōis liberalitatꝭ ⁊ patīe. vnde dicit. Si diſtribuero ī cibos paupeꝝ omnes facultateſ ⁊ tradidero corpꝰ meū ita vt ardeā. ⁊ in hac aſſignatione multe grē enumerāt̉ que in ſupͣ dictis aſſignatiōibꝰ non ponūt̉. ꝓpter hͦ q̄rit̉ de dr̄ia ⁊ rōe iſtaꝝ aſſignationū. ℟º. Mrā gratiſdata triplex ē. Eſt enim grā que datur homini ꝓpter vtilitate ꝓpriam: ⁊ tn̄ nō gͣtuꝫ facit: ſꝫ ad hoc diſponit. vt fides īformis. ſpes ⁊ timor ẜuiliſ. Eſt iteꝝ grā gratꝭ data: que dat̉ hoī ad vtilitatē eccl̓ie ſeu ꝓximi. vt ẜmo ſapīe ⁊ ſciētie ⁊ hiꝰ. vn̄. i. ad cor. 12. Unicuīqꝫ dat̉ ⁊cͣ. Sūt dona que non ad meritū hominiſ alicuiꝰ ſingulr̄ dant̉: ſꝫ ad vtilitatē eccl̓ie: vt dic̄ gl. Eſt iteꝝ grā gratꝭ data ad honorifica tione dei. Un̄. i. ad cor. 12. ſuꝑ illud. ⁊ adhuc excellentiorē uiā. glo. Predicte grē non ſemꝑ ad meritū ꝑtinēt: ſꝫ ad honorē d̓i on̄dēdū ge tibꝰ. Un̄ Mat. 7. Dicēt multi. Dn̄e ī noīe tuo ph̓auimꝰ. demonia eiecimꝰ. ꝟtutes fecimꝰ. ⁊ biꝰ. Dicēdū gͦ ꝙ cū apl̓s agat de donis grāꝝ ꝓut diſtribuūt̉ in corpore eccl̓ie. ſicut pꝫ ex. 12 ⁊. 13. ⁊. 14. pͥme ad cor. agit de gratiis gratis datis: que dāt̉ ad utilitate eccl̓ie: ſeu ad hono rificētiā maieſtatis diuine. Scd̓ꝫ gͦ ꝙ ſunt ad vtilitatē ꝓximi ⁊ honorē dei differens ponit̉ aſſignatio grāꝝ ab apl̓o. Sūt.n. q̄dā ad hono rificētiā diuine ſapīe in docēdo ꝓximū. ⁊ ẜª hoc accipit̉ illa enumeratio. alij ꝑ ſpūm dat̉ ẜmo ſapīe ⁊cͣ. Quedā ꝟo ad honorificētiaꝫ diuine potētie date ad regēdū ꝓximū. ⁊ ẜm hoc accipit̉ illa. Quoſdā poſuit deꝰ in eccleſia pͥmū apoſtolos. Quedā ad honorificētiā diui ne bonitatꝭ date ad ꝓuocādū ad bonū ꝓximū ꝑ exēplū bonū. ⁊ ẜm hoc accipiūt̉ ille. ſi līguis hoīum loquar ⁊cͣ. i. ad cor. 13. ſicut iam patebit. Ad aliud gͦ qd̓ primo obicit an illa diuiſio pͥma apoſtoli ꝯtineat omnes differētias grē gratis date. dicēdū ꝙ no: niſi tm̄ illas q̄ dant̉ rōne docēde ꝟitatis ſeu ad laudē ſapīe dīne vn̄ numerꝰ illiꝰ aſſignatōis ſic accipit̉. Nā ad docēdā ꝟitatē requirūt̉ pͥncipaliter tria. do ctrina ſnīe ꝟitatꝭ. ꝯfirmatio ꝟitatꝭ. explicatio vel expoſitio ꝟitatꝭ. Itē ſnīa ꝟitatꝭ aut ē de credendis: aut de operādis. aut de fide oꝑan doꝝ ⁊ credendoꝝ. ſeu maniſeſtiꝰ. aut eſt de fine: aut de his que ſūt ad finē. Itē ea que ſunt ad finē aūt ſunt oꝑāda: aut ſūt credēda ſermo gͦ ſapīe ē de fine qui ꝯſtituit̉ ī eterna beatitudine. Sapiētia aut ē in ꝯtemplatione eternoꝝ: ſicut dic̄ augꝰ. in glo. Sermo ꝟo ſcīe de operādis eſt. vnde dicit glo. Scīa ē ī acti on tꝑaliū. Fides ꝟo que hic accipit̉ ꝓ ẜmone fidei ē de credēdis. vnde dicit glo. fides cō ſtātia fidei vl ẜmo. Secūdū hͦ gͦ accipiūt̉ illa tria: vt ſapīa ſit de eternis. ſcīa de operādis. Fides de credēdis. Hic tamē accipiūt̉ hec do na vt ſunt ī ẜmone ad docēdū. vnde dr̄ ẜmo ſapīe ⁊cͣ. Itē quātū ad ꝯfirmationē ẜmonia que neceſſaria ē ad doctrinā ꝟitatꝭ. ẜᵐ ꝙ dicit̉ Gar. vltimo. Predicauerūt vbiqꝫ dn̄o coo perāte ⁊ ẜmonē ꝯfirmāte ſequētibꝰ ſignis. ac cipit̉ quadruplr̄ dr̄ia. Nam ꝯfirmatio ẜmoniſ fit duplr̄. Uno modo ꝑ mirabilia operationis Alio mō ꝑ mirabilia cognitionis. Itē mira bilia oꝑationis duobꝰ modis. Uno modo que excedūt actū nature: non tamē potētiam. alio mō in his que excedūt actū ⁊ potētiā que ſūt impoſſibilia nature. Itē mirabilia cogniti onis duobꝰ modis. Uno modo in cognitione ꝟi. alio modo in cognitione boni. Uel aliter. vno modo in cognitione reruꝫ. alio modo in diſcretionē intētionū. Eſt igit̉ grā ad ꝯfirma tionē doctrine ꝟitatis in opere: quod excedit actum nature grā ſanitatū. Eſt iteruꝫ grā in opere: qd̓ excedit potētiā nature. vꝫ gr̄a ope rationis ꝟtutum. vnde glo. i. miraculoꝝ: que ſunt ſupra naturā. ⁊ eſt grā in mirabili cogni tione ꝟitatis ſeu reꝝ futuraꝝ: vt grā ꝓph̓ie. Eſt iteꝝ grā in mirabili diſcretione boni ſeu intentione: vt grā diſcretionis ſpūum. vnde glo. Ut diſcernat qd̓ audit quo ſpū: bono an malo dicat̉: quia dyabolꝰ ſeductione dic̄ bona Item quantum ad explicationē ſeu expoſi tionē ꝟitatꝭ requirūt̉ duo ad ꝑfectā explicati onē. vnū eſt vt fiat explicatio ꝟitatꝭ omnibꝰ Aliud vt fiat de omnibꝰ que pertinēt ad eoꝝ ſalutē. Erā igit̉ explicatiōis ꝟitatꝭ duplex eſt grā gnuꝫ linguaꝝ per quā oībꝰ fiebat explica tio ꝟitatꝭ. ⁊ grā inter p̄tationis ẜmonū: ꝑ quā fieret de omnibꝰ explicatio ꝟitatꝭ. Itē grā geneꝝ linguaꝝ neceſſaria eſt ad explicatōeꝫ ꝟitatꝭ ẜmonibꝰ ꝓpriis iuxta ꝓprietatē vniuſ cuiuſqꝫ idiomatꝭ. Interp̄tatio ꝟo ẜmonum ad explicationē ꝟitatꝭ ẜmonibꝰ manifeſtiſ ad hoc enim eſt interp̄tatio vt elucidet̉ obſcurꝰ ẜmo Patet igit̉ ꝙ non enumerat hic apl̓s grās gͣt datas niſi ẜm ꝙ dāt̉ ad doctrinā ꝟitatꝭ. vnde ꝙ dicit de fide informi ꝙ enumeret̉ ibi. dd̓. ꝙ non eſt veꝝ in illa rōne: ſꝫ fides ibi dr̄ ẜmo fidei: ſicut dicit glo. Ad illud ꝟo quod obi cit ꝙ ibi ponit̉ fides cum caritate dd̓. ꝙ hoc dr̄ ꝓpter hoc ꝙ fides hic accipiat̉ ꝓ ꝟtute: ſꝫ quia ex hoc ſequit̉ ꝙ fides virtus vel que ē cū caritate ſit donū dei. Seꝗtur enim. ſi ẜmo fidei eſt donū dei. cognitio fidei eſt donū dei Cognitio aūt fidei eī fide: ſeu ſit cū caritate ſeu non. Ex quo relinquit̉ ꝙ fides cū caritate eſt donū dei. ⁊ ita pꝫ rn̄ſio ad. 5. pͥmo obiecta. Ad 6ᵐ dicēdū ꝙ illa aſſignatio ſecunda grāꝝ. quam ponit apoſtolꝰ. poſuit in eccleſia deꝰ pͥmū apoſtolos ⁊cͣ. accipit̉ ẜm rōnē quā grā gratis data dat̉ ad honorificentiam diuine potētie in regimine eccleſie. vnde ẜm diſtri butionē diuine potētie ẜm gradus dignitatū in donis accipiūt̉ dr̄ie hoc modo. Sunt dona ī eccleſia ſuꝑioris dignitatis. mediocris. ⁊ in ferioris. Dona ſuperioris dignitatꝭ ſunt ī du plici differētia ⁊ ẜm duplice grad ī dignitatꝭ .ſ. apoſtolatꝰ ⁊ ꝓphetie. In apoſtolatu digni tas ſup̄ma poteſtatis. in ꝓphetia dignitas 2º noticie ꝟitatꝭ. ⁊ ideo dicit. pͥmū apoſtolos. pͥᵐ .ſ. lignitate. 2º ꝓphetas. Itē dona medio cris dignitatis ſunt in triplici differētia. vꝫ doctrina. virtutes. ⁊ grā curationum: que ſic diſtinguāt̉. Nam donū doſtrine eſt ad cogni tionē faciēdā in alio. vona ꝟo ꝟtutis ⁊ grē curationū ſunt ad oꝑationē in alio. ⁊ hoc du obꝰ modis. Uno modo ad oꝑationē que ē ſupͣ potentiam nature. ⁊ ad hoc eſt donū ꝟtutis. Alio modo ad oꝑationē ſupra actū nature: vt ſupra dictū ē. ⁊ ad hoc eſt donū curatiōis. ⁊ nota ꝙ ordināt̉ e9º dona hic ꝙͣ pͥus. ſuperiuſ enim pͥmo ponebat̉ donū poteſtatis.ſ. apl̓atꝰ. 2º donum cognitionis.ſ. ꝓphetia. Hic vero p̄ponit̉ donū cognitōis.ſ. doctrine. ⁊ ſb̓ſequē ter ponūt̉ dona poteſtatꝭ ſeu oꝑatiōis. vnde dr̄. Tertio doctores. deinde virtutes. exinde grā curationis. ⁊ hoc eſt quia ſicut dono au ctoritatis: quod eſt ſūmū. vꝫ apoſtolatui ſb̓ſer uit ⁊ ornat donū cognitionis ꝓphetie. ſic do nō doctrine ſb̓ẜuit donū poteſtatis ad ſigna miraculoꝝ cōfirmando doctrinā. ẜm ꝙ dici tur Mar. vltimo. ẜmonē ꝯfirmāte ſequētibꝰ ſignis. Item dona inferioris dignitatis ſū in triplici differentia ⁊ gradu.ſ. donū opitu lationis. donū gubernatōis. donū linguaꝝ: q̄ diſtinguūt̉ ſic. opitulatōes.n. ⁊ gubernatōes ſūt ad oꝑādū ſeu ad regēdū. donū ꝟ̓o līguaꝝ ad inſtruendū. Item donum ad regendum ſeu ad operandū duplicat̉. in opitulationē ⁊ gubernationem. ⁊ opitulatio eſt donum quo minores maioribꝰ cooperāt̉. ut dic̄ glo. Opl̓ tulationes.i. eos qui maioribꝰ ferunt opes. vt totꝰ apoſtolo archidiaconꝰ epō. Gubernatio ꝟo eſt donū quo maiores p̄lati cooperant̉ mi noribꝰ. Un̄ glo. Eubernationes.i. minoꝝ ꝑſo naꝝ p̄lationis vt p̄ſb̓ri ſunt: ꝗ plebi documē to ſunt. Donum ꝟo linguaꝝ vltimū ē quod ē ad inſtruēdū. vnde dic̄ glo. Ecce donū dei ē multas ſcire linguas. ⁊ id vltimū ponit̉: qd̓ illi pͥmū ponebāt. Ad ſeptimum dd̓ ꝙ illa numeratio donoꝝ. 13º. pͥme ad corͣ. Reuelati onis ſcīe ꝓphetie doctrine reducit̉ ad pͥmam aſſignationē grē gratis date: que eſt ad do drinā ꝟitatꝭ: ⁊ p̄cipue ad illud donū interpre tatōis ẜmonū: quod ẜuit dono linguaꝝ. Ille gͦ quatuor dr̄ie moſtrāt diſtinctionē doni in terp̄tationis: quod explicat donū lingue. vn̄ ſicut dic̄ glo. i. ad cor̄. 14. Tranſlato ꝟbo lin guā hic dicit ꝓlationē vbi ſunt ſignificatōes velut imagines reꝝ: que vt intelligant̉ indi gent mēte.i. intellectu mentis.i. interp̄tatōe. bonū gͦ interp̄tationis aut ē ſine noſtra coo peratione: aut cū nr̄a nobis datū. Si eſt datū ſine noſtra cooꝑatione. aut gͦ repēte: aut ſuc ceſſiue. Si repete ſic ē reuelatio. vnde glo. Re uelatio eſt ſb̓ita aliqua reꝝ on̄ſio ꝑ ſpūꝫ facta Si ſucceſſiue ſic eſt ꝓph̓ia. vn̄ glo. Prophetia eſt vt Iſaie ⁊ ceteroꝝ: quā ſine humana īdu ſtria ſpūs.ſ. paulatim reuelat. Si vero ē datū cū noſtra cooꝑatione hoc ē duobꝰ modis. unc modo cooꝑatione tm̄ ſua. ⁊ ſic dr̄ ſcīa. vn̄ gl̓ Scīa ē eoꝝ que ꝓprio ſtudio didicit. Alio mo cooꝑatione ſua ⁊ aliena. ⁊ hoc mō dr̄ doctrīa Elo. Doctrina ē eoꝝ que alio docēte aſſecutꝰ eſt. Ad vltimū dd̓ ꝙ illa numeratio dono rū apl̓i i. ad cor̄. 13. ſic dictū ē grē gratis date ad gloriā bonitatꝭ diuine ꝑ exēplū ꝓuocandi proximos ad bonū. qd̓ eſt tribꝰ modis. eloquē tia. ſcīa. vita. Ad eloquētiā ꝯcurrūt duo do na. vnū loquēdi ẜm rōnē capacitatꝭ ſimpliciū qui non capiūt niſi parabolica. ⁊ quantū ad hoc dicūt̉ lingue hoīum. Aliud ẜm rōnem lo quendi ad capacitatē ſpūaliū ⁊ ꝑfectoꝝ: ꝗ ca piūt miſtica. ⁊ quantū ad hoc dicunt̉ lingue angeloꝝ Mat. 13. Uobis eſt datū miſteriū re gni dei ceteris in parabolis. Itē ad noticiā ꝯcurrūt quatuor dona. ꝓph̓ia. noticia miſte rioꝝ. ſcīa. fides. que ſic diſtinguūt̉. Naꝫ donū noticie aut ē p̄ter neceſſariū ſaluti. aut neceſ ſariū. Si preter neceſſariū: aut gͦ eſt ad ea que excedūt naͣlē cognitionē: aut eoꝝ que ꝑtinēt ad poteſtat ē cognitiōis naͣlem. Si excedunt talia cognoſcūt̉ ꝑ inſpirationē. Aut gͦ eſt in ſpiratio ad denūciādū ad alios: ⁊ ſic ē ꝓph̓ia aut ad ſciēdū quātū ad ſeip̄m. ⁊ ſic eſt miſte riū. Si ꝟo ē de ncc̄iis: aut igit̉ eſt oꝑandoꝝ: q̄ ꝑtinēt ad bonitate. aut credēdoꝝ que ꝑtinēt ad ꝟitatē. Si operādoꝝ ſic eſt ſcīa. Si creden doꝝ ſic eſt fides. Itē ad ſanctitatē vite de ſignādā ſunt duo dona potiſſime. liberalitas in erogatione reꝝ. ſuſtinētia in tolerātia ad uerſoꝝ. Liberalitas deſignat̉ in diſtributione facultatū. Suſtinētia in traditione corporis ad incēdiū. In hūc gͦ modū ſoluūt̉ obiecta et patent differētie gre gratis date. dr̄iis grē gratꝭ SIFNaEII date: quia q̄dā dant̉ homini ꝓpter ſe. quedam vero propter aliū: vt ꝓpter utilitate ꝓximi uel glo riā dei. pͥus agendū ē de gratiis gratꝭ datis ꝓpter ſe homini. He aūt ſunt fides informis ſpes informis. timor ẜuilis. fides.n. ē acceptio ſeu credulitas veritatꝭ diuine ẜm rōne miẜi cordie ⁊ iuſticie. Ratio ꝟo miſericordie gn̓at ſpem. rō ꝟo iuſticie gn̓at timore. Scd̓ꝫ hͦ diſtinguūt̉ he grē. quia fides eſt in app̄hēſiōe vt dictū ē. ſpes in affectione ẜm ꝯp̄heſionē mi ẜicordie. timor ꝟo in affectiōe ẜm app̄hēſioneꝫ iuſticie. Primo gͦ querit̉ de fide informi. 2º de ſpe informi. º de timore ẜuili. Cuꝫ querit̉ de fide informi: notandū pͥmo ẜm quā acceptionē fidei dicat̉. 2º vtrū fides infor mis ſit donū dei. hoc eſt habitꝰ gratuitꝰ. ſuppoſito ꝙ ſit donū gratuitū: vtrū ſit ꝟtus. 4 q̄ rōne dr̄ informis. 5º de effectu fidei informis in hoībꝰ. 6º utrū fides informis ī hoībus adueniēte caritate fiat formata. utrū fides informis ſit in demōibꝰ. 8º ſuꝑ poſito ꝙ ſic: utrū fuerit eis data poſt lapſum. 9º de actu fidei informis in demōibus. Ad primū notanduꝫ ꝙ dr̄ ad ro. i. ſuꝑ illud. Iuſtꝰ ex fide uiuit iuxͣ aug. gl. fides tribꝰ modis accipit̉. ꝓ eo qͦ cre dit̉: ⁊ ē ꝟtꝰ. ꝓ eo qͦ credit̉ ⁊ nō eſt virtus. ⁊ ꝓ eo qd̓ credit̉. pͥmo mō dicit aug. ꝙ fides eſt q credūt̉ que nō uidēt̉. ⁊ operat̉ ꝑ dilectionē. 2º mō fides qua credūt̉ que nō uidēt̉: ſed ſine dilectione eſt. que eſt demonum: ⁊ noīetenus xp̄ianoꝝ. 2. Iac. Demones credunt ⁊ ꝯtremi ſcūt ⁊cͣ. Hec eſt informis qualitas mentis. mō accipit̉ ꝓut dr̄ in ſimbolo. Hec eſt fides ca tholica qua niſi ꝗſqꝫ ⁊cͣ. Secūdū hoc gͦ uidet̉ intētio fidei accipi tribꝰ modis. Uno mō ꝓ credibili ſeu ꝓ eo quod credit̉. Alio mō ꝓ eo quo credit̉ cū amore. ⁊ hec eſt fides formata Alio mō ꝓ eo quo credit̉ ſine amore: ⁊ hec eſt fides informis. Sꝫ obr̄ quia ẜm aug. paruuli dicunt̉ here fidē: non tū habēt fide ẜm ꝙ dr̄ illis tribus modis. quia nec pōt dici ꝙ heant fidē.ſ. quod credit̉: nec fide qua credit̉ cum dilectione nec ſine. quō gͦ dicūt̉ hēre fidē. Itē ro. 14. Omne quod nō eſt ex fide peccatū e. quo iſtoꝝ modoꝝ accipit̉ fides ibi. Item ro. i. Iuſticiā dei in eo reuelat̉ ex fide in fidē. dicit glo. Ex fide ſpei ī fidē ſpēi. Quō gͦ dicit̉ fides ſpei. Ad hoc dd̓. ꝙ fides dr̄ multiplr Uno mō dr̄ fides ſponſio. i. Thimo. i. Primaꝫ fidē irritā fecerūt.i. ſponſione. 2º mō dr̄ fideli tas. Iere. 6. Perit fides ⁊cͣ. Prouer. 20. Multī hoīes miẜi cordes vocāt̉. viꝝ aūt fidelē quis inueniet. 3º mo dr̄ fides ꝯſcīa ſeu opinio d̓ faciēdo vel nō faciēdo. ro. 14. Omne quod n̄ eſt ex fide peccatū ē. Glo. i. omne quod ē ꝯtra fidem ſeu ꝯtra ꝯſcīam. 4º mō dr̄ acceptio ꝯcluſionis ꝑ rōnē ꝓbabilē: ẜm ꝙ argumētū ē ratio rei dubie faciēs fidē. mo dr̄ fides: ex qua ē credere ꝓut dicit aug. ad Paulinā. Nōnulli putāt quod dicimꝰ credere: cū vera res credit̉: hͦ ſolū eē quod mente cōtueri. Et ẜᵐ hunc modū diſtinguit aug. in li. 8. qōnum tria genera credibiliū. Quēdā enī ſemꝑ cre dūt̉ ⁊ nūqͣꝫ intelligūt̉. ſicut omnis hiſtoria tē poralia ⁊ humana geſta ꝑcurres. alia ꝟo mox vt credūt̉ ⁊ intelligūt̉. vt omnes rōnes diſci plinaꝝ. vt pͥncipia geometrie ⁊ ceteroꝝ. alia ꝟo pͦ credūt̉ ⁊ poſtea intelligūt̉. vt dina: que nō niſi a mūdo corde intelligūt̉. 6º mō dr̄ fides cognitio que ē ī pr̄ia. ro. i. Iuſticia dei ī eo reuelat̉ ex fide ī fide. Gl. Ex fide ſpei ī fidē ſpei. 7º mō dr̄ fides ſimbolū fidei ſeu id qd̓ credit̉. vn̄ hec eſt fides catholica ⁊cͣ. 8º mo dr̄ fides ſacr̄m fidei. vnde actꝭ. io. vbi dr̄ de Cornelio. dicit glo. Ꝙ Corneliꝰ ꝑ oꝑa venit ad fidē. ⁊ hoc mō ꝑuulꝰ dr̄ hēre fidē. vn̄ aug. ad Bonifaciū. Quid ē aliud paruulꝰ hēre fidem niſi fidei ſacramētū. 9º mō dr̄ fides habitꝰ īformis. ut ē ī malis xp̄ianis. Iacꝭ. 2. Fides ſine oꝑbꝰ mortua eſt. ⁊ i. ad cor̄. 13. Si hūero fidē ita vt montes tranſfera. Decimo dr̄ fides habitꝰ formatꝰ qui eſt cū caritatē. Abacꝭ. 2º. ⁊ ro. i. Iuſtꝰ meꝰ ex fide viuit ⁊cͣ. Ultimo mō dr̄ fides fidei motꝰ: ẜᵐ ꝙ dic̄ aug. Fides ē cre dere qd̓ n̄ vides. ⁊cͣ. ẜᵐ h̓ pꝫ rn̄ſio ad obiecta. Poſtea queritur de fide informi vtꝝ ſit donū dei. hͦ ē hītꝰ gͣtuitᵈ. Qd̓ ꝓbat magr̄ ſnīaꝝ. 3. li. di. 23. Malos fideꝫ hēre: cū tn̄ caritatē non hēant. apoſtolꝰ on̄dit dicēs.i. ad cor. 13. Si hūero fidē ita vt motes tranſferam: caritatem aūt non hūero. q̄ fideꝫ etiā donū dei dici pōt: quia etiā ī malis q̄daꝫ dona dei ſunt. Itē ad ro. 8. Non accepiſtis ſpm̄ ẜuitutis iteꝝ ī timore. Glo. Eſt timor ſer uilis ⁊ filialis. ⁊ vterqꝫ ab eodē ſpū. gͦ timor ẜuilis eſt donū ſpūs.ſ. Sꝫ timor ẜuilis elicit̉ ex fide informi. ſicut oſtēdit̉ Iac. 2. Demones cre dūt ⁊ ꝯtremiſcūt. gͦ fides informis eſt donū ſpūs ſancti. Itē ꝑ fidē informē eleuat̉ intel lectꝰ ſupra ſe. Sꝫ ꝑ nullū habitū naͣlem vel ac quiſitu poteſt intellectꝰ eleuari ſupra ſe. gͦ fi des informis nō eſt habitꝰ naͣlis vel acquiſitꝰ gͦ ē habitꝰ gratuitꝰ: cū ꝯſtet ꝙ ꝑ fidē informē eleuet̉ intellectꝰ ad credulitate diuine huma nationis ⁊ diſtinctionē diuine trinitatis: que ꝯſtat ꝙ excedūt app̄hēſionē humani ītellect ꝑ naͣm. Contra. In Io. 14. Nūc dico vobis pͥus ꝙ fiat vt cum factū fuerit credatis. Si gͦ ꝓpterea ꝙ factū ē credit̉. gͦ ex app̄heſiōe eoꝝ que facta ſunt fides acꝗrit̉. gͦ fides hꝰ eſt hītꝰ acquiſitꝰ. Sꝫ ꝯſtat ꝙ fides formata nō poteſt dici habitꝰ acquiſitʰ. Reſtat gͦ ꝙ fideſ īformis erit diſpoſitio vel habitꝰ acꝗſitꝰ. Item Io. 20. dictū ē Thome. Quia me vidiſti credidiſti gͦ fides Ahome erat ex viſis accepta. non ē gͦ gratuita. Itē in Io. 4. dr̄ Samaritane. Uo ca viꝝ tuū. Glo. i. intellectū tuū ad credēduꝫ. gͦ fides introducit̉ ꝑ intellectū. Itē ph̓i cre diderūt deū eē ⁊ oīpotētē. Prete̓a demōeſ credūt deū trinū ⁊ vnū: ⁊ filiū dei hūanatū ⁊ reliqua articuloꝝ: ſꝫ non fide formata hec credūt. gͦ fide informi. Cū gͦ fides in ph̓is ac ſita fuerit eis ex ꝓbatione rōnū: demonibꝰ ꝟo ex ꝯiecturis habitis ex ꝟbis ꝓph̓aꝝ ⁊ ex ꝓdi gis ſignoꝝ ſeu ex ꝑſpicacitate inꝗſitionuꝫ. gͦ fides informis erit habitꝰ acquiſitꝰ. Nō gͦ gr̄a tuitꝰ. Itē augꝰ dicit: ꝙ poſſe credere ex naͣ eſt. Si gͦ vnicuiqꝫ potētie reſpondet ſuus actꝰ hec potētia habet actū ſibi reſpōdētē: gͦ eſt ali quod credē naturale: Sꝫ tale non eſt fidei for mate: gͦ eſt fidei informis. ℟º ẜm Io. Dam quarto libro. Fides duplex eſt. eſt auteꝫ fides ex auditu: audiētes auteꝫ diuinas ſcripturas credimꝰ doctrine ſpūs. eſt auteꝫ rurſus fidea indiſtabilis ⁊ indiiudicabilis ſpēs eaꝝ que a deo nobis ānūciata ſunt. Igit̉ pͥma mētis nr̄e eſt. Secūda cariſmatū ſpūs. vult gͦ diſtingue̓ Samaſcenꝰ ꝙ ē fides acquiſita ex auditu ſea teſtimonio ſcripturaꝝ ſeu humana ratione: ⁊ eſt fideꝫ donū gratuitū a deo ad aſſentiēdū ꝟitatī diuine nobis ānūciate. Primo gͦ modo dicta fides nō ꝑtinet ad ꝓpoſitū. fides vero 2º mo dicta duobꝰ modis ē. cū caritate: ⁊ ẜm hͦ ē fides formata. Sine caritate. ⁊ ẜm hͦ ē fides informis. Pꝫ igit̉ ꝙ fides informis eſt donum grē ẜᵐ pn̄tē intentōeꝫ. Ad illud gͣ euāgelii qd̓ ꝙ cū dr̄. vt cum factū fuerit credatis. hec dictio cū n̄ notat cāꝫ ſꝫ ꝯcomitātiā. Ad 2ª ſilr̄ dr̄ ꝙ hec ꝯiūctio ꝗa nō tenet̉ cālr̄: ſꝫ adiū ctiue. Et cum dr̄. ꝗa uidiſti me credidiſti. hec ꝯiūctio ꝗa nō nōt cām vel rōnē. ſꝫ notat ꝙͣdā diſpoſitionē vel excitatiōem aī p̄ꝑatoriā ad credēdū. Lꝫ enī fides nō hēat cām vel rōneꝫ: pōt tn̄ hēre p̄ꝑatoriaꝫ diſpoſitionē. Ad 3ᵐ dd̓ ẜᵐ illud qd̓ dr̄ in glo. ſuꝑ Io. 4. Uoca uiꝝ tuū ⁊cͣ.i. tu ſenſualis voca rōnalē intellectū: qͦ vt viro regaris: q̄ mō carnalr̄ ſapis. Hūc ego lux illuīabo. Ex qͦ relīꝗt̉ ꝙ ꝑ rōeꝫ carnalē vo cat̉ intellectꝰ ad fidē: excitādo.ſ. ip̄m ītellectū ⁊ diſponēdo ad ſuſceptiōem luminiis fidei. ſꝫ tn̄ adueniēte fide intellectꝰ nō īnitit̉ ipſi rōni ſꝫ ipſi ꝟitati ꝓpter ſe. qd̓ ſigͣt̉ Ioh̓. 4. vbi dr̄ ꝙ viri ſamaritani dixerūt. Iā n̄ ꝓpter loq̄lā tuā credimꝰ: ſꝫ ꝗa ⁊ ipſi uidimꝰ. Ad illd̓ ꝟo qd̓ obr̄ de ph̓is ⁊ de demōibꝰ pꝫ rn̄ſio. nā fides q̄ erat ex rōibꝰ acꝗſita ſeu ex ꝯiecturis miraculoꝝ ⁊ ph̓iaꝝ n̄ ē fides informis ẜm ꝙ hic loꝗmur. Un̄ nondū ꝙ fides īformis pōt dici duobus modis. pͥuatiue ⁊ negatiue. Negatiue poteſt dici fides informis qualitas ſeu credulitas ꝑ ſuaſa rōne vel exꝑimēto vel doctrina. Priua tiue ꝟo dr̄ qualitas q̄ ꝗdē pͥuat̉ forma ꝟtutis quā nata ē hēre queadmodū dr̄ informis fi des qua aſſentit̉ pͥme ꝟitati ꝓpter ſe: quāuis careat amore ſuꝑ omnia. Ad vltimū dd̓ ꝙ cū dr̄. poſſe crede naͣ ē: diſtinguēdū ꝙ ē poſſe ꝯpletū ⁊ incōpletū. Si loqͣmur de poſſe ꝯple to: n̄ ē veꝝ ꝙ poſſe crede̓ ſit naͣle. nūqͣ.n. actꝰ iſte crede̓ ẜᵐ ꝙ ī pn̄ti accipit̉.ſ. aſſentire pͥme ꝟitati ꝓpter ſe ē ī facultatē nature ſine adiu mēto gre. Si ꝟo loqͣmur de poſſe incōpleto ſic intellr̄. n̄ tn̄ ꝓpter hͦ ſequit̉ ꝙ credere ſit naͣle vt eliciat̉ ab hītu naͣli: ſeu acquiſito. Me inde atrtꝰ na dicaus. ꝙ fidet querit̉ vtrū fides īformiſ operās ꝑ dilectōeꝫ ꝟtꝰ eſt. 5. ad gal. fides vero ſine dilectione inanis ē. Scd̓ꝫ hͦ gͦ obr̄. Aug. in li. de ꝟa īnocētia. Vilectio dei ⁊ ꝓximi pioꝝ ē atqꝫ ſanctoꝝ. cū cetere ꝟtutes bonis ⁊ malis poſſūt eē coes. gͦ fides ꝟtꝰ ē coīs bonis ⁊ mal̓. cū fides informis ſit ī malis: relīꝗt̉ ꝙ fides informis ſit ꝟtus. Item virtus ꝯſiſtit circa difficilia. gͦ cū fides informis ꝯſiſtat circa ea dē difficilia: circa que fides formata. gͦ fides informis ē ꝟtꝰ. Ꝙ aūt ita ſit pꝫ. eleuat enī ip̄aꝫ potētiā ſupra ſe.ſ. ī pͥmā ꝟitatē. ⁊ ip̄a eadem credūt̉ fide informi ⁊ formata ⁊ ꝑ idē mediū Itē ſi eēt aliqua dilectio qua diligerēt̉ oīa diligēda: ⁊ deꝰ ſuꝑ oīa dice̓t̉ caritas. gͦ ſi fideſ talis ē qͣ credūt̉ oīa credibilia. ⁊ pͥᵉ ꝟitati cre dat̉ ꝓpter ip̄am: ⁊ ſuꝑ oīa ip̄a ē ꝟtꝰ. Sꝫ talis ē fides informis. gͦ ē ꝟtꝰ Contra. Iacꝭ. 2. fides ſine oꝑibꝰ mortua ē. Sꝫ fides informis eſt ſine oꝑbꝰ. gͦ mortua ē. gͦ n̄ ē ꝟtꝰ: cū oī ꝟtute uiua mus. Itē ī 3º li. ſnīaꝝ. 23. di. c. Accipit̉ autē fides ⁊cͣ. Ꝙ fides īformis ē demonū ⁊ malor hoīuꝫ. Sꝫ nulla ꝟtꝰ ē ī demonibꝰ. gͦ fides infor mis n̄ ē ꝟtꝰ. Itē fides īformis ꝯpatit̉ ſecuꝫ pctm̄. gͦ n̄ ē ꝟtꝰ. Rº ꝟtꝰ dr̄ ꝯmuniſſime ẜꝫ ꝙ diuidit̉ ī ꝟtutē naͣleꝫ politicā ⁊ gͣtuitā. ꝯmu niꝰ dr̄ ẜᵐ ꝙ ꝟtꝰ tm̄ extendit̉ ī politicā q̄ ē hītꝰ acꝗſitꝰ. ⁊ gͣtͣuitā q̄ ē hītꝰ infuſus. Hr̄ etiā coīt̓ ẜm ꝙ dr̄ hītꝰ infuſus: ſeu ſit gratꝭ datꝰ: ſeu ſit gͣtū faciēs determinatꝰ circa oꝑabilia. ⁊ hͦ mō fides īformis poteſt dici ꝟtꝰ. 4º modo ꝓpͥe dr̄ ꝟtꝰ habitꝰ gͣtuitꝰ gͣtū faciēs determinatus ad oꝑabilia. ⁊ hiꝰ hītꝰ n̄ poteſt eē ſine caritate. ⁊ hͦ modo fides formata ē ꝟtꝰ tm̄: n̄ fides īfor mis. ⁊ ꝑ h̓ pꝫ rn̄ſio ad pͥmū obiectū. Ad 2º dd̓. ꝙ etſi circa eadē difficilia ꝯſiſtat fides for mata ⁊ īformiſ: tn̄ differēter: ꝗa fideſ īformiſ eleuat potētiā ſupͣ ſe qͣꝫtū ad cogͦnē ⁊ aſſenſū ꝟitatꝭ: ſꝫ n̄ eleuat ip̄aꝫ ad tēdēdū ī ip̄aꝫ ꝟitatē qd̓ facit fides formata. Ad vltimū dd̓ ꝙ n̄ poteſt dici fides ꝟtꝰ in aſſentiēdo pͥme ꝟitati ꝓpter ip̄aꝫ ſuꝑ oīa: niſi addat̉ h̓ circūſtātia. ꝓpter ip̄aꝫ amatā ſuꝑ oīa. ⁊ ex hͦ ē ei forma ⁊ eē ꝟtutꝭ. Itē dubitat̉ de hͦ qd̓ dr̄. 23. di. 3º liº. ſnīaꝝ. c. Accipit̉ aūt fides ⁊cͣ. Fideſ ſine dilecti one inanis ē. ſꝫ hec ē fides īformis. gͦ uidet̉ ꝙ ex ip̄a nullū eliciat̉ bonū. Contͣ. Ex fide in formi naſcit̉ timor ẜuilis: ꝑ quē homo recedit a malo ⁊ p̄ꝑat̉ ad ſuſceptionē grē remiſſionis peccatoꝝ. gͦn̄ ē īutilis nec inanis. ℟º aliꝗd dr̄ inane vel uanū quātū ad meritū vite eter ne. ⁊ ẜꝫ hͦ dr̄ fides īformis inanis. Alio modo inane quātū ad ſuſceptionē grē per modum diſponētꝭ. ⁊ hͦ modo fides īformis n̄ ē inanis O TEA Iformis. ad qd̓ ſic. Ro. j. ſuꝑ querit̉ quā ratione dr̄ fideſ illud. Ex fide ī fidē. Slo. Fides demonū eſt ⁊ noīetenꝰ xp̄ianoꝝ. Nā ⁊ demones credunt ⁊ ꝯtremiſcūt. Iacꝭ. 2. Hec ē īformis qͣlitaſ ment ⁊ dr̄ informis. quia n̄ bꝫ ſociā caritatē: que eſt forma ꝟtutū. Contͣ arguit̉. Uita nō pōt ſu ſciꝑe mortē. gͦ cū fides ſit vitā.i. ad ro. Iuſtꝰ ex fide viuit. gͦ n̄ pōt reciꝑe mortē. gͦ nec īformi tatē. Itē arguūt. Nullū pctm̄ pōt fieri for matū. gͦ nulla ꝟtꝰ poteſt fieri informis. gͦ ne fides. Itē ſi dicat̉ ꝙ fides dr̄ informis cū ē ſine caritate. Caritas aūt ē amor dei. Cū gͦ ꝯtī gat amore dei eē naͣli affectōe ī īcredul̓ ſiue ex ip̄a bonitatꝭ ꝯp̄hēſione. gͦ ſil̓i mō dicet̉ dilecto informis quia ſine fide. Itē quare dr̄ fides formari caritate. nā cū q̄lꝫ ꝟtꝰ īformet̉ ſua dif ferētiā ⁊ ſuo fine. Fides aūt ⁊ qͦlꝫ ꝟtꝰ hꝫ ꝓpͥaꝫ dr̄iaꝫ ⁊ finē. gͦ ⁊ ꝓpͥā formā. Irē cū ꝯtīgat dilectōeꝫ dei eē ī exn̄ti in pctō mortali: ⁊ ſi no debita ſic̄ ⁊ fidē: quare n̄ʸ dr̄ caritas informis ſicut ⁊ fides. ℟º fides dr̄ informis ꝗa carꝫ ordine amoriſ ex quo ē forma oīs ꝟtutꝭ. ex qua rōne dic̄ aug. de ci. dei. Uirtꝰ ē ordo amoris. Amor aūt dr̄ duobꝰ modis. quēadmodū ⁊ bo nū. Bonū enī dr̄ ẜᵐ intētōeꝫ ⁊ rōeꝫ. Itē bonū dr̄ ẜm rōnē ⁊ n̄ ẜꝫ intētōeꝫ. Secūdū intētōeꝫ ⁊ ronē dr̄ bonū vt bonū. Secūdū ronē ꝟo ⁊ n̄ intētōeꝫ dr̄ ueꝝ bonū ſeu gl̓ioſū ſeu eternū inquātū mouet rōale appetitū. Cū gͦ bonū ſit finis cuiuſlꝫ ꝟtutꝭ. bonū ẜm rōnē ⁊ intētiōeꝫ: finis ē caritatꝭ ⁊ obiectū. fidei ꝟo bonū ẜꝫ rōeꝫ qua appetit̉: n̄ ẜm intētōeꝫ qua ꝯſiderat̉ finis eſt ⁊ obiectū fidei: quia hͦ nō ē aliud niſi ueꝝ inquātū induit rōnem boni qua appetit̉ a vi rōnabili: quēadmodū gl̓ioſū finis ē ſpei. ⁊ ẜª hͦ amor dr̄ duobꝰ modis. ꝯmuniter ⁊ ꝓpͥe. Cō muniter ẜm ꝙ ē amor dr̄ veri quod eſt bonuꝫ rōabil̓. amor gl̓ioſi qd̓ ē bonū iraſcibil̓. Amor boni vt bonū ē qd̓ ē bonū ꝯcupiſcibil̓. Prope ꝟo amor dr̄ boni ut boni: hinc dr̄ ordo amoriſ informare ꝟtutes: ⁊ caritas penes quā reſidet ordo amoris ꝓpͥe dicti dr̄ informare ꝟtu tes: ꝗa rō amoris coīter dicti ī alijs ꝟtutibꝰ redu cit̉ ad ronē amoris ꝓprii illo mō quo veꝝ: qd̓ ē finis ⁊ obiectū fidei: ⁊ gl̓ioſum qd̓ ē finis ⁊ obiectū ſpei: īduūt rōnē boni. fides gͦ cū pͥuat̉ amore boni mouēte ī fine deū: deficit ab ordi ne amoris. ⁊ ita a forma ꝟtutꝭ. Cū aut caritas ſb̓trahit̉: ſb̓trahit̉ rō amoris ꝓpe dicti: ⁊ ita ꝑ ꝯn̄s rō amoris coīter dicti. Si.n. aīa n̄ amat bonū vt bonū. gͦ nec veꝝ ꝗa bonū: nec gl̓ioſū ꝗa bonū. Sine caritate igit̉ ſunt fides ⁊ ſpes ꝟtutes īformes. Ad illd̓ ꝟo qd̓ pͥmo obr̄ ꝙ cū dr̄ ꝙ fides q̄ ē vita n̄ pōt ſuſciꝑe īformīta tē dd̓. ꝙ ſi intelligat̉ ꝑ ꝯpoſitōeꝫ ē veꝝ. ſi ꝟo ꝑ diuiſionē falſū ē. ꝗa hītꝰ pōt reciꝑe informita te q̄ quidē hītꝰ ē fides vita ſicut dictū ē. Et notandum ꝙ fides informis q̄ dr̄ a btō Iaco. fides mortua differt a fide formata. hͦ ē fide viua duobꝰ modis. qͣꝫtū ad viuacitatē ⁊ ꝙͣtū ad luīoſitatē. Quātū ad viuacitatē velut lu mē qd̓ ē ī vmbra a luīe radii. Lumē enī qd̓ ē ī vmbra admixtū ē tenebris ⁊ infrigidatū ac mortuū: ſicut lumē qd̓ ē fidei informis qd̓ eſt admixtū tenebris pctoꝝ. Lumē vero radii n̄ ē mixtū tenebris: ſꝫ ē calidū atqꝫ uiuificū: ſicut lumē fidei formate: q̄ ē ſocia caritatꝭ. Itē ꝙͣtū ad luīoſitatē. ꝗa lumē fidei formate eſt velut lumē diurnū ſolis. Lumē vero fidei informiſ ē velut lumē nocturnū lune. Ad 2ᵐ dd̓ ꝙ alid̓ ē fieri pctm̄ n̄ pctm̄: ⁊ aliud fieri peccatu formatū. ꝗa plus ē fieri formatū ꝙ n̄ eē pctm̄ Sꝫ nihil aliud ē fidē fieri informe ꝙͣ fidē fieri n̄ virtutē. ⁊ iō n̄ ē ſil̓e. Si vero obiciat̉ ꝙ nul lū pctm̄ pōt fieri n̄ peccatū. gͦ nulla virtꝰ pōr fieri non virtꝰ. rn̄dꝫ ꝙ hec ē falſa. nullū pctm̄ pōt fieri n̄ pctm̄. ⁊ inſtāt ī ignorātia iuris di uini ſeu canonici: qd̓ tenet̉ ſcire ſacerdos hn̄ curā ꝓut ꝑtinet ad ordinē. Hec ignorātia an̄ pnīam ē eī peccatū: ſꝫ tn̄ aduertēti nulla ē ſil̓i tudo. nō enī ita ſe hꝫ pctm̄ ad formatōeꝫ ſicut virtꝰ ad deformatōeꝫ ſeu informitatem: quia pctm̄ ē actꝰ trāſiēs. virtꝰ vero ē hītꝰ manes. ⁊ iō actui trāſeūti n̄ poteſt forma indui: quāuis hītui manēti poſſit forma detrahi. Ad 3ª dd̓ ꝙ illud quod obic̄ de amore naͣli n̄ fac̄ hic ad ꝓpoſitū. nā hic loꝗmur de amore gratuito ⁊ cogne gͣtuita fidei. Preterea amor īforma cogͦnē n̄ cognitio amorē. Bonū enī dic̄ rōnē ꝯpletiorē ꝙ veꝝ. vn̄ ⁊ ſi dicat̉ caritas infor mare fidē ẜm hāc ronē. nō tn̄ fides informar̄ caritatē. Ad 4ᵐ pꝫ rn̄ſio ex p̄dictis. Ad vltimū dd̓ ꝙ nō ē ſil̓e d̓ caritate ⁊ fide. ⁊ rō ē ꝗa nulla dilectio pōt tal̓ eē ꝙ ea diligāt̉ oīa diligēda: ⁊ deꝰ ſuꝑ oīa: q̄ ſit cū pctō. ⁊ hͦ ē ꝗꝛ dilectōe q̄ ē cū pctō n̄ diligit̉ deꝰ ut diligēdꝰ ē: nec etiam hō debito mō diligit ſe: cū peccare ſit ſibi ipſi mortē ſpūalē iniice. fides ꝟo pōt oīa credēda crede̓ ⁊ pͥᵉ ꝟitati ſuꝑ oīa: ⁊ eē cū pctō. Inde gͦ manifeſtū ē ꝙ caritas nō pōt eē informis. Fides uero poteſt. q̄rit̉ de effectu fidei in ¶ Tinde formis ī hoībꝰ. lirca Y qd̓ q̄rūt̉ duo. Primo de effectu in teriori ꝓpͥo ꝗ eſt crede̓. 2º de effectu exteri ori coī ꝗ eſt ī faciendo aliqua de gnͣe bonoꝝ. Quātum ad primum nota ꝙ dr̄. 4. ad ro. ſuꝑ illud. Credēti in eū ꝙ iuſtificat impiū ⁊cͣ. Glo. aug. Attēde ꝙ dic̄ cre dēti ī eū: nō ēi. aliud enī ē credere ī eū: aliud crede̓ ei. aliud crede̓ illū. Credimꝰ Petro ſꝫ nō ī Petrū. Crede̓ illi ē crede̓ eē ꝟa q̄ loꝗt̉. qd̓ ⁊ mali faciūt. crede̓ illū ē crede̓ ꝙ ip̄e ſit deꝰ: qd̓ ⁊ mali faciūt. Unde Iad. 2. Demones credūt Credere ꝟo ī eū ē credēdo amare: ⁊ credēdo in eū ire: ⁊ eiuſ mēbris incorporari. dū gͦ fidei informis nō ſit credēdo amare: actꝰ eiꝰ n̄ erit crede̓ ī deū. ſꝫ actꝰ iſte erit fidei formate. Que rit̉ gͦ ꝗs dicat̉ actꝰ informis fidei. vꝫ aut cre dere deo aut credere deū. Prete̓a cū crede̓ di cat̉ his tribus modis. credere deo. crede̓ deū ⁊ crede̓ in deū: q̄ ē rō hꝰ diſtinctōis. ℟ cū fides dicat̉ tribꝰ modis ꝓut ſupͣdictū ē. Uno mō fides dr̄ hītꝰ acꝗſitꝰ ex rōne vel teſtīonio 2º mō fides dr̄ hītꝰ infuſus gͣtuitꝰ. ⁊ hͦ duobꝰ modis. Uno mō hītꝰ eleuās intellectū tm̄ ſupͣ ſe ad aſſentiēdū pͥᵉ ꝟitati ꝓpter ſe. ⁊ hͦ mō ꝗa ſolū eleuat ītellectū n̄ moues affectū ꝑ amoreꝫ dr̄ hītꝰ informis. Alio mō dr̄ eleuās intellectu ⁊ affectū ad aſſentiēdū ꝟitati ⁊ amandū ꝓpt̓ ſe. ⁊ hec ē fides formata. Cū gͦ crede̓ dicat̉ tribꝰ modis. crede̓ deo. deū. ⁊ in deū. a fide p̄ mō dicta q̄ ē hītꝰ acꝗſitꝰ pōt elici motꝰ ꝗ ē cre dere deo. h̓ eſt dictis eiꝰ adhibe̓ fidē. Ex fide ꝟo 2º mō dicta q̄ ē hītꝰ īꝑfectꝰ ſeu informis nō ſolū elicit̉ crede̓ deo: ſꝫ etiā crede̓ deū. ꝓut cre dēdꝰ ē trinꝰ ⁊ vnꝰ: creator ⁊ redēptor. qd̓ nō pōt elici ab hitū acꝗͣſito. Itē a fide ꝫº modo dicta q̄ ē hītꝰ ꝑfectꝰ ⁊ formatꝰ n̄ ſolū elicit̉ cre dere deo vel credere deū: ſꝫ credere in deuꝫ: hͦ ē credēdo ꝑ affectū moueri in deū. Ex his igit̉ manifeſtū ē ꝗd ſit actꝰ interior fidei infor mis ī hoībꝰ. Ad illud ꝟo qd̓ q̄rit̉ 2º de diſtī ctione iſtoꝝ triū. credere deo. deū. ⁊ in deum. iā pꝫ dr̄ia ex ꝑte eiꝰ quo credit̉. ⁊ ex ꝑte eius qd̓ credit̉ hoc eſt rei credite: accipit̉ dr̄ia hoc mō. Nā deꝰ accipit̉ credulitate fidei tribꝰ mo dis. vt ꝟitas. vt potētia. vt bonitas. Secūdū pͥmū modū ē credere deo ꝯꝑatione.ſ. ad ꝟi tatē: hͦ ē ꝟa eē qͦ dic̄. 2º mō ē credere deum ꝯꝑatione ad ptāt ē. vꝫ. oīpotētē ⁊ creatorem. ⁊ hiꝰ ſequētes articulos. 3º mō ē credere in deū ꝯꝑatōe ad bonitatē: ī qua tēdit̉ ꝑ amorē. Onſequenter pe ere querit̉ ctu fidei informis ī oꝑe exteriori. ⁊ ē hec qō gn̓alis de oꝑibꝰ factis exͣ caritatē: que eliciūt̉ a fide informi. Solet aūt poni coīter ꝙ valēt ad tria. Primo ad aſſequēdū bonuꝫ tꝑale. 2º ad hīlitatōeꝫ grē. 3º ad diminu tionē pene eterne. Quantum ad primū querit̉ vtrū fide informi bonis oꝑibꝰ mereat̉ ꝗs bona tꝑalia. Ad qd̓ ſic. i. Iſa. Si audieritis me ⁊ volueritis bona terre comedetis. ⁊ exo. 23. Dabo vobis terrā fluētē lac ⁊ mel. Cū deꝰ ſit ꝟax dꝫ imple̓ ꝓmiſſū. gͦ ſi iudei oꝑa legis fe ciſſent. debebat eis deꝰ bona tꝑalia q̄ ꝓmiſit. gͦ de iuſticia debebāt̉ eis bona tꝑalia. Cū gͦ ex fide īformi poſſēt facere hiꝰ oꝑa. gͦ de iuſticia debebāt̉ eis tꝑalia. gͦ merebāt̉ illa. ꝗa qd̓ debe tur ex bonis oꝑibꝰ ex iuſticia debet̉ ꝑ modum meriti. Itē oꝑibꝰ ꝟtutū debēt̉ bona eterna: n̄ ex bonitatē ip̄oꝝ opeꝝ: ꝗa improporcionali ſe hn̄t oꝑa meritoria ad ſuū p̄miū: qd̓ ē d̓ꝰ. Ꝙ gͦ illa oꝑa ſint meritoria tāti p̄mii n̄ ē ex boni tate ſua: ſꝫ ex ꝓmiſſione dei. gͦ eadē rōne ꝯtin git ex ꝓmiſſione dei: ꝙ bonis oꝑibꝰ factis extͣ caritatē meret̉ aliquis bona tꝑalia: qm̄ magis diſtat deꝰ ī bonitate ab oꝑibꝰ meritoriis ꝙͣ bo na tꝑalia ab oꝑibꝰ bonis fcīs exͣ caritatē. Itē ſuꝑ illud Iob. Oīpotēs deꝰ oēs vias meas ꝯſi derat: ⁊ oēs greſſus meos dinumerat. dicit interl̓. Nulla bona uel mala ſunt ſiue remune ratione. gͦ oē bonū hꝫ aliquā remunerationē. Sꝫ n̄ hꝫ remunerationē boni eterni. gͦ habꝫ re munerationē boni tꝑalis. gͦ aliꝗs meret̉ ꝑ ip̄m bonū tꝑale. Itē aliꝗs fodiēs ī vinea alicuiꝰ meret̉ ab eo bonū tꝑale recta rōne merendi. aliꝗs laborans ī vinea dn̄i multo fortiꝰ meret̉ apud ip̄m bona tꝑalia recta rōne merendi: ſic̄ pꝫ de illo ꝗ p̄dicat ꝟbū dn̄i bona volūtate ⁊ bona ītētione ſine caritate. Iorte dicet ꝙ illa argumētatio n̄ valet. qm̄ n̄ ē ſil̓e. ꝗa homo ꝯſi derat opꝰ exteriꝰ. deꝰ aūt ꝯſiderat opꝰ interiꝰ. qm̄ n̄ ꝯſiderat quātū ſꝫ ex quanto. Deꝰ enī ꝯſi derat cor. Cū igit̉ in corde eiꝰ n̄ ē radix meritī .ſ. caritas nihil meret̉ apud deū. Contͣ. Iſte fodiēs ī vinea ⁊ ſi ẜuiat iſti lꝫ n̄ ex amore. qn̄ iſtū n̄ diligit. tn̄ ꝓpter laborē ſuū meret̉ apud eum recta ratione merendi. ergo multo fortiq cum deus ſit largiſſimꝰ ⁊ benigniſſimꝰ. lꝫ iſte ẜuiat ei n̄ ex caritate meret̉ tn̄ apud eū bona tꝑalia recta rōne merēdi. Itē iſte hꝫ bonaꝫ volūtatē ⁊ bonā intētionē: ⁊ ꝓ deo facit qd̓ facit. radix ē bona. fructꝰ eiꝰ bonꝰ. ⁊ finis bonꝰ. gͦ hꝫ ꝑ qd̓ placeat deo. ⁊ fac̄ etiā ꝑ qd̓ placeat deo. gͦ recta ratione merēdi meret̉ apud deū bona tꝑalia. Forte dicet ꝙ n̄: qm̄ nō ē ſeruus dei: ſꝫ ſeruus dīaboli: qm̄ ꝑ pctm̄ mācipauit ſe ſeruicio diaboli. Cot. Iudei erant obligati deo ad faciēdū oꝑa legis: qm̄ ſuſceꝑant legeꝫ Sic̄ igit̉ qui laborat in vinea meret̉ bona tꝑa lia recta rōne merēdi. ⁊ hoc ꝓpter pactū quod interuenit. eadē rōne iudei ꝓpter pactū mere bāt̉ bona tꝑalia faciēdo lege dei. Iteꝫ obli gati erāt ad faciēdum p̄cepta dei. gͦ obligati erāt ſeruire deo. gͦ mācipati erāt ſeruicio dei Itē diabolꝰ ſeruus dei ē: ſic̄ dicit dn̄s Iob 40. Nūꝗd eū facies tibi ſeruū in ſempiternuꝫ qͣſi d. tū n̄ potes face̓: ſꝫ ego faciā. Cū gͦ diabolꝰ ſit ſeruus dei ſoliꝰ nature pacto. multo fortiꝰ hō lꝫ hō ſit pctōr ſeruus ē dei ⁊ pacto nature ⁊ pacto baptiſmi. Con. Aug. dic̄ ꝙ pctōr no ē dignꝰ pane quo veſcit̉. Itē ſi ꝓpter opꝰ bo nū factū ex caritatē meret̉ aliquis bonū tꝑale pter maiꝰ bonū opꝰ meret̉ maiꝰ bonū tꝑale ſi deꝰ n̄ dat iniuſte agit cū eo. qd̓ falſum eſt Multis enī bonis aufert bona tꝑalia q̄ malis dat ī abūdātia: nec tn̄ agit cū eis iniuſte. Itē obr̄. Aliquis exn̄s ī mortali facit multa bona ꝓpter deū. quia diligit deū naͣli dilectōe vel ex fide informi. Inde ſic dn̄s dic̄. Ego di ligētes me diligo. ꝓuer. 8º. Sꝫ iſte diligit deuꝫ ⁊ dilectiōe dei fac̄ oꝑa illa q̄ fac̄. gͦ deꝰ diligit iſtū ⁊ in ſuis oꝑbꝰ. gͦ diligit iſtū vel ad bona ęterna ul̓ ad grāꝫ ꝯferēdā: vl̓ ad bona tꝑalia. Ad bona eterna non. quia ē ī pctō mortali. ad grāꝫ n̄. quia ē indignꝰ. gͦ diligit eum ad bona tꝑalia: ⁊ ncc̄iū ē ip̄m dilige̓ ad illa. gͦ ncc̄e hēt ei dare illa bona tꝑalia. gͦ ex neceſſitate dat ei bona tꝑalia: ⁊ n̄ pōt n̄ dare ei: quia diligētes ſe diligit. Cōtra. Ex mera liberalitate ſua dat ei: qm̄ ea q̄ dant̉ ex miẜicordia ex ſola libe ralitate dāt̉ vel volūtate. n̄ gͦ ex ncc̄itate. Itē dic̄ dn̄s ī Ezech̓. Fili hoīs: ꝗa Nabucd̓ ẜuiuit mihi ī tyro da ei egyptū. hec dictio ꝗa notat cām. gͦ vel maͣlē vel formalē: vl̓ finaleꝫ: vel efficiēte. Conſtat ꝙ n̄ maͣlē nec formalem nec finalē. gͦ notat cāꝫ efficiētē. Sꝫ duplex ē cā efficiēs.ſ. ꝑ modū agēdi vel ꝑ modū merēdi. Sꝫ n̄ pōt dici ꝙ ſit cā efficiēs ꝑ modū agendi: ꝗa Nabucd̓. non fec̄ hͦ actu ut heret egyptū. gͦ notat cām efficiētē ꝑ modū merēdi. g Nabu cadonoſor lꝫ īfidelis eēt: meruit bona tꝑalia gͦ multo fortiꝰ fideles lꝫ ſint in peccato bonis oꝑibꝰ ſuis merēt̉ bona tꝑalia. So. dd̓ ꝙ nul lus ſeruit deo ꝓpͥe loquēdo niſi ꝗ fac̄ qd̓ deꝰ p̄cipit ⁊ ſic̄ p̄cipit. vn̄ qui facit aliꝗd de gene bonoꝝ ſine caritate n̄ ſeruit ꝓpͥe deo. Cꝫ eniꝫ faciat qd̓ deꝰ p̄cipit: nō tn̄ facit ſic̄ deꝰ p̄cipit. qm̄ n̄ facit illud ex caritate q̄ ē impletio legis ſic̄ dicit apl̓s ro. 14. Omne qd̓ n̄ ē ex fide pctm̄ ē. j. inutile. vn̄ oē qd̓ nō ē ex fide ⁊ caritate n̄ pōt eē ſeruiciū: quo ꝓpͥe loquēdo ſeruiat̉ deo ⁊ iō ex tali oꝑe ꝓpͥe loquēdo nō meret̉ aliqd̓ bonū tꝑale nec eternū. Ad illud gͦ qd̓ pͥmo obr̄ ꝙ deꝰ iudeis debebat tꝑalia. dd̓ ꝙ quāuia ꝟbū debēdi quia ē ꝟbū obligatōis nō dicat̉ d̓ deo ꝓpͥe: quia ſic̄ dicit anſel. deꝰ nulli dꝫ aliqo tn̄ ẜᵐ ꝙ debere deo dr̄ ꝯdecētia ſue bonitatis dicēdū ꝙ debebat eis tꝑalia de iuſticia: n̄ de iuſticia opeꝝ: cū n̄ eēt in ſtatu merendi. qm̄ illis oꝑibꝰ nō merebāt̉ bona tꝑalia. ſꝫ debebat de iuſticia.i. de ꝟitate ⁊ fidelitate ſua: qm̄ ve rax eſt ī ꝟbis ſuis: ⁊ fidelis ī ꝓmiſſiōibꝰ. ⁊ ita pꝫ ſol̓o ad pͥmo obiectū. Ad 2ᵐ obiectū dici mus ꝙ oꝑibꝰ meritoriis debet̉ btītudo: nō tm̄ ex ꝓmiſſiōe: ſꝫ qm̄ oꝑa illa ſunt ſeruicia ꝗbus ẜuit̉ deo digne. Oꝑa ꝟo facta exͣ caritate non ſāt ẜuicia ꝗbus ẜuiat̉ deo. qm̄ qui ē ī peccato mortali ē ī actu ẜuiēdi diabolo ⁊ nō deo. qm̄ tm̄ ille ꝗ ē ī ſtatu gr̄e ē ī ſtatu ẜuiedi deo. Ad 3º obiectū dd̓ ꝙ nec bona nec mala ſūt ſin̄ remuneratione aliqua. ita tn̄ ꝙ remuneratio accipiat̉ impropͥe. deus enī ꝓ bonis oꝑibus fa ctis exͣ caritatē quodamo remunerat homin ꝗa dat ꝓ eis aliqd̓ bonū tꝑale tāqͣꝫ meruiſſet illud: cū tn̄ nō meruit: cū ſit indignus etiā pa ne quo veſcit̉. nec valꝫ hoc argumētū. oē ma lū ē dignū punitōe. gͦ oē bonū ē dignū remu ueratiōe. nec ē locus a ꝯtrariis. qm̄ malū cul e ⁊ bonū gn̓alr̄ acceptū n̄ ſūt ꝯtraria. ſꝫ ma lū culpe ⁊ bonū grē ſunt ꝯtraria. In hͦ autē apparꝫ largitas dei: ꝗa bonū huius licꝫ nō ſit dignū remuneratōe. tn̄ deus qͣſi dignum eēt remunerat illud. Ad 4ᵐ dd̓ ꝙ nō ē ſil̓e de fodiētē vineā ⁊ p̄dicatore: qm̄ fodiēs ī uinea ſolo labore ſuo fac̄ qd̓ ītēdit ille cuius ē uinea ſꝫ hō pctor ſeu p̄dicator ſeu alius nō facit qd̓ intēdit deꝰ niſi faciat illud ex caritate. ⁊ ita nō ẜuit niſi ẜuiat ex caritate. qm̄ ẜuire deo re gnare ē. ꝗ aūt ē in mortali licet faciat aliquid pter deū: tn̄ deus nō ē pͥncipale mouēs ad illd̓. ſꝫ mouet̉ ad illud opus faciēdū vl̓ timore pene quā timet incurrere ꝓpter pctā. vel pro alia vtilitate quā intēdit naͣ vel fides infor mis. Quia gͦ nūꝙͣ deus ē pͥncipale mouēs cor hoīs niſi ꝑ fidē. ſpeꝫ. ⁊ caritate. ⁊ nūqͣ ē pure gratuitū opus niſi ex gr̄a gratū faciēte. ſic̄ ple nius patebit in qōne dedilcctōe naͣli. Ꝙ aut obr̄. bona ē radix. bona intētio. bonus finis. gͦ iſte hꝫ vn̄ placeat deo: ſeu vn̄ dn̄s delectet̉ in eo. dicimꝰ ꝙ nō valꝫ hec argumētatio. qm̄ eiꝰ intētio nō ē bona bonitate gratuita vt pꝫ ex dictis. Ad illa q̄ obiciūt̉ ꝙ iudei erāt obli gati ẜuire deo. dicimꝰ ꝙ verum ē ꝙ obligati erant ẜuire: ſꝫ nō ẜuiebat. ⁊ iō ꝓpͥe nō erāt ẜui pei. niſi dicat̉ ꝙ erāt ſerui dei: quia tenebāt̉ eī fuire ex ꝑacto. Diabolꝰ aūt dr̄ ẜuus dei vl̓ ẜui re d̓o impropͥe: qm̄ ex malis oꝑibꝰ diaboli elic̄ deꝰ bonū. ei enī militat omne qd̓ obſtat. Ad aliud qd̓ obr̄ ꝙ exn̄s ī mortali facit bona oꝑa ꝓpter deū.i. ꝗa diligit deū naͣli dilectione ⁊cͣ. dd̓ ẜᵐ anſel. ꝙ duplex ē ncc̄itas.ſ. ncc̄itas im mutabilitatꝭ: ⁊ ncc̄itas coactionis. pͥmo mō ex ncc̄itate dat: ꝗa īmutabilr̄ dat. 2º mōͣ nō. ſꝫ nō valꝫ. ex ncc̄itate dat. nō gͦ ex miẜicordia. qͦniā miẜicordia d̓i ē eiꝰ largītas ſuꝑfluēs: quā etiā indignos aliquo mō remunerat. Ad vlti mū dd̓ ꝙ hec dictio ꝗa nō notat cām efficiētē nec ī agēdo nec in merēdo nec in mouendo: vt ꝗdā dixerūt. ꝙ actio Nabucd̓. mouit largi tate dei: ꝗa deꝰ nullis actionibꝰ mouet̉. ſꝫ dicit cām receptiuā doni: ad quā ꝯſeꝗt̉ largitio di uini bn̄ficii. Cū enī deꝰ ſit ſūme largꝰ ſemꝑ eſt paratꝰ dare. ſꝫ creatura nō ſemꝑ parata ē reci ꝑe. p̄parat̉ aūt hō ex oꝑibꝰ de gene̓ bonoꝝ ad recipiēdū a deo vel bonū tꝑale vel bonū ſpū ale. Dicēdū gͦ ꝙ ꝗa dic̄ caꝫ receptiuā vel diſ ponētē ī nabucd̓. ad hoc ꝙ reciꝑet temporale beneficiū a deo. Conſequentem pona facta ſin q̄rit̉ quō oꝑa caritatē ualeāt ad hīlitationē gr̄e: ⁊ ad dimi nutionē pene. Ad pͥmū ſic. Si ꝑ talia opera hīlitat ſe hō ad ſuſcipiēdā grām. gͦ quāto ma gis exercet ſe ī talibꝰ oꝑibꝰ: tāto ꝓpinquior eſt gre. Contͣ. Pctōr quāto magis morat̉ ī pctō ſuo magis ē pctōr. qm̄ malicia nō pōt minui: ſꝫ creſcit ꝑ circūſtātia tꝑis. Sꝫ quāto magis eſt pctor: tanto magis remotus ē a grā. Sꝫ iſte ē magis pctōr ꝙͣ pͥus ꝑ circūſtātiam tꝑis. gͦ ma gis ē remotꝰ a grā ꝙ pͥus. ℟º. ꝯcedendū ꝙ talis in tali ſtatu remotior ē a gra ⁊ ꝓpiꝗor ē grē ꝙͣ pͥus: ſꝫ ẜm diuerſa. Eſt enim remotior ẜm quantitatē peccati. ꝓpinꝗor aūt ẜm habi litationē ſuſcipiēdā: ſicut eger qn̄ ē ī augmē to morbi iuxta criſim remotior eſt a ſanitate ꝓpter augmētū morbi: ꝗ magīs tn̄ habilis ē vt educat̉ ꝙͣ pͥus. Ad 2ᵐ arguit̉ ſic. Dicunt enī oēs ꝙ bona oꝑa facta extra caritatē ualēt ad diminutionē pene eterne. Sꝫ ꝯtra. Per vnū bonū opꝰ dimittit̉ aliquantulū de pena eterna: ⁊ ꝑ aliud tm̄. gͦ tot pōt face̓ bona oꝑa ꝙ nō ſentiet penā inferni. Contͣ. Decedit ī mortali. gͦ ſentiet penā inferni. ℟º dicimꝰ ꝙ bona oꝑa facta ex caritatē valēt ad diminuti onē pene eterne nō q̄ debet̉: ſꝫ q̄ debe̓t̉: niſi fa ceret illa bona oꝑa. qd̓ pꝫ. nō enī poſſꝫ diu eē quin cade̓t ꝑ pctm̄ vnū ī aliud. quia peccatū qd̓ ꝑ pnīam cito nō diluit̉ ſuo ponde̓ ad alid̓ trahit. Ualent gͦ bona facta extra caritatē ad p̄dicta tria. ad bonū tꝑale. ad hīlitationē grē ⁊ ad diminutionē pene. Ualēt etiam ad alia tria. ad retardādū pctm̄. qm̄ pctm̄ ē ignis ſeu febris ꝯſumēs totā aīam: niſi ꝑ bona oꝑa re tardet̉ ne ꝓcedat. ſic̄ gallina appoſita morbo regio nō ſanat morbū regiū ſꝫ retardat ne ꝓ cedat vlteriꝰ. Ualēt etiā ad ſuefactionē bona rū opeꝝ: quoniā ꝑ iſta ſe aſſuefac̄ hō ad bonū qͦnia qd̓ male fers aſſueſce feres. Ualēt etiaꝫ ad circūſtātiā tꝑis ne pctm̄ creſcat in mora nec augmētet̉ ī eo peccatū quoniā quādiu hō inſiſtit bonis oꝑibꝰ nō ē in mora nec augmē tat̉ ī eo peccatū: nec ē etiā ī eo negligētia ne mora. ſꝫ illd̓ ē qōnis: cū diſputat̉ de circūſtan tiis peccati. ī q̄rit̉ vtrū fides īfor Poſt modi mis ī hoībꝰ a dueni ente caritate fiat formata. Ad quod ſic. Nihil corrūpit̉ niſi a ſuo ꝯtrario. ſꝫ fides informis n̄ ꝯtrariat̉ caritati nec ẜm actū nec ẜm hītū. ſed ſolū ẜm informitatē ſuā. gͦ ip̄a n̄ corrūpit̉ ad ueniēte caritate niſi ẜm informitatē. Itē hͦ ideꝫ videt̉ ꝑ ſil̓e ī alijs īformibꝰ. ſic ē ꝙ aduē niēte ſua forma n̄ corrūpūt̉. ſꝫ ſolūmo euacu at̄ eoꝝ informitas. gͦ ſilr̄ erit ī fide adueniēte caritatē. Itē magis diſtāt hītꝰ naͣlis ⁊ hītꝰ infuſus nō gratū faciēs. cū ſint differētes ẜm pͥncipia ⁊ ẜm effectꝰ ꝙͣ hītꝰ infuſus nō gratu faciēs: cū nō ſint differētes quātū ad pͥncipiū ꝗa vterqꝫ ē a pͥn grē: ſꝫ ẜm effectū. Si gͦ ita ē ꝙ habitꝰ infuſus nō gratū faciēs vt fides infor mis nō euacuat hītū naͣlē ſeu acꝗſituꝫ. ſicut ē aliqua cognitio de deo quē hīta ē ꝑ rōnes. gͦ multo fortiꝰ nec caritas vl̓ fides formata ad ueniēs euacuabit fidē īforme. Itē fidei for mate ē crede̓ in deū. Fidei ꝟo informis ē cre dere deo ⁊ crede̓ deū. Si gͦ crede̓ in deū non euacuat credē̓ deo ſeu deum. ſꝫ ncc̄io ponit. g nec fides formata euacuabit informē. ſꝫ potiꝰ ponet ip̄aꝫ. Itē ſuꝑ illud Iacꝭ. 2º. fides ſine oꝑbꝰ mortua ē ⁊cͣ. dic̄ glo. Quibꝰ reuiuiſcit. Sꝫ qd̓ reuiuiſcit manet. gͦ fides informis manet vita adueniēte. Con. Plus ꝯueniūt fides formata ⁊ viſio glorie: ꝙͣ fides informis ⁊ for mata. gͦ cū fides formata nō poſſit mane ad ueniēte viſione. gͦ nec fides informis adueniē te formata. Itē adueniēte caritate exclu dit̉ timor ẜuilis ꝗ gn̓at̉ ex fide informi: quēad modū ex fide formata gn̓at̉ timor inicīalis ul̓ filialis. gͦ adueniēte caritate euacuabit̉ fides informis. Itē adueniēte vita excludit̉ mor tuū. Caritas aūt vita ē. fides ꝟo īformis mor tua. gͦ adueniēte caritate euacuabit̉ fides in formis Itē cū fide formata poſita ponatur crede̓ deū. deo. ⁊ ī deū: ſuꝑfluū erit pone̓ fidē informē cū n̄ ſit ncc̄ia ad aliquē actu. gͦ euacu abit̉ adueniēte caritate. Ad hͦ br̄ fere oēs dixerūt ꝙ adueniēte caritate manet fides in formis ẜm ſb̓am: ſꝫ euacuaret̉ quātū ad infor mitatē: tn̄ differēter. Quidam enī dixerūt ꝙ manet ⁊ fie̓t ꝟtꝰ ſeu fides formata adueniēte caritatē quātū ad hītū ⁊ ꝙͣtū ad actū ita ꝙ ī hn̄te caritatē ē hītꝰ fidei ex qͦ ē credē ī deū ⁊ iſte ē hītꝰ fidei formate. Alii ꝟo dixerunt ꝙ manebat: n̄ tn̄ fiebat fides formata: īmo erat differēs ẜᵐ hītū. ⁊ tn̄ ī hͦ fuerūt due opīones. nā ꝗdā dixerūt ꝙ manꝫ fides īformis cū fide formata ꝙͣtū ad hītū ⁊ quātū ad actū: ita ꝙ ī hn̄te caritatē ē hītꝰ fidei ex quo ē crede̓ deū: q̄ pōt eē informis. ⁊ hītꝰ ex quo ē crede̓ in deū: ⁊ iſte ē hītꝰ fidei formate. Alii ꝟo dixerunt ꝙ manet cū fide formata ẜm hītū: ſꝫ euacuat̉ ẜm actū: ſic̄ adueniēte maiore luīe euacuatur actꝰ intuoris luis. nō tn̄ hītū ſic̄ apꝑꝫ in adu tu luis ſolis reſpectu luīs ſtellaꝝ. eodē mō ad ueniēte luce fidei formate euacuat̉ actꝰ fidei īformis: tn̄ manꝫ hītꝰ. Cōcēdo gͦ ẜᵐ iſtas ꝙ fides informis maneat adueniente caritate: ⁊ rn̄deamꝰ ad obiecta. Ad pͥmū gͦ dd̓ ꝙͣtu ad illud in quo ꝯueniūt fideſ formata ⁊ uiſio gl̓ie: nō euacuat viſio fidē formata: ſꝫ ea ꝑfic̄. ⁊ hec ꝯueniētia ē ī aſſēſu pͥᵉ ꝟitatꝭ ꝓpter ip̄aꝫ Sꝫ quātū ad illd̓ ī quo differūt ſeu opponūt̉ viſio gl̓ie euacuat. ⁊ hec dr̄ia attēdit̉ quantū ad cognitionē ſeu ad viſionē. Per fidē enī ē cognitio ī vmbra ⁊ ī ſpeculo. ꝑ gloriā ꝟo ē co gnitio dei in luce ⁊ ī ſpē. ſic̄ ē quo ad hͦ. gͦ eua cuat viſio glorie fidē. Silr̄ ex alia ꝑte dd̓ ꝙ f des formata n̄ euacuat fidē informe ẜm illud in quo ꝯueniūt ſꝫ ꝑfic̄. ſꝫ ẜm illud ī qͦ differūt ſiue opponūt̉. Cū gͦ ꝯueniūt in hͦ ꝙ vtraqꝫ eſt fides. Differūt aūt ẜᵐ informitate ⁊ formatu Solū gͦ euacuabit fides formata fidē informē quātū ad ſuā informitatē: nō quātū ad fideꝫ ſeu ſua eēntiā. Ad 2ᵐ dd̓ ꝙ adueniēte caritate nō euacuat̉ timor ẜuilis quātū ad timo rē ſꝫ quātū ad ẜuilitatē: q̄ quidē ē oppoſita ca ritati. Bonit enī volūtatē peccādi. manꝫ aūt ẜm timorē. Eodē mō ex hac ꝑte adueniēte ca ritate euacuat̉ informitas que ponit affectum debiti amoris ſeu debite forme ⁊ manet fideſ Ad 3ᵐ dd̓. ꝙ alr̄ dr̄ mortuū ⁊ viuum circa hītꝰ. alr̄ circa actꝰ ⁊ oꝑa. In oꝑibꝰ enī mortuis dr̄ duobꝰ modis. Uno enī mō dr̄ opꝰ mortuū: qd̓ fit exͣ caritatē: q̄ ē pͥnᵐ vite. ⁊ hͦ mō opus mortuū nūꝙͣ reuiniſcit adueniēte caritate. Alio mō dr̄ opꝰ mortuū opꝰ mortificatū: qd̓.ſ. factū fuit ex caritate: ſꝫ amiſſa caritate q̄ ē pͥn cipiū viteⁱ ꝑ mortale pctm̄ mortificatū ē. ⁊ hͦ mo opꝰ mortuū reuiuiſcit adueniēte caritate Primo gͦ mō opꝰ mortuū nō ē ſuſceptibile uite 2º mō ē ſuſceptibile uite. In hītibꝰ ꝟo mortu um dr̄ duobꝰ modis. Uno mō dr̄ hītꝰ mortuꝰ ꝑ pͥuationē oꝑis. ⁊ hͦ mō dicūt̉ mortui habitꝰ ẜm quē modū dic̄ glo. ſuꝑ illud Iac. 2º. fidea ſine oꝑibꝰ mortua ē ⁊cͣ. Reuiuiſcit oꝑbꝰ. Alio mo dr̄ hītꝰ mortuus a pͥuatione pͥncipii vite: qd̓ ē caritas. ⁊ hoc mō dr̄ fides informis mor tua. ⁊ inquantū mortua ē euacuat̉. ſꝫ ẜm ſb̓aꝫ viuificat̉ adueniēte caritate ⁊ manet. nō aūt ē ſil̓e de actōe mortua ⁊ hītu. Actio enī mor tua nō pōt viuiſcē ẜm ꝙ dictū ē: qm̄ illa actio q̄ fuit ſb̓ pͥuatiōe nō manet ẜm actū nec ẜꝫ me ritū: ſꝫ ſtatī trāſit. hītꝰ ꝟo manet. ⁊ iō hꝫ poſſi bilitatē vt formet̉ ⁊ viuificet̉ cū nō ē formatꝰ Ad vltimū rn̄dēdū ē. ꝙ nō ē ſuꝑfluū pone̓ fidē informē. ⁊ poſito ꝙ euacuaret̉ ꝑ fide for matā ẜm actū: qm̄ amiſſa caritate ſeu fide for mara vtilis ē ⁊ ncc̄ia fides informis: quēad modū nō ſuꝑfluit lumen lune ⁊ ſtellaꝝ: ꝙͣuis adueniēte ſole euacuet̉: cū recedente ſole ne ceſſariꝰ ſit actus luminis lune ⁊ ſtellaꝝ. Ue lnde at in demnoribꝰ. Ad qd̓ ſc q̄rit̉ vtrū fides informis Iacꝭ. 2. Demones credūt ⁊ ꝯtremiſcūt. Itē .i. ad rō. Ex fide in fidē ⁊cͣ. Glo. Eſt fides īfor mis q̄ ē demonū ⁊ noīe tenꝰ xp̄ianoꝝ. hec ē in formnis qualitas mētis. Itē. 5. Lucꝭ. ſuꝑ illud Scimꝰ qm̄ filiꝰ dei es. gl. Bede. Erubeſcat ma nicheꝰ ꝗ dic̄ xp̄um creaturā ſolū cū demonea ꝯfiteāt̉ ꝙ ſit filiꝰ dei. Sed hec ꝯfeſſio nō erat ex ſcīa quā haberēt. gͦ ex fide. Itē ad gal. 5. Fides q̄ ꝑ dilectionē oꝑat̉. gl. fides cū dilecti on: xp̄iani ē. ſine dilectione: demoniſ ē. Itē ad Thy. i. Cōfitēt̉ ſe noſſe deum. factis aūt ne gat. Glo. Fides taliū moꝝ ꝓpͥe ē demonioruꝫ. Ex his gͦ relinꝗt̉ ꝙ fides īformis ē ī demōibꝰ Contra. Gn̄. 24. Uocemꝰ puellā. Interl̓. fi des ē crede̓ ex volūtate n̄ ex ncc̄itate. Iteꝫ aug. Cetera pōt hō volēs: credere nō pōt niſi volēs. Ex hͦ arguit̉. Oē crede̓ ē motꝰ volūta riꝰ ī ſūmā ꝟitatē. Sꝫ nullꝰ motꝰ volūtarius eſt diaboli ī ſūmā ꝟitatē. gͦ nullū crede̓ ē diaboli qd̓ ſit in gn̓e boni. gͦ nec fides informis. Itē crede̓ ē ſic̄ dicit aug. cogitare cū aſſenſiōe. gͦ ꝙ credit pͥmā ꝟitatē cogitat ⁊ aſſentit pͥᵉ ꝟitati Si gͦ diabolꝰ nūꝙͣ aſſentit. ꝗa ī pͦs. dr̄. Suꝑbia eoꝝ ꝗ te oderūt aſcēdit ſemꝑ. Un̄ relinquit̉ ꝙ diabꝰ hꝫ odio ꝟitatē. gͦ nō credit. Itē ar guit̉ planiꝰ. Si crede̓ ē aſſentire ꝟitati. Diſcre dere eſt diſſentire ꝟitati. Si gͦ diabolꝰ diſſē tit a ꝟitatē. gͦ n̄ credit. Itē. z. ad cor. 6. Que ē ꝯuentio xp̄i ad belial. Gl. Sic̄ xp̄ūs oīa egit bn̄: ita diabolꝰ oīa egit male. Cū gͦ credere ſit actꝰ gratuitꝰ nec malꝰ: nec mala intētione pōt fieri. quēadmodū nec diligere. Aſſentire enī pͥme ꝟitati nō poteſt male fieri propter ſe. gͦ credere huiuſmodi nō poteſt eſſe diaboli. Itē aug. ī. s. q. Credibiliū tria ſūt genera. Quedā credūt̉ ⁊ nūꝙͣ intelligūt̉: vt hiſtorie que humana geſta ꝑcurrūt. Quedā credūt̉: ⁊ ſimul intelligūt̉. vt rōnes de numeris ⁊ de figuris in diſciplinis: ⁊ vt pͥnª ſcī̄aꝝ. Quedā ꝟo pͥus credūt̉ ⁊ poſtea intelligūt̉ vt diuina iuxͣ illud Iſa. 7 Niſi credideritis non ītellige tis. ⁊ ad hͦ ꝑueuiūt mūdi corde. iuxͣ illd̓ mat. 5. Beati mudo corde: qm̄ ipſi deū videbūt. Si gͦ diabolꝰ nō pōt eē mūdi cordis: nō pōt hoc mo 3º credere. gͦ ſi credat: hͦ ē ſolū pͥmo mō ul̓ 2º. Sꝫ ẜm ꝙ crede̓ ē pͥmo mō vel 2º nō ē credē fidei formate vel informis. gͦ fides informis n̄ ē in demonibꝰ. ℟º ꝯcēdo ꝙ ī demonibꝰ eſt fides informis: ſic̄ dicūt auctoritates. Cū enī ī eis ſit cognitio ꝟitatꝭ diuīe quā n̄ uidēt: fides ī eis ē. Itē cū ꝟitas quā credūt ſit excedēs rōnalē intellectū: vt quia deꝰ ē trinꝰ ⁊ vnꝰ. ⁊ ꝗa filiꝰ dei ē humanatꝰ ⁊ paſſus. iō fides hꝰ ꝟitatꝭ ē donū gratuitū ſeu hītꝰ nō naͣlis ſeu acꝗſitꝰ. Quia vero hiꝰ fides in demonibꝰ ſine amore ē oīo. iō ē hiꝰ fides informis. Ad illd̓ gͦ qd̓ obr̄ ꝙ nullꝰ credit niſi volēs. rn̄dēt ꝙ hͦ intellr̄ de crede̓ ẜm ꝙ ē motꝰ fidei formate. nā credē ẜm ꝙ ē motꝰ fidei informis pōt diabolꝰ volēs. in hͦ.n. ꝙ ſentit ſe puniri a dīna ꝟ̓tute. in xp̄o inuitꝰ cogit̉ credere deū humanatū. ⁊ hͦ mō ītelligēdū ē ī ceteris. Ul̓ pōt dici meliꝰ ꝙ ſic̄ in ſenſu ꝯtingit a ſenſibili triſtabili: vt ī tactu animia calorē ignis ē appetitꝰ naͣlis in ſenſu reſpectu ſenſibilis: nō īquātū ꝯtriſtā tis vel ledētis. vn̄ tactꝰ appetītu naͣli īclinat̉ ad calorē. ſꝫ inquātū excedit ⁊ offēdit refugit calorē: ſic diabolꝰ ꝑ naͣlē appetitū īclinat̉ ī ſū mā ꝟitatē abſolutē. ſꝫ inquātū inuenit impro portionalē malitie ſui arbitrii īuenit eā offē dētē ⁊ ꝯtriſtātē. ⁊ ideo refugit illā. vn̄ ẜm ꝙ dic̄ btūs. aug. in li. de tri. De ꝑuerſis hoībꝰ ꝙ diligūt ꝟitatē vt lucētē: ſꝫ odiut vt redargu ente. ita diabolꝰ vult cogͦſcere ꝟitatē diuinaꝫ vt lucet: ſꝫ nollet ip̄aꝫ cogͦſcere vt redarguit: ſeu vt punit. ⁊ ita crede̓ diaboli ꝑtim erit uo lūtariū ꝑtim inuoluntariū. Ad 2ᵐ qd̓ dicit aug. ꝙ credere ē cogitare cū aſſenſione. n̄ in telligit̉ niſi de fide q̄ mouet in ip̄aꝫ ꝟitatē. mo ueri aūt ē duobꝰ modis. voluntatē plena ſic̄ ē a fide formata. vl̓ volūtatē īꝑfecta: ſic̄ ꝯtīgit a fide informi ī hoībꝰ pctōribꝰ. Uolūtas plena ſignificat̉ ꝑ indicatiuū. vt cū dr̄ volo. Uolun tas imꝑfecta ꝑ optatiuū. vt cū dr̄ uellē. ⁊ hoc imptat ip̄m ꝟ̓bū aſſentire: qd̓ ē idē qd̓ ſentire ad. vn̄ aſſentire ponit quodāmo īclinari. uel ad ip̄aꝫ ꝟitatē tendere. Un̄ ẜm hͦ dicimus ꝙ credere diaboli n̄ hꝫ affenſū ꝟitatꝭ: hꝫ tn̄ ſēſu ꝟitatꝭ. Un̄ poſſemꝰ ꝯueniēter diſtinguere ſen tire ꝟitati. aſſentire ꝟitati. ꝯſentire ueritati. Fides demonis in ſuo credere hꝫ ſentire: ſꝫ nō aſſentire uel noͣ ꝯſentire. Fides informis hoīſ he ſentire ⁊ aſſentire. fides ꝟo formata habꝫ ſentire aſſentire ⁊ ꝯſentire. Sentire enī ponit acciꝑe de ꝟitate. qm̄ ē qd̓ fac̄ demon. Aſſent̓i re ꝟo ē acciꝑe de ꝟitatē qm̄ ē: ⁊ ad ip̄aꝫ diſtā ter inclinari. qd̓ pōt facere fidelis pctōr. ⁊ hͦ notat hec p̄poſitio ad. ad enī dic̄ finē remotū ut cū dico. uado ad eccl̓iam cū adhuc diſto. Cōſentire ꝟo ponit de ꝟitatē acciꝑe qm̄ eſt: ⁊ ipſi ꝟitati amore ꝯiūgi. qd̓ fac̄ fidelis exn̄s in caritate. Un̄ dr̄ credere in deū credēdo ama re ⁊ credēdo adherere ⁊ credēdo in eu ire. qd̓ ē notabile. quia ī n̄ dic̄ finē remotū ſꝫ finē pximū. vnde n̄ dicimꝰ ire in domū niſi cū ſu mus ꝓximi. tn̄ dicimꝰ ire ad. cū ſumꝰ remoti. Iō fide formata dicimur ī deū tēde̓. fide ꝟo informi ꝓut ī hoībꝰ dicimur ad deū tēde̓. Ex his igit̉ pꝫ ꝙ ex fide demonis ē cogitatio cū ſenſu ꝟitatꝭ. ex fide informi ī hoībꝰ cogitatio cū aſſenſu. ex fide ꝟo formata cogitatio cum ꝯſenſū. Ad 3ᵐ dd̓. ꝙ pͥma ꝟitas pōt ꝯfide rari duobus modis. Cōſiderat̉.n. ꝟitas ut ꝟi tas. ⁊ ꝯſiderat̉ ꝟitas ut bonitas. In ꝯſiderati on qua cōſiderat̉ ꝟitas ut bonitas diabolus diſſentit a ꝟitate. ⁊ illud diſſentire n̄ ē diſcre de̓ ꝟitati ẜꝫ diſcordare uel nō ꝯſentire ꝟitati; nn 2 Itē ī ꝯſideratōe qͣ ꝯſide̓at̉ ꝟitas ut ꝟitas pōt accipi ꝟitas ut lucēs uel ut arguēs ẜm Aug. Si accipiat̉ vt redarguēs: ſic iteꝝ diabolꝰ diſ ſentit ꝟitatī. ⁊ illud diſſentire n̄ ē diſcrede̓: ſꝫ diſplicere. diſplicet enī ei ꝟitas: quia ip̄m offē dit. Si ꝟo accipiat̉ ꝟitas vt lucēs ſic dr̄ diabo lus ꝟitati nō diſſentire. ſꝫ ex hͦ ꝙ nō diſſentit nō poteſt aſſentire vel ꝯſentire ſic̄ dictū eſt. ⁊ ē exēplū in oculo egro ꝗ ſentiēs luce nō diſ ſentit a luce vt lucēte: ſꝫ diſſentit ab ea vt of fendēte. Ad 4ᵐ dd̓ ẜm quoſdā ꝙ illud in tellr̄. diabolus egit omnia male de motibꝰ procedūt a ſuo li. ar. ſꝫ credere ⁊ ꝯfiteri ꝙ xp̄ſ eēt filiꝰ dei nō ꝓceſſit a li. ar. diaboli. vn̄ dic̄ glo. ſuꝑ illū locū Luce. 5. Scimꝰ qm̄ filiꝰ dei es. Extorta ꝯfeſſio ē: ꝗa dīabolꝰ ꝯfitet̉ illū hoīem eē filiū dei. Sꝫ pōt dici alr̄ ꝙ nō dr̄ ꝙ oīa q̄ egit diabolꝰ ſint mala: ſꝫ ꝙ male egit oīa. aliud enim ē face̓ malū. aliud facere male. bonū enī pōt male fieri. Dicēdū gͦ ẜm hͦ ꝙ credere dia boli lꝫ n̄ ſit malꝰ actꝰ: fit tn̄ a diabolo male ſēꝑ quia ⁊ ſi credat ſentiēdo ꝟitate: tn̄ ſentiēdo ip̄aꝫ reſilit̓ ⁊ diſcordat ab ip̄a. ⁊ ideo male fit ita ⁊ ſi ꝯfiteat̉ ꝟitatem diſplicet ei veritas: quā penis vrgētibꝰ cogit̉ ꝯfiteri. Ad vltī mū dd̓ ꝙ illa auctoritas aug. diſtinguit genꝰ credibile: nō dicit diſtinctionē ex ꝑte credētꝭ. ideo quāuis credibile in tertio gn̓e natum ſit intelligi illo ordine: vt prius credat̉ ⁊ poſtea intelligat̉. nō tn̄ ſemꝑ ꝯſeꝗt̉ intellectꝰ fidē cre dibil̓: ⁊ hͦ n̄ ꝓpter defectū credibil̓: ſꝫ ꝓpter de fectū q̄ pōt eē ex ꝑte credētis. defectꝰ aut iſte ē īmūdicia cordis. Dicēdū gͦ ꝙ diabolꝰ credit tertio gne credibilia: nec ſeꝗt̉ ꝙ nō pōt eē mū di cordis. gͦ nō pōt hoc gne credere. ſꝫ ſeꝗt̉. gͦ nō pōt intellige: ẜm ꝙ intellige dicit actu be atitudinis ꝗ ē in vidēdo deū mūdo corde. ẜꝫ ꝙ dr̄ Mat. 5. Beati mūdo corde. O¶EAcdes informis vtꝝ data ſit q̄rit̉ poſito ꝙ ī demonibꝰ ſit eis an̄ pctm̄ vel poſt pctm̄. Si dice̓t̉ ꝙ data fu it eis an̄ pctm̄. Contͣ. fidei ē vide̓ ꝑ ſpeculū in enigmate: hͦ ē obſcure. ſic̄ dr̄. 13. pͥº ad cor̄. Ui demꝰ nūc ꝑ ſpeculū in enigmate ⁊cͣ. Si gͦ an̄ pctm̄ n̄ erat viſio in angelis in obſcuritate. gͦ nec fides. Itē boni āgeli ⁊ mali pares erat an̄ pctm̄. Sꝫ in bonis angelis n̄ ponit̉ an̄ ꝯfir mationē fides ſeu cognitio ꝑ fidē: quia nec ī hoīe an̄ pctm̄. vn̄ Hugo de ſancto. vic. ī ſuis ſn̄iis dic̄. Cognouit hō creatorē ſuū nō ea cō gnitōe quā deꝰ a credētibꝰ abſens fide q̄rit̉. ſꝫ ea quā tūc ꝑ pn̄tiā ꝯtēplatiōis ſciēti manifeſtiꝰ cernebat̉. gͦ nec ponet̉ in demonibus fidea an̄ pctm̄. Itē. io. Luce. Hō ꝗdā deſcēdebat a Hierl̓m in Ierico. Ibi dic̄ glo. Ꝙ pctm̄ vul nerat in naͣlibꝰ ⁊ ſpoliat gratuitis. Si gͦ pctm̄ demonū ē in aximū. gͦ maxime vulnerati ſūt ī naͣlibꝰ ⁊ ſpoliati gͣtuitis. gͦ poſt pctm̄ nullus hītꝰ gͣtuitꝰ in eis remanet. gͦ nec fides. Itē ſi dicat̉ ꝙ data fuerit eis poſt pctm̄ fides: in ꝯtrariū ē: quia fides informis ē hītꝰ gͣtuitꝰ. Sꝫ nullꝰ reportat grāꝫ ex pctō. gͦ nō ꝯuenit ei da re fidē poſt pctm̄. Itē. 3. eph̓. ſuꝑ illud. Ut īnoteſcat pͥncipibꝰ ⁊ ptātibꝰ multiformis ſa piētia dei. dic̄ glo. Quia ꝑ p̄dicatiōem apl̓oꝝ accreuit angelis aliꝗd: quia in his q̄ euāgeli zabāt̉ ab apl̓is multa didicerūt. gͦ ſil̓i mō de mones ꝑ ſcripturā ⁊ miracula ad dīna ſacr̄a redēptōis humane ꝑuenire poterūt. gͦ ex do ctrina vel p̄dicatōe ⁊ miraculis poterāt hr̄e fidē poſt pctm̄. ſꝫ fides hiꝰ acꝗſita ē nō gͣtuita ul̓ nō īfuſa. Relinꝗt̉ igit̉ ꝙ nō ſint ſuſceptibi les gr̄e poſt pctm̄. gͦ nec fidei informis que eſt donū gͣtuitū. Ꝙ aūt nō ſint ſuſceptibiles oſtē dit̉. mors nō ē ſuſceptiua uite. ꝗa frigidū ma nes frīgidū nō ē ſuſceptiuū callidi. nec odio ſus deo gr̄e dei manēs hiꝰ. Cū gͦ diabolꝰ ma neat odioſus poſt pctm̄: relinꝗt̉ ꝙ nō ē ſuſce ptibilis grē poſt pctm̄. Rº dd̓ ꝙ ī demōibꝰ fides duplr̄ ē. Uno mō fides q̄ ē hītꝰ acꝗſitꝰ ex miraculis ⁊ p̄dicatōibꝰ. Alio mō fides q̄ ē ha bitꝰ gͣtuitꝰ ſꝫ nō datꝰ eis poſt pctm̄. dicēdū gͦ pͥmo mō fides eis aduenit poſt pctm̄. ſꝫ hec fides nō dr̄ fides īformis de qua hic loꝗmur. ſic̄ pꝫ ex dictis. 2º mō dr̄ hītus gͣtuitus ꝗ fuit eis datus an̄ pctm̄: ſꝫ ꝑ pctm̄ alteratus. Ad cuius intelligētiā notādū ꝙ ī gn̓ali de credi bilibus dabat̉ noticia angelis an̄ lapſum. Un̄ dic̄ btūs Ber. de lucifero. Ꝙ p̄uidit rōnalem creaturā aſſumēdā ī unitatē ꝑͤ filii dei. Hec aūt noticia erat ī eis ſic̄ lux clara nō admixta tenebris. tn̄ diminuta reſpectu lucꝭ gl̓ie ſicut lumē ſtelle reſpectu luīs ſoliſ an̄ pctm̄. poſt pec catū ꝟo fuit ipſa lux tenebris admixta uelut lux in umbra. ⁊ iō ꝗa ē noticia ī obſcuritate ē īenigmate: ⁊ ꝟitatꝭ abſentis. ⁊ iō fides. quia ꝟ̓o ſine caritate ē ſicut lumē ī umbra ſine colo re. io informis. Ad illud gͦ qd̓ pͥmo obr̄ ꝙ ī angelis an̄ lapſum nō fuit fides. quia nec co nitio enigmatica: ꝯcedēdū ē: ſꝫ tn̄ ī eis erat hītus cognitionisⁱ an̄ pctm̄: qui interueniēte obſcuritate pctī factus ē habitus cognitionis enigmatice. qd̓ pꝫ ꝑ exēplū. Contingit enim aliquid cognoſci per cām ⁊ iteꝝ ꝑ ꝯiecturas probabiles. qd̓ aūt ſic cognoſcit̉ ſcīa app̄hēdit̉ Cōtingit aut interuenire obliuioneꝫ q̄ ē ſic̄ te nebra reſpectu cauſe: ⁊ remane̓ ꝯiecturas ꝓba biles. ⁊ ita nō delet̉ cognitio rei totalr̄. ſꝫ ſolū manet inquantū cognoſcebat̉ ꝑ cāꝫ: nō īꝙͣtū cognoſcebat̉ ꝑ ꝯiecturas probabiles. Manet igit̉ idē cognitionis hitꝰ ſꝫ alteratꝰ ⁊ diminu tus. Hītꝰ aūt iſte cū erat ad cognoſcēdū rē ꝑ cauſaꝫ erat hītꝰ ſcīe. Cū ꝟo ē ad cognoſcēdum res ꝑ ꝯiecturas ſolū ē hītꝰ opīonis. fit igitur hītꝰ ſcīe opīo. Sil̓i mō dd̓. ꝙ hītꝰ cognitōis credibiliū an̄ pctm̄ angeli duplr̄ erat. Erat.n. cognitio in diuina ca. hͦ ē in luīe cauſe dīne: q̄ ē ſūma ſapīa. ⁊ erat cognitio in effectu cauſe hͦ ē ī luīe imaginis vel ſpēi ꝟitatꝭ credibiliuꝫ in intellectu angeli. Interueniēte aūt vmbra pctī ſb̓tractū ē lumē quo cognoſcehāt ī cauſa ⁊ remanſit lumeen quo cognoſcebāt ī effectu ⁊ tn̄ obſcuratu. mutata ē igit̉ cognitio q̄ erat ſic̄ ſcīe cū cogͦſcebāt ꝟitatē credibiliū in luīe cauſe in cognitionē enigmaticā.i. in cogͦnē in obſcuritate. ⁊ ita hītꝰ cognitionis ꝗ erat ſic̄ ſcīa an̄ pctm̄ factꝰ ē hītꝰ fidei poſt pctm̄. Ad 2ᵐ dd̓ ꝙ pares erāt boni angeli ⁊ mali ante pctm̄. ſꝫ ſicut in bonis angelis ꝑ ꝯfirmationeꝫ hītꝰ cognitiōis quā hēbāt factꝰ ē ꝑfectꝰ vt eis nihil defice̓t qd̓ ꝑtine̓t ad ſb̓aꝫ ſue btītudiniſ ita ī malis angelis ꝑ pctm̄ factꝰ ē diminutꝰ ⁊ obūbratꝰ ẜm exigētia ſue damnationis. ⁊ ſic̄ ī angelis bonis eleuabat̉ cognitio hͦ mō vt qui pͥus cognoſcebāt effectū in cā: poſt ꝯfirmatio ne cognoſcāt plene cām effectꝰ. Ita ī malis an gelis deſcēdebat cognitio: ut ꝗ pͥus cognoſce bat effectū ī cā: poſt pctm̄ cognoſcāt effectum cauſe. Et iō ꝑ ſpeculū effectꝰ cāti vidēt pꝰ pec catū in enigmate. Ad illud ꝟo qd̓ dicit de adam rn̄det̉ alibi: cū q̄rit̉ de fide ⁊ ꝟtute. Ad 3ᵐ ꝟo qd̓ obic̄: ꝙ angelꝰ fuit ſpol̓iatꝰ gͣtuitꝭ dd̓ ꝙ pͥuari bono gͣtuito ē duobꝰ modis. nam bonū gͣtuitū dr̄ ul̓ ꝗa gͣtis datū: vel ꝗa gͣtū fa ciēſ ſeu ad eē gͣtū diſponēs. Demoneſ gͦ pͥuati ſūt boniſ gratuitis inquātū gͣtū faciūt: uel ad gͣtū eē diſponūt: ſꝫ nō bonis oībꝰ inquātū gͣtis datis. Manēt enī ex dīna iuſticia ad eoꝝ pu nitionē vt lumē fidei informis ad terrorē ⁊ horrorē. vn̄ Iac. 2. Demōes credūt ⁊ ꝯtrem. Altimo demōibꝰ. ad qd̓ ſic. actꝰ q̄rit̉ de actu fidei īformis fidei ſeu formate ſeu informis ē in duobꝰ. in illuīando intellectū ad cognoſcēdū veꝝ. ⁊ ī mouēdo effectū ad bonū. Si gͦ ī demonibꝰ nō ē effectꝰ fidei quo moueāt̉ ad bonū: ſi ī eis aliꝗſ effectꝰ ē: h̓ erit vt illuīent̉ ad ꝟū. Sꝫ ſi hͦ dice̓t̉ ꝯtrariū videt̉. z. ad cor̄. 4. vbi dr̄. Deꝰ hꝰ ſecl̓i excecauit mētes infideliū vt nō fulgeat illu minatio. Ibi glo. Ueꝝ ē ꝙ increduli n̄ vidēt ſplēdorē ꝟitatꝭ merito ꝑfidie excecātꝭ. Si gͦ ꝑfi dia excecās maxime ē ī demonibꝰ. gͦ maxime ī eis defic̄ illuīatio ꝟitatꝭ. gͦ fides informis nō illuīat intellectū eoꝝ ad veꝝ. Itē ad ideꝫ. ad ro. i. Obſcuratū ē cor inſipiēs eoꝝ. Glo. Ne bula erroris ꝯtexit cor illoꝝ: ꝗa cū creatorē ex creatur is cognouiſſent: nec ſic̄ deū gl̓ificaue rūt: ampliꝰ obtuſi ſunt: ⁊ loquit̉ de ph̓is. Si gͦ hec cā obſcuratōis ⁊ obtuſiōis intellectꝰ maxi me ē ī demonibꝰ: ꝗa cū deū cognouerint nūꝙͣ deū gl̓ificāt. gͦ maxime hn̄t intellectū obſcura tū. gͦ fides nō illuīat ip̄os ad veꝝ. Contra. Btus Dio. in li. de diuinis noībꝰ dic̄ de demo nibꝰ. ꝙ nō ē alteratū totū bonū qd̓ datū ē eis ſꝫ ipſi ceciderūt a dato oī bono: ⁊ angelica do na dicimꝰ ī eis nō fuiſſe alterata. Si gͦ ī gnͣali cognitio credibiliū erat eis data an̄ peccatū manet in eis poſt peccatum. Illuīat̉ igit̉ ex illo dono ad cognoſcēdū veꝝ. Itē gio.ꝰ in eodē. Ip̄a lux ſemꝑ ē lux q̄ ⁊ tenebras illuīat. Si gͦ fides informis in eis ē lux ⁊ ſemꝑ ē lux. gͦ eos illuīat. Itē ad gal. 5. ſuꝑ illud. fides q̄ ꝑ dilectione oꝑat̉. glo. Fides ſine dilectione demonis ē. Nā demōēs credūt ⁊ ꝯtremiſcūt Iacꝭ. 2. Qui aūt nō credūt tardiores ſunt ⁊ pe iores ꝙ demones. gͦ aliquis effectꝰ fidei ē infor mis ī demonibꝰ: ꝗ nō ē ī hoībꝰ nō credētibus ꝗa iſti credūt: illi nō. iſti ꝯtremiſcūt. illi non. ℟ dd̓ ꝙ fides in demonibus hꝫ effectū il luīatōis ⁊ motōis. Illuīat enī ꝗa lux ē. tn̄ in hoc differt illuminatio ab illuīatōe fidei for mate. ꝗa hec illuīatio ꝯtriſtat: quēadmodum lux oculū egrū. ſic lux ꝟitatis fidei demonis intellectū. Illuīatio ꝟo fidei formate delectat ⁊ ꝯfortat credētis intellectū. Iteꝝ mouet: ꝗa hītus motiuus eſt. ſꝫ differt motio a motione fidei informis ī hoībus ⁊ fidei formate. Nam fides informis demonū mouet ad ſentire ue ritatē. Un̄ iſte motus magis ē paſſio ꝙͣ actio vn̄ ē ī eis ad penā ſic̄ ꝟmis ꝯſcīe ī damnatis. Fides ꝟo informis ī hoībus credētibus: dum adhuc ſunt in carne mouet ad aſſentire ꝟita ti. ⁊ fides formata ad ꝯſentire. ſic̄ explanatū ē pͥus. Ad illud gͦ qd̓ pͥmo obic̄ dd̓. ꝙ non ſeꝗt̉. Si fides n̄ mouet ī bonū. gͦ n̄ mouet. nō .n. mouet ī bonū ſic̄ dictū ē: qd̓ fiat ꝑ demonē ſꝫ tn̄ mouet ad ſenſū pene: quā ſuſtineat in hͦ qd̓ ſentire fac̄ ꝟitatē redarguentē. Ad 2ª nn 3 qd̓ obr̄ ꝙ demones hēnt maxīme obſcuratuꝫ intellectū. diſtinguēdū ꝙ ē obſcuratio intelle ctus quātū ad iudiciū veri ⁊ boni. ⁊ ē obſcu ratio quātū ad electōeꝫ ꝟi ⁊ boni. Primo mō demones nō hn̄t maxime obſcuratū intelle ctū. ſꝫ 2º mo. ⁊ ꝑ h̓ pꝫ rn̄ſio ad 2ᵐ ⁊ 3ᵐ Ad illud ꝟo qd̓ obr̄ ī ꝑtē oppoſitā per auctoritatē btī Dio. dd̓ ꝙ n̄ loquit̉ de donis gratuitꝭ: ſꝫ de donis naͣlibꝰ: q̄ manēt ī angelis īmutata: tn̄ mutāt̉ quātū ad vſū ſeu quātū ad hīlitatē q̄ ē ad actu bonū. Ad illud ꝟo qd̓ obicit 2º ꝙ lux ſemꝑ ē lux. gͦ ſemꝑ illuīat. dd̓ ꝙ nō ſequit̉ ſꝫ lux ſemꝑ ē lux. gͦ ſemꝑ lucet. vn̄ poſito ꝙ lux ſolis ſemꝑ irradiaret ſuꝑ oculū clauſū ſemꝑ luce̓t ſol oculo: nō tn̄ illuīaret oculū. ⁊ hͦ mo in demonibꝰ eſt reſpectu electionis boni. vnd̓ dic̄ btūs Dio. ī li. de dīnis no. c. de malo. Sūt ītegri ⁊ ꝑ totū lucidi: lꝫ ipſi nō videant clau dētes ſuas boni ꝯtēplatiuas virtutes. Ad ultimū pꝫ rn̄ſio. tn̄ illud qd̓ dicitur. homines ſunt deteriores demonibꝰ: nō ē intelligēdum ſimplr̄ ſꝫ quo ad hͦ ꝙ illi credūt ⁊ iſti non. illi tremūt iſti non. hoc enim in demonibꝰ ponit bonū: quāuis ſit eis ad penā. q̄ſitū ē de fide in O ſt qua formi qrēdū ē de ſpe informi. Et q̄rūt̉ tria. Primo vtꝝ ſpes poſſit eē informis. 2º ſuppoſito ꝙ ſic vtrū ſpes informis poſſit fieri formata. de actu ſeu certitudine ſpei informis. ſic. i. ad cor̄. 13. Maior Ad Primūpoꝝ e caritas. nūc aūt manēt fides ⁊ ſpes. Glo. Caritas his decedē tibꝰ ꝑmanebit cui fides ⁊ ſpes h̓ nō poſſunt Sꝫ fides ⁊ ſpes ſine caritate poſſunt. ſꝫ fides dr̄ informis: quia nō hꝫ ſociā caritatē. ad ro. .i. ſuꝑ illud. Ex fide in fidē. Glo. Fides dr̄ īfor mis ꝗa nō hꝫ ſociā caritatē q̄ ē forma omniuꝫ ꝟtutū. gͦ ſpes erit informis q̄ nō hꝫ ſociā cari tatē. Contͣ. Sicut tota caritas ē in affectu ſic tota ſpes. nō ſic̄ fides q̄ in cognitōe hꝫ maͣꝫ ī affectione formā. gͦ ſic̄ nihil remanet caritatꝭ qd̓ dicat̉ informe poſt peccatū: pari rōne nec ī ſpe aliꝗd remanebit. gͦ ſpes n̄ pōt eē īformis ſicut nec caritas. Itē ad maiorē euidētiam arguit̉. fides formata hꝫ aliꝗd cognitionis ⁊ affectōis. ⁊ iō qn̄ ꝑdit qd̓ ē affectionis ꝑ pctm̄ qd̓ ē: malꝰ amor amittit formā ⁊ fit informis. Spes aūt formata n̄ hꝫ ſb̓alr̄ aliꝗd cognitōis ſꝫ ſolū affectōis. gͦ cū ꝑ peccatū deſtruat̉ qd̓ eſt affectionis: nihil remanet ſpei. gͦ nō pōt eē in formis. Itē ſi ꝗs hꝫ ſpeꝫ de beatitudine iaꝫ expectat eā. ⁊ ſi expectat eā deſiderat. ⁊ ſi deſi derat amat. ⁊ ſi amat tēdit in eā. Sꝫ ſi tēdit ī btītudinē ſpe: iā hꝫ caritatē. gͦ ſi hꝫ ſpeꝫ habet caritatē. gͦ ſpes nō pōt eē ſine caritate. gͦ nec pōt eē informis. Itē ſpes formata non pōt eē p̄ſumptio. ꝗa ꝟtus nō pōt eē vitiū. Sꝫ ſpes formata ē ſicut dic̄ magr̄ in ſentꝭ. ex grā ⁊ me ritis ꝓueniēs. Sꝫ ſi ſit ſpes nō ex gra iā ē pre ſumptio. Silr̄ ſi ſit nō ex meritis ē p̄ſumptio. Subtractis igit̉ grā vel meritis non ē ſpes q̄ non ſit p̄ſumptio. Sꝫ poſitis grā ⁊ meritis eſt ſpes formata. gͦ ſpes q̄ nō ē p̄ſumptio eſt ſpes formata. Non ē igit̉ ſpes q̄ ſit ꝟtꝰ informis. Rº dd̓ ꝙ ſicut fides pōt eē informis ita ⁊ ſpēs. ⁊ ad illud qd̓ obr̄ pͥmo ⁊ 2º dd̓. ꝙ lꝫ non ſint diuerſe rōes cognitōis ⁊ affectōis in ſpe formata ſic̄ in fide formata: tn̄ de ſpe ⁊ ꝟ̓tute pōt fieri nō ꝟtꝰ. ⁊ hͦ ē ꝗa ip̄a affectio q̄ ē ſpes nō deſtruit̉ ꝑ peccatū. ſꝫ ꝯꝑatio ipſiꝰ affectiōis ad meritū. Secꝰ aūt ē de caritate. Nō.n. exn̄s ī pctō mortali pōt dilige̓ oīa diligēda: ſic̄ pōt crede̓ oīa credēda: ⁊ ſperare oīa ſperāda. ꝗa inquātū peccās nō diligit ſe nec deū. vn̄ rō pctī opponit̉ dilectōi ſui ⁊ dei. nō ſic aūt ī alijſ vꝫ fide ⁊ ſpe. ⁊ iō ꝑ peccatū caritas totalr̄ de ſtruit̉. nō aūt fides ⁊ ſpēs. Un̄ diſtinguit̉ ẜª hoc. ꝙ quedā v̓tutes nec informāt nec infor māt̉. ſic̄ politice ꝟtutes. ⁊ q̄dā ita informāt̉ ꝙ nō informāt. vt virtutes gratis date fides ⁊ ſpes. q̄dam ꝟo ita informāt ꝙ nō informāt̉ vt caritas. Per h̓ ſoluūt̉ duo pͥma. Ap 3ᵐ rn̄ dēdū. ꝙ ē volūtas plena: ⁊ volūtas ſemiple na ſeu imꝑfecta. Uoluntas imꝑfecta deſignat̉ ꝑ optatiuū modū. vt cū dr̄ vellē. Uolūtas ꝑ fecta ꝑ indicatiuū. vt cum dr̄ volo: deſidero. Uolūtas imꝑfecta ſeu ſemīplena ꝯcomitatur ſpeꝫ informe. volūtas ꝟo ꝑfecta ſpeꝫ formataꝫ Inde ē ꝙ ꝓprie nō pōt dici de exuti ī peccato mortali ꝙ vult tēde̓ ī btītudinē: ſꝫ ꝙ vellet. ẜm quē modū dr̄ in ꝓuer. 13. de pigro. Uult ⁊ nō vult piger ⁊cͣ. Ad quartū dd̓ ꝙ nō oīs ſpes q̄ ē ſine meritis ē p̄ſūptio indiſtincte. vn̄ cū dr̄ ſpes informis: cū ſpēs formata ponat re ſpectū ad gr̄am ⁊ merita. eſt enī ex grā ⁊ me ritis ꝓueniēs: nō pͥuat̉ reſpectꝰ ad gr̄aꝫ ſꝫ reſpe ctus ad merita. vn̄ ſpes informis ē ex grā ſin̄ meritis. tn̄ cū diſtinctione. Nā cū p̄ſūptio du plex ſit. vna qua ꝗs ꝯfidit ex gr̄a ſine meritꝭ. alia qua ꝯfidit de meritꝭ ſine grā. ⁊ h̓ ē maior Spes īformis dr̄ vno mō tm̄ quā quis ꝯfidit de grā ſine meritꝭ. grām dico eis gratis datā Alr̄ tn̄ dr̄ ſpēs informis ꝯfide̓ ſine meritis ꝙͣ p̄ſumptio. nā merita ponūt̉ ſimplr̄ in actu vl̓ in hītu. Ponūt̉ aūt ẜm ꝗd ⁊ ꝯdicionalr̄ me rita in potētia. Cū gͦ aliꝗs ꝯfidit ſine meritis pōt intelligi pͥuatio meritoꝝ ſimplr̄: ẜᵐ ꝙ ſūt actu uel habitu. vel meritoꝝ ẜm ꝙ ſunt ẜꝫ qͥd in potētia. Spe igit̉ formata ꝯfidit ꝗs ex me ritis exn̄tibꝰ actu vl̓ hītu. Spe informi ꝯfidit qs ſine meritis exn̄tibꝰ actu vel hītu. exn̄tibꝰ tn̄ ī potētia. Quāuis.n. n̄ hēat merita actu ul̓ hītu: tn̄ ꝯfidit: ꝗa pōt hr̄e. p̄ſūptio ꝟo ꝯfidit ſine meritꝭ oīo ul̓ actu ul̓ hītu ul̓ ī poª exn̄tibꝰ DeINT poſſit fieri formata. Ad q̄ritur vtꝝ ſpes informis qd̓ ſic. Fides gn̓at ſpeꝫ. gͦ formata gn̓at forma tā. gͦ informis ſpē informe. Sꝫ fides informis pōt fieri formata. gͦ ſpes informis poteſt fieri ſpes formata. Cot. fides informis ⁊ forma ta reſpiciūt vnū actū relatū ad vnaꝫ cām vt crede̓ ꝟitatē ꝓpter ip̄aꝫ ꝟitatē. Inde eſt ꝙ fi des formata pōt fieri informis ⁊ e9. Sꝫ ſpes formata ⁊ ſpes informis n̄ reſpiciūt vnū actū relatū ad cām vnā. ꝗa ſꝑare britudinē ex me ritis ē actꝰ ſpei formate. ſperare ꝟo ſine merit̓ ſpei informis. Cū gͦ reſpiciāt diuerſos actꝰ ex cauſis diuerſis: nō poterit ſpes informis fieri formata. Itē ſic̄ ſe hꝫ timor ẜuilis ad timo rē formatū: ſic ſpes informis ad ſpeꝫ formatā ꝗa ſicut timor informis ꝗ ē timor ẜuilis n̄ hēt ſociā caritatē. ſic ſpes informis. ⁊ ſic̄ timor for matꝰ ꝗ ē timor inicialis vel filialis hꝫ ſociam caritatē: ſic ⁊ ſpes formata. Si gͦ timor īformiſ ꝗ ē ẜuilis n̄ pōt eē formatꝰ: īmo adueniēte ca ritate foras mittit̉. ſic̄ dr̄. i. Io. 4. Perfecta ca ritas foras mittit timorē. gͦ ſpes informis no poterit fieri ſpes formata. ℟ ẜm illos ꝗ di cūt ꝙ fides īformiſ n̄ pōt fieri formata: dice̓t̉ ml̓to fortiori rōne de ſpē. vn̄ ſic̄ ſuꝑͣ dictū ē ẜꝫ iſtos de fide informi: ita dice̓t̉ hic de ſpe īfor mi. Scd̓ꝫ alios ꝟo ꝗ dicūt ꝙ fideſ īformis pōt fieri formata. ſilr̄ dd̓ ē de ſpe: ꝙ ſpes īformis pōt fieri formata. Ad illud gͦ qd̓ pͥmo obiē̄ dd̓ ꝙ ſic̄ crede̓ ē actꝰ fidei formate ⁊ informis relatꝰ ad vnā cām ꝑ pͥus ⁊ poſteriꝰ.ſ. ad pͥmā cāꝫ pͥmā ꝟitatē. ita ſperare ē actꝰ ſpei formate ⁊ informis relatꝰ ad vnā cām ꝑ pͥus ⁊ poſte riꝰ.ſ. grāꝫ ⁊ merita. ſꝫ grā gͣtū faciēs accipit̉ ī ſpe formata. ⁊ merita exn̄tia actu vel habitu. Grā ꝟo gratꝭ data accipit̉ ī fide informi ⁊ me rita ī potētia. Grā aūt ẜᵐ analogiā dr̄ de grā gratꝭ data: ⁊ d̓ grā gͣtū faciēte. Silr̄ merita ẜꝫ ānalogiā dicūt̉ de meritꝭ exn̄tibꝰ actu ul̓ hītu ⁊ de meritꝭ exn̄tibꝰ in potētia. Ad 2ᵐ ꝟo qd̓ obr̄ de timore ẜuili rn̄dēt ꝙ nō ē ſil̓e de timo re informi ⁊ ſpe. Nā timore ẜuili ꝗ ē īformis aliud timet̉.ſ. pena eterna. ⁊ timore iniciali ſeu filiali ꝗ ſunt timores formati. ꝗa ī timore iniciali timet̉ īſufficiētia ſatiſfactionis. filiali malū ſeꝑationis a deo. ſꝫ ſpe informi ⁊ forma ta idē ſperat̉.ſ. btītudo eterna. Utrū aut hͦ veꝝ ſit in ꝓximo declarabit̉: cū queret̉ de ti more informi. POſeA certitudine. ⁊ q̄ret̉ pͦ cū fi q̄rit̉ de actu ſpei informi ⁊ des formata actū hēat crede̓ ī deū. fides infor mis crede̓ deū vel deo. gͦ cū ſilr̄ diſtinguatur ſꝑare. ſꝑare ī deū: ⁊ ſperare ī deo ſeu de deo. gͦ ſpei formate actꝰ erit ſꝑare in deū. actꝰ ſpei informis erit ſperare in deo ſeu deo. Contͣ. In fide ē cognitio: q̄ qn̄ꝫ ē cū affectione. qn̄ q ſine affectione. ⁊ iō credē variat̉ cū dr̄ crede̓ in deū vel deo. ſꝫ in ſpe ſola ē affectio ad btītu dinē. gͦ ſꝑare nō poterit variari vt dicat̉ aln̄ ſperare in deū. aliqn̄ ſꝑare in deo: ſic̄ ꝯtingit īcrede̓. ℟ ꝯcedēdo ꝙ ſic̄ actꝰ fidei formate ē crede̓ ī deū. fidei ꝟo informis crede̓ deū vel deo. ita ſꝑare ī deū: qd̓ ē ſꝑando tēde̓ in deū ē actꝰ ſpei formate. Sꝑare ꝟo in deo vel de d̓o ē actꝰ ſpei informis: ꝗa ſpe informi ꝟtit̉ aīa ꝑ ꝯfidētiā: ī deo ꝙͣuis ꝑ ꝯfidētiā n̄ tēdat ī deū Itē q̄rit̉ de certitudine ſpei īformis ⁊ q̄rit gnͣalr̄ ⁊ ſpālr̄. Gn̄alr̄ q̄rit̉ vtrū eadē ſit certi tudo ſpei formate ⁊ informis: ſeu eiuſdē rōis Ad qd̓ ſic. Eadē ē certitudo fidei formate ⁊ informis. ꝗa eadē ꝟa cognoſcūt̉ vtraqꝫ fide: ⁊ ꝑ idē. hͦ ē ꝑ pͥmā ꝟitate. gͦ pari rōne eadem ſeu eiuſdē rōnis certitudo erit ſpei formate ⁊ informis. Contͣ. Certitudo ſpei formate hꝫ p̄guſtationē btītudinis. certitudo ꝟo ſpei informis nō ē ex p̄guſtatione. gͦ nō ē eadē. Itē certitudo ſpei formate ē ex ꝯſcīa me ritoꝝ actu vel hītu hītoꝝ. Spes informis no ē ex ꝯſcīa meritoꝝ: ſꝫ ſolū ex fide quā hēt ꝙ ſi meruerit hēbit bt̄ītudinē. gͦ nō ē aliqua certi tudo ſpei informis: q̄ nō ſit ex fide. Sꝫ ſpei for mate ē ꝓpͥa certitudo q̄ ē ex ꝯſcīa meritoꝝ. Relinꝗt̉ gͦ ꝙ nō ē eadē nec eiuſdē rōnis cer titudo ſpei formate ⁊ informis. Rº dicēdo ꝙ ī fide duplex ē certitudo. certitudo cogni tionis ⁊ affectionis. Certitudo cognitōis eiꝰ. dē rōnis ē ī fide formata ⁊ informi. Certitu do ꝟo affectōis nō ē oīo eiuſdē rōis. nā ī fide informi certitudo ex ꝑte affectiōis ē ex ſenſu aſſenſionis. hoc ē ex hoc ꝙ hō ſentit ſe aſſēt ir̄ pͥme ꝟitati ꝓpter ſe: lꝫ nō tendat in ip̄am. In fide ꝟo formata certitudo ē ꝯſenſiōis ⁊ amo ris. ex hͦ.ſ. ꝙ hō ſentit ſe ꝯſentire ⁊ amare ꝟi tatē inquāt ī ꝟitas ē. In ſpe ꝟo nō ē niſi vnū genꝰ certitudinis.ſ. affectōis ꝓpͥe. Eſt tn̄ ī ea certitudo quā accipit ex fide. Ex fide enī accī pit certitudinē ſpes. vt qui ꝑſeuerauerit ſal uus erit. ⁊ iō ſperat ꝙ ſi ꝑſeuerauerit ſalua bit̉. ⁊ hec ē certitudo ꝯditionalis. Hec igitur certitudo eadē ē ⁊ eiuſdē rōnis in fide for mata ⁊ informi. Certitudo ꝟo ꝓpria nō oīno eadē ē: nec eiuſdem rōnis: ꝗa ꝓpͥa certitudo ſpei ē ex merit is. Spes aūt formata ꝯfidit ex meritꝭ hītis actu vel hītu. Spes aūt informis ꝯfidit ex meritꝭ nō hītis ſꝫ poſſibilibꝰ hēri. Itē ſpālr̄ q̄rit̉ de ꝯꝑatōe ſpei informis p̄deſti nati ad ſpeꝫ formata p̄ſciti quātū ad certitu dinē. Ad qd̓ obr̄ ſic. Spes īformis p̄deſtinati quā hꝫ de vita eterna nō fallet̉. ſpes p̄ſciti ꝙ hꝫ pn̄tē iuſticiā fallet̉. gͦ pͥma hꝫ maiorē certi tudinē. Itē ille obtinebit illud cuiꝰ hꝫ mo certitudine. ille nō. Eſt igit̉ ⁊cͣ. Cōtͣ. Illa hꝫ merita: ⁊ non ponit merita ſb̓ ꝯditione: ſicut informis. Itē habet p̄guſtatiōeꝫ ſeu p̄odo rationē quā n̄ illa. gͦ certior. Itē illa q̄ habꝫ merita ē ꝓpinquior fini. gͦ certior. ℟ dd̓ ꝙ ſpes p̄ſciti ꝗ ē ī caritate maiorē hꝫ certitudi ne ꝙͣ ſpes p̄deſtinati informis. quia illius.ſ. p̄ſciti ſpes radicat̉ in meritis ⁊ ponit certi tudine ꝓcedētē ex meritꝭ. tn̄ ſb̓ ꝯditione.ſ. ſi ꝑ ſeuerauerit in meritis finalr̄. Illa q̄ ē p̄deſti nati informis nō radicat̉ ī meritꝭ. vn̄ nulla eſt eiꝰ certitudo ex meritꝭ ſimplr̄: lꝫ ſit ex meritꝭ po tētia. nec ſeꝗt̉ de p̄ſcito ꝗ hꝫ ſpem formatā ꝙ fallat̉: quāuis nō ſaluet̉. quia noͣ hꝫ de ſalute: niſi ſub hac conditione ſi perſeuerauerit. ⁊ in hoc nūꝙͣ fallit̉. Ad hoc autem qd̓ obr̄ ꝙ p̄ deſtinatꝰ obtinebit illud ad qd̓ ē p̄deſtinatus ⁊ ita ē maior certitudo. dd̓ ꝙ obtentꝰ ille fu turꝰ nō ponit aliquā certitudinē q̄ relinꝗt̉ ex meritꝭ actu vel hītu exn̄tibꝰ: ſꝫ ſolū ex meritis potētia exn̄tibꝰ. ⁊ ꝓpter hoc non ſeꝗt̉ ꝙ ſi ille obtinebit: ꝙ ꝓpter hoc maiorē hēat certitudi nē ꝙͣ alter qui nō obtinebit. cū illiꝰ certitudo ſit ex meritis actu vl̓ hītu exn̄tibꝰ. Certitudo enī q̄ nō ē p̄ſūptio ex meritis ē. ⁊ ex meritꝭ ſe ꝯmetit̉. Alr rn̄dēt ꝗdā ꝙ ē certitudo expe ctantꝭ. ⁊ certitudo rei q̄ expectat̉. ⁊ certitudo ex ꝑte illiꝰ ꝑ quē expectat̉. Certitudo expectātꝭ depēdet ex meritꝭ. Certitudo rei expectate de pēdet ex rōne dīne p̄ordinationis. Certitudo ex ꝑte illiꝰ ꝑ quē expectat̉ depēdet ex grā dīne reuelatōis. Primo mō ē certitudo in preſcito exn̄te ī caritate. 2º mō ē certitudo ſalutis in p̄deſtinato exn̄ti in pctō mortali. 3º mō ē cer titudo ſalutis ī viro ꝑfecto cui facta ē reuela tio ſalutis. ſicut Paulo. 2. ad Thy. 4. Scio cui credidi ⁊ certꝰ ſū ⁊cͣ. Primo mō ⁊z certitudo maior ē quātū ad illū cuiꝰ ē: ⁊ hāc reſpic̄ ſpes 2º ꝟo mō certitudo maior ē quantum ad reꝫ ⁊ hanc reſpicit reꝝ ordo. Onſe que Stimore ẜulli ⁊ ē inꝗrere de ¶Aad pleniorē intelligētiā pͥmo q̄rēdū ē de dr̄iis timoris. 2º de timore ẜuili an ſit donū ſpūs ſ. 3º de actu timoris ẜuil̓ an ſit bo nꝰ vl̓ malꝰ. 4º de drīa timoris ẜuil̓ ad alios Ad primuꝰ multipit aſſignant. obr̄ ſic. Dr̄ie timoris Uno mō a Beda ſuꝑ illd̓ ꝓuer. i. Initiū ſapīe ē timor dn̄i. Ibi ponit duas dr̄ias dicēs. ꝙ eſt timor ẜuilis ⁊ amicabilis. Aſſignant̉ aut a Cęſario ⁊ aug. ſuꝑ. 8. ad ro. ꝑ quatuor drīas .ſ. timor mūdanꝰ. ẜuilis. inicialis. ⁊ filialis. Aſſignat ⁊ Io. Dam. ſex drīas timoris dicēs Sex ſunt ſpes timoris. Prima ē ſegnicies: q̄ ē timor future oꝑationis. 2ª erubeſcētia q̄ ē ti mor in turpi actu. 3ª ꝟecūdia q̄ ē timor ī expe ctatiōe ꝯuitii. 4ª admiratio q̄ ē timor ex mag imaginatione. 5ª ē ſtupor ꝗ e timor ex īſolita imaginatōe. 6ª agonia q̄ ē timor ꝑ infortuniū vel caſū. Cum gͦ ſic differerer fiat aſſignatio dr̄iaꝝ timoris: nec ſint reducibiles dr̄ie que ſūt ẜm vnā dīſionē ad dr̄ias alteriꝰ diuiſiōis vel etiā diuiſio q̄ ē ꝑ pauciores dr̄ias nō ꝯp̄ hēdit illā dīſione q̄ ē ꝑ plures: videt̉ inconue niēs diuiſio: vel inſufficiēs: vel ſuꝑflua: cum ponat Dama. dr̄iaꝫ timoris naͣlis quā diffinit ſic. Timor naͣlis ē nolēte aīa ſeꝑari a corpore ꝓpter eā q̄ ē impoſita ei a ꝯditore naͣlē ad cor pus ꝯpaſſionē ⁊ familiaritate: ꝓpt̓ quā naͣli timet ⁊ renuit mortē. Sꝫ hͦ ꝯſtat ī nulla diffe rentia p̄dictaꝝ diuiſionū ꝯtinet̉. gͦ p̄dicte di uiſiones n̄ ſunt ꝯueniēter aſſigͣte. Itē q̄rit̉ q̄ ſit dr̄ia p̄dictaꝝ diuiſionū. ℟º. Timor ac cipit̉ duplr̄. Uno mō vt ſolū noīet paſſionē: q̄ generat̉ ex ꝯp̄hēſionē rei diſcōueniētis di ſtantis. Alio mō vt ꝯcernat volūtatē ſeu af fectū ul̓ motū ipſiꝰ volūtatꝭ circa ip̄aꝫ paſſione ẜᵐ aūt ꝙ ꝯſiderat̉ pͥmo mō ē ſex mēbris dīſio Sama. ſꝫ ẜm 2ᵐ modū ſunt alie diuiſiones ac cepte: ſꝫ differēter. Una enī ē ꝯmunior q̄ ꝯpre hedit motū volūtatꝭ circa paſſionem timoris meritoriū ⁊ demeritoriū: gratuitū vl̓ ꝯtͣriuꝫ. .ſ. illa q̄ ē ꝑ quatuor dr̄ias. reliqua aūt que eſt ſpālis ꝯp̄hēdit motū volūtariū vel affectum meritoriū. Aſſignatio aūt pͥme que eſt ꝑ duas drias timoris ē gratuiti: ꝗa cū ſit duplex grā gratꝭ data ⁊ gratū faciēs: a pͥma gr̄a ē timor ſeruilis ꝗ e timor gͣtis datꝰ. a 2ª ē timor alius .ſ. amicabilis. ꝗ diuidit̉ ī timorē inicialē ⁊ fi lialē: ⁊ etiā ī timorē reuerētie. Aſſignatio aūt diuiſionū ꝑ quatuor membra ſic pōt pate̓. Eſt enī diuiſio timoris ẜᵐ ꝙ timor ꝯmuniter acci pit̉ ꝓ motu volūtatꝭ meritorio vel demerito rio. Cū gͦ ſit timor libidinoſus ⁊ gratuitꝰ. Ti mor aūt libidinoſus ꝗ ē ex improba volūtate male humiliās ē timor mūdanꝰ. Timor vero gratuitꝰ ē cuiꝰ pͥncipiū ē gr̄a: ⁊ recipit dr̄iam hoc mo. quia aut timore gratuito timet̉ pena ſꝫ nō timet̉ offenſa. aut timet̉ pena ⁊ etiā offē ſa. aut timet̉ ſolū offenſa. aut neutrū timetur ſꝫ ę ipſiꝰ reuerētie magnitudinis diuine maie ſtatis. Scd̓m pͥmū modū ē illa dr̄ia timoris: que dr̄ timor ẜuilis. 2º mō ē timor inicialis. 3 mo ē timor filialis: ⁊ 4º mō filialis ſilr̄. ſꝫ ẜm diuerſos ſtatꝰ. Secūdū 3ᵐº modū dr̄ ẜm ꝙ ē in via. 4º mō ẜm ꝙ ē ī patria. Continet̉ aūt ſb̓ ti more mūdano timor humanꝰ. nā ſtricte loquē do ſolemꝰ diſtingue̓ timorē humanū ⁊ mūda nū. Coīter loquēdo diuidimꝰ mūdanū in hu manū ⁊ mūdanū. hūanu quo quis eligit pec care ne ledat̉ in corpore. mudanum quo quis eligit peccare ne ledat̉ in poſſeſſione. Aſſi gnatio timoris ẜm cām ē ẜᵐ ꝙ timor dr̄ paſſio relicta ex ꝯp̄hēſione cuiuſlibꝫ inconuenientis diſtatis. Diſcōueniēs aūt diſtās aut ē ab oꝑa tione noſtra: aut no. Si ſic: aut ẜm ꝙ ē in fieri aut ẜm ꝙ ē in facto eē. Si ẜm ꝙ ē in fieri: tunc timet̉ difficultas que ē in fiēdo. ⁊ ẜᵐ hͦ ſumit̉ pͥma ſpēs timoris que ē ſegnities: que ē timor future oꝑationis. Si aūt ẜm ꝙ ē ī facto eē: hͦ ē duplr̄. aut enī timet̉ incōueniēs ꝯfuſionis ſeu īdecētie quātū ad aliū cognoſcētē: ſeu quātū ad aliā cogͦneꝫ. Aut timet̉ incōueniēs diſpli cētie ſeu infamīe quātū ad volūtatē alterius ſeu quātū ad aliu reprobātē. hec enī duo ſūt in facto bonū opus. poſtea ꝯdecētia ex cogͦne ipſiꝰ oꝑis: ⁊ ꝯplacētia ex approbatōe oꝑis. vn̄ econtͣ accidit dr̄ia timoris erubeſcētie: que ē timor ꝯfuſionis ſeu indecētie ī manifeſtatios turpis actꝰ. ⁊ etiā ꝟecūdia que ē timor diſpli cētie ſeu infamīe uel ꝯuīcii ⁊cͣ. Et ita tres ſūt dr̄ie timoris que accidūt circa oꝑatione nr̄aꝫ Si ꝟo ꝯſiderat̉ ẜm ꝙ nō ē a noſtra oꝑatione: ſilr̄ ſumūt̉ tres dr̄ie: ⁊ hͦ mo. aūt ē enī incōue niēs ſeu diſcōueniēs quātum ad cognitionē: aut quātū ad affectū. Si quātū ad cognitionē ꝯſiderat̉: ⁊ hoc etiā ē duplr̄. aut enī attēdit̉ hec diſconueniētia quātū ad cognitū. ⁊ ſic ē admiratio que eſt ex inconueniēti ex magna imaginatione. Aut ē ex ꝑte cognoſcētis. ⁊ ſic eſt ſtupor qui eſt timor ex inſolita imaginati on. Si aūt ē incōueniēs quantū ad affectū: ſic accipit̉ ſexta ⁊ vltima dr̄ia: que ē agonia: que eſt timor cuiuſcūqꝫ aduerſitatis offendentis affectū. Ad illud quod obr̄ de timore naͣli dd̓ ꝙ non ponit̉ ibi dr̄ia noua timoris. ſꝫ loꝗt̉ ibi de timore naͣli xp̄i quo afficiebat̉ ī agonia paſſionis. ⁊ pōt ꝯp̄hendi ſb̓ illa dr̄ia que eſt agonia: ut pꝫ ex ꝟ̓bis Dama. dicētis ꝙ naͣliter timet ⁊ agonia patit̉ ⁊ renuit mortē. q̄rit̉ an timor ẜuilis ſit do MDe INAEnū ſpūs ſandi. Ad hoc ſic Timor ẜuilis nō ꝯpatit̉ ſecū ſpūm ſanctum.i. Io. 4. Timor nō eſt in caritate. Itē. 8. ad ro. Nō accepiſtis iteꝝ ſpūꝫ ẜuitutis in timore ⁊c Glo. Eſt timor qui nō ē in caritate.ſ. ẜuilis ⁊cͣ gͦ ſi timor nō poteſt eſſe cū caritate. nec cum ſpū ſancto. non erit donū ſpūs ſancti. Iteꝫ cuius vſus malus eſt ip̄m ē malū. ⁊ cuiꝰ uſus bonꝰ ē ip̄m eſt bonū. Sꝫ timoris ſeruilis vſus eſt malꝰ: cū dicat aug. Timore ẜuili nullꝰ bene vtit̉. gͦ cū malū nō ſit a ſpū ſancto. neqꝫ timor ſeruilis: cū ſit malꝰ. Itē aliquis diligēs ali d pluſꝙͣ deū diligēdo illud peccat mortalr̄. gͦaliquis timēs aliꝗd pluſꝙͣ deū peccat mor talr̄. Sꝫ times ſeruilr̄ plus timet penā ꝙͣ deū. peccat mortalr̄. Sꝫ quod eſt hi nō eſt a ſpū ſancto. Itē omnis diligens deū ꝓpter aliud peccat. quia vtit̉ fruēdo. gͦ omnis timēs deū ꝓpter aliud peccat. Sꝫ talis eſt timens ẜuilr̄. timet enim deū ꝓpter pena. gͦ hiꝰ nō ē a ſpā ſancto. Itē. i. ad cor̄. 10. Omnia in gloriam dei facite. gͦ cū ẜuiamꝰ deo timēdo ⁊ amādo: debemꝰ eū amare ⁊ timere ad gl̓iam eiꝰ. vn̄ d̓ omnē timorē debemꝰ ⁊ tenemur referre ī deū Sꝫ hoc non facit ſeruilis timor. refert enī ſolū ad penā. quare peccatū vr̄ eſſe. gͦ nec eſt a ſpā ſancto. Itē. 7. Mat. Nō pōt arbor mala fru ctus bonos facere. gͦ mala volūtas nō poteſt bonū opus facere. Sꝫ in timore ſeruili e mala volūtas: ẜᵐ ꝙ dicit aug. ſuꝑ illud p̄ſ. Config. timore tuo carnes meas ⁊cͣ. Timor ſeruilis nō trāffigit carnē: quia viuit in eo volūtas pec candi: ⁊ ſequeret̉ opus: ſi ſperaret̉ impunitas mallet enī licere. dolet nō licere qd̓ lex uetat. Et ita timor qui ē egrediēs ab iſta voluntate non pōt eſſe bonū. gͦ nec erit a ſpū ſancto. Itē Gregoꝰ. in moralibꝰ. Iob. 3. ſuper illud Quare non in vulua mortuus ſum. Glo. Cuꝫ pena timet̉: ⁊ deꝰ non amat̉: timor ex tumore ſaſcit̉: non ex humilitate. ⁊ loquit̉ de timor̄ ſeruili. ⁊ ita cū timor ſit malū: non erit a ſpū ſancto. ⁊ ita nec donū eius. Unde. 2. Cor̄. 6. Que participatio iuſticie ad iniquitatē. ⁊ q̄ ꝯuētio lucis ad tenebras. vn̄ patet ꝙ ſi ē ma lum: ꝙ nō ſit a ſpū ſancto. ⁊ ita nec donū eiꝰ. Contra. 8. ad ro. Nō accepiſtis iterū ſpūm ſeruitutis in timore. Glo. Unus ſpūs eſt qui facit duos timores. Duo enim timores in ſinu ant̉. Unus qui eſt in caritate: qui eſt caſtus. alter qui non eſt in caritate: qui eſt ſeruilis. ⁊ ita ſeruilē timorē facit ſpūs ſanctꝰ. eſt gͣ a. ſpū ſancto. ⁊ ꝯſequēter donū eius. Item̄ timor ſeruilis preparat animā ad caritatē ẜm ꝙ dr̄ in pͦs. A iudiciis enim tuis timui. Glo. Timor ſeruilis pedagogꝰ me p̄ceſſit: qui ad caſtum timorē ducit. Sed ẜm ꝙ ducit ad caritatē ē bonū. gͦ a ſpū ſancto. ℟ cum dico timor ſer uilis: duo dico. Rone huius ꝙ dico ſeruilis: vnū eſt ꝙ timet̉ pena per ſe. ſeu timet̉ deꝰ ne puniat eternalr̄. ſicut aliꝗs ſeruus timet dn̄ꝫ ſuū ne puniat eū pena corporali vel affligat Aliud eſt excluſio amoris iuſticie ſeu amoris eius qui timet̉. Quantū autē ad pͥmū moduꝫ nulla deformitas notat̉ ī hoc ꝙ dico ſeruile. ſꝫ quantū ad 2ᵐ notat̉ deformitas: quare po nit̉ in timente ſeruilr̄ ẜm illū modū volūtas peccandi mortalr̄. Secūdū gͦ pͥmū modū di timor ſeruilis donū ſpūs ſancti: inquantum timor ille facit reſilire a peccato. Quātū ꝟo ad 2ᵐ ꝯnotatū nō eſt a ſpū ſancto. ⁊ ſic patꝫ reſpōſio ad pͥmū. quia non ſequit̉. nō ꝑmanꝫ cū ſpū ſancto. gͦ non ē donū eiꝰ ⁊ notādū ꝙ hoc non ē rōne ipſiꝰ inquātū eſt a ſpū ſancto. Siſtinguit̉ enim ꝙ quedā ſunt a ſpū ſancto ⁊ cū ſpū ſancto. ſicut formate virtutes.ſ. fides. ſpēs. caritas. Quedā aūt ſunt a ſpū ſancto ⁊ non cū ſpū ſancto: vt timor ſeruilis: ⁊ fides informis ⁊ hiꝰ. Quedā ꝟo ſunt cū ſpū ſancto ⁊ nō a ſpū ſācto vt venialia peccata. Quēdā ꝟo que nec ſūt a ſpū ſancto nec cū ſpū ſancto: ſicur mortalia peccata. Un̄ dd̓ ꝙ quedā ſunt dona ſpūs ſancti vt preparent ad caritateꝫ ip̄m ſb̓m. Quedā ꝟo vt perficiant ip̄m. Que ꝟ̓o ſunt ſpūs ſancti vt preparēt ad caritateꝫ ip̄m ſb̓m: nō ſunt cū ſpū ſancto. ſꝫ que ſunt ut perficiant: iſta ſunt cū ſpū ſancto. De pͥmis ē timor ſeruilis. ⁊ ꝓpter hoc non manet cū ſpū ſancto. vn̄ dicūt ꝙ timor ſeruilis ītroducit inicialē ⁊ filialē qui ſunt ꝑficiētes ẜm magiſ ⁊ minꝰ: ſicut ſeta filū. ⁊ etiā ꝯparat̉ oximello quod p̄parat corpus ad receptionē medicine Ad 2ᵐ etiam pꝫ reſpōſio ꝑ interemptionē illius p̄poſitionis: ꝙ vſus ſeruil̓ timoris malꝰ eſt. Uſus enim ſeruilis timoris eſt reſilire a peccato ꝓpter penā eternā: ne inferatur a deo. Ꝙ ꝟo dr̄ ꝙ timor ſeruilis eſt quo nemo bn̄ vtit̉. dd̓ eſt ꝙ vti eſt duplr̄. Dicit̉ enī lar ge ẜm ꝙ vti eſt aliquid aſſumere in faculta te volūtatis. ⁊ ẜm hoc eſt bene vti timore ſer uili. quia hiꝰ timor eſt p̄paratoriꝰ ad caritatē ꝑ abſtinētiā a malo. Aliter eniꝫ dr̄ vti ſtricte ẜm ꝙ vti eſt vſum referre ad illud quo frue dum eſt. ⁊ ẜm hoc timore ſeruili nullus bene vtit̉. cum ip̄e vſus nō referat̉ ad deū. Et ſi patet rn̄ſio ad 2ª. Ad 3ᵐ ſoluit̉ ꝑ interēpti onē illiꝰ. timēs ſeruilr̄ plus timet pena qͣꝫ deū ⁊ hoc eſt quia timor ſeruilis eſt reſpectu rei potentis inferre paſſionē. Timens ꝟo ſeruili non credit pena potētiorē deo ad inferendū paſſionē. vn̄ ꝓpͥe loquendo nō timetur pena pluſqͣꝫ deꝰ. Ad 4ᵐ ē rn̄ſio ꝙ nō ſequit̉. di ligēs deū ꝓpter aliud peccat. gͦ times deun ꝓpter aliud peccat. Nam alia cālitas notat̉ hinc ⁊ inde. Cū enī dico. diligens deū ꝓpter aliud: ꝑ hanc p̄poſitionem ꝓpter notat̉ finis adīpiſcēdꝰ ad quē ē intentio diligentis. Cur aūt dr̄. timet deū ꝓpter aliud. hec dictio ꝓpt̓ nō notat finē ad que eſt motꝰ. īmo terminū a qͦ ē motꝰ. vn̄ timens ſeruilr̄ timet deū ꝓpter aliud cauendū: ſꝫ diligēs deū ꝓpter aliud: di ligit eū ꝓpter aliud adipiſcēdū qd̓ ei p̄ponit. vn̄ illiꝰ dilectōis ē radix amor libidinoſus ſeu inordinatꝰ. ſꝫ illiꝰ timoris non. ⁊ ꝓpter hͦ iſtd̓ peccatū ē. illud no. Sꝫ meliꝰ vr̄ dd̓ ꝙ deus timore ſeruili nō timet̉ ꝓpter aliud ſꝫ ꝓpter ſe. Limet̉ enī quia potētiſſimꝰ ē inferēdi penā vel inferre. Un̄ plus timet̉ potētia inferentꝭ pena: ꝙͣ ip̄a pena. Et ſic patet reſpōſio ad 4º Ad 5ᵐ dd̓ ꝙ cū dr̄. oīa tenemur referre in deū: ſeu oīa facere in gloriā dei: cū ſit tentio p̄cepti affirmatiui: nō obligat ad ſemꝑ: lꝫ ſēꝑ obliget. vn̄ dd̓ ꝙ nō obligat niſi quantū ad ſtatu.ſ. cū aliquis ē potes ⁊ ꝯſideras ⁊ ꝯp̄hē dēs deū: ⁊ ꝯferēs ip̄ꝫ opus ad deū. Dico gͦ ꝙ qui eſt in peccato mortali nō ē potens referre omnia in deū: eo ꝙ nō hꝫ gr̄am. ⁊ etiā ille qu dormit vel inſanꝰ eſt: vel occupatꝰ ē ad aliud opus. lꝫ hēat grām. ⁊ hoc ē quia n̄ ē ꝯp̄hēdēs vel ꝯferēs. ⁊ ideo quantū ad iſtos ſtatus no eſt illud implēdum. Ad 6ᵐ dd̓ ꝙ timoris ſeruilis duplex ē radix. Inquantū enī ſeruile dicit pene timore ꝓpter ſe: vel timorē potentꝭ inferre penā: radix eiꝰ ē libeꝝ arbitriū cū fide iuſticie dei ⁊ pene eterne. ⁊ ẜꝫ hͦ radix ē bona ⁊ ip̄e timor fructꝰ bonꝰ. Inquātū ſeruile dicit excluſionē amoris iuſticie cū volūtate peccā di ſi eēt impunitas. pͥncipiū hꝫ libeꝝ arbitriū cū fomite. ⁊ ẜm hūc modū ſicut dictū ē priua: non eſt donū. ⁊ ſic pꝫ rn̄ſio. Ad vltimū qd̓ dicit Greg. dd̓. ꝙ cū pena timet̉: ⁊ facies dei non amat̉: hoc pōt eſſe duplr̄. Non amare.n. dr̄ duplr̄. vel odiēs: vel non diligens. Si non amare ponit odire: ſicut ē in diabolo: ⁊ ī obſti natis qui timēt penā ⁊ odiūt faciē dei.i. iuſti ciā diuinā: tunc veꝝ eſt qd̓ ſequit̉.ſ. ꝙ timor ſit ex tumore: ⁊ timor hiꝰ ſeruilis ē ex ſuꝑbia: non ex ſpū ſancto. ẜm ꝙ dr̄ Iacꝭ. 2. Demones credūt ⁊ ꝯtremiſcūt. Secūdū ꝟo ꝙ nō amar̄ nō ponit ꝯtrariū in volūtate: ſꝫ negat ſimplr̄ dilectionē ſeu amorē: tūc debꝫ intelligi ꝙ hec dictio ex nō notat ibi cālitatē ſꝫ ꝯcomitātiā. Eſt enī cū tumore timor ille. ẜm quē modum dicit glo. Math̓. 12º. Uiri niniuite ſunt digni venia: quia ex lege ſunt fideles.i. cum lege. Conſequenter queri tur de actu ſeu vſu timoris ſeruilis an ſit bo nus vel malꝰ. Ad quod ſic. Aug.ꝰ ſuꝑ illud ad ro. 8. Non accepiſtis iteꝝ ſpūm ſeruitutis in timore. Timor ſeruilis non eſt in caritate. in quo etiam ſi bonū fiat: nō tn̄ bene. Nemo eniꝫ inuitꝰ bene facit. Cum gͦ qui timet ſeruilr̄ no bene facit. timere ſeruilr̄ nō eſt bonū. ⁊ etiaꝫ iſte vſus timoris ſeruilis nō eſt bonꝰ. Cōtͣ Uſu timoriſ ſeruilis abſtinet homo a peccato p̄parat̉ viā ad caritate. Sꝫ hic ē bonꝰ vſus timoris ſeruilis ē bonꝰ vſus. Itē cuiꝰ eſt vſus malꝰ ip̄m qͦꝫ malū eſt. Si gͦ vſus timoris ſeruilis malꝰ ſit. ⁊ timor. Sꝫ timor ſeruilis eſt bonꝰ. gͦ ⁊ vſus eiꝰ eſt bonꝰ Uolaerūt ꝗdaꝫ ſoluere ꝙ timor ſerilis nō eſſet malꝰ: ſꝫ ipſuꝫ timere ſeruilr̄. Dixerunt enī ꝙ timor ſeruilis nihil aliud ē ꝙ timor ſerui. vn̄ cum dr̄. timor ſeruilis eſt bonꝰ: bonitas non dr̄ niſi reſpectu eentie timoris: ⁊ nō reſpectu adiūcti.ſ. ſeruili tatis. Sꝫ cū dr̄. timere ſeruilr̄ eſt bonū: cū actꝰ depēdeat a ꝑſona ſerui: nō poteſt dici bonuꝫ niſi reſpectu affectionis ſerui. Affectꝰ aūt nom imponit operi. vn̄ non ſequit̉. ꝙͣuis timor ſer uilis ſit bonꝰ: ꝙ time̓ ſeruilr̄ ſit bonū. Contͣ Cū dr̄. timor ẜuil̓ ē bonū. bonitas dr̄ reſpectu eſſentie timoris. ⁊ hoc ē reſpectu habitꝰ: ⁊ no reſpectu adiuncti.ſ. ẜuilitatis. gͦ cū filr̄ in actu ip̄o ſit ip̄a eſſentia actꝰ ⁊ ipſa ſeruilitas adiū cta: bonitas poterit copulari reſpectu ſb̓e actꝰ Et ita videt̉ ꝙ ſicut poteſt dici timor ſeruil̓ bonꝰ. ⁊ timere ſeruilr̄ ſilr̄ pōt dici eſſe bonū. Itē ſi timor ſeruilis nihil aliud eſt ꝙͣ timor ſerui: cum timor humanꝰ ⁊ mūdanꝰ ſint timo res ſerui. gͦ erūt timor ſeruilis. quod non eſt veꝝ. Propter hoc alij dixerūt ꝙ timor ſer uilis non eſt timor ſerui: ſꝫ ꝙ ſeruilitas ē ꝯr̄ia eēntialis: qua iſte timor diſtinguit̉ a ceteris. .ſ. iniciali ⁊ filiali: quo eſt timere penā per ſe ⁊ abſtine a peccato ꝓpter penā. tn̄ cū notatur in ſb̓iecto vitiū. ſicut dicit augꝰ. ꝙ in timente ſeruilr̄ viuit volūtas peccādi.ſ. ſi ſperaretur impunitas. vnde dicunt iſti ꝙ actus ⁊ hītus timoris ſeruilis eſt bonꝰ. ſꝫ actus ſb̓iecti ē mal̓ꝰ Contͣ. Quā rōne bonū dictū de timore ſer uili reſpicit eēntiā hītꝰ. eadē rōne cum dico timere ſeruilr̄ eſt bonū: bonitas reſpicit eſſen tiā ipſiꝰ motꝰ p̄parantis ad caritatē. Propter hoc dd̓ ꝙ aliud eſt dicere facere bonū. aliud facere bene. Cū enim dr̄ face̓ bonū: dr̄ bonuꝫ de genere bonoꝝ. Cum dr̄ facere bene: dicit̉ bonū ex circūſtatia ſeu cū debitis circūſtātī is. Un̄ ẜm aug. dd̓ ꝙ timere ſeruilr̄ eſt facere bonū: non tamē bene: quia non ē cum debita circūſtātia.ſ. cū caritate. Exemplū ē ph̓i. alid̓ eſt facere grāmaticalia. aliud facere grāma tice. Et ſic patet reſponſio ad p̄dicta. Sed querit̉ de illo ꝟbo aug. Uiuit in timore ẜuili volūtas peccandi. in eo viuit voluntas abſti nendi a peccato. Timor enī ſeruilis habꝫ iſtuꝫ effectu. ⁊ rōne huius eſt introductoriꝰ caritat ⁊ ita in eodē ſunt ꝯtrarie volūtates. qd̓ vi det̉ impoſſibile. R eſt volūtas abſoluta ⁊ eſt volūtas ꝯditionalis. ⁊ eſt uolūtas actu. ⁊ eſt volūtas hītu. vnde dico ꝙ in timēte ſer uiliter eſt volūtas actu ꝯditionalis non pec candi. volūtas ꝟo peccandi ē abſoluta ī hītu vnde dicit. Ibi viuit volūtas peccādi ſi ſpa ret̉ impunitas. ⁊ ſic patet ꝙ due volūtates ſunt ſimul: ſꝫ nō eodē mō. pͥma enī naſcit̉ ex fi de ⁊ li. ar. 2ª ꝟo ex libero arbitrio cū fomite. ⁊ vna eſt actu ⁊ alia habitu. Poſtea queritur de dr̄ia timoris ſeruilis ad alios. ⁊ pͥmo de diffe rētia timoris ſeruilis ad naͣleꝫ. ⁊ cum timere penā ſit cuicūqꝫ naͣle. timor vero ſeruilis per ſe penā timeat: videt̉ ꝙ ſit timor naturalis. ℟º eſt timere penā multiplr̄. Eſt enī time penā ex ꝯprehēſiōe naͣli. ⁊ ē time̓ ex ꝯp̄hēſiōe que ē ꝑ fidē. Time ꝟo pena eterna ex app̄hē ſione naͣli timoris ē naͣlis ⁊ nō timoris ẜuilis. Sꝫ timere penā per ꝯp̄henſionē que ē ex fide ē timor ſeruilis. Iīde ē ꝙ cū aliꝗſtimet penā ſuſpēdii: ⁊ ꝓpter hͦ abſtinet a furto: nō timet ſeruilr̄: ſeu timore ſeruili: qui ē donū ſpūs ſcī: ſͣ naͣli timore. Itē q̄rit̉ de dr̄ia timoris ẜuil̓ ad inicialē. ⁊ cū uoluntateſ ſint eēdē in ſpē. q̄ ſūt reſpectu eiuſdē ī ſpē. ſūt eadē ī ſpē. gͦ idē timores erūt in ſpē qui ſunt reſpectu eiuſdē ī ſpē. Sꝫ timor ſeruilis ē reſpectu pene eterne: ⁊ timor inicialis reſpectu eiuſdē. gͦ ſunt idem timor in ſpē. ℟º cū timore iniciali timeat̉ pena eterna ⁊ etiā dei offenſa ſeu ſeparatio a deo. vnū timet̉ ꝑ ſe. alteꝝ ꝑ accn̄s. Per acci dēs enī timet̉ qd̓ ꝓpter aliud. ⁊ hec eſt pena eterna. Dicēdū gͦ ꝙ nō ē veꝝ ꝙ idē timeatur ꝑ ſe timore ſeruili ⁊ timore iniciali. Nō eniꝫ timet̉ pena eterna timore iniciali: niſi ꝓpter offenſam.i. pͥncipalr̄ timet̉ offenſa. Itē cuꝫ eadē ſit ꝟtus quā diligit aliquis ꝯiungi vite eterne: ⁊ ſeꝑari a pena eterna. gͦ idē ē donum timor ſeruilis quo quis timet pena eternam: ⁊ filialis quo quis amat ꝯiungi vite eterne. ⁊ ita idem timor inicialis ⁊ filialis ſunt ī ſpe Rn̄dēt ꝙ ē timere penā eternā vel inqua tū ē deſtructiua ſb̓i. vel inquātū ē ſeꝑatiua a deo ꝗ ē ſūmū bonū. Inquantū ꝟo timet̉ pena eterna vt deſtructiua ꝑ ſe ſb̓i: ſic ē timor ẜuil̓. Inquantū ꝟo timet̉ inquātū ſeparatiua a deo per ſe timet̉ timore filiali. timori aūt filiali ꝑ accn̄s timet̉ ip̄a pena. ⁊ ſic pꝫ ſol̓o ad obiecta. Obr̄ aūt. Si timoris fuilis rō ſit amor: aut hiꝰ amor erit naͣlis aut libidinoſus: aut gra tuitꝰ. Si gratuitꝰ: ſꝫ talis nihil aliud ē ꝙ cari tas. gͦ rō timoris erit caritas. gͦ ꝓpter deum amatū ſuꝑ oīa timebat̉ pena: quod ē falſuꝫ. Preterea ſi tu diciſ ꝙ amor libidinoſus. ꝯtra Tūc enī ſequeret̉ ꝙ timor ille libidinoſus eēt quia radix eiꝰ libidinoſus ē amor. ⁊ ita malū eēt. ⁊ ita nō a ſpū ſancto. Si det̉ ꝙ ē naͣlis amor ille. ꝯtra. Cū amor ſit naͣlis non ē radix niſi naͣlis. ⁊ ita nō erit donū: ſꝫ erit timor naͣl̓ ⁊ ſeruilis idē in radice: ⁊ vtrūqꝫ a naͣ: ⁊ net trū a grā. Propter hoc voluerūt quidā dice̓ ꝙ ſeruilr̄ timer̄ hꝫ duo pͥncipia.ſ. libeꝝ ar. cū fomite: ⁊ etiā timorē ſeruile qui ē donū ſpūs ſancti. Et quātū ad pͥmū dicūt ꝙ eſt amor rō timoris ſeruilis: ſꝫ nō quātū ad 2ᵐ. Sꝫ ꝯtra hͦ obr̄. Aug 83. q. 25. Nulli dubiū ē nullā aliā me tuendi cam: niſi ne id qd̓ amat̉ adeptū amit. tat̉. aut ne adipiſcat̉ amatū. Igit̉ oīs timoris ro ē amor. vel enī eſt ne adeptū qd̓ amamus amittamꝰ: vel ne adipiſcamur amatū. ⁊ ita ro timoris ſeruilis ē amor: īquātū timor etiaꝫ ſeruilis ē donū. vn̄ dd̓ ꝙ rō timoris eſt amor amor a īt ꝓprie ſalutis in pn̄ti ē amor naͣlis ꝑ ſe. ſꝫ amor ꝓprie ſalutis in futuro ē amor naͣl̓ ꝑ ſe informatꝰ fide informi. quia ſalus in fu turo nō ꝯp̄hendit̉ niſi ꝑ fidem vl̓ ꝯp̄hēſiōe fidei. Secūdū hoc gͦ intelligēdum ꝙ timoris naͣlis rō eſt amor ſalutis ꝓprie in pn̄ti. Sꝫ ẜꝫ ꝙ ē amor ꝓprie ſalutis in futuro: ſic eſt amor ro timoris ſeruilis. Ideo enī timet penā eter nā quā credit ex fide informi: ꝗa amat ſalute eternā. ⁊ ita pꝫ quo rō oīs timoris ſit amor: ⁊ maxime pꝫ de timore ſeruili. de quo q̄ſitū eſt. ¶ Nquiſito de gun gratiis tis hoī ꝓpter ſe: querendū ē de grūſ gratis datis hoī ad honorē dei ⁊ ad vtilita tē ꝓximi. Et pͥmo de gratiis ſermōis ſapīe ſcie. ⁊ fidei. Grā aūt ſermonis ē grā p̄di catōis ⁊ doctrine. Circa qd̓ querunt̉ quatuor. Primo vtrū gͦrā ſermonis ſapīe. ſcīe. ⁊ fi dei ſit grā vna vel differētes grē. 2º vtruꝫ det̉ vel ſb̓trahat̉ ex meritis. º que maior ſit grā ſermonis an̄ grā ꝓph̓ie. 4an ſuffi ciat ad edificatione gra ſermonis. Ad primuꝫ aa vnū fine. Si q̄ q ſic. Grā ē una que eſt tia ſermonis ſapīe. ſcīe ⁊ fidei ſint ad vnum finē.ſ. ad edificationē ꝓximi in his que perti nent ad ſalutē. ergo vna eſt gratia. Item grā vna dr̄ ad vnū actu. Sꝫ vnꝰ ſpē actꝰ eſt loqui vel ẜmocinari. Grā igit̉ ſermonis vna erit. Contͣ. Gratie que ſeparāt̉ in diuerſis ſb̓iectis nō ſunt eēdē. Sꝫ gr̄e ſermonis ſapīe. ſcīe. ⁊ fidei ſeꝑant̉ in diuerſis ſb̓iectis: quia ſicut dicit apoſtolꝰ. i. cor. 12. Alii dat̉ ꝑ ſpūm ſermo ſapīe. alij ſermo ſcīe. alij ſermo fidei. gͦ ſunt gr̄e differētes. ℟º ꝙ grē ſunt differe tes. Differūt aūt ꝑͤ differētes fines ꝓximos ⁊ ꝑ differētes actus ꝓprios. Nam gr̄a ſermōis fidei eſt ad edificanda fidē. veritatis in au ditore. Grā ſermonis ſcīe ad edificandā di ſtinctionē agēdoꝝ que pertinēt ad actiuam Grā ſermonis ſapīe ad edificādā ꝯtēplatōeꝫ eternoꝝ que pertinēt ad vitā ꝯtēplatiuam. Seꝑatiꝫ aut dant̉ iſte gratie pluribꝰ: quāuis alicui dent̉ ſiml̓. Et ꝑ hec pꝫ rn̄ſio ad obiecta Nā iſte grē nō dicūt̉ eē ad vnū finē ꝓximuꝫ: ſꝫ ad vnū finē remotū ⁊ vltimū. nec ad vnū actū ꝓpriū: ſꝫ ad vnū actum ꝯmunē. Deinde queritur hiꝰ qͦ utruꝫ tie dent̉ ex meritis. Ad quod ſic. Grā non dr̄ niſi eo ꝙ det̓ gratis: vl̓ ex eo ꝙ gͣtū faciat. Sꝫ hiꝰ nō dicūt̉ grē ex hͦ ꝙ gratū faciāt. gͦ dicūt̉ grē eo ꝙ gratis dent̉. gͦ non ex merito uel ex meritis. Itē malis dat̉ grā ꝓph̓ie ⁊ etiam grā p̄dicationis: ſic̄ illiſ ꝗ dicet. Nōne ī noīe tuo ꝓph̓auimꝰ: ⁊ in noīe tuo ꝟtutes fecimꝰ ⁊cͣ. Mat. 7. gͦ nō ex meritis dat̉ vel ſb̓trahit̉. Contͣ. Greg. in moralibꝰ. Sepe doctori ꝟbū a dn̄o ꝓ grā tribuit̉ auditoriſ: ⁊ ſepe ꝓpter au ditoris cl̓pā ſb̓trahit̉ ẜmo doctori. gͦ ex merit̉ alioꝝ dat̉. Itē Gregꝰ. in moralibꝰ. Cū p̄latꝰ non agit bona que loquit̉: ei ſermo ſb̓trahit̉. ne loqui audeat que nō operat̉: ſicut ꝑ ꝓph̓aꝫ dr̄. Peccatori dixit deꝰ. quare tu enarras iu ſticias meas. Itē Gregoꝰ. in eodē. Dep̄cat̉ proph̓a. Ne auferas de ore meo ꝟ̓bum ꝟitatis vſquequāqꝫ. Perpedit nāqꝫ ꝙ ꝟitatis ꝟbū oī potes deꝰ faciētibꝰ tribuit: ⁊ n̄ faciētibꝰ tollit gͦ hoc de ore ſuo nō auferri petiit quid alid̓ ꝙ grām bone oꝑationis queſiuit ac ſi aꝑte di ceret. vt iuſto oīpotētis iudicio dei in bono iam nec linguā hēat: qui here bonā uitā recu ſat: quatenꝰ cū mens terrenoꝝ amori intēdit̉ de terrenis rebꝰ ſemꝑ loquat̉. Unde ī euan gelio Math̓. 12. veritas dicit. Ex abūdantia cordis os loquit̉. ℟º meritū dr̄ ꝓprie ⁊ in terp̄tatīe. Proprie meritū eſt ſeruiciū cui de bet̉ aliquod premiū. ⁊ hoc modo nulla gratia dat̉ ex merito in rōne grē. Nam ſi ex merito: iam non ē gr̄a: ſicut oſtēdit apoſtolꝰ. ro. xi. In terp̄tatiue dr̄ meritū ꝯgruitas ad diuinum donū. ⁊ hoc modo grā ſermonis dicit̉ dari ex meritis ⁊ ſb̓trahi. vnde Gregoꝰ. Pro audi toris nanqꝫ grā dat̉ bonis ⁊ malis ſermo do ctoribꝰ. ſicut potuerūt ph̓eis ſuꝑpetere verba p̄dicatiōis: de quibꝰ ſcriptū eſt Mat. 23. Oīa gͦ quecūqꝫ dixerint facite: ẜm ꝟo opera eoruꝫ nolite facere. Per auditoꝝ vero reprobatōeꝫ bonis etiam doctoribꝰ ſermo ſb̓trabit̉: ſic̄ ad Ezechielē. Ezech̓.3. ꝯtra iſrael dr̄. Linguā tuā adherere faciam palato tuo: ⁊ eris mutꝰ: nec quaſi vir obiurgās: quia domꝰ exaſperās eſt Aliqn̄ aūt ſermo p̄dicationis ꝓpter vtroſqꝫ dat̉. aliqn̄ ꝓpter vtroſqꝫ ſb̓trahit̉. Propter vtroſqꝫ enim dat̉ ſic̄ diuina voce Paulo apd̓ corinthios dr̄. Noli timere: ſꝫ loquere. ⁊ paulo poſt. Quia populꝰ multꝰ ē mihi ī hac ciuitate Actꝭ. 18. Propter vtroſqꝫ ꝟo ſubtrahit̉: ſicut Heli ſacerdos ⁊ prauā filioꝝ cognouit actio nē: ⁊ digna increpationis nō exercuit voceꝫ cū ꝓfecto futuꝝ eſſet vt in mortis ſupplicio ⁊ iſtos reatꝰ flagitii: ⁊ illū ſilētii pena ml̓ctarꝫ Poſtea queritur gratia vtruꝫ p̄dicatōis que ꝯp̄hendit p̄dictas ſit maior qͣꝫ grā ꝓphetie. ⁊ cū gra ꝓphetie eleuet animaꝫ ad ꝯtēplatione in ſpeculo eternitatꝭ: ⁊ abſtra hat ab actibꝰ carnis. vn̄ ſicut dicit Origenes Tꝑe quo vacat̉ amplexibꝰ ꝯiugalibꝰ b̓trahit̉ grā ꝓphetie. grā vero p̄dicationis nō ita ele uat aīam vel abſtrahit a carne. gͦ eminētior ē grā ꝓph̓ie. Contͣ. Officiū ꝓphetie ꝯcedit̉ viris ⁊ mulieribꝰ: ſicut Delbore. 5. Iudicꝭ. offi ciū aūt p̄dicatiōis interdicit̉ mulieribꝰ.i. cor. .13. Mulierē docere nō ꝑmitto. gͦ officiū p̄dica tionis digniꝰ eſt. gͦ ⁊ grā p̄dicatiōis dignior proph̓ie. ℟º ꝓphetia eſt diuina reuelatio reꝝ euētus īmobili ꝟitate denūcians. In ꝓ phetia gͦ ſunt duo. reuelatio ⁊ denunciatio. Quantū ad reuelationē que eſt in cognitiōe dignior eſt grā ꝓphetie: ⁊ actus ꝓphetizādi eminētior: ⁊ maiʳ ē ꝓphetizare ꝙ predicare. Quātū ad denutiationē grā p̄dicationis eſt dignior. Prophetizare ꝟo ẜm ꝙ ē ad veritatꝭ denūciatōeꝫ ē minꝰ ꝙ p̄dicare: quia p̄dicare ē ad ſalutē aīaꝝ. ꝓphetare ad ꝟitatis denūtia tionē. ⁊ hoc minꝰ eſt ſalute animaꝝ. Poſtea uero queri tur vtrum ad edificationē auditoꝝ ſufficiat grā ſermonis. ⁊ cū habitꝰ gratuiti ꝑfectiores ſint habitibꝰ naͣlibꝰ ⁊ acquiſitis. Habitꝰ autē naͣles ⁊ acꝗſiti ſufficienter eliciūt ſuos effectꝰ quia ſicut dicit augꝰ. Habitus ē quo aliquid agitur: cum opus eſt. gͦ habitus gratuiti ſuffi cienter ſuos effectus eliciūt. gͦ grā ſermonis fidei ſufficienter eliciet ſuum effectum qui eſt edificare fidem ī audiente. Similr̄ gratia ſer monis ſcīe eſt edificatio diſcretionis facien doꝝ in audiente. Contra. Grego. Niſi ſpūs ſanctus corda auditorum repleat. ad aures corpoꝝ vox docētiū in caſſum ſonat. Iteꝫ idē Grego. Formare vocē magiſtri exterius poſſunt. ſꝫ hanc imprimere interius non poſ ſunt. Ex quibus relinquit̉ ꝙ neceſſaria eſt ad edificationē auditoris alia grā. Item Ro. .10. Fides ex auditu eſt. auditus autem per verbum xp̄i. Ibi glo. Cum ex gratia ſit auditꝰ neceſſaria eſt alia gratia que cor moueat. ℟º ꝯcedendo ꝙ ad edificationem auditoris neceſſaria eſt duplex gratia. Una in doctore ſeu p̄dicatore: quā ſciat dicere ꝯueniēter ea que ſunt ad edificationē. Alia vero neceſſa ria eſt in auditore: quā moueatur ex ſermone ad ꝯpunctionem vel ad amorem: vel timorē vl̓ ſpeꝫ: ⁊ huiuſmodi. ⁊ hac rōne dicit Greg. ꝙ inuanum laborat lingua predicatoris niſi adſit gratia ſalnatoris. Ad illud gͦͦ quod pͥmo obicit dicendū ꝙ actus gratie ſermonis non eſt edificare auditorē. ſed dice̓ ad audi toris edificationē. vnde ſicut in alijs dicit̉ ꝙ non medicus ſemper ſanat: nec rhetor ſemꝑ ꝑſuadet. Sed ſi nihil omittant de ꝯtingenti bus: nihilominꝰ ꝯſequuntur effectum operā tes ẜm artem. Ita ſi doctor vel predicator ha bens gratiam ſermonis nihil omittat de cō tingentibus ad edificationē conſequit̉ ſuum effectum Notandum tamen eſt ꝙ eſt effectus eſſentialis: ⁊ hic eſt effectus in ipſo vt in me dico cū operatur ſecundū artem: ⁊ in predi catore cum loquitur ad edificationē. ⁊ ē effe ctus in altero accidentalis. vt in medico cuꝫ ſanat ⁊ in p̄dicatore cum edificat. Oſt tractatū de virtute in genere: inquirendū eſt de ſpēbus virtutum ſecūdū p̄aſſignatā dr̄iam Et primo agatur de virtutibus theologicis que ſunt virtutes in finem. vt fides. ſpes. ca ritas. de quibus prima ad cor̄. 13. Nunc auteꝫ manēt fides ſpes caritas: tria hec. Conſequēt̉ ꝟo de ꝟtutibus cardinalibꝰ: q̄ ſūt de his que ſūt ad fineꝫ. vt prudentia. iuſticia. fortitudo. tēꝑatia. Primo gͦ queret̉ de fide. Scd̓o de ſpe. Tertio de caritate. Cum autem queritur de fide p̄intelligendū eſt ſicut dictū eſt prius. ⁊ habetur ẜm Augu. ſuper illud ad ro. i. De fide in fidem. Ꝙ fides dicit̉ duobus modis. Quod creditur: ⁊ quo credit̉. Fides autem quo credit̉ eſt habitus credendi qui accipit̉ duobus modis. Cum caritate: ⁊ ſine caritate. Si ſine caritate ſic eſt fides informis de qua dictum eſt prius. cum querebatur de gratiis gratis datis. Pn̄tis igit̉ inquiſitionia erit inquirere de fīde ſecūdū alias duas ac ceptiones. Ut primo queramus de fide qua creditur formata. hoc eſt de habitu credēdi. Secundo vero de fide quod credit̉. hoc ē de credibili. Et quantū ad primam inquiſitī onem erit iſte modus. Primo queret̉ an fi des ſit neceſſaria ad ſalutē. Secundo ſup poſito ꝙ ſic: vtrum habeat̉ ꝑ ſuaſionem. an fides uirtus ſit. Quarto ſuppoſito ꝙ ſu an ſit virtus generalis vel ſpecialis. ⁊ hec q̄ runt̉ ad ſciendum quid ſit fides ẜm rem. Quinto queritur quid ſit fides ſecundum diffinitionē. Sexto de actu fidei. Septīo de ſb̓iecto fidei. Octauo de obiecto fidei. 9º de ꝯparatiōe fidei ad ceteras virtutes. Ad primuꝫ arguitur ſic. Nulli dubiū eſt neminē deū colere: niſi ꝙ credit ip̄m eſſe: ⁊ niſi qui credit de illo ea ꝑ pter que debet eī cultum impendere. ꝟbi gra Nemo impēdit ei latrie cultum: niſi ꝗ credit ipſum deum. nemo impendit ei obediētie ſer uitium: niſi qui credit ipſum dominū. ⁊ iuxta hunc modū nemo orat illum niſi qui credit ꝙ poſſit ei eſſe ī adiutoriū. Si gͦ neceſſariū ē ad ſalutē deū colere: neceſſarium erit ip̄m deu ⁊ bonū credere. Itē ſi ad ſalutē neceſſari um eſt deū amare ſuper oīa ⁊ timere. Sꝫ nō amat̉ niſi quia bonꝰ: nec timet̉ niſi quia iuſtꝰ credit̉. erit gͦ neceſſaria ad ſalutē fides boni tatis ⁊ iuſticie. Si dice̓t̉ ꝙ eſt fides dupli dicta. Uno mō fides credulitas ꝟitatis mani feſte: cui ꝯtradici nō poteſt. vt fides pͥncipi oꝝ. vt omne totum maiꝰ eſt ſua parte. ⁊cͣ. ⁊ in diuinis deū eſſe iuſtum ſeu ſummū bonum. Eſt iteꝝ fides veritatis occulte: que nō ſe ita offert intellectui manifeſte. vt terram eſſe centrum mundi: ⁊ celum aliquod eſſe inſenſi bile: quod non videt̉. Secūdū pͥmum moduꝫ diceret forſitan aliquis incredulꝰ ꝙ eēt fides neceſſaria ad ſalutem. de ſecūda non. quia ei nō poteſt firmiter muniri intellectus. Cōtͣ arguit beatus Hylarius in quarto de trinitꝭ. dicens. Neqꝫ celeſtium per ſe ſcientiā huma na imbecillitas ꝯſequet̉. neqꝫ inuiſibiliū in telligentiā ipſe ſibi corporaliū ſenſus aſſumꝫ. Ex quo accipit̉ talis ratio. Plus excedunt ce leſtia ⁊ diuina humanū intellectū: ꝙͣ intelligi bilia humanū ſenſum. Sꝫ impoſſibile eſt ẜm ordinem nature ꝙ ſenſus capiat ſcientiaꝫ in telligibiliū. gͦ impoſſibilius erit ꝙ humanus intellectus ẜm ordinem nature cōprehendat ſcientiā diuinoꝝ. Si gͦ ſaluti neceſſaria ē in tentio diuina: que non poteſt haberi ſine pre exiſtenti cognitione. preexiſtens autē cogni tio non poteſt eſſe ſcīa. gͦ preexiſtenſ cognitio erit fides diuinoꝝ. Item beatus Hylariꝰ in 4º. de trini. arguit ſic. Nō ſb̓eunt ingenia noſtra celeſtem ſciam. neqꝫ incomp̄henſibile ꝟtutē ſenſu aliquo infirmitas noſtra ꝯcipiet Ipſi gͦ deo de ſe credendū eſt. ⁊ his q̄ cogͦni noſtre de ſe tribuit obſequēdū. Ex quo relin quit̉ primū. Ratio iſta fundat̉ ſupra hanc ꝓ poſitionē per ſe notam. Incōpreheſibilis ꝟtus n infinita non ꝯcipit̉ a virtute infirma ⁊ fi nita. Iteꝫ Hylariꝰ in quarto de trinitꝭ. Aut more gentiliū deriegandꝰ eſt deꝰ. ſi teſtimōia eius improbant̉. Aut ſicat ⁊ deus credit̉ nō poteſt aliter de eo ꝙͣ ip̄e de ſe teſtatus eſt: in telligi. Sꝫ intelligere teſtimonio alteriꝰ ideꝫ eſt quod credere. vt oſtēdit aug. ad Paulinā de videndo deo. quia his que videmꝰ ipſi te ſtes ſumus. Sꝫ his que credimꝰ alijs teſtibus mouemur ad fidē. Neceſſe eſt igit̉ de deo ẜ ſuum teſtimoniū credere. Item Hyl̓. in 5º. de trini. Nō eſt de deo humanis iudiciis ſen tiēdū. Neqꝫ enim nobis ea naͣ eſt: vt ſe in cele ſtē cognitionē ſuis viribꝰ efferat. a deo diſcē dum eſt quid de deo intelligēdū ſit. quia non niſi ſe auctore cognoſcit̉. Si gͦ cognitio dei ne ceſſaria eſt ad falutē: ⁊ hoc non pōt haberi ꝑ inquiſitionē humanā ſeu ſcīam: neceſſariū ē vt habeat̉ per fidē. Itē Hyl̓. in. i. de trinitꝭ. Cū de rebꝰ dei ſermo erit ꝯcedamꝰ ſui cognī tionē deo dictiſqꝫ eius pia veneratione famū lemur. Idonens enim ſibi teſtis ē qui niſi per ſe cognitus non ē. Ex quo relinquit̉ ꝙ ad ſa lutē neceſſaria ē fides qua credimꝰ deo de ſe ipſo. Fides dico quia ſcīa non ē poſſibilis: ſic̄ oſtenſū ē. Itē ad idē ſunt auctoritates apl̓i ad hebr̄. xi. Accedēte ad deū oportet crede̓ ⁊cͣ ⁊ ſine fide impoſſibile ē placere deo. ⁊ hiꝰ. Ad oppoſitū ſic. Coīs animi acceptio eſt ꝙ aſſentirei n̄certis in his que ad ſalutē ꝑtinet eſt temerariū. Itē ꝯmunis ē animi ꝯceptio ꝙ nullum temerariū confert ſaluti humane. Cum gͦ omne inuiſum ⁊ incognitu ſit īcertuꝫ aſſentire inuiſo ⁊ incognito erit temerariuꝫ. Sꝫ talia ſunt quibꝰ fide de qua querimꝰ aſſen timꝰ. ſicut dicit augꝰ. fides ē credere quod n̄ vides. gͦ hiꝰ fides eſt temeraria. gͦ nec ſaluti neceſſaria. Itē dicit Petrꝰ rauenas qd̓ vr̄ ꝯcordare cum ꝯmuni animi ꝯceptione. ꝙ nō eſt tutū credere ſine rōne. gͦ in his que ꝑtinēt ad ſalutē periculoſū erit ſine ratione credere Sꝫ tale ē credere fide de qͣ loquimur. gͦ n̄ erit credere tale expediēs ad ſalutē. Itē cū hō ſit rōnalis creatura: natꝰ eſt ⁊ ordinatꝰ ad iu dicādū rōne: ⁊ ad oꝑandū rōe. Si gͦ ꝓpter hͦ: quia homo rōnalis ē: ſi operet̉ ſine rōne nō eſt laudabilis: ⁊ vituꝑabilis ſi oꝑet̉ ꝯtra rōnē. gͦ filr̄ iudiciū rōnis laudabile nō erit ſine rōne: ⁊ vituꝑabile ꝯtra rōnē. gͦ credere ſine rōne n̄ ē laudabile. credere ꝟo ꝯtra ronē vituꝑabile Sꝫ tale ē credē fidei de qua loquimur. gͦ tale credere vituꝑabile ē. Itē vbi ꝑiculoſum ⁊ damnabile eſt falli: ibi maxime reprobādum iguorare ſe falli. Sꝫ in diuinis ⁊ ī via que ē ad beatitudinē dānabile ⁊ ꝑiculoſū eſt falli. gͦ in hiꝰ maxime reprobādū ē ignorare ſe falli Sꝫ vbi deficit ſciā ⁊ cognitio ꝟitatis: eſt ibi ignorantia oppoſite falſitatis. gͦ ꝑ ꝯn̄s igno rantia fallacie emergētis circa ꝟitatē. Cū gͦ ī fide ẜm ꝙ hic loquimur deficiat cognitio ⁊ ſciētia ꝟitatis. eſt hic ignorantia oppoſite fa ſitatis. gͦ ⁊ ignorantia fallacie. Neſcit igit̉ ꝙ ſic credit an fallat̉. gͦ tale credere maxime re probabile. So. dd̓ ꝙ fides: hoc ē app̄henſio ⁊ aſſenſus ꝟitatis diuine neceſſaria ē ad ſa lutē. ⁊ cā ē ꝗa cognitio creatoris neceſſaria ē ad ſalutē. ⁊ ſic̄ rōnalis creatura dꝫ dilectōem ſūme bonitati ⁊ obediētiā ſumme maieſtati ita aſſenſū pͥme ꝟitati. Ueritas aūt diuina n̄ pōt capi ꝑ ſcīam ab humana creatura ꝓpter duplice̓ cām quā aſſi gnat Hugo de ſan. vie. vna ē excellētia pͥme ꝟitatis. alia imbecillitas humane fragilitatis. Excellētia veritatis ꝙ mōſtrat Hugo ꝑ dīſionē eoꝝ que a nobis ꝯp̄ hēdūt̉. Nā cū quedā ꝯp̄hēdamꝰ ſenſu vt co poralia: quēdā ꝟo intellectu ꝑ reꝝ ſil̓itudineſ quedā ꝟo exꝑiētia. vt ea que in aīa ſentiunt̉. vt gaudiū ⁊ triſticia: timor ⁊ amor. diuina n̄ p̄hēdūt̉ pͥmo mo.ſ. ſenſu. quia non ſunt actu pn̄tia: nec corporalia. nec 2º mo. quia omnem ſil̓itudine puritatis excellētia trāſcēdūt: nec tertio mo. vt illa que in nobis ſentiūt̉. quia no de ſb̓a animi ſunt: nec de his que in aīo ſb̓ ſiſtūt. gͦ ſola fide credūt̉: quia ſunt: ſꝫ nō qͣlia ſunt. credūt̉ ꝗa ſūt: ſꝫ nō qualia ſunt ꝯp̄hen dut̉. gͦ deꝰ credi pōt. ꝯp̄hedi nō pōt. Item infirmitas humane fragilitatis cā ē. ꝗa ſicut oſtēdit Hugo in ſuis ſn̄iis. Erant tria q̄dam corpus. ſpūs. ⁊ deus. ⁊ corpꝰ quidē eſt. mūdꝰ erat. aīa ſpūs. ⁊ ip̄a aīa qͣſi in medio quodaꝫ erat habēs exͣ ſe mūdū: intra ſe deum. ⁊ acce perat oculū: quo exͣ ſe mūdū ⁊ ea que in mun do erat videret. ⁊ hic erat oculꝰ carnis. aliū oculū acceꝑat: quo ſe ip̄aꝫ ⁊ ea q̄ in ip̄a erāt videret. ⁊ hic erat oculꝰ rōnis. aliū rurſum oculū acceperat: quo intra ſe deū videret: ⁊ ea que in deo erant. ⁊ hic ē oculꝰ ꝯtēplatōis. Poſtqͣꝫ aūt tenebre pctī ī illā intͣuerūt: ocul̓ ꝗdē ꝯtēplationis extinctꝰ ē vt nihil videret. Oculꝰ ꝟo rōnis lippus effectꝰ vt dubie vide̓t Solꝰ oculꝰ carnis in ſua claritate permanſit. Homo gͦ quia oculū carnis hꝫ: mūdū videre pōt ⁊ ea que in mundo ſūt. Itē quia oculū rōnis ex parte hꝫ: aīum ſimilr̄ ex parte videt: ⁊ ea que in animo ſunt. Quia ꝟo oculū ꝯtem plationis non hꝫ: deū ⁊ que in deo ſunt vide̓ non valet. fides gͦ neceſſaria eſt quā credāt̉ que non vident̉. Ad pͥmum gͦ quod obicit dd̓ ꝙ duplex ē certitudo mentis rōalis. vna per modū viſus. alia per modū guſtus. Per modū viſus ex parte cognitionis intellectus Per modū guſtus ex parte deuotiōis affectꝰ Et ẜm hoc diſtinguenduꝫ in fide: quia fides in quibuſdā fidelibꝰ habet certitudinē cogni tionis: que hꝫ incōtradictiuā rōnū ꝓbationē. In quibuſdā ꝟo eſt certitudo deuotionis ẜª guſtū affectus. Unde dicit Hugo de ſancto vic. in ſuis ſententiis. Quorūdā fides cogne magna eſt: affectu parua. Quorūdā ꝟo affectu magna. cognitione parua. verū tn̄ affectū ma gnū laudabilē eſſe in fide ꝙͣ cognitionē ma gnaꝫ dn̄s eſſe oſtēdit. vbi fidē grano ſinapis ꝯparauit. Mat. 13. quod quātitate paruū eſt. ſꝫ non feruore. Mulieri cananee paꝝ fidē ſci enti: ſꝫ multū feruenti dictū eſt. Mulier magͣ eſt fides tua. Patet igit̉ ꝙ illa ꝓpoſitio quam aſſumebat eſt falſa. Omne inuiſū ⁊ incogni tū eſt incertū: ẜm ꝙ inuiſuꝫ ⁊ incognitum ſu mūt̉ quantū ad intellectū. Ad 2ª qd̓ obiē ꝙ nō eſt tutū ſine rōne credere. dd̓. ꝙ Petrꝰ rauēnas loquit̉ de credulitate generalr̄ ẜm ꝙ ſe extendit ad ꝯſequētia ex articulis fidei Et quia multa de ꝯn̄tibꝰ ad articulos poſſēt verti in veꝝ ⁊ in falſuꝫ. ideo de illis dicit ꝙ non eſt tutū credere ſine rōne. Uel pōt dici ꝙ hoc dicit ad ſignificandū vtilitate rōnum ad defenſionē fidei catholice ꝯtra hereticos. Nō eſt gͦ tutum eccl̓ie credere ſine rōne.i. niſi habeat rōnes ad defenſionē fidei catholice. quia dr̄. i. He. 3. Parati ſemꝑ ad ſatiſfactionē poſcēti rōnē de ea que in vobis eſt fide ⁊ ſpe Illud gͦ qd̓ dicit intellr̄ de rōne ꝓut ē ncc̄ia ad inſtructionē ⁊ defenſionem: nō ꝓut ē ncc̄ia ad ꝑbationē. Ad 3ᵐ dd̓. ꝙ non eſt ſimile in operatione ⁊ cognitione. vt ſicut oꝑari cōtra ronē eſt vituꝑabile. ita credere ꝯtra rōnē ul̓ non ẜm ronē. ⁊ ratio eſt: quia oꝑatio faciēda ſb̓iecta eſt facultati rōnis. ꝟitas ꝟo cognoſcē da excedit facultatē rōnis. Et ideo neceſſe ē vt per aliud a rōne credat̉ laudabilr̄. vnde vlr̄ ratio fidei non ſuffragat̉: quod oſtendit Hugo de ſancto vic. in ſentētijs. ꝑ diſtīctiōeꝫ dicens. Tria genera credentiū inueniuntur Quidā fideles ſunt: qui ſola pietate credere eligunt. qd̓ tamē vtrum credendū ſit: uel nō credendū ratione non ꝯp̄hendunt. Alii rōne approbant quod fide credunt. Alii puritate cordis ⁊ munda ꝯſcīa interius iam guſtare incipiūt quod fide crediderūt. In pͥmis ſola pietas facit electionē. In ſecūdis ratio adiū git approbationē. In tertiis puritas intelli gentie apprehēdit certitudinē. Et ponit exē plum. Pagani in plures vnitatē diuinitatis ſcindunt. Iudei ſaluatorem non recognoſcūt In his omnibus mens fidelis īfluctuat. ⁊ niſi pietate teneret̉: fortaſſis abiecta ꝟitate falſi tatē ſequeretur. accedit ſpū ſancto ſuggerēte ad hec ratio. Melius eſt ꝯfiteri vnū pͥncipi um ꝙ multa. quia vbi multitudo eſt aut plu ralitas ſuperflua eſt: aut vnitas imperfecta. Amplius melius eſt creatore pariter cōfiteri ⁊ ſaluatorē qͣꝫ creatore ſolū: quoniā qui crea torē dicit maieſtatem ꝯfitet̉. qui ſaluatorem credit pietatē venerat̉. Item maius bonum hominis eſt ut in deo ſuo maieſtate inueniat ꝙͣ oculo cordis ꝯtemplet̉: ⁊ humanitatē: quā oculo carnis ſpeculet̉: vt totus homo in de btīficet̉. his rōnibꝰ animꝰ ꝯfortatꝰ ad ampli orē diuine religionis deuotione excitat̉. de uotione aūt mundat̉ ⁊ purificat̉: vt iā qͦdā modo preguſtare incipiat id qd̓ cognoſcere feſtinat. ⁊ quodāmodo per ꝯtēplatōeꝫ deum pn̄tem habere incipiat: ⁊ nulla iam rōne ab eius fide etiam ſi totus mundus in miraculo ꝯuertatur auelli queat. Ad vltimum dd̓. ꝙ per fidem de qua loquimur certi ſumꝰ no non falli: ⁊ ſi ignota ſit veritas cui aſſentimꝰ ⁊ ratio ē quia in aſſentiendo ipſi veritati in nitimur ipſi veritati: que deus eſt. que ſic̄ nō poteſt falli: ita nec fallere. vnde dicit Ricar de ſan. vic. in pͥmo de tri. Quotquot ꝟaciter fideles ſumꝰ nihil certiꝰ ⁊ ꝯſtantiꝰ tenemus. ꝙͣ qd̓ fide apprehe̓dimꝰ. vtimur itaqꝫ ī eoruꝫ atteſtationē ſeu ꝯfirmatione ſignis ꝓ argu mētis. ꝓdigis ꝓ exꝑimētis. vtinā attēderēt iudei. vtina aī aduerterēt pagani cū quanta ꝯſcīe ſecuritatē ꝑ hac ꝑte ad diuinū iudiciū poterimꝰ accede̓. nōne cū oī ꝯfidētia d̓o dice poterimꝰ. Dn̄e ſi error ē a te ip̄o decepti ſu mꝰ. nā iſta ī nobis tātis ſignis ⁊ ꝓdigis ꝯfir mata ſūt: j nō niſi ꝑ te fieri pn̄t certe ſūme ⁊ talibꝰ ſanctis viris nobis tradita: ⁊ cū ſūma atteſtatōe ꝓbata te ip̄o cooperante ⁊ ẜmone ꝯfirmante ſequentibꝰ ſignis. Queritur poſt mod. an fides que eſt neceſſaria ſaluti ſit ꝑ rōes ſuaſa uel ꝓbata. Ad qd̓ ſic. Sic̄ aliud eſt diligere aliquē ex ſuis meritis ſeu rōe beneficii vel vtilitatis. Aliud ꝟo dilige̓ ipſū ſine meritis ex ſola virtute ⁊ gr̄a di ligentis. ſic aliud eſt credere ex ꝓbabilita te uel euidētia ipſius credibilis. aliud ex virtute credentis. Simil̓ gͦ virtꝰ ē amare īprobū caritate. ⁊ credere īprobabile fide nec minoris virtutis eſt credere īprobabi le qͣꝫ improbū diligere. ſi gͦ ex caritate ſeu amore ſalutari contra merita improbus ⁊ īimicꝰ diligit̉. Ergo ex fide ſalutari ſine ꝓbatione ⁊ rōnis ſuaſione īprobabili ve ritati credet̉. Itē qd̓ abſqꝫ ſuaſiōe ⁊ ꝓ batione credit̉: virtute credentꝭ creditur Aut gͦ deo hoc modo credēdū ē: ⁊ habem. ꝓpoſitū. aut n̄ ſine ſuaſiōe ſeu ꝓbatiōe: ⁊ tūc obiicit̉. gͦ nō eſt ei alio mō credēdū qͣꝫ cuilibet alij. cuilibet enī alij ꝓbatione eui denti crederet̉. Itē nō eſt adeo ꝗs men dax cui probationibꝰ idoneiſ a quolibꝫ nō credat̉. Qui ergo non aliter deo credit qͣꝫ ꝑbationibꝰ idoneis ⁊ certis. manifeſtū eſt quoniā deū in hac ꝑte in nullo mendacibꝰ anteponit. ⁊ ipſos deo ī aſſenſu credulita tis adequat: qd̓ aꝑte dei ꝯtumelia eſt. Relinquit̉ igit̉ ꝙ fides ſalutaris credit deo ſine ꝑſuaſionē ⁊ ꝓbatiōe. Itē ſicut deo debet̉ digna dilectio: ita ei debetur credulitas digna. nō ē aūt digna deo cre dulitas: que ꝓpt̓ ꝑſuaſiones aūt ꝓbatiōes impendit̉: ꝗa huiꝰ credulitas nec etiā bo no viro ⁊ ſapienti digna eſt. gͦ ſi dignior credulitas que ſic deo impēdenda eſt: cre dendū eſt ei ſine rōne ⁊ ꝑſuaſione. Itē ſicut affectꝰ rōnalis debet ſūme bonitati dignū amorē. ita ītellectus ſūme veritati dignā credulitatē. ſi ergo nō eſt digna di lectio deo qua diligitur eius bonitas ſolū ꝓpter vtilitatē: nō erit eadē rōne digna deo credulitas qua aſſentit̉ prime ꝟitati ꝓpter ꝑſuaſionē rōnis vel ꝓbationē. Itē cū virtus ⁊ ars circa difficillima ſint. credulitas aūt que ē ꝑ euidētes ꝓbatiōes nō ſolū circa facillima e̓: ſed etiā circa ea que impoſſibile eſt uel difficile nō facere. Impoſſibile enī eſt non credere manifeſte vera. difficile aūt eſt nō credere ꝓbabilia Reliꝗt̉ igit̉ hꝰ credulitatē nō ꝑtinere ad virtutē. Itē Suppoſito exempli gratia ꝙ ſimilis ſit rō venditoris mercis ſub pi gnore vel cautione ⁊ intellectꝰ credentis ꝓbatiōe: quia ſicut de manu talis vendi toris merces nō exeūt: niſi prius ſecurita tē pignoriſ vel cautionis tenuerit: ſic nec de huius intellectu erit credulitas doneo mediū approbatiōis habuerit. Itē argu itur. Exactio pignoris nō eſt niſi ex parui tate credulitatis: qͣꝫuis enī multitudo pi gnorū vēditori ſecuritatē faciat: teſtimo nia tamē ſūt incredulitatis ipſiꝰ. Ergo ex ꝑte intellectꝰ exactio ꝓbationis teſtīoniū eſt ſue incredulitatis. Quāuis ſint hꝰ mōī ꝓbationes intellectui quēdā ſecuritates. ſi ergo intellectꝰ ꝑ īcredulitatē nō poteſt placere deo: nec ꝑ fidē que ē coacta: ꝑ ꝓba tionē placebit deo. fides igit̉ ſalutaris nō eſt ꝑ ꝓbationes. Itē Ioh̓es damaſcenꝰ dicit. fides eſt cōſenſus nō inquiſitus ſeu inꝑſcrutatus. Ergo relinquit̉ ꝙ fides lau dabilis nō eſt ex p̄ſcrutatiōe rōnis. Itē Gregꝰ. Fides nō habet merituꝫ cui hūana ratio prebet exꝑimētū. Cōtra Augꝰ ad paulinā de vidēdo deo credūt̉ illa que ab ſunt a noſtris ſenſibꝰ. ſed videt̉ idoneuꝫ teſtimoniū qd̓ ei ꝑhibet̉. gͦ ea que credūt̉ ⁊ ſi nō videāt̉ idoneo tamē teſtimonio ꝓ bant̉. Itē Augꝰ ī eodē. his que videmꝰ vel audimꝰ nos idē teſtes ſumꝰ. his auteꝫ que credimus alijs teſtibus mouemur. Ad fidē gͦ que credūt̉ teſtimonio ꝓbant̉. Itē credit̉ teſtimoīo apl̓oꝝ Actꝭ. pͦ. Eritis mihi teſtes in oī iudea ⁊cͣ. Credit̉ teſtimo nio creaturarū quoniā deꝰ eſt oīpotens. ⁊ creator ad Ro. pͦ. Inuiſibilia dei ꝑ ea que facta ſūt intellecta ꝯſpiciūt̉. ⁊ Sap̄. 13. A magnitudine ſpeciei ⁊ creature poterat hoꝝ creator cognoſcibiliter videri. ſi gͦ fi des qua credit̉ teſtīonio apl̓oꝝ neceſſaria eſt ſaluti: ⁊ etiā fides quā credit̉ teſtimo nio creaturarū: ꝗa deus eſt ⁊ oīpotens. Fi des igit̉ ſalutaris eſt credere ꝑ ꝓbationē teſtīonioruꝫ. Itē ſic̄ dic̄ beatꝰ Bernꝰ ꝙ ſcīa innitit̉ ꝟitati: fides auctoritati. opīo veriſil̓ itudine ſe tuet̉. gͦ ſi fides auctori tati īnitit̉ videt̉ ꝙ ꝑ auctoritatē probari poſſit. Sol̓ o ẜm Io. damaſcenū ī 4º. li. vbi dic̄ fides dupliciter eſt. Eſt enī fides ex auditu: audientes enī ſcripturas credi mus doctrine ſpū. eſt aūt rurſus fides in diſtabilis ⁊ īiudicabilis ſpēs eorū q̄ a deo nobis nunciata ſunt. igitur prima mētis noſtre eſt. ſecunda cariſmatū ſpūs. vult gͦ dicere ꝙ ē fides ex auditu acꝗſita: ſiue te ſtimonio ſcripturarū: ⁊ eſt fides gratuita infuſa a deo ad aſſentiendū prime ꝟitati ꝓpt̓ ſe. fides pͦ moͣ dc̄a colligit̉ ex teſtimo nio ⁊ rōne: ⁊ nō eſt ſufficiens ad ſalutem Secūda ꝟo infundit̉ ex ſuꝑna illumīatiōe ⁊ hec eſt fides ſalutaris ⁊ donū gratie. Ad illa ergo que dicit Augꝰ ī liº de viden do deo. dd̓ ꝙ loꝗt̉ d̓ fide que eſt ex auditu exteriori que eſt fides acꝗſita: non de fide que eſt ex inſpiratione gratie interioris: que eſt fides gratuita. illius cā ē ratio. vl̓ aꝑtū teſtimoniū auctoritatis. Iſtiꝰ ꝟo cā eſt gratia illumīatiōis dīne ad cognoſcē dū veritatē que eſt ſuꝑ naturaꝫ: ⁊ aſſenti endū ipſi ꝓpter ſe. Nond̓ tn̄ ꝙ rō ⁊ fides que eſt ex rōne ſe habēt ad fidē gratuitaꝫ ſicut pambula diſpoſitio ad formā. Diſpō nit enī aīaꝫ ad receptiōeꝫ lumīs quo aſſen tiat prime veritati ꝓpter ſe. ſꝫ per moduꝫ nature nō gratie: ⁊ dicit̉ ipſam ītroduce ſicut ſeta filū: ⁊ tūc rō ceſſat humana qn̄ ei nō īnitit̉ fides introducta. Ad t̓tiuꝫ qd̓ obiicit̉ de credulitate que ē ꝑ teſtimo nia apl̓oꝝ ⁊cͣ. Iam patꝫ reſpōſio: aliud eniꝫ eſt credere ex teſtimoniiſ. aliud credere te ſtimonia. Dico ꝙ fide ſuaſa credit̉ ex teſti moniis: ſed fide infuſa credūt̉ teſtimonia ꝗa ſūt vera. ⁊ hoc ſecūdo mō fides teſtīo niorū eſt neceſſaria ſaluti nō primo mo. Ad illud qd̓ obiicit̉ ꝙ fides innitit̉ aucto ritati. dd̓ ꝙ nō īnitit̉ auctoritati tanꝙͣ ꝓ banti: ſed tanqͣꝫ ꝯfirmāti ⁊ corroboranti. Poſt modum queri tur vtrū fides ſit virtꝰ. Ad qd̓ ſic diē ph̓us. Finis ſpeculatiōis eſt veritas. ꝟtutꝭ ꝟo finis eſt bonū. Cū gͦ fidei finis ſit veri tas: inqͣtū huiꝰ fides nō erit virtus. forte dicet̉ ꝙ hoc nō impedit ꝗn fides ſit ꝟtꝰ: ꝗa fides nō eſt in quācūqꝫ ꝟitatē: ſꝫ in ve ritate primā. Prima aūt ver itas idem eſt qd̓ ſūma bonitas. ⁊ ita cū prima veritas ſit finis fidei. ſūma bonitas eſt finis fidet ⁊ ita fides ē ī bonū ⁊ ē virtꝰ. Si ſic dicat̉ ꝯtra. Si penes fines ꝓpͥos differūt ꝟtutes qͣꝫuis vnus ſit finis vltimus: nō erit pone̓ ꝓpriū fine ipſius bonitatē ſūmā inqͣtum huiꝰ cum ſit finis caritatis ⁊ aliaꝝ ꝟtutū gͦerit dicere ꝙ finis ipſiꝰ fidei erit ꝟitas inqͣꝫtū huiꝰ. gͦ cū virtutis inꝙͣtū virtutis finis ſit bonitas nō veritas nō erit fides virtus. Itē ſi diceret̉ ꝙ ꝟtutis finis ē bonū generaliter. ſed bonū generalit̓ con tingit multiplicari. naꝫ eſt bonū rōnale. ē bonū iraſcibile. eſt bonū cōcupiſcibile. ſic̄ aūt bonū ꝯcupiſcibil̓ eſt finis caritatis. ⁊ bonū iraſcibile finis ſpei. ita bonum rōnal̓ eſt finis fidei: qd̓ bonū eſt pͥma veritas ī qͣꝫtū huiꝰ. Cōtra. Si bonū ipſius ꝟtutis rōnabilis facit fidē eſſe ī bonū ẜᵐ rōnem virtutis. gͦ cū ſcīa ſit in bonuꝫ rōnale qd̓ eſt veritas ordinata in illā. Relinꝗt̉ igit̉ ꝙ ſcīa erit virtꝰ. ſi gͦ nō ex hoc ſcīa ē ꝟtꝰ. Relinquitur ꝙ fides non erit virtus. Item hugo de ſcō vic. fides eſt certitudo quēdā aī de rebus abſentibꝰ ſuꝑ opīonē ⁊ infra ſcīam ꝯſtituta. Ex qͦ accipit̉ ꝙ fides eſt media inter opīonē ⁊ ſcīam. Si gͦ duo extrema ſcꝫ opīo ⁊ ſcīa nō ſūt in genere ꝟ tutis. ſed ī pura ſpeculationē. Relinquit̉ ꝙ mediū ſcꝫ fides nō erit ī gene ꝟtutis ſꝫ ī ſpeculatiōe pura. Itē differūt ſcīa ⁊ ꝟ tus penes ſubiecta ſiue vires: ꝗa ſcīa eſt ī ſpeculatiuo ītellectu: ſeu ī ꝑte aīe ſpecula tiua. ꝟtꝰ aūt īpractico ītellectu ſeu in ꝑte aīe motiua. Cū gͦ fides ſit ī ītellectu ſpecu latiuo. Relīquit̉ ꝙ nō erit ꝟtꝰ. Ꝙ āt fides ſit ī ſpeculatiuo ītellectu. dic̄ beatꝰ Greg ſuꝑ illd̓ Iere. 2º. Filii mepheos ⁊ caphnes cōſtuprauerūt te ⁊cͣ. glo. malignꝰ ſpūs qͣſi ab īferioribꝰ mēbris ad ſuꝑiora ꝑtigit: cū actiuā vitā polluēs qͣſi caſtā celſitudineꝫ fidei morbo diffidentie corupit. Exquo re linꝗtur ꝙ cū actiua ad practicū ītellectaꝫ ꝑtineat. Cōtēplatiua ꝟo ad ſpeculatiuum quā dic̄ corrupi ꝑ corruptione fidei. Ergo nō erit fides niſi ī intellectu ſpeculatiuo. Cōtra. Habitus volūtariꝰ eſt virtꝰ vl̓ vitiū. Fides eſt habitꝰ volūtariꝰ: ꝗa nullꝰ poteſt credere niſi volens. ergo fides eſt ꝟtus vel vitiū: ſed nō vitiū gͦ virtus. Item. Quicūqꝫ habitꝰ ordinatus habet cō trariū peccatū eſt virtus. ſed fides habet ꝯtrariū peccatū īfidelitatꝭ. gͦ eſt ꝟtus. Itē. Omne qd̓ eſt expulſiuū pctī ⁊ eſt pͥnci piuꝫ ad meritū eſt virtus. ſꝫ fides eſt huiꝰ ſicut dicit apl̓us Ro. 3º. Iuſticia eſt ꝑ fidē ih̓u xp̄i. ⁊ ad Ro. 5º. Iuſtificati ex fide pa cem habeamuſ. ⁊ Heb. xi. Sancti ꝑ fidem vicerūt regna. oꝑati ſunt iuſticiā ⁊cͣ. ergo fides eſt virtus qd̓ omnes ꝯcedūt de fide oꝑante ꝑ dilectionē. Nota tamē ꝙ ad hoc dixerūt quidā ꝙ fides eſt ī ſpeculatiuo in tellectu ⁊ nihilominꝰ eſt virtꝰ: ⁊ hoc dixe rurit his rōnibus. ꝗa cū aīa ſit remūeran da ẜᵐ oēs vires: ⁊ maxime ẜm ꝑtē aīe ſpē culatiuā ncc̄e hꝫ mereri ẜm partem aīe ſpe culatiuā. gͦ in ꝑte aīe ſpeculatiua erit pͥnci pium merēdi qd̓ eſt virtꝰ Itē Sicut ſe habet ꝓbabile ⁊ īprobabile ad intellectuꝫ ita ſe habet approbabile ⁊ reprobabile ad affectū ⁊ ecōuerſo. Si gͦ ex ꝟtute affectus ⁊ caritatis eſt diligere probabile.ſ. inimi cū. gͦ ex virtute ītellectus erit īprobabile credere. ſꝫ credē eſt ꝑ fidem. gͦ fides ē ꝟtus intellectꝰ. Sed ꝯtra hoc obiiciūt ꝗa nō eſt neceſſe vt ī eo ꝑ ſe ſit meritū ī quo erit remūeratio vl̓ p̄miū. corpus enī glorifica bitur ⁊ ꝑs ſenſibilis. nō tamē ī illis ꝑ ſe ē meritū. gͦ nec eſt rō cū ītellectꝰ ſpeculat iuꝰ cōſequatur premium: quod propterea ī eo ſit ꝑ ſe meritū. Item ītellectꝰ ſpeculatī uus cogit̉ neceſſario ad credēdū ꝑ neceſſa riam rocinationē. gͦ credere ītellectus ſpe culatiui eſt īuolūtariū. nullꝰ aūt actꝰ inuo luntariꝰ eſt virtutis. gͦ credere ītellectus ſpeculatiui nō ē volūtatis virtutꝭ. Pro pter hoc dixerūt alij ꝙ fides eſt ī parte aī motiua ⁊ eſt virtus: pars enī motiua eſt lī beri arbitrii qd̓ eſt qͣſi res ī aīa querēs bo nū ⁊ beatitudinē ipſis viribus ſubiectis: ⁊ in eo ē primo meritū ⁊ virtus. liberuꝫ āt arbitriū eſt facultas rōnis ⁊ volūtatiſ: ⁊ ē vis motiua ſcd̓m rōnē ⁊ voluntatē. ſcd̓m rōne̓ intēdentē: ⁊ ẜᵐ voluntatē appetēteꝫ dicūt gͦ ꝙ fides eſt ī libero arbitrio ſcd̓m rōnē. Sed ꝯtra Hoc obiicit̉. ad eandem vim ꝑtinet virtus vie ⁊ premiū patrie qd̓ ſuccedit virtuti. gͦ cū viſio pͥme veritatis ſuccedat fidei in gloria. viſio aūt veritatꝭ ꝑtineat ad ꝑtē ītellectꝰ ſpeculatiui. Ergo fides eſt in ītellectu ſpeculatiuo. Si virtꝰ eſt: virtus eſt ītellectus ſpeculatiui. ꝓpt̓ea dixerūt alij ꝙ duo ſūt ī fide. cogitare ⁊ aſ ſentire ẜᵐ beatū Aug. Credere ē cogitare cū aſſenſione. Cogitare eſt ītellectꝰ ſpecu latiui: aſſētire practici. ⁊ ita fides ꝙͣtuꝫ ad actū cogitādi eſt ī ītellectu ſpeculatīo vl̓ eſt habitus cognitiuꝰ. qͣtum ꝟo ad actum aſſentiendi eſt ī intellectu practico: ⁊ ē ha bitus motiuꝰ. ex primo ergo nō habet eſſe virtus ſed ex ſecūdo. Sed ꝯtra hoc obiici tur differentia eſt habituū ſcd̓m differen tiam potētiarū ſubiectarū. Si gͦ nō ē eadē potentia ſpeculatiui intellectꝰ ⁊ practici. ergo nec idem habitus erit vtriuſqꝫ. fideſ igitur nō poterit eſſe ī intellectu ſpecula tiuo ⁊ practico. Propter hoc aliter ē di cēdū ad p̄dictā queſtionē qua querit̉ vtꝝ fides ſit virtus: vt ſit qo de fide formata que eſt cū caritate. dd̓ gͦ ꝙ fides pōt ꝯſide rari materialiter: ⁊ pōt ꝯſiderai formal̓r Materialiter fides ē cognitio. formaliter fides eſt aſſenſio. fides gͦ materialiter con ſiderata eſt in ſpeculatiuo intellectu: nec eſt virtus. formaliter ꝟo ꝯſiderata eſt in practico ītellectu ⁊ ē virtꝰ. Un̄ hugo ī li. de ſacramētis duo ſūt ī quibꝰ fides cōſtat cognitio ⁊ affectus. In altero ſcilicꝫ in affe ctu ꝯſtat: ꝗa ipſa in illo eſt. in altero ſcꝫ co gnitione conſtat ꝗa de illo eſt. In affectu ꝟo fidei ſubſtātia inuenit̉. in cognitiōe ꝟo materia. ꝓpterea fides ī affectu habꝫ ſb̓aꝫ quia affectus ipſe fides eſt. In cognitione ꝟo materiā ꝗa de illo eſt qd̓ ē ī cognitiōe Fides igit̉ quā credit̉ eſt in affectione. qd̓ ꝟo credit̉ in cognitiōe. cognitionē aūt hic ītelligimꝰ ſcīam rerū. nō illā que ex pn̄tia ipſarū cōprehēdit̉: ſed illā quē auditu ſolo ꝑ̄cipitur: ⁊ ex verboꝝ ſigͣtione manifeſtat̉ Uerbi gr̄a. cuꝫ id quod dicit̉ ⁊ ab illo qui audit intelligitur qd̓ dicit̉: etiā ſi neſciat vtrū ſit vel nō ſit ita ut dicit̉. ſcīa tamē ē inquātū intelligit ⁊ ſcit quid eſt qd̓ dicit̉ Ad hāc cognitionē ſi fides accedat ut cre datur qd̓ audiebat̉ ⁊ intelligebat̉ eſt cre dulitas in cognitione: ⁊ inuenit̉ ī affectu ſubſtātia. in cognitione ꝟo materia. Ad pͥmo obiectū dicēdū ꝙ prima veritas eſt finis ſpeculationis ſcd̓m rōnē. veri. ꝟtutꝭ ꝟo fidei finis eſt ẜᵐ rōnē boni. vnde pͥma veritas cōꝑatur ad finē dupliciter vt ob iectū ſeu mat̓ia: ⁊ ut finis. vt obiectū ẜm rōnē veri. vt finis ẜm rōnē boni. ex cōꝑa tione ipſius prime veritatis vt obiectum nō deprehēdit̉ fides virtus: ſꝫ ex cōꝑatiōe ẜᵐ ꝙ finis. vnde ſic̄ caritatis finis eſt ſim pliciter bonū: ita fidei ē quoddā bonū ſcꝫ verū ſub rōne boni: ⁊ ꝑ hec patꝫ rn̄ſio ad ſecundū. Ad tertiū qd̓ obiicit de ſciētia dd̓ ꝙ ſcīa ꝙͣtū eſt de rōne ſcīe habet veꝝ pro materia nō pro fine. vl̓ ſi habet ꝓ fine nō tn̄ habet ẜᵐ rōnē boni. ⁊ ideo ſcīā ſpe culatiua nō eſt virtꝰ ſiue ſcīa que ē donū. Ad qd̓ manifeſtandū notādū eſt ꝙ cuꝫ ſcīa dīcatur in rōne eſſe ſeu in intellectu ratio accipitur tripliciter. Uno mō dicit̉ ratio uis cognitiua veri ⁊ falſi. boni ⁊ ma li. ⁊ ſcīa in rōne hoc modo accepta eſt ha bitus ſpeculatiuꝰ ⁊ non eſt virtꝰ. Alio mō dicitur ro vis cognitiua veri ⁊ falſi. boni ⁊ mali ad hoc ꝙ fiat vel nō fiat. vel ut tē datur in illud. vel ut recedat̉ ab illo. ⁊ ẜꝫ hoc rō ē ꝑs liberi arbitrii ut diffinitur ab Aug. Libeꝝ arbitriū ē facultas rōnis ⁊ vo luntatis: ⁊ hoc mō rō vis motiua eſt incli nans ꝑ intētionē. Tertio mō ſumit̉ ratio large ita ꝙ ꝯprehēdat iudiciū ⁊ appetitū ſeu rōnem ⁊ volūtatē: ⁊ ſic idē eſt qd̓ li. ar. ⁊ ſcd̓m has duas vltimas acceptiōes ī ro ne dicit̉ eſſe ſcīa que eſt donū ſeu virtus. Ad quartū qd̓ obiicit de hugone. dd̓ ꝙ loquēdo de fide materialit̓.ſ. ſcd̓m cogni tione media eſt fides inter opīonē ⁊ ſcīaꝫ nec ex hoc dicit̉ virtꝰ ſicut nec opinio nec ſcientia. loquādo ꝟo de fide formaliter ſcꝫ ſcd̓m aſſenſione nō erit dice̓ fidē eſſe īfra ſcīam ⁊ ſupra opinionē. Cū ipſa certitudo fidei equipetur certitudini que eſt ſcīe ẜª. qd̓ dicit Augꝰ. ꝙ nihil eſt homī certiꝰ ſua fide. Ad vltimū dicēdū ꝙ eſt ꝯſiderae intellectu ſpeculatiuū abſolute: ⁊ eſt ꝯſide rare intellectu practicū abſolutē: ⁊ eſt co ſiderare intellectū ſpeculatiuū ſcd̓m extē ſionē ad practicū: ſcd̓m ꝙ dicit ph̓us ꝙ ī tellectꝰ ſpeculatiuꝰ ꝑ extenſionē fit practi cus. in primo eſt pura cognitio. in ſecūdo eſt pura affectio. in medio ꝟo eſt cū affecti on cognitio: ſeu cū cognitiōe affecto. ꝓpͥe gͦ loquēdo ī intellectu ſpeculatīo. pͥmo mō ſunt habitꝰ cognitiui: qui nō ſūt virtutes ſicut ſūt ſcīe. In intellectu ꝟo practico ab ſolute ſūt habitus virtutū que materialit̓ ⁊ formaliter ſūt circa affectiōes: ⁊ volun tates: ſicut eſt ſpes caritas ⁊ hꝰ moi. In in tellectu ꝟo ſpeculatiuo extēſo ſeu ī practi co cōꝑato ad ſpeculatiuū ſūt habitꝰ ꝟtutū ꝗ habet cognitione ꝓ materia: ⁊ affectiōꝫ ꝑ forma. ſicut eſt fides ī theologicis: ⁊ pru dētiā ī cardinalibꝰ: ⁊ hoc mō nō ē īcōueni ens eūdē habitū eſſe in intellectu practico ⁊ ſpeculatiuo: ꝗa hoc mō nō eſt ī ītellectu practico ⁊ ſpeculatiuo ſcd̓m ꝙ diuidunt̉ ſeu ſeparāt̉: ſed ẜᵐ ꝙ vniūt̉ ut.ſ. intellectꝰ ſpeculatiuꝰ intenditur in practicum: ⁊ ẜª ꝙ practicus informat ſpeculatiuū. Sequitur querere vtrū fides generalis virtus ſit an ſpālis Ad quod ſic. Quia nō eſt vnicū genꝰ ar petēdorū. Sꝫ diuerſa genera nō eſt vnica virtus appetēdorū ſed diuerſe ī ſpecie. gͦ eadē rōne cū nō ſit vnicū genꝰ credēdoꝝ ſed diuerſa genera: nō erit vnica fides ſꝫ diuerſe in ſpe. gͦ fides eſt differens ſpecie. Itē aliud ē donū qd̓ ē d̓ eternis.ſ. ſapīa ⁊ aliud eſt donū qd̓ eſt de humanis.ſ. ſcīa gͦ ſimili rōne alia eſt fides que eſt de et̓niſ vt de deo trino ⁊ vno. alia eſt fides que ē de humanis vt de reſurrectiōe hominuꝫ futura ⁊ retributione ⁊ pena. Itē dicit Augꝰ. Quoniā diuerſe volūtates ſunt ẜᵐ diuerſa volita in ſpē. vnde alia ē volūtas in ſpecie qua volo honores mūdi. alia qua volo voluptates carnis. alia qua volo di uitias. gͦ eadē rōne diue̓ſe erūt fides ī ſpē ẜᵐ diuerſa credita ī ſpē. Ergo alia ē fides qua credit̉ dīnitas. alia quā credit̉ huma nitas. alia quā credit̉ reſurrectio ⁊cͣ. Itē Maxīa eſt diſtātia inter oīa ea que habēt cocortātiā illa que eſt inter creatū ⁊ incre atū. Si gͦ aliqua differētia trahit in ſpecie differētē: ⁊ iſta trahet. fides gͦ que eſt de ī creato ⁊ fides de creato eſt differēs ſcd̓m ſpeciē. Itē fides eſt de ſuppliciis ei̓nis: ⁊ ẜᵐ hoc generat timorē. Itē fides eſt de premiīs eternis ⁊ ẜᵐ hoc generat ſpē. ergo cū ſpes ⁊ timor ſint diuerſarū ſpēꝝ fides ex qua generat̉ timor: ⁊ fides ex qua generatur ſpes eadem ratione erunt di uerſaruꝫ ſpecierū. Itē Scd̓m vnaquāo virtutē gratuitā eſt aliꝗd amatū: ſꝫ nihil eſt amatu in dīnis niſi ſit cognituꝫ cogni tione que eſt fidei. gͦ fides circuit fine vni uſcuiuſqꝫ virtutiſ gͣtuite: ſeu illud ſit veꝝ ſeu arduū ſeu bonū: nō enī quere̓t̉ niſi co gnitū. cognoſcit̉ aūt per fidem. Relinꝗt̉ igit̉ ꝙ fides eſt generalis virtus. Con. Licꝫ multi ſint articuli fidei ẜᵐ temꝑale ⁊ eternū: creatū ⁊ increatū. vna tamē ē veri tas ꝑ quā oī articulo inheremꝰ. gͦ nō mul tiplicatur fides ẜᵐ tꝑale ⁊ eternuꝫ. ſꝫ vna erit ꝓpter vnitatē medii qd̓ eſt veritas. Itē Omne qd̓ eſt verū a prima veritate verū eſt ſicut dic̄ Augꝰ. ꝙ nulla creatura veritatē habet in ſe niſi a prima veritate cū ſit in ſe vanitas. gͦ cū nulla creaturaa ſe veritateꝫ habeat nulli creature ꝟitati adherendū eſt ꝑ ſe. Cū ergo fidei ſit ꝓpͥuꝫ adherere veritati ꝑ ſe: nō adherebit fideſ niſi ſolūmo veritati increate. Ergo cum prime veritati ⁊ ſoli ꝑ ſe adhereat fides licꝫ ſint diuerſi articuli nō multiplicabit̉ ẜᵐ ſpēs: ſed ẜᵐ vnā adherentiam vna erit Itē bonū ⁊ malū ẜm ꝙ accipiunt̉ a fide accipiūt̉ preter actū ſcꝫ ſub rōne veri. ẜª ꝟo ꝙ accipiunt̉ a ſpe ⁊ a timore. Accipiūt̉ ẜᵐ actū ſuū ⁊ ſub differēti rōne. gͦ ſic̄ drīa ronis acceptionis boni ⁊ mali facit diffe rentē ſpēm ſpei ⁊ timoris. eodē mō vnitas vel indifferētia acceptionis rōnis boni ⁊ mali que ē rō veri faciet fidē vniꝰ ſpeciei nō multiplicabit̉ ergo ꝑ ſpes. Sol̓o dd̓ ꝙ fides eſt virtus ſpālis: licꝫ enī ſit diuer ſitas articulorū: ꝗa tamē eſt cōueniētia in illis: eſt vna fides omniū illorū. Eſt aūt cōuenientia articulorū ī tribꝰ. pͦ ī ſubiecto creditionis. 2º in rōne credendi. 3º in fine ſeu ī termino. In ſubiecto creditiōis cōue niētia ē ꝗa oēs articuli ſūt de īcreato ꝟo ẜ qn̄ꝫ cū coītellectu īcreati: vt de deo trino ⁊ vno ⁊ ⁊ hꝰ mōi. qn̄qꝫ ꝟo cū cointellectu cre ati vt de deo incarnato paſſo ⁊ hꝰ mōi. In rōne ꝟo credēdi eſt ꝯueniētia: ꝗa omnibꝰ credēdis prima veritas eſt ratio credēdi. In fine ꝟo creditionis eſt ꝯueniētia: ꝗa ẜª oēs articulos tendit̉ in vnuꝫ verū qd̓ ē ſū ma ⁊ prima veritas. Ad primū gͦ dicēd̓ ꝙ nō ē ſimile in appetēdis ⁊ credēdis: qm̄ in appetēdis ẜᵐ virtutē differētes ſunt ⁊ ꝑticulares ⁊ ꝓprie rōes appetēdi. ⁊ ideo ſūt differētes virtutes circa appetēda ſic̄ patet. caritas appetit deum ẜᵐ rōnē boni ſpes ẜᵐ rōnē glorioſi. fides ẜᵐ rōneꝫ veri. quia gͦ diuerſe ſūt ratiōes boni glorioſi ⁊ veri. ideo diuerſe ſūt virtutes. fides. ſpes caritas. ſimil̓r in alijs virtutibꝰ. In cre dendis ꝟo nō ſimilit̓ eſt: ꝗa vnica eſt ratio oīuꝫ credendorū ꝓpria ⁊ ꝑticularis circa oīa credēda ſeu circa oēs articulos que eſt prima veritas. Si enī querat̉ qͣre credis hͦ vel illd̓. nō ē niſi vna reſpōſio ſcꝫ quia ita docet pͥma veritas. vn̄ ſi geometria dicit̉ vna ſcīa: ꝗa eſt de vno ſubiecto. licꝫ diuer ſas paſſiōēs ꝓbet de eo ⁊ ꝑ diuerſa media Multo fortius vna erit fides ſpecie quia ē de vno ſb̓o ⁊ ꝑ vnū mediū credit ꝗcquid credit. Ad ſecūdū dicēdū ꝙ ſapīa donū ſimpliciter eſt d̓ eterno. ſcīa ꝟo de tꝑali ꝑ ſe. ⁊ ideo diuerſa ſūt dona ẜᵐ ſpēm. fides ꝟo licꝫ ſit de articulo cōtinēte tꝑs ſeu con tinēte dīnā actione circa hoīem ſeu crea turā: ſemꝑ tamē eſt de eterno ⁊ increato ⁊ ſemꝑ dirigit̉ in eternū ⁊ īcreatū. ⁊ iō non multiplicat̉ ꝑ ſpes. ſicut patꝫ de caritate que quideꝫ eſt ex ꝑte dilectionis ꝓximi de tꝑali. ex ꝑte ꝟo dilectionis dei de eterno. ⁊ tamē caritas nō multiplicat̉ ꝑ ſpēs ⁊ hͦ eſt: quia vna ē rō diligendi deū ⁊ ꝓximuꝫ ſcꝫ ſūma bonitas. eodē mō ex hac ꝑte vna eſt rō credēdi eternū ⁊ tꝑale.i. pͥma ꝟitas. Ad tertiū rn̄dent qm̄ nō ſeꝗt̉ ẜᵐ diuer ſa volita ſūt diue̓ſe volūtates. gͦ ẜᵐ diuer ſa credita diuerſe fides: nō eſt enī ſimilis ratio in actibꝰ ⁊ habitibꝰ: ꝗa ex vno h̓itu poſſūt exire actus diuerſaꝝ ſpēruꝫ. Uerbi gratia ex habitu naturali qui eſt viſus ꝓ cedūt diuerſi actus.ſ. videre albū ⁊ vide̓ nigrū: qui ſūt diuerſarū ſpecieꝝ. ſimiliter ex illo habitū qui eſt fides ꝓcedūt diuerſi actus in ſpē.ſ. credere deū eſſe. credere fi lium dei natū eſſe de virgine ⁊ hꝰ modi. ſꝫ quoniā oīa iſta eadē rōne credūt̉ ut predi ctum eſt. ideo nō habet niſi vnū habitum in ſpecie ex quo ꝓcedūt. Ad quartū iam patꝫ rn̄ſio: ꝗa fides ſemꝑ eſt de increatoᶠ aliqn̄ cū cointellectu increati: ſicut infra patebit. Ad ꝗntū dicēdū ſicut dictuꝫ ē ꝙ fides eſt de penis eternis ⁊ premiis ẜ rōnē vnā que eſt premiū verū. ⁊ ideo non eſt differēs ſpē fides huiꝰ ⁊ illius. Spes at eſt de premiis. timor de penis. nō ſcd̓m ro nem vna. ſꝫ ẜᵐ differētes que ſūt bonum ⁊ malū ⁊ ideo ſūt differētes ſpecie. Si ꝗs tamē obiiceret ꝙ fides eſt de bono inqͣꝫtū bonū: ⁊ de malo inꝙͣtum malū: quia aliter no generaret fides ſpem: ⁊ timorē. dicēd̓ ꝙ iſta duo veꝝ ⁊ bonū opponūt̉ tanqͣꝫ diſ pata. alio mō no. dico aūt oppoſitionē diſ pationē ẜᵐ rōnes. nam bonū cū credit̉ eſſe bonū: inqͣꝫtū bonū cognoſcit̉: ⁊ preter hoc cū ſit cognitū manēs huiꝰ ē ſub rōne veri ⁊ ita inꝙͣtū bonū cognoſcit̉: ⁊ inqͣtū veꝝ cognoſcit̉. ſꝫ cum dicit̉ inqͣtū bonū cogno ſcitur: dicit̉ ratīo ex ꝑte cogniti. cuꝫ ꝟo dr̄ inqͣꝫtū verū cognoſcit̉ reddit̉ rō ex ꝑte co gnoſcentis: hec enī eſt rō generalis rei co gnoſcibilis. inqͣtū eſt actu cognitū apud ī tellectum. ſi ꝟo cognitū dicat rōnē ex ꝑt cognoſcētis ẜm hoc fides nō eſt de bono: ſꝫ potius de vero ſcd̓m ꝙ dicit̉ rō ex parte cogniti eſt de bono. ⁊ ſcd̓m hāc rationem bonū mouet affectū ſeu ītellectū practicū. Ad vltimū dd̓ ꝙ licꝫ fides ſit general̓ qtum ad cognitionē non tn̄ gn̓alis eſt ẜªª ꝙ virtus: nec genꝰ eſt ẜᵐ ꝙ genꝰ habet ſb̓ ſe ſpēs: ſed ẜᵐ ꝙ dicit̉ genꝰ a generando pōt dici ꝙ fides generat ſpē: ⁊ ſpēs cari tatē: ⁊ caritas generat rōnē ẜᵐ quā reduc̄ oēm ꝟtutē ī fine ipſiꝰ caritatis.ſ. in bonuꝫ ⁊ de hac gn̓atiōe dr̄ Math̓. pͦ. Habraā ge nuit yſac ⁊cͣ. intelligit̉. fides generat ſpe ⁊ ſpes caritate. ⁊ cū fides virtꝰ nō ſit ſn̄ affectiōe: licꝫ ambitus cognitiōis circūeat oēm fineꝫ: tamē affectio reſtringit eā circa certū fine ꝓpriū. Et ideo non multiplicat̉ in ſpeciēs Onſequenterq? quid ſit fides ẜᵐ diffinitionem. ⁊ q̄rūt̉ duo. pͦ querit̉ d̓ dīuerſitate dffini tionū fidei que īueniuntur ab auctoribus. 2º querit̉ de diffinitiōe quā ponit apl̓s. CirCa primum Iohes da notāduꝫ ꝙ maſcenꝰ iuxta apl̓m deſcribit fidē in qͣrto libro ſic. Fides eſt eorū que ſperāt̉ ypoſtat i. ſb̓ſiſtētia reꝝ redargutio quē nō vidēt̉. etiā diſtabilis ⁊ īiudicabilis ſpes eoꝝ que a deo ſūt nobis ānūciata. Itē damaſcen alio mo fides ē nō inquiſitꝰ conſenſus. Itē Dyoꝰ in liº de diui. no. fides eſt rō ſim plex ꝟitatis ꝑ ſe exiſtētis. Itē ſupͣ h̓ituꝫ eſt ꝙ fides ē virtꝰ qͣ credūt̉ que nō vidēt̉ Itē hugo de ſco vic. fides eſt certitudo aī de rebꝰ abſentibꝰ ſuꝑ opinionē ⁊ infra ſcīaꝫ ꝯſtituta. q̄rit̉ gͦ quo differāt īt̓ ſe iſte diffinitiōes fidei. Ad qd̓ dd̓ eſt ꝙ fideſ ꝓut dictū ē ẜᵐ hugo. in cognitiōe habet maͣꝫ. ī affectiōe ſubſtātiā. ⁊ ideo fides pōt notificari ẜm cognitionē ⁊ ẜᵐ affectionem Scd̓m affectione tribꝰ modis: ꝯtingit eniꝫ ꝯſiderare fidē ꝑ cōꝑatione ad ſuū genus eſt enī ī gene virtutis: ⁊ ſic ponēdo eā in gene̓ diffinit̉ ſic. fides eſt virtus qͣ credūt̉ que nō vidēt̉. Itē ꝯtinigit ꝯſiderare fi dem ꝑ cōꝑationē ad ſuū principalē actum qui eſt aſſētire pͥme veritati ſuꝑ oīa. ⁊ ẜᵐ hoc diffinit̉ ſic a Io. damaſ. fides ē aſſen ſus nō inꝗſitꝰ circa prima veritatē. Itē ꝯtingit ꝯſiderae fidē ꝑ ꝯꝑationē ad finē ſeu ad ea quē ordīata ſūt ꝑ eā ī aīa ī pn̄ti ⁊ ī futuro. ⁊ ẜᵐ hoc deſcribit̉ ab apl̓o He xiº. fides eſt ſb̓a ſꝑandarū rerū: argumētū nō apparētiū. ⁊ ponit̉ ibi cōꝑatio edificii p̄ſentis in aīa ad edificiū ſpūale in futuro Et quia duplex diſpoſitio reſpectu finis ē neceſſaria. vna in affectu. alia ī intellectu iō dicit̉ ſb̓a rerū ſperādaꝝ rōne eiꝰ qd̓ ꝑti net ad affectu. argumētū nō apꝑentiū rōe eius qd̓ ꝑtinet ad ītellectū. ſic gͦ accipiūt̉ tres diffinitiōeſ fidei ex ꝑte affectꝰ Ex ꝑte ꝟo cognitōis diffinit̉ fideꝫ tripl̓r: pōt.n. cognitio fidei ꝯſiderari tribꝰ modis. pͦ mō in cōꝑatiōe ad credibilia que ꝑ ipſam cogͦ ſcuntur. ⁊ hoc mō diffinit̉ a bto pyoniſio Fides eſt ratio ſimplex ꝟitatis ꝑ ſe exiſten tis. ſicut enī rō que dr̄ argumētū in alijs facit noticiā veritatis ꝯcluſiōis: ſic lumen cognitiōis fidei ē rō apud ītellectū cogni tionis veritatis que eſt in articul̓ fidei ⁊ hoc per ſe ſine aliquo alio qd̓ accipiat̉ ẜm humanā rōne. ⁊ etiā ſimpl̓x rō ē ad drīaꝫ rōnis que ē argumētū ī logicis. Ibi enī ro dicit̉ ꝑ modū cōplexiōis ⁊ cōpoſitiōis: cō ſiſtēs ī duabꝰ ꝓpoſitiōibꝰ ẜᵐ modū ſilog ſticū: vel in vna ẜm modū entimematꝭ Ad huiꝰ gͦ differētiā dr̄ fideſ rō ſimplex: r̄ enī cōplicat̉ ꝑ modū cōplexiōis ſic̄ mediū in ꝓpoſitiōibꝰ ex quibꝰ elicit̉ concluſio. Itē pōt cōſiderari cognitio fidei ī cōꝑati on ad cognitiōꝫ que ē eiuſdē generis. Eſ enī in gene cognitiōis fidei triplex drīa: quēdā enī ē ex humana rocinatiōe de qua dicit̉ ꝙ fides nō habet meritū cui hūana ro p̄bet exꝑimentū. Quedā ꝟo ē ex ſcriptu rarū auctōitate ſeu teſtīoniis: ſcd̓m ꝙ dic̄ Augꝰ ad paulinā. Si dīnaꝝ ſcripturarum que canoīce ī eccl̓ia noīant̉ ꝑſpicua aliꝗd firmat̉ auctoritate ſine vlla dubitatiōe ē Oeriur qd̓ credēdū. ⁊ Heb. xiº. Hi oēs teſtīonio fidei ꝑbati īuēti ſūt. Quedā ꝟo eſt ex lumīe gr̄e infuſo eleuāte ipſū ītellectū ſuꝑ ſe ad aſſē tiendū veritati pͥme ꝓpt̓ ſe ⁊ ſuꝑ oīa. ẜm quē modū dic̄ Augꝰ ad ꝯſentiū. Fides eſt illumīatio mētis ad ſūmā veritatē. Et ẜª hūc modū diffinit̉ a Io. damaſ. Indiſtabil̓ ⁊ īiudicabil̓ ſpēs eoꝝ que a deo nobis ānū ciata ſūt. Iſta aūt ānūciata intelligit cre denda: ſed ꝗa credēdis pōt ītellectꝰ aſſen tire ꝑ fidē habitā ex hūana rōne: que ꝗde diiudicabilis ē intellectū. Ideo ad huiꝰ dif ferentiā dr̄ fides ſpēs īdiiudicabil̓. p̄terea ꝗa pōt aſſentire ꝑ fidē que colligit̉ ex ſcri pturaꝝ auctoritate vel teſtīmoniis vt ꝗa ita dicūt ſcripture. Et ꝗa ita antiqui pr̄es crediderūt ideo dicit̉ fides ſpēs īdiſtabil fides enī que ē ex teſtīonio ē velut remo ta diſpoſitio ⁊ diſtās rō reſpectu credēdo rum. Itē pōt ꝯſiderari cognitio fidei: in cōꝑatiōe ad cognitiōes que ſūt alteriꝰ generis. alterius eni generis ſūt cognitio opiniōīs ⁊ ſcīe: ẜᵐ que modū diffinit hugo de ſco vic. fidē ſic. Fides enī eſt certitudo aī de rebꝰ abſentibꝰ ſupra opīonē ⁊ infra ſcīaꝫ ꝯſtituta: quā diffinitiōeꝫ ſic explanat Sūt ꝗdā ꝗ audita ſtatī aīo repellut ⁊ con dicūt ⁊ hi dicunt̉ negates. Alii ꝟo de his que audiunt neceſſariam partem eligunt ad conſentiendum: ⁊ hī dicunturⁿ dubitā tes. Alii ꝟo alterā ꝑte eligūt ad eſtimādū ſꝫ nō approbant ad affectione: quis vnū d̓ duobus magis ꝓbabile intelligāt. vtꝝ tn̄ idipſū verū ſit aſſere nō p̄ſumūt. ⁊ hi ſūt opinātes. Alii ꝟo ſic eligūt alterā ꝑtem ut eius approbationē in aſſertionē ſumant. ⁊ hi ſūt credētes. poſt iſta genera cognitio nis illud ꝑfectiꝰ ſeꝗt̉ cū res nō ex auditu ſolo ſed ꝑ ſuā pn̄tiā cōprehēdūt ⁊ hi ſunt ſcientes. Ex hiſ gͦ conici pōt: ꝗa fidē appel lamꝰ certitudine: ꝗa vbi adhuc dubitatio eſt fides nō eſt. ⁊ ꝗa nimiꝝ credere aliꝗd minꝰ eſt ꝙ ſcire. minꝰ dico non qͣtū ad me ritū ſꝫ ꝙͣtū ad cognitionē: plus enī ē pn̄teꝫ videre qͣꝫ abſente crede̓. Ideo fideſe certi tudo infra ſcīam: ⁊ quia plꝰ ē fide ſtare qͣꝫ mutare eſtimatione. ⁊ plꝰ crede̓ qͣꝫ eſtīare Relīꝗt̉ ꝙ fides ē certitudo ſuꝑ opini onē. Patꝫ igit̉ diffinitio p̄dicta: ſic igitur patet rō aſſignatiōis diuerſarū diffinitio num fidei. d̓ dif Queritur poſtea fini tione fidei qua ponit apl̓us ad He. xiº. Scꝫ fides eſt ſb̓a ſꝑandarū rerū ⁊cͣ. Circa hoc ī querit̉ quare ꝑ duplicē actū diffinit̉ fides ſ. ꝑ duplex genꝰ actꝰ.ſ. ſubſtare ſꝑandis et argue̓ nō apparētia: cū alie ꝟtutes nō dif finiāt̉ ꝑ actꝰ plures ſꝫ ꝑ vnū. Itē Cū oīs diffinitio debeat aſſignari ꝑ priora ⁊ noti ora. ſpes aūt ⁊ ſꝑanda cōſequāt̉ naturalit̓ fidē. videt̉ hec diffinitio. fides ē ſb̓a rerū ⁊cͣ. dari ꝑ poſteriora. gͦ nō ē bene aſſignata Itē Cuꝫ oīs diffinitio debeat aſſignari ẜᵐ illud qd̓ cōuenit diffinito ꝑ ſe ⁊ non ꝑ accidēs. Fides aūt nō ē rei ſꝑande niſi per accidēs ſꝫ ꝑ ſe ē rei credēde. gͦ n̄ ꝯueniēter dicit̉ ſubſtātia rerū ſꝑandarū ẜ magis re rū credēdaꝝ. Itē querit̉ de ſingulis ꝑti bus ⁊ pͦ quo dicit̉ ſb̓a rerū ſpe. Nā cū ſb̓a dicat̉ multipl̓r ẜᵐ qͣtuor mos vt dic̄ ph̓us in methaphiſica mat̓ia forma. cōpoſitū ge nuſ: aut diffinitō. nō pōt dici fides ſb̓a for ma: ꝗa fides nō eſt forma rerū ſꝑandarum ſed magis credēdaꝝ. nec pōt dici ſb̓a ma teria: ꝗa cū materia ſit tribus modis in qͣ ⁊ ex qͣ ⁊ circa quā. non ē fides materia. ex qua ſint res ſꝑande cū nō ꝑmaneat cuꝫ bo nis ſꝑandis in gloria: nec etiaꝫ pōt dici ꝙ fides ſit materia ex qͣ. eo moͣ qͦ fidei ſucce dent ſꝑanda eterna.ſ. bona: ꝗa ẜᵐ hͦ ml̓to fortius ſpeſ dice̓t̉ ſb̓a reꝝ ſꝑandaꝝ pret̓ea nō pōt dici fideſ maͣ in qua rerū ſꝑandaꝝ nec maͣ circa quā ſic̄ patꝫ. gͦ nec poteſt dici ſb̓a cōpoſitū: nec ſicut genꝰ aut diffinitio ſꝑandorū. gͦ fides nō pōt dici ſb̓a rerū ſpe randarū. Itē Cuꝫ bona eterna que ſunt res ſperade fūdēt̉ ī merito. meritū aūt eſt in omni ꝟtute. gͦ quelibꝫ virtus dicet̉ fun damentū rerū ſꝑandaꝝ. ſi gͦ eadē rōne dr̄ ſb̓a quā fūdamētū. ſic̄ dic̄ Augꝰ. relinꝗt̉ ꝙ quelibꝫ virtus ē ſb̓a reꝝ ſꝑandaꝝ. Iteꝫ Cū fides ſit nō ſolū premiorū eternoꝝ que ſūt res ſperādē ſꝫ etiā penaꝝ eternaꝝ que ſūt reſtimēde. videt̉ ꝙ nō ſolū ſit ſb̓a reꝝ ſperādaꝝ ſed etiā timēdaꝝ. Nō gͦ ſufficiē ter dicit̉ cū dr̄ ſb̓a reꝝ ſperādaꝝ. Item cuꝫ dicat Augꝰ ī enth̓. ꝙ fides ē rerū p̄ſen tiū p̄teritaꝝ ⁊ futuraꝝ. ſpes ꝟo ē ſolū futu raꝝ. gͦ vl̓ior eſt fides ꝙͣ ſpes. gͦ fides nō eſt diffiniēda ꝑ res ſperādas: cū iſtud nō co ueniat fidei vl̓r. nō igit̉ cōueniēter dicit̉ ſb̓a reꝝ ſperādaꝝ. Itē cū dicat Augꝰ q̄ ignota nō poſſumꝰ dilige̓. ⁊ Gregꝰ. Nemo pōt amare qd̓ nō credidit ſic̄ nec ſꝑare. gͦ fides ē ſb̓a reꝝ diligēdaꝝ ſic̄ reꝝ ſperāda rum. Itē Diligēda ſūt finis fidei ſic̄ ſpe randa. qͣre gͦ nō dicit̉ fides ſb̓a reꝝ dilige darū. Itē querit̉ de alia ꝑte diffinitiōis qualiter.ſ. dicit̉ Fides argumētū nō appa rentiū. Nā cū argumētū dicat̉ aliqn̄ mēdi um. aliqn̄ maxīa ꝓpoſitio. aliqn̄ collatio p̄ miſſaꝝ ad ꝯcluſionē. Nullo iſtoꝝ modoꝝ videt̉ fides poſſe dici argumētū. Relīꝗt̉ igit̉ ꝙ fides nō eſt argumētū. Itē. Ubi eſt argumētū eſt qͣſi motꝰ ī rōne ⁊ ꝓceſſus de vno ad alterū. ſed fides cū credit arti culo nō ꝓcedit ꝑ aliud ad credēdū illū: cū illū ſupponat ⁊ aſſentiat illi. igit̉ fides no dicet̉ argumētū. Itē Oē argumētū eſt ratio. virtus aūt diuidit̉ ex oppoſito rōni ꝗa eſt habitꝰ volūtariꝰ. fides igit̉ cum ſit virtus nō erit rō: ⁊ ita nec argumentū. Si dicat̉ ſicut quidam dixerūt ꝙ fides eſt ar gumētū ẜᵐ hūc moduꝫ. quoniāſi aliꝗs du bitat reſurrectionē futurā: vel alique aliū articulū ꝑ fidē patriarchaꝝ ꝓbabit̉ hͦ mo Ita crediderūt pr̄iarche. Ergo ita creden dū eſt nobis: ſꝫ hoc argumētū ē ſolū ꝑ locū ab auctoritate. talis aut locꝰ debiliſſimꝰ ē. gͦ fides eſſet argumētū debiliſſimū. Itē ẜᵐ hoc nō eſſet fides argumētū vl̓ r. ſꝫ ſolū fides prioꝝ: nec ēt eēt argumētuꝫ qͦ ad oēs Nō enī apud antiquos ꝗ pͥmi crediderūt eſſet fides argumentum. Item ſcd̓m hͦ eſſet fides ſuaſa: ⁊ eiꝰ rō īmediata nō eēt pͥma ꝟitas. Si dicat̉ ſicut dixerūt quidā fi eſt argumētū rōne prime veritatis cui īni titur ⁊ adheret ꝓpter ſe. Prima enī veri tas eſt principiū. mediuꝫ ⁊ extremū. prima enī veritas principiuꝫ eſt ẜᵐ ꝙ ab illa eſt fides h̓itꝰ illuminans: ⁊ illi pͥme ꝟitati ad heret fides ꝓpter ſe: ſꝫ ꝙ adheret nō habꝫ a ſe ſed a pͥma veritate ⁊ ſic eſt pͥncipium huiꝰ adheſiōis. Itē ipſa ꝟitas eſt cui ad heret ⁊ ita eſt extremū. Pret̓ea pͥma ꝟitas eſt mediū ꝑ qd̓ adheret: ⁊ ita eſt medium. prima gͦ ꝟitas ē a quo hꝫ ꝙ adheret ⁊ cui adheret ⁊ ꝑ qd̓ adhet. ⁊ ita eſt pͥncipium mediū extremū. ſcd̓m hoc gͦ dr̄ fides ar gumētū ꝑ ſil̓itudine rōne pͥme veritatis. Sꝫ ſi hͦ dicat̉. ꝯtra. ẜᵐ hͦ magis ip̄a prima veritas dice̓t̉ argumētū qͣꝫ fides: ⁊ ipſa fī des diceret̉ ꝯcluſio qͣi illata a pͥma ꝟitate Itē querit̉ que ſint illa non apparētia reſpectu quoꝝ dicit̉ fides argumētū. aut enī nō apparētia dicūt̉ articuli. aut dicūt̉ boa futura. ſꝫ quocūqͣꝫ mō dicāt̉: cū arguꝰ ducat ī cognitionē eiꝰ cuiꝰ ē argum̄tū ⁊ ap ꝑentiā. ſi fides ē arguᵐ nō apꝑētiū faciet apꝑere nō apꝑentia. ſed ꝯſtās ē ꝙ in pn̄ti nō facit apparere. gͦ nō ē ī p̄ſenti argumē tū nō apꝑentiū. Itē querit̉ qͣre dicit̉ ar gumētū nō apparētiū: ⁊ nō argumētū du bioruꝫ. Sic gͦ obiicit̉ ꝯtra diffinitionē ⁊ ꝑ tes diffinit iois. Itē querit̉ de ordine ꝑ tiū diffinitōis cū ītellectꝰ pͥor ſit qͣꝫ affectꝰ. fides aūt dicit̉ argumētū nō apꝑentiū re ſpectu intellectꝰ. ſb̓a ꝟo reſpectu affectus. Ergo ecōuerſo debe̓t oridinari diffinitio: ut diceret̉ fides argumētū nō apꝑentiuꝫ: ⁊ ſb̓a rerū ſꝑandaꝝ. Sol̓o dd̓ ẜᵐ hugo. de ſcō vic. ꝙ diffinitio p̄dicta nō indicat quid eſt fides ſed ſigͣt ꝗd facit. Diſponit enī ad ea q̄ ī patria habebūt̉ ⁊ cognoſcēt̉ habebūt̉ affectu. cogͦſcēt̉ ītellectu. inqͣtuꝫ diſpōit ad hēre: dicit̉ fides ſb̓a ſperadaꝝ reꝝ. inqͣꝫtū diſponit ītellectu ad cognoſce dicit̉ arguᵐ nō apꝑentiuꝫ: ⁊ iō iſta rō apl̓i nō dat̉ ꝑ genꝰ ⁊ drīas: ſꝫ dat̉ ꝑ cōꝑatiōeꝫ ad pͥmos ⁊ pͥncipales actꝰ fidei. Ad pͥmo obiectuꝫ circa diffinitionē dd̓ ꝙ ſicut dc̄m eſt. Fides ꝯſiſtit ī cognitiōe ⁊ affectiōe. In cognitiōe enī īuenit̉ fidei materia. In af fectione ſb̓a ſic̄ dicit hugo. Rōne gͦ ipſius affectōis dr̄ ſb̓a reꝝ ſperādaꝝ. Rōe cogni tionis dr̄ argmᵐ nō apꝑentiū: ꝗa gͦ eē eiꝰ materiale ē in cognitiōe. ⁊ eē ſb̓ale ſeu for male eſt in affectiōe. ideo ponit̉ ī duplici gne: ſed ī vno formaliter: ī altero maͣliter Ad ſecūd̓ dd̓ ꝙ ꝙ admodū dictuꝫ ē: hec diffinitio nō dat̉ ꝑ genꝰ ⁊ drīam formalē ſꝫ dat̉ ꝑ actuꝫ ī cōꝑatiōe ad finē ẜᵐ ꝙ dic̄ hugo. fides ē ſb̓a ſperādaꝝ reꝝ: ꝗa bona īui ſibilia que ꝑ actū nōduꝫ ſunt pn̄tia: iā ꝑ fidē in nob̓ ſb̓ſiſtūt. Scd̓m hͦ gͦ dd̓ ꝙ licꝫ ſpes ⁊ ſꝑanda ſint pꝰteriꝰ fide tꝑe ⁊ gn̓a tione: tamen prius ſunt ẜm rōneꝫ. ẜᵐ ꝙ di cunt̉ actꝰ ⁊ finis pͥora. ẜᵐ rōnē eis quorū ſūt actꝰ ⁊ finis: que tn̄ poſteritas ẜᵐ rōnē pōt dici in rōne cāe finalis. Prioritas ẜª naturā: ſcd̓m ꝙ dic̄ ph̓us ī methaphiſica ꝙ potētia prior eſt actu gn̓atiōe ⁊ tꝑe. ſed actus prior eſt potētia ſb̓a ⁊ diffinitione. Ad tertiuꝫ dd̓ ꝙ fides cū pͥmꝰ ſit h̓ituſ gratuitꝭ cōꝑationē habet ad obiectuꝫ cuiꝰ eſt. Et hoc mō diffinit̉ ſic. Fides eſt qͣ cre dunt̉ que nō vident̉ ⁊cͣ. ⁊ cōꝑationem hꝫ ad illud ad qd̓ eſt ſeu ad fine. Dicēd̓ ergo ꝙ p̄dicta diffinitō fidei nō dat̉ ꝑ ꝯꝑatiōꝫ ad obiectū ſeu ad illud cuiꝰ eſt: ſed datur ꝑ cōꝑationē ad illud ad qd̓ eſt: ⁊ illud eſt bonū ſperādū: ⁊ veꝝ nō apparēs premiuꝫ Et ꝑ hec ptꝫ rn̄ſio ad obiecta gn̓alit̓ circa diffinitionē. Ad illud ꝟo qd̓ pͥmo oppo nit̉ circa pͥmā ꝑtē diffinitiōis dd̓ ꝙ fides dr̄ ſb̓a ī rōne cauſe maͣlis. ẜᵐ ꝙ dicit Ioh. damaſcenꝰ ꝙ fides ē eoꝝ que ſperāt̉ ypo ſtaſis.i. ſb̓a reꝝ redargutio que nō vidēt̉ Dicit̉ aūt ī rōne cāe maͣlis in qua velut pͥ ma diſpoſitio maͣlis ipſius ſubiectī qd̓ eſt aīa. Eſt enī materia in qua reꝝ ſperadaꝝ dupl̓r ſicut ſubiectuꝫ vel ſicut diſpoſitio ſubiecti. pͦ mō aīa eſt materia reꝝ ſꝑādaꝫ dupliciter ſicut ſubiectuꝫ. vl̓ ſic̄ diſpoſitō ſubiecti. pͦ mō aīa eſt materia reꝝ ſperāda ruꝫ. 2º mō fides ẜᵐ ꝙ explanat hugo ī ſuis ſentētiis. vbi ip̄e diſtinguit ꝙ res ſb̓ſiſtūr in aīa multipliciter. Per actu vt qn̄ res p̄ ſentes ſenſu cōprehedūt̉. vel ꝑ imaginem ut qn̄ res abſentes vel nō exiſtētes in ſua ſil̓itudine capiunt̉: vel imagine vel ꝑ ex periētiā vt qn̄ ea que ī nobis ſūt ſentiūt̉ a nob̓ vt gaudiū ⁊ triſticia: timor ⁊ amor que ſubſiſtūt ī nobis: ⁊ ſentiūt̉. nullo hoꝝ modoꝝ īuiſibilia dei cōprehēdūt̉ a nobis Quia nec circa pn̄tia ſūt vt ſenſu cōprehē dant̉: nec ſil̓itudine aliqua imagīabiliter ab aīa cōprehēdūt̉ vel cōprehedi poſſunt neqꝫ quēadmodū illa q̄ ī nob̓ ſūt ⁊ ſentiūt a nobis. Ex his gͦ cōcludit. ergo fide ſola ſubſiſtūt in nobis: ⁊ ſubſiſtētia eoꝝ eſt fi des qua credūt̉ ꝗa ſūt ſed nō qualia ſunt. Ad ſecūduꝫ qd̓ obiicit̉ ꝙ oīs virtus eſt ſb̓a reꝝ ſꝑandaꝝ: qm̄ oīs ꝟtus ē ypoſtaſis ſeu ſb̓ſiſtētia meriti nō tn̄ reꝝ ſperandaꝝ Cuꝫ enī ſpēs ſit certa expectatio ꝓueniēs ex gratia ⁊ meritis. ẜᵐ ꝙ btītudo reſpicit meritū ſic fūdat̉ ī virtutibꝰ: ꝗa actꝰ vniꝰ cuiuſqꝫ virtutis meritoriꝰ eſt. Scd̓m ꝟo ꝙ reſpicit expectationē fūdat̉ in ſpe. ẜᵐ aut ꝙ eſt certa fundat̉ ī fide: ⁊ ſic ītelligitur illud. fides ē ſb̓a reꝝ ſperandaꝝ.i. illaꝝ re rum que expectat̉ certitudo. Nōndum tn̄ eſt ꝙ ē certitudo fidei reſpectu reꝝ gl̓e ẜᵐ affectū vt habeāt̉: ⁊ ẜᵐ hoc ē fides ſb̓a rerū ſꝑandaꝝ Et ē certitudo ẜᵐ ītellectū vt videāt̉: ⁊ ẜᵐ hoc eſt argumētū non ap parentiū. Ad tertiū dd̓ ꝙ cū res tim̄de nō ſint finis fidei niſi finis a quo vt decli nētur. ⁊ ꝑ earū declinationeꝫ obtineamus res ſꝑandas que ſūt finis ad quē fides eſt Ideo cū diffiniat̉ fides ꝑ fine ad que ē nō dꝫ diffiniri ꝑtimenda ſꝫ ꝑ ſperāda. Pret̓ea ea fides hic diffinit̉ ẜᵐ ꝙ ē fundamētū edi ficii ſpūalis ī aīa ī pn̄ti ī cōꝑatiōe ad edi ficiū ſpūale ī futuro qd̓ cōplet̉ ī ipſa gl̓ia eterna. Coſtat gͦ ꝙ nō pōt dici fūdamētuꝫ vel ſb̓a reſpectu timēdaꝝ ſꝫ ſolū reſpectu ſperadaꝝ. Ad quartū dd̓ ꝙ ē quidā affe ctus quo adhēmus ſūme ꝟitati ꝓpter ſe ⁊ iſte coīs eſt ad p̄terita p̄ſentia ⁊ futura ⁊ ſine hoc affectu nō pōt eſſe fides ẜᵐ pͥmaꝫ intētionē ꝟtutis. Iterū eſt aliꝰ affectꝰ ꝟtutꝭ ẜᵐ quē adheret fides ſūme ꝟitati ⁊ vult habe eā: ⁊ iſte ē ſpūalis affectꝰ. Et ẜᵐ hūc modū terminat̉ reſpectu futuri boni. ⁊ re ſpectu adipiſcēdi finis de futuro. ⁊ ſcd̓m hoc diffinit̉ in iſta ꝑte ab apl̓o ī cōꝑatiōe ſcꝫ ad fine adipiſcēdū d̓ futuro. Ad ꝗn tum dd̓ ꝙ cuꝫ caritas ſic̄ dr̄. iª. ad Cor. 13 no excidat. fides āt excidat ꝗa euacuabit̉ nec manebit ī gloria ẜᵐ ꝙ fides. ſb̓a auteꝫ vel fūdamētū manet ī eo cuiꝰ ē fūdamētū vel ſb̓a. nō poterit fides dici fundamētuꝫ caritatis: vel ſb̓a ſeu reꝝ diligēdarū ꝑ ſe. Cū autē ſpes ſit boni abſentis quēadmod̓ fides rei abſentis: ⁊ ꝑmanet cū fide ī pn̄ti ⁊ euacuat̉ cuꝫ fide ī futuro. ⁊ faciat ꝙ res ſꝑande ẜᵐ ꝙ cadūt ſub actu ſpei ſint ī aīa ꝗa nō eſt poſſibile ſꝑare niſi preintelligat̉ credē̓ erit fides ſb̓a reꝝ ſꝑandaꝝ ⁊ nō di ligendaꝝ. Ad illud qd̓ pͦ obiciebat̉ conͣ ſecūdā ꝑte diffinitiōis dd̓ ꝙ fides dr̄ argu mētū nō eo mo quo dr̄ argumētū ī logicis ſꝫ dicit̉ argumētū ꝑ ſil̓itudine: ꝗa ſicut ar gumētū ē gnans certitudine reſpectu ei cuiꝰ dr̄ arguᵐ. ita fides ē certitudo reſpe ctu eīꝰ cuiꝰ ē.ſ. veri nō apparētꝭ. Diſtinguē dū igit̉ eſt ꝙ argum̄tū dr̄ multipl̓r. Dr̄. n̄ argumētū breuis narratio ſb̓ſequētiuꝫ ẜ ꝙ dic̄ Gilbertꝰ in pͥnº Leui. Hoc ē arguꝰ totiꝰ libri. ⁊ argumētū appellat collectiōꝫ materie totiꝰ libri ſiml̓ ſūpte. Itē argumē tū dr̄ on̄ſio ſcd̓m ꝙ dr̄ in Ioh̓ 3. Qui male agit odit luce ⁊ nō venit ad luce vt non arguāt̉ oꝑa eiꝰ. ad Eph̓. 5º. Oīa q̄ arguūt a lumīe manifeſtāt̉. Itē dr̄ ſignū ſeu mira culū ſcd̓m ꝙ dic̄ Ricar. in liᵉ de trini. Uti mur ī atteſtatōe credēdoꝝ ſeu ꝯfirmatōe ſignis ꝓ argumētis: ꝓdigiis ꝓexꝑimētis. Itē argum̄tū dr̄ ī logicis. Rō rei dubie fa ciens fidē: ⁊ fides accipit̉ ꝓ effectu argu menti. In theologicis ꝟo eſt econtrario ꝙ fides eſt faciēs argumētū ſeu rōneꝫ. Item argumētū dr̄ certitudo ex qua animꝰ mo uet̉ ad aliud: ⁊ hͦ mō fides dicit̉ argum̄tū nō apparētiū. dicit̉ gͦ argumētuꝫ gnaliter ⁊ non apparētia in pn̄ti p̄terito ⁊ futuro ẜᵐ qd̓ certudinē facit: ⁊ hoc mō arguit d̓ p̄teritis pn̄tibꝰ ⁊ futuris. ⁊ dr̄ argumētuꝫ etiā ſpāliter ſcd̓m ꝙ certitudinē facit de veris eternis que nō apparēt qd̓ apꝑebūt Ad ſecūduꝫ dd̓ ꝙ fides dr̄ argumentū nō ꝓprie ſꝫ ꝑ ſil̓itudinē. qm̄ ſicut ꝑ arguꝰ veīt̉ ad ꝯcluſiōis noticia: ita ꝑ fidē magi ac magis illuminantē ꝑuenit̉ ad noticiam eternoꝝ bonoꝝ nō apparētium. ⁊ iſte eſt motus rōnis nō naturalis ſed gratuitꝰ. Ad tertiuꝫ iā patꝫ rn̄ſio: ꝗa fides nō dicit̉ rō ꝑ modū ſpeculatiōis ſeu nature. ſꝫ dicit̉ rō ꝑ moduꝫ affectus ⁊ gr̄e: ⁊ hoc rōne arti culoꝝ qui ſūt principia fidei ꝑ ſe nota. Cū ipſis enī articuliſ īuenit cām quare credat eis.ſ. primā veritatē: vt ſic̄ ī alijs ſcientiis ipſa pͥncipia credimꝰ ꝓpter ſe: vt oē totuꝫ maius eſt ſua ꝑte: ⁊ hꝰ mōi. ita ꝓpter gr̄am fidei credimꝰ deū eſſe trinū vnū ⁊ alios articulos: et gr̄a fidei eſt rō qͣ arguit̉ eoruꝫ veritas. ẜᵐ hoc gͦ fides ē rō ⁊ virtꝰ. Ad qͣrtū dd̓ ꝙ ſic̄ ſuꝑͣ dc̄m ē. Eſt fides que gn̓a tur ex naͣli rōne: ⁊ eſt fides que gnat̉ ex te ſtimonio ſeu ex ſcripturaꝝ auctoriate: ⁊ eſt fides que gn̓ͣat̉ ī aīa ex lumīe gr̄e. duobus mōīs pͥmis habet fides certitudinē effectꝰ Efficit̉ enī ex certitudine rōnis uel auctori tatis. ⁊ iō ē ex argumēto. Ultimo ꝟo mō ē fides faciēs certitudine ꝓut dictū ē. Ideo fides eſt argumētū ⁊ ꝑ hoc ptꝫ reſpōſio ad illā opinionē: ꝗa dicebat̉ fides ē argum̄tū eo ꝙ ꝑ fidē eſſet ꝓbatio: nō enī hoc dicitur niſi ẜᵐʰ hūc modū ꝗ dictꝰ ē. Ad aliā opi nionē quā dicebat̉ ꝙ fides eēt argumentū rōne pͥme ꝟitatis. ꝯcedēduꝫ ē ꝙ rōne pͥme veritatis fides dicit̉ argum̄tū.i. certitudo ſeu faciēs certitudinē. ſꝫ cū obiicit̉ ꝙ pͥma veritas ẜm hͦ magis dicit̉ argumētū: ⁊ dd̓ eſt ꝙ pͥma veritas ẜm ꝙ in fide facit argu mentū.i. certitudinē de ipſa. Nonduꝫ tn̄ ꝙ qͦrūdā certitudo eſt ī aīa ꝓpter rei ītelli gibilis euidētiā: ⁊ hec ē certitudo pͥncipio rum quibꝰ aīa ꝯſentit ꝓpter ſe: vt oē totuꝫ maiꝰ ē ſua ꝑte: ⁊ cet̓a hꝰ moī. nō ꝓpter ipſiꝰ intellectꝰ īformationē ſicut patꝫ in illo qu pͥmo audiuiſſet hoc pͥncipiū. oē totū maius eſt ſua ꝑte: ꝗa ſtatī hͦ audito ꝯſentiret ꝓpt̓ rei euidētia. Quorūdā aūt ē certitudo non ꝓpter rei ītelligibilis euidētiā: ſꝫ ꝓpter in tellectꝰ informatiōeꝫ: ẜm quē modū eſt certi tudo fidei: ſic̄ enī ꝑ lumē fidei īformat̉ ītel lectus vt certitudo ſit reſpectu oīuꝫ credē doꝝ: ⁊ ſicut ex illa ꝑte ī pͥncipiis rei euidē tia eſt ſufficiēs argumētū vt eī ꝯſentiat in tellectꝰ: ita ex iſta ꝑte īformatio ītellectꝰ lumē pͥme ꝟitatis ī fide eſt ſufficiēs arguꝰ vt ꝯſentiat ītellectꝰ ipſi pͥme ꝟitati ī oībꝰ credentibꝰ. Et ꝑ hec patꝫ declaratio illius opinionis. Ad ꝗntū dd̓ ꝙ nō apparētia dicūt̉ tribꝰ modis.ſ. articuli. bona eterna. rōnes credendoꝝ. ⁊ reſpectu iſtoꝝ trium 5 x fides pōt dici argum̄tū.i. certitudo. fides enī eſt certitudo reſpectu articuloruꝫ put dc̄m ē. fides ēt ē certitudo bonoꝝ eternoꝝ que mō nō apꝑent ꝙ poſtea apꝑebūt. fides etiā eſt certitudo otuꝫ rōnū credēdoꝝ. ꝟbi gr̄a. ſunt rōnes credendoꝝ valide ⁊ appa rentes: vt qm̄ deus eſt ⁊ vnꝰ ⁊ oīpotēs: qd̓ ph̓i multis rōnibꝰ ꝓbāt: ⁊ ſūt rōnes credē doruꝫ nō apparētes ⁊ debiles ẜm humanā rōne: vt qm̄ xp̄s eſt incarnatꝰ ⁊ paſſus: qͣs introducit Anſelmꝰ in liº. Cur deus homo ⁊ alij. tn̄ huiꝰ rōnes informate ꝑ fidē infu ſam a deo ꝑ ipſū lumē fidei robur accipiūt vt que videbāt̉ ꝯgruitatis ⁊ bōitatis ſolū eſſe ꝑ lumē fidei videāt̉ neceſſaria: ⁊ hͦ mō fides eſt argumētū nō apꝑentiū. faciēs ip̄a apꝑentia ī pn̄ti: ꝗa rōnes que faciūt ꝓ fide que priꝰ nō erāt apꝑentes: ꝓ fidē fiāt appa rentes: ⁊ ſic eſt arguᵐ nō apꝑentiū reſpcū credendoꝝ. Un̄ dr̄. 2ª. ad Cor. xº. Arma mi licie noſtre nō ſūt carnalia ſed potius deo ad deſtructionē munitiom: cōſilia deſtruē tes ⁊ oēm altitudinē extollenteꝫ ſe aduerſ ſcīam xp̄i: ⁊ ī captiuitatē redimentes oēm intellectū in obſeꝗuꝫ xp̄i ih̓ū. Ad vltiꝰ iam patꝫ reſpōſio. Fides enī que fit ex rōe eſt reſpectu rei dubie. fides ꝟo que non fit rōne: ſꝫ ex rei euidētia: vel ex informatione intellectꝰ: non eſt rei dubie īmo ẜm ꝙ ē ex euidentia rei eſt de re credita ⁊ apparenti ſicut ptꝫ in fide pͥncipioꝝ. Scd̓m ꝟo ꝙ ē ex informatiōe ītellectꝰ eſt de re credita ſꝫ no apꝑenti quō eſt fides articuloꝝ. ⁊ ſic patet rn̄ſio ad obiecta ꝯtra ſecūdā ꝑtē diffiniti onis. Ad vltimū ꝟo qd̓ querit̉ de ordīe ꝑtiū diffinitiōis dd̓ ꝙ ordo ibi attēdit̉ ẜm dignitatē. vn̄ qͣꝫuis cognitio ītellectꝰ pͥor ſit origine: qͣꝫ motꝰ affectꝰ. tn̄ dignitate ſeu electione pͥor eſt affectꝰ ꝙͣ motꝰ ītellectus. ẜm ꝙ diſtiguit Augꝰ. Priꝰ electiōe ⁊ pͥꝰ ori gine. Priꝰ origīe. vt flos fructu. pͥꝰ electiōe ut fructꝰ flōe. ẜm hūc modū qͣꝫtū ad ordine originis prius eſt fidē eſſe argumētū qͣꝫ eē ſb̓am ſꝑandaꝝ reꝝ. ſcd̓m ordinē electiōis ecōuerſo ẜm ꝙ ordinat̉ ab apl̓o. Poſſet tn̄ dici alit̓ ꝙ finis fidei ꝗ cōprehēdit eter na: pōt dupliciter ꝯſiderari in ſpe ⁊ in re in ſpe de p̄ſenti. in re de futuro. In prime gͦ ꝑte diffinitiōis inſinuat̉ finis ī ſpe rōne cuiꝰ dicit̉ eſſe fides ſb̓a reꝝ ſperādaruꝫ. In ſecūda ꝟo ꝑte inſinuat̉ finis in re ꝗ ꝯſeꝗt̉ rōne cuiꝰ dicit̉ argumentū non apparent iū Sic ergo patet deſcriptio. Onſequenter querit̉ de actu fidei quod eſt cre vere. ⁊ querūt̉ quatuor. pͦ ar eredere dicat̉ vniuoce vel eꝗuoce. 2º ꝗd ſit credere ẜm intentioneꝫ gn̓alem. 3º ꝗd ſit credere vt eſt actꝰ fidei formalis qd̓ eſt aſſentire. 4 de actu fidei materiali quo eſt cognoſcere. ſic obiicit̉ in li Ad primum qcto ro. damſci. Fide oīa humana ⁊ ſpūalia ꝯſiſtunt. fide. n̄ agricola incidit tellurē. fide nauta ꝑuo ligͦ ꝯmittit aīaꝫ ſuā. fide ītelligimꝰ ex nō ente ad eſſe: oīa deducta eē dei ꝟtute: qd̓ ſonat ei qd̓ dic̄ apl̓us ad Heb. xiº. Fide ītelligimꝰ aptata eſſe ſeculo ꝟbo dei. oīa igit̉ dina ⁊ humana dirigimus fide. ſed videt̉ ꝙ fides dicat̉ de his non vniuoce ſꝫ equoce: ſic̄ ſpes cū dr̄ d̓ tꝑalibꝰ vt. 1ª. ad Cor. 9º. In ſpe arat qui arat. ⁊ cū dicit̉ de eternis. nā talis ſpes ꝯgruit huiꝰ fidei. de qua dicit damaſcenꝰ. neqꝫ enī agricola īcidit tellurē ſine fide: ⁊ ſi hoc quomo ſit ſemel ponit̉ a damaſ. naꝫ termīo ſel̓ poſito nō eſt vtēdū eꝗuoce. Itē videt̉ fides ⁊ crede̓ ẜᵐ ꝙ dr̄ de huma nis rōnibꝰ vt de principiis ⁊ ꝯcluſiōibus alit̓ accipi qͣꝫ fides ẜᵐ ꝙ dr̄ de credēdis ſcꝫ de articulis: maxīe cū pͦ mō fides ſit ꝑ ꝓba tiones: ⁊ ꝑ h̓itudinē eorū que faciūt lucem manifeſtiſſimā. 2º mo no. īmo nō hꝫ rōnem medii niſi pͥmā veritatē. Sed ꝯtra hͦ vi det̉ qd̓ dic̄ Augꝰ in liº. sꝫ. q. vbi dicit. Tria ſūt gn̓a credibiliū. quedā enī credūt̉ ⁊ nō intelligūt̉ vt hiſtorie. alia priꝰ credūt̉: qͣꝫ ī telligat̉ vt articuli. alia priꝰ intelligunt̉ qͣꝫ credunt̉ vt vl̓ ia. niſi accipiat̉ vniuoce cre dere: nulla videt̉ diuiſio Aug. Itē q̄rit̉ an credere vniuoce accipiat̉ ẜm ꝙ eſt actꝰ fidei virtutꝭ: ⁊ fidei īformis: ⁊ videt̉ ꝙ nō ſicut homo nō dicit̉ vniuoce de hoīe ꝟo ⁊ picto: ⁊ oculus de eruto ⁊ vidēte. Item querit̉ quātū differt credē̓ cū dr̄ demones credūt. ⁊ cū dr̄ de deſꝑaro ꝙ credit. ⁊ cum dr̄ de ſimplici pcc̄ore. ⁊ vtruꝫ accipiat̉ ibi credē̓ affectiue aliqͦ mō: vel tm̄ cognitiue Sol̓o dd̓ ꝙ fides vl̓ credere ẜm ꝙ dicit̉ in auctoritate damaſ. de dīnis ⁊ humani? niſi fide dīna ⁊ humana dirigimꝰ nō tenet̉ vniuoce vel equiuocē. vniuoce nō: ꝗa nō ē cōe genꝰ acciꝑe. equiuocē nō: ꝗa vbicūqꝫ ē credere ſeu de dīnis ſeu de humanis ē ad herentia ſūme veritatis. ⁊ ideo ꝗa fit com ꝑatō ad vnū nō accipit̉ eꝗuocē. Quare dd̓ eſt ꝙ accipit̉ multipl̓r ẜᵐ priꝰ ⁊ poſterius. Ita enī erit de crede̓ ſicut de veritatē que multipl̓r dr̄ de veritate creata ⁊ increata. ꝑ hec patꝫ ſol̓o de ſpe: ꝗa ſpes ſil̓r de et̓nis ⁊ tꝑalibꝰ dicit̉ ẜᵐ prius ⁊ poſteriꝰ. Sicut. n̄ ſpei de eternis rn̄det fides de eternis. Ita fidei de tꝑalibꝰ ſpes de tꝑalibꝰ. Eodē mō rn̄dendū eſt ad illud qd̓ obiicit̉ qualiter ac cipiat̉ fides de rōnibꝰ humanis ⁊ de credi bilibꝰ dīnis. dicendū ē ꝙ ẜᵐ pͥus ⁊ poſteri nec obſtat ꝙ ſit adherētia ex hac ꝑte ꝑ me diū. ex illa no: ꝗa licꝫ ſit drīa ī modo adhe rendi. reſpectꝰ tn̄ ē ad veritatē ẜᵐ prius ⁊ poſteriꝰ dc̄am. nec eſt ſil̓e qd̓ obiicit̉ de ho mine picto ⁊ vero: ꝗa illud ẜᵐ methaforaꝫ dicit̉ de fide. vnde nō dic̄ equoce credere de formato ⁊ informi ſed analogice: ꝗa cre dere formate fidei. eſt veritatī amore inho rendo ī illā tende̓. Credere aūt fidei infor mis eſt adherere eidē ꝟitati: licꝫ amore nō tendat in illā ſicut crede̓ fidei formate. Ad illud qd̓ querit̉ quo differt credere ꝓut eſt hominū ꝗ ſunt in pcc̄o ⁊ dānatoꝝ ⁊ de monū dd̓ eſt ꝙ non dr̄ vniuoce nec equoce ſꝫ ẜᵐ priꝰ ⁊ poſteriꝰ. vn̄ ad ſciendū oīa non dū ꝙ dixerūt ꝗdā ꝙ fides ī gnͣali ſumpta aut eſt habitꝰ cognitiuꝰ tm̄. aut ita cognit: uus ꝙ affectiuꝰ. ſi eſt cognitiuꝰ tm̄. aut eſt vniuerſalis aut ꝑticularis. ſi vl̓is aut faci ens aut factꝰ. ſi faciēs tūc ē vt de pͥncipiis vt oē totū maius eſt ſua ꝑte. ſi factus ſic eſt de ꝯcluſionibꝰ. ſi ita cognitiuꝰ ꝙ affectiuꝰ tunc eſt affectiuꝰ a quo aūt ī ꝗd. ſi affectiu a quo: tunc eſt vt fides demonū que eſt cuꝫ timore. Iad. 2º. Demones credūt ⁊ ꝯtremiſ cunt. Si affectꝰ in ꝗd tūc dupl̓r. aut eniꝫ ꝑ modū ꝑuentionis inqͣtū ꝑtinet ad viā. aut nō. ſi nō ꝑ modū ꝑuētiōis ſed citra: tunc eſt vt eorū qui ſūt in pcc̄o mortali. tamē agūt oꝑa de gne bonoꝝ: vt elemoſynas ⁊ hꝰ mōi ſi eſt ꝑ modū ꝑuētōis inꝙͣtū ꝑtinet ad viā tūc eſt fides formata: ⁊ ita fides ⁊ videre accipit̉ de his ẜm priꝰ ⁊ poſteriˢ ꝑ quoſdaꝫ gradus. Deinde queriturq? credere gn̓aliter ẜm ꝙ eſt habitꝰ gratuiti. Ad qd̓ ſic Augꝰ videtur diffinire quid ſit crede̓. 2. ad Cor. 3º. ſuꝑ illd̓. Nō ꝙ ſufficiētes ſimus cogitare aliꝗd a nobis qͣi ex nob̓. glo hic attēdat ⁊ verba iſta ꝑpendāt ꝗ putāt ex nobis eſſe fidei ceptuꝫ: ⁊ ex deo eē fidei ſupplemētū: cōmendāt enī iſtā gratiā que nō dat̉ ẜm aliqua merīta: ſed efficit oīa bo na merita in ꝗd nō ꝙ ſufficiētes ⁊cͣ. ⁊ īfra qͣꝫqͣꝫ ⁊ ipſum credere nihil aliud eſt qͣꝫ cum aſſenſione cogitare: ſic gͦ credere ē cū aſſen ſione cogitare. ſꝫ hoc pōt ꝯuenire alijs pͥnci piis a pͥmo.ſ. prīcipiis oīuꝫ ſcīaꝝ. gͦ noʸ dif fert credere put ē naͣle ⁊ gͣtuitū. forte rn̄de bit ꝙ addēdū ē aſſentire ꝓpter ſe: ſꝫ hͦ ipſū veruꝫ eſt de pͥncipiis ẜm ꝙ pͥncipia: ꝗa eis aſſentit̉ ꝓpter ſe. ſi ꝟo dicat̉ ꝙ credē ſit aſ ſentire pͥme ꝟitati ꝓpter ſe. ſic fornicatiōꝫ eſſe peccatuꝫ mortale: ⁊ fidē eſſe virtute: ⁊ pena eterna eſſe: nō erit creditū. ꝗa nulluꝫ horū eſt prima veritas. ſil̓r ẜᵐ hoc incarna tio paſſio ⁊ ſil̓ia nō credūt̉. Itē ſuꝑ eun dem locū dicit̉ ī glo. ꝙ nullus credit aliꝗd niſi prius cogitauerit eſſe credēdū. ſꝫ crede̓ nihil aliud eſt qͣꝫ cogitare ⁊cͣ. gͦ credēs cogi tat aliꝗd eē credēdū. gͦ quida motꝰ neceſſa rio p̄cedit motū fidei: ⁊ ille nō pōt eſſe me ritorius cū naͣliter pͥmꝰ motꝰ meritoriꝰ ſit fidei: licꝫ aliqn̄ aliter ꝯtingat. Itē cuꝫ in credere ſint duo. cogitare ⁊ aſſentire. in qͦ gne ponet̉ credere. vl̓ in gne qd̓ ē cogitare vl̓ in gn̓e qd̓ eſt aſſentire. Si in gn̓e qd̓ eſt aſſentire. gͦ nō erit demonū fides: ꝗa nō aſ ſentiūt veritati eius qd̓ credūt: quia dicit damaſ. de angelis malis. Eoꝝ volūtas eſt rebellare deo. Si ꝟo ponat̉ ī gn̓e eiꝰ qd̓ ē co gitare. gͦ fides nō erit habitꝰ motiue poten tie ⁊ ita nec virtus. Ad hoc dd̓ ꝙ actus declarat̉ ꝑ ꝓpriā materiā: vt crede̓ ꝑ credi tum. Nō gͦ ꝙ creditū eſt cogitabile ens ſupͣ ronē pͥmū cui ꝓpt̓ ſe dat̉ aſſenſus. In hoc ꝙ dicit̉ ſupͣ rōne ſeꝑat̉ ab his quoꝝ eſt cre dulitas ẜm ronē: vt eſt ī prīcipiis ſcīaꝝ. In hoc auteꝫ ꝙ dr̄ primū ſeꝑat̉ ab hiꝰ que ſunt creature. In hͦ aūt ꝙ dicit̉ cui dat̉ aſſenſuſ ꝓpter ſe. fit ſeꝑatio ab illa cognitione que pōt eſſe ꝑ viā rōnis: de his q̄ ſūt ſupͣ rōnē Credere gͦ ē aſſētire credito pͦ mō ente ſupͣ rōnē ꝓpter ſe. Ad illud aūt ꝙ fornicatione eſſe pcc̄m̄ ⁊ hiꝰ nō ſūt credita ẜm hāc ronē infra rn̄det̉ cū aget̉ de his que vere ſunt articuli ⁊ que nō. Ad illud aūt ꝙ q̄rit̉ vtrū cogitare p̄cedat credere. reſpōdēduꝫ eſt ꝙ ſemꝑ cogitae p̄cedit naͣliter credere ſed non. ſemꝑ actu. īmo quandoqꝫ precedit quādoqꝫ comitat̉. qn̄ꝫ ſubſequit̉. ⁊ illud qd̓ p̄cedit tꝑe nō eſt ceptū fidei. niſi accipiat̉ de cepto exͣ ſūpto. Ꝙ aūt p̄cedat oſtēditur ꝑ id qd̓ dr̄ in Luc̄ de bt̄a virgine ibi ⁊ co gitabat qͣlis eēt iſta ſalutatio. ecce cogitaº p̄cedes fidē: tandē ꝯſentit. Cū dixit poſt ꝟ ba angeli. Ecce ancilla dn̄i ⁊cͣ. ⁊ nō ꝙ ī mo tibus intellectꝰ rōni cōiūcti. nō ſolū cogita re eſt priꝰ natura ꝙͣ ſit aſſentire: ſꝫ etia tꝑe ⁊ eſt vltima collatio ſeu terminꝰ collatiōis ſimul etiā cū cōſenſu. tamē qn̄qꝫ contingit aliter. vel ꝓpter luce manifeſtiſſimā vt ī ꝑ ſe notis: quale eſt de quolibꝫ affirmatio vel negatio. oē totū maius eſt ſua ꝑte: ꝗbꝰ aſſē titur ꝙ cito accipiūt̉. qn̄qꝫ ꝓpter ſolertiam exercitati circa huiꝰ Nā exercitati ⁊ periti mediū inueniūt. ⁊ in ꝓſpecto tꝑe vel ſtatī videt̉ veritatē. Eode modo ꝯtingit ī ītel lectu fieri: qui nō eſt rōni ꝯiūctꝰ: vt in eis que ſunt fidei ꝑ lucē interiorē ꝑīfuſaꝫ: per quā ſatis ī quibuſdā abſqꝫ diſcuſſione incli natur cōſenſus in illis eſt cogitare ſil̓ cum aſſentire. licꝫ priꝰ naͣliter. ⁊ ſic ītelligendū eſt ꝟbū Aug.ſ. de pͥoritate nature ⁊ nō tꝑi Qn̄qꝫ cogitare ē ſubſequēs fideꝫ: ⁊ hͦ cogi tare eſt maxīme admiratiuū: de hoc ꝙ gr̄a dei factū eſt in ipſis qd̓ vix poſſūt ꝯcipere hinc dic̄ Augꝰ ī liº de ꝯfeſſiōibꝰ. Nō ſuffi ciebā cogitae: ⁊ ꝯſiderare ꝯſiliū dei ſuper redēptōe generis humāi. ⁊ ꝑ hoc ptꝫ ꝙ nō ſemꝑ p̄exigit̉ deliberatio de credēdo. vtꝝ ſit credēdū. ⁊ deinde ꝙ credat. ſꝫ ſimul eſt cogitare ⁊ aſſentire tꝑe: ⁊ nō intelligūtur eſſe ibi duo actus. niſi rōne termī duplīcis ⁊ prior ꝯformat̉ in cōpoſitiōe velut oppoſi torū. ſequēs ꝟo trāſit ī re oppoſitā.ſ. crede̓ qd̓ cū ita ſit. māifeſtū eſt qͣliter initiū.ſ. co gitare huiꝰ a gratia ſit gratū faciente: que eſt fides. ⁊ ſil̓r cōſſimatio actꝰ que ē credē̓ Ad aliud reſpōdendū eſt ꝙ credere eſt in gn̓e eiꝰ qd̓ ē aſſentire. ⁊ qd̓ obiicit̓ d̓ dia bolo. dd̓ ꝙ aſſentire dupliciter accipit̉. qn̄ꝫ dicit̉ aſſentire ponere ita eſſe: ⁊ etiam ten dere ī illud: ⁊ ſic nō ꝯuenit diabolo: ꝗa eiꝰ credere eſt hoc: ſꝫ nō īhoc. aliqn̄ aūt dr̄ aſſē tire ponere ita eſſe nō tn̄ ī illud tendere: ⁊ ſic ꝯuenit diabolo. ꝑ hec patꝫ rūſio ad oīa Tertio queritur a ꝓut eſt actꝰ formalis fidei. Ad quod ſic Augꝰ. Credere ī deū eſt credēdo amare. cre dendo ī eū ire. credēdo ei adhere: ⁊ mēbris eius īcorporarī. Sed obiicit̉ cum amare ſit caritatis. credere aūt in deū ſit fidei for mate qd̓ ē credēdo amare. gͦ fides formata eſt caritas qd̓ eſt falſū. Relīquit̉ igit̉ ꝙ cre dere ī deuꝫ nō eſt credēdo amare. Item Si quicūqꝫ amat tēdit ꝑ affectū in id quod amat. gͦ credēdo ī id qd̓ amat tendit. gͦ idē eſt qd̓ dic̄ credēdo amare ⁊ credēdo in euꝫ ire. Itē Adherere vr̄ eſſe ſpei ꝟtutis ẜm hoc qd̓ dicit̉. mihi aūt adherere deo bonuꝫ eſt. nō gͦ credere in deuꝫ qd̓ eſt fidei eſt cre dendo adherere deo. Itē In corꝑatio me broꝝ xp̄i eſt vltima vnio aīaꝝ ad deuꝫ. ſed vltima vnio eſt ꝑ caritateꝫ. gͦ in corꝑari eſt caritas. Ergo credere nō eſt mēbris dei in corꝑari. Ad hoc dd̓ ꝙ hic deſcribit̉ actꝰ fidei formate ꝑ potiſſimas ꝯditiones. ⁊ cū ſint qͣtuor hic ꝯditiōes. due prime ſūt actꝰ fidei ẜm ſe. due ꝟo vltime ſūt ip̄iꝰ fidei: ẜᵐ ꝙ ꝯiūgit̉ ipſi ſpei ⁊ caritati. prima aūt co ditio ē credendo amare. ſecūda eſt creden do in eū ire. amare p̄tinet ad affectū. ire ad effectū. ⁊ ẜm hoc diſtinguit̉ fides formata ab informi. fides enī informis pͥuat̉ affecti on amoris ẜm ꝙ dr̄. 1º. ad Cor. 13º. Si habu ero fide ita ut mōtes trāſferā. caritatē aūt nō habeam ⁊cͣ. Priuat̉ etiā effectus debitī oꝑis ẜm ꝙ dr̄ Iacꝭ. 2º. Fides ſine oꝑibꝰ mor tua eſt. ideo nō cōuenit ei credēdo amare: ꝑ affectū nec credendo in eū ire ꝑ effectū. ſꝫ hͦ ꝯuenit ipſi fidei formate. que ē ſicut dic̄ apl̓s ad Gal̓. 5º. Oꝑās ꝑ dilectionē: ꝗa oꝑās ē ꝯuenit ei credēdo ī eū ire: ꝗa ꝑ dilectiōeꝫ ꝯuenit ei hec cōditio credēdo amare. ſic g due prime ꝯditiōes ꝯueniūt fidei formate ẜᵐ ſe. tertia ꝯditio eſt credēdo ei adherere Quarta mēbris eiꝰ incorporari. que due cō ditiones ꝯueniūt fidei inqͣtū cōiūgit̉ ſpei ⁊ caritati. Inqͣtū ꝯiūgit̉ ſpei vt diſponēs ad illā ꝯuenit ei adherere. Herere.n. pͥme veritati habꝫ fides ex ſe. ſed herere ſeu ad herere ſicut expectare btītudini habet ex ſpe. Inqͣꝫtū ꝟo ꝯiūgit̉ caritati ſic̄ diſponēs illam cōuenit ei credendo incorꝑari: ẜm ꝙ dicit hugo de ſco vic. ī ſentētiis ſuis. Per fidē mēbra efficimur. ꝑ dilectionē viuifica mur. ꝑ fidē accipimꝰ vnionē. ꝑ caritatē ac cipimꝰ viuificationem. Ad id qd̓ obiicit̉ ꝙ amare eſt caritatis. dd̓ ẜm Aug. ꝙ amae dicit̉ coīter ẜm ꝙ quelibet virtus diffinit̉ ꝑ amorē a btō Aug. ⁊ ſcd̓m ꝙ amor dr̄ pͥme ꝟitatis ī fide. Amor btītudinis ī ſpe. amor bonitatis in caritate. alioº dr̄ amor ſpāliter ſcd̓m ꝙ dicit̉ ꝙ eſt amor bonitatiſ vt boni tas: ẜᵐ hoc amare dicit̉ duobus modis gn̄a liter ⁊ ſplāiter. dd̓ igit̉ ꝙ cuꝫ dicit̉ credere in deū eſt credēdo amare. amare nō ſumit̉ ibi ſpāliter ẜm ꝙ eſt bonitatis inqͣꝫtuꝫ boni tas: ꝗa hoc mō amare eſt caritatꝭ: ſꝫ dr̄ ama re generaliter ſcd̓m ꝙ eſt reſpectu ꝟitatia prime inqͣꝫtū bona ⁊ delectabilis ē virtuti rōnali. Ad ſecūdū dd̓ ꝙ in deū ire ē du pliciter ꝑ affectū ⁊ effectu. Amare ꝟo deuꝫ ponit ire in deū ꝑ affectū ⁊ effectū: ſꝫ nō po nit ire in deū ꝑ effectū. ⁊ ideo non ſuꝑfluit ꝙ dicit̉ credēdo in eū ire. Ad vltīa duo patet ℟º. ꝗa licꝫ adhere̓ deo ⁊ incorꝑari cō veniāt ſpei ⁊ caritati pͥncipalit̓. nihilomi tamē ꝯueniūt ipſi fidei ẜm ꝙ cōiūgit̉ eis. Onſequenter querit̉ de actu fidei maͣli. Nam credere dicit̉ formaliter aſſenti re. materialiter cognoſce̓ ẜm ꝙ dicit hugo Fides in cognitiōe habꝫ materiā. in affecti one ſb̓am. ⁊ circa hoc queret̉. pͦ an ī pn̄ti ſit aliter cogͦſce̓ deuꝫ qꝫ ꝑ fidē. 2º ꝗd ſit cogͦſcere ꝑ fidem. 3º ꝗd ſit prius credere vel intelligere. Quantum ergO queritur ad pͥmuꝫ vtrū ſit aliter cognoſcere deū in pn̄ti qͣꝫ ꝑ fidē. Ad quod ſic Augꝰ in liº de videndo deo inter videre ⁊ credere hoc diſtare di cimus. vident̉ enī pn̄tia. credūt̉ aūt abſen tia. Preſentia aūt intelligimꝰ in hͦ loco d̓c̄a que p̄ſto ſunt ſenſibꝰ ſeu corꝑis ſeu aī. ſi gͦ ipſe deus in p̄ſenti nō cognoſcit̉ niſi ut ab ſens et nō vt pn̄s. Relinꝗt̉ ꝙ non cogͦſcit̉ niſi ꝑ fidē. Ꝙ āt nō cogͦſcat̉ niſi vt abſens ꝓbat̉ ꝑ Amb. cuiꝰ auctoritatē ponit Aug in liº de vidēdo deo: deus cū abſens putat̉ videt̉. cū pn̄s ē nō videt̉. Ergo nō cogno ſcit̉ niſi vt abſens. Conͣ. Cognoſcit̉ ꝑ naͣli ratiōeꝫ vt habet̉. i. ad Ro. Itē cognoſcit̉ ꝑ donū ītellectꝰ. ⁊ ꝑ donū ſapīe. Cognoſcit̉ etiā in raptu ſicut cognouit Paulꝰ. 2ª. Cor 12. Ex his relinꝗt̉ ꝙ aliter cognoſcit̉qͣꝫ fidē. Sol̓o dd̓ ꝙ deus aliter videt̉ ī pn̄ti qͣꝫ ꝑ fidē. ⁊ ad illud qd̓ obiicit̉ dd̓ ꝙ deus dicit̉ abeſſe duobꝰ modis. vno qn̄ non eſt pn̄s ꝑ ſpeꝫ: ⁊ hoc mō videt̉ ꝑ fidē. alio cuꝫ nō eſt preſens ẜm īmēſitate ſue ſubſtantie ⁊ virtutis ⁊ hͦ mō eſt abſens ipſi creature ⁊ hic ⁊ in patria: ꝗa nō ꝯprehēdit īmēſita tē. vtroqꝫ mō intelligit̉ auctoritas Ambꝰ. cum abſens putat̉ videt̉. cuꝫ p̄ſens eſt non videt̉: ꝗa licꝫ hoc mō non abſit ẜᵐ rē: abeſt tamē ẜᵐ reputationeꝫ. ẜᵐ ꝙ dicit Augꝰ ex ponēs verbū Ambᵉ in liº. de videndo deo. Cum abſens inꝗt putat̉ videt̉. nota ꝙ no dic̄ cū abſens ē ſed cuꝫ abſens putat̉: nuſꝙͣ enī eſt abſens qui celū ⁊ terrā implet. neqꝫ ſpaciis intercludit̉ paruis neqꝫ magnis dif fūdit̉. vbiqꝫ totus eſt ⁊ a nullo ꝯtinet̉ loco hoc qui excedēte mēte ītelligit videt deuꝫ etiā cū abſens putat̉. Ex his gͦ patꝫ ꝙ cum dicit Augꝰ ꝙ credūt̉ abſentia. vocat abſēs qd̓ nō ē pn̄s ꝑ ſpēm. Quādo aūt poſtea dr̄ ꝙ deus nūqͣꝫ videt̉ niſi abſens veꝝ ē. niſi abſens vel ẜᵐ ſpēm vel ẜᵐ īmenſitatē ſuā. ꝗd ſit Queritur poſtea cogno ſcere ꝑ fidē. Nā ſi dicūt̉ abſentia credi: pre ſentia videri. cum imaginatio ⁊ memoria ſint rerū abſentiū: imaginari ⁊ memorarī erit credere qd̓ eſt falſu. gͦ nō eſt ꝓpͥa drīa inter videre ⁊ credere: ꝗa vident̉ p̄ſentia credūt̉ abſentia. Itē videt̉ ꝙ cognoſce̓ ꝑ fidē idē ſit qd̓ ſcire. Augꝰ in liº de viden do deo aſſumes illud. iª. Ioh̓. 3º. Ꝙ cū appa ruerit ſil̓es ei erimꝰ. ita dic̄ ſcire ſe dic̄ qd̓ nūduꝫ factū fuerat. nec videndo ſed credē do cognouerat. gͦ credere eſt ſcire. ⁊ cogni fidei eſt ſcīa. Itē Augꝰ in eodē Scīa nr̄a cōſiſtit ex rebꝰ viſis ⁊ creditis. Con. Tri plex eſt acceptio intellectꝰ. opīo. fides. ſcīa. Fides dicit̉ accep ſupopinionē ⁊ īfra ſcīaꝫ gͦ fides nō eſt ſcīā vel opīo. Itē eſt vidē ꝑ ſpem. ⁊ ē videre ꝑ ſpeculū in enigma. ẜª ꝙ dr̄. 1ª. Cor. 13º. Uidemꝰ nūc ꝑ ſpeculū ī eni gmate. tūc aut facie ad faciē. ſꝫ credere eſt videre ꝑ ſpecl̓m ſeu in enigmate. Ergo cre dere eſt videre. gͦ nō diſtat credere ⁊ vide̓ Nō ergo veꝝ dicit Augꝰ. Qui dic̄ vidēt̉ putia credūt̉ abſentia. Ad hoc rn̄dēdū eſt ẜᵐ Aug. in liº de videndo deo vbi dic̄. no ꝗa dixi ꝗa abſūt a ſenſibꝰ noſtris ea cre di ſic accipiat̉ vt inter illa deputēter que aliqn̄ viderimꝰ. ⁊ nos vidiſſe retinemꝰ: ce teriqꝫ ſumꝰ ꝙͣuis tūc nō preſto ſint cum re colunt̉ a nobis: neqͣꝫ enī inter credita ſꝫ int̓ viſa reputantur. videre enim eſt ſenſu cor poris vel intuitu mentis rem rep̄hendere. credere ꝟo eſt qd̓ in cōſpectu mētis vl̓ cor poris nūqͣꝫ affuiſſe recolit̉. ⁊ ꝑ hoc patet ꝙ cognoſcere fidei non eſt idē qd̓ remīſci vel imaginari: ꝗa cū dic̄ augꝰ ꝙ credūt̉ apſenᶻ ītelligit abſentia que nec ſenſu corꝑis nec intuitu mētis cōſpiciūt̉ qͣſi prius viſa. ſic aūt abſentia nō ſūt de ꝗbꝰ eſt memoria vl̓ imaginatio. Ad illd̓ qd̓ obiicit̉ ꝙ videt̉ idem eſſe fides qd̓ ſcīa. dd̓ ꝙ ſciētia dicit̉ ſtricte cognitio ꝑ cāꝫ ⁊ hoc mō cognitio fi dei nō eſt ſcīa. Alio dicit̉ ſcīa cognitio rei ꝑ intellectū ⁊ hoc mō dr̄ coīter: ẜm quē mo dū dicit augꝰ que ꝑͤ corpꝰ vidēt̉ niſi mens adſit que talia nūciata ſūt ſuſcipiat nulla poſſūt ſcīa ꝯtīeri. Tertio mō dr̄ ſcīa comu niſſime ẜm ꝙ ꝯprehēdit cognitionē ꝑ fidē ⁊ cognitione rei ꝑ viſionē ẜm ꝙ dic̄ augꝰ in li. d̓ vidēdo deo. Cōſtat ſcīa nr̄a ex rebꝰ viſis ⁊ creditꝭ: ſꝫ ī his q̄ vidimꝰ vl̓ videm nos ip̄i teſtes ſumꝰ. In his aūt que credimꝰ alijs teſtibꝰ mouemur ad fidē: cū eaꝝ reruꝫ qͣs nec videmꝰ nec vidiſſe nos recolimꝰ da tur ſigͣ ī vocibꝰ vl̓ ī lr̄is vl̓ ī ꝗbꝰcūqꝫ docu mentis ꝗbus viſis nō viſa credāt̉. nō pro immerito ſcire nos dicimꝰ. non ſolū ea que vidimꝰ vel videmꝰ verū etiā que idoneis teſtibꝰ vel teſtimoniis credimꝰ. Ad vlti mū dd̓ ꝙ videre aliꝗd dicit̉ duobꝰ modis ꝓprie videre.ſ. aliꝗd ī ſe: ⁊ īpropͥe videre aliꝗd ī alio. ⁊ pͦ mō videre nō dr̄ credere. 2º mō dr̄. vn̄ augꝰ. Si ſcire nos īcōgruent̓ dicimus illud qd̓ certiſſimū credimus hīc factū ē ut etiā recte credita. ⁊ ſi nō adſint ſenſibꝰ noſtris videre mēte dicamꝰ. tamē ꝓprie ſicut ipſe dicit credūt̉ illa que abſtꝭ a ſenſibꝰ noſtris. ſꝫ videt̉ idoneū teſtīoniū qd̓ eis ꝑhibet̉. vidēt̉ autē illa que p̄ſto ſūt vnde ⁊ p̄ſentia noīant̉ uel aī uel corporis ſenſibꝰ. et ponit exemplū ut hāc lucē corꝑi ſenſu: ⁊ meā volūtate ſenſu aī mei video. Si ꝗs ꝟo mihi indicet voluntatē ſuā cuiuſ vox mihi pn̄s eſt: tamē ꝗa ipſa volūtas quā mihi indicat latet ſenſu corporis ⁊ aī mei. credo nō video. dūmō nō recipiā vocē eiꝰ. ꝓ idoneo teſte: ꝗa ſi exiſtimarē mētiri non eſſet teſtis idoneꝰ ⁊ ideo nō crederem. Queritur poſtea acp credere qͣꝫ intellige̓. an ecōuerſo. ⁊ obiicit̓ ꝙ ſic. Oīs fides ex auditu interiori uel ex teriori eſt. gͦ prius eſt intelligere ꝗd eſt qd̓ dr̄ qͣꝫ credere. prius enī eſt creditu ītellige ꝙͣ credere. Itē augꝰ ſuꝑ illud. 2ª. ad Cor. I. Non ꝙ ſufficientes ſimꝰ ⁊cͣ. nullꝰ quippe credit niſi prius cogitauerit eſſe credēduꝫ ſed hec cognitio eſt intellectꝰ. gͦ intellectꝰ ſemꝑ p̄cedit credē̓. Contra. Yſa. 7º. Scd̓m ſeptuagīta niſi credideritiſ nō ītelligetis. ꝓpt̓ea querit̉ cū fides ſit de nō apparētibꝰ nō tamē de incognitis ſimpl̓r cuiꝰ moī cō gnitio ſit in fide ⁊ que ſit carentia cogni tionis. Itē que eſt drīa illa credēdorum quā dicit Augª: ꝗa quedā nō credimꝰ niſi inteiligamꝰ. Quedā ꝟo nō intelligimꝰ niſi credamꝰ ⁊cͣ. Sol̓o ad primū dd̓ ꝙ eſt ītel lectus vocis vel ſigni: ⁊ eſt intellectus rei Intellectus ꝟo vocis vel ſigni vl̓r p̄cedit fidē. Intellectꝰ ꝟo rei qui eſt ex rei p̄ſentia ſeꝗt̉ fidē ẜm ꝙ dicit hugo de ſcō vic. ꝙ cō gnitionē habꝫ fides nō que ex pn̄tia ip̄aꝝ rerū cōprehedit̉: ſed illa que ex auditu ſolo cipit̉: ⁊ verboꝝ manifeſtat̉ ſigͣtiōe ⁊ ẜm hͦ patet reſpōſio ad primū obiectu ⁊ ſecūd̓ Ad qd̓ obiicit̉ in conriū eī qd̓ querit̉ dd̓ ẜm aug. ī liº de vidēdo deo. ꝙ eſt cognitio de re duobꝰ modis. Uno ꝑ ꝓpriū teſtīoniū ſicut eſt in his que videmꝰ ſenſu corꝑis ul̓ ſenſu mētis. Alioº eſt cognitio de re ꝑ teſti moniū alteriꝰ ſicut eſt in his que credimꝰ. Unde augꝰ his que videmꝰ nos ipſi teſtes ſumꝰ. His q̄ credimꝰ alijs teſtibꝰ mouemur ad fidē. Dat̉ ſigna ī vocibꝰ uel litteris uel quibuſcūqꝫ documētis: quibꝰ uiſis nō uiſa credāt̉. pͦ mō res ipſa apparet ſimpl̓r ⁊ co gnoſcit̉. 2º mō res eſt nō apparēs ẜm ſe nec cognita: ſꝫ appares in ſuo teſtīonio ꝙ a ꝑte cognoſcit̉ quis ipſa res nō appareat. Ad vltimū dd̓ ꝙ ꝗdā ſūt articuli ad quos pōt attingere rō ꝑ lumē īnatū ut qm̄ deꝰ eſt. ⁊ vnus eſt. ⁊ oīpotes ⁊ hiꝰ. ⁊ hec dicūt̉ credi cū intelligāt̉ qͣuis imꝑfecte in pn̄ti. cuꝫ tn̄ nō īnitit̉ ipſis rōnibꝰ intellectꝰ ſꝫ ꝟitati pͥº ꝓpter ſe. Quidā ꝟo ſūt ad qͦs nō attingit intellectꝰ niſi ꝑ lumē gr̄e ut ꝗ ꝑtinet ad re dēptionē humani generis: vt qm̄ deꝰ ē ho ⁊ hiꝰ. ⁊ de his augꝰ dicit ꝙ priꝰ credūt̉ qͣꝫ intelligāt̉. Ad maiorē aūt hoꝝ euidētiā nota diſtinctionē aug. qua ponit magiſter in. 3º. liº. ſnīaꝝ. 23ª. diſ. ⁊ eſt talis fide ipſaꝫ dic̄ aug. Uidet ꝗſqꝫ in corde ſuo eſſe ſi cre dit uel ſi nō credit: nō ſicut corꝑa que vide mus oculis corporeis ⁊ ꝑ ipſoruꝫ imagines quas memoria tenemꝰ etiā abſentia cogita mus. nec ſicut ea que nō videmꝰ. ⁊ ex his q̄ videmꝰ cogitationē ut cū formamus ⁊ me morie comedamꝰ: nec ſicut hoīuꝫ aīam cui ⁊ ſi nō uideremꝰ ex noſtra cōmīttimꝰ ⁊ ex motibꝰ corꝑis hominū ſicut vidēdo didic mus. Intuemur etiā cogitādo nec ſic vide tur fides ī corde ī quo eſt ab eo cuiꝰ ē: ſi ea tenet certiſſima ſcīa. Nota gͦ ꝙ augꝰ hic diſtīguit ſex gn̓a viſiōis. Primū e̓ cū vide mus rē pn̄tē ꝑ ſuā formā corꝑalē ī materia exiſtēte. ⁊ hec viſio dr̄ corꝑalis. Secūdū genus eſt cū uidemꝰ rē abſentē ꝑ imagineꝫ illius retētā ī memoria.ſ. rei corꝑalis: ⁊ hec viſio dicit̉ imaginaria. Tertiuꝫ genꝰ eſt qn̄ ex his que videmꝰ ea que nō videmꝰ co gitatione formamꝰ qd̓ pōt eſſe altero iſtoꝝ modorū uel cū ſingularibꝰ cognitis ꝑ cōſe ques habet̉ cognitio vl̓is uel cū vno exiſtē te ſil̓i alteꝝ ſimile qd̓ nō ē pn̄s cogitamus Quartꝰ modus eſt cognito vno ītelligibi li aliud ītelligibile cogitamꝰ uel cū aliquis ex cognitiōe aīe ſue altera aīam cognoſcit Quītus modus ē qn̄ ex actu uel operatio ſenſibili egrediēte a ſb̓a iuſenſibili ſb̓am ī ſenſibilē cognoſcimꝰ ut cū ex motu corꝑis cognoſcimꝰ aīam. Sextus modus eſt cū ali quid qd̓ eſt in mēte actualiter ꝑ eſſentiam ſuā a mēte cognoſcit̉ quo cognoſcit mens mea affectiōes: ⁊ hoc mō dr̄ ꝙ animꝰ dum credit cognoſcit ſuā fideꝫ. ⁊ iſti qͣtuor ultī mōi dicūt̉ viſiones ītellectuales. Un̄ cum dicit Augꝰ ꝙ viſio ītelligibilis ē qn̄ aliqꝫ videt qd̓ in ſe ē ꝑ ſuā eſſentiā: non ē hec ro uel diffinitio uiſiōis ītellectual̓. ſꝫ notifica ipſius ꝑ quādā ſui ſpem: uel ꝑ quoddā eius ꝑticulare. vn̄ non ualet ſi ſic obiiciat̉. Ul̓e cognoſcit̉ ab intellectu nō uiſionē corꝑali nec imaginaria gͦ intellectuali. ſꝫ uiſio ītel lectualis eſt qn̄ id qd̓ uidetur eſt in aīa ẜm eſſentiā ut eſt cū mēs uidet ſuas affectiōes gul̓e ẜm eſſentiā ſuā eſt in aīa. Ad hoc p̄t rn̄ſio ꝑ iā dicta. qm̄ illud nō eſt rō uiſioni intellectualis nec ꝯuertibile cū ip̄a. ſed eſt quoddā ꝑticulare ipſius uel quidā modus illius uiſionis: qm̄ uiſio ītellectualis dicit multipliciter ſic̄ on̄ſū eſt. Numerꝰ aūt p̄di ctarū uiſionū ſic habet̉ qm̄ oīs uiſio. aut ē ꝑ formā cōcretā. aut ꝑ formā abſtractam a maͣ ſꝫ nō abſtractā a ꝯditionibus materie. aut per formā utroqꝫ mō abſtractam. pͦ mo ē uiſio corꝑalis. 2º mō imagīaria. 3º mō ītel lectualis. ſꝫ hec diuidit̉ qm̄ uiſio rei penit̉ꝰ abſtracte a maͣ. aut ē rei uiſe ꝑ ſe ip̄aꝫ. aut ꝑ aliā rē. Si uiſe ꝑ ſe ip̄am ultimꝰ modꝰ ē. ſi ui ſe ꝑ aliā reꝫ. illud ꝯtingit tripliciter ſcd̓m colectionē ſingulariū ad vl̓e eſt pͥma uīſio intellectualis. ſcd̓m collectionē ſil̓is ad ſil̓e viſio ſecunda. ẜᵐ collectionem effectus ad cauſam viſio tertia. O ſtea queritur de obiecto fidei ꝑ hūc moduꝫ. vtrū obiectū fidei ſit falſum aut verū tm̄ vtrū uerū apparēs. 3º vtrū ueꝝ qd̓ eſt ſcitū. 4 vtrū uerū an neceſſariuꝫ an ꝯtingens. 5º vtrū cōplexū aut incōplexū 6º vtrū uerū creatū uel increatū. Circa primum fides ē cer ſic ꝓcedit̉ tior h̓itꝰ qͣꝫ ſit ſcīa. ſcīa enī eſt eius cui adhe ret intellectꝰ ꝑ mediū. fide ꝟo eiꝰ cui adhe ret ſine medio. Iteꝫ Intellectus ꝗ dicit̉ principiorum adheret ſine medio: ſꝫ tamen veritati create. fides autem̄ veritatī incre ate. ergo cum ſcīa q̄ eſt h̓itus minuſ certus ſit tm̄ ueroꝝ. fides erit tm̄ veroꝝ. Item Fides eſt tm̄ articulorū uel eorū que habēt reduci ad articulos. ſꝫ hec oīa vera ſūt. gͦ ⁊cͣ Itē. Per fidē fit prima aſſimulatio pͥme veritati. gͦ fides nō ē falſi. Itē. Fidei ſuc cedit viſio ⁊ nō erit tūc ſub viſiōe niſi qd̓ nūc eſt ſb̓ ſpeculo. ⁊ ꝗcꝗd ſb̓ ſpeculo ē erit ſb̓ viſione. ſꝫ nihil videbit̉ niſi veꝝ. gͦ ⁊cͣ. Cōtra. ſpei videt̉ ſb̓eſſe fl̓m: ut in illo qui ſperat ſe habiturū vitam eternā ⁊ ita non erit. gͦ ⁊ fidei pari rōne. Itē. Uolito ex ca ritate pōt ſt̓ eſſe fl̓m: ut ꝯtingit ī apl̓o qui uoluit ire ad hiſ panos ⁊ nō iuit ⁊ inde ut priꝰ. Itē Habraā credidit ꝙ eſſet imola turus filiū ſuū ⁊ voluit id ipſū: ⁊ ſicut me ruit volēdo: ita meruit credēdo. volēdo.n. meruit ꝗa ex caritate voluit: eadeꝫ rōne ex fide ꝟtute credidit. Itē Corneliꝰ credidit xp̄m eſſe incarnādū ⁊ iā xp̄s erat īcarnatꝰ g credidit fl̓m. Itē Obiicit̉ de eo ꝗ cre dit corpꝰ xp̄i eſſe qd̓ ab eo ſumit̉ nō tamen eſt ꝗa niſi crede̓t nō adoraret ⁊ ita credit falſū. Itē. Habraā credidit xp̄m eē īcar nandū. ſꝫ dr̄ Ro. 5º. Comēdat aut deꝰ carita tem ſuā in nobis. glo. i. fuit ⁊ alius modus deo poſſibilis. ſꝫ nullꝰ miſerie noſtre ſanāde ꝯuenientior. Cōtingat gͦ ꝙ xp̄s nō īcarnet ſi gͦ habraā credidit ip̄m īcarnādū: nec xp̄s incarnatꝰ eſt nec īcarnabit̉. fidei gͦ habrat ſb̓fuit fl̓m. Ad hoc dd̓ ꝙ fides non ē niſi de vero. ⁊ rō huiꝰ eſt ex ꝑte ītellectꝰ ꝗ ꝙͣtū in ſe eſt rectꝰ eſt. ⁊ tūc maxime cū ē in pͥmā veritatē ad quā natus eſt. ſꝫ hoc nō pōt niſi ſuſtentet̉ ⁊ firmet̉ aliquo lumīe deſuꝑ ve niente quod ꝗdeꝫ eſt fides ab ipſa luce pri me veritatis: ⁊ quia lume prime veritatis non poteſt ſubeſſe falſitas. ideo fides non poteſt eſſe niſi d̓ vero. Ad illud qd̓ obii cit̉ d̓ ſpe dd̓ ꝙ motu ſpei non ſperat aliqs ſe habituꝝ vitā eterna niſi ẜm exigentiaꝫ meritoꝝ ⁊ ꝑſeuerētiam. ⁊ ita ſpei virtuti nūqͣꝫ ſb̓eſt fl̓m: ꝗ enī aliter ſperat ſe h̓ituꝝ vitā eternā p̄ſumit ⁊ nō ſperat ſpe ꝟtute Ad aliud dd̓ ꝙ nō eſt ſil̓e de caritate ⁊ fide: ꝗa caritas nō reſpicit rōnē veri ⁊ fl̓i ſed boni ⁊ mali. ⁊ pōt eſſe caritas circa bo nū qd̓ nō eſt volēdo illud. cū. n. dicit̉ bonū eſt apl̓m ire ad hyſpanos. nō ſeꝗt̉: ꝗa ſi bo nū: eſt ⁊ verū eſt. ꝗa hoc verbū eſt nō ē ibi copula pn̄tialitatis ſꝫ tm̄ enūciatiōis: hͦ eſt dicere nō cōpulat actu ⁊ ſimpl̓r ſed h̓itu ⁊ ꝯditionaliter: vt cū dicit̉ paſca ē pulcheri mū tēpꝰ. oīs homo timet ī mari. Ad aliud dd̓ ꝙ habraa ſicut voluit īmolare filiū ita credidit ſe īmolatuꝝ: illud enī credere ſic̄ dic̄t nō fuit motꝰ fidei ſꝫ li. ar. cū n̄ ſit mot fidei niſi circa articulos: ⁊ circa ea que ad arti culos poſſūt reduci. Ad qͣrtū ſoluit̉ diſtinguēdo tria tꝑa.ſ. tꝑs ante īcarnatiōꝫ ⁊ tꝑs poſt īcarnationē. ⁊ tꝑs incarnatiōis. In tꝑe ante incarnatione diſtāte ſimpl̓r oportebat credere xp̄m incarnādum. ꝓ tꝑ ꝟo pꝰ īcarnationē diſtāte: p̄dicatiōe apl̓orū diuulgata: ⁊ ẜmōe ꝯfirmato a deo: ꝑ ſequē ſigna oportebat ſimpliciter credere ipſuꝫ incarnatū. ſꝫ tꝑe medio ſpūales viri quorū erat ſignare tꝑa ẜᵐ dc̄a ꝓph̓aꝝ non crede bant ſimpl̓r ipſū eē īcarnāduꝫ: ſꝫ ſi nō erat incarnatꝰ: vnde arguūt̉ Iudei ꝑ Iere. 8º. qui nō ꝯſiderauerūt tꝑs. vn̄ dic̄. Miluꝰ in celo cognouit tꝑs ſuū ⁊cͣ. populꝰ aūt meꝰ nō cognouit iudiciū dn̄i. Ad illud qd̓ obij citur de hoſtia dr̄ ꝙ nō debet ꝗs ſimplicit̓ credere ſb̓ illa forma eē corpꝰ xp̄i: ſed ſb̓ co ditione.ſ. ſi facta ſunt ea que exigūt̉ ẜm for mā traditā a xp̄o ⁊ ab eccl̓ia. Ad vltimum qd̓ obiicit̉ de habraā dicūt ꝗdā ꝙ ipſe cre didit incarnationē: ⁊ nō xp̄m īcarnandū. Sed ꝯtra. iª. ad Cor. ſuꝑ illud. Oēs eādē eſcā ⁊cͣ. glo. In ſignis itaqꝫ diuerſis eadem ē fides tꝑa oꝑa variata ſūt: fides no. ꝗa illi xp̄m vētuꝝ paſſuꝝ credider̄t. nos āt veniſ ſe ⁊ paſſū eſſe. Aliter dicūt alij ꝙ motꝰ habrae habebat duas btītudines vnā ad habitū fīdeiʳ que eſt cā eius: ⁊ ẜᵐ hāc habi tudinē dicūt nō eē dependēs de futuro ci h̓eat ſecū ſuā cāꝫ. Aliā aūt hēbat ad ſuā maͣꝫ.ſ. ad creditū qd̓ nō habet det̓minatam veritatē. vn̄ motus fidei licet eſſet ī illud nō tamē neceſſario erat in illud. Alii alit̓ dicūt ꝙ licet xp̄s nō incarnaret̉ tn̄ habraaꝫ credendo xp̄m incarnādū eſſe nō credidit falſū ſꝫ verū. Nō enī ſequit̉ ſi xp̄s eſt incar nandus: incarnabit̉: nec ſequit̉ ſi nō incar nabit̉ nō eſt incarnādus. ſicut nō ſequitur ſi antexp̄s ē futurꝰ: erit. neqꝫ ſi nō erit: non eſt futurꝰ. De ml̓tis enī dicit̉ ꝙ futura ſūt ⁊ vere: que tamē nō erūt. cū enī dr̄ hoc ē fu tuꝝ: nō eſt ſenſus: hoc erit. ſed ſenſus ē hoc ordinatū eſt eſſe in reꝝ naͣ: ſeu ꝙ hoc erit ē ordinatiōis exitꝰ in eſſe. Cū ꝟo dr̄ hͦ futuꝝ eſt fit enūciatio de ordinatiōe exitꝰ vl̓ euē tus: nō de exitu ordinatiōis. ⁊ cū dicit̉ hoc erit: fit enūciatio de exitu ordinatiōis: non de ordine exitus. Eſt aūt duplex ordinatio neceſſitatis naturalis: ⁊ ē ordinatīo ꝯgruī tatis ſeu ꝯuenientie. vnde qn̄ yſa. dixit de ezechia ꝙ eſſet moriturus: nō dixit fl̓m. ꝗa no dixit hoc de exitu ordinatōis: ſed de or dinatione exitꝰ: ꝗa in naͣli ordinatione ita ordinatū erat ꝙ ezechias moreret̉: ⁊ ꝙ nō fuerit mortuꝰ fuit a ſūma cā que nō muta uit ordinationē ſꝫ potiꝰ exitū ordinis. Eodē mo cū dr̄ xp̄s nō eſt īcarnādus: nō idē valꝫ ac ſi diceret̉ xp̄s incarnabit̉: ꝙ enī xp̄s īcar naret̉ fuit ordinatio cōgruitatis ſeu cōue nientie. tale enī peccatū.ſ. pͥmi parētis talē reqͥrēbat medicinā: vt ſicut morſ ꝑ feminā vita ꝑ feminā. ſicut mors ꝑ lignū: vita per lignū. ſicut ad imaginē dei formati: ita ad eius imaginē reformati ⁊ hiꝰ. multa ponit Anſelꝰ in liº cur deꝰ hō. ⁊ hec ē ꝯuenientia de qͣ loꝗt̉ Augꝰ in p̄dicta auctoritate. Nul lus modus ſanāde nr̄e miſerie cōueniētior Qui gͦ dic̄ xp̄m īcarnādū nihil aliud dicit qͣꝫ ordinatiōeꝫ ꝯgruītatis qua xp̄s incarna ret̉: ⁊ hoc ſemꝑ verū eſt etiā ſi xp̄s nō īcar naret̉. ⁊ hoc ē qd̓ credidit habraā ⁊ ita ſꝑ verū eſt ⁊ hoc eſt articulus. Si aūt querit̉ nōne credidit ꝙ xp̄s īcarnabit̉ ⁊ ita falſuꝫ ꝙ id eſt exitus ordinatiōis nō ordinatio: ⁊ hoc nō ē articulꝰ ſimpl̓r: ſed incarnabit̉ ẜˢ ꝙ dicūt ꝓphete. vtruꝫ Queritur poſte a fides ſit de apparētibꝰ ſiue de viſis ⁊ videtur ꝙ ſic ꝑ hͦ ꝙ petrꝰ videbat xp̄m pati: ⁊ tn̄ id credebat. gͦ fides eſt de viſis. Sed ad hͦ rn̄ det̉ ꝙ fides virtꝰ nō dicit̉ eſſe in petro ex eo ꝙ videbat hoīeꝫ pati. ẜ ex hoc ꝙ crede bat deū eſſe qui patiebat̉. Preterea hͦ que ritur vtrū viſio fidē euacuet. Ad qd̓ ſic Ioh̓. 14º. Uado vobis ꝑare locū ibi dic̄ glo aug. eat dn̄s ⁊ paret locū. eat ne videat̉. la teat ut credat̉. tūc enī locꝰ parat̉ ſi fide iu uat̉. credat̉ deſideret̉ ut deſideratꝰ habeat̉ Deſideriū dilectōis p̄ꝑatio māſiōis. ex ho arguit̉ ſi oportet ꝙ deus lateat ut credat̉. gͦ ipſa viſio euacuat credulitatē. Ergo cuꝫ petrꝰ videret xp̄m pati nō habebat fidem aſſionis. Itē ſicut ſcīa euacuat opiniōꝫ cū aduenit: ita euacuabit fideꝫ: ꝗa ſcīā ē co gnitio ꝑfecta. cū aūt venerit qd̓ ꝑfectū eſt euacuabit̉ qd̓ ex ꝑte eſt. gͦ cū bt̄ā ꝟgo habu erit ſcīaꝫ ꝙ ꝯcepit ſine virili ſemīe In btā virgine euacuabat̉ fides illiꝰ articuli ꝯce ptus de ſpū ſco. gͦ nec ī btā ꝟginē nec ī pe tro fuit fides oīuꝫ articuloꝝ. Itē cū uiſio glorie euacuet fidē. paulus aūt raptꝰ ē uſqͥ ad viſionē glorie: ꝗa vſqꝫ ad tertiū celū, hͦ eſt uſqꝫ ad tertiū genꝰ viſiōis qua vident̉ res ꝑ ſui p̄ſentiaꝫ ſicut dic̄ augͥᵐ. gͦ in paulo euacuabat̉ fides. Relinꝗt̉ īgit ꝙ fides nō cōpatit̉ ſecū viſionē ſenſibilē nec ītellectu alē nec ſcīam. Con. Cognitio ītellectiua de aliquo nō euacuat ſenſitiuā cognitiōeꝫ qͣꝫuis ſit certior cognitō: nec ecōuerſo. ergo nec cognitio fidei euacuabit cognitionem ſenſibilē qͣꝫuis ſit certior nec ecōuerſo. gͦ ꝑ trus poterat ſil̓ xp̄m videre pati ꝑ ſenſū ⁊ credere ꝑ ītellectu. Item aliꝗs ſciēs ſcīa demōſtratiua eclypſim ſolis ſi poſtea ſciat ſciētia ſenſitiua vel exꝑimētali: idē nō eua cuat̉ ſcīa hec ꝑ illā nec ecōuerſo. īmo magiſ vna ꝑficit̉ ab alia. gͦ ſcīa cētior nō euacuat minꝰ certā de re eadē. gͦ ml̓to fortiꝰ nec ſcīa exꝑimētalis de ꝯceptū filii dei euacuabit fi de in btā ꝟgine. Itē ſcīa ꝓpt̓ ꝗd de re no euacuatꝭ ſcīam ꝗa ꝙͣuis illuminoſior ſit illa nec viſio raptꝰ pauli: qͣꝫuis illuminoſior ſcit euacuabit viſionē fidei in paulo. Itē ſi aer illuminet̉ lumīe ignis ⁊ poſtea adue niat lumē ſolis adhūc tamē remaneat lum ignis. licꝫ nō appareat. gͦ cū oīs ſcīa ⁊ cog ſit ꝑ aliquā lucem interiorē ſil̓i rōne maior cognitio nō euacuabit minore qͣꝫtū ad ſb̓aꝫ ſicut nec luminoſitas. Preterea queritur cꝰ mōi cognitiōeꝫ euacuet fides ⁊ a cꝰ modi cognitione euacuet̉. Sol̓o ad hoc vltimū eſt dd̓ ꝙ quedā cognitiōes ſūt que ꝑtinēt ad diuerſaſ vires. Quedā ꝟo ſtꝭ que ꝑtinēt ad eādē vī. Ubi ſūt cognitiōes ꝑtinentes ad diuerſas vires indiſtīcte vna non eua cuat alterā. vnde nec cognitio intellectiua euacuat ſenſitiuaꝫ: pari rōne nec cognitio fidei que ꝑtinet ad intellectū in petro eua cuat cognitiōꝫ ẜᵐ viſū vl̓ ecōuerſo. vbi gͦ ſūt cognitiōes ꝑtinētes ad eandē vī diſtī guendū ē: aut ſūt coordinate aut nō ſūt co ordinate. Si aūt nō ſūt coordīate ſꝫ ſūt ẜm diuerſas vias. vna nō euacuat aliam ꝙͣuis vna ſit certīor alia. ⁊ hec ē rō qͣre ſcīa ſpe culatiua nō euacuat ſcīaꝫ exꝑimēti. vl̓ ſcīa pter ꝗd ſcīam. Quia qͣꝫuis ſint cognitōes eiuſdē gn̓īs ⁊ ꝑtinētes ad eadē vi.ſ. ītelle ctiuaꝫ. Sil̓i ⁊ fortiori rōne nec ſcīā exꝑiēti de cōceptione ſeu ſemīe euacuabat fidē de eodē in bt̄a ꝟgine. nec viſio ī raptu pauli euacuabat fidē ī ip̄o: cū ī btā virgīe cogni tio que eſt ꝑ exꝑientiam: ⁊ cognitio que eſt fidei nō ſint coordinate vt vna ſit ad aliā Sil̓r ī paulo. Ubi ꝟo cognitōes coordinate ſti vt vna ſit ad aliā ordinata ſic̄ terminuſ ⁊ ea que ſūt ad t̓minū. Et ea que ſūt ad ter minū ꝓpinquiꝰ: ⁊ ea que ſūt ad terminū re motius vna euacuat aliā.ſ. illa que ē termi nus: illam que ē ad illū terminuꝫ. ⁊ illa que eſt ad terminū ꝓpinquiꝰ: illā que eſt ad ter minū remotiꝰ. tn̄ ī hoc ē drīa ꝙ vbi ſūt co gnitiones coordinate vt terminꝰ: ⁊ ea que ſūt ad terminū. Illa que eſt terminꝰ ſimpl̓r euacuat illā que eſt ad terminū. ꝟbi gratia ſcīa ⁊ opinio ordināt̉. ſed ſcīa ē terminus. opīnio ꝟo ad terminū. Opinio enī ordinat̉ ad ſcīam ſicut ad ſuū terminū ī via. Ideo adueniēte ſcīa de aliqno ſimpl̓r euacuatur opinio de illo. ſil̓r viſio eſt terminus: fides ꝟo ē ad terminū. Eſt enī fides ad viſioneꝫ que eſt terminꝰ in patria. Ideo adueniente viſione euacuat̉ fides uiſiōe glorie. Ubi ꝟo ſūt viſiōēs coordinate ad terminū ꝓp uiꝰ ⁊ ad t̓minū remotiꝰ. Illa q̄ ē ad t̓minū ꝓpīquiꝰ euacuat illā que eſt ad terminū re motiꝰ: nō ſimplicit̓ ſed ẜᵐ ꝗd. ꝟbi gr̄a. in fi de formata ⁊ īformi. fideſ enī formata ē ad t̓minū viſiōis.ſ. glorie ꝓpinquiꝰ. fides ꝟo ī formis remotius: ⁊ adueniēte fide formata que ē ꝓpinꝗor euacuat̉ fides informis: que eſt remotior ẜᵐ modū nō ẜm ſb̓am: ẜᵐ quid ⁊ non ſimpliciter ſicut patet ex ſuꝑͣ dictis in precedenti. Poſtea queritur cituꝫ vtruꝫ poteſt eē ſb̓m fidei. ⁊ videt̉ ꝙ ſic: ꝗa petrꝰ tꝑe paſſionis videbat eū pati ocul̓ corꝑeis ⁊ ſcīā ſenſitīa ſciebat iſtu pati ⁊ idē cred bat. gͦ idē erat ſcitū ⁊ creditū. Itē petr ſcit qm̄ ſi ih̓us patit̉ iſte patit̉ demoſtrato xp̄o qui ē filius dei: ſꝫ petrꝰ ſcit ih̓m pati. gͦ ſcit ip̄m pati. Preterea credit iſtū pati: qn̄ credit filiū dei pati: ⁊ iſte eſt filiꝰ dei. gͦ cre dit iſtū pati: ⁊ ita idē ſcit ⁊ credit. Sil̓r ſic̄ hic petrꝰ ⁊ iacobꝰ ⁊ xp̄s ⁊ iſte hō ē certifica tus ꝙ aliꝗs d̓ iſtis eſt xp̄s filiꝰ dei: ſꝫ neſcit quis. demoſtrato xp̄o: ꝓpōit̉ ei hec ꝓpoſito iſte homo eſt xp̄s filiꝰ dei. cōſtat ꝙ non pōt rn̄dere verū eſt uel fl̓m eſt: ꝗa neſcit vtruꝫ demoſtret̉ eī dei filiꝰ an nō. Rn̄debit gͦ ꝓ ba. Inde ſic. iſte rn̄det ꝓba ad iſtam ꝓpoſi tionē ⁊ ẜᵐ ꝯſcīam. gͦ dubitat illam eē verā ip̄e dubitat eiꝰ dictuꝫ. ⁊ ita ipſe dubitat iſtū hominē eē verū dei filiū. ſꝫ ipſe idē cre dit: ꝗa ip̄e ē fidelis. gͦ idē eſt creditū ⁊ dubi tatū ab iſto. gͦͦ eadē rōne poterit ideꝫ eē ſci tum ⁊ creditu. Itē poſito ꝙ aliꝗs ph̓us habeat ſcīaꝫ dei ꝑ naͣles rōnes. ſicut dicit̉ Ro. pͦ. Inuiſibilia dei ⁊cͣ. ⁊ pꝰ modū recipiat illuminationē fidei a deo. Cōſtat ꝙ nō obli uiſcit̉ rōnes quas priꝰ ſciebat: ſꝫ priꝰ ſciebat ꝑ rōnes deū eſſe. gͦ ⁊ nūc ſcit. gͦ idē ſcitū ⁊ creditū. Itē ſicut dic̄ tulliꝰ. Uox omniū ē vox nature. ſꝫ deū eſſe ē vox oīuꝫ. gͦ deuꝫ ē naturaliter ē ſcitū ab oībꝰ: ⁊ eſt creditum per fidem: quia eſt articulꝰ fidei. gͦ ideꝫ eſ ſcitū ⁊ creditu. Conͣ. Suꝑueniēte maiori lumīe ceſſat minꝰ lumē qͣꝫtū ad actū ſuū: ſic̄ patet in lumīe ſolis reſpectu lumīs lune ⁊ ſtellaꝝ. gͦ multo magis adueniēte lumīe ſol̓ iuſticie ꝑ gr̄am fidei ī aīa hoīs: ceſſabit lu men rōnis naͣlis ſeu ſcīe. gͦ nō poterit ideꝫ eſſe ſcitū ⁊ creditū. Itē per fidē aſſentit homo pͥme ꝟitati ꝓpter ſe ⁊ ſuꝑ oī a. gͦ non aſſentit ꝓpter rōnes humanas. gͦ rōnes no faciūt cognoſci pͥmā ꝟitatē ubi eſt fides. gͦ nō eſt poſſibile idē eſſe ſcitū ⁊ creditū. Itē ſi ego diligo deū ꝓpter tꝑalia: adueni ente caritate ceſſat illa dilectio: gͦ a ſimili. ſi ego cogͦſco deūeſſe ꝑ naͣles rōnes: aduēi ente fide ceſſabit illa cognitio. Ad hͦ di xerūt ꝗdā ꝙ cognitio dei multiplex ē. eſt. n̄ cognitio īnata ⁊ eſt cognitio ſuperaddita Cognitio īnata eſt naturalis. ſuperaddita accidētalis. Innata ſeu naͣl̓ cognitō dupl̓r eſt ī hoīe ante pcc̄m ut ī adā erat cognitio ẜᵐ quā aꝑte cognoſcebat deū ī creaturis. Poſt peccatuꝫ vt in nobis qui ꝑ ſpeculum ⁊ enigmate deū videmꝰ. ⁊ aſſignāt drīam inter cognitionē hāc ⁊ illā qualis eſt īter ſuppoſitionē ⁊ dignitatē. dignitas enī nō indiget aliqua ꝓbatione uel ꝑſuaſiōe: ſicut eſt hoc pͥncipiū. oē totuꝫ maiꝰ eſt ſua ꝑte in geometria. Suppoſitio ꝟo indiget ad minꝰ leui ꝑſuaſione: ſic̄ iſta ꝓpoſito ī geometria a pūcto vſqꝫ ad pūctuꝫ rectā lineā duce̓. ſic dicūt dīfferre cognitione de deo innatā in homine ante pcc̄m̄ ⁊ pꝰ. Cognitio autē ſuꝑ addita aīe eſt tribus modis. Eſt eniꝫ cogni tio que acꝗrit̉ ꝑ naturales rōnes: qualeꝫ ha buerūt ph̓i. ⁊ eſt cognitio que īnitit̉ teſtīo niis ſcripturaꝝ vel miraculoꝝ: ſicut dicūt eſſe ī fide īformi. Et cognitō que ē ꝑ illumī nationē a deo que īnitit̉ pͥme ꝟitati tēdēs in illā: ⁊ hec eſt fidei formate. nō eſt gͦ inco ueniēs ꝙ idē ſit ſcitū cognitōe īnata: ⁊ cre ditū cognitiōe ſuꝑaddita. ſꝫ īcōueniēs eēt ꝙ idē eſſet ſcitū ⁊ creditū cognitiōe īnata vel ſuꝑaddita. Quia in eodē gn̓e cognitio ce̓tior euacuat minꝰ certā. Alii dixerūt al̓r ꝙ cū fides ſit de nō apparētibꝰ. Impoſſibi le eſt idē enūciabile ſcitu eſſe ⁊ creditū. Et ad illud qd̓ de petro obiicit̉ dicūt ꝙ h̓ eſt fl̓a. petrꝰ ſcit iſtū pati d̓ dc̄o. īmo tm̄ credit qm̄ dicūt ꝙ hͦ ꝓnomē iſte poſitū ſb̓ſtātiue ꝑſonale eſt: ⁊ idē eſt ac ſi diceret̉ petrꝰ ſcit hāc ꝑſonā pati. ſed bn̄ cōcedūt ea ẜᵐ ꝙ in telligit̉ de re. Ad aliud obiectū dicūt ꝙ hec eſt falſa. petrus ſcit ꝙ ſi ih̓us patit̉ iſte patit̉: qm̄ petrꝰ ſit an̄cedēs ſed nō ſcit cōſe quēs. ⁊ ideo neſcit illud. qm̄ ſi hoc ꝓnomen iſte tēt̉ ſb̓ſtātiue fl̓a ē: qm̄ ẜᵐ hͦ ē ꝑſonale. fi adiectiue vera eſt: ⁊ ẜᵐ hoc dicūt ꝙ nō va let iſta argumētatio. petrꝰ ſcit iſtu hominē pati. gͦ ſcit iſtū pati. Ad vltimo obiectur dicūt ꝙ iſte dubitat hāc p̄poſitōꝫ eē verā ⁊ dictū eius eſſe veruꝫ: nō tamē dubitat hͦ dictū: qm̄ neſcit ꝙ hoc ſit dictū eius: qm̄ ne ſcit ſigͣtionē. neſcit enī vtrū demoſtratur dei filius vel no. ſicut aliꝗs bn̄ rn̄det ꝓba ad iſtā ꝓpoſitione. marcꝰ eſt tulliꝰ. ignorās vtꝝ illa noīa ſint noīa eiuſdē an diuerſoꝝ ⁊ tamē nō dubitat dictū huiꝰ ꝓpoſitionis. Si ꝙ hec ſolutio nulla ſit ꝓbatur multipl̓r ſic pͦ. petrꝰ videt iſtū demoſtrato xp̄o: ⁊ vi det eiꝰ paſſionē. gͦ videt hoc totū xp̄m pati ⁊ ita ſcit hͦ totuꝫ. gͦ ſcit hͦ eēntiale xp̄m pa ti. Pret̓ea cū dicit̉. petrꝰ ſcit iſtuꝫ pati. hͦ ꝓ nomē iſte aut ſignificat aliquā formā circa ſuū ſuppoſitū. aut nullā. ſi aliquā aūt dīnā aūt hūanā. Non ē rō qͣre potiꝰ dīnā ꝙͣ hūa naͣ uel ecōuerſo. ſꝫ ꝯſtat ꝙ nō ſigͣt utrāqꝫ. gͦ nullā: maxīe cuꝫ ſit ꝓnomē ſb̓aꝫ mere ſigͣna Ex hoc ſequit̉ ꝙ hec ē vera. petrꝰ ſcit iſtuꝫ pati: ex quo non ſigͣt̉ ibi aliqͣ forma dei. Itē petrꝰ ſcit ſi chimera patit̉: ⁊ ipſa patit̉ Itē ſcit ſi brunellꝰ patit̉: ⁊ ipſe patit̉. ⁊ ſic de oībꝰ alijs. gͦ pari rōne ſcit ꝙ ſi ih̓s patit̉ ip̄e patit̉: qd̓ tamē ip̄i negāt. Propter hͦ dicūt alij ꝙ iſta ſoluto nō valet: ⁊ dicūt ꝙ in hoc caſu idē eſt ſcitū ⁊ credituꝫ. ⁊ dicūt ꝙ petrꝰ ſcit iſtū pati demōſtrato xp̄o: ſeu in telligat̉ d̓ dc̄o ſeu d̓ re: ⁊ credat idē. Sꝫ ẜª aliā app̄hēſionē credit: ẜᵐ aliā ſcit. Qm̄ ẜm ꝙ apprehēdit iſtuꝫ ſub formis viſibilibus ſcit iſtuꝫ pati. ẜᵐ ꝙ app̄hēdit ip̄m ſb̓ forma dīna credit ip̄m pati. ſic ſolet dici de illo ꝗ interfecit patrē platōnis ⁊ aufugit: ſꝫ poſ multū tꝑs rediit ita alt̓atꝰ ꝙ plato nō cogͦ uit eum: ⁊ adeptꝰ eſt familiaritatē platōniſ ẜᵐ hoc veꝝ eſt ꝙ plato odit ⁊ diligit iſtuꝫ ſꝫ ẜᵐ diuerſas app̄hēſiōes: qm̄ ẜᵐ ꝙ app̄hen dit eū in ſtatu in quo eſt: diligit iſtū. Sꝫ ẜm ꝙ app̄hendit eū ſb̓ imaginatiōe in qͣ vidit eū qn̄ interfecit patrē ſic odit eū: ⁊ ita eun de odit ⁊ diligit ẜm diuerſas app̄hēſiōes. Eodē mō idē ſcit̉ ⁊ credit̉. hec opinio ꝯcor dat cū prima. illa tn̄ opinio fl̓a eſt ī hoc ꝙ dic̄ ꝙ fides informis īnitit̉ auctoritati ſcrī pture ⁊ miraculis. Quia ſic̄ oſtenſū eſt ſup̄ qōne de fide informi. Fides informis īnitit̉ pͥme ꝟitati ꝓpter ſe ei aſſentiēdo qͣꝫuis nō moueat̉ ī illa. qͣꝫtuꝫ ꝟo ad cetera vtrū hēat veritatē patꝫ ex ca p̄cedēti. Dicēdum gͦ pleniꝰ ꝙ nō ē īcōueniēs idē eē ſcitū ⁊ credi tu: ẜᵐ aliū ⁊ aliū modū: nec idē creditū eſſe ⁊ ſenſatū ẜᵐ aliū ⁊ aliū moduꝫ: ſicut nō eſt incōueniēs ꝙ idē ſit ſenſatū ⁊ ītellectū ẜᵐ modū aliuꝫ ⁊ aliū. vn̄ petrꝰ idē ſentit vidē do ⁊ credēdo ẜᵐ modū aliū ⁊ alium: ꝗa ꝑſo na xp̄i ꝯſiderata ī forma hoīs videbat̉: ſed ẜᵐ formā dīnā credebat̉. Idē gͦ videbatur ⁊ credebat̉: ſꝫ mō alio ⁊ alio. Sil̓r in ph̓o ve niente ad fidē idē ē ſcitū ⁊ creditu. ſꝫ ſcitū ꝑ cōꝑationē ad rōnē: creditū ꝑ cōꝑationeꝫ ad pͥmā ꝟitatē cui īnitit̉ ꝓpter ip̄aꝫ. Scit eſt qͣꝫtū ad ſpeculatiōꝫ ẜꝫ creditū qͣꝫtū ad hͦ ꝙ īnitit̉ prime ꝟitati. Ad illud ꝟo quod obiicit̉ de aduētu maioris lumīs: ⁊ ad illd̓ qd̓ 2º obiicit̉ ꝙ ꝑ fideꝫ aſſentit hō pͥme ve ritati ꝓpter ſe ptꝫ ℟º ex p̄dictis. Ad vl timū ꝟo qd̓ obbiicit̉ de dilectione ꝓpter te poralia dd̓ ꝙ hec dictio ꝓpter pōt notare cām motiua nō finalē. ⁊ hͦ mō fl̓m ē ꝙ vile ctio dei ꝓpter tꝑalia ceſſet adueniēte cari cū ip̄a ſint cā motiua ꝑ modū īcitatꝭ ad di lectionē dei. Eodē mō rōnes naturales ſūt cauſa motiua in habente fidem per modū incitantis ad aſſentiēdū pͥme ꝟitati ꝓpter ſe: nō tn̄ cū īmiſſiōe ad illas. uel pōt notare cām finalē. ⁊ hoc mō verū ē ꝙ adueniente caritate ceſſat dilectio dei ꝓpter tꝑalia. ita etiā adueniēte fide ceſſat cognitio dei ꝓpt̓ rōnes naͣles: ꝗa nō ꝯſtituit̉ ī illis finis. ceſ ſat gͦ inqͣꝫtū ꝯſtituebat̉ in illis finis. querit̉ vtꝝ Conſequente pectuꝫ fi dei ſit verū neceſſariū vel veꝝ contingēs Ad qd̓ ſic Augꝰ dicit ꝙ aliꝰ fuit modus nr̄e liberatiōis deo poſſibil̓. gͦ aliter potuit ꝯtingere ⁊ ita ꝯtingens. Conͣ. Uidet̉ ꝙ veꝝ neceſſariū ſit obiectum fidei: ꝗa dicit Augꝰ ꝙ nullꝰ aliꝰ modꝰ nr̄e miſerie ſanan de fuit ꝯueniētior. gͦ xp̄m eē īcarnādū fuit ordīatiſſimū ẜᵐ ſūmā ſapīaꝫ. ſꝫ ſūma ſapīa ⁊ ſūma potētia cū ſit ordinata: nō pōt face̓ niſi ordinatiſſimū. qͣre cū hoc ſit ordīatiſſi mū nō poterat aliud facere. Itē de eiſdē eſt cognitio fidei de quibꝰ ē cognitio pr̄ie. Sꝫ cognitio patrie nō ē de vero ꝯtīgēti: ſꝫ de neceſſario. gͦ nec fides. Sol̓ o dd̓ ꝙ alid̓ eſt iudiciū de hoc: xp̄m eē incarnādū ẜᵐ accipit̉ ꝓ hoc: ordinatū eſt ꝙ xp̄s īcarnabit̉ Et aliud ẜm ꝙ ꝓ hoc: xp̄s īcarnabit̉. Nā pri mū ē neceſſariū. de ſecūdo autē on̄det̉ qua liter ꝯtīgēs ſit ẜᵐ ꝗd. ⁊ neceſſariū ẜᵐ quid ⁊ ita fides ſemꝑ eſt de neceſſario ẜm quid uel de neceſſario ſimpliciter. Nō enī fides reſpicit illud ex ꝑte ꝯtingētie quā hꝫ. Nō gͦ ꝙ neceſſariū opponit̉ īpoſſibili ⁊ diuerſi ficat̉ ẜᵐ ꝙ diuerſificat̉ impoſſibile. Impo ſibile aūt ⁊ poſſibile reſpicit potētiā. poten tia autē dicit̉ uel potētia pͥma ſimpliciter uel potētia ordinata. quocūqꝫ autē mō acci piat̉ potētia: neceſſariū eſt xp̄m eē īcarnan dū ẜᵐ ꝙ hoc accipit̉ ꝓ hoc ordinatuꝫ eſt ꝙ xp̄s incarnabit̉. Sed ſi accipiat̉ ꝓ hoc: xp̄s incarnabit̉. diſtinguēdū eſt.ſ. ꝙ duplicem habet cōꝑationē. vnā ad res. ⁊ ẜᵐ hoc habꝫ ꝯtingētia. alterā ad potētiā ordinatam. ⁊ ẜᵐ hoc habet neceſſitatē: ⁊ nō valet illa ar gumētatio. Eiꝰ oppoſitū eſt poſſibile deo. gͦ ip̄m eſt ꝯtinges: ꝗa hoc nō ſufficit. Deb enī addi ⁊ habet ꝯtīgentiā ī ſb̓o ſeu ī maͣ. uel nō eſt ꝯtrariū potētie ordinate. Iteꝫ habet ꝯtīgentiā ī ſb̓o: ponitur ꝓpter illud ezechiā eſſe morituꝝ. Nā licꝫ eius oppoſitū eēt poſſibile deo ut patuit: tn̄ ipſuꝫ nō fuit ꝯtingens: quia hoc habebat neceſſitatē in ſb̓o uel ī maͣ qͣꝫtū ad curſu nature. Ꝙ nō ſit ꝯtrariū potentie ordīate. dico ꝓpter illud xp̄m nō eſſe īcarnādū ſeu xp̄s īcarnabitur. Et nota ꝙ non loꝗmur hic de ordinatione dīna: vt dicamus ꝙ ordinatiōe dīna ordi natū ē ꝙ xp̄s īcarnabit̉. ⁊ deinde ꝙ poſſit cōtinge̓ ꝙ xp̄s nō īcarnaret̉: ꝗa hoc nō erit veꝝ cū illo: ſꝫ loꝗmur de ordinatione que ē 5ᵐ rei exigētiā: de qua leo papa in quadam omel̓ de paſca. Potētia filii dei que eadē ē que ē patris: potuiſſet genꝰ humanū alioº a dn̄atu diaboli erue niſi negocio cōgrue̓t ut ꝑ qd̓ vicerat diabolus vinceretur. Queritur poſte a opie ctuꝫ fidei ſit cōplexū uel īcōplexū. videtur ꝙ de cōplexo: ꝗa dicit Augꝰ ſuꝑ illud i. ad Cor. x. Oēs eundē potū ſpūalē biberūt ⁊cͣ. oſtendit iuſtis diuerſoꝝ tēpoꝝ eandē eē fi deꝫ. Illi crediderūt xp̄m eſſe venturuꝫ nos autē xp̄m veniſſe. Itē ſi eēt de īcōplexo ſut ficeret credere ſine tꝑis determīatione in carnationū. Sūt.n. quidā iudei ꝗ credunt ꝙ meſſias erit filius dei: ſed non credunt eū veniſſe. Si gͦ intelligat̉ p̄ter tꝑis deter minationē: conueuiūt nobiſcū in fide. ⁊ ita eſſent fideles qd̓ eſt fl̓m. Itē Petrꝰ miſſꝰ eſt ad corneliuꝫ vt determīaret ei tꝑs ꝟbi īcarnati. ꝑ qd̓ patꝫ ꝙ nō ſufficit credere ſn̄ determinatiōe tꝑis. Itē ſcīa non ē de cō plexo. gͦ nec fides. Itē dicit Augꝰ. 2ª. ad Cor. 3º. ſuꝑ illud. Nō ꝙ ſufficientes ſumꝰ ⁊cͣ. Credere eſt cogitare cū aſſenſiōe. ſed cogi tare eſt ꝯferre vnū alteri. ꝯſētire ꝟo ſnīaꝫ ſuꝑ illud inferre. ⁊ hoc nō fit ſuꝑ īcōplexū gͦ ⁊cͣ. Itē ſi fides eēt d̓ īcōplexo ſic mors xp̄i eſſet articulꝰ. In̄ ſic. mors xp̄i ē articulꝰ. gmors xp̄i eſt. qm̄ fides nō eſt niſi de veriſ ⁊ oē verū eſt ens: ⁊ econuerſo. gͦ ſi mors xp̄i eſt articulus: mors xp̄i eſt: ⁊ ecōuerſo. qd̓ eſt falſū. patet gͦ ꝙ nō ē fides de incōplexo. Cōtra. Augꝰ ſuꝑ illud. 2ª. ad Cor. 4º. Habe̓ tes ſpm̄ fidei. glo. tꝑa variata ſunt. ſꝫ fides variata nō eſt. ſed fides nō pro habitu ibi accipit̉ īmo ꝓ articulo: ⁊ coſtat ꝙ enuncia bilia variata ſūt ẜm tꝑs. gͦ enūciabilia non ſūt articuli: cū fides nō ſit variata: vel īdi recte ꝯcludat̉. ſi fides eſt enūciabilia fides eſt variata. Itē in ſymbolo nō ponūtur enūciabilia ſed enumerāt̉ ibi articuli. gͦ ar ticuli nō ſūt enūciabilia. Itē fides ē ſuꝑ ronē: ꝗa eſt in ītelligentia. ſed intelligētia ē ꝑ modū īcōplexiōis ī accipiēdo. gͦ ⁊ fides Itē cōplexio fūdat̉ ſuꝑͣ cōpoſitionē. q̄dā aūt ſūt in quibus non eſt vera compoſitio: ut eſt deū eſſe vnū in eſſentia: ⁊ trinū in p ſonis. Sed de his eſt vera cognitio fidei in via: ⁊ nō ꝑ modū cōplexiōis. gͦ ꝑ modū īco plexionis. Item ipſe res artāt nos ad cre dendū ſe: ⁊ de deo ſūt ⁊ in deo: vt īcarna filii dei: ⁊ hiꝰgnaͣnt ī nob̓ timorē vl̓ amorē dei. gͦ ꝑ locū a diffinitionē ipſe res ſūt arti culi ⁊ ita īcōplexū. Itē ſimꝰ ī īſtāti paſſi onis xp̄i querit̉ ꝗd mō ſit articulꝰ d̓ morte Nō pōt dici ꝙ filiū dei mori ſit mō aticulꝰ ꝗa ignorātia facti excuſat a toto eoſ: ꝗ non credut: ſil̓r nec filium dei eſſe morituꝝ. nec filium dei eſſe mortuuꝫ. modo eſt articulus d̓ mortē filii dei. ⁊ ita nullū enūciabile. Re ſtat igit̉ ꝙ ipſa res.ſ. ipſa mors ē articulꝰ ⁊t ita īcōplexū. Sol̓o dicūt aliqͣ ꝙ fides ē de cōplexo: vn̄ dicūt ꝙ enuciabilia ſūt articl̓i. ⁊ ad illud qd̓ oblicit̉ ꝙ enūciabilia muta ta ſunt ⁊ ita articuli mutati. dicūt ꝙ non ē incōueniēs pone̓ articulos eſſe mutatos cū de eēntia articuloꝝ ſit cōſignatio tēporis. ſed diſtinguūt duplicē mutationē.ſ. muta tionem ẜm eēntiā: ⁊ ſic ſūt mutati articuli ⁊ mutationē ẜᵐ virtuteꝫ ⁊ vtilitate: ⁊ ſic mutati nō ſūt: ꝗa eque ꝓdeſt ad ſalutē cre dere xp̄m eſſe incarnatu ſicut xp̄m eē incar nādū. ſed cū ſit maior mutatio illa q̄ eſt ẜm eentiā qͣꝫ illa que eſt ẜm qͣlitatē.ſ. virtutē ⁊ vtilitatē. Indecēs videt̉ dice̓ ꝙ ſic mutati ſunt. ⁊ hoc mō minꝰ ꝓprie ſoluūt auctorita tē Aug. que dicit tꝑa mutata ſūt. fides aūt nō eſt mutata. Alii dicūt ꝙ licet mutata ſūt enūciabilia: nō tamē articl̓i ſūt mutati. ꝗa ſic̄ pl̓es voces ſtꝭ vnū nomē: vt albꝰ alba albū. Ita pl̓ra enūciabilia ſūt vnꝰ articulꝰ Itē ſūt alij ꝗ dicūt ꝙ articuli ſūt enūcia bilia ⁊ ponūt articl̓os eē aliꝗd qd̓ maneat vn̄ ſic̄ dicit̉ in alia facultate. nihil ē manēſ in tꝑe niſi nūc: nec ī motu niſi mutatum. ⁊ ita ꝯſiderauerūt ꝗd eſſet manēſ: ⁊ illud po nūt articuluꝫ circa qd̓ fit variatio p̄teritio nis futuritiōiſ ⁊ pn̄tialitatꝭ. ⁊ dicāt īcarna tionē filii dei ⁊ paſſionē huiꝰ eſſe articuloa Maxīe aūt hͦ ꝯuenit dice̓ ut videt̉ ꝗa cur de ſb̓a hoꝝ nō ſit tēpus quoꝝ ordinatio nō pēdet ex tꝑe: licꝫ facta ſint ī tꝑe: ſed tm̄ ex ordinatiōe dīna nō erūt articuli depēden tes ex tꝑe. ⁊ ẜᵐ hͦ ꝓprie exponit̉ auctoritas aug. tꝑa variata ſūt fides autē mutata no ē. i. articuli. ẜm hͦ etiā māifeſtuꝫ ē ꝙ d̓ eiſdē dicit̉ cognitio ī pr̄ia. ⁊ cognitio in via que ē fides. Ad illud aūt qd̓ obiicit̉ ſupͣ ꝙ nō ſufficit credere ſine determīatiōe tꝑis dd̓ ꝙ qn̄qꝫ ſic: qn̄qꝫ no. ꝗa iſtud pēdet ex p̄dica tione: ꝗa ſi nō eēt apud aliquos det̓mīatū tempꝰ incarnatiōis filii dei. ſufficeret crede̓ īcarnationē filii dei abſqꝫ ꝯſignatiōe tꝑis. ſed hec determīatio variat̉ ẜᵐ diuerſa tꝑa ⁊ ẜᵐ hͦ apparet ꝙ nō eſt de ſb̓a crediti. ſꝫ ac cidit īmo puls ſe tenet ex ꝑte credētis cui fit determinatio ꝑ p̄dicationē qͣꝫ ex ꝑte cre diti. Nō ſufficit gͦ credere articulū ſimpl̓r niſi credat̉ eo mō quo debeat eſſe: ꝗa vari atur determīatio tꝑis. Ideo enī miſſus eſt petrꝰ ad corneliū ut determīaret ei tꝑs. ⁊ tn̄ corneliꝰ ante det̓minationeꝫ tꝑis dumo crederet īcarnationē de filio dei n̄ꝑiret. Ad illud qd̓ obiicit ꝙ fides eſt ſicut ſcīa d̓ cōplexo ⁊ vero. dd̓ ꝙ circa fidē debemꝰ cō ſiderare duo.ſ. enigma ſeu ſpeculareꝫ fidei cognitionē. ⁊ ſic ē d̓ cōplexo vero. Debemꝰ etiā ꝯſiderare credētis ꝯſenſū ⁊ fidei puri tatē: ⁊ ſic ē de īcōplexo. primū aūt ē ī rōne ẜm ītellectīa. Ꝙ aūt fides ẜm enigmaticaꝫ cognitionē ſit de cōplexo hoc nō eſt de naͣ rei cognite: ſed d̓ defectu cognoſcentis qd̓ apparebit ī futuro: qn̄ cognitio nr̄a erit ſn̄ cōplexiōe ⁊ tꝑe. vnde illa cognitio in qua maxime aſſimulamur dīne cognitōi debet dici eſſe fidei. Ꝙ aūt ſit ꝓpter defectū q ſcentis iſtud manifeſtū ē ꝑ hoc ꝙ ea etiā ſūt ſine cōplexiōe ⁊ in pura ſimplicitate no cōprehēdimꝰ ſine cōplexiōe. ⁊ illa cōplexio nō eſt ex ꝑte rei: ꝗa cōplexio vera rei fūdat̉ ſuꝑ cōplexionē verā: ſicut cōpoſitio ſupͣ reꝫ vn̄ vbi nō eſt cōpoſitio vera neqꝫ cōplexio vera. vn̄ qn̄ cogitamꝰ deū eſſe vnū ī eſſen trinū ī ꝑſonis vel hiꝰ: cū nō ſit ibi vera cō poſitio ꝓpter ſimplicitatē vltimā. nō ē ibi vera cōplexio. ſꝫ ea tm̄ ut dietuꝫ eſt que ē ē ꝑte cognoſcētis. Ꝙ ſi aliꝗs obiiciat. gͦ cogi tamꝰ aliter ꝙͣ ſit ī re. vel intelligim ergo falſo. nō ſeꝗt̉ quia ſic cogitans nō reponit modū illū in re: ⁊ ſil̓e eſt de ītellectu abſtra ctīo: ꝗa abſtrahētes fl̓i nō ſūt: ꝗa nō ponūt modū in re. ⁊ ꝑ hͦ ptꝫ ſol̓o ad illud qd̓ obii cit d̓ cogitatiōe ꝙ ea fit ſuꝑ ꝯplexū. Sil̓r ad illud qd̓ obiicit ꝙ cū mors xp̄i non ſit: fi des nō erit de morte: ꝗa fides de vero eſt. dd̓ ꝙ nō ſequit̉. Eſt enī ꝟitaſ rei: ⁊ veritaſ cōprehenſiois. veritate rei futura nō ſunt vera que nō habēt cām ī natura. veritate ꝟo cōprehēſiōis que ē in dīna p̄ſciētia: erit dicere futura vera. ꝗa veꝝ ē dicere aliqua fore futura ꝙadmoduꝫ p̄terita que iā ceceſ ſerūt ī nō eſſe nō habēt ꝟitatē in reꝝ naͣ. ⁊ tn̄ habēt veritatē ī memoria: qua verū eſt ip̄a fuiſſe: ⁊ oē tale qd̓ verū eſt verū ē pri veritate apud quā nihil trāſit nec mutat̉ ⁊ ſi res mutēt̉. dd̓ gͦ de mortē xp̄i ꝙ qͣꝫuis nō ſit ī actu nature: tamē ī cōprehenſione vel dīne ſcīe vel humane memorie ⁊ hͦ mō credit̉ verū. Inter autē p̄dictas opīones pōt teneri media diſtīguēdo obiectu fidei ſeu articulū dupliciter. in obiectū fidei ſeu articulū ſimplicit̓. ⁊ obiectū ẜᵐ ꝗd. pͦ modo res ipſa ut eſt dīnitas. īcarnatio. ⁊ paſſio ⁊ hꝰ mōī que abſtrahut a tꝑe ⁊ nō mutāt̉: di cunit̉ obiecta fidei ⁊ articuli ſimpliciter. 2º mo enūciabilia ⁊ cōplexiones que ꝯcernūt variationē ẜᵐ mutatione tꝑis dicunt̉ arti culi. ⁊ pͦ mō ſunt articuli ꝑ ſe ⁊ ſemꝑ. 2º mo articuli ꝯtīgētes: nō ſemꝑ. Articuli ꝑ ſe ſꝑ manēt articuli. vt īcarnatio paſſio. Articl̓i ꝟo ꝯtingentes fiūt nō articuli ut ptꝫ ī his articulis. xp̄m naſciturū paſſurū: qui fuer̄t articuli anteqͣꝫ xp̄s naſceret̉ ⁊ pateret̉. mo no ſunt. Et ſi obiiciat̉ ꝙ nō ſufficit credere articulo ſimpl̓r in ſua forma nſi cōcernat̉ tempus. Unde non ſufficit credere incar nationem niſi credamus īcarnationē factā g ⁊cͣ. dd̓ ꝙ ad credere requirit̉ ut credatur qd̓ credēd̓ eſt. et debito modo. nec ſufficit credere qd̓ credēduꝫ ē ſine debito mō. Qd̓ credēdū ē: dic̄ ſb̓aꝫ fidei ſeu articl̓i. Mod ꝟo credēdi nō eſt de ſb̓a obiecti: ſed magis circūſtātia debita ex ꝑte actꝰ credēdi: ⁊ tn̄ nō ſufficit illud ſine iſto. Ex ꝑte āt mōi cre dendi ꝓuenit credere cū determīatōe tꝑiſ Et ad illud ꝙ obiicit eſt inſtātia aꝑta talis nō ſufficit credere vnuꝫ articulū ſine alijs ⁊ trͣ vnꝰ nō eſt de ſb̓a alterius. Sil̓r nō ſuf t cyodere articulos. hoc eſt paſſionem ⁊ tionē. ⁊ hiꝰ. niſi cum debito modo credendi. ex ꝑte cuiꝰ eſt determīatio tꝑis Poſtea queritur pie ctū fidei ſit veꝝ creatū ⁊ increatū. aut īcre atū tm̄. Ad qd̓ ſic. fides eſt ꝟtus in finē Sꝫ finis eſt prima veritas increata. gͦ finis fidei eſt ꝟitas īcreata tm̄. ſed in ꝟtutibus que ſūt ī finē: idē eſt obiectū ⁊ finis. ut ſpeī finis eſt btītudo: ⁊ obiectuꝫ. caritatis finis eſt ſūmuꝫ bonuꝫ ⁊ obiectū. gͦ fidei erit obie ctu. ſil̓r tm̄ veꝝ īcreatū. Itē idē eſt obie ctū fidei ī viā viſiōis ſuccedētis fidei ī pa tria. ſed differt ī medio ꝯprehenſio obiecti Nā fide ꝑ ſpeculū ī enigmate: viſiōe ꝑ ip̄aꝫ ſpēm pͥme veritatis. ſi gͦ viſiōis ſola ꝟitas creata eſt obiectū. gͦ ⁊ fidei. Itē dic̄ Ric de ſco vic. ꝙ articulus eſt indiuiſibilis ve ritas. ſed veritas de deo īcreata eſt. gͦ ⁊ ar ticulus. ſed articulꝰ eſt obiectū fidei ſolum gͦ ⁊ īcreata ꝟitas ſolū. Conͣ. Articulus fi dei eſt ꝙ reſurrectio carnis ſit futura. ⁊ tn̄ eſt veritas eterna creata ⁊ de creatura. gͦ obiectū fidei ſeu articulꝰ nō eſt tm̄ veritas increata. Itē incarnatio paſſio xp̄i ſūt ex tꝑe. gͦ veritas iſtoꝝ eſt ꝟitas creata: ⁊ tam ſut obiectū fidei. Itē fornicatiōeꝫ eſſe pcc̄m mortale eſt tale qd̓ tenemur crede̓. ⁊ ſi quiſ ptinaciter diceret ꝯtrariū hereticꝰ iudica ret̉. gͦ eſt credendū fide: ⁊ tamē eſt verum creatū. Itē poſſet obiici d̓ creatiōe ⁊ pec catorū remiſſione que ſūt articuli: ⁊ tamē nō eterna: ſꝫ effectꝰ dicūt tꝑales. Sol̓o dd̓ ꝙ quedā ſūt obiecta fidei ſic̄ ſuppoſitiōes quedā ſicut prīcipia. quedā ſic̄ ꝯcluſiones Sic̄ ſuppoſitōes obiecta fidei ſūt ī his que fides ſupponit: vt dictamīa iuris natural̓ ⁊ que extrahūt̉ a iure naturali. Obiecta ꝟo fidei ſicut pͥncipia ſunt ea que ſūt propria fidei ⁊ prima ⁊ ꝑ ſe nota: ẜᵐ fidei acceptio nem que ꝓprie dicūt̉ articuli. vt qm̄ deus vnus eſt ⁊ trinꝰ oīpotēs ⁊ cetera hꝰ modi Sic̄ ꝯcluſiōes obiecta fidei ſūt que ſequūt̉ ex articul̓ fidei. vt qm̄ deꝰ eſt vbiqꝫ. ſequit̉ ex hoc ꝙ deus eſt īmenſus ⁊ carnis reſurre ctio. Sequit̉ ex hoc ꝙ deꝰ eſt oīpotēs ⁊ iu ſtus. Diſtinguendū gͦ ꝙ credēdū fide dr̄ duobꝰ modis. vno mō pͦ ⁊ ꝑ ſe. videlicꝫ i p̄a pͥma ꝟitas ꝑ ſe ipſam. Alio ꝙ ē ī pͥma veri tate ẜᵐ ipſam: ⁊ ꝑ ipſam. ⁊ hoc eſt duobus modis. Nā ī ip̄a pͥma veritate cōſideratur ꝙ eſt ī dictamīe iuris naturalis. ⁊ iterum ꝙ eſt ī dictamīe gr̄e. pͦ mō obiectum fidei dicit̉ ꝙ eſt ipſa veritas que eſt deus. vel d̓ ipſo: ut qm̄ deus eſt oīpotēs ⁊ īmēſus ⁊ hiꝰ 2 modo ⁊ 3ᵐ ea que antecedūt articulos fi dei: ⁊ ea que ſequūt̉. an̄cedūt que ſūt iuris naturalis ut ſi cōſiderāt̉ in ipſa pͥma ꝟita te que eſt lex eterna: ẜᵐ quē modū credēdū eſt mortale pcc̄m eſſe fornicationē: ⁊ matri moniū honeſtū. Sequūt̉: vt ea que ſtꝭ dicta minis gratie ex articuloꝝ rōne ut ſic̄ dc̄m eſt deū eſſe vbiqꝫ: vel reſurrectionē carnis futurā. Scd̓m hoc gͦ dd̓ ꝙ veꝝ īcreatū pͦ ⁊ ꝑ ſe ē obiectū fidei. ꝑ accidens ꝟo ⁊ ſecūda rio veꝝ creatū ꝓ ut.ſ. ꝯſiderat̉ ī ip̄a pͥª ve ritate. uel antecedēter ad articulos ut ea q̄ ſūt iuris natural̓ que ſūt ſicut ſuppoſitōeſ. vel cōſequēt̉ ſicut ea que ſequūt̉ articulos ẜᵐ dictamē gr̄e ſicut ꝯcluſiōes. Ad illud gͦ qd̓ obiicit de reſurrectiōe carnis ptꝫ ℟ ꝗa carnis reſurrecto nō ē obiectū fidei niſi inqͣꝫtū cōſequit̉ ex articulis fidei.ſ. iuſticie dei ⁊ oīpotentie. ſequit̉ enī ſi deus iuſtꝰ eſt ꝙ reddet vnicuiqꝫ ẜᵐ oꝑa ſua. ⁊ ex hͦ ſeꝗt̉ ꝙ vnuſꝗſqꝫ debet reciꝑe ī corꝑe ꝓ ut geſſit ſeu bonū ſeu maluꝫ. ex quo ſequit̉ ꝙ iuſticia ſua exigit vt ſit reſurrecto: ſꝫ ſua oīpotētia fac̄ ꝗcꝗd iuſticia exigit. oīpotētia gͦ ſua fac̄ reſurrectionē. ꝓ ut gͦ carnis reſurrectio co ſiderat̉ in ꝟitate pͥma: ẜᵐ rōneꝫ iuſticie dei ⁊ oīpotētie ſic eſt fidei obiectū. Ad alid̓ ꝟo qd̓ obiicit̉ de incarnatiōe ⁊ paſſione ꝙ ſūt ex tꝑe. dd̓ ꝙ incarnatio ⁊ paſſio ſūt ob iecta fidei: ꝗa dei ſūt. deus enī īcarnatꝰ eſt ⁊ paſſꝰ. cū gͦ cōſiderat̉ īcarnatio dei: ⁊ īcar natio tꝑalis ſit. deꝰ aūt eternꝰ. Conſiderat̉ tꝑale in eterno: ⁊ ꝟitas tēꝑalis in veritate eterna: quēadmodū ꝯtingit in alijs que di cunt̉ de deo ex tꝑe ut creator ⁊ dn̄ator. In huiꝰ aūt fides habet veritatē increatā ut pͥncipaliter obiectū. veritatē ꝟo creatā ſic̄ coobiectum ⁊ illud ꝑ ſe: iſtud ꝑ accidēs. Ad tertiū ꝟo qd̓ obiicit̉ de veritatē qua credit̉ fornicatione eſſe pcc̄m mortale patꝫ reſponſio. Nā iſtud nō dicit̉ obiectū fidei ſicut illud in qd̓ eſt fides. ſed ſicut illud qd̓ ſupponit fides ẜᵐ rōnē inditā ꝟitatis īcre ate. Ad vltimū ꝟo qd̓ querit: de creatiōe ⁊ peccatorū remiſſione patꝫ reſpōſio. Nam iſti effectꝰ vt ꝯſiderāt̉ in ſe nō ſūt obiecta fidei ſꝫ ẜᵐ ꝙ cōſiderāt̉ in cā que eſt deꝰ. vn̄ ꝓpͥe obiectū fidei ē deꝰ faciēs creationē vel cauſa creationis. deus cā remiſſionis pcc̄i ⁊ ita ꝑ ſe obiectū fidei eſt veritas pͥma ī oī bus per ſe credendis. Is tractatid ter q̄rē ꝯſequē dū eſt d̓ ſb̓o fidei. Circa qd̓ querūt̉ qͣtuor. pͦ in qua vi aīe fides ſit ſicut in ſb̓o. 2º vtꝝ fides fuerit in angelis an̄ cō firmationē. 3º vtꝝ in adam ante lapſum vtꝝ in xp̄o ante paſſionē. Ad primum corę. Nō ꝙ ſuffi ſic Augꝰ. 2ª. ad ciētes ſimꝰ ⁊cͣ. Credere eſt cuꝫ aſſenſione co gitare. Cum gͦ cogitare fit ex vi cognitiua erit ſil̓r ⁊ credere. Inde arguit̉. ad eādem vim ꝑtinet actus ⁊ habitꝰ ex quo elicit̉ actꝰ Cuꝫ ergo credere ſit vis cognitiue. ⁊ fides ſimiliter erit vis cognitiue. forte dicet ali quis iuxta hug. de ſco vic. ꝙ fides ī cogni tione habet materiā. in affectiōe ſb̓aꝫ. ⁊ ẜª hoc eſt actꝰ duplex fidei. cogitare qd̓ ē vis cognitiue: ⁊ aſſentire: qd̓ eſt vis affectiue. ſꝫ ſi hͦ dicat̉. ꝯtra. Intellectꝰ ſpeculatiuꝰ n̄ ſo lū cogitat veritatē cū inquirit: īmo ipſi ve ritati aſſentit cū ipſam ſcīam cōprehendit Intellectꝰ igit̉ ſpeculatiuꝰ eſt cogitare ⁊ aſ ſentire. Aſſentire aūt veritati pōt duobus modis.ſ. ꝓprio teſtimonio cū ip̄aꝫ videt. te ſtimōio alieno cū ipſaꝫ nō videt. ⁊ ẜm Aug ad paulinā de vidēdo deo. Aſſentire pͦ mo ꝑtinet ad ſcīaꝫ ſeu ad ſcire. Aſſentire 2º mo ad fidē ſeu credere. Secūdum gͦ vtrūqꝫ actū cogitare.ſ. ⁊ aſſentire fides ē ī intelle ctu ſpeculatiuo. Itē vnꝰ habitꝰ vniꝰ po tentie. ſi gͦ fides vnꝰ habitꝰ eſt: ī vna potē tia erit. aut eſt gͦ ī cognitiua tm̄. aut in affe ctiua. nō igit̉ ẜᵐ vnū actū qui eſt cogitare erit in cognitiua. ⁊ ẜᵐ aliū qui eſt aſſentire erit in affectina. Itē ad eādē vim ꝑtīet fides ⁊ cognitio ſuccedēs fidei in gl̓ia. Sꝫ cognitio ſuccedēs eſt intellectiua que ē vis ꝯtēplatiua ꝟitatis. gͦ fides eſt ī ītellectiua ſeu in vi ꝯtēplatiua. Itē aīa rōnal̓ nata ē ad ꝑfectionē btītudinis ⁊ glorie nō ſoluꝫ ẜᵐ vī affectiuā: īmo ẜᵐ vī ītellectiuā. ſed ī illo eodē ordīe quo nata eſt ad gloriā: nata eſt ad gratiā ⁊ meritū. Nata ē igit̉ aīa ad ꝑfectionē gratie ẜᵐ ꝑtē. intellectiuā ſic̄ ẜm affectiuā. Preterea nata eſt ad merendū ẜᵐ vī ītellectiuaꝫ: ſicut ẜᵐ vī affectiuā. ſi gͦ gr̄a merēdi ꝟtus eſt uel ī virtute: ī intelle ctu erit ꝟtus. ⁊ ſi aliqͣ hec erit fides. Itē finis intellectus ſpeculatī eſt veꝝ ⁊ maxīe pͥmū. Similiter finis habitꝰ fidei eſt pͥmuꝫ verū. Ad eūdeꝫ gͦ finē eſt intellectꝰ ſpecula tiuus fides. gͦ fides ē habitꝰ ītellectꝰ ſpe culatiui. Forte dicet̉ ꝙ eſt ꝯſiderare veruꝫ ut verū: ⁊ veꝝ ut bonū. finis āt ſpeculati ītellectus eſt verū vt veꝝ. finis fidei veꝝ ut bonū: ⁊ inde eſt ꝙ finis eſt virtus Sꝫ ꝯtra. Scīe moralis finis eſt bonū: ꝗa ſic̄ dic̄ ph̓us. Nō intēdimꝰ illi ſcīe ut ſciamus: ſed ut benefaciamꝰ. Si gͦ rō finis boī dat habi tui ꝙ ſit virtus: ẜᵐ hͦ ſcīa moralis eſſet vir tus. Itē ꝙͣuis ſcīe moralis finis ſit bonū nihiloꝰ ſcīa eſt habitꝰ intellectꝰ ſpeculatiui gͦ pari rōne licet virtutis fidei finis ſit ve rum ut bonū: nihilominꝰ erit habitus intel lectꝰ ſpeculatiui. Contra. Actus inuolun tarii non ſunt laudabiles nec vituꝑabiles. Actꝰ vero voluntarii laude uel vituperio digni ſunt. Si ergo credere debite: actꝰ lau ꝑabilis eſt ita ut dicat dn̄s ꝙ omnia poſſi bilia ſūt credēti. Math. 9º. Et qui credide rit ſaluus erit. Math. vlt. Credere aūt īdi bite uel diſcredere ē actus vituꝑabilis. eſt igit̉ crede̓ actus volūtariꝰ. Eſt gͦ credē actꝰ potētie volēdi. Si gͦ ad eādeꝫ vī ꝑtīet actꝰ ⁊ h̓itꝰ: fides erit h̓itꝰ potentie volēdi. gͦ fi deſ eſt in potētia aīe affectiua: nō ī cogniti ua. Itē ꝯtingit cogitare enormia pcc̄oꝝ ad deteſtatione ut a ſcō viro. Itē ꝯtīgit eadē cogitare ad delectationē ut a pcc̄ore ſed pͥmo mō cogitare eſt bonū ⁊ meritoriū 2º mō malū ⁊ demeritoriū. ſed oīs actꝰ cir quod ꝯtingit eē meritū ⁊ demeritū ē actꝰ volūtariꝰ. gͦ cogitare actꝰ volūtariꝰ ē. gͦ cū credere ſit cogitare erit actꝰ voluntariꝰ ⁊ inde ut prius. Itē cogitare multipliciter eſt. aliqn̄ enī cogitamꝰ aliꝗd ut ſciamꝰ. al̓n ꝟo ut illd̓ faciamꝰ vel vitemꝰ: vl̓ ut ad illd̓ ꝑueniamꝰ. pͦ mō cogitare ordinat̉ ad ſcīaꝫ 2º mo ad actionē uel finē. Utroqꝫ mō cogi tare eſt ī ptāte nr̄a: ꝗa ſi volumꝰ cogitamꝰ ea que ꝑtinet ad inꝗſitionē ſeu ſtudiū ſcīe Si nolumꝰ nō cogitamꝰ. ſil̓r ſi volumꝰ cogi tamꝰ aliꝗd ad faciēdū ul̓ nō faciēdū fugiē dū ul̓ eligēd̓. ſꝑ gͦ cogitare volūtariꝰ actꝰ ē ſꝫ magis ē voluntariū cogitare cū aſſenſio ne qͣꝫ cogitare abſolute. gͦ. cogitare cuꝫ aſſē ſione qd̓ ē credere eſt oīno actꝰ volūtariꝰ. gͦ fides habitus volūtariꝰ. Itē ad hͦ fac̄ auctoritaſ Aug. qui dicit. cetera pōt homo no volens. credere aūt nō pōt niſi volens. Forte dicet̉ ꝙ ſicut ſcire eſt actꝰ īuolūtari cū ꝑ māifeſtiſſima ꝟitatis cogit̉ intellectꝰ rem ſcire: ita credere actꝰ īuolūtariꝰ eſt: cū ꝓbabilia maxīe cogit̉ intellectꝰ ad fideꝫ Sicut enī ſcire eſt ꝑ māifeſta neceſſaria: ſic credere ꝑ manifeſta probabilia. Sꝫ illud qd̓ ip̄i dicūt nō obſiſtit qd̓ oſtēdit̉ duplici rōe Prima eſt ꝗa credere de quo loꝗmur nō eſt reſpectu ꝓbabiliū ſed reſpectu īprobabiliū naͣli rōne. Credere aūt ⁊ fides que ē reſpe ctu ꝓbabiliū difficultatē nō habet nec lau dem. gͦ talis fides nō eſt virtꝰ nec credere virtuoſū: ꝗa virtus eſt actꝰ ꝟtutꝭ circa dif ficile eſt laudabile. Credere aūt ⁊ fides im probabiliū difficultatē habēt ⁊ laudē cuꝫ ē ex obedientia ꝟtutiſ dīne. Ergo talis fideſ erit virtus: ⁊ credere virtuoſū. tale autem ꝯſtat qd̓ volūtariū eſt. Itē nō ſil̓i modo cogit̉ intellectꝰ ad opinari ⁊ ſcire. ad ſcire enī cogit̉ ex app̄hēſiōe neceſſarioꝝ veror que ſunt ei nota. ⁊ īpoſſibile eſt alit̓ ſe hr̄e. ⁊ ideo neceſſe habet intellectꝰ aſſentire. Opinari ꝟo acceptio eſt ex app̄henſione ali quoꝝ que apparēt: nec ſūt ꝑuia intellectui. Sed ꝗa apparēt ꝓbabilia ſūt ei. ⁊ iō ītelle ctus illis nō p̄ſtat oīmodū aſſenſū. īmo ſic accipit vna ꝑtē ut formidet alterā. vn̄ opi nio eſt acceptio vniꝰ ꝑtis cū formidine alte rius. Ideo opinari voluntariū erit qͣꝫuis ſci re ſcit īuolutariū: ſicut ꝗdā poſuerūt. gͦ cre dē qd̓ ſeꝗt̉ opinari: qd̓.ſ. ꝓbabiliū ē: volūta rium erit. ſi gͦ magis cogit̉ intellectꝰ ad fī dem ꝓbabiliū qͣꝫ īprobabiliū. Credere īpro babilia magis voluntariū erit. Sol̓ o dd̓ ꝙ fides ſicut ⁊ cetere ꝟtutes eſt in ꝑte aīe ſeu vi que ē motīa: ⁊ hoc eſt liberi arbitrij qd̓ eſt ſicut dic̄ Augꝰ. facultas rōuis ⁊ vo luntatis. Sūt gͦ virtutes ī rōnali vi que eſt libera arbitrio duobꝰ modis. Quedā ad ha bilitandā facultatē rōnis. Quedā ad habi litādā facultatē uolūtatis. facultas rōnis eſt ad duo.ſ. ad diſcernēda ea que ſūt ad fi nē ut fiant uel nō fiāt: ⁊ ad diſcernendū ⁊ tēdēdū in finē. ſil̓r facultas voluntatis du pliciter eſt in appetitu ⁊ in electione eoruꝫ que ſūt ad finē: ⁊ ī appetitu finis. erūt igit̉ ꝟtutes que ſunt habitꝰ ſeu h̓ilītates: quedā ad ordinādū iudiciū rōnis. quedā ꝟo ad or dinādū appetitū uolūtatis. Ille que ſūt ad ordinādū iudiciū cognitionē habēt ꝓ maͣ que ꝟo appetitū uolūtatis affectionē. Sūt igit̉ habitꝰ facultatis rōnis. fides. ⁊ prudē tia. ſꝫ prudētia ad ordinādū iudiciū ī his q̄ ſūt ad finē. fides ad ordinād̓ iudiᵐ ī ipſuꝫ finē. ⁊ ẜᵐ hoc rō cadit ī drīaꝫ ſuꝑioris ⁊ in ferioris. ꝑs ſuꝑior eſt ẜm intētionē rōnis in finem quā informat fides. Pars īferior ẜm intētionē rōnis in hiſ quē ſūt ad finē quam īformat prudentia. Sil̓r ex ꝑte facultatꝭ uo luritatis ẜᵐ ꝙ ē ī finē īformat̉ vel h̓ilitat̉ ꝑ ꝟtutes que ſūt ſpes. caritas. Scd̓m ꝟo ꝙ eſt in his que ſūt ad finē habilitat̉ ꝑ fortitudi nem ⁊ tꝑantiā: vt ex utraqꝫ ꝑte diſtinguat̉ appetitꝰ volūtatis ẜm iraſcibilē ⁊ ꝯcupiſci bilē. Scd̓m ꝑtē ſuꝑiorē q̄ ē ī finē: appetitur raſcibilē īformat ſpēs. appetitū ꝯcupiſcibi em̄ caritas. ẜᵐ ꝑtem inferiore que eſt ī hia que ſūt ad finē. appetitū iraſcibilē īformat fortitudo. ꝯcupiſcibilē tꝑantia. De iuſti cia ꝟo queſtio eſt que ſuo loco determīabit̉ Ad primū gͦ qd̓ obiicit̉. dd̓ ꝙ cū differat ratio ⁊ intellectꝰ ꝑ hoc ꝙ apprehēſio ītelle ctus ē abſoluta. rōnis ꝟo collata. Intellectꝰ enī apprehēdit hoc eſſe uel nō eſſe. rō ꝟo ex hoc eſſe aliud eſſe. vt qm̄ ſi hoc eſt: illud eſt vel ſi hoc eſt idē illi: uel aliud ab illo: ſic̄ ap prehēſio ītellectꝰ abſoluta dicit̉ ītelligere Ita app̄hēde̓ rōnis dicet̉ cogitare. cogitae enī dr̄ qͣi coagitare. vn̄ cogitatio ē cogita ta.i. collata rōis app̄hēſio. Rō āt dr̄ duobꝰ modis. eſt enī rō ſpeculatiua: ⁊ rō affectiua Et ẜᵐ hoc cogitare duobꝰ modis eſt. Ronis ſpeculatiue eſt cogitare de re vtrū ſit vel nō ſit. Rōnis aūt affectiue que ē li. arbitrij ē cogitare de re utrū fiat uel non fiat. Si in his que ſūt ad fine. uel utrū in ipſam tēdat uel ꝗeſcat ſi ſit ī finē. cogitare pͦ mō nō eſt fidei nec ꝟtutis. ſed cogitare ⁊º mō virtut eſt inqͣtū ordinat debite: vl̓ ī his que ſunt ad finē vel in finē. ⁊ hoc mō accipit Aug cogitare cū dicit ꝙ credere eſt cogitare. Ad ſecūdū qd̓ obiicit d̓ aſſenſiōe. dd̓ ꝙ ſic̄ cogitare dupliciter eſt: ita aſſentire. ſic̄ enī eſt cogitare rōnis ſpeculatiue de re: utꝝ ſit vel nō ſit: ita aſſentire eſt eiuſdē. cū.ſ. aſſē tit ꝙ ſit uel non ſit. ⁊ cuꝫ aſſentit ꝙ videt ẜm ꝟitatem ita eſſe ſcientiā. Cū ꝟo aſſenti nō ꝗa videt ita eē. ſꝫ ꝗa habet idoneū teſti moniū fides eſt. cū ꝟo aſſētit: ꝗa ſic ei appa ret: tūc opīo eſt. pͥmꝰ aſſenſus qui eſt ſcīe ex ꝑte aſſentientis: habet ſecuritatē ex parte veritatis cui aſſentit euidētia. ſecūdꝰ aſſen ſus qui ē fidei ſecuritatē habet ex ꝑte aſſen tientis. defectuꝫ ꝟo euidētie ex ꝑte ꝟitatis cui aſſentit. In tertio aſſenſu ꝗ eſt opīonis formido eſt ex ꝑte aſſentientis: ſed apꝑetia quedā ē ex ꝑte rei cui ſic aſſentit. Sil̓r ex ꝑ te rōnis affectiue que eſt l̓i. arbitrii. ſic̄ ē co gitare de re vtruꝫ fiat uel nō fiat ſic̄ eſt in his que ſūt ad finē. Ita ⁊ aſſētire ē ex eadē ꝑte ut fiat: uel aſſentire ut nō fiat. ⁊ ſic vir tutis prudentie ē cogitare ⁊ aſſentire. Sil̓i mō eſt cogitare de fine vtruꝫ ipſiꝰ finis ſit aſſentire. ⁊ hoc mō cogitare ẜᵐ pͥmā rōneꝫ finis q̄ ē intentio veri: ⁊ aſſentire ſūt fidei virtutis. ⁊ hoc mō dixit Augꝰ ꝙ credere ē cogitare cū aſſenſiōe. In hac gͦ ꝑte cogitae ⁊ aſſentire virtutis ſunt actꝰ. ſed cogitare actꝰ īꝑfectꝰ ⁊ maͣl̓. aſſentire āt ꝑfectꝰ ⁊ for malis. ex alia ꝟo ꝑte cogitare ⁊ aſſentire n̄ ſunt actꝰ virtutū: nec fides virtꝰ eſt ſic̄ nec opīo uel ſcīa. Ad tertiuꝫ patꝫ ℟º ꝙ qͣꝫuis actus fidei pōat̉ cogitare ⁊ aſſentire ⁊ co gnitio ꝓ materia: affectio ꝓ ſb̓a. Ad eandē vim ꝑtinet cognitio ⁊ affectio. cogitato ⁊ aſſenſus.ſ. ad vim rōnalē motiuā que eſt li bera libero arbitrio. ⁊ ita fidei habitꝰ nō ē in differēti vi ſꝫ in vna put dictū eſt. Ad qͣrtū dd̓ ꝙ cognitio ſuccedēs fidei nō ē cō gnitio veritatis ſpeculatiua: ſꝫ cognitio af fectiua. cognitō enī ſpeculatiua īꝑfecta eſt qm̄ nō eſt d̓ re ẜᵐ ſuā ꝑfectiēeꝫ. Speculatīa enī cognitōe ꝯſideram rē: qm̄ eſt abſolute Cognitio ꝟo affectiua eſt ꝑfecta: quia non ſolum eſt de re: quia eſt abſolute ſed eſt de re cum ſua ꝑfectione ⁊ bonitate: quia ergo viſio ſuccedēs fidei eſt viſio btītudinis et fecta. Affectiua erit cognito nō ſpecl̓atīa ſil̓r cognitio fidei affectiua erit: ⁊ vis aīe affectiue. Ad vᵐ dd̓ ꝙ q̄dā ſunt vireꝫ inferiores. quedā ſuꝑiores. quedā ſup̄me ⁊ ī via merendi. ſup̄ma vis eſt vis imꝑās mo tus ut liberū arbitriū. vires ꝟo ſequētēs ſtꝭ vires rōnales exequētes motuꝫ que ſūt im pare ut iraſcibilis ꝯcupiſcibilis humana ⁊ rōnalis ſpeculatiua. vires ꝟo inferiores ſūt vires cōplentes motū ī actibꝰ corꝑalibꝰ ut vires ſēſibiles. Sil̓r ī via remūeratōis ⁊ be atitudīs eſt ordo ꝯſil̓is ut ſicut merēdi rō dependebat a vi ſup̄ma. ita ꝑfectio remūe rationis ⁊ btītudinis deſcēdit a vi ſup̄ma in alias. dd̓ gͦ ꝙ vis ſpeculatiua intellectꝰ nata eſt ad btītudine. ſꝫ mediāte vi ſup̄ma in qua pͦ ⁊ ꝑ ſe collocat̉ virtꝰ ⁊ merituꝫ. Ad aliud dd̓ ꝙ finis intellectꝰ ſpeculatiui ē veꝝ ut verū hec ē cogniº rei abſoluta ſn̄ ſuo actu. finis ꝟo fidei nō eſt verū ut verū īmo verum ut bonuꝫ. vnde fides attendit pͥmū veꝝ ⁊ nō abſtracte ab actu ⁊ bōitate īmo pͥmū verū ꝯſiderat cū ſuo actu in rōne miẜicordie ⁊ iuſticie. Un̄ apprehēſio fidei de pͦ ꝟo gn̓at timorē ꝓpter rationē iuſticie ⁊ maieſtatis: quā in ipſo ꝟo cōſiderat. Ge nerat ſpem ⁊ amorē ꝓpter rōne miẜicordie ⁊ bonitatis quā in ipſo ꝟo attendit. Ad vltimū dd̓ ꝙ eſt ꝯſiderare verū ut uerum ⁊ eſt ꝯſiderare bonū ut ueꝝ: ⁊ conſiderare veꝝ ut bonū: ⁊ bonū ut bonū. Speculatiua ruꝫ ſcīaꝝ finis eſt verū ut veꝝ. ſcīe moral̓ bonū ut uerū. virtutū cognitiuaꝝ ut ſunt fides ⁊ prudentia veꝝ ut bonū. virtutum ꝟo affectiuaꝝ ut ē caritas ⁊ tꝑantia bonuꝫ ut bonuꝫ. Inde ē ꝙ cum ſcīa moralis finem habeat bonū: ꝗa habet ipſam finē ut verū nō eſt ꝟtus. Et ad illud qd̓ obiicit ſcd̓m ph̓m ꝙ ipſa eſt nō ut ſciamꝰ ſed ut boni fia mus. dd̓ ꝙ hoc dicit rōne ꝟtutis cuiꝰ ſcīaꝫ intendit. virtus ꝟo ad bonū eſt. īmediatuſ gͦ finis ſcīe moralis eſt cognitio ꝟtutis hoc eſt boni vt veri. Mediatꝰ ꝟo opꝰ virtutis ⁊ ꝑ accidēs ⁊ ꝑ aliud. ꝓprie enī ⁊ ꝑ ſe finis ſcie ueꝝ eſt. virtutis ꝟo bonū. Ad illud etiā ꝙ obiicit ꝙ licet fidei finis ſit uerum ut bonū: tn̄ nihilomiꝰ erit habitꝰ intellectꝰ ſpeculatiui. dd̓ ſic̄ iā patꝫ ꝙ intellectus ſpe culatiui finis nō eſt niſi veꝝ: uel veruꝫ ut verū. uel bonū ut verū. fides ꝟo finē habꝫ verū ut bonū. ⁊ ideo nō ē habitꝰ intellect ſpeculatiui. Conſequenter fides fue querit̉ vtꝝ rit in angelis ante cōfirmationē ⁊ lapſum Ad qd̓ ſic ſicut dicit Augꝰ ſuꝑ Gen̄. fa ctū eſt veſꝑe ⁊ mane. In angel̓ fuit cogni tio matutina ⁊ veſꝑtina. Cū gͦ veſꝑtina co gnitio dicat̉ illa cognitio que eſt in dimi nutione luciſ. Cognito aūt talis eſt enigma tica hoc eſt in obſcuritate. gͦ ī angelis erat cognitio enigmatica. Cuꝫ gͦ poſito aſſenſu veritatis que cognoſcit̉ enigmatice ponat̉ fides. ī angelis aut cōſtat potētia aſſenſus veritatꝭ: ⁊ ſic dictuꝫ ē cognitio enigmatica veritatis. gͦ ī ipſis ponēda eſt fides. Itē cū ſicut dicit augꝰ. idei ſit credere qd̓ no vides. cū angeli ea que futura erāt non vi derēt: ꝗa ip̄a nūdū erāt ⁊ multa talia erāt que ꝑtinebāt ad ſalutē ut de btītudine bo norū ⁊ ſupplicio maloꝝ. gͦ cū talia an̄ lapſū ⁊ ꝯfirmationē āgeli cōprehēderēt: cōprehē debāt fide. Item cū in āgelis ſpes fuerit āte ꝯfirmationē ⁊ lapſū btītudinis que nō videbat̉ qm̄ ſpes que videt̉ non eſt ſpe eadē rōne fuit ī eis fides. Dicit enim hugo neqꝫ data eſt āgelis cognitio eoꝝ que futu ra erāt ſuꝑ eos ut libera haberet electioneꝫ volūtatis ſue ſine terrore ⁊ cū ſpe. Con Hugo de ſco vic. dic̄: ꝗa hō oculū ꝯtēplati onis nō habet deū: ⁊ que in deo ſūt videre no valet. ideo fides neceſſaria eſt qͣ credāt̉ que nō vident̉. Cū gͦ ante ꝯfirmationē ⁊ la pſū āgeli haberēt oculū ꝯtēplatiōis n̄ erat eis fides neceſſaria. Itē Augꝰ ſuꝑ Gen̄. dic̄ ꝙ videbāt angeli res in ꝟbo: ⁊ hec erat cognitio natutina. gͦ maxīe ea que ꝑtīebāt ad ſaluteꝫ videbat cognitōe matutīa. ergo videbāt ī luce: nō gͦ enigmatice. Sol̓ o dd̓ ꝙ in angelis nō fuit fides pͥme veritatis. ſꝫ fuit quedā ſcīa īꝑfecta reſpectu cognitōis beate pꝰ ꝯfirmationē. Ad qd̓ intelligēdum poſſūt poni tres gradus ex ꝑte cognitiōis ītellectiue: queadmodū nos īuenimꝰ ex ꝑte cognitiōis ſenſitiue. Eſt.n. quedā cognitio de dulci ꝑ auditū. quedā ꝑ viſū. quedā per guſtū cū audit̉ de re: ꝗa dulcꝭ ſi int̓uēiat cre dulitas fides eſt. ſi ꝟo aduēiat viſio cogni tio eſt quedā ſpeculatiua. Si ꝟo adueīat gu ſtus: exꝑiētia ē ⁊ cōpleta cognitio de dulce dine. Ita ⁊ ꝑ ītellectū acceptio quedā ē pri me veritatis qͣſi ꝑ auditū cū nō videt̉ ⁊ ē fidei. quedā ꝟo ꝟitatis qͣi ꝑ viſū cū.ſ. ꝑ quā dam ſpeculationē lux ei ꝑcipit̉ ſꝫ nō dulce do. q̄da ꝟo eſt acceptō qͣi ꝑ guſtū cū.ſ. nō ſo lū ſpeculatiōe lucet: ſꝫ ſenſu dulcedinis plē ⁊ ꝑfecte ꝑcipit̉. priª cognitio nō ē ponēda ī angel̓ ante ꝯfirmationē ⁊ lapſū: ſꝫ ponit̉ in angelis pꝰ lapſuꝫ ꝓut dicūt̉ demones hr̄e fidē īformē. tertia ꝟo ponēda eſt ī āgel̓ bo nis pꝰ ꝯfirmationē. media ꝟo ponit̉ ī āgel̓ vl̓r ante ꝯfirmationē ⁊ lapſū. Ad illud gͦ qd̓ pͦ obiicit dd̓ ꝙ cognoſce̓ rē in obſcuri tate dr̄ tribꝰ modis. aūt ꝓpt̓ defectū lucꝭ in obiecto. aut ꝓpter defectu lucis ī medio. ⁊ 3º mō ꝓpter defectū lucis in organo. Propt̓ defectū lucis in obiecto: ſicut cū res videt̉ in obſcuro. ꝓpter defectū lucis in medio. cū deeſt lux ſufficiēs in qͣlibet ꝑte aeris medi Ul̓ ꝓpter defectū lucis ī organo vidēdi: ut cū debilitata ⁊ obſcurata eſt virtus oculi ſiue vis viſiua. pͦ mō dr̄ cognito veſꝑti na viſio in obſcuritate. Illa enim eſt viſio qua videntur res in proprio genere: quia cōꝑatione facta cognitō rei ẜᵐ ꝙ cogͦſcitur in cā que eſt deꝰ. ē ſic̄ viſionis rei ī obſcuro ⁊ viſiōis rei in luce. ⁊ ideo dicit̉ illa cogni tio veſꝑtina. iſta ꝟo matutina. 2º mō dr̄ cognitio enigmatica que eſt in fide: viſio ī obſcuritate Non enī ibi eſt defectꝰ lucis ex ꝑte obiecti qd̓ ē ipſa lux: ſꝫ eſt defectꝰ ex ꝑte mēdii: ꝑ qd̓ videt̉: ⁊ ex ꝑte videntis qͣſi ex ꝑte organi. ⁊ ideo dr̄ ab apl̓o. Uidemꝰ per ſpeculū in enigmate ut in hoc ꝙ dicit ꝑ ſpe culū mōſtret defectū ex ꝑte medii. In hͦ ꝙ dic̄ in enigmate defectuꝫ ex ꝑte videntis. Ad ſecūdū dd̓ ꝙ res cognoſcit̉ duplicit̓ in ſe ⁊ ī cā: ea que nō ſūt nō cognoſcūt̉ ī ſe viſiōe. Sꝫ ſi futura ſūt cognoſci pn̄t ī cā: ut eſt videre ī his que habēt cām ī natura: ut in eclypſi ſolis cuiꝰ cā eſt ꝓxima īterpoſito lune. Ca ꝟo remota ⁊ neceſſaria ordinatus motus ſolis ⁊ lune ad talē pūctu celi: ul̓ ad tales ꝑtes celi in quibꝰ interponit̉ luna int̓ nos ⁊ ſolē. vnde ille qui ſcit ordinē motus habet ſcīam eclypſis futuri tali tꝑe. Scd̓m hoc dd̓ ꝙ ꝙͣuis angeli nō viderēt ī re futu ra bonoꝝ brītudineꝫ ⁊ maloꝝ ſupplicia: tn̄ videbāt ipſa in cā: id eſt ī ipſa pͥma ꝟitate ẜᵐ rōnē dine iuſticie que reddit bonis pre mia: ⁊ malis ſupplicia. ⁊ hāc rōnē nō vide bant enigmatice ſed ī luce. ⁊ iō hec cogni nō erat fidei: ſꝫ magis ſcīe ẜm modum ꝗ di ctus ē. Ad vltimū dd̓ ꝙ cū videre tribꝰ modis ſit. pͦ mō vide̓ reꝫ ut ē. 2º mō videre imaginē rei que eſt eiꝰ ſil̓itudo. 3º mō vide̓ in ſpeculo hoc eſt in ſil̓itudine ſil̓itudinis rei. Uidē deū ſicut eſt: eſt videre glorie in rōnaͣli creatura btā. videre deū in imagīe que eſt in ipſa rōnali creatura ē videre no ticie: que eſt in angelis antē ꝯfirmationeꝫ ⁊ lapſū. videre ꝟo ī ſpecl̓o eſt videre fidei rōnalis creature pꝰ lapſū qd̓ infra declara bit̉. Ꝙ ergo dic̄ apl̓s ꝙ ſpes eſt rei que nō videt̉: dicit̉ reſpectu viſiōis dei. ſic̄ eſt que dicit̉ uiſio ꝑ ſpēꝫ nō reſpectu viſiōis ī ima gine ul̓ in ſpeculo. Preterea qͣuis ponatur ſpes in angelis an̄ cōfirmationeꝫ reſpectu beatitudinis que nō videt̉ ꝑ ſpēꝫ. Nō ſeꝗt̉ ꝙ ponat̉ fides in eiſdē: ꝗa fides fūdat̉ ſuꝑ viſionē que eſt ī ſpeculo ⁊ ī enigmate. non ſuꝑ viſionē que eſt ī imagine. Spes ꝟo que eſt expectatio beatitudinis que nō videt̉ ꝑ ſpēm pōt fūdari ſuꝑ utrūqꝫ. Poſtea queritur. ada vtrū ante pcc̄m fuerit fides. Ad qd̓ ſic hugo de ſcō vic. ī ſentꝭ. dic̄. Cognouit hō in pͥmo ſtatu creatorē ſuū nō ea cognitōe que foris auditu ſolo ꝑcipit̉: ſed ea que intꝰ ꝑ inſpira tione mīſtrat̉. nō ea qͣ deꝰ mō a credentibꝰ abſens fide querit̉: ſꝫ ea qua ꝑ p̄ſentiā cōtē tēplatiōis ſciēti māifeſti cernebat̉: patꝫ ex hoc ꝙ nō cogͦſcebat ꝑ fideꝫ. Itē. 23. di. 2. ſnīaꝝ dr̄ ꝙ homo ī illo ſtatu dei pn̄tiā con tēplabat̉ nō ita excellēter. ſicut pꝰ hāc vitā ſcī viſuri ſūt: neqꝫ ita ī enigmate qualiter in hac vita videmꝰ. Cum gͦ fides videat ī enigmate videt̉ ꝙ fide nō cognouit. Itē hugo ī liº de ſacramētis dic̄ ī tractatu de fide ꝙ homo ī pͥmo ſtatu ocl̓m acceꝑat quo intra ſe deū videret: ⁊ ea que ī deo erāt: ⁊ hic ē oculꝰ ꝯtēplatōis. Per tenebraſ ꝟo pcc̄i oculus cōtēplatiōis extinctꝰ eſt ut nihil vi deret: ꝗa gͦ oculū ꝯtēplatiōis nō habet: deū ⁊ que ī deo ſūt videre nō valet. Preterea fides pꝰ pcc̄m neceſſaria ē. Ex quo relīꝗt̉ ꝙ an̄ pcc̄m̄ nō erat fides ī hoīe ſed ꝯtēplatō Conͣ. Homo in ſtatu pͦ aut videbat deuꝫ ſicut eſt.i. ꝑ ſpēꝫ. aut videbat deuꝫ ꝑ ſpecu luꝫ ſeu imaginē. Si ſic̄ ē. gͦ videbat viſiōe glorie qd̓ pꝫ fl̓m. Si ꝟo videbat deuꝫ ꝑ ima ginē. gͦ ⁊ ꝑ fidē: ꝗa ſicut dicit hugo ī li. de ſacramētis apl̓us dic̄. Uidemꝰ nūc ꝑ ſpecu lum. tūc aūt facie ad faciē. ꝗd eſt dic hugo per ſpeculum videre imaginē. Quid eſt fa cie ad faciē uidere.i. rem uidere?. Scd̓m hoc gͦ ꝗ ꝑ fideꝫ uidēt imaginē uidēt. gͦ ꝗ ꝑ cōtē plationē uidēt rem uidēt. Itē hugo ī eo dem. Si fideles ipſam rem que deꝰ eſt uide rent̉: nō ꝑ ſpeculū ī enigmate: ſꝫ facie ad fa ciem videret. gͦ ſi hō an̄ pcc̄m uidebat ip̄aꝫ rem videbat facie ad faciē. gͦ viſione gl̓ie. Cū gͦ hoc falſū ſit relīꝗt̉ ꝙ nō uidebat ip̄aꝫ rem ſed imagineꝫ. ⁊ ita ꝑ fidē. Itē hugo uolēs illud exponere: tūc facie ad faciē pōīt tale exēplū. pone īquit aliquē eē retro te ul̓ ſupra te. auerſa eſt facies tua ab illo: ⁊ ſi for te ille reſpicit ad te nō tu ſimiliter ad illū qͣꝫ diu ſic eris: illū facie ad faciē videre nō poteris. exhibe ſpeculū ⁊ pone ante te ſtatī uidebis imagine illiuſ que eſt ad dorſū tuū uel ſupͣ verticē: uidebis illū ſꝫ ī imagīe ſua nūdū ī facie: nūdū cognoſcis ſic̄ cognoſcēſ Cogͦſceris enī ī re. ſꝫ eū cognoſcis ī imagīe cōuertere ad illuꝫ: pone facie ad faciē vide bis nō imagineꝫ ſed ipſam rē. prius uidiſti illū ī imagīe ſua. modo uides illū ī facie ſua Scd̓m hoc gͦ arguit̉ cū homo ante peccatū nō vide̓t facie ad facieꝫ ꝙ videbat īmagi nem ⁊ ita ꝑfidē. Sol̓o dd̓ ꝙ adam ī pͥmo ſtatu non habuit fidem in rōne fidei: ⁊ hoc patet ſi ꝗs cōſideret cōꝑationē cognitiōis que ꝑ fide eſt: ⁊ cognitōis que erat ī adam atē pcc̄m ad cognitionē glorie. Cognitio. n̄ que eſt ꝑ fideꝫ euacuat̉ adueniēte gloria. co gnitio ꝟo ade de deo nō euacuaret̉ adueni entē gloria ſi ſtetiſſet. ſed ꝑfice̓t̉. Ad illd̓ qd̓ ꝑ obiicit̉ dd̓ ꝙ ſicut dr̄ ſol videri mul tiplicit̓. vno in ſpeculo. alio in nube. 3º mo in aere luminoſo. 4º mō in ſeipſo. ſic ē diſtī gͣuere viſionē dei multiplicē. vna eſt viſio in ſpeculo que eſt viſio ꝑ fidē: ⁊ hec ē īfima Alia eſt viſio dei in ſe ipſo: ⁊ hec ē ꝑ ſpēꝫ. ⁊ hec ē ſup̄ma: ⁊ inter has duas eſt accipe duas medias. vnā que eſt viſio dei in ima gine ſimpliciori: velut in aere luminoſo vī̄ ſionē ſolis: ⁊ hec eſt ſuꝑior. alia ē in imagīe obſcuriori ⁊ cōpoſitiori: ſicut eſt viſio ſolis in aere vmbroſo ul̓ in nube: ⁊ hec ē īferior dd̓ gͦ ſine p̄iudīcio ꝙ viſio āgeli ⁊ hoīs an̄ peccatuꝫ reſpectu dei nō erat ī gͣdū ſup̄mo qui eſt glorie: nec in gradu īfimo ꝗ ē fidei ſꝫ ī medio. Sꝫ differenter. nā cum angelus ⁊ hō inſignitꝰ ſit dīna imagine ſeu ſil itu dine: ꝗa angelica natura ẜᵐ ſe feꝑata eſt a natura corporea: ſimplicior ⁊ purior eſt per naturaꝫ. ⁊ ſi ẜᵐ exigentiā nature radiet in ea lux gr̄e: luminoſior erit. aīa ꝟo rōnalis q̄ corpori. vnita eſt: uel vnibilis ex vnione ⁊ intentiōe ad corpꝰ ꝑ naturā obſcurior ē an gelica natura. vnde ſi ẜᵐ moduꝫ nature ra diet gratia obſcuriꝰ recipiet lumīs ſpūalis anologiaꝫ. ꝓpterea cognitio angelica ante pcc̄m reſpectu dei luculentior ⁊ luminoſior erat qͣꝫ cognitio hoīs. neutͣ tn̄ ē ꝑ ſpēm uel fidem. Ad illud gͦ qd̓ obiicit̉ ꝙ eſt ꝑ ima ginem ⁊ ita ꝑ fidē dd̓ ꝙ nō ſequit̉. imago enī dicit̉ dupliciter. ē enī imago īmediata que eſt imago rei ſicut dicit̉ imago uel ſil̓i tudo ſolis ī aere. ⁊ eſt imago mediata īma go.ſ. imaginis ut imago ſolis in ſpeculo. pͦ mo videre ī imagine dicit̉ viſio qua rōnal̓ creatura videbat ante lapſū ī ſe ꝑ luminis dīni pn̄tiā qͣꝫuis nō ꝑ ſpēm. Scd̓o mō vide̓ in imagine eſt videre ꝑ fidē quo videt hō poſt lapſū: ⁊ illud eſt vide̓ ꝑ ſpeculū. vide̓ in imagine que īmediate a re viſibili expri mitur ī vidente nō excludit rei preſentiaꝫ Uidere ꝟo ī ſpeculo excludit rei preſentiā ⁊ ponit abſentiā: quia imago rei non imme diate exprimitur in vidēte a re que videt ſed mediāte ſpeculo. Ad illud gͦ qd̓ obii cit̉ dd̓ ꝙ videre rem pn̄tē que ē deꝰ ē dupli citer uel in ſe vel in ſuo affectu. In ſe ſicuti videt̉ in ſtatu glorie: ⁊ hoc ē videre ꝑ ſpēꝫ ſeu facie ad facie. In ſuo effectu pn̄s videt̉ in imagine rōnali ſtatu īnocētie in qͦ vide bat̉ pn̄s.i. p̄ſenſu ens a rōnali creatura: ⁊ illud nō ē videre facie ad faciē: ſꝫ cū videt̉ ⁊ intelligit̉ deꝰ viuēs ſapiēs ⁊ ītelligēs ⁊cͣ. ī imagine q̄ cū eſt viuit ſapit ⁊ ītelligit ad hūc nō eſt plena cōuerſio rōnalis creature ad deum: ⁊ ideo nō poteſt dici viſio facieī ad faciem: ſed cum uidetur et intelligitur in ſe ip̄o: ſicut cū uidet̉ ſicut ē: abſtracto oī intellectu creature. tūc ē plena cōuerſio ro nalis creature ad deuꝫ: ⁊io viſio faciei ad faciē. Ad vltimū ptꝫ ℟º ex iā dictis. nō tandū tamē ꝙ cū deꝰ videt̉ ⁊ intelligit̉ ab ſtracto oī intellectu creature: uidet̉ ꝑ ſpem ut in gloria. cū eſt ī effectu ſuo qui ē imago rōnalis ut pn̄s uidet̉ ī ſil̓itudine īmediate vt in ſtatu īnocentie. Cū ꝟo in effectu ꝗ eſt rōnal̓ imago ut abſens videt̉ ꝑ ſpeculuꝫ ut poſt lapſū videt̉ ꝑ fidē. Ronalis igit̉ crea tura dupl̓r gerit ſil̓itudinē dei ad vidēdū deū pn̄te. ⁊ ſic videbat̉ āte pcc̄m: ut ī ima gine: ⁊ ad vidēdū deū abſentē: ⁊ ſic uidet̉ pꝰ pcc̄m ꝑ fidē ut ī ſpecl̓o. Un̄ hugo de ſcō vic. Speculuꝫ ē eor tuū: ſi tn̄ mūdū fuerit ⁊ extenſū: imago ī ſpeculo: fideſ in corde tuo. Fides aūt imago eſt dei nō ut preſentis ſed ut abſentis: ꝗa ſicut dicit Augꝰ in liº de vi dendo deo credūt̉ abſentia. Deinde queritur qdec fuerit in xp̄o ī ſtatu mortalitatis ad qd̓ ſic Ioh̓ pͦ dr̄. Xp̄s plenꝰ gr̄a ⁊ veritatis ẜm ꝙ homo. gͦ plenus oībus ꝟtutibꝰ gratuitis. gͦ fide. Itē in xp̄o fuit ſpes īmortalitatis ⁊ gl̓ificatōis ẜᵐ corpꝰ. gͦ ⁊ fides. Item xp̄s ante mortē fuit ī ſtatu merēdi ſūmo. Sꝫ ſū mus ſtatus merēdi eſt mereri ẜᵐ oēm ꝟtute gͣ merebat̉ ẜᵐ oēm ꝟ̓tutē. gͦ ẜᵐ fidē. Itē nos ponimꝰ vere in eo paſſiōes timoris do loris ⁊ cōpaſſiōis que ponūt īꝑfectionē affe ctionis. Si gͦ n̄ ē īcōueniens ponere ꝟtutes que ꝯcernūt īꝑfectionē affectiōis. ut patīaꝫ miẜicordiā ⁊ hiꝰ. nō erit incōueniēs ponere ꝟtutes que ꝯcernūt īꝑfectioneꝫ cognitiōis ſic̄ fide. Itē cognitio naturalis ē imꝑfecta reſpectu cognitiōis gratuite ⁊ glorioſe. ſed ꝑfectio naͣl̓ ꝙͣuis īꝑfcā ponit̉ ī xp̄o. gͦ ſil̓iter cognitio enigmatica qͣuis ſit īꝑfcā: ſꝫ aſſēſꝰ ꝟitati pͥme: ⁊ cognitio enigmatica ponunt̉ in fide. gͦ ſi aſſenſꝰ ꝟitati pͥme fuit ī xp̄o: ⁊ cognitiōeꝫ enigmatica nihil ꝓhibeat pone Relinꝗt̉ ꝙ in ip̄o fuerit fides. Conͣ. Col̓. 2º. In ip̄o ſūt oēs theſauri ſapīe ⁊ ſcīe abſcō diti qd̓ intelligit̉ d̓ xp̄o ẜᵐ ꝙ homo ab īitio ꝯceptiōis. gͦ in ipſo nō fuit aliqua īꝑfectio cognitiōis. Cū gͦ fides ponat īꝑfectionē co gnitiōis nō fuit fides ī xp̄o. Itē cognitio beata euacuat cognitionē enigmaticā ⁊ fi dem. iª. ad Cor. 13º. Cū ergo ī xp̄o fuit cogni tio btā: in ip̄o nō fuit cognitio enigmatica Sol̓o ẜᵐ ꝙ dic̄ anſelꝰ in liº. Cur deus hō ꝙ aſſūpto paſſibilitatiſ neceſſaria fuit redē ptori: ꝗa ꝑ paſſiōꝫ debebat ſatiſfae̓ ⁊ rē ſuā iuſto pretio ⁊ cōdigno recuꝑare. vt gͦ ſolue uet iuſtuꝫ p̄ciū neceſſaria erat paſſibilitas. Itē neceſſaria erat ꝑfecta ſcīa vt ſolue̓t p̄ciū ꝯdignū ⁊ diſpēſatiōi redēptiōis ꝯue nientiſſimū: ꝗa gͦ tale ⁊ tm̄ negociū ſapien tiſſimū reꝗrebat cū aſſūptōe paſſibl̓itatꝭ ne ceſſaria fuit cognitiōis ꝑfectio. vn̄ ſic̄ dicit Anſel. quia ignorantia ad nihil vtilis eſt. paſſibilitas ꝟo vtil̓ redēptiōi. Nō aſſūpſit ſaluator ignorātiā aliqua: ſꝫ aſſūpſit paſſibi litatē. qm̄ autē ꝑfecta cognitio euacuat im ꝑfectione eiuſdē generis: ſic̄ dic̄ apl̓s. iª. ad Cor. 13º. Cū venerit qd̓ ꝑfectū eſt: euacuabit̉ qd̓ ex ꝑte ē. Perfecta cognitio dei ī xp̄o no cōpatiebat̉ cognitionem īꝑfectā dei. ꝓpt̓ea cū fides pōat īꝑfectā cognitionē dei: que ē in enigmate: manifeſtuꝫ eſt ꝙ ī ip̄o nō fuit fides ſed ꝑfectio que ſuccedit fidei: ſeu con templatio. Ad pͥmū gͦ qd̓ obiicit̉ ꝙ ī xp̄o fuit plenitudo oīſ gr̄e. dd̓ ꝙ veꝝ eſt ẜꝫ cum plenitudīe gr̄e fuit plenitudo ꝟitatꝭ: que ē plenitudo ſicut dr̄ Ioh̓. pͦ. Plenū gratie et veritatis. plenitudo aut cognitionis noͣ cō patit̉ ſecū imꝑfectionē cognitiōis fidei. Ex illa auctoriᵉ potiꝰ ſeꝗt̉ ꝙ nullo mō fuerit fi des. Ad ſecūdū ſil̓iter ptꝫ ℟º. Nā meritū xp̄i ẜᵐ ꝙ homo debuit eſſe meritū noſtre re demptiōis. merito aūt redēptōis nō ꝯueni ebat: ſed repugnabat imꝑfectio cognitiōis io merito xp̄i nō erat neceſſaria fides ī rōe fidei. Cū gͦ officio redēptoris repugnaret: ⁊ perſone redemptoris nō ꝯueniret. nō enim ꝯueniebat illā ꝑſonā que deꝰ eſt aliꝗd igra re uel īꝑfecte cognoſcere. propterea nec me rito ſuo ẜᵐ ꝙ homo: nec merito nr̄o neceſſa ria erat fides ſed ꝯtēplatio veritacis. Ad illud gͦ qd̓ obiicit dd̓ ꝙ ſūmū meritū nō po nit mereri ẜm numeꝝ ꝟtutū: ſꝫ ẜꝫ īꝑfectiōeꝫ gratie oīuꝫ virtutū. Ad tertiū qd̓ obiicit̓ de ſpe ⁊ de paſſiōibus timoris ⁊ doloris in xp̄o patꝫ ℟º. Nā qͣꝫuis iſta ponāt īꝑfectōeꝫ ex ꝑte affectiōis: erāt tamen neceſſarie diſ penſationi redēptiōis ſicut on̄ſū eſt ſupͣ de īcarnatiōe: qōn de penalitatibꝰ aſſūptis a xp̄o. Nulla aut cognitionis īꝑfectio erat ne ceſſaria: īmo magis repugnas: ꝓpterea nec fides. Ad vltimū ꝟo qd̓ obiicit̉ de cogni tiōe naͣli. dd̓ ꝙ cognitō naͣl̓ ꝑfecta qͣl̓ dice̓t̉ fuiſſe ī adam an̄ pcc̄m ẜᵐ ꝑfectiōeꝫ nature: fuit ī xp̄o ꝑfectiſſime. hec aūt cogniº qͣꝫuis ſit īꝑfecta cōꝑatiōe hoc eſt reſpectu cogn tionis gratuite vel btē: ꝑfecta tn̄ eſt ꝑfecti one ſui generiſ ẜᵐ ꝙ fuit ī xp̄o: ⁊ ideo hͦ no euacuat̉ ꝑ cognitione ꝑfecta gratie ul̓ gl̓ie Cognito ꝟo enigmatica que ē fidei nō ſolū eſt imꝑfecta reſpectu cognitiōis glorie: ſed etiā ī ſuo gn̓e qd̓ ē cognitio gratuita: ⁊ iō nō eſt ſil̓e de īꝑfectione cognitiōis nature ⁊ cognitionis fidei. Onſequens eſt inꝗrere de paſſiōibus cōſequētibꝰ fidem que ſut due.ſ. certitudo ⁊ ꝓfectus. pͦ gͦ queret̉ de certitudine. 2º de ꝓfectu. Quantum ad primū arguit̉ ſic dic̄ Augꝰ. Nihil eſt certiꝰ homī ſua fide qua credit̉ ꝙ longiſſimū ē a ſenſu gͦ nulla ſcīa certior fide. Itē certius ē qd̓ videtur in lumine prime veritatis qͣꝫ quod videt̉ ī lumīe veritatis create. ſed illd̓ qd̓ cognoſcimꝰ fide: cognoſcimꝰ ī lumine pͥme veritatꝭ: qd̓ cognoſcimꝰ alijs ſciētiis acꝗſi tis ſeu ꝑ intellectuꝫ ſeu ꝑ ſenſū cognoſcimꝰ in lumīe create ꝟitatis. gͦ fides certior oībꝰ ſciētiis acꝗſitis. Itē certior eſt cognitio que eſt ꝑ inſpirationē ꝙͣ que ē ꝑ humanam acꝗſitionē. gͦ ⁊cͣ. Itē certius ſcit̉ qd̓ ſcitur teſtimonio ſpūs ſcī: qͣꝫ qd̓ ſcit̉ teſtīonio cre ature. Sꝫ qd̓ ſcit̉ ꝑ fidē ſcit̉ teſtīonio ſpūs ſcī. Ro. 8º. Ipſe ſpūs reddit teſtimoniū ſpūi noſtro ꝙ ſimꝰ filii dei ſed qd̓ ſcit̉ alijs ſci entiis ſcit̉ teſtīonio creature. gͦ ut prius. Conͣ. Certior eſt viſio qͣꝫ fides. ſꝫ qd̓ ſcimus ſcīa ſcimꝰ viſiōe ītellectꝰ. gͦ certiꝰ cogͦſcimꝰ ſcīa qͣꝫ fide. Itē hugo de ſcō vic. dic̄ ꝙ f des eſt ſupͣ opīonē ⁊ īfra ſcīaꝫ. gͦ ſcīa certis eſt fide. Item fides dicit̉ arguᵐ in qͣꝫtum facit certitudinē. ẜ vbicūqꝫ dicit̉ argum̄tū ponit̉ habitudo. vnde ī logicꝭ ꝙ argumē; certitudinē facit: hoc habet ex habitudine terminoꝝ. ſi g ī fide nō ē īuenire habitudi nē cognitiōiſ imꝑfecte ī via ad cognitiōeꝫ ꝑfecta in patria. gͦ ꝑ fidē nō erit certitudo de illa: uel querat̉ quo eſt certitudo ꝑ cognī tionē īꝑfectā ⁊ enigmaticā de cognitionē ꝑ fecta ī patria. forte dicet̉ ſic̄ quidā dixerūt ꝙ eſt certitudo ꝑ moduꝫ viſus: ⁊ certitudo ꝑ modū guſtꝰ. Certitudo ꝑ moduꝫ viſus eſt certitudo ſpeculatiōis ꝑ modū intellectus Certitudo per modū guſtꝰ eſt certitudo ex perientie ex parte affectus. certitudine ſpe culationis nō eſt certior fides ſcīā: ſꝫ certiti dine experiētie qͣ ſentit ipſa fidelis aīa ſua uitatē ꝟitatꝭ. Sꝫ ꝯtra certitudinē de ꝟitaº ꝑ modū exꝑientie ſeu guſtꝰ non habet niſi fides formata. Ergo fideſ informis eſſet mi nus certa qͣꝫ ſcīa: cum tn̄ ꝯtrariū pōt ꝯuici ꝗa ex fide īformi ſūt miracula ⁊ oꝑa que ex cedūt naͣꝫ. fides gͦ īformis excedit oēꝫ ſcīaꝫ virtute. qͣre ⁊ certitudīe: ꝗa ex certitudine habꝫ ꝟtutē: ſicut pꝫ ꝑ illd̓ qd̓ dic̄ dn̄s ī euā gelio. ſi dixeritis. huic moti. tolle te ⁊ mit te te ī mare: ⁊ nō heſitaueritis ⁊cͣ. q. d. ex eo ꝙ nō eſt heſitatio in fide: ſꝫ certitudo hab virtutē fides. Ad hoc dixerūt ꝗdā ꝙ ē fi des quā credit̉ ⁊ qd̓ credit̉. Qn̄ gͦ dic̄ augꝰ ꝙ nihil eſt hoī certiꝰ ſua fide. ītellgitur de fide qͣ credit̉: n̄ de eo qd̓ credit̉. vn̄. 23. di. 3 ſnīaruꝫ eſt auctoritas aug. Fidē inꝗt ſua vi det ꝗſqꝫ eſſe. in corde ſuo ſi credit. vel non eſſe ſi nō credit. nō ſicut corꝑa que videmꝰ oculis corporeis: vel ꝑ ipſoꝝ imagines: neqꝫ ſicut aīam qua ꝯuicimꝰ ex motibꝰ corporis nō ſic videt̉ fides ī corde ī quo ē ab eo cuiꝰ eſt: ſꝫ ea tenet certiſſima ſcīa. Ex quo relīꝗꝫ ꝙ nihil eſt hoī certius ſua fide quā credit. de eo ꝟo qd̓ credit̉ qd̓ ꝗdē ē abſens ab ītel lectu nō intelligit̉. Un̄ augꝰ. Reruꝫ abſen tiū preſens ē fides. Rerū que foris ſūt int̓ ē fideſ. Reꝝ que n̄ vidēt̉ videt̉ fides. Res ꝟo que abſunt ⁊ que nō vident̉ ſūt res que credūt̉. Conͣ hoc obiicit̉ ſic. Circa ꝓpriā maͣm ⁊ obiectū virtus oī arte certior ē ſic̄ dicit ph̓us. Cū gͦ fides ꝟtus ſit circa ſuam maͣm que eſt id qd̓ credit̉ certiſſima eſt. cer tius id qd̓ credit̉ fide tenet̉ qͣꝫ qd̓ aliqͣ arte ꝑcipitur. Itē certiꝰ ꝑcipit̉ vbi idē ꝑ ſe ac cipit̉ qͣꝫ vbi vnū ꝑ aliud. ſꝫ fides ꝑcipit ip̄aꝫ ꝟitatē pͥmā ꝑ ip̄apͥmam. ⁊ pͥª ꝟitas eſt quā credit: ⁊ ꝑ ipſaꝫ credit. pͥª autē ꝟitas eſt me diū infallibile. certiſſime igit̉ ꝑcipit̉ qd̓ cre ditur: ⁊ certiꝰ qͣꝫ qd̓ ſcit̉ ꝑ ſc̄īam acꝗſitam: ꝙ ibi cogͦſcit̉ vnū ꝑ aliud. Itē ſicut dic̄ ph̓s ī methaphyſica. ⁊ ſi theorica ſeu ſpecu latiua ſcīa nobilior ſit practica: tn̄ practica certior ē: ⁊ hͦ ē rōne exꝑientie. ſi gͦ oīs virt circa experientiaꝫ eſt certior erit virtꝰ ſpe culatiua ſcīa. Si gͦ certitudo virtutis ē cir ca ſuum obiectum: certior erit fides de ſuo credibili: qͣꝫ ſcīa ſpeculatiua de ſuo ſcibili. Itē obiicit̉ ꝯtra hoc qd̓ dic̄ augꝰ ꝙ fides in corde in quo eſt: ab eo cuiꝰ ē tenet̉ certiſ ſima ſcīa: ⁊ loquit̉ de fide qͣ credit̉ ꝗ habet vnā virtutē habet oēs. Ergo ſi quis ſcit ſe habere fidē virtutē: ſcit ſe habe ꝟtuteſ oēs ⁊ ſic caritatē. gͦ ſcit vtrū amore an odio di gnus ſit: cuiꝰ ꝯtrariū Eccl̓iaſtes dic̄ 9º. Re linꝗt̉ igit̉ ꝙ nō ſcit ſe habere fidē virtutē gͦ nō tenet eā certiſſima ſcīa. Sol̓o dd̓ ꝙ quedā habēt certitudine ex ſe ipſis. quedaꝫ ꝟo ex alijs. ex alijs certitudinē habēt ut ex principiis ꝯcluſiones: ⁊ ex articulis fidei q̄ ſequūt̉ ad articulos: ut ꝗa deus iuſtꝰ ē red det vnicuīqꝫ ẜᵐ oꝑa ſua. Que ꝟo habēt cer titudinē ex ſe ipſis ſūt tribꝰ modis. Nā que dam habēt ce̓titudinē rōne euidētie: ut pͥn cipia que ſunt ꝑ ſe nota. vt de quolibꝫ affir matio vl̓ negatio. quedā ꝟo habēt ce̓titudī nem ex informatīōe ꝯſcīe. ⁊ hec eſt certitu do fidei ſeu formate ſeu informis: cū enī pͥª veritas fidē īſpirat ſic ꝯſcīaꝫ informat. vt ſi aliꝗs cogit̉ ip̄a euidētia ꝯſentire iſti ve ritati. oē totū maiꝰ eſt ſua ꝑte: ita ꝑ habitū infuſū fidei ipſa informatione ꝯſcīe. Artat̉ ⁊ cogit̉ ꝯſentire veritati pͥme ꝓpter ſe. vn̄ ſic̄ negaret hͦ. oē totū mai eſt ſua ꝑte contͣ ſuā ſciam ita negaret ꝙͣuis articuluꝫ cōtra ſuā ꝯſcīam. ⁊ ideo btūs ignatiꝰ cū cōpelle̓t̉ ut negaret xp̄m. Reſpōdit ſe n̄ poſſe nega re: ꝗa nomē eius habebat ſcriptu in corde. vn̄ ad ꝓbādū qͣlē īpreſſionē faciat fides in mente. poſt mortē eiꝰ īuētū ē nomē xp̄i ſcri ptū litteris aureis ī corde eiꝰ. Itē quedā habēt certitudinē ſenſu exꝑiētie: que certi tudo ꝑ modum guſtus eſt: uel tactus. talis certitudo ē ī ꝟtutibꝰ reſpcū ſuoꝝ obiecto ⁊ ī fide formata reſpectu credibiliū prim veritatis. dd̓ gͦ ꝙ fidē qͣ credimꝰ: cogͦſcim certitudinē euidētie ſi ipſam habemus ẜm ꝙ dic̄ Augꝰ ꝙ fides eſt ī animo credentis. ꝯſpicua eſt eī cuius eſt quēadmodū ⁊ alias aīe paſſiones ⁊ ꝑfectiones quas intellgimꝰ rebus ipſis exiſtentibꝰ in aīa: ut gaudiū et triſticia. timore. amorē. iuſticiā. tꝑātiā ⁊ hiꝰ Fideꝫ ꝟo que eſt illud qd̓ credimꝰ cogͦ ſcim certitudine īformatiōis ꝯſcīe: ſeu illud cre damꝰ fide īformi ſeu fide formata: ⁊ certitu dine ſenſus expiētie. Si credat̉ fide forma ta qua nō ſoluꝫ certa ē de ipſa ꝟitate quam credit ꝓpter informationē ꝯſcīe: ſꝫ ꝓpt̓ ſuā uitate ⁊ dilectione quā ſentit. ⁊ ꝑ hunc mo dū ſoluit̉ ⁊ patꝫ ſol̓o ad oīa obiecta p̄ter ꝙͣ ad vltimuꝫ. Nā ſi oꝑet̉ ꝙ credit̉ ad illd̓ qd̓ ſcit̉ certitudine euidētie: certiꝰ eſt qd̓ ſcit̉. Certitudine ꝟo īformatiōis ꝯſcīe ⁊ ſenſus exꝑientio intellectꝰ certiꝰ eſt qd̓ credit̉. Ad vltimū dd̓ ꝙ fides ꝟtus eſt habitꝰ gr̄a tuitus: ut habitꝰ eſt abſolute in aīa ſicut in ſb̓o ut gratuitꝰ eſt ſicut relatꝰ ad volūtatē dei acceptātis: que quidē volūtas exͣ nos ē ⁊ latet intelligētiā noſtrā. Scit̉ gͦ fides cer tiſſima ſcīa inqͣtū habitꝰ eſt: mēs. n. cogͦſcit ſe. cognoſcit ⁊ ſuos actꝰ ⁊ habitꝰ ⁊ potētias que ſut in ipſa. In qͣtū ꝟo gratuit eſt: ⁊ ẜ hoc habet rōnē virtutis habēs conexioneꝫ cum alijs virtutibꝰ. hͦ mō ignorat̉ nec ſcit̉ ab habēte fidē. Dico aūt hic gratuitū gͣtuꝫ facientē. ⁊ hoc mō ꝓcedat obiectio. Poſt ea queritur cecru fidei. Nā dicit magiſter. 3º. ſnīaꝝ ẜm Aug. ꝙ fides ꝓfeciſſe videt̉ ẜᵐ tꝑis ꝓceſſū ſicut ꝓfecit cognitio. Circa qd̓ obiicit̉. Nā cū fides ſit veritatis que ē ſupͣtēpꝰ non erit ꝓfectꝰ fidei ẜᵐ cognitionē tꝑis. gͦ nō ꝓfecit fides ẜᵐ ꝓceſſū tꝑis. Itē cū ꝓfectꝰ ꝟtutꝭ determinet̉ ẜᵐ ꝓfectu caritatis: ⁊ ī ſanctis patribꝰ āte īcarnationē: ⁊ ante legē fuerit equalis caritas: ſicut ī illis qui in lege ⁊ pꝰ legē uel pꝰ īcarnationē: ẜᵐ hoc nō erit dice ꝓfeciſſe fidē ſicut nec caritatē. Itē cū in oībus fidelibꝰ ſit fides eadē ⁊ eiuſdē veri tatis.ſ. prime. ⁊ ẜᵐ eandē veritatē cui aſſē tit credēs ſuꝑ oīa. aſſentiēs aūt ſuꝑ oīa no pōt amplius aſſentire. Relinꝗt̉ gͦ ꝙ nullus credens pōt ampliꝰ crede̓. gͦ nec in fide pro ficere. Itē ſicut dic̄ Augꝰ. Eadē fides me diatoris que nos ſaluat: ſaluos faciebat iu ſtos antiquos puſillos ⁊ magnos. gͦ antiqua habuerūt cāde fideꝫ mediatoris quā ⁊ nos habemꝰ: ⁊ eandē fidē creatoris. Ergo cum ẜᵐ hug. de ſco vic. duo ſūt que ꝓponūt̉ nō bis credenda creator ⁊ ſaluator ad que oīa alia reducūt̉ ⁊ eadeꝫ ſꝑ fuerit fides creato ris ⁊ ſaluatoris. Relinꝗt̉ ꝙ non ꝓfecerit des ꝑ ſucceſſū tēꝑis. Con. Exo. 3º. Ego ſi deus habraa deus viac deus iacob: ⁊ nomē meū adonay nō iudicaui eis. hoc dictuꝫ eſt moyſi. gͦ moyſes amplius habuit de noticia dei qͣꝫ p̄cedēteſ patres. Itē p̄s ſuꝑ ſenes. In tellexi dicit dauid. gͦ dd̓ maioreꝫ habuit q gnitionē de deo qͣꝫ antiqui patres ꝗ fuerut ante ipſū. Itē Actꝭ. 2º. Btus petrꝰ retorq̄ ad ſua tꝑa. illud Iohel̓. 3º. Effūdam de ſpi meo ⁊cͣ. ⁊ ꝓphetabūt filii ⁊ filie veſtre. gͦ cū plenior fuit cognitio ꝟitatis pͥme pꝰ effuſio nē ſpūs.ſ. qͣꝫ ī pͥoribꝰ ſecul̓ ⁊cͣ. Itē Greꝰ. ẜ incrementa tꝑm creuit ſcīa ſct̄oꝝ patꝝ ſpi ritualiū: ⁊ quāto viciniores aduētui ſalua uatoris extiterūt: tanto ſacramēta ſalutꝭ ple nius ꝑceperūt. de hinc etiā audiūt. btī ocl̓i qui videt̉ que vos videtis. x. Lucꝭ. ⁊ illud Iam dico vos ſeruos. Ioh̓. 15º. Oīa quecū audiui a pr̄e nota feci vobis. Ex his gͦ relī quit̉ ꝙ ꝑ ſucceſſionem tꝑm creuit cognitio prime veritatꝭ. Cuꝫ gͦ cognito ꝟitatis pͥᵉ ſit in pn̄ti ꝑ fideꝫ. Relinꝗt̉ ꝙ ꝑ tꝑm ſucceſſio ne creuit fides ⁊ ꝓfecit. Sol̓o dd̓ ꝙ fides habet cōꝑationē ad credentē ⁊ ad creditā veritatē. Itē veritas credita eſt prima veritas ⁊ hoc dupliciter. ẜᵐ ꝙ cogitat̉ ī ſe ⁊ ẜᵐ ꝙ cogitat̉ in effectu ſuo. veritas ẜᵐ ꝙ̄ cogitat̉ in ſe eſt abſtracta ab oī cōditione tꝑis. ẜᵐ ꝙ cogitat̉ ī ſuo effectu ꝗ ē tꝑalis: vt creationis recreatiōis glorificatiōis ⁊ hiꝰ cogitat̉ cū cointellectū ꝯditiōis tꝑis. Si gͦ reſpiciat̉ creditū qͣꝫtū ad pͥncipale ſignifica tum: creditū ē ſupͣ tꝑs. Si ꝟo reſpiciat̉ qͣꝫtū ad ꝯnotatuꝫ: creditu eſt ī tꝑe ẜᵐ quē modū dicit̉ ꝓficere fides ẜᵐ ꝓceſſū tꝑis. ſcd̓m ꝟo ꝙ fides accipit̉ ẜᵐ cōꝑationē ad credētem ſic pōt fides ꝯſiderari duobꝰ modi⁊: qͣtum ad habitū: ⁊ qͣꝫtum ad vſū. Pret̓miſſo īgit̉ argumēto fidei qͣꝫtū ad habituꝫ: ꝗa de hoc diuerſi diuerſa ſentiūt. dd̓ ꝙ ſi ꝯſideretur ꝙͣtū ad vſū dr̄ creſce̓ ⁊ ꝓfice. ⁊ hͦ. 4. modis cognitōe qͣꝫtū ad actū rōnalis. ꝯſtatiā ⁊ fir mitaᵉ ꝙͣtū ad actū iraſcibil̓. feruore ⁊ deuo tiōe ꝙͣtū ad actū ꝯcupiſcibil̓. actōe qͣꝫtū ad exercitiū exterioris oꝑatiōis: ẜᵐ pͥmū mod̓ dicit̉ ꝓficiens ī cognitiōe dīnoꝝ ꝓficere ī fide. Scd̓m āt modū 2ᵐ martyres dicūt̉ ꝓ feciſſe ī fide in ſuſtinētia ⁊ ꝯſtantia patie Scd̓m tertiuꝫ modum feruentes elatores fidei dicunt̉ ꝓfeciſſe in fide. Scd̓m qͣrtū modū oꝑantes actī di ꝓficere in fide. ⁊ ⁊ ẜᵐ hūc modū patꝫ ℟º ad pͥmo obiectum ⁊ in ꝑte ad ſequētia. Ad ſecūdum dd̓ ꝙ ſicut dicit hugo de ſcō vic. ꝓuo ſunt ſcd̓m que fides creſcere dicit̉. cognitio: ⁊ affectꝰ. ẜm cognitioneꝫ fides creſcit qn̄ erudit̉ ad ſcīam. ẜm affectuꝫ qn̄ ad deuotionē excitat̉ ⁊ roborat̉ ad ꝯſtatīa. quorūdā ꝟo fides affe ctu magna: cognitione parua. alioꝝ ecouer ſo. Alii ꝟo cognitione ⁊ affectu fideꝫ habēt magnā. alij cognitiōe ⁊ affectu paruā. affe ctū magnum in fide magis laudabileꝫ eſſe qꝫ cognitionē magnā: dominꝰ manifeſte on̄ dit vbi fidē grano ſynapis cōꝑauit. Math̓ 13º. Qd̓ quātitate ꝑuū eſt: ſꝫ nō feruore. hinc mulierī chananee parū ſcienti: ſꝫ multū con fidēti dictū eſt. magna eſt fides tua. Scd̓m gͦ hugo. dd̓ eſt ꝙ ſi fides fuerit equalis ꝙͣ ad affectionē in antiꝗs ⁊ modernis qͣꝫtum ad aliquos: nō tn̄ qͣꝫtū ad cognitiōeꝫ. Ad tertiū dd̓ ꝙ aſſentire ꝟitati habet duos re ſpectus. vnus ē ad veritatē. aliꝰ ad aſſen tiēte. Scd̓m reſpc̄m ad ꝟitatē. aſſentire ſeu credere vno eſt in oībꝰ. qui ꝗdē modꝰ expͥ mitur: cū dicit̉ aſſentire pͥme veritati ſuꝑ oīa. ẜm ꝟo ꝙ aſſētire dr̄ reſpcū ad aſſētiēte hoc mō eſt differētia ẜm īcremēta ⁊ ꝓfectū ſcd̓m ꝙ dicit hugo. Scd̓m incremēta fidei tria genera gentiū īueniūt̉. Quidā.n. fide les ſūt ꝗ ſola pietatē credere eligūt. ſꝫ vtrū credēdū ſit uel nō credēdū: rōne nō cōpre hendūt. Alii ꝟo rōne approbāt qd̓ fide cre dunt. Alii ꝟo qd̓ fide credūt ⁊ rōne appro bant purificate mētis intelligētia exꝑint̉. In primis ſola fides facit electionē. in ſecū dis rō adiugit approbationeꝫ. in tertiis pu ritas intelligētie app̄hēdit certitudine. Ad quartū dd̓ ẜm auctoritatē hug. de ſct̄ō vic. exponētē auctoritatē Numeri. 13. de bo tro qui portabat̉ in vecte. Botrus ſi ꝗdem in vecte: xp̄s in cruce eſt: cuiꝰ myſteriū in ſa cramēto duo ppͥ portāt Qui preceſſerūt por tauerūt: ſed nō viderūt. ꝗa p̄cedētes aduē tum eiꝰ ſacramenta paſſiōis eius ꝑ fidē por tauerūt: ſꝫ nō oēs ꝑ cognitionem ītelligere valuerūt. Secūdi at̄ portāt ⁊ vidēt: ꝗa fide les pꝰ aduēᵐ xp̄i ſacramᵐ paſſiōis eiꝰ ꝑ fidē ſuſcipiūt: ⁊ ꝑ reuelatā cognitōeꝫ iā cogͦſcūt Ex quo accipit̉ ꝙ qͣꝫuis eadē ſit fides qͣꝫtū ad ꝯſenſū veritatis quā credit̉. tn̄ drīa eſt in cognitiōe qͣꝫtū ad profectū ⁊ augmētum ſicut dictū eſt. Queritur poſtea paric ne ſidei ad alias ꝟtutes ẜm ꝙ dicit̉ fudam tum. Ad qd̓ ſic obiicit̉ ſuꝑ illud Lud. x. Nō terreamini ⁊cͣ. glo. fortitudo eſt fūdamē tum fidei. ẜm hoc gͦ fides nō eſt fūdamētū fortitudinis. Itē dic̄ Bern̄. ꝙ p̄cioſꝰ fun dus humilitas eſt in qua fūdat̉ fides. gͦ hu militas eſt fūdamētū fidei. ⁊ nō econuerſo Iteꝫ ſuꝑba volūtas ē cā īfidelitatis ⁊ re pellit fidē. gͦ hūilitas ē initiū fidei. Ex quo relinꝗt̉ ꝙ humilitas erit fūdamentū fide ⁊ ſb̓a reꝝ ſperandaꝝ. Itē cū obiecta fur dant̉ in aīa ꝑ ſuos h̓itꝰ: videt̉ ꝙ credenda fundēt̉ ī aīa ꝑ fideꝫ: ſperāda ꝑ ſpem: diligē da ꝑ caritatē. Spes gͦ erit fūdamētū rerum ſperandaꝝ nō fides. Itē fūdamētū ꝓpͥe eſt ⁊ dr̄ ī maͣ ꝑmanēte: ⁊ ſimul cū rebꝰ reſpe ctu quarū dicit̉. vnde vbi ē maͣ trāſiēs: nō dr̄ ꝓprie fūdamētū. Si gͦ fides nō remāebit cū ſꝑandis ī vita eterna: ſicut ptꝫ. i. Cor. 13 quia euacuabit̉ nō pōt dici fides fūdamē. reꝝ ſꝑandaꝝ. Ad qd̓ dd̓ ꝙ fides dr̄ fūda mentū ẜᵐ rōnē ſpūalis edificii: ẜm ꝙ dicit glo. Heb. xi. Fides ē fūdamētū oīuꝫ bonoꝝ qd̓ nemo mutare pōt. ſn̄ quo nō ē bona edi ficatio. Dicit̉ aūt fundamētū in via: ꝗa eſt primꝰ habitus quo homo ſuꝑ ſe aſcēdit. ſe quēs ꝟo eſt ſpes que ē ſic̄ paries quo anim erigit̉ ad artingendū magnitudinem gl̓ie celeſtis. Caritas ꝟo ē ſicut ſup̄mū ſeu tectu qd̓ eleuat̉ vſqꝫ ad ſb̓limitatē gl̓ie: ꝗa nūꝙͣ excedit. i. Cor. 13º. ẜm hoc gͦ dicit̉ fundam̄tū Preterea dicitur fundamentum reſpe ctu ſperandarum hoc eſt reſpectu eternoꝝ bonoꝝ ẜm ꝙ ī ſpe ſunt. Speramꝰ enī vide̓ verū. ſꝑamꝰ attingere gl̓iofuꝫ. ſꝑamꝰ plene diligere ſūmū bonum.ſ. ex fide diſponente aīam. fides gͦ diſponit aīaꝫ vt iſta ſb̓ſīſtāt in ipſa. Ad pͥmuꝫ gͦ qd̓ obiicit̉ de fortitu dine dd̓ ꝙ fundamētū dupliciter dr̄ ī ſpiri tualibꝰ ꝓpt̓ ſb̓iectōeꝫ: ⁊ ꝓpt̓ firmitatē. ꝓp ſb̓ꝫ ectione dr̄ fides fundam̄tū ꝟtutuꝫ: ꝗa ē primꝰ habitꝰ qͣſi ſb̓tractus oībꝰ habitibus virtutuꝫ ſic̄ accidit in coloribꝰ Nā color al bus aliqn̄ ſb̓ſternit̉ oībꝰ qui ſuꝑ pīguntur Propter firmitatē dr̄ fortitudo fundam̄tū fidei nō qͣꝫtū ad habituꝫ ſꝫ qͣꝫtuꝫ ad oꝑa ī ꝗ bus firmat̉ fides ꝑ fortitudinem ne cedat paſſionibꝰ. ẜm hͦ gͦ patꝫ ꝙ fides dicit̉ fūda mentuꝫ fortitudinis ꝑ abſtractionē ꝙͣ tum ad h̓ituꝫ. fortitudo ꝟo dr̄ fūdamētuꝫ fidei ꝑ firmitatē qͣꝫtuꝫ ad actuꝫ. Ad ſecunduꝫ ꝟo qd̓ obiīcit̉ d̓ humilitate dd̓ ꝙ humilitas eſt dupliciter. ex gr̄a gratis data: ⁊ ex gr̄a gratuꝫ faciente. humilitaſ ex gratia gratis data eſt qua homo intellectū ſuuꝫ humiliat ut nō ſit aliquo mō repugnās veritati cre dendoꝝ. ⁊ ẜm hūc moduꝫ humilitas eſt diſ poſitio p̄cedēs ad fidē formatā nō tn̄ debꝫ dici fūdamētuꝫ: ꝗa non eſt eiuſdē rōnis. Eſt enī humilitas huiꝰ ex gr̄a gratis data. fides ꝟo formata ex gr̄a gͣtuꝫ faciēte Humi litas ex gr̄a gratū faciente eſt qua homo in clinat̉ ad debitā ſubiectionē ⁊ ſenſū ſue ꝑ uitatis. dd̓ gͦ M hunc mi fundamētū in virtutibꝰ pōt dici dupl̓r: rōne gn̓atiōis ⁊ ratione cōſeruatiois. Rone gerieratiōīs fides eſt fundamētaꝫ virtutuꝫ. Rone ꝟo cō ſeruationis ſeu cuſtodie humilitas ꝗa ē cu ſtos oīuꝫ ꝟtutuꝫ ne corruat. Un̄ Gregꝰ. Solī ruine creſcit ꝙ edificāt qui ante molē fabri ce humilitatis fundamētuꝫ nō ꝓcurāt. ⁊ ꝑ hͦ ptꝫ ℟ ad tertiū. Ad qͣrtuꝫ dd̓ ꝙ reꝝ ſperadaꝝ īꝙͣtuꝫ ī eis ꝯcernit̉ actꝰ ſpei: ſpes eſt ſb̓a ſicut forma. fides ꝟo ſic̄ maͣ.i. maͣlis diſpoſitio ꝑ quā in aīa res ſꝑande vt ſunt ſb̓ actu ſpei ſb̓ſiſtunt. Quia gͦ fundamentū dicit ronē materie non forme. Ideo ꝯuenit fidei eſſe fūdamētū reꝝ ſꝑandaꝝ non ſpei. Id vltiᵐ dd̓ ꝙ nō refert: ſꝑāduꝫ enī ẜm ſb̓am dicit eternū: ſed ſꝑandū inqͣtū ē ſub actu ſpei.ſ. inqͣꝫtū eſt ſꝑandū dic̄ tꝑale ꝓ ꝯcretionē actꝰ ſpei ad ipſam rē ſꝑandū. dr̄ fides fūdamētū reꝝ ſꝑandaꝝ nō qͣtū ad ſuā ſb̓aꝫ: ſꝫ ꝙͣtū ad cōcretione actus ſpei ad ipſas res: hoc eſt dicere: dicit̉ fūdlamentum eternoꝝ bonoꝝ: nō ꝓut habēt eſſe ī re d̓ fu turo. ſed ꝓut habēt eſſe ī ſpe de pn̄ti. maet igit̉ fides reſpectu eius ꝙ dicit̉ fūdamēˡ ẜᵐ hūc modū. In hunc gͦ modū termīat̉ īꝗ ſitio de fide ſcd̓m ꝙ accipitur pro fide qua creditur. B Eſt at̄ inquirere de fide ẜᵐ ꝙ accipit̉ ꝓ eo qd̓ credi tur hͦ eſt de credibili. credibile aūt dr̄ arti culus fidei. collectio aūt articuloꝝ dicitur ſymbolū: vt āt plena ſit euidētia modꝰ īꝗſi pͦ queret̉ ꝗd articulꝰ. tionis erit talis. 2º que rō ſymboli.i. collectiōis articulorum. de ſufficiētia credibiliū ẜᵐ diſtīctōes tempoꝝ. de ſufficiētia articuloꝝ qͣꝫtuꝫ ad fidē ſimpliciū. 5º de diſtinctionē ⁊ ex poſitiōe articuloꝝ ẜᵐ differētiā ſymboloꝝ. p̄notādū eſt ꝙ ar Ad primum ticuiꝰ triplicite diffinit̉ ẜm hug. de ſcō vic. Articulꝰ eſt naͣ cū gr̄a. Itē ẜᵐ eundē aliter ſic. Articulꝰ eſt ꝑceptio ꝟitatis dīne tendēs in ipſam. Itē ẜᵐ Ricꝭ. de ſco vic. 3º mō ſic articul eſt indiuiſibilis veritas de deo artans nos ad credēdū. pͦ querit̉ que ſit rō aſſignatōis hāꝝ diffinitionū. Nā vidēt̉ repugnare pͥ ⁊ tertia. nā pͥma que dic̄ articulū eē naͣꝫ cu gratia ponit articulū in cōplexiōe ⁊ cōpoſi tione veritatis. Tertia ꝟo que dic̄ articulū indiuiſibilē veritatē ponit articuluꝫ ī ſim plici acceptiōe veritatis. Itē cum multa ſint credibilia ⁊ credēda ſine quibꝰ nō eſt ſalus que nō ꝯtinet veritatē de deo: vt qd̓ dr̄ ī ſymbolo. Credo ſcām catholicā eccl̓iaꝫ ⁊ carnis reſurrectiōeꝫ: ⁊ alia que ī ſymbol nō ꝯtinēt̉: ut fornicatione eē mortale pcc̄m ⁊ cetera hiꝰ. gͦ non eſt verū ꝙ dr̄ in 2ª ⁊ 3 diffinitiōe ꝙ articulꝰ eſt ꝟitas de deo ⁊cͣ. ꝗa cū p̄ciſiōe ītelligit̉ diffinitio. Itē cogn ph̓ica de deo qua ī methaphyſica ꝓbat̉ ꝙ deus eſt ⁊ oīpotēs ⁊ etern ē ꝟitas de deo ⁊ ꝑ rōnes neceſſarias artat nos ad credēd̓ gͦ tal̓ cognitio ē articulꝰ. Sꝫ diffinitio t̓tia vera eſt qua dicit̉ ꝙ articulꝰ ē īdiuiſibilis veritas de deo ⁊cͣ. Itē cū hi ꝗ ſūt in pcc̄o mortali fideles credat deuꝫ eē ſic̄ ī ſymbol ꝯfitemur. vnuꝫ oīpotētē ⁊cͣ. nō tn̄ credāt in deū: ꝗa credēdo ꝑ amorē nō tendūt in eum in ipſis eſt ꝑceptio ꝟitatꝭ nō tēdēs ī ip̄aꝫ. Ex qͦ relinꝗt̉ ꝙ ſi articulꝰ eſt ꝑceptio ꝟitatꝭ dīne tēdēs ī ipſam: ꝙ ip̄i nō credūt alique articulū. Itē qua rōne dr̄ in tertia diffi nitione: articulꝰ īdiuiſibilis ꝟitas. Nā inte tio articuli īuenit̉ ī quadruplici facultate. īgrāmatica ad diſtīctione dcōis vel ſuppo ſitoꝝ. In rethorica vt dic̄ tuliꝰ in 2º retho Articulꝰ dicit̉ cū ſingula verba īteruallis diſtinguunt̉ ceſa or̄one. hoc mō acrimonia voce vultu aduerſarios ꝑterruiſti. in ph̓i articuli diſtīctiōes digitoꝝ: ⁊ ī vnaquaqͣꝫ facultate articulꝰ dr̄ mīmū ī ſuo gnͣe: ⁊ hꝫ rōnē diſtinctiōis ſeu ī dictiōe ut ī grāma tica. ſeu ī or̄one: ut ī rethorica. ſeu in mēbro ut in ph̓ica. querit̉ gͦ cuꝫ articulꝰ accipiat ī rethorica. an̄ accipiat̉ ẜm ītētionē aliarū ſcīaꝝ. Nam ſi accipiat̉ ẜᵐ ītentionem indi uiſibilitatīs male diffinit. hugo dicens ꝙ articulus eſt natura cum gratia. Si gͦ ſcd̓m rone diſtinctiōis. gͦ qui habēt fidē īplicitā no credūt oēs articulos. Sol̓o. Articulꝰ accipit̉ ſtricte. ꝓprie ⁊ coīter. Stricte acci pit̉ articulꝰ ẜm ꝙ artat̉ ad partes ſymboli apl̓oꝝ. ⁊ hoc mō accepit hugo cū dixit arti culū eſſe naͣm cū gratia. Na in ſingulis ar ticulis illius ſymboli cōfeſſiōi nature dīne uel humane adiūgit̉ effectꝰ gratie. ꝟbi gr̄a cū dico. Credo ī deū pr̄em ⁊cͣ. ſignifico naͣm cū adiūgo creatorē celi ⁊ terre. adiūgo gr̄aꝫ Ex gratia.n. non ex debito fuit ꝙ coīcare voluit ſuā bōitatē ī creatiōe reꝝ. Sil̓i mō cū dico ⁊ in ih̓m xp̄m ⁊cͣ. ꝯfiteor naͣꝫ: cuꝫ ad do qui cōceptꝰ eſt de ſpū ſctō. adiūgo gr̄aꝫ Accipit̉ aūt hic natura ꝓ ipſa naͣ que dīna eſt: vel q̄ aſſūpta eſt a deo.ſ. humanitate. Propͥe accipit̉ articulꝰ ẜᵐ ꝑfectā rōnē: ut ē obiectū fidei formate. ⁊ hͦ mō accipit̉ ī illa diffinitiōe. articulꝰ eſt ꝑceptio ꝟitatꝭ dīne ī ip̄aꝫ tēdēs: vt ꝑ hͦ ꝙ dr̄ ꝑ̄cep ꝟitatꝭ dīne ſignificet̉ intētio coīs fidei ſormate ⁊ īfor mis. per hoc ꝟo ꝙ addit̉ in ipſā tendens: determīet̉ ⁊ appropriet̉ fidei formate. ⁊ ſī gnificet̉ duplex ꝑfectio articuli. ꝑfectio in tellectus in hoc ꝙ dicit̉ ꝑceptio veritatis dīne. ꝑfectio affectꝰ in hoc ꝙ dicit̉ in ipſaꝫ tēdēs. Articulꝰ.n. formatꝰ nō ſolū illuſtrat ī tellectū ꝑ ꝑceptionē veritatis. ſed etiā mo uet affectū ad deſideriuꝫ ꝟitatis. Coīter accipit̉ articulus ẜᵐ ꝙ eſt obiectū fidei for mate ⁊ informis. ⁊ ad hac intētionē reſpici ens Riddicit ꝙ articulꝰ eſt īdiuiſibil̓ ꝟitas d̓ deo artās nos ad credēdū. Et ꝑ hͦ ꝙ dic̄ īdiuiſibil̓ ꝟitas de deo: tāgit eēntia articl̓i ꝑ hoc ꝟo ꝙ dic̄ artās noſ ad credēdū: tāgit effectū articuli inqͣꝫtū articulꝰ eſt. ⁊ ex hoc ī ſinuat noīs rōnē. eo enī ꝙ artat rōnem ad aſſentiendū articulꝰ dicit̉. patꝫ igit̉ que ſit ro aſſignatiōis poſitaꝝ diffinitionū. Ad illud gͦ qd̓ pͦ obticit̉ de repugnantia prime diffinitiōis ⁊ vltime. dd̓ ꝙ cū duplex opīo fuerit de articulis. Nā quidā poſuerūt res eſſe articulos. ꝗdā ꝟo enucīabilia. ⁊ ſic̄ ſupͣ diſputatū ē ꝙ articuli ſūt ſimpl̓r: ⁊ articuli ẜm quid. articuli ſimpl̓r ſūt ipſe res ſimpl̓r accepte ab ip̄o ītellectu. vt vnitaſ trinitas incarnatio. ⁊ ſic de hiꝰ. Articuli ꝟo ẜm ꝗd ſūt enunciabilia. vt deū eſſe trinū. filiū dei eſſe incarnatū. Ricꝭcū dixit ꝙ articulꝰ erat indiuiſibil̓ veritas: reſpexit ad ītētionem articuli ſimpliciter. hugo ꝟo cuꝫ dixit arti culū eſſe naturā cū gratīa: accepit articuluꝫ ẜm quid ſeu ꝯtingēter. Et ideo Ricꝭ poſuit articulū in acceptiōe ſimplicis ꝟitatꝭ. hugo ꝟo ī cōplexione ꝟitatis. ſꝫ reſtringēdo īten tionē articuli ad ſymbolū apl̓oꝝ ſic̄ dictū ē Ad ſecūdū ex ſuꝑioribꝰ ptꝫ ℟º vbi on̄ſū eſt ꝙ nō oē qd̓ credēdū eſt: eſt articulꝰ ſupͣ qōne vtrū obiectū fidei ſit verū creatū vl̓ increatū. Sūt enī quedā an̄cedētia ad fidē quedā ſequētia. quedā cū ipſa fide. An̄cedē tia ad fidē ſūt ea que ſūt de iure naͣli: ⁊ in decalogo exprimūt̉ que ſupponit fides. In̄ eſt ꝙ credēdū eſt ꝙ trāſgreſſio cuiuſlibꝫ p̄ cepti ſit mortale pcc̄m̄: ꝗa diſcredere illud qd̓ fides ſupponit īfidelitatis ē. Sequētia ꝟo ad fidē ſūt vel que inferūt̉ ex articulis vt ꝙ deus ē vbiqꝫ: qd̓ ſeꝗt̉ ex hoc ꝙ deꝰ eſt īmēſus: vel que ad articulos reducūt̉: ut ea que determīata ſunt in ſcriptura tenemur credere implicite uel explicite. ſeu ab eccl̓ia tradita ut ea que pertinēt ad ſacramētalia eccl̓ie. ⁊ ea q̄ in ſcriptura determināt̉ qͣꝫtū ad circūſtātias aduetꝰ ad iudiciū. q̄dā ꝟo ſūt ſiml̓ cū ipſa fide: ⁊ he ſūt ꝑticule fidei que in ſymbol̓ cōtinent̉. hͦ 3º mō accipit̉ ar ticulꝰ. ⁊ ſi obiiciat̉ d̓ catholica eccl̓ia ⁊ car nis reſurrectiōe. dd̓ eſt ſicut priꝰ. nam iſtꝫ nō ponūt̉ ꝓ articulis niſi inqͣtū ꝯcernitur dīna actio in his vt ī ipſa catholica eccl̓ia accipit̉ dīna virtꝰ facies ī ea remiſſionem pctoꝝ. In carnis ſil̓r reſurrectiōe ꝯcernit̉ virtꝰ dīna faciēs reſurrectionē. Ad t̓tiū dd̓ ꝙ ſicut dicit̉ a ph̓o deſcēdūt noīa ſicut deſcendūt ſcīe. ſil̓r dd̓ ꝙ aſcendūt noīa ẜm ꝙ aſcēdūt ſcīe ⁊ noīuꝫ intētiōes. veritas gͦ ī naͣli ph̓ia accipit̉ ꝓ veritate que ē ẜᵐ naͣꝫ In rōnali ph̓ia ꝓ veritatē que ē ẜm rōnem gͣ in theologia que eſt ſcīa ſuꝑ naturā ⁊ rō nē accipit̉ veritas ꝓ veritate que eſt ſupra natura ⁊ rōnē. Cū gͦ dicit̉ ꝙ cognitio ph̓ica que eſt de deo qm̄ oīpotēſ eſt ⁊cͣ. eſt acceptō veritatis de deo. aliter dicet̉ qͣꝫ cū dr̄ ꝙ ar ticulꝰ fidei eſt acceptio ꝟitatis de deo. Nā illa acceptio que eſt ph̓ica a nobis eſſe dr̄: ꝗa ꝑ rōne naͣlē īueſtigat̉. Illa ꝟo que ē arti culus nō a nobis eſt: ꝗa a deo cū lumīe gr̄e fidei infūdit̉: ⁊ ad hͦ reſpiciēs hugo de ſco vic. dixit ꝙ articulus eſt ꝑceptīo veritatis dīne: nō dixit acceptio ſed ꝑceptio.i. ꝑ aliū captio: ꝗa nō a nobis ſed ꝑ aliū in nobis in fūdit̉. Iacꝭ. pͦ. Oē datū optimū: ⁊ oē do. ꝑ de Iur. eſt ⁊cͣ. Preterea hoc ꝙ dr̄ artās nos ad credēdū aliter ⁊ aliter dr̄ de cognitiōe ph̓ica ⁊ articulo: ꝗa cognitio ph̓ica artat ꝑ lucē rōnū euidēte. articulꝰ ꝟo artat ꝑ lucē gratie infuſam: ꝯſcīam informātē ſic̄ ſupra dictū ē. Itē cognitiōe ph̓ica ꝑ rōnē arta tur intellectꝰ neceſſitate. articulo ꝟo fidei ꝑ lucē īfuſam artat̉ affectꝰ vt volūtarie aſ ſentiat ꝟitati dīne ꝓpter ſe. Ad qͣrtum dd̓ ꝙ ſicut dictū eſt ſic̄ fides diſtīguit̉ per formatā ⁊ informē. Ita articulꝰ dr̄ formatꝰ ⁊ informis. Articulus ꝟo formatꝰ diffinitur ab hug. cū dic̄ articuluſ eſt ꝑceptio ⁊cͣ. ⁊ ẜm illā rationem exiſtēs in mortali peccato no credit articulū: ꝙ admodū nec credit ī deū Articulꝰ ꝟo coīter ad formatū: ⁊ informeꝫ diffinit̉ a Ricꝭ. cū dic̄. articulꝰ eſt īdiuiſibil̓ veritas ⁊cͣ. ⁊ hoc mō ī pcc̄o exiſtēteſ credūt articulos. Ad vltimū qd̓ querit̉ vtrum articulꝰ in theoª accipiat̉ ẜm rōne aliarum ſcīaꝝ. dd̓ ꝙ ītētio articuli accipit̉ ẜᵐ rōnē ſimplicitatis ꝓut dicimꝰ articulos ſimpl̓r res ipſas credēdas. ſcd̓m ꝟo rōne diſtinctī onis ꝓut dicimuſ articulos ẜm ꝗd eſſe ipſa enūciabilia ī que ipſū ſymbolū velut qd̓dā totū in ſuas ꝑticulas diſtīguit̉ ſicut infra dicetur. querit̉ de Conſequenter ratione ſymboli.i. collectionis articulorū. ⁊ incidū q̄ōnes diſciplinales circa hoc plures. Prīa gn̓al̓ q̄.ſ. cā fuerit cōpoſitiōis ſymboli.i. col lectōis articl̓oꝝ. Secūda cū pͥᵐ ſymbolū qd̓ dr̄ ī ſilēto ſit ab ip̄iſ apl̓iſ ꝯſtituᵐ: ſic̄ tͣdūt auctoritates: que rō fuit editiōis alioꝝ ſym boloꝝ videlicꝫ ſymboli qd̓ cantat̉ in miſſa. Credo.ſ. in vnū deū: qd̓ fuit a patribꝰ ī ni ceno ꝯcilio ꝯſtitutū: ⁊ ſymbolū. Athanaſii. qd̓ cantat̉ ī pͥma: cū pͥmū ab apl̓is oīa ſapīa eruditis ſufficient̓ ꝯtineret articuloſ neceſ ſarios ad ſalutē. Itē cū ſymbolū apl̓oruꝫ ⁊ ſymbolū patrū diſtinguat̉ ẜᵐ ea que tri bus ꝑſonis appropriāt̉ ſicut patꝫ ꝯſiderāti que rō eſt ꝙ ſymbolū athanaſii aliter diſtī guat̉. Icē querit̉ de ſymbolo apl̓oꝝ qͣre dicat̉ de maͣeͣ ⁊ ī pͥma ⁊ ī cōpletorio pluſqͣꝫ in alijs horiſ. Itē quare ſymbolū patrum cantat̉ in miſſa ⁊ pꝰ euāgeliū. Itē quare ſymbolū athanaſii cantat̉ in pͥma. Ad qd̓ rn̄dendū ꝑ ordinē. ⁊ pͥmo ad pͥmū dd̓ ꝙ cā ſymboloꝝ.i. collectiōis articuloꝝ ē īſtructo fideliū in vna ītelligētia ⁊ ꝯfeſſione ꝟitat ⁊ deuotiōe religiōis. Cuꝫ enī vna ſit ꝟitas in qua beatificanda eſt hūana natura. vna ītelligētia. vna ꝯfeſſio. vna religio debet eſſe intendēdo ad ipſam veritatē. Ideo cū tot eſſent diuerſitates hoīuꝫ natiōe moribꝰ līgua cognatione ⁊ alijs modis multis ſpū ſco illuminate: excogitauer̄t patres collige ſingula credēda ⁊ ꝯfitenda de ipſa dīnita te in vnā ꝯfeſſionis coordinationē: vt oīuꝫ credētiū eēt ꝯfeſſio vna fides ⁊ religio. vt ſicut dr̄ Actꝭ. 4º. Multitudiniſ credētiū eēt cor vnū ⁊ aīa vna. ſicut dic̄ btūs augꝰ ī li de ſymbolo. multe aīe erant: fides eas vnā fecerat. vn̄ nō ꝙ ex hac vnitate dicit̉ ſym bolū. Symboluꝫ enī in naͣli ph̓ia dicit̉ ꝯue niētia: ꝓpter ꝯueniētiā gͦ intellectuū in ve ritate vna: ⁊ religiōe vna ſymbolum fidei appellatū eſt. Nota tn̄ ꝙ preter hāc cauſaꝫ due poſſūt alie aſſignari. Denoīatiōis ſym boli vna eſt ꝯueniētia apl̓oꝝ ī ſymbolo co ponēdo ſeu patrū: ꝗa ſic̄ īfra patebit ī ſym bolo apl̓oꝝ vnuſꝗſqꝫ appoſuit ꝑtē ſuā. In̄ dictū eſt ſymbolū a ſin qd̓ eſt cū ⁊ bole: qd̓ eſt ſnīa quaſi multoꝝ ſnīa. Alia cā eſt cōnēi entia ſcripturaꝝ ex quaꝝ aggregatione fa ctum eſt ſymholū. Un̄ Augꝰ ī liº de ſymbo lo iſta verba ꝑ dīnas ſcripturas ſparſa ſūt ſed tn̄ collecta ſunt: ⁊ ad vnuꝫ redacta. ne tardoꝝ hoīuꝫ laboraret memoria. Ad ſe cundū dd̓ ꝙ cā multiplicatiōis ſymboloruꝫ fuit triplex. Inſtructio fidei. veritatꝭ expla natio. erroris excluſio. Inſtructio fidei fuit cā ꝯpoſitiōis ſymboli apl̓oꝝ. ad hoc enī co poſitū eſt vt in vna fide credēdoꝝ neceſſa rioꝝ ſaluti fideleſ erudirentur. Fidei expla natio circa dubitationes emergentes fuit ca cōpoſitiōis ſymboli ſcōꝝ patꝝ qd̓ cātat̉ in miſſa. Erroris ꝟo excluſio ꝓpter hereſes multiplices pululātes: cā fuit ſymboli atha naſii: qd̓ cantat̉ in pͥma. Cuicūqꝫ vult ⁊cͣ. Ad tertiū qd̓ querit̉ de diuerſitate diſtin ctionis que eſt in ſymbolis. dd̓ ſicut tactuꝫ ē. Primū ſymboluꝫ apl̓oꝝ fuit ad inſtructī onē fideliuꝫ in fide trinitatis. ⁊ iō ẜᵐ appro priata trinitatis diſtinguit̉ ut ꝑs prīma ſit de appropͥatis patri. Credo in deum pr̄em ⁊cͣ. 2º de appropriatis filio.ſ. ⁊ in ih̓m xp̄m filiū eius. Tertia de appropriatis ſpūi ſctō. credo ī ſpm̄ ſcm̄. Scd̓m ſymbolū niceni ſy nodi fuit ad explanatione fidei trinitatis. vnde ⁊ illud ſymbolū diſtīguit̉ ẜm ea que conueniūt tribꝰ perſonis. Tamen quia tunc emergebat dubitatō circa ꝑſonaꝝ eqͣlitatē ⁊ maxīe circa ꝑſonā ſpūs ſcī. Ideo cuꝫ pͥma pars illius ſymboli ſit de ꝑtinētibꝰ ad pr̄eꝫ Cum dr̄. Credo ī vnū deū patrē ⁊cͣ. Secūda de ꝑtinētibꝰ ad filiū: ⁊ in vnū ih̓m xp̄m fi liū eius ⁊cͣ. Tettia eſt de ꝑtinēbꝰ ad ſpirituꝫ ſanctū cū ꝓteſtatiōe equalitatis. vn̄ ibi dr̄ ⁊ in ſpm̄.ſ. dominū. qui cū patre ⁊ filio ſiml̓ adoͣat̉ ⁊cͣ. Tertiū ꝟo ſymbᵐ athanafii fuit contra hereſes pululātes circa fidē dīnita tis ⁊ humanitatis. Ideo illud ſymbolum pͦ remouet errores circa ꝯfeſſionem vnitatis eſſentie dīne ⁊ diſtinctiōis ꝑſonaꝝ ꝑ rectā ꝯfeſſionē eſſentialiū ⁊ ꝑſonaliū deo digͣrū noīationū. vnde pꝰ ꝟſiculos ꝓhemiales dr̄ Fides aūt catholica hec ē vt vnū deū ī tri nitate ⁊cͣ. 2º ꝟo remouēt̉ errores circa fideꝫ humanitatis cū dr̄. ſed neceſſariū ē ad eter nam ſalutē. Ad qͣrtū qd̓ querit̉ d̓ ſymbo lo apl̓oꝝ quare ſubmiſſe dr̄. dd̓ ꝙ ꝓpter hͦ vt ſtatus pͥmitiue eccl̓ie rep̄ſentet̉ qn̄ apl̓i ⁊ fideles nō audebāt fidē xp̄i ꝯfiteri ī ma nifeſto vſqꝫquaqꝫ. In prima ꝟo ⁊ ꝯpletorio illud ſymbolū dr̄ ut ſignificet̉ qd̓ ſine fide impoſſibile eſt dirigi: ⁊ placere deo ī bōis ẜm ꝙ dr̄ ad Heb xi. Sine fide impoſſibile eſt placere deo. Ideo dr̄ in pͥma anteqͣꝫ ꝓce datur ad opera in die. Itē ut ſignificetur ꝙ ſine fide impoſſibile eſt reſiſtere mal̓: ẜᵐ ꝙ ſigͣt̉ in pͥma pe. vltimo. vbi dr̄ reſiſtere.ſ diabolo: fortes in fide. ideo dr̄ ī cōpletorio. In monimētuꝫ cōtra tēptatiōes nocturnas ⁊ hoc eſt qd̓ dic̄ augꝰ de ſymbolo. Accipite regulā fidei qd̓ eſt ſymbolū: cū acceperitis in corde ſcribite: ⁊ quotidie apud vos dici te āteqꝫ dormīatis ſupple ī cōpletorio: aūꝙͣ ꝓcedatꝭ ſupple in hora pͥª vr̄o ſymbolo vos munite. Ad illud qd̓ q̄rit̉ quare ſymbolū patrū cantat̉ in miſſa pꝰ euangelium. dd̓ ꝙ ſymbolū patrū ⁊ etiā athanaſii eſt ꝯtra de clamatioeſ ⁊ garrulatiōes hereticoꝝ: ad qͣs ꝯfutandas īſtituta ſūt ꝑ ꝯfeſſionē fideliū. Preterea in miſſa ſymbolū patꝝ cantatur vt ꝯfeſſione fidei ⁊ deuotione p̄paremur ad ꝑticipationē ſacram̄ti dn̄ici corꝑis cuiꝰ ꝑticipes efficimur ꝑ fidē. Un̄ augꝰ. Crede ⁊ māducaſti. poſt euāgeliū ꝟo canitur ut mo ſtret̉ ꝙ ſymbolū ex verbis dn̄i loquētis in euāgelio accipit̉. Ad illud qd̓ querit̉ qͣre ſymbolū athanaſiī ī prima cātat̉ ꝓpt̓ duo.ſ. ꝓpt̓ ſignificationē vt deſignet̉ ꝙ fides eſt prima mentis illumīatio ⁊ pͥma virtutū: ⁊ ꝓpter vtilitatē. armamur.n. ſymbolo fidei ẜm ꝙ dicit̉ ad Eph̓. 6º. In oībus ſumentes ſcutū fidei. ꝓpterea in hora pͥma arma dei ſumimus ut oēs temptationes expugnare valeamus. Onſe quenter rie ¶ de ſufficiētia fidei ẜm ſucceſſiones tēpoꝝ. ⁊ querūt̉ duo. pͦ vtrū eēt ſufficiēᵍ ſalutis ſine fide mediatoris. 2º vtruꝫ ne ceſſariū fuerit crede̓ oī tꝑe ea que credimꝰ de fide mediatoris. ſic ad He. xio. Ac Ad primum cedentē oportet credere ꝙ deus ē: ⁊ ꝙ remunerator eſt. ſed queritur vtrū āte aduētū ⁊ legē ſuffecerit hoc credere ad ſalutē. Nā tꝑe gr̄e ꝯſtat cer tiſſime hͦ nō ſufficere. Oportet enī vniuer ſa credi que in ſymbolis ꝯtinēt̉. Propter hͦ querit̉ quare apl̓us iſta duo poſuit: ⁊ vtrū aliquo tꝑe ſuffece̓it hͦ ad ſalutē: videtur ꝙ ſic. ꝗa āte pcc̄m ade nō erat neceſſaria redē ptio humani gn̓is. gͦ nec fides mediatoris erat neceſſaria ſaluti. ꝓ tꝑe gͦ illo ſuficeret credere ꝙ deꝰ eſt: ⁊ ꝙ remunerator ē abſqꝫ fide mediatoris. Itē pꝰ pcc̄m in lege na ture nō erat naturali lege que ē ī dictamīe roniſ ſcriptū aliqd̓ p̄ceptū credendi media torē ſeu redēptorē: nec ex lege poſita nec ex ꝓphetꝭ erat p̄dicatuꝫ ꝙ credēda eſſet redē ptio humani generis. Relinꝗt̉ igit̉ ꝙ pro ſtatu illo nō obligabāt̉ ad fidē mediatoris gͦ ſine illa poterat eſſe ſalus. Itē nūqͣꝫ de exigit a nobis vltra poſſe. Cū gͦ fides medi atoriſ nō poſſet haberi nec ꝑ̄ ſcripturas nec ꝑ creaturas nec ꝑ pphetas: ꝑ quos īſinuaet̉ credēdū eſſe mediatorē. Relīꝗt̉ igit̉ ꝙ nō ſꝑ fuit neceſſaria fides mediatoris. Contͣ augꝰ ad optatū. Nemo liberat̉ a dānatiōe que facta eſt ꝑ adam niſi ꝑ fidē ih̓u xp̄i. Itē dic̄ augꝰ. Eadeꝫ fides mediatoris q̄ nos ſaluat: ſaluos iuſtos faciebat ātiquos puſil los cū magniſ: ꝗa ſicut credimꝰ xp̄m ī carne veniſſe ita illi vētuꝝ. Sol̓ o diſtīguēdꝰ eſt ſtatus.ſ. ſtatus ante pcc̄m: ⁊ ſtatꝰ pꝰ pec catū: ⁊ ante legē: ⁊ ſtatꝰ ſb̓ lege: ⁊ ſtatꝰ gr̄e In ſtatu āte pcc̄m neceſſaria fuit fides cre atoris: ꝗa eſt ⁊ ꝗa remunerator eſt: ꝗa.ſ. eſt prīcipiū ꝯditiōis: ⁊ ꝗa rēmunerator ē īꝙͣ finis ⁊ cōplemētū btītudinis. ꝓ ſtatu ꝟo p pcc̄m neceſſaria fuit fideſ: nō ſolū creatoris īmo mediatoris ẜm ꝙ dic̄ augꝰ qd̓ ſcriptu eſt. Actꝭ. 4º. Non eſt aliud nomen ſub celo in quo oporteat ſaluari nos. ex illo tꝑe valꝫ fides ad ſaluādū genus humanū: ex quo in ada vitiatū eſt. gͦ fides mediatoris ſolūmō neceſſaria eſt pꝰ pcc̄m. poſt peccatuꝫ enī ſic̄ dic̄ hugo. duo ſūt ꝓpoſita credēda: creator ⁊ ſaluator. In pͥma ꝑte diſcernit fides īter creatorē ⁊ eiꝰ oꝑa. In ſecūda ꝑte diſcernit fides inter ſaluatorē ⁊ ſacramēta ſua. pͥma pars ꝑtinet ad debitum nature. ſecūda ad debitu gr̄e. illa credere debemꝰ: ꝗa ꝑ naͣm ꝯditi ſum. Iſta crede̓ debemꝰ: ꝗa ꝑ gratiā reꝑati ſumꝰ. No igit̉ drīam fidei media toris ante lege: ⁊ ſb̓ lege: ⁊ tꝑe gr̄e ẜᵐ hug d̓ ſco vic. Ante lege creator credebat̉ ⁊ ab eo ſalus ⁊ redēptio expectabat̉. Per q̄ ꝟo ⁊ quo eadē ſalus cōplenda ⁊ ꝑficiēda eſſet. ex ceptis paucis quibꝰ hoc ſcire ſingulariter ī munere datū erat a ceteris fidelibꝰ nō cogͦ ſcebat̉. Sub lege āt ꝑſona mediatoriſ mitte da p̄dicabat̉. ꝙ āt ipſa ꝑſona foret hō vel āgelus vel deus nundū māifeſtabat̉. ſoli hͨ cognouerāt ꝗ ꝑ ſpm̄ ad hͦ illuminati erant Sub gr̄a āt maifeſte p̄dicat̉ ⁊ credit̉ modꝰ redēptiōis ⁊ qualitas perſone mediatoris. Scd̓m hoc rn̄dēdū ē br̄ ad omnia obiecta. Ad pͥmū qd̓ querit̉ dd̓ ꝙ apl̓us iſta duo ponit ſicut principia ad oēs articulos.ſ. oꝫ credere ꝗa eſt: ⁊ ꝗa remunerator eſt. oēs.n. articuli reducūt̉ ad fidē: qua credit̉ alpha ⁊ o principiū ⁊ finis Apocꝭ. pͦ. ⁊ hec duo ſūt que ꝓpinꝗora ſūt nobis qͣtū ad cognitiōeꝫ ⁊ ꝑ quoꝝ cognitioneꝫ manuducimur ⁊ ele uamur ad cognitiōeꝫ eternoꝝ: ſicut ptꝫ ꝯfe renti ſingulos. hinc gͦ eſt ꝙ apl̓us pōīt hos principaliter: ꝗa eſt principiū conditiōis: ⁊ quia eſt remunerator. hoc eſt finis btītudīſ Ad ſecūdū iā pꝫ rn̄ſio: ꝗa ꝓ ſtatu an̄ pec catū non dicit̉ neceſſaria fides mediatoris ſicut patꝫ ex dictis: ſꝫ ꝓ ſtatu pꝰ pcc̄m. Ad tertiū ꝟo ⁊ qͣrtū dd̓ ꝙ in lege naͣli ẜᵐ dicta men rōnis ſcriptū erat p̄ceptuꝫ de fide me diatoris inqͣtū indita erat quodāmō rōni humani fides redēptiōis: ꝗa certū poterat eſſe rōni humane naͣm hoīs eſſe lapſam ge neraliter. Inditū aūt erat rōni ꝙ ſꝑ melius ⁊ dignius ē attribuendū ſūme bonitati. ⁊ ideo ſatis ex ꝓpīquo colligere poterat ꝙ ſū ma bonitas nō ꝑmitteret rōnalē creaturaꝫ humanaᵇ que gn̓aliter ꝑdita erat ex toto ꝑ ire. iuxta illd̓ pͣs. Nūꝗd vane ꝯſtituiſti oēs filios hominuꝫ. ⁊ ideo dictabat rō ꝙ credē deberet futurā hoīs reꝑationē. ꝑ hac gͦ viā oſtēdit̉ in lege naͣli quodāmō ſcriptū prece ptum de fide redēptionis. Ad vltiᵐ dd̓ ꝙ in ptāte nr̄a potētia ſuſceptiua eſt credē fidē mediatoris. ſed nō eſt ī ptāte nr̄a acti ua: īmo ab ipſa pͥma veritate infundēte lu men fidei quo eleuet̉ ītellectꝰ ſupͣ ſe. In po tentia ꝟo ſuſceptiua erat diſponere ſe per dictamenº rōnis ꝓut iam dictū eſt ad rece ptionem huiꝰ luminis. Queritur poſteꝝ ſers vtruꝫ oꝑtuerit crede̓ oīa illa de mediatore q̄ nūo credimꝰ. Quibuſdaꝫ.n. videt̉ ſic̄ mgr̄ dic̄ in ſentꝭ. ꝙ ſuffecerit antiꝗs tm̄ credere.ſ. na tiuitate. mortē. reſurrectionē. aduētū ad iu diciū. alijs videt̉ habita fide trinitatꝭ id de myſterio īcarnationis fidei ſuffeciſſe ut cre deret̉ filius dei naſciturꝰ de hoīe ⁊ iudica turus: qui de ꝓph̓e baptiſta documētū hūi rei affirmāt: qui de morte xp̄i ⁊ deſcēſu ad ī feros in euāgelio dubitaſſe videt̉ ẜm expo ſitionē gregorii. qn̄ interrogauit ꝑ diſcipi los. Tu es qui venturꝰ es ⁊cͣ. Lucꝭ. 7º. Math xiº. qͣſi dicet. Es tu ꝑ teipſū deſcenſurꝰ ad inferos: an aliū expectamꝰ ad hec ſacramē Propter hec circa hoc querit̉ de ſufficiētia articuloꝝ que minor eſſe potuit. Itē que ritur de Ioh̓e baptiſta vtrū fidē habuerit mortis xp̄i ſeu deſcēſus ad inferos. ꝗa dicit ambroſiꝰ in glo. ſuꝑ Lucꝭ. 7º. ꝙ Io. nouit dei filiū: ſꝫ nō ipſū deſcēſuꝝ ad inferos: ⁊ dicit ibidē ꝙ morituꝝ xp̄m ſctī nō crediderunt gͦ nō habuit fidē mortis: nec deſcēſus ad in feros. Itē Gregꝰ ſuꝑ Math. xiº. in omel̓. Tu es qui venturꝰ es ⁊cͣ. introducit Ioh̓em loquētē ſic an ꝯuēiat filio dei mori; an aliuꝫ ad hec ſacramēta miſſurus es. g Ioh̓es du bitabat vtꝝ xp̄s eēt moriturꝰ. Itē Ambͦ dic̄ ꝙ poterat prius vates que ventuꝝ pre dixerat nō credidiſſe morituꝝ. Con Hilaᶻ dic̄ ꝙ Ioh̓es nō dubitauit ſed ignorātie di ſcipl̓oꝝ ꝯſuluit. Itē Criſoꝰ ſuꝑ Math̓. xi. Io. ꝗ a ſpū ſcō didicerat ꝗcꝗd audierat: ꝗ ⁊ ce teris predicauerat: ꝗ teſtimoniū ꝑhibuerat qui colūbā viderat quare ſic querit ſi igno rat quō teſtis fuit Ioh̓. Tu ſigna diuulga ueras mō pꝰ mortuos ſuſcitatos quando iā omnibus notusꝭ. nunquid tibi non notus? tu ſanctificatꝰ heremi ciuis: nunc dubitas? abſit. Sol̓o dd̓ ad pͥmū ẜm hug. ꝙ hec ſtꝭ quibꝰ ab initio fides recta nūqͣꝫ minꝰ habe̓ potuit videlicꝫ. vnū deuꝫ eſſe creatorē oīuꝫ dn̄m ⁊ rectorē vniuerſoꝝ ipſumqꝫ non eſſe mali auctorē: eoꝝ ſuntꝗ mal̓ ſuis eiꝰ mīam quererēt: ⁊ expectarēt futuꝝ redēptorē. hoc ſymbolū fidei ī initio ſuffeciſſe credimus. ⁊ oēs ꝗ futurā redēptionē crediderūt: ea ꝗbꝰ redēptio ꝯſtabat credidiſſe nō īcōueniet̉ af firmat̉. Ad illud qd̓ obiicit̉ de Ioh̓e d cut quidā ꝙ Ioh̓eſ nō dubitauit: ⁊ dicūt ꝙ in auctoribus verbū dubitādi pōtt̉ īpropͥe ſ. ꝓ verbo interrogādi: vt Lucꝭ. 2º. dr̄. Inue nerūt eū in medio doctoꝝ interrogātē glo. diſcit in terris qui angelos docebat in cel̓ diſcit.i. īterrogat ⁊ ad modū diſcētis ſe hꝫ ita etiā dicūt hi Io. dubitaſſe.i. īterogaſſe Sed ꝯtra hͦ eſt qd̓ dic̄ glo. amb. p̄dicta poterat pius vates quē vetuꝝ crediderat no credidiſſe morituꝝ. Preterea dicūt alij ꝙ Ioh̓es dubitauit ſed diſtinguūt ꝙ ē tri plex dubitatio. Eſt dubitatio infidelitatis qualis fuit ī iudeis. ⁊ ē dubitatio tarditatꝭ qualis fuit in diſcipulis euntibꝰ in emaus Lucꝭ vltiꝰ. Et ē dubitatio amoris ſeu pietatꝭ que quidē nō eſt dubitatio ſed error quidā quo aīa ſe habet ad modū dubitātis. ⁊ ſic dubitauit Ioh̓es. vnde dicit glo. ibidē. nō fide ſꝫ pietate dubitauit: ꝗa lapſus amoris fidē nō impedīuit. talis eniꝫ lapſus religio ſus eſt. Alii ꝟo dicūt ẜm Ioh̓. Criſo. qui dic̄ ꝙ nec igͣrans queſiuit nec dubitās miſit di ſcipl̓os. dicit etiā ꝙ diſcipuli Ioh̓. īuidioſe ſe habebāt ad xp̄m. ⁊ iō ioh̓es ī ꝓximo mo rituruſ magnū ſtudiū facit ad hͦ ut credāt ⁊ mittit duos quos nouerat ꝑſuadibiliōes xp̄s aut ſciēs cōſiliū iobānis. nō rn̄dit ego ſū ad Ioh̓. ſed rebꝰ eos docet: ꝗa teſtīoniuꝫ qd̓ ex ipſis rebus eſt credibiliꝰ eſt. Sic gͦ no Ioh̓es dubitauit. ſꝫ eiꝰ diſcipuli: ⁊ ut ita cer tificarent̉ ꝑ opera miraculoꝝ xp̄i miſit eos ad ipſum. Deinde queritur ficiētia fidei qͣꝫtū ad fidē ſimpliciū. ⁊ pͥmo generaliter. 2º. ſpāliter. Circa pͥmū querī ritur de fide ſimpliciū quibꝰ nō erat incar nationis myſteruꝫ reuelatū ſicut habrae et moyſi reuelatuꝫ erat quēadmodū in eccl̓ia aliqui ſunt ſimplices qui articulos fidei dī ſtinguere neſciūt vtꝝ ſufficienter credide rūt credenda. Ad qd̓ rn̄det magiſter in ſentꝭ. ẜm Greg. ſuꝑ Iob. pͦ. dicēs. Reuelatio nē diſtinctā ⁊ indiſtinctā velatā ⁊ manife ſtam. Ginores gͦ habebāt fidē velatā ⁊ īdi ſtinctā de mediatore. perfecti ꝟo habebāt diſtinctā ⁊ manifeſta quoꝝ fidei mīoreꝫ ad herebāt ſicut etiā nūc eſt in eccl̓ia qd̓ ꝯfir mat auctoritas Iob. i. boues arabāt ⁊ aſine paſcebāt̉ iuxta eos ſimplices ⁊ minores ut dicit magiſter. ſūt aſine paſcentes iuxta bo ues: ꝗa humilitate maioribꝰ adherēdo my ſterio docebāt qualis forte fuit ml̓ier ſama ritana. Propter hoc circa ꝑtē iſtā querit̉ de fide ſimpliciū: ⁊ gn̓aliter vtrū poſſit ha beri fides vnius articuli ſine alio. ad quod ſic Gal̓. 5º. Teſtificor oī circūcidēti ſe: ꝗa de bitor ē vniuerſe legis faciende. gͦ ꝗ ad vnū p̄ceptū tenet̉: tenet̉ ad oīa. gͦ ꝗ ad vnū cre dēdū tenet̉: tenet̉ ⁊ ad oīa. gͦ ꝗlibꝫ ſimplex tenet̉ ad articulos oēs. Itē Leui. 13º. p̄cipi tur ꝙ leproſus offerat ſextariuꝫ olei ⁊cͣ. glo. olei ſextariū: ꝗa fide agit̉ ⁊ intelligit̉ vnū qd̓qꝫ p̄dictorum. ſextarius enim menſura ē nec plꝰ nec minꝰ capiēs. qd̓ enī plꝰ eſt effun dit. ſi minꝰ eſt nō ē ſextariꝰ: ſic fides ad nr̄e mētis mēſurā dat̉ nec plꝰ aūt minꝰ qͣꝫ a deo diſtribuit̉. qd̓ aūt plꝰ aūt minꝰ eſt exͣ fidem eſt. Ex hoc gͦ relinꝗt̉ ꝙ nō eſt fides niſi cre dant̉ oēs articuli de ꝗbꝰ ē fides. Iteꝫ ſi ſe habet caritas ad diligenda ita fides ad credēda. cū gͦ caritate diligamꝰ nos deū ⁊ ꝓximū ⁊ nō ꝯtingat caritate dilige̓ vnuꝫ ſine alio. gͦ nec ſil̓r cōtingeret fide credere vnū credēdoꝝ ſine alio. Item cū vnꝰ ſit habitꝰ credēdi fides: ⁊ vnꝰ h̓itꝰ eſt ab vni tate obiecti. erit igit̉ vna veritas obiectuꝫ fidei quā quidē veritate erit ꝯnexio ⁊ ꝯiū ctio otuꝫ articuloꝝ. nō credet̉ gͦ vni articu lo ſine oībꝰ. Oportet̉ gͦ ꝙ ſimpliceſ credant oēs articulos. Conͣ. credere eſt ſicut dicit augꝰ. cogitare cū aſſenſione. ſꝫ pōt cogitari aſſentiēdo veritati vniꝰ articuli ſine alio gͦ pōt credi vnꝰ articulꝰ ſine alio. Item ſimplices non cogitabāt de īcarnatiōe ſal uatoris. gͦ non credebāt īcarnationē: cū cre dere ſit cogitare cū aſſenſione. Ad hͦ br̄ eſt dicendū ꝙ eſt credere explicite vel īpli cite: diſtincte vel indiſtincte. ſimplices aūt implicite dicūt̉ crede̓ oēs articulos ſeu īdi ſtincte. Et hoc duobꝰ modis. Uno qͣꝫtū ad illud qd̓ credūt. Alio qͣꝫtū ad illos cū ꝗbꝰ credunt. Quantum ad illud quod credūt vt dicit hugo. omnes qui futuram reſurre ctionem crediderūt: ea quibꝰ redēptio ꝯſta bat credidiſſe nō incōuenienter affirmant̉ inqͣꝫtū ipſam que hec oīa ꝯtinebat vēturā crediderūt qͣuis eādē de ip̄is oēs credēdo cognitionē nō habuerūt. Quātum ꝟo ad illos cū ꝗbus credūt ẜᵐ ꝙ dic̄ hugo de ſim plicibꝰ antiꝗs ꝙ fidē natiuiratis. paſſionis aſcenſiōis. in hͦ veriſſime eos habuiſſe cre dimꝰ: ꝗa credētibꝰ ⁊ ſciētibꝰ hoc fide ⁊ de uotione: ſub ſpe ⁊ expectatiōe eiuſdeꝫ redē ptionis adheſerūt: qͣuis modū cogitatiōis redēptiōis ſil̓r nō cogitauerīt. Scd̓m hͦ gͦ ꝯcedēda ſūt obiecta que cōcludebāt ꝙ non pōt credi vnꝰ articulꝰ ſine alio: vt ītelliga tur explicite uel implicite. Tn̄ ad illud qd̓ obiiciebāt d̓ p̄ceptꝭ dd̓ ꝙ n̄ ē ſil̓e: ꝗa p̄cepta iam cōpleta erat ẜᵐ rōne p̄cipientꝭ. ſed cre dita nudū erat oīa ꝯpleta: īmo erāt quēdā futura. ⁊ ad hec capieda creuit illumīa ⁊ magis ⁊ magis ſic̄ s dc̄m ē. Ad illud ꝟo qd̓ obiicit̉ de mēſura dd̓ ꝙ equalis eſt oīuꝫ q̄tū ad h̓itū credēdi: ſeu qͣᵐ ad crede̓ ī vl̓ oēs articulos ⁊ nullū diſcredēdi: quiſ īeqͣli tas ſit ꝙͣtū ad actū credēdi: ꝗ attēdit̉ q̄ ti ad cognitionē ⁊ deuotionē credēdi: ſeu ꝙͣª ad crede̓ in rōne ꝓpria. Reliqua ꝟo patet. Ad ea etiā que obiiciūt̉ in ꝯtrariū patꝫ ℟ per diſtinctionē p̄dictā. nam ⁊ ſi ſimpli ces poſſūt cogitare de vno ſine altero: non tamē eſt credere: ꝗa credere ꝑtinet ad fidē explicitā ⁊ implicitā coīter. cogitare ꝟo ad fidē explicitā ⁊ diſtinctā. Preterea credere pōt eē ī habitu vel actu. cogitare ꝟo ē ſolū in actu. Ad illud iā ptꝫ ℟º ex iā dictis. Poſt ea querituſ s fide ſpālit̓ cornelii. Et querit̉ vtrū fuerit neceſſaria fi des diſtincta ẜm determīatiōem tꝑis. Ad qd̓ ſic Actꝭ. x. Dictū eſt cornelio an̄qͣꝫ bapti zatus eſſet ⁊ ꝯuerſus ad fidē. Accepte ſunt elemoſyne tue ⁊cͣ. ex illo textu videt̉ ꝙ cor nelius ꝑ oꝑa venit ad fidē: qd̓ falſū eſt. No enī ꝗa homo bona facit: ideo bonꝰ eſt: ſꝫ ꝗa bonus eſt. ideo boa facit. Cū gͦ accepte eēnt el̓e cornelii ⁊ or̄ones a deo. Ia habebat fidē quoniā ſine fide impoſſibile eſt placere deo Itē dic̄ Gregꝰ ꝙ ꝑ fidem ꝑuenit̉ ad oꝑa ſicut dic̄ mgr̄ in 3º ſnīaꝝ. 24. di. vn̄ ibi dic̄ cornelius ⁊ ꝑ fidē venit ad oꝑa. deū.n. vnū credebat. ſꝫ filiū eiꝰ īcarnatū neſciebat: ꝑ fi dē placuer̄t deo oꝑa eiꝰ. Itē Augꝰ dic̄ corne lio dictū eſſe ꝑ angeluꝫ accepte ſunt elemo ſyne tue ⁊cͣ. nec ſine fide orabat vl̓ donabat Nā quo inuocabat in quē nō credebat. Et his patꝫ ꝙ credebat cornelius. Contra dr̄ ī glo. ſuꝑ Actꝭ. xº. Si ſine fide poſſet eē ſaluus nō fuiſſet ad eū miſſus eccl̓ie architectꝰ.i. petrus. Petrꝰ enī miſſus fuit ad eū ut ipſi inſtrueret ad fidē: ⁊ ita ut daret eī fide mi niſterio ſuo. ⁊ iam dictū erat ei. accepte ſūt el̓e ⁊ or̄ones tue. gͦ ꝑ oꝑa ꝑuenit ad fideꝫ. ꝗa bene egit fuit fidelis qd̓ falſū ē. Pret̓ea ſi tūc habebat fidē qn̄ miſſus eſt ad euꝫ pe trus. ad ꝗd g miſſus eſt ad eū: nō ut ꝯuerte ret eū ad fidē qm̄ iam habebat fidē: ⁊ ita ꝑ nihilo fuit ad eū miſſus. Sol̓o eſt fides di ſtincta. ⁊ eſt fides indiſtincta. fidē indiſtin ctā habebat corneliꝰ: qn̄ miſſus fuit ad euꝫ petrus. qm̄ ante illā miſſionē dictū eſt ei ac cepte ſūt elemoſyne tue ⁊cͣ. ſed non poterāt eſſe accepte niſi ꝑ fidē. ⁊ ita coſtat ꝙ habe bat fidē ſed indiſtīctā: qm̄ credebat filium dei eſſe incarnādū indiſtīete. nec adhuc di ſtincte credebat ꝙ facta eſſet īcarnatio. nū dū enī ꝑ fidē ſuſceꝑat qd̓ dr̄ Ioh̓. pͦ. Uerbū caro factū eſt ꝙ iā inceꝑat p̄dicari ꝑ mūdū ⁊ ideo nō poterat iā cornelius diu eē iuſtꝰ ſine fide diſtīcta. ⁊ ut eā haberet miſſꝰ fuit ad eū petrꝰ. ⁊ hͦ ē qd̓ dr̄. Si ſine fide poſſet eē ſaluꝰ non fuiſſet ad eum miſſus eccleſie architectꝰ. hoc eſt ſi poſſet eſſe ſaluꝰ ſine fi de diſtincta quia tūc tꝑis ceꝑat declarari. Ad illud qd̓ obiicit̉ ꝙ ꝑ oꝑa venit ad fi dem. dd̓ ꝙ ꝑ oꝑa venit ad fidē diſtinctam cū prius haberet fidē indiſtinctā. Et ꝑ iſtā diſtinctionē patꝫ ſol̓o ad oīa obiecta. Sequitur de diſt inftie expoſitione articuloꝝ. Et nondū ꝙ cū ſint tria ſymbola. Primū apl̓oꝝ. 2ᵐ patrū quod cantat̉ in miſſa. Tertiū athanaſii qd̓ catat̉ in prima. articuli diſtinguūt̉ differeter ẜm drīas ſymboloꝝ. Querit̉ gͦ diſciplinariter qualit̓ diſtīguāt̉ articali in ſymbolo apl̓oꝝ Ad qd̓ dd̓ ꝙ duplex accipit̉ ſymboli h diuiſio. Uno ꝑ duodecī articulos. Alioº ꝑ qͣtuordecī. Prima accipit̉ ẜm numerum. 12. apl̓oꝝ. qui ꝑ inſpirationē ſpūs ſcī in vnum congregati: ſinguli ſingulos appoſuerunt atticulos. Petrus pͥmus apl̓oꝝ primū po ſuit articulū.ſ. Credo ī deū patre oīpotēteꝫ creatoreꝫ celi ⁊ terre. Ioh̓es appoſuit ſe cundū.ſ. ⁊ in ih̓m xp̄m filiū eiꝰ vnicū dn̄m noſtrū. Iacobꝰ zebedei appoſuit tertiū.ſ. Qui cōceptꝰ eſt de ſpū ſco natus ex maria virgine. Andreas appoſuit quartum.ſ. Paſſus ſub pontio pylato: crucifixꝰ mortuꝰ ⁊ ſepultus. Philippus appoſuit ꝗntū.ſ. deſcēdit ad īferos. Thomas appoſuit. vi. ſ. Tertia die reſuxrexit a mortuis. Barto lomeus ſeptimū. Aſcedit ad celos ſedet ad dexterā dei patris oīpotētis. Matheꝰ octa uū. Inde venturꝰ eſt iudicare viuos ⁊ mor tuos. Iacobꝰ alphei nonū.ſ. Credo in ſpm̄ ſcm̄. Symon decimū.ſ. Sctām eccl̓iam ca tholicā ſanctoꝝ coīonē. Iudas iacobi. x. ſ. Remiſſione peccatoꝝ. Mathias ul̓ ſic̄ dicūt ꝗdā iterato Thomas appoſuit. 12. ſcꝫ Carnis reſurrectionē ⁊ vitā eternā amen Diſtīctō iſta ſigͣta fuit Ioſue. 4º. vbi dixit dn̄s ad ioſue. Elige tibi viros ſingulos ꝑ ſingulas tribꝰ: ⁊ p̄cipe eis ut tollant de me dio ſordanis alueo: vbi ſteter̄t pedes ſacer dotū. 12. duriſſimos lapides quos pones ī loco caſtroꝝ vbi fixeritis hac nocte tētoria Uerba iſta ſūt dei patris ad filiū ih̓m qui elegit duodetī viros quos ⁊ apl̓os noīauit Duodecī duriſſimi lapides ſūt. 12. articuli fidei. tollūt̉ aūt de medio iordauis alueo.i. de media ꝓfūditate ſcripture: vbi ſteterūt pedes ſacerdotū.i. affectiōes ſcōꝝ patrum pr̄iarchaꝝ ⁊ ꝓph̓aꝝ Ponūt̉ aūt in loco ca ſtroꝝ.i. in ſct̄a eccl̓ia que eſt ut caſtroꝝ acī es ordinata: ī qua nocte pn̄tis vite que eſt ſpeculū in enigmate. figunt tētoria omnes fideles: ut diabolo reſiſtāt fortes in fide. pͥª Pe. 5º. hoc etiā ſignatū eſt Apocꝭ. 21. vbi aſſi gnant̉ duodeciꝫ lapides in fūdamēto muri ciuitatis irl̓m. fundamēta enī inꝗt muri ci uitatis oī lapide precioſo ornata ⁊cͣ. Hoc idē etiā ſignatū eſt in myſterīo. 12. ſtellaruꝫ que erāt ī corona mulieris: ſic̄ dr̄. 12º. Apocꝭ Ml̓ier enī eſt eccl̓ia. corona. fides duodeciꝫ ſtelle. 12. articuli. Circa iſtā diſtinctione q̄ ritur. cū nō ſit aſſignatꝰ niſi vnꝰ articulꝰ: patri. ſextꝰ filio. quītꝰ ſpūi ſct̄ō. vnde iſta diuerſitas. quare nō aſſignant̉ equalit̓ tri bus ꝑſonis articuli cuꝫ tres ꝑſone coeterne ſibi ſint ⁊ coequales. Itē querit̉ qͣre vnꝰ tm̄ articulꝰ aſſignat̉ patri. ſextꝰ filio. ꝗntꝰ ſpūi ſct̄ō. Ad hoc dd̓ ꝙ dicta diſtinctio nihil detrahit̉ equalitati ꝑſonarū ẜ mōſt̄t̉ appropriatio ſicut dicit augꝰ in liº de aīa ⁊ ſpū. Unitas appropͥat̉ patri ⁊ hac rōne. ꝗa vnitas eſt principiū numeri. ipſa aūt nō hꝫ principiū ſicut pater eſt principiū nō a prī cipio. ⁊ iō eī vnitas appropͥat̉. Ad illud gͦ ſignādū ꝯueniēter ī ſymbolo fidei ei vnꝰ articulꝰ eſt aſſignatꝰ ꝑ appropͥationem. Se narius ꝟo numerꝰ ꝑ ectꝰ eſt. ⁊ ideo ꝑ ipſum ꝑfectio deſignat̉ que filio appropͥat̉ ꝯueni enter. Quia ſicut dr̄ ad Eph̓. 6º. Deꝰ pater poſuit in diſpenſatiōe plenitudinis tēporū inſtaurare oīa in xp̄o que in celis ⁊ que in terra ſūt. ⁊ iō cōuenienter ſex articuli filio aſſigͣti ſunt. qn̄qꝫ ꝟo ſpūi ſcō. qm̄ ꝑ ꝗnariuꝫ ſignat̉ vl̓ is remiſſio pcc̄oꝝ. que fit ꝑ gr̄am que ſpūi ſcto attribuit̉: que ſignat̉ ꝑ iubile um qui fiebat ꝗn qͣgeſimo ano: idē enī ſigͣt ꝑ numerū ſimplice̓ ⁊ ꝑ multiplicatuꝫ ⁊ eco uerſo. Secūda diſtinctio eſt ī qͣtuordeci: articulos. quoꝝ ſeptē ꝑtinent ad dīnitate. ſeptē ad humanitatē. Septē ꝗ ꝑtinet ad di uinitatem ſic diſtīguūt̉. Na pͥmꝰ ē de vni tate eſſentie.ſ. credo in deū. ſingularit̓ dic̄ deū ⁊ nō deos: vt notet vnitate eēntie. vn̄ in maiori ſimbolo dicit̉. Credo in vnū deū Iſte primꝰ articulꝰ debꝫ retorqueri ad tres ſequētes qui ſūt de tribꝰ ꝑſonis. primꝰ ē de patre. patrē oīpotētem ⁊cͣ. ⁊ eſt ſenſus. Cre. in. d. p. o. Secūdꝰ eſt de filio in ih̓m xp̄m filiū eiꝰ v̓. d. n. ⁊cͣ. ⁊ ē ſenſus. credo ī ih̓m ⁊cͣ. Tertiꝰ eſt de ſpū ſco.ſ. Credo ī ſpm̄ ſcm̄ ecce quatuor articuli particulares ad deita tem ꝑtinētes. tres alij ponūt̉ ꝑtinentes ad effectꝰ. Primꝰ indicat effectu creationis ſ. creatorē celi ⁊ terre ⁊cͣ. Secūdꝰ effectuꝫ recreationis.ſ. ſcām eccl̓iam catholicā. ⁊ eſt ſenſus. Credo ꝙ deꝰ efficiat remiſſionē pec catoꝝ in ſcā catholica eccl̓ia que ē coīo ſcō rum ⁊ nō alibi. Tertiꝰ effectū gl̓ificatōis Carnis reſurectiōꝫ vitā eternā amē. carnis reſurrectio ꝑtinet ad corpꝰ. vita eterna ad aīam. Tres articuli ſūt ꝑtinētes ad effe ctum diuinitatis. quatuor ad diuinitatem ī ſe ꝯſideratā. ⁊ ſunt ſeptē. Articuli ꝑtinē tes ad humanitatē ſūt iſti. Primꝰ ē cōce ptus de ſpū ſcō. Secūdꝰ ꝙ natꝰ de maria virgīe. Tertiꝰ ꝙ paſſus mortuꝰ ⁊ ſepultꝰ Quartꝰ ꝙ deſcendit ad inferos. Quī tusqͣꝫ reſurrexit ā mortuis. Sextꝰ ꝙ aſcē dit ad celos ſ. a. d. d. p. Septimꝰ. ꝙ in̄ ve turꝰ eſt iudicare viuos ⁊ mortuos. Ecce ha bes ſeptē articulos ꝑtinētes ad hūanitateꝫ ⁊ ſeptem ꝑtinētes ad dīnitatē. ⁊ ſūt qͣtuor deciꝫ que diſtinctio ſignata eſt in Apocꝭ. pͥ. vbi dr̄. Et ꝯuerſꝰ vidi. 7. cādelabra aurea ⁊ ī medio. 7. cādelabroꝝ aureoꝝ ſil̓eꝫ filio hoī ⁊ ſeꝗt̉ ⁊ h̓ebat in dextra ſua ſtellas ſept Per ſeptē candelabra ī medio quoꝝ ē filiꝰ homīs deſignāt̉ ſeptē articuli ꝑtinētes ad humanitatē. ꝑ ſeptē ſtellas ſeptē articuli ꝑ tinentes ad dīnitateꝫ. pͥª ad Thi. 6º. Habi tat lucē inacceſſibilē nec repugnat expoſiꝰ textꝰ q̄ ibidē ponit̉. ſeptē ſtelle angeli ſeptē ſūt. ⁊ ſeptē candelabra ſeptē ſunt eccl̓ie. nā ꝑ illas ſeptē eccl̓ias vniuē̓ſitas eccl̓e catho lice intelligit̉ oīuꝫ.ſ. fideliū cōgregatio. ꝑ. angelos vniuerſe eccl̓ie rectores ītelligut ornati fide p̄cedentiū articuloꝝ. ſicut celū ſtellis ſicut templū candelabris. Deinde dicendum ē de expoſitiōe articl̓oꝝ ſymboli apl̓oꝝ. ſꝫ ꝗa diſtinctō ſecūda planior eſt prima. eo ꝙ ſin gula reſoluit ad numeꝝ illā exponere ſatis eſt. Incipiam gͦ a capite. credo in deū ex poſitio eiꝰ eſt in maiori ſimbolo. vbi dicitur credo in vnū deuꝫ excludit̉ duplex error.ſ error infidelitatis gentiliū: ꝑ hoc ꝙ dic̄ in deū. ip̄i enī nō credut ī deū ſꝫ ī idol̓ aureia ſiue argēteis. p̄s. Simulacra gētiū argentū ⁊ auꝝ. Error manicheoꝝ ꝑ hͦ ꝙ dic̄ in vnū Ip̄i.n. dicūt duo eē pͥncipia. vnū lucꝭ. alterū tenebraꝝ. vnū boni. alterū mali. vnuꝫ crea torē viſibiliū. alterū creatoreꝫ īuiſibilium. Iſtos gͦ errōes euacuās fides catholica dic̄ Credo in deū: nō in idolis. nō in creaturaꝫ in deū: nō ī deos. ſꝫ in vnū deū. Accipit̉ aūt iſte articulꝰ. Deutᵇ. 5º. vbi dr̄. Audi iſrl̓ deꝰ tuus vnꝰ eſt. Cuerit̉ vtrū exiſtēs ī pcc̄o mortali ⁊ odio fraterno poſſit dice̓. Credo ī deū ſine pcc̄o: ꝗa videt̉ ꝙ no. ꝑ illud qd̓ dr̄ ſuꝑ illud. 4. ad Ro. Credēti ī eū ꝗ iuſtificat vbi dicit Augꝰ. aliud eſt dice̓ credere deo. aliud dicere credere deū. aliud crede̓ ī deū Credere in deū eſt credēdo tendere ī eum. ⁊ credendo eū amare: ⁊ credēdo ei incorꝑa ri. hec eſt fides quā deꝰ exigit a nobis: ⁊ nō īuenit ꝗd exigat niſi donauerit qd̓ īueniat Ex hoc maīfeſte ſeꝗt̉ ꝙ exiſtēs ī mortali mentit̉ dicēs. credo ī deū. gͦ dicēdo peccat. Ad hoc dd̓ ꝙ ſic̄ exiſtēs in fraterno odio pōt dicere or̄onē dn̄icā ſine pcc̄o: ꝗa dic̄ eā in ꝑſona eccl̓ie: ſic̄ ꝓbat̉ ꝑ illud Eſdre. 6º. Obtulerūt duodecī vitl̓os ꝓ ppl̓o dei. glo nullus in oratiōe ſibi aliꝗd petat vel ꝓ ſe ẜ ꝑ oībꝰ ꝗ habēt vnū cōem pr̄em deum. ſil̓r exiſtēs ī mortali. poteſt dicere. Credo ī deū ſn̄ pcc̄o nec mētit̉ cū non ſit ſermo ip̄iꝰ ſꝫ ec cleſie. p̄cipue cū ſymbolū in ꝑſona eccl̓ie dr̄ ſicut oratio quedā. Seꝗt̉ patrē oīpotētē a pluribꝰ locis ſcripture ſumit̉ iſte articulꝰ p̄s. Oīpotēs nomē eiꝰ: iſte articulꝰ ꝓbat oēs ſequētes. Nā ſi oīpotēs eſt: pōt creare celuꝫ ⁊ terrā. ⁊ ſi oīpotens eſt pōt dimittere oīa pcc̄a ⁊ ſic de alijs. Sꝫ q̄rit̉ cū tria ſint q̄ ap propriāt̉ tribꝰ ꝑſonis. potētia patri. ſapīa fi lio. bōitas ſpūi ſco. quare ponit̉ appropͥatō patris. cū dr̄ patre oīpotētē. ⁊ non apponit̉ appropriatio filii ut dicet̉ filiū ſapiētē: nec appropriatio ſpūs ſcī: vt dice̓t̉ in ſpm̄ ſcm bonū. Itē cū plura appropͥent̉ patri vn tas. eternitas. potētia. quare magis appon tur potētia qͣꝫ aliqd̓ alioꝝ. Dicimꝰ ad pͥ ꝙ ſapīa ⁊ bonitas que appropriant̉ filio ⁊ ⁊ ſpūi ſcō nō apponūt̉: ꝗa ſatis ꝑ appoſita intelligūt̉. ꝑ incarnatione enī ⁊ paſſionem ſapīa oſtēdit̉: ꝗa ſicut dic̄ Iob. 26º. Prudē eiꝰ ꝑcuſſit ſuꝑbu: eodeꝫ mō ī iudicio viuoꝝ ⁊ mortuoꝝ ſapīa intelligit̉. Iudicare enim nō ꝑtinet niſi ad ſapientē inqͣtū tal̓. Eodē mo ꝑ effectꝰ qui ſpūi ſcō attribuūt̉ bonitas oſtēdit̉. Remiſſio enī pcc̄oꝝ: carnis reſurre ctio: vita eterna: ſūmā dei bonitateꝫ decla rāt. Ad aliud dicimꝰ ꝙ cū plures effectꝰ dei apponēdi eſſent in ſymbolo fidei cōue nientiſſimū fuit ad remouēdū oēm ābigui tatē p̄mōſtͣre potētiā a qua egrediunt̉ iſti effectꝰ: ꝗa potētia dicit̉ oīpotēs. ⁊ iō int̓ ea que patri appropriāt̉ neceſſe fuit oīpotētiā magis apponi qͣꝫ aliqd̓ aliorū. Seꝗt̉ crea toreꝫ celi ⁊ terre: a capite ſcripture accipit illud in pͥncipio. Creauit deus celū ⁊ terrā opponit manicheꝰ. celū ⁊ terra ſūt viſibilia gͦ deus de quo loꝗt̉ moyſes tm̄ creauit vi ſibilia. Moyſes ꝟo nō loꝗt̉ niſi de creatiōe viſibiliū. aut ſi īuiſibilia cōdidit: qͣre moy ſes ſicut de viſibilibꝰ nō exp̄ſſit. Itē vl terius ꝯſtat ꝙ deus ille nō fuit lucis ſꝫ tene braꝝ: ſicut ꝓbat̉ auctoritate moyſi. dicit. n̄ tenebre erant ſuꝑ facie̓ abyſſi. hūc errorem tollit fides catholica in ſymbolo maiori vbi exponens illū articuluꝫ. Creatorē celi ⁊ t̓re dicit viſibiliū oīuꝫ ⁊ īuiſibiliū. Propter hͦ rn̄dendū eſt manicheo ꝙ celum dupliciter accipit̉. Eſt enī celū qd̓ videt̉ ⁊ qd̓ non vi det̉. ſicut ꝓbat̉ ex auctoritate p̄s. Celū celi dn̄o. nihil.n. eēt dc̄m celum celi: niſi eēt ad minꝰ duo celi. vtꝝqꝫ gͦ creauit deꝰ cū vtꝝ q celū ſit: ſicut dic̄ ſcriptura. In principio cre auit deꝰ celū ⁊ terra. ſil̓iter ⁊ ꝯtēta in eis Inuiſibile ꝯtinet res īuiſibiles.ſ. angelicas ꝟtutes. celū viſibile res viſibileſ corporalea ideo ꝯuenienter ſcd̓m expoſitionē ꝑ. celum intelligunt̉ oīa inuiſibilia que nobis reue lāt̉: ꝑ terrā omnia viſibilia ſic̄ videt̉ dice pͣs. Terrā āt dedit filiis hoīuꝫ. Qd̓ obiicit̉ de tenebris diſtinguēdū ꝙ tenebra accipit̉ dupliciter. Uno ꝓ obſcuritate que ē pͥuaº luminis ex obiectu corꝑis vmbroſi: ⁊ in iſto ſenſu illud nō intelligit̉: tenebre erāt ſuꝑ faciē abyſſi. Alio ꝓ carentia lumīs: ⁊ tunc idē eſt tenebra qd̓ lucis abſentia: ⁊ ita illd̓ accipit̉. tenebre erat ⁊cͣ. i. lux nō erat adhuc. Ad huc āt articulū ꝯtra manicheū diſpu tatū eſt in pͦ liº de trinitate. ⁊ pͦ liº de cōdi tione reꝝ. Seꝗt̉ ⁊ ī ih̓m xp̄m filiū eiꝰ vni cum. d. n. dupliciter pōt legi vt dicas filiū eius vnicū. ut ſit ibi pūctus: vt ſit ſenſus. fi lium eius.i. patris. vnicū.i. vnigenituꝫ. In quo moſtrat̉ ꝙ qͣuis filius ꝓcedat a patre ⁊ ſpūs.ſ. vnus eſt tn̄ filius ꝗ ꝓcedit ꝑ moduꝫ gnationis ih̓s xp̄s: nō ſpūs ſcūs. Aliter ſic pōt dici filiū eius vnicū dn̄m noſtꝝ. Augꝰ in liº de ſymbolo quando audies vnicū dei filiū. agͦſce deū ſi verꝰ ē filiꝰ: hͦ ē qd̓ pr̄. gͦ ſi deꝰ pr̄: deus filius. ꝗcꝗd enī eſt id qd̓ gn̓at ē id qd̓ generat̉. nō generat hō boueꝫ. ouis cane: ſꝫ homo hoīem ⁊cͣ. fic deꝰ deū: ⁊ ꝗa vnꝰ vnū. ideo vnicuꝫ. Itē qn̄ audis vnicum crede oīpotētē creatorē ⁊cͣ. ꝗa ꝗcꝗd habꝫ pr̄ habet filiꝰ. Augꝰ. Sꝫ aliꝗd habet pater qd̓ non habet filius qui dicit. oīa que habet pr̄ mea ſūt. Ioh̓. 16º. hͦ aūt veꝝ qd̓ dicit ꝟitas dicto gͦ d̓ patre eē oīpotēte creatorē. Seqͥt̉ filiū eſſe oīpotentē ⁊ creatore. Sꝫ querit̉ cum ī ſymbolo athanaſii dīcat̉ dn̄s pr̄. dn̄s filiꝰ. dn̄s ſpūs ſcūs. Quare dn̄iuꝫ appropri atur filio: non patri nec ſpūi ſco. Itē qͣre dicat̉ noſter pluſ qͣꝫ pater uel ſpiritꝰ ſanctꝰ Indiuiſibilia eniꝫ ſūt oꝑa trinitatꝭ: indiuiſi bilis ēt eſſentia. Ad primū dd̓ ꝙ ē dn̄iuꝫ creatū ⁊ increatuꝫ. dominiū increatuꝫ non appropriat̉ filio: ſꝫ dn̄iuꝫ creatum ei appro priatur ad honorē ipſiꝰ: ut inqͣtum hō dn̄s etiā creature credat̉. Math̓. vltˢ. Data eſt mihi oīs ptās. ⁊cͣ. p̄s. Oīa ſubieciſti ſb̓ pedi bus eius. glo. Btati eius oīa ſb̓ieciſti ut oēs eum adorent. Ad ſecund̓ dd̓ ꝙ noſter dr̄ ꝗa ꝑticipat noſtrā naturā quā ſibi vniuit ī vnitate ꝑſone: nō pr̄ nec ſpiritus ſanctꝰ. Sil̓r dicit̉ ꝓpter executioneꝫ mīſterii redē ptionis noſtre in carne aſſūpta. Iequit̉. Qui ꝯceptꝰ eſt de ſpiritu ſco. ſumit̉ aūt iſte articulꝰ de Math̓. p. vbi dr̄. Inuēta ē hn̄s in vtero de ſpū ſco. ſꝫ cuꝫ oꝑatio ſpiritꝰ ſcī imꝑceptibilis ſit: quō inuēta eſt maria hn̄ſ de ſpiritu ſco. Preterea hoc ita debet legi inuēta eſt habēs in vtero. Et addit euāge liſta de ſpiritu ſancto. Querit̉ etiā cum ſit ꝯceptus de ſpiritu vtrū dici poſſit filiꝰ ſpi ritus ſcī: qd̓ mgr̄ determīat 3º ſnīaꝝ ſcd̓m Aug. di. 4ª. Nam dicit ita ꝓcul dubio non ſic de illout de patre. nō enī eſt ꝯcedēdum ꝗcod naſcit̉ de aliqua re ꝯtinuo eiuſdē rei filiuꝫ nūcupandum. vt enī alia ſileā aliter de hoīe dicimꝰ naſci filiū. aliter pediculum lumbricum: quorum nihil eſt filiꝰ: vt gͦ hec omittā qm̄ tante rei deformiter ꝯꝑant̉. cer te que naſcūt̉ ex aqua. ⁊ ſpiritu ſancto non aque filii recte dici poſſunt. ⁊ ex hoc patet ꝙ male dicit̉ filiꝰ ſpūs ſcī. Itā Ieroꝰ in ſymbolo ſuo ad damaſū papā. cōceptꝰ ē de ſpū ſcō: nō ſic̄ quidā ſceleratiſſime opināt̉ ſpiritus ſanctꝰ fuit ibi ꝑ ſemīe: ſꝫ ꝟtute cre atoris oꝑatꝰ eſt. Con. Yſa. xio. Requi euit ſuꝑ euꝫ. glo. ī euāgelio nazareoꝝ qd̓ hebray ce ſcriptum eſt: ita habet̉ ſpūs ſanctꝰ deſcē dit ſuꝑ eum ⁊ dixit. Ecce expectaui te fili mi ut venires ⁊ reꝗeſcereꝫ in te: ꝗa tu es fi lius meꝰ pͥmogenitꝰ. Itē Io. criſoꝰ ſuꝑ illd̓ Math̓. qd̓ enī in ea natuꝫ ē vnigenito deo in virgine ingreſſuro: p̄ceſſit ſpiritꝰ ſcūs. vt p̄cedente ſpū ſcō in ſcīficatione naſcat̉ xp̄s: ẜm ꝙ corpꝰ dīnitate ingrediēte ꝓ ſeīe Item in p̄s. Ego hodie genui te. glo. licꝫ illud poſſit intelligi de die qua natꝰ eſt ẜm humanitatē. Si ita eſt. gͦ cū illa verba ſint patris. ego hodie genui te. filius erit pr̄is ẜᵐ humanitatē. ſꝫ ꝯſtat ꝙ in alio ſenſu non pōt illud eſſe veꝝ: niſi ꝗa pater operatꝰ eſt eius humanitatē. Ergo cum ſil̓r ſpūs ſāctꝰ oꝑatus ſit eiꝰ humanitatē. poterit dici filiꝰ ſpūs ſancti.ſ. ẜm humanitatē. Propter hͦ volūt quidā dicere ꝙ ſit filiꝰ ſpiritꝰ ſcī ẜm humanā naturā. filiꝰ dico ꝑ gratiā ſeu ꝑ ad optionē. Sic̄ ecōtra dicit̉ de filio ẜm diuini tatē reſpectu patris. ꝙ eſt filiꝰ nō adoptiuꝰ ſꝫ naturalis ⁊ eternꝰ. ꝗa ad Ro. pͦ. ſuꝑ illud de filio ſuo. glo. nō adpotiuo ſ ſuo.ſ. ꝓpͥo ⁊ ſibi ſb̓ali coet̓no ⁊cͣ. quoꝝ opīo ex tractatu d̓ incarnatiōe manifeſte patebit. infra. Alti ꝟo meliꝰ ſumētes nō ꝯcedūt iſtā aliquo mō filiꝰ ſpūs ſcī. ⁊ rn̄dent ad obiecta ſic. Ad illud qd̓ pͦ obiicit̉ ſic de glo. Yſa. dicunt ꝙ fl̓o aſſumit̉ illa auctoritas. non enim ut ip̄i dicunt: ibi eſt ſcūs ẜm verā lrām. vnde ibi habet̉ ſic. cum dn̄s ih̓us aſcendiſſet de aqͣ fons ſpūs deſcendit ſuꝑ eum ⁊ dixit ⁊cͣ. hec ſunt verba patris qui eſt fons ſpūs a quo ꝓ cedit. ⁊ hoc eſt qd̓ habet̉ Math̓. 3º. Uox pa tris audita eſt ⁊cͣ. Ad illud qd̓ obiicit̉ de Criſo. dd̓ ꝙ de aliqn̄ dr̄ ſb̓aliter ut cum dr̄ filiꝰ d̓ patre. Aliqn̄ materialiter vt ẜᵐ aſſū ptionem carnis de matre. aliqn̄ ptātiue: ut cum dr̄ xp̄s ꝯceptꝰ eſt de ſpū ſco. Un̄ amb ī liº d̓ ſpū ſco. ꝙ ex aliquo aut ex ſb̓a. aut ex ptāte eius. Ex ſb̓a ſicut filiꝰ ex patre. ex po teſtate ſic̄ ex deo oīa. ⁊ hoc mō accipit̉ hic cū dicit̉ cōceptꝰ de ſpū ſcō: ꝗa ex oꝑatione ⁊ ptāte ſpūs ſcī ꝯceptꝰ eſt xp̄s. ꝓpter hͦ no dicit̉ filius ſpūs ſanctꝰ. ⁊ ad illud qd̓ dicit Criſoꝰ de ſemīe. dd̓ ꝙ in ſemine ſūt duo. po tētia effectiua reſpcū eiꝰ qd̓ gnat̉. ⁊ potētia maͣlis. qͣꝫtuꝫ ad potētia effectiuā dic̄ Criſoꝰ ꝙ diuinitas introiuit in virginem ꝓ ſemīe Quātum ꝟo ad potētiā maͣlem negat Iero ⁊ bn̄ ꝙ ſpūs ſanctꝰ nō fuit ibi ꝓ ſemīe. Ad illud qd̓ obiic̄ de glo. ſuꝑ illud p̄s. Ego hodie genui te. dd̓ ꝙ īpropͥe dicit̉ filiꝰ pr̄is ẜm humanitatē: ꝗa operatꝰ eſt hūanitatem Improprietates aūt nō ſūt extēdende ſꝫ ex ponende. vnde nō valet argumētū. ſimile habēs ¶ ath̓. 3º. Potēs eſt deus d̓ lapidibꝰ iſtis ⁊cͣ. glo. in huiꝰ rei p̄ſagium de ſarra ge nuit filiū. non ideo dd̓ eſt yſaac filiꝰ dei: ꝗa illud improprie dicebat̉. ſenſus.n. ē genuit .i. gnatione oꝑatꝰ eſt. Eeꝗt̉ natꝰ ex maria virgine. vbi opponit hereticꝰ Math̓. pͦ. De perit filiū ſuū primogenitū. ſ pͥmus non dr̄ niſi reſpectu ſecūdi. gͦ habuit aliū filiū. ſꝫ cō ſtat ꝙ ille alius nō fuit xp̄s. gͦ ille ꝯceptꝰ fuit ex ſemīe viri. Ergo maria non fuit virgo. Ad hoc rn̄det̉ ꝙ primū dr̄ duobꝰ modis Uno ꝑ abnegationē prioris: ⁊ tūc eſt ſenſꝰ primū ante quē nullꝰ. ẜm hoc pͥmogenitum dr̄ hic ꝑ abnegationē prioꝝ.i. āte queꝫ nul lus. Alioº dicit̉ pͥmū in cōꝑatiōe ad poſteriꝰ ⁊ ſic pͦgenitū diceret̉ pꝰ qd̓ aliud. ⁊ ſic op ponit hereticꝰ. loꝗt̉ enī euangeliſta ꝯſuetu dine legalis ẜmonis: qͣ pͥmogenitū dicebat̉ qd̓ pͥmo naſcebat̉ ſeu aliud ſequebat̉ ſeu nō Itē cū dicat̉ natꝰ de patre ⁊ hic etiā di catur natꝰ ex maria virgīe: videt̉ ꝙ bis ſit natus. Sed ꝯtra. aut eſt numeratio eter nitatis qd̓ eſſe nō pōt: cuꝫ altera natiuitas fuit tꝑalis. aut tēporis qd̓ iterū eſſe nō pōt cū altera ſit eterna. aut erit numeratō tꝑis ⁊ eternitatꝭ qd̓ eſſe nō pōt: cū eternitas int̓ ruptionē nō habeat: ꝗa tota ſiml̓: ⁊ ꝗa eter nitas eſt totū uel qͣi totū ad tēpꝰ ⁊ ita non ꝯnumerat̉ cum illo. dd̓ ad hoc ꝙ nō eſt nu meratio mēſurātis.ſ. nec eternitatꝭ nec tꝑis ſꝫ mēſurāti.ſ. natiuitatū. Seꝗt̉ paſſus ſb̓ pontio pylato crucifixus mortuꝰ ⁊ ſepultus Querit̉ quare hoc totū dicat̉ eē vnꝰ articu lus cū alij p̄cedentes ſint diuerſi articuli. qui ꝯceptꝰ eſt de ſpū ſcō natus ex maria ꝟ gine. ⁊ quare in nullo ſymboloꝝ eſt diuiſus iſte: ſicut ille qui cōceptꝰ eſt. Ad hoc dd̓ ꝙ iſti actꝰ ꝯſequētes ſūt in vnitatē tꝑis. cō ceptio ꝟo ⁊ natiuitas actus diuerſi ſūt: ut longo tꝑe diſtantes. Seꝗt̉ deſcendit ad inferos. hoc videt̉ nō eſſe articulꝰ cū Ioh̓. baptiſta de hoc dubitauerit. dubitare eniꝫ de articulis fidei infidelitas eſt. Cū gͦ ꝯſtat ipſū fuiſſe fidelē ⁊ ſcm̄ ⁊ de hͦ dubitauit vi det̉ ꝙ nō ſit articulꝰ. ꝙ dubitauerit ptꝫ ꝑ glo. ſuꝑ illud Math̓. xi. Tu es qui veturus es. dicit ibi glo. cuꝫ ab herode ſim occidēdꝰ ⁊ ad inferna deſcēſurꝰ: debeo te nūciare in feris: ſic̄ te nūciaui ſuꝑis. an cōueniat filiū mori. an aliuꝫ ad hec ſacramēta miſſurꝰ es. Itē glo poterat piꝰ vates quem ventuꝝ crediderat nō credidiſſe morituꝝ. Ad hͦ quidā dicūt ꝙ cōtīgit interrogare dubita tiue. ⁊ ſic nō int̓rogabat Ioh̓es. Cōtīgit ēt interrogare ꝑ modū diſputātis: ⁊ ſic Ioh̓s inter rogauit. exemplū in Lucꝭ. 2º. de xp̄o. In uenerūt eū ī medio doctoꝝ ⁊cͣ. Amb diſcit in terris qui angelos docebat ī celis. diſcit i. īterrogat. Alii aliter diſtinguūt ꝙ eſt dubitatio infidelitatis: quā non dubitauit Io. ⁊ eſt dubitato pietatis. ⁊ ſic dubitauit Ioh̓es. querēs ex amore ⁊ pietate. tu es ꝗ ve turus es. licꝫ nō dubitaret ſic̄ mater vidēs filium mortuuꝫ. dicit es ne mortuꝰ fili mi?. ⁊ hoc eſt qd̓ dic̄ glo nō fide ſꝫ pietate dubita uit. Aliter ſoluit Criſoꝰ ꝙ nō ꝓ ſe ẜ pro diſcipl̓is q̄ſiuit ſic̄ dictū eſt ſupra. Seꝗt̉ tertia die reſurrexit a mortuis. qͣre Mat. 12. ſic̄ Ionas fuit in ventre cēti tribꝰ diebꝰ ⁊ tribꝰ noctibꝰ. ita xp̄s fuit mortuꝰ ⁊ reſurre xit. Conͣ. Ro. 6º. Scientes ꝙ vetus homo noſter crucifixꝰ ē. glo aug. Quieuit vna die ⁊ duabꝰ noctibꝰ in ſepulchro. nō gͦ tribꝰ die bus. Ad hoc dd̓ ꝙ ꝯputatio fit ī ſcriptu ra duobꝰ modis. Uno cū p̄ciſione vt tm̄ nec plꝰ nec minꝰ: ⁊ ita dicit Augꝰ. Una die ⁊ duabꝰ noctibꝰ. Alio ꝑ ſynodochē: ⁊ tūc a ꝑte intelligit̉ totū. ⁊ ita intelligenda ē illa auctoritas. ⁊ vt meliꝰ pateat diſtīguēdū ē quoniā eſt dīes naturalis ⁊ dīes artificial̓. Dies artificialis ē noſter dies. dies naͣl̓ con tinet viginti qͣtuor horas.ſ. diē ⁊ noctem. Poteſt gͦ cōputatio fieri dupliciter. Cōpu tatiōe ẜm die naturalē cōputata eſt nox cuꝫ die ſequēti ẜm morē ātiquoꝝ: ſicut dic̄ glo. ſuꝑ Math̓. 12º. Accipit̉ aūt dies ꝑaſcephe ī quo xp̄s fuit poſitꝰ in cruce: ⁊ mortuus hora nona cū nocte p̄cedēti: ⁊ habes vnā diem naturalem integrā. deinde accipe noctem p̄cedentem diē ſabbati cum ipſa die ⁊ hēs aliū diē. Deinde acciꝑe nocte p̄cedente diē dominica cū ipſo die ꝑ ſynodochē: ⁊ habes tertiū diē naturaleꝫ. ⁊ ita habes tres dies naturales. gͦ tres dies ⁊ tres noctes: ſi com putatio fiat ꝑ diem artificialē. Itē cum dicit̉ tertia die: nūꝗd intellīgit̉ ꝙ de luce ſurrexit vel ante die: videt̉ ꝙ ante diem: ꝑ illd̓ qd̓ dicit̉ Iudic̄. 16º. Dormiuit ſampſon vſqꝫ ad mediuꝫ noctis. glo. ſāpſon ī media nocte nō ſoluꝫ exiuit ſꝫ ⁊ portas tulit: ꝗa re demptor noſter nō ſolū de inferno liber ex iuit: ſꝫ inferni clauſtra deſtruxit. ⁊ videtur ſic ꝙ ante luce ſurrexit. Sed ꝯtra. videt̉ ꝙ nō ante lucē ſꝫ d̓ luce. ꝑ hoc qd̓ dr̄ ab aug. pͦ Mach. 3º. ſuper illud. Elegit liſias ⁊cͣ. glo. ab hora mortis xp̄i vſqꝫ ad diluculuꝫ reſur rectionis coſtant hore qͣdragīta ⁊cͣ. Cum gͦ dixerit ibi ꝙ in diluculo: coſtat ꝙ nō ante diem: īmo in die. Ad qd̓ dd̓ ꝙ non ſunt cōtraria: ꝗa ꝙ dicit̉ ante lucem ſurrexit: re ſpexit illud qd̓ dixit Ioh̓. 20. Cum adhuc te nebre eſſent: ⁊ ſic intelligit̉ illud ante lucē .i. anteqꝫ eſſet clara dies. In diluculo enim nūdū ē clara dies. Reſurrexit a mortuis ad Ro. 6º. ſuꝑ illud. Xp̄s reſurgens ex mor tuis ⁊cͣ. glo. longe ex mortuis remotꝰ: ſꝫ qͣre dicit̉ hͦ cum ſemper fuerit longe a mortuis remotus. Dicendū ꝙ ante nō erat longe valde a mortuis remotꝰ eo ꝙ erat moriturᵏ Un̄ Iob. 28ᵉ. ſuꝑ illud. Et ſolū mihi ſuꝑeſt ſepulchꝝ: pene ſe mortuū ꝯſiderat ꝗ ſe mo riturū nō ignorat: ſꝫ poſt reſurrectionē lon ge a mortuis qui mori nō pōt. Aſcendit ad celos ẜm ꝙ homo ſic̄ dicit̉ Ioh̓. 3º. Nemo aſcendit ī celū niſi ꝗ deſcēdit de celo. Aug in glo. deſcendit ẜm ꝙ deus: aſcendit ẜᵐ ꝙ homo. Sꝫ. 20. Ioh̓. hr̄ ex glo ſuꝑ illud. Nūdū aſcendi ad patrē meū. ꝙ aſcēdere equalita tem dicit. vnde filiuꝫ aſcēdere ad patrē eſt equalem eſſe patri. Sed obiicit̉ ꝙ nūqͣ erat equalis ei ẜm ꝙ hō: nec aſcedit ad equalita tē ẜm ꝙ deꝰ. ⁊ ita nō aſcendit ad eqͣlitateꝫ Sol̓o nō aſcendit in re ſed ī noticia.i. in notuit. Sil̓e habet̉ Math̓. vltiꝰ. Data ē mi hi omnis ptās.i. apparet mihi data. Sed videt̉ ꝙ aliꝗs poſſit credē abſqꝫ pcc̄o ip̄m non eſſe equalē patri. īmo d̓ magdalena dr̄ Ioh̓..20. ſuꝑ illud. Noli me tangere. in glo. dicit ei ⁊cͣ. ꝗa iſta cum adhuc carnaliter in eū credebat que ſicut hoīem flebat: audit. Noli me tangere.i. ſic crede̓ in me. nūdū.n. in corde.ſ. tuo aſcendi ad patrē.i. nūdū cre dis me equalē patri tūc tangēs: cū nō impē credes. ſꝫ ꝓbat̉ ꝙ ipſa caritatē habebat: ꝗa ut habet̉ Ioh̓. 20. ſuꝑ illd̓. Maria flebat ad monumētū ⁊cͣ. glo. ex nimio amore. Item Gregꝰ diſcipulis recedētibus mulieres que artiꝰ amabat nō recedebat. ⁊ Iob. 19. Pelli mee ꝯſūptꝭ carnibꝰ ⁊cͣ. glo. con. car. i. diſcipu lis per infidelitatē os meū.i. fortitudo diui nitatis mee adheſit pelli mee.i. mulieribꝰ deſeruientibꝰ. ⁊ ita videt̉ ꝙ haberet cari tatem: ⁊ tamē nō credebatᵇ equalē eſſe pr̄i xp̄m. Reſpōdēt quidā ꝙ nō habebat ca ritatē. ⁊ exponūt auctoritatē de amore naͣli vnide dicūt ꝙ in ſola virgine ſtetit eccl̓ia cuiꝰ fides ſola remāſit in paſſione. Propt̓ quod dicūt eius memoriā fieri in ſabbato Alii dicūt ẜm auctoritatē Iob ꝙ fides ⁊ caritas manſit in mulieribꝰ. ⁊ qd̓ obiicitur de magdalena. Noli me tāgere ⁊cͣ. exponūt ſic. Nūdū credis me equalē patri.i. credēdo non aduertis. ſic̄ ille ꝙ ſcit oēm mulā eē ſte rileꝫ nō aduertit de hac quā credit habere in vtero. ſcit tamē in vl̓i: ſic̄ ipſa nō aduer tebat tamē in vl̓i hoc credebat: qd̓ patꝫ ꝗa ſi aduerteret ꝙ ei dimiſit pcc̄m. cognoſcet ipſū eē deū. Et ad hoc qd̓ alij dicūt de btā virgine qͣꝫtū ad ſabbatū. reſpōdēt ꝙ ꝓpter aliam cām deputat̉ ſabbatū: ꝗa ſicut ī ſexͣ feria celebrat̉ memoria paſſiōīs xp̄i. Ita cū ipſa quodāmo paſſa ſit illius paſſiōis fuit memoria celebrāda: ⁊ ꝙ ſexta feria fieri nō potuit ad ſabbatuꝫ trāſlatū ē. hoc eniꝫ ē ꝙ quidā dixit. verū eſt eloquiū iuſti ſymeonis ꝙ ꝓmiſit gladiū ſentiet doloris: ⁊ ita ꝙ ſab batu deputat̉ ei ſignat̉ Eze. 46º. Hec porta non claudet̉ vſqꝫ ad veſꝑm: ⁊ adorabit ad hoſtiū porte eiꝰ oīs populꝰ in ſabbatis. Priꝰ opinio que dicit ꝙ in ſola virgine ſtetit ec cl̓ia videt̉ nobis vera: ꝙ auteꝫ magdalena heſitauerit in triduo in fide videt̉ ī pl̓ibꝰ locis ihi Ioh̓. 20. Mulier ꝗd ploras. dic̄ glo. que noͣ credit adhuc mulier adhuc corporei ſexus appell̓one ſigͣt̉. alia glo. qͣi nō lacrīas nudas ſed fidē exigo: quo inſinuat̉ ipſū du bitaſſe ī fide. ⁊ ī eodē ibi. Dicit ei ih̓s fideꝫ docēſ: ⁊ in corde illiꝰ ortolanꝰ ſeminās. ⁊ co ſequēt̉ plane habet̉ ī glo. illa ꝙ nō credidit Sedet ad dexterā dei patris. glo. p̄s. ſuꝑ illud. Sede a dextris meiſ. duo notat ſcꝫ eu poſt labore paſſionis ⁊ quieſcere ⁊ coregͣre ⁊ in occulto eē. ⁊ ad Heb. pͦ. ſuꝑ illud ſede glo. victori filio conſeſſus cōfert̉ a dextris glo. in potioribꝰ bonis meis.ſ. ẜm ꝙ hō: vel coregnat coequalis mihi ẜm ꝙ deꝰ Sed qͣrit̉ de ſimplici vetula que credit eū maͣlit ſedere ad dextrā patris. vtrū ſit īfidel̓ ſic̄ ſi crederet materialiter ꝯceptū eſſe de ſpū ſancto. ℟ndet̉ ꝙ non ſil̓r. Nā materia liter ſedere nō interimit aliquē articuluꝫ. ſꝫ ma terialiter ꝯceptū eſſe de ſpū ſco ꝑemptiuū eſt huiꝰ articuli: qui natꝰ eſt de virgine: ſi ī telligat̉ materialiter.i. ꝑ opus viri. Si aūt intelligat̉ ſic ꝙ ſpūs ſcūs ſit maͣ: ꝑuerſꝰ eſt intellectꝰ huiꝰ. qui ꝯceptꝰ eſt de ſpiritu ſcō vt ſupͣ diximꝰ: ⁊ hereticū eſt. Sꝫ iteꝝ pōt obiici patrē eē paſſū: nō eſt ꝑemptoriū alicꝰ articuli. videt̉ gͦ ꝙ credere illud nō ſit here ticū qd̓ fl̓m eſt: ꝗa talis eſſet patri paſſianꝰ R ꝙ cū dicit̉ qui cōceptꝰ eſt ⁊cͣ. hoc rela tiuū qui refert̉ ad hoc an̄cedēs vnicū filiū vt ſit ſenſꝰ. vnicꝰ filiꝰ paſſꝰ ē: ⁊ ſic pr̄ ꝙ paſ ſus ſit eſt huic oppoſitum. ⁊ ſic relatiuū re fert̉ ad an̄cedēs cum ſua determīatiōe ſil̓r ad Ro. p̄. Qui p̄deſtinatꝰ eſt filiꝰ dei in vir tute prius dixerat de filio ſuo qui factꝰ eſt ei ẜm carnē. vn̄ qui p̄deſtinatꝰ ē ⁊cͣ. Seꝗt̉ Inde venturꝰ eſt iudicare viuos ⁊ mortu. Ergo oēs iudicabūt̉ ⁊ boni ⁊ mali. Con. glo. Greg. ſuꝑ illud. Nō reſurgūt impii in iudicio. quatuor ordines erūt ī iudicio. Alii nāqꝫ erūt ꝗ iudicabūt ⁊ nō iudicabūt̉. alij qui nec iudicabūt nec iudicabūt̉: ꝗa iā iudi cati ſūt. Snīa enī damnationis eoꝝ toti ec cleſie nota eſt ut ſunt infideles. Alii iudica bunt̉ ⁊ ſaluabunt̉ ut mediocriter boni. alij iudicabūt̉ ⁊ dānabunt̉ ut mediocriter ma li. Sic gͦ inſtantia videt̉ imꝑfectis ⁊ īfideli bus. ℟º ꝙ dicit̉ ꝙ iudicabit viuos ⁊ mor tuos: ꝗa oēs ut dic̄ apl̓s Ro. 13º. Stabūt an̄ tribunal xp̄i ſed dr̄ non iudicare illos: quia nō exercebit̉ in illis ſolemnitas iudicii ſcꝫ inclinatīo illa de qua dr̄ Math̓. 25º. Uenite ⁊cͣ. eſuriui ⁊cͣ. vnde glo Greg. dic̄ p̄iudicati infidelitatꝭ ſue tenebris eiꝰ quē deſpexerūt in vectione redargui nō merent̉. Illi ſaltē verba iudicis audient qui eiꝰ fidē ſaltē ver bo tenuerūt. princeps nāqꝫ terrenꝰ rē publi cam gerens aliter punit interiꝰ delīquēteꝫ aliter hoſtē exteriꝰ rebellātē. ⁊ ſic ītelligit̉ illud Ioh̓. 3º. Qui nō credit iam iudicat eſt Ad idem pōt facere qd̓ dr̄. i. ad Thimotꝭ. 5º. Quorūdā pctā manifeſta ſunt p̄cedētia ad iudiciū. quorūdā ꝟo ſequūt̉. Iteꝫ glo exponit de iudicio in pn̄ti: ꝗa ſi ea ſeꝗt̉ iu diciū non eſt temerariū. Credo ī ſpiritū ſcm̄ hoc exponit̉ ⁊ determinat̉ in ſymbolo patrū. Qui ex patre filioqꝫ ꝓcedit ⁊cͣ. ſicut infra oſtendet̉. Sancta eccl̓iam ca. ſcorū ꝯmunionē. Leo papa dic̄ ꝙ nō dꝫ dici ī ſcāꝫ eccleſiam catholicā. ſed ſcām ca. eccl̓iaꝫ. ſed anſelmꝰ vult ita dici ut in epl̓a ad phil̓. au diens caritatē ⁊ fidē quā habes ī dn̄o ih̓u ⁊ in oēs ſcos ⁊cͣ. glo. ꝗa ī xp̄m credebat ⁊ di ligebat ⁊ eos diligebat: ⁊ ꝑ oꝑa fidei ⁊ ca ritatis xp̄o ſeruiebat ⁊ ſanctis. ꝑ hoc patet ꝙ aliter intelligit̉ credere in deū ⁊ crede̓ ī ſcōs. vnde dicit glo. ibi vel ī ſcīs. Si que ratur quis motus notabit̉ cū dicit̉ in ſcos. dd̓ ꝙ motus in cōformitatē ſcōꝝ qͣꝫtum ad ꝑfectionē vite. Scōꝝ cōmunionē. ⁊ ē ſen ſus. credo ꝙ ſacram̄ta ⁊ ꝑticipatio ſacram̄ torum que ſcī coīcant cōferūt remiſſionem pctōꝝ: ꝗa fac̄ ꝙ ꝯcubitꝰ ꝗ alias eſſet pcc̄m mortale non ſit pcc̄m mortale. vel credo ꝙ vnitas eccl̓ie tanta ē ꝙ vnuſꝗſqꝫ ꝗ mēbꝝ eſt ꝑticeps eſt omniuꝫ que ſunt totiꝰ corꝑis glo. in p̄s. Portio mea ⁊cͣ. ſuꝑ illud ꝑticeps ego ſum. membꝝ ꝑticeps eſt totiꝰ corporis ita eniꝫ portio eiꝰ eſt dn̄s ut ꝑticeps ſit no vnius ſed oīuꝫ eccl̓iaꝝ. tāta igit̉ virtꝰ vni tatis. cuꝫ ſit ꝑticeps xp̄i humiliter dicitur ꝑtīceps famuloꝝ xp̄i qd̓ ē eē xp̄i ꝑticipeꝫ: ⁊ Heb. 3º. Partīcipes xp̄i effecti ſumꝰ ⁊cͣ. glo. ꝑ gratiā qua vniti ſumꝰ ei ut mēbra capiti. ⁊ ad Col̓. pͦ. ſuꝑ illud. Ad īpleo ea q̄ deſunt ⁊cͣ. glo. ad cōem hāc qͣſi rem publica ꝗſqꝫ ꝓ mo dulo ſuo exoluit qd̓ debet et ꝓ poſſibilitaº viriū noſtraꝝ qͣſi canonē paſſionū inferimꝰ ꝑitoria plenaria paſſionū non erit niſi cū ſe culū finitū erit. Itē qͣſi vnꝰ homo vna ꝑ ſona eſt caput cū corꝑe ſaluator cū ſaluādis Carnis reſurectionē. congruꝰ ordo. nam remiſſio peccatoꝝ eſt relurrectio aīe: que ē reſurrectio prīa. ad iſtā ꝟo ſeꝗt̉ reſurrectō corꝑis glorioſa in bonis que eſt reſurrectō ſecunda: ſicut dicit̉ ad Ro. 8º. Scimus qm̄ ſi ſpiritus eius ꝗ ſuſcitauit ih̓m inhabitat corpora noſtra reſuſcitabit ⁊ nos ꝓpter in habitantem ſpiritū. Tene tamē qd̓ dicit apl̓us. i. Cor. 15. Omnes reſurgemus ⁊cͣ. ad vtrūqꝫ predictoꝝ.ſ. reſurrectionē anime ⁊ corporis. Sequit̉ vitā eternā. que eſt bt ī tudo. Sꝫ querit̉ quare nō adiungitur pena eterna: cum vtrūqꝫ oporteat credere. dd̓ ꝙ natura oppoſitoꝝ eſt vt vno d̓co ītelligat̉ reliquū. Sufficiāt gͦ que predicta ſunt de ex poſitione ſymboli apl̓oꝝ. Dicto de primo ſim bolo apl̓oꝝ. dicenduꝫ eſt de ſymbolo patruꝫ qd̓ cantat̉ in miſſa: ſed quia fere oīa que cō tinent̉ in ſymbolo apl̓oꝝ ꝯtinēt̉ in iſto: ꝗa iſta expoſita ſunt prius hic ſunt omittēda. Mutata ꝟo ſeu p̄termiſſa ⁊ addita quedaꝫ ad pn̄s ſūt explicanda. Diuidit̉ aūt ſymbꝰ illud ī duas ꝑtes. In prima iudicat̉ vnitas cum dr̄. Credo in vnū deuꝫ. Deinde ſequit̉ ꝯfeſſio trinitatis. ⁊ ideo illa cōtinet tres ꝑ tes. prima eſt de patre. patre omni potētē ⁊cͣ ſecunda de filio. ⁊ in vnū dn̄m ⁊cͣ. tertia de ſpū ſancto. ⁊ in ſpiritū ſanctū dn̄m ⁊ viui ficatem. Prima pars de vnitate eēntie expoſita eſt prius. ſꝫ diſtinctio tam ꝑſonaꝝ aliter exponit̉ ī ſymbolo iſto ⁊ ī p̄cedēti. De patre duo cōfitemur hic. oīpotētia: ⁊ operationē celi ⁊ terre: hoc tam̄ ſine dubio eſt cōe tribus ꝑſonis: ſꝫ per appropriationeꝫ patri attribuit̉ ſicut expoſitum eſt prius. Querit̉ tamē de diuerſitate vocabuli ſigni ficantis creationē. Nam ibi dicit̉ creatorē hic factorem. Ad qd̓ dd̓ qm̄ creare eſt d̓ nihilo aliꝗd facere. facere ꝟo ſic̄ coīter dr̄ cōe eſt ad oꝑari aliꝗd de nihilo: ⁊ ad oꝑari aliquid de materia. vt gͦ moſtret̉ operator eoꝝ que facta ſunt d̓ nihilo ſicut angeloꝝ aīaꝝ: ⁊ prime materie: ſꝫ ⁊ oīuꝫ que ꝓducta ſunt ex materia: ꝓfitemur nō ſolū creatorē ſed ⁊ factoreꝫ. Ipſe enī ē oīa ī oībꝰ. De filio ꝟo quedam exprimuntur ẜm diuinitatem quedā ẜᵐ humanitatē. Scd̓m diuinitatem ꝟo ponūt̉ ꝗnqꝫ ad excludendū ꝗnqꝫ errores arrianoꝝ: quos ipſi metiebant̉ de filio dei Primus ꝙ nō eſſet eiuſdē ſb̓e cum patre contra quos fides dicit. Et in vnuꝫ repete deū cum patre. Ioh̓. 14º. Ego inꝗt in patre ⁊ pater in me eſt. ego ⁊ pater vnū ſumus Secundus error arrianoꝝ eſt ꝙ filius mi nor patre eſt. cōtra quos ꝯfitet̉ fides catho lica dn̄m ih̓m xp̄m.i. equalē pr̄i ⁊ ſpūi ſcō ī potentia. p̄s. Sixit dn̄s dn̄o meo ſe. a. d. m. glo. conregna equalis. Tertiꝰ error eſt ꝙ filius ſit adoptiuꝰ nō naturalis: ſicut ī Io pͥ. Qui nō ex ſanguinibꝰ neqꝫ ex voluptate carnis qd̓ euacuat fides catholica. ⁊ dic̄ fi lium dei vnigenitum. Io. pͦ. Deum nemo vi dit vnqͣꝫ niſi vnigenitꝰ filiꝰ dei. Quartꝰ error eſt ꝙ natus eſt ex tꝑe non ab eterno. cōtra qd̓ fides catholica ꝓfitet̉ ex patre na tum ante omnia ſecula. Ioh̓. pͦ. In principio erat verbuꝫ. Quintꝰ error eſt ꝙ filiꝰ dei ſit pura creatura: qd̓ fides catholica exclu dit dicēs. deum de deo lumen de lumīe. Io. pͦ. Deus erat verbū. Soluit aūt oppoſiti onem eoꝝ fides catholica cōgruo exemplo. opponūt enī ſi filiꝰ eſſet a patre naturalis cum nullus pater ſine ſui diminutiōe ⁊ de ciſiōe generet filiū ſibi equalem cū de deo abſurdū ſit illud aſſerere. Relinquit̉ ꝙ deꝰ pater nūqͣꝫ habuit filiū naͣlem. Manifeſtat gͦ fides catholica illos mentientes ⁊ dic̄. lu men de lumine. ſicut lumē enī abſqꝫ ſui dī minutōe uel minoratiōe ex ſe generat lum̄ aliud: ſic pater filiū. Radix aūt erroris eo eſt ꝙ attribuūt creatori qd̓ eſt creature. Ex predictis erroribꝰ ceciderūt in ꝓfundū er rorū ut dicerēt xp̄m eſſe purā creaturam ⁊ deū nō naͣliter ſed adoptiue uel ꝑ grati m ſicut dr̄ Exo. 7º. moyſi. Ecce ꝯſtitui te dn̄m pharaonis ſꝫ ecōtra. fides catholica ꝑfitet̉ deum veꝝ de deo ꝟo genitū nō factum ⁊cͣ. Io. pͦ. Oīa ꝑ ipſū facta ſūt. Augꝰ quo fact eſt per que oīa facta ſūt. ſi enī ꝑ ipſū facta ſunt oīa iam non eſt factꝰ: iam non eſt crea tura. Querit̉ vtrū poſſit ꝯcēdi factꝰ. pro batio ꝙ ſic. Ro. pͦ. de filio ſuo ꝗ factus eſt eī ex ſeīe dauid. Itē. 4º. ad Gal̓. Mi ſit filiū ſuū ſcm̄ ex muliere ⁊cͣ. gͦ videt̉ poſſe ꝯcedi ꝙ ſit factus. quid eſt gͦ qd̓ dicit̉ genitū non factum. Ad hoc ſoluit Augꝰ ſuꝑ Io. ⁊ ad Ro. factus dicit̉ ẜm humanitatē nō factus ẜm diuinitatē. gͦ factꝰ ⁊ non factꝰ nō ſequit̉ ſed eſt fallacia ẜm ignorātiā elenchi. Ad huc iterū opponit̉ Io. pͦ. Qui poſt me venit ante me factus eſt. ſoluit ibi int̓li. qui poſt me factus eſt tēꝑe. āte me factꝰ ē dignitate ⁊ totū refert̉ ad humanā naturā. Querit̉ rōne eius ꝙ dicit̉ natus an̄ oīa ſecula vtrū poſſit ꝯcēdi: ſemꝑ naſcit̉. ſic̄ ꝯcedit̉: ſemꝑ natus. ⁊ de hoc eſt magna diſputatō ī ſen. di. 9. i. l̓. Nam ſic̄ dicit Gregꝰ ſuꝑ Iob. Dn̄s ih̓s eo ꝙ virtꝰ ⁊ ſapīa eſt de patre an̄ tꝑa natꝰ eſt. vel potiꝰ ꝗa nec cepit naſci nec de ſiit eſſe. Dicamꝰ veriꝰ ſemꝑ natꝰ eſt. nō aūt poſſumꝰ dicere ſemꝑ naſcit̉: ꝗa ſi ſꝑ naſcit̉ nūdū natꝰ ē. Con ibidē. ⁊ habet̉ ab Orig ſuper Iere. xio. Inuenta eſt coniuratio ſal uator noſter eſt ſapīa dei. ſapī ꝟo eſt ſplen dor eterne lucis. Sap̄. 7º. Saluator gͦ noſter eſt ſplendor claritatis eterne. Splēdor aūt nō ſemel naſcit̉ ⁊ deſinit: ſꝫ quotiēs ortum fuerit lumē ex quo ſplēdor orit̉: totiēs etiā orit̉ ſplendor claritas. ſic gͦ ſaluator noſter ſemꝑ naſcit̉. vnde ꝓꝟ. 8º. An̄ oēs colles ge nerat me: nō vt ꝗdā malediēt gn̓auit. ecce manifeſta ꝯtrarietas. Gregꝰ dicit ꝙ bn̄ dr̄ ſemꝑ natꝰ. male āt dicit̉ ſemꝑ naſcit̉. Orig ecōuerſo. ℟º vtrūqꝫ bn̄ dicit̉ ⁊ ſans. filiꝰ de patre ſemꝑ naſcit̉: vl̓ ſemꝑ eſt natꝰ. ⁊ ut ſoluatur cōtrarietas diſtīguit̉ ꝙ hoc ꝟbū naſcit̉ duplicē habet cōſigͣtionem. conſigͣt enī preſentialitateꝫ ẜm ꝙ ī p̄ſenti eſt. Item cōſigͣt īꝑfectionē eo ꝙ ſignificat ī fieri: ẜm hoc dicit̉ ſi fit aliꝗd nō eſt. Orig. gͦ reſpexit ad cōſignificationē pͥmā. Gregꝰ ad ſecūdā. Similiter aūt diſtinguēduꝫ eſt in hoc ꝙ dicit natus. nam dupliceꝫ habet ꝯſigͣtioneꝫ conſigͣt enī tempꝰ preteritū. conſigͣteti am ꝑfectū. preteriti enim ꝑfecti eſt tꝑis. Orig. ꝟo ꝯſiderās ꝯſigͣtionē tꝑm dicit ꝯueniēter ſemꝑ naſcit̉. Nō ſemꝑ natꝰ eſt preſentꝭ. nō ⁊ preterite. illi enī natiuitati et̓ne ⁊ ꝑfecte cōgruit preſens: qm̄ eſt ⁊ nō p̄teriit. Gregꝰ ꝟo reſpiciens ad cōſigͣtionē perfectionis ſi gnificantꝭ natiuitateꝫ perfectā dic̄ ſemper natꝰ ē. non ſemꝑ naſcit̉ qd̓ ſignificat imꝑfe ctionem. diuerſis enī reſpectibꝰ vtrūqꝫ bn̄ dicit̉ ⁊ ſane. Querit̉ vtrū hec ſit ꝯcedē da ſꝑ naſcet̉ ⁊ videt̉ ꝙ meliꝰ debeat ꝯcedi qͣꝫ iſta ſꝑ natus. nam cū pn̄s magis ꝯgruat eternitati. qd̓ magis ſe habet ad p̄ſens ma gis ꝯgruet. ſꝫ futuꝝ magis ſe habet ad pn̄s qꝫ ad p̄teritū: ꝗa futurū aliquādo erit pn̄s p̄teritū nūqͣꝫ. ſi gͦ ſigͣndo eternā natiuitatē cōcedimꝰ ſemꝑ natꝰ. multo fortiori rōne co cedimus ſemꝑ naſcet̉. Sol̓ o implicat̉ fal Ium in p̄dicta argumētatione. nō enī conce ditur iſta ſemꝑ natus rōne cōſigͣtionis pre teriti. ſꝫ ut dictū eſt rōne ꝑfectionis. iſta ꝟo ſemꝑ naſcit̉: ꝯcedebat̉ rōne cōſigͣtionis pre ſentis. cum gͦ neutrū inueniat̉ ī hac ſemper naſcet̉: nec ꝯſignatio ꝑfecti ſimpliciter hec non eſt cōcedēda ſemꝑ naſcet̉. Sequitur qui ꝓpter nos hoīes: ⁊ ꝓpter n. ſ. d. de cel̓. hic ponūt̉ qn̄qꝫ ꝑtinētia ad humanitatem. ſcꝫ incarnatio. paſſio. reſurrectio. aſcenſio. aduentus ad iudiciū. Circa primuꝫ ꝟo noͣt̉ finis vel vtilitas īcarnatiōis. ibi incarnatꝰ eſt. auctor ibi de ſpū ſcō. mat̓ia ibi. ex maria virgine. forma ⁊ homo factꝰ eſt. que ſequūt̉ expoſita ſūt ſicut prius. Sed querit de ī tellectu illius qd̓ dictū eſt deſcēdit de cel̓. nam deſcendere moueri eſt. moueri autem incedere ad locum eſt vbi res nō eſt. qualit̓ deſcendit qui nuſqͣꝫ deeſt vel aſcēdit. Io 3º. Nemo aſcendit in celū niſi qui deſcēdit. Sol̓ o deſcendere dicit̉ de filio dei nō ꝓ prie ſꝫ trāſūptiue. trāſūptū aūt ē verbū ad ſignificāduꝫ incarnationē. nam ſicut iſte ꝙ deſcendit tendit ad ſurſū in deorſū: ſic cuꝫ deus factus eſt homo qui ſuꝑ oēs res eſt naͣ bonitate. dignitate. rem infimā ſibi vniuit nihil aliud gͦ eſt deſcēdere niſi in carne hu mili appare̓. Querit̉ qͣre in ſymbolo iſto non apponit̉ articulꝰ de deſcēſu ad īferos. Et ad hoc rn̄det Innocꝭ cuidam archiep̄o ꝙ hoc fuit ꝓpter hereticos. Fuerūt nāqꝫ he retici qui dixerūt xp̄m eſſe purā creaturam ⁊ apud inferos remāſiſſe: ꝓpter qd̓ adiudi cauerūt ſancti patres illū articulū ſb̓ticere Alii aliter dicūt. Nam cum ſemel dictuꝫ ſit de filio verbū deſcēſus: cū dicit̉ deſcendit de celis. Illud aūt deſcende̓ nihil aliud ſit ꝙͣ ſe exīanire. ſicut dicit apl̓us ad Phil̓. 2º. Exīaniuit ſemetipſū ⁊cͣ. Si iterū repetētur in eadem ſerie. deſcēdit ad īferos videret duplex eſſe exīanitio. ⁊ ita poſſet eē maͣ et roꝝ. Ideo adiudicauerunt ſcī patres illum ſb̓ticere: ⁊ maxime cū ſufficiēter eēt poſitū in ſimbolo apl̓oꝝ. Seꝗt̉ ⁊ ī ſpm̄ ſcm̄ dn̄m de ſpū ſcō quedā ꝓfitet̉ fides catholica in ſymbolo iſto que indicāt dignitates eiꝰ ſpā les. Quedam que indicant effectꝰ eiꝰ gene rales. Que īdicāt dignitates eiꝰ ſpāles ſūt ꝗnqꝫ. ptās indicat̉ cū dicit̉ dominū. Gen̄. pͣ. Spiritus dn̄i ferebatur ſuꝑ aquas in quo indicat̉ ꝙ ſic̄ pater eſt dn̄s creature ⁊ filiꝰ ſic ſpūs ſanctus bonitas indicat̉ cum dr̄ ⁊ viuificātē. Ioh̓. 6. Spiritus ē qui viuificat ex quo ſeꝗt̉ ꝙ qui caret ſpiritu ſancto mor tuus eſt. Ex hoc trahit̉ auctoritas Aug. ſic̄ aīa eſt vita corporis ſic deuſ eſt vita aīe. di ſtinctio ꝑſonalis indicat̉ cum dicit̉. qui ex patre filioqꝫ ꝓtedit. Equalitas cum dicitur qui cum patre filio ſimul adorat̉. doctrina cum dicit̉ qui locutꝰ eſt ꝑ ꝓphetas. Ponūt̉ aūt effectus generales quātor. primꝰ vnitas ſeu ꝟitas eccleſie catholice quā faciet ſpūs ſanctus que eſt duplex. vnitas intellectuuꝫ in fide. vnitas effectuū ī caritate: que due vnitates notant̉ cum dicit̉ et in vnā ſcām ca. vnam in fide in caritate. catholica eniꝫ grece idem eſt qd̓ vl̓is. Secūdus effectꝰ eſt remiſſio peccatoꝝ ī baptiſmo. Cōfiteor vnū baptiſma. Io. 3. Niſi quis renatꝰ fuerit ex aqua ⁊ ſpiritu ⁊cͣ. Tertius effectus eſt reſurrectio mortuorū. Quartus eſt vita eterna. Querit̉ de hoc qd̓ ſupdictu ē de ſpū ſancto: qui ex patre filioqꝫ ꝓcedit. de hoc. r altricatio eſt īter grecos ⁊ latinos. cōfeſſio enī latinoꝝ eſt qm̄ ab vtroqꝫ ꝓcedit. Greco rum ꝟo ꝙ tm̄ a patre. Latini ꝟo oſtendunt ſuam ꝯfeſſionem per illud apl̓i ad Gal̓. 4º. Spiritu filii ſui. quid enī aliud eſt ſpiritus filii niſi qui procedit a filio. Itē ad Ro. 3º. Si ꝗs ſpiritum xp̄i nō habet hic nō ē eiꝰ Contra hoc opponūt greci. pͥmo quia no inuenit̉ ſcriptū ī euāgelio ꝙ ꝓcedit a filio ſꝫ tm̄ a patre. ⁊ ſb̓iungit̉ in fine. ꝗcūqꝫ aliud addiderit anathema ſit. vnde iudicāt nos anath̓atizatos. Item Leo tertiꝰ ſcripſit ī tabul̓ argēteis ſymboluꝫ illud ⁊ repoſuit illd̓ iuxta altare beati pauli: ⁊ ibi ſimiliter nō eſt appoſitū. Itē querūt greci vn̄ hoc habuerūt latini. ſi enī inꝗunt illis reuelatū fuit qͣre n̄ ⁊ nobis. ℟º ad illud qd̓ pͦ oppo nitur ꝙ non inuenit̉ in euāgelio. ℟ndū eſt interimēdo. Nā ⁊ ſi nō inuenit̉ ſcriptū ẜm vocem. īuenit̉ tamē ẜm ītellectū cum dicit̉ ſpm̄ veritatis.i. filii. ſi enī eſt ſpiritꝰ ꝟitatꝭ aut ꝗa ſpirituſ eſt a veritate. aut quia veri ritas eſt a ſpiritu. ſꝫ quia veritas a ſpiritu nō eſt. nō enī filiꝰ eſt a ſpiritu. Si enim eſſet ſic diceret̉ ſpiritus veritatis: ſicut dicit̉ pr̄ filii: ſi ꝗa ſpiritus eſt a veritate que ē filiꝰ. hoc idē eſt dicere qd̓ procedit a filio. Ad ſecundū ℟ndet magiſter in ſentētiis. Qui aliud addiderit anathema ſit alid̓.i. ꝯtͣriū qd̓ ꝯfirmatur ex auctoritate apl̓i. G il̓. pͦ. Sꝫ quis vobis aliud euāgelizauerit anathema ſit. nō dixit. Si quis aliud addiderit. naꝫ ſi ſic ſibi preiudicaſſet apl̓s ſicut dicit Aug Cupiebat enim venire ad quoſdā: quibꝰ ſcribebat. i. ad Theſſ. 3º. Ut ſuppleret que fi dei illorū deerant. ſꝫ qui ſupplet qd̓ minꝰ ē addit. nō quod inerat tollit. aliud gͦ ꝯtrari um intellige. Ad tertiū ⁊ quartū ℟ndet Anſelꝰ in liº. de ꝓceſſione ſpiritus ſcī. greci latinis opponūt. vn̄ latini accipiūt ꝙ ſpūs ſanctꝰ ꝓcedit a filio: ⁊ quare ſi expediebat no fuit eis intimatū. ℟ndet ꝙ neceſſe erat propter quoſdam minꝰ intelligētes: ꝗa non aīaduertebāt ī illis que vniuerſa credit ec cleſia cōtineri. Et ex his ſequi ſpiritū ſcm̄ de filio p̄cedere. ne forte hoc crede̓ dubita rent. Quoniā ergo neceſſitas eos compelle bat ⁊ nulla ratio prohibebat. ⁊ fides vera admittebat. fideliter aſſerunt latini ꝙ cre deduꝫ eſſe cognoſcebāt. ſcimꝰ enī ꝙ nō oīa que credēda nobis ſūt ibi dicta ſunt. Nō. n̄ ibi dicit̉ ad īferos deſcēdiſſe quod verum coīter credimus. nimis enim erat difficile ad cōſulēdum de hac re recolligere maxīe cū ſe iuncta eſſent cōcilia. Nec erat neceſſe vnde nō dubitabāt ī queſtiōem adducere Cuerit̉ vtrum abſolute ſit cōcedēdum ſpiritus ſcūs procedit a filio. Rn̄det anſel in liº de ꝓceſſiōe ſpiritꝰ ſcī qͣuis nō dicat̉ ſpūs ſcūs procedit a filio ꝑ ſe. bene tam dr̄ ſpiritus filii. ſicut bn̄ dicitur ſplendor pro cedit a ſole ⁊ radīo. nō tamē dicit̉ ſplēdor procedit a radio per ſe: ſꝫ ſplēdor radii. Con trarietas autem grecoꝝ ⁊ latinoꝝ ſic ſolui tur. idem enī credūt: ſꝫ nō eodē modo profe runt. Prīcipiū autem ꝯtrarietatis in prola tione ortum eſt ex diuerſa comꝑatione acce pta a creatura. vn̄ ad hoc nota ꝙ eſt ꝟbuꝫ interius ⁊ exterius. verbum interiꝰ cogita tio vel intellectꝰ. verbū exteriꝰ ẜmo eſt. Si militer et ſpiritꝰ duplex interior ⁊ exterior interior ſpiritꝰ amor eſt. exterior aer. Latī gͦ ſicut Augꝰ ⁊ alij exēplificātes de verbo increato ⁊ ſpiritu increato. cōꝑant ſpiritū interiorē ad verbuꝫ interiꝰ. Greci ꝟo ſicut damaſceꝰ cōꝑant ſpirituꝫ exteriorē ad ꝟbū exterius. ⁊ hoc eſt qd̓ dicit Augꝰ ī trinitate creata. pͦ accipit̉ mens. deimde verbum ſeu cogitatio: ꝗa cogitatio mente cōcepta ver bum dicitur. Relinquitur ut ex vtroqꝫ ſꝑ retur affectꝰ ſeu amor. mēs patri attribuit̉ verbuꝫ filio. amor ſpiritui ſancto. Ex hoc gͦ latini dicunt ſpiritum ſanctū ab vtroqꝫ ꝓ cedere ſicut amorem ex mente ⁊ verbo īte teriori ſeu cogitatione. Damꝰ ſic primo eſt intellectus. deinde verbū exterius ſcꝫ vox. ſpūs autem vehiculū eſt verbi. Intellectus enim format vocem ⁊ in pͥma voce ſpirata oſtendit̉ intellectus: ecce intellectꝰ patri at tribuit̉: verbū filio: ſpūs ſpūi ſctō. Sicut gͦͦ vident greci ꝙ ab intellectu ꝓcedit ſpūs ⁊ vox: ⁊ nō ſpiritus a voce. ſic a patre proce dit filiꝰ ⁊ ſpūs ſanctꝰ. ⁊ nō a filio ſpūs ſcūs Querit̉ quare in ſymbolo iſto omittatur coīo ſanctoꝝ. Ad quod poteſt reſpōderi ꝙ intelligit̉ per hoc ꝙ dicit vnam ſanctam catholicam ⁊cͣ. vna enī eſt eccleſia ⁊ nō ſolū fide: ⁊ caritate ſꝫ ſacramentoꝝ ꝑticipatiōe que eſt cōmunio ſanctorum. Querit̉ cum ſeptē ſūt ſacramēta quare fit mentio ſoluꝫ de baptiſmo in hoc ſymbolo ⁊ nō de alijs ſa cramentis. Ad hoc poteſt reſpōderi qm̄ nō fuit neceſſe ponere alia ſacramenta. alia enī ſacramēta a laycis dari nō poſſūt. illud aūt ſacramētū ab omnibꝰ dat̉ in neceſſitaᵉ In ſymbolo ergo qd̓ ad omnes pertinet nō fuit neceſſe ponere ſacramētū niſi illud qd̓ ab omnibꝰ poteſt in neceſſitate miniſtrari. Querit̉ quare dicit̉ vnū baptiſma. Ad hoc reſpondet quoniaꝫ illud notabile eſt ꝓ pter hereticos: qui dicūt quotiēs homo pec cat baptiſmū debere repeti. Cōtra quos apoſtolus ad Eph̓. 4º. Una fides vnum ba ptiſma. ꝯuobh Determinato de ſom bolis in duabꝰ diſtinctionibꝰ. Reſtat expo ſitio ſymboli athanaſii. Diuidit̉ autē ī tres artes in prohemiū. tractatuꝫ. ⁊ epilogum. Prohemiū ꝯtinet tria. vtilitatē. materiam neceſſitatē. vtilitas notat̉ cum dr̄ Quicūqꝫ vult ⁊cͣ. In hoc reddit̉ auditor beniuolus. Materia ſymboli que ē fides catholica mō ſtrat̉ cum dicit̉. ante omnia opus eſt ⁊cͣ. vn̄ Heb. xiº. Accedentem oportet credere quīa eſt ⁊ quia remunerator eſt. in hoc redditur auditor docilis Neceſſitas tangit̉ cū dicit̉ qͣꝫ inſi quis ⁊cͣ. In hoc reddit̉ auditor atten tus. Et ſic ſumit̉ ꝓhemiū in duobꝰ ꝟſibus Hic tamē notādū ꝙ primus verſus trahit ad amorem. Quicūqꝫ vult ſaluꝰ eſſe. Secun dus terret per penam cū dicit̉ abſqꝫ dubio ⁊cͣ. Querit̉ de hoc ꝙ dicit vult ſaluꝰ eſſe quia cū nihil ſit in ptāte noſtra tm̄ qͣꝫtū vo luntas ſicut dicit augꝰ videt̉ ꝙ in poteſta te noſtra ſit ſaluū eſſe. Contra ad Ro. 7º dicit̉ velle mihi adiacet. perficere aūt non inuenio. Sol̓ o ad Heb. 12º. Uidete ne ꝗd deſiit gratie dei. ex hoc trahit̉ ꝙ ſi fac̄ ho quod in ſe eſt. dominꝰ infūdit ei gratiā que eſt pignus ſalutis. Querit̉ de differētia iſtorum duoꝝ inuiolatā integram. Ad hͦ dicendū ꝙ integritas reſpicit id qd̓ credē dum eſt. Inuiolatam qd̓ operādum. Iacꝭ. 2º. Fides ſine operibꝰ ⁊cͣ. Hic īcipit tractatꝰ Fides aūt catholica ⁊cͣ. qui diuidit̉ in duas partes. In prima parte deſcribūtur ea que credēda ſūt d̓ diuinitate. In ſecūda ꝑte ea que ſunt credenda de humanitate que inci pit ibi. Sed neceſſariū ē ⁊cͣ. pͥma parſ ꝯtinet tres partes ī vl̓ i. Oſtendit̉ pͥmo ꝙ credēda ſit in vnitate eſſentie trinitas. ⁊ in triniº vnitas. 2º agitur de vnitate eſſentie. 3º de diſtinctione perſonaꝝ. prima pars cōtinet qͣtuor uerſus. Primꝰ inſtruit cultū diuinū Fides auteꝫ catholica hec ē ⁊cͣ. Secundus confūdit errores ſabellii ⁊ arrii ſiml̓. Neqꝫ cōfūdētes ꝑſonas. Tertiꝰ oſtēdit diſtīctas eē ꝑſonas contra ſabelliū. Alia enī ē ꝑſona pr̄is. Quartꝰ oſtendit ſimplicitatē eſſen tie perſonaꝝ.ſ. patris ⁊ filii ⁊ ſpiritꝰ ſancti Sed patris ⁊ filii ⁊ ſpūs ſcī. vna ē dīnitas Cōtra hereticos mōſtrat̉ vnitas ē ēntie in trinitate perſonaꝝ multiplici exemplo cre ature. Augꝰ ponit tale exemplū. memoria ī telligētia volūtas. hec tria ſūt. Sūt.n. tres vires aīe: ſed in vna eſſentia que eſt aīa. Item Anſelꝰ de incarnatione verbi. fons. riuus. ſtagnū. hec tria ſūt ⁊ vnū nō ē alteꝝ nam fons nō eſt riuus: ⁊ ſic de alijs. Iteꝫ a fonte riuus ē ⁊ nō ecōuerſo. ab vtroqꝫ flu uius ⁊ nō ecōuerſo. ⁊ tamē ſunt aqua vna ⁊ vna res. Itē Heb. pͦ. Splēdor glorie: ſo ⁊ ſplendor ⁊ calor tria ſunt ⁊ vna res. a ſo le ſplendor. ab vtroqꝫ calor. Item Deūt. 4º. Deus noſter ignis eſt cōſumēs. In igne tria ſunt. carbo. flāma. ⁊ ardor calor. vnum non eſt alterum. ⁊ ſunt tres. vna a carbone flamina ⁊ nō ecōuorſo. ab vtroqꝫ calor. Iteꝫ Deūt. 4º. Deus noſter ignis eſt cōſumens. In igne tria ſunt. carbo. flāma. ⁊ calor. Itē exēplū Dyo. de di. no. cōiungūt̉ tres cā dele. tres ſunt cādele accenſe ſingulariter ⁊ vnū eſt lum. nemo enim poſſet diuidere in lumine illarum. Item exemplum iudei cōuerſi fiant tres plice in panno vno: tres plice ſūt ſingulariter: vnus tamen eſt pan nus. Item exemplū generale ponit augꝰ in libro de aīa ⁊ ſpiritū. Tria hec omni exi ſtenti īſūt eſſentia quā ſūt. ſpecies qua dif ferunt. vſus quo ꝓficiūt qͣſi veſtigia trini tatis patris ⁊ filii ⁊ ſpiritus ſancti. Iſta ea dem alijs nominibus nuncupant̉ uel nomī nātur ab aug. modus. ſpecies. ⁊ ordo. In liº Sap̄. xio. dicuntur numerus. pōdus. ⁊ mēẜa habes ergo exēplū generale in veſtigiiſ tri nitatis que apparet ī omni creatura. habeſ etiā exēplū ſpāle ī creatura ſpirituali.ſ. aīa habet enī trinitatem potetiaꝝ cum ſit ſim plex in eſſentia.ſ. vegetabilē. ſenſibilem. ⁊ rationalem. Item ſcd̓m aliam aſſignatio nem. cōcupiſcibilē. iraſcibilē rationalem. Item ſcd̓m aliam mentē. noticiā ⁊ amoreꝫ. ſeu memoriā. ītelligētiā ⁊ voluntatē. Itē in omni creatura corporali naturali artifi ciata naturali ſuperiore ſeu celeſti: ſicut in ſole. inferiori ſicut in elemētis. in igne ⁊ aqͣ in artificiata vt in pāno. Sequit̉ de vni tate eſſentie ſpecialiter de qua profitemur in preſenti tria per modum priuationis h̓ ſūt in creatus. īmēſus. eternus. Per hͦ ꝙ dicitur increatus priuat̉ cauſalitas. per hͦ ꝙ īmenſus. ſitus ⁊ figura. per hoc ꝙ eternꝰ durationis terminus. Et ſic remouetur ab eo omnis paruitas creature. Paruitas eniꝫ creature in tribus oſtēditur. primo in hoc ꝙ creata eſt: ⁊ habet cauſam. ⁊ hoc remoue tur cum dicitur. Increatus pater. increatꝰ filius ⁊cͣ. Ex quo monſtrat̉ cauſa oīuꝫ nō ha bens cauſam. Scd̓o oſtenditur paruitas creature in hoc ꝙ circūſcripta eſt tempore ⁊ loco: qd̓ remouet̉ cum dicit̉ īmēſus pater immēſus filius ⁊cͣ. Ex quo relinquit̉ ꝙ eius eſſentia eſt infinita. Tertio oſtenditur cre ature paruitas in hoc ꝙ habet durationis ſue terminū. vl̓ ex parte vtraqꝫ.ſ. principii ⁊ finis. ſicut res temporales que habēt prin cipium ⁊ finem. vel ex parte aliqua ut res ꝑ petue que principium habēt: licꝫ nō finem. vt ſūt angeli. ⁊ anime. celum. ⁊ terra. illud totum remouetur cū dicitur eternus pater eternus filius ⁊cͣ. Nota tamē differētia īter eternum ⁊ perpetuū ⁊ temporale. Tēporale eſt qd̓ habet prīcipiū ⁊ finem. eternū qd̓ ca ret prīcipio ⁊ fine ſic̄ deꝰ. ꝑpetuū qd̓ hꝫ prī cipium ſed caret fine. Sed quia oſtenſuꝫ erat iſta tria nomīa īcreatum. īmēſum. eter num. cōuenire ſingulis perſonis: ne crede̓t̉ ꝙ eſſētia triplicet̉ ẜᵐ tres ꝑſonas. ſubiūgit ⁊ tn̄ nō treſ eterni ſꝫ vnus eternꝰ. ⁊ hoc eſt quod dicit Boetiꝰ ī libro de trinitate. ph̓i īquit ita arguūt. ſortes eſt homo. plato ē hō ergo ſortes ⁊ plato ſūt hoīes: nō homo. dua rum enī repetitio vnitatū pluralitatē fac̄. ſed theologi ecōtra arguut. pater eſt deus filius eſt deus. ſpiritꝰ ſanctꝰ eſt deus. ergo pater ⁊ filius ⁊ ſpiritus ſanctus ſūt vnus deꝰ nō dii. trina eniꝫ repetitio nō facit hic numerū. Sequūt̉ tria per moduꝫ poſitio nis. Omnipotēs deus dominꝰ. omnipotens pater. omnipotēs filius ⁊cͣ. Contra oppōit hereticuſ. nō eſt oīpotēs: ꝗa oīa nō poteſt. ſꝫ deus nō poteſt mentiri nec praua agere. nō eſt omnipotes. Reſpōdet augꝰ ꝙ potē peccādi nō eſt potētia ſed īpotētia. nec pec care eſt facere ſed deficere. peccatum enim eſt actus īcidēs ex defectu bor. Sꝫ adhuc opponit hereticꝰ. nō poteſt comedere nec bi bere. hic autem poſſe eſt poſſe. Reſpondet Auguꝰ ꝙ poſſe currere defectiuum eſt poſ ſe ⁊ imperfectum ⁊ diminutuꝫ. oīs defectꝰ ⁊ dimīutio lōge eſt relegata a deo: ⁊ qͣꝫuis deus poſſet hoc ⁊ oꝑet̉ in alijs. hec tamē eī no attribuūt̉. Ipſe enim eſt qui operat̉ oīa ī oībus. ab eo enim accepit creatura ꝙ hoc poſſit. nō autem eī attribuūt̉: ꝗa ſonāt ī de fectū ⁊ īdigētiam. Cōtra. Ro. 8º. Spiritꝰ poſtulat ꝓ nobis gētibꝰ īenarrantibꝰ. glo poſtulat id eſt poſtulare facit. Queritur gͦ cum verbum poſtulādi ſonet īdigētiam et tamē attribuit̉ deo: quia deꝰ operat̉ illud per creaturā. quare nō ſimiliter attribuūt̉ ei oīa alia vt diceret̉ deus comedit: ꝗa nos comedere facit. Ad hoc reſpōdet̉ ꝙ cum ſit duplex creatura corporalis: ⁊ ſpiritualiſ actus ſpūalis creature magꝰ ei cōformant̉ ⁊ cōueniūt. ⁊ ideo ipſi attribuūt̉. Actꝰ ꝟo corporalis creature propter ſui elōgatōem ⁊ diſſimilitudinem deo nō cōueniūt ꝙͣuis ipſe operet̉ illa. Queritur cum tria ſunt noīa eſſentialia generalia que aliquādo ap propriāt̉ tribꝰ perſonis potētia. ſapiētia. bo nitas. ſic̄ profitemur in ſymbolo iſto. Omni potēs pater. oīpotēs filiꝰ ⁊cͣ. quare ſimiliter nō profitemur. Sapiēs pater ſapiēs filiꝰ ⁊cͣ. bonꝰ pater. bonꝰ filiꝰ ⁊cͣ. Reſponderi pōt ꝙ iſta duo ītelligūt̉ per duo ſequētia. in hoc enim noīe deꝰ intelligit̉ ſapiētia. in hͦ noīe deꝰ bonitas. Deus enī grece īterp̄tat̉ theos quod eſt videns ſeu cognoſcens. Sapiētia ergo notatur cum dicitur deꝰ pater ⁊cͣ. Bo nitas in dn̄o: quoniaꝫ eiꝰ eſt regere ⁊ cōſer uare ⁊ ꝓtegere quod ad bonitatē pertinet vnde bonitas ītelligit̉ cum dicit̉. dominus pater dominꝰ filiꝰ ⁊cͣ. Querit̉ cum dn̄s re latiue dicat̉ ad ſeruū. Relatiua aūt poſita ſe ponūt ⁊cͣ. Sequit̉ gͦ: ſi ſeruus eſt: dn̄s eſt. ⁊ ſi ſeruꝰ nō eſt: dominꝰ nō eſt. Ergo eodeꝫ addito vtrobiqꝫ adhuc ſequet̉. ergo ſi non fuit ſeruus ab eterno: non erit dominus ab eterno. ℟º ꝑ diſtīctionē. Nam hoc nomē do minꝰ poteſt ſignificare dominiū habitu: ⁊ tūc nō dicit̉ relatiue ſed abſolute. vel pōt ſignificare dominiū actu: ⁊ tūc dicit̉ relati ue. In prima ergo ſignificatiōe cōcedēdum eſt ꝙ deus ſit dominꝰ ab eterno. in ſecūda nō. Sequit̉ quia ſic̄ ſigil̓. vnāqͣꝫqꝫ perſonā. expone ſicut priꝰ. addit̉ eniꝫ illud ad ſigni ficādum: quoniā qͣuis predicta cōueniant ſingulis perſonis per ſe. ſingulariter tamē ⁊ nō pluraliter cōueniūt oībꝰ ſimul ſūptis Sequit̉ diſtīctio perſonaꝝ. pater a nullo fa ctus eſt ⁊cͣ. pater diſtīguit̉ hic ab alijs dua bus perſonis per duo. per pr̄nitatem. ⁊ īna ſcibilitatem. paternitas ītelligit̉ in hoc ꝙ dicit̉ pater. īnaſcibilitas per hoc ꝙ ſequit̉ a nullo eſt factus ⁊cͣ. ⁊ remouet̉ a patre oīs modus eſſēdi ab alio. Quedam enim ſunt a deo de materia. ⁊ hec dicūt̉ facta ꝓprie ad hoꝝ orīam dicit̉ pr̄ nō factꝰ. Itē quedā ſūt ab alio nō de materia. ⁊ hoc dupliciter Nam quedā ſūt a deo de nihilo ⁊ hec ſunt creata ad quoꝝ differētiā dicit̉ non creatꝰ Quedaꝫ autem ſūt ab alio vt de ſua ſb̓a nō materialiter ſed ſb̓ſtātialiter ut filiꝰ a pr̄e. ad horum differentiam dicitur nec genitꝰ. pater igit̉ nullomodo eſt ab alio nec per fa ctionem vt naturalia ⁊ artificialia. nec per creationem vt creata: ſicut ſūt pͥma maͣ. vt āgelꝰ ⁊ aīa. nec per generatione ut filiꝰ. Sed obiicit̉ cum per hec diſtinguat̉ pate ſufficiēter ab alijs perſoniſ. ⁊ omnia iſta cō ueniāt ſpiritui ſancto. a nullo eniꝫ factꝰ eſt nec creatus nec genitꝰ. videt̉ ꝙ ſpiritꝰ.ſ. ⁊ pater ſint eadeꝫ ꝑſona. Reſpōdēdū ꝙ īge nitum dicit̉ duobꝰ modis.ſ. negatiue. ⁊ pri uatiue ſimpliciter. ⁊ tūc ingenitū eſt nō ge nitū. nec dicit aliquam dignitateꝫ. ⁊ ſic co uenit patri ⁊ ſpiritui ſancto. vel dicit̉ pͥua tiue cum poſitione quadā. ut ſit ſenſus īge nitū id ē nō genitū: ⁊ aliꝰ ab eo genitus. ⁊ hoc modo dicit dignitateꝫ. iſto ſenſu nō cō uenit ſpiritui ſācto. ſed eſt neceſſario diſtī guens patrem ab alijs perſonis. Eodeꝫ mō poteſt noͣ genitū diſtingui. ⁊ hoc habetur plene determīatū tractatu de trinitate in quiſitione de notiōibꝰ ī libro primo Seꝗt̉ filius a patre ſolo eſt nō factꝰ nec creatꝰ ⁊cͣ Filius diſtinguit̉ ab alijs duabꝰ perſonis ꝑ proprietatem generatiōis cum dicit̉ genit a patre ſolo. in hoc ꝙ dico. nō factꝰ nec cre atus priuat̉ oīs modus cālitatis effectiue. Omniſ cauſa efficiēſ aut operatur ex mat̓ia preiacēti. aut ſine materia preiacenti ex ni hilo ſicut ſolꝰ deus. ⁊ illud dicit̉ creare īde ſic. filiꝰ a pr̄e eſt. gͦ filiꝰ habet principiū vel eſt a prīcipio. Opponit ergo hereticꝰ. pater ē principiū filii. gͦ filiꝰ eſt prīcipiatū a corre latiuis. Sed omne prīcipium eſt creatū vel factum. gͦ filiꝰ eſt factus vel creatꝰ. Item pater eſt prīcipium filii. ſed prīcipiū eſt pri ma cauſa cauſarū. ergo pater eſt cauſa filii gͦ filiꝰ eſt creatus. ⁊ ſic vt priꝰ. Ad hͦ re ſpōdeo ꝙ hͦ nomē prīcipiū aliter accipitur in natura. aliter ī theologia. ſic̄ enim dicit ph̓us. deſcēdūt nomina ſicut deſcēdūt ſcīe Similiter dicēdū ꝙ aſcēdūt ſic̄ aſcēdūt ſciētie. Ergo ꝗa naturalis ſciētia īferior eſt cōſideratiōe theologica. dīſtrictiꝰ accipiūt̉ ī ea noīa qͣꝫ ī theologia que ſuperior eſt. ro enim huiꝰ nomīs prīcipiuꝫ: ī naturali ph̓ia eſt ꝙ eſt prima cauſarū. ⁊ ita hoc nomē prī cipiū ſonat ī cāꝫ. In theologia ꝟo cōmuni accipit̉. ita vt nō accipiat̉ ſolum ī ratione cauſe: ſed dicatur prīcipiū a quo eſt aliud fallacia gͦ ꝯſequētis eſt in theoª. ſi īferatur pater eſt principium filii. gͦ cauſa a ſuꝑiori aci inſcricis affirmādo. Similiter intelli gitur ꝙ hoc nomē principiū in natura rela tiue ſumitur ad prīcipiatum. In theologia ꝟo aliqn̄ ſumit̉ abſolute. aliqn̄ relatīe. ⁊ iō non ſequit̉: pater eſt principiū filii. gͦ filius prīcipiatū. ꝓphane.n. nouitateſ verboꝝ vi tandē ſūt ſcd̓m apl̓m. i. Thimotꝭ. 6. Ita ſol uitur primū ⁊ ſecundum. Sequit̉ ſpiritꝰ ſanctus a patre ⁊ filio ⁊cͣ. Proprietas ꝑ quā diſtinguit̉ ab alijs perſonis: ſpiritꝰ ſanctꝰ eſt proceſſio de qua dictum eſt ſup. Sed hic notādum eſt ꝙ ſicut ille exitꝰ ſeu relatio qͣ filius exit a patre dicit̉ generatio. ſic exitꝰ quo ſpiritꝰ ſanctꝰ exit ab vtroqꝫ dicit̉ ꝓceſ ſio. ⁊ ideo ſicut filius genitꝰ: ſic ſpūs ſāctꝰ procedens diſtinctis perſonis. Unus ergo pater hoc planum eſt ⁊ ſequit̉ ex predictis Sꝫ ne crederet̉ ex eo ꝙ dictum eſt vnam ꝑ ſonam eſſe ab alia: vt filium a patre ⁊ ſpm̄ ſanctū ab vtroqꝫ. ꝙ in hac trinitate eſſent prius aut poſteriꝰ. Sequit̉ in hac trinitate nihil priꝰ aut poſteriꝰ ⁊cͣ. Augꝰ euacuat oēſ errores hereticorum qui fuerūt de trinitaⁱ ſic dicens. nihil creatum aut ſeruiens ī tri nitate credēdū ē: vt vult diaꝰ. arrianꝰ. Ni hil īeqͣle vt vult eunomiꝰ. nihil gͦ coeqͣle vt vult euthiciꝰ. nihil poſteriꝰ anteriꝰ ve. ma ius vel minus vt arrius. nihil extraneum aut officiale alteri vt macedoniꝰ. nihil per ſuaſione aut ſubreptione inſertū ut mani cheus. nihil coporeū vt tritulianꝰ. nihil cor poraliter effigiatū ut antromorphꝰ ⁊ vadi anus. nihil īuiſibile ſibi vt origꝰ. nihil crea turis viſibile vt fortunatus. nihil moribus aut voluntate diuiſū aut diuerſuꝫ vt mar chiō. nihil de trinitatis eſſentia ad creatu ras deductū. nihil officio ſingulare nec alt̓i incōmunicabile vt Origenes. nihil cōfuſuꝫ vt ſabellius. ſed totum perfectum ex vno ⁊ vnum: nō tamē ſolitariū vt ſiluanꝰ. Ecce ꝗndecī errores euacuat augꝰ. Recapitulaº itaqꝫ breuis eoꝝ que dicta ſūt ſuperius. Sequit̉ ita vt ꝑ omnia ſicut iam ſupͣdictū eſt. ⁊ ſic ſumit̉ prima pars huiꝰ ſymboli ſcꝫ que pertinet ad ea que de trinitate creden da ſunt. Sequit̉ ſecūda pars ī qua agit̉ de humanitate ⁊ in capite iſtius oſtendit fidē humanitatis neceſſariā eſſe ad ſalutē Cum dicit ſed neceſſariū eſt ⁊cͣ. Querit̉ gͦ d̓ ph̓iſ vtrum omnes ſint damnati vniuerſa liter. eis enim ſacramentum incarnationis no fuit reuelatum. Ꝙ nō ſint iuſte dānati probat̉ ſic. Nullꝰ peccat in eo qd̓ vitare nō poteſt. ſed hec ignorātia de deo incarnādo erat eis inuīcibilis: ꝗa certificati nō erant per reuelationem. nec poterat venire in co gnitionē huiꝰ rei per naturalem rationem ergo hoc ignorando nō peccauerūt. Simil̓r eſt queſtio de alijs gentibꝰ qui fuerūt ante īcarnationem. Querit̉ etiam de iudeis ſimplicibꝰ qui nō habebāt noticiam ꝓph̓aꝝ ⁊ legiſ. Conſtat enī ꝙ nō habuerūt noticia incarnatiōis: damnabūt̉ ne ergo vl̓r. pb̓o ꝙ ſic Augꝰ. nec vixerūt nec viuēt ſine fide incarnatiōis xp̄i. profecto ꝗa ſcriptum eſt Actꝭ. 4º. Nō eſt aliud nomē ſub celo in quo oportet nos ſaluari: ex illo tēpore valet ad ſaluandum genꝰ humanū quo in adam vi ciatum eſt. Gregꝰ fuꝑ Ezech̓. Et qui p̄ibant ⁊ qui ſequebāt̉ clamabat: Oſanna filio dd̓ quia omnes catholici qui ī iudea eſſe potu erūt. ſeu ꝗ nūc ī eccleſia ſūt ī mediatorē dei ⁊ hominū crediderūt ⁊ credūt. Querit̉ etiam de ſurdo baptizato qͣꝫuis per natura lem ratīonem ⁊ ſuam poſſit habere fidem de dīnitate. iuxta illud p̄s. Scitote quoniaꝫ dominus ipſe eſt deus ⁊cͣ. nō poteſt tamē ꝑ naturalem rationem de humanitate fidem habere. Ad hoc per ordinem reſpōdēdū eſt ſine preiudicio. Ad primū reſpondet apl̓us de ph̓is Ro. pͦ. Cum cognouiſſēt deū no ſicut deum glorificauerūt: ⁊ ſequit̉. ob ſcuratū eſt inſipiēs cor eoꝝ. dicētes eniꝫ ſe eſſe ſapientes: ſtulti facti ſūt. mali gͦ ph̓i ꝙ ſibi vſurpāt gloriā que dei eſt: excecati ſūt nec eſt eis facta reuelatio incarnationis. ti mor enim mētis obſtaculū eſt veritatis: vt dicit Gregꝰ. De bonis vero ſic credo ꝙ eis facta fuerit reuelatio: vel per ſcripturam que apud iudeos erat: vel per prophetiam: vel per internam īſpirationem: ſic̄ fuit de Iob ⁊ amicis eius. dominꝰ enim ſuperbis reſiſtit. humilibuſ autem dat gratiam. Iad 4º. ſimiliter ⁊ de alijs ſimplicibꝰ gentibus intelligendum eſt. De ſimplicibꝰ ꝟo iudeis ſolutum eſt ſupra. Nam ſic̄ dicit̉ ī ſentētiis ꝙ omnes electi ex eis habuerūt fidem īcar nationis: ſed aliter ꝙͣ docti. Qd̓ enī illi ex plicite cognoſcebāt per ſcripturas: iſti īpli vt crederēt qd̓ credidit eccleſia. De ſurdo ꝟo poteſt dīci ꝙ ſi lumē gratie nō fuerit ex tinctū per peccatum cum peruenerit ad ꝑ fectam etatem neceſſario gratia baptiſmal̓ docebit eū de oībꝰ uel īplicite vel explicite credēda.ſ. vt credat quicꝗd credit eccl̓ia ſi cōferre poteſt ⁊ percipere quid ſit eccl̓ia Si auteꝫ no. poteſt ſanctificatio baptiſmal̓ ſufficere ad ſaluteꝫ ſibi ſicut ꝑuulo. Seꝗt̉ eſt ergo fides recta ⁊cͣ. Iſta pars diuidit̉ in ꝗnqꝫ ꝑtes. In prima agit̉ de incarnatiōe in ſecunda de paſſiōe. in tertīa de aſcēſiōe ⁊ de aduentu ad iudiciū. ī quarta de reſur rectione mortuorū. in quinta de premio bo norum ⁊ pena maloꝝ. Prima ꝑs ꝯtinet duo. primo.ſ. duas naturas in xp̄o perfectaſ ⁊ veras ſcꝫ diuinam ⁊ humana. 2º oſtendit vnitatem perſone ī duabus naturis. Dicit ergo. Eſt gͦ fides catholica ⁊cͣ. ſcꝫ tūc planuꝫ eſt quod dicit. Deus eſt ex ſubſtātia patris Querit hereticus vna ſimpliciſſima ē eēn tia pater ⁊ filius ⁊ ſpiritus ſanctꝰ. Si gͦ fi lius eſt incarnatꝰ. pater ⁊ ſpiritꝰ ſanctꝰ eſt incarnatꝰ. Reſpondet anſelꝰ in libro de in carnatione verbi: inſtans tali exēplo. fons riuus. ſtagnū. tria hec vnū ſunt ⁊ vna aqͣ riuꝰ a fonte. ſtagnū ab vtroqꝫ. ſed riuꝰ eſt fi ſtulatus: ⁊ argumentet̉. fons. riuus. ſtagnū ſūt vna aqͣ: ⁊ riuus eſt fiſtulatꝰ. gͦ fons ⁊ ſta gnum: non valet. ſimiliter nec illud. Itē aliud exempluꝫ. vegetabile. ſenſibil̓. rōnal̓: ſunt idem in eſſentia vel ſb̓ſtātia. In hoīe enim eſt vna anima. ſi ergo ſenſibil̓ ⁊ ve gerabil̓ corpori comiſcent̉. ergo ⁊ rational̓ nō ſequit̉. ꝙͣuis enim ſint vna eſſentia ſeu ſubſtatia: tamē potentie ſunt diuerſe. ſcd̓m quas differt eſſe ſeparatum a corpore ⁊ con iunctū. vnde eadem ſcd̓m ſubſtantiam aīa vegetabil̓ ⁊ ſenſibil̓ corpori coniungitur ſeparatur aut ſcd̓m vīm rationalē ſic. vna ſubſtantia pater ⁊ filius ⁊ ſpiritus ſanctus ſed tres perſone diuerſe ⁊ dīnitas ī ꝑſona filii incarnata eſt. nō in perſona patris vl̓ ſpiritus ſanctus. Querit̉ quare filiꝰ magis qꝫ pr̄ vel ſpūs ſanctꝰ incarnatꝰ ſit. Ad hͦ reſpōdet Augꝰ. Nō pater carnem aſſūpſit nec ſpiritꝰ ſanctus: ſed filiꝰ tm̄. vt qui erat in dīnitate dei patris filius. ip̄e fieret ī hu manitate hominis filius: ne nomē filii ad al terum tranſiret: qui nō eſſet natura filius vel natiuitate. ⁊ ſic veritas geniti nō ado ptione nec appellatīōe: ſed ī vtrāqꝫ natura filii nomen haberet naſcendo: vt eſſet ve rus deus: verꝰ homo: verus filiꝰ. alias rōes īuenies in prīcipio tertii ſentꝭ. vſqꝫ ad illuꝫ locum planum eſt. Equalis patri ẜm diui nitatem ⁊cͣ. Querit̉ vtrum de filio ſcd̓m dīnitateꝫ poſſet dici ꝙ pater maior eſt eo. ſicut ipſe dicit in Ioh̓. 14. Pater maior me eſt. gͦ inequalis patri: qd̓ error eſt. Ad hoc reſpondet Hylariꝰ ī libro de trinitate. pat̓ maior eſt filio generatione: nō genere. non tamē filius minor patre. hec ratio eſt ꝙ ma ior non ſumit̉ cōꝑatiue ſed abſolute: ⁊ ſigͣt auctoritatem in pr̄e qua a nullo eſt: ⁊ a quo alius: ut dicit̉ maior ciuitatis: non tamē eſt maior aliquo ciue in perſona. īmo cuilibet ciui eſt equalis. Sequit̉ 2ᵐ in quo oſten ditur vnitas perſone ī duabꝰ naturis. Qui licꝫ deꝰ ſit ⁊ hō ⁊cͣ. In hͦ verſu remouent̉ tres errores: quia oſtendit̉ veritas perſone xp̄i in duabus naturis. ⁊ hͦ remouet errore hereticoꝝ metientiū duas perſonas eſſe in xp̄o. Secūdꝰ error remouet̉ cū dr̄. vnꝰ autē no cōuerſione ⁊cͣ. Dixerūt enim dīnitatem in deo factā: cum factꝰ ē hō. Tertiꝰ error remouet̉ cum dicit̉ vnꝰ oīo noͣ cōfuſione ⁊cͣ. Dixerūt etiam cōfuſas eſſe naͣs diuinam ⁊ humanā: cū vna ſubſtantia eſſet xp̄s deꝰ ⁊ homo. Contra qd̓ fides catholica dicit nō cōfuſionē ſubſtātie: ⁊ probat hoc exēplo Nam ſicut anima rationalis ⁊ caro ⁊cͣ. Due enim ſubſtantie penitꝰ īꝑmixte corpꝰ ⁊ aīa rationalis ſunt vnꝰ homo ⁊ vna ꝑſona: ſic diuina ⁊ humana natura: in xp̄o vna perſo na. Nō Augꝰ errores hereticorum cōtra humanitatē aſſumptam ita euacuat dicēs. Natus eſt filius dei ex homīe nō per hoīeꝫ ⁊ nō ex virili ſemine ⁊ ex coytu: ſed carneꝫ ex virginis corpore trahens: ⁊ non de celo ſecum afferens. ſicut marchion ⁊ origenes affirmāt. Nec in fantaſia id eſt abſqꝫ carne ſicut valentinꝰ. neqꝫ putatiue imaginatuꝫ: ſed corpus verum nō tm̄ carnem ſicut mar tinianus. ſed anima cum ratione ſua. ⁊ rō cum ſenſibilibꝰ ſuis per quos ſenſus ī paſſi one ſua: ⁊ ante paſſionē dolores carnis ſue ſuſtinuit. neqꝫ ſic natꝰ eſt de virgine vt di uinitatem nō naſcēdo acciꝑet quaſi anteqͣꝫ naſceret̉ de virgine deus non fuerit: ſicut autemō ⁊ marcellus docuerūt ſed eternus homo deus de virgine natus. Augꝰ ī libro 83. q. xi. q. cōtra hereticos mētientes corpus xp̄i fuiſſe fantaſma. Si fantaſma fuit corpꝰ xp̄i fefellit̓ xp̄s. ⁊ ſi fallit veritas nō eſt. Eſt autem veritas xp̄s. nō ergo fantaſma fuit corpus eius. Querit̉ de hoc ſicut aīa rationalis ⁊cͣ. ſi anima ⁊ caro ſūt partes ho minis id eſt totius ꝯpoſiti. ergo deus ⁊ ho ſūt partes xp̄i: qd̓ eſt error. omnis enim ꝑs inqͣtum pars diminuta eſt: quia caret inte gritate totius. ſic ergo eēt deus diminutꝰ. Ad hoc ergo reſpondetur ad Ro. pͦ. ſuꝑ illum locū qui factus eſt ei ex ſemine dauid ⁊cͣ. glo. non ex duabus naturis vna facta ē natura compoſita. xp̄s ꝟo vna perſona ē ge mine ſubſtātie: nec tamē deus vel homo pa huius perſone dici poteſt. Alioꝗn dei filiꝰ anteꝙͣ formam ſerui acciperet non erat to tus: ⁊ creuit cum homo diuinitati eiꝰ acceſ ſit. ℟ndendū ergo ꝙ non ē penitus ſimile ⁊ ita eſt ibi fallacia cōſequētis. Idem eni eſt ac ſi diceretur. eſt ſimile quo ad hoc. gͦ ſ mile quo ad omnia. Sequit̉ qui paſſus ē pro ſalute noſtra ⁊cͣ. illud expoſitū eſt ſupra vſqꝫ ad illum locum. ad cuius aduētum. hic querit augꝰ quare xp̄s tā ignominioſe mor tuus eſt. Unde in libro de ſymbolo. d̓ cruce cius loquit̉. ꝗd dicam. xp̄s tale genus mort elegit: vt aliquod genus mortis martyres non formidarent. vnde in libro de vera ro ligiōe. Satellites voluptatum diuitias ap petebant. pauper eſſe voluit. honoribus in hyabāt. rex fieri nolnit. mortem metuebāt morte damnatus eſt. ignominioſum genua mortis crucem horrebat. Crucifixus eſt. Nō enim ullū peccatum cōmitti poteſt niſi dū appetūt̉ ea que ille ꝯtempſit. aut fugiūt̉ ea q̄ ipſe ſuſtinuit. Sequit̉ ad cuiꝰ aduentum. omnes hoīes ⁊cͣ. Augꝰ de eccl̓iaſticꝭ dogma tibꝰ. 6º. ca. Erit reſurrectio mortuoꝝ ⁊ om nium. ſed vna ⁊ ſemel nō prima iuſtoꝝ. ⁊ peccatorum. ut fabula eſt ſomniatorum. ſed vna omniū. ⁊ ſi id reſurgere dr̄ qd̓ cadit. caro ergo noſtra ī veritate reſurget ſic̄ in ꝟitate cadit. ⁊ non ẜm orig. immutatio cor porum erit id eſt aliud non corpus nouum pro carne ſed eadem que corruptibil̓ cadit tam iuſtorum qͣꝫ iniuſtorum reſurget incor ruptibilis. Item in eodem. ꝯ. capl̓o. Non ē alia reſurrectio futura poſt generalem qͣꝫ origenes delirat: vt demones vel impii ho mines poſt tormēta quaſi ſuppliciis expur gati: uel illi in angelicam redeunt quā cre ati ſunt dignitatem. uel iſti iuſtorum ſocie tati donentur: eo ꝙ hoc diuine pietati con ueniat: ne quid d̓ rationabilibus creaturia pereat: ſed quolibꝫ modo ſaluētur. Nos cre damus ipſi iudici omnium et retributori iuſto: qui dixit. Ibunt impii in ſupplicium eternum. Iuſti autem in vitam eternaꝫ vt percipiant fructum operum ſuorum. Se quitur epilogus. hec eſt ergo fides catholi ca ⁊cͣ. Repetit̉ materia cum dicit̉. hec eſt fi des ⁊cͣ. Et ſubditur coīnatio cum ſubditur Quā niſi ꝗſqͣꝫ ⁊cͣ. Querit̉ que ſit differen tia inter iſta duo fideliter ⁊ firmiter: quia vnū ſufficere videt̉. Reſpondeo per hoc ꝙ dicit̉ fideliter notat̉ fides ⁊ rectitudo in motu fidei: que eſt aſſentire prime veri tati propter ſe ipſam. Per hoc ꝙ dicitur firmiter notat̉ modus caritatis: qui eſt an nexuſ fidei. Purificatur enim anima per f dem Actꝭ. 15º. Fide purificans corda eorum. ſed firmatur per caritatem cuꝫ ſcilicꝫ fides per dilectionem operatur: ſicut dicitur ad Gal̓. 5º. vnde in Cantꝭ. vltimo. fortis eſt vt mors dilectio. Et ſic terminat̉ iſtud ſymbo lum. Amen. Hic finis prebet̉ operīs ſolēnis dn̄i Alexan dri de Ales ordinis minorū Theologi famo ſiſſimi ſuper tertiū ſententiaꝝ: quod popti me emēdatum: Uenetiis impreſſionem ha buit impenſis Iohannis de Colonia ſociiꝗꝫ eius Iohannis manthen d̓ Gheretzem An nō a natali chriſtiano. º. ccccª. LXXVª. Ec eſt tabula queſtionuꝫ huiꝰ libri tertij hic cōtētaꝝ. ⁊ ad faciliorem qōnum inuentione nota ꝙ ꝑ pͥmū numeꝝ aſſignatur carta: ⁊ ꝑ ſcd̓m carte co lumna. De verbi eterni patris incarnatōe. Utꝝ naͣ hūana ſit lapſa ab illo ſtatu in qͦ fuit ꝯdita. car. 2. Utrum lapſa ſit reparabiliter vel irrepa rabiliter. c. 2. De neceſſitate incarnationis. Utrū neceſſe ſit ipſā reꝑari dato ꝙ eſſet re parabilis c. 5. Utꝝ poſſit reꝑari ſin̄ ſatiſfactione peccati: ꝑ qd̓ lapſa eſt. c. 6. Utꝝ poſſit hō hāc ſatiſfactōeꝫ facere per ſe dato ꝙ nō poſſit reparari ſine ſatiſfactio ne. c. 6. Utꝝ poſſit hō ꝑ ſe ſatiſface̓ ꝓ originali pec cato. c. 7. Utrū ſatiſfactio poſſit fieri per angelicaꝫ nam. c. 8 Utrū poſſit fieri ſatiſfactio humani generis ꝑ alia creatura. c. 8. Probato ꝙ reꝑatio hūani generis nō poſ ſit fieri ſine ſatiſfactōe: ⁊ nō ꝑ hoīeꝫ purū nec ꝑ aliā creaturaᵇ on̄dit̉ ꝙ debuit fieri ꝑ deū hominē. c. 8. Utrū dīna naͣ ⁊ hūana ſint vnibiles ad inuicē. c. 9. Utrū ua dīna ſit vnibilis nature humane ī ſpāli. c. 9. Utrū abſtractꝭ. ꝑſonis ſit vnibilis diuina natura. c. 9. Utꝝ naͣ dīna ſit vnibilis ī una ꝑſona vel in pl̓ibꝰ. c. io. Utꝝ pr̄i cōueniat īcarnari ⁊ ſpūi ſācto ſi cut filio. c. io. Utꝝ ſit poſſibile pr̄em ⁊ ſpūm ſāctū īcarna ri ſicut filiū. c. ii. Utꝝ hūana naͣ vel angelica ſit vnibilior di ne naͣe. c. ii. Utrū vnibilior ſit naͣ vniuerſi deo ꝙͣ hūana vl̓ minꝰ. c. 12. Utꝝ hūanitas aſſūpta debuit eē noſtri ge neris. c. 12 Utrum ille homo.ſ. aſſumēdus debuit eſſe Adā. c. 12. Utrum ille homo ſit de Adam per viam ge nerationis. c. 12. Utꝝ ꝯueniēs ſit eductō carnis xp̄i de uiro ⁊ muliere. c. 12. Utꝝ ꝯueniētius educat̉ caro xp̄i de viro ꝙ de muliere tm̄. c. 14. Si naͣ nō fuiſſet lapſa ꝑ pctm̄. vtꝝ eſſet ro vel ꝯuenientia ad incarnatōeꝫ. c. 14. c. 2. De p̄deſtinatōe incarnatōis. Utꝝ filiꝰ dei ſit p̄deſtinatꝰ. c. 14..c. 4. Utꝝ filiꝰ dei ſit p̄deſtinatꝰ eē ho. c. ij..c. 2 Utꝝ hec ſit v̓a filiꝰ dei ē p̄deſtinatꝰ ad hoc Querit̉ ad ꝗd ſit p̄deſtinatus xp̄s ſecundū vt ſit filiꝰ dei. c. 15. ꝙ homo. c. 1§. Utꝝ ꝑ xp̄m ſumꝰ p̄deſtinati. c. ij. Utꝝ p̄deſtinatio dicat̉ uniuoce vl̓ equiuoce de p̄deſtinatione xp̄i ⁊ aliorū. c. 16..c. 2 Utrū aſſume̓ humana naͣm conueniat na ture diuine. c. 16. Utꝝ aſſūptio ꝯuēiat tribꝰ ꝑſōis. c. 16. c. 4. Utꝝ naͣ hūana ſit aſſūpta. c. 17. Utruꝫ naͣ hūana ſecundum corpꝰ ⁊ animam ſit aſſumpta. c. 17. Utꝝ cōpꝰ ſit aſſūptū mediāte aīa. c. 17. c. 4 Utꝝ ꝑſona ſit aſſūpta. c. 18. Qual̓r ītelligit̉ hō ē aſſūptꝰ. c. 18. Utꝝ xp̄s aſſūpſit humanaꝫ naͣm cū paſſi bilitate ⁊ d̓fectu. c. 19. Utꝝ xp̄s ex ꝑte aīe aſſūpſit ignorātiā ⁊ ex ꝑte ītellectꝰ. c. 20. Utrum xp̄s aſſumpſit triſtitiam ex parte af fectus. c. 20. Utꝝ ī xp̄o fuit v̓a paſſio tīorꝭ. c. 21..c. i. Utꝝ xp̄s hūerit timorē reuerētie maiorem ꝙͣ nos. c. 21. Utꝝ ī xp̄o fuerit paſſio ire. c. 2. Utꝝ xp̄s oēs defectꝰ nr̄os aſſumpſerit p̄ter peccatū. c. 21. Nota ꝙ xp̄s aſſūpſit defectꝰ corporis ⁊ aīe ut ꝓbaret̉ vnū corª ⁊ aīaꝫ hr̄e. c. 22. c. i. Nota ꝙ aſſūpſit vetuſtatem pene ut nr̄am dupla cōſumet.i. culpe ⁊ pene. c. 22. c. i. Notāde ſūt tres opiniones de cōſtituto ꝑ aſſumptionem. c. 22. Utꝝ filiꝰ dei incepit eſſe hō: vel hō īcepit eē filiꝰ dei. c. 22. Utꝝ aſſumes ſit aſſūptū. c. 22. Utrū ille homo.ſ. xp̄s ſit naturę diuīe ⁊ hu mane: vel humane tātum. c. 23. .c. 4. Utrū xp̄s ſit vnū uel duo. c. 23..c. 4 Utrū xp̄s ẜm ꝙ hō ſit deus. c. 24..c. 2. Utrū xp̄s ẜm ꝙ hō ſit īdiuiduū. c. 24..c. 3. Utꝝ xp̄s ẜm ꝙ hō ſit ꝑſona. c. 24. c. 4. Utrū humanitas ſit ꝑs ꝑſone. c. 25..c. 4. Utrū xp̄s debeat dici totū. c. 25. Utꝝ xp̄s ſit aliꝗd. c. 25. De vnione. Utrū ſit vnio in ꝑſona. c. 26. Utrū abſtracta ꝑſona ſine rōe ꝑſone poſſit illa vnio fieri. c. 27. Utrū abſtracta ypoſtaſi ⁊ ꝑſona a diuina natura poſſit adhuc ītelligi vnio diuīe na ture ad natura humana. c. 27. Utrū gr̄a fuerit ca huius vnionis. c. 28. c. i. Utrū iſta vnio fuerit naͣlis. c. 28. Utrū illud vnū ad qd̓ terminat̉ illa vnio ſit maxime vnū. c. 28. De effectu vnionis. Utrum vnio faciat mutationem in vni tis. c. 29. Utrū hec vnio faciat ꝙ hō ſit verbū recte: vel ſit in ſe habes hoīeꝫ. c. 29. Qualit̓ tꝑis plenitudīe venit xp̄s. c. 30. c. 3. Qualit̓ xp̄s fuit factus de ml̓iere. c. 3. c. i. Qual̓r xp̄s fuit factꝰ ſb̓ lege. c. zi. Utrū caro xp̄i priusr uit cōcepta ꝙ aſſum pta. c. 31. Utrum caritas ſit ratio cōceptionis Chri ſti. c. 31. Utrū nullis meritis precedētibꝰ vniuit ſibi carne humana. c. 3. Utrū operatōe ſpūs ſācti xp̄s fuerit conce ptus. c. 32. Utrū xp̄s dicat̉ filiꝰ ſpūs ſācti. c. 33. Utrū gīa fueit ī xp̄o a naͣ: vel no. c. 34. c. i. De ſāctificatōe v̓ginis. Utꝝ ſāctificatio ſit rei rōal̓ ſolū. c. 34. c. 2. Utrū ſāctificatio ſit ipſiꝰ xp̄i. c. 34. Utrū beata virgo an̄ conceptione fuerit ſāctificata. c. 35. Utrū bt̄a virgo in cōceptōe potuerit ſācti ficari. c. 35. Utrū beata virgo fuit ſāctificata an̄ infuſio ne anime. c. 35. Utrū beata virgo fuerit ſāctificata ī vtero matris poſt aīe īfuſione. c. 36 Querit̉ a quo fuerit beata virgo ſāctifica ta ī utero. c. 37. Utꝝ neceſſaria fue̓it ſcīficatio. 2ª. c. 37. c. Utrū fuerit beata virgo ſanctificata a cl̓ꝑa ī ꝯceptōe filij. c. P. Utrū beata virgo fuerit ſāctificata a poten tia peccadi. c. 38. Utrū in beata virgine poſt ſcd̓am ſāctifica tionē remanſerit reatus.ſ. earentia viſio nis. c. 39. Queritur per quem beata virgo fuerit ſan ctificata. c. 39. Utrū xp̄s decimatꝰ ſit ī Abraa. c. 39..c. 2. Querit̉ de perfectōe dn̄ici cōꝑis. c. 40. c. 2. De natiuitate filij dei. Utrū naͣ dīna ſit nata. c. 40. Utꝝ due ſint natiuitates filij dei. c. 40. c. 4. Utrū xp̄s poſſit dici duo filij. c. 40..c. 4. Utrū xp̄s ſit filius adoptiuus. c. 41..c. 2. Utrū xp̄s vniuoce dicat̉ filius dei ⁊ filius virginis. c. 41. Utrū rō paternitatꝭ. ſiue filiatōis dicatur vniuoce de nobis ⁊ filio dei. c. 41.c. 4. Utrū rō paternitatis reſpectu nr̄i cōueniat patri tm̄: aut toti trinitati. c. 42. Utrū xp̄s ẜm ꝙ homo ſit filius trinitatis: ſiue filius adoptōis. c. 42. Querit̉ vn̄ ſit nobis filiatio. c. 42. Utrū an̄ incarnatōeꝫ fue̓it filiatio. c. 42. c. 3. De gr̄a xp̄i. Utrū in xp̄o ponenda ſit gr̄a que dicitur vnion s. c. 42. Utrū in xp̄o ſit ponēda gr̄a per qua eſt ca put eccleſie. c. 43. Utrū in xp̄o ſit ponēda gr̄a abſoluta vt co ſiderat̉ quidā hō ſingl̓aris. c. 44..c. 2 Utrum gratia vnionis ſit creata vel incre ata. c. 44. Utrū gratia vnionis ſit eadē cum gr̄a ẜm quam ē caput. c. 45. Querit̉ que illaꝝ gratiaꝝ.ſ. vnionis ⁊ capi tis ſit prior. c. 46. Querit̉ ẜm quā rōem xp̄s dr̄ caput vtruꝫ per gratiā īfluentie. c. 46. Querit̉ ẜm qua naͣm dīnaꝫ vel humanam xp̄s dr̄ caput. c. 46. Utrum eſſe caput eccleſie cōueniat alteri a xp̄o. c. 46. Utꝝ xp̄s ſit caput āgeloꝝ. c. 47..c. 2. Utꝝ xp̄s ſit caput oīuꝫ electoꝝ. c. 47..c. 3. Utꝝ xp̄s ſit caput reproboꝝ. c. 47..c. 4. Utrū xp̄s ſit caput aīaꝝ tm̄: aut corporum ⁊ animarum. c. 48. Utrū mali pertineat ad vnionē.ſ. capitis ad membra. c. 48. Queritur quid eſt vnio mēbrorū in corpo re eccleſie. c. 48. Queritur qualis eſt vnio capitis ad cor pus vtrū ſit ſimpl̓r. c. 49. Utrū poſſit eſſe influentia a xp̄o homine in corpus eccleſie. c. 49. Utrū ab ipſo xp̄o hoīe poſſit eſſe īfluentia gr̄e in angelis. c. 49. Utrū maior fuerit influētia gratie a xp̄o in hoīes poſt incarnationē ꝙͣ an̄. c. 5o..c. i. Utrū gr̄a xp̄i ẜm qua ē ꝗdā hō ſingularis ſit gr̄a plenitudinis. c. 5o. De ſciētia xp̄i. Utrū in xp̄o ẜm duas naturas ſit ponere duas ſcīas. c. 5i. Utrū ſcīa fuerit indita xp̄o ab initio ſue con ceptōis: vl̓ ꝑ ſucceſſione acꝗſita. c. 5i. c. 4. Utrum ſcientia xp̄i fuerit ſine aliqua igno rantia. c. 52. Utꝝ ſcīa xp̄i fuerit oīuꝫ. c. 53. Utrū xp̄s hūerit ſcīam ẜm oēm modum ſci endi. c. 53. Utrū cognitio ꝑ experiētiā manſit ī aīa xp̄i poſt ſeparatōem. c. 52. Utrū xp̄s acceperit aliquam ſcīam ab ange lis. c. 52. Utrum ſcīa aīe xp̄i fuerit equalis ſcientie dei. c. 52. De potētia xp̄i. Utrū gn̓aliter in xp̄o fuerit potentia non peccandi. c. 52. Utrum in xp̄o ẜm ꝙ homo fuerit omnipo tentia. c. 54. De voluntate xp̄i. Utruꝫ in Chriſto fuerint diuerſe volunta tes. c. 54. Utruꝫ in Chriſto fuerint voluntates cōtra rie. c. 55. De orōe xp̄i. Utrū xp̄s orauit ẜm affectū ſenſualitatis: vel rationis. c. 56. Utrū xp̄s in omni oratione ſua fuerit in om nibus exauditus. c. 56. De merito xp̄i. Utrum proprie in Chriſto ſit ponendum meritum. c. 56. Utrum Chriſtus ab initio cōceptionis me ruerit. c. 57. Utꝝ xp̄s potueīt n̄ mereri ī uita. c. 57..c. i. Querit̉ quo xp̄ſmeruit cāitate. c. 57. c. 3. Quēit̉ quo xp̄s merueīt ꝑ actōeꝫ. c. 57. c. 3. Querit̉ quo xp̄ſmeruit ꝑ paſſionē. c. 58. c. i. Utꝝ xp̄s meruerit exaltari ẜꝫ naͣꝫ diuinam aut humana. c. 58. Utrū xp̄s meruerit ſui corporis glorifica tionem. c. 58. Utrū xp̄s meruerit nomen quod eſt ſuper omne nomen. c. 59. Utꝝ xp̄s meruerit nomē dei. c. 59..c. 2. Utꝝ xp̄s meruerit deletionē cl̓pe. c. 59. c. 3. Queritur qualiter meruerit remiſſionē pe ne eterne. c. 59. Querit̉ qual̓r ex merito paſſionis ſit remiſ ſio pene tꝑalis. c. 60. Querit̉ qualiter moriēdo nr̄am morteꝫ de ſtruxit. c. 60. De paſſione xp̄i. Querit̉ de potētia paſſiōis. c. 60..c. 2. Queritur de actu ⁊ ſēſu paſſiōis. c. 60. c. 3. Utrum Chriſtus pateretur ſecundū ſen ſualitatem. c. 61. Utrū xp̄s pateretur ẜm rationē ſuperioreꝫ ⁊ inferiorem. c. 61. Utrum xp̄s pateretur ẜm omnē volunta tem. c62. Utꝝ fuerit paſſio in xp̄o ẜm voluntatem ab ſolutam vl̓ ꝯditionalem. c. 62. Utꝝ aīa xp̄i pate̓t̉ ẜꝫ ꝙ ē aīa: ⁊ ẜm ꝙ ē ſpi ritus. c. 62. Utruꝫ xp̄s habuerit omnia ganera paſſio num cōporaliū. c. 62. De neceſſitate paſſionis xp̄i. Querit̉ de neceſſitate paſſionis xp̄i ꝙͣtuꝫ ad cauſa inferiore maͣlē ⁊ formale. c. 62. c. 3. Querit̉ de neceſſitate paſſionis quantū ad inferiore caꝫ finalē. c. 64. Querit̉ de neceſſitate paſſionis quātuꝫ ad cam ſuꝑiore. c. 65. De conuenientia mortis xp̄i. Utrū conueniens fuerit iuſtitie mors chri ſti. c. 65. Utrū conueniens fuerit diuine miſericordie mors xp̄i. c. 65. Utrum mors xp̄i fuerit conueniens quantū ad nos. c. 66. Que̓it̉ d̓ ꝙͣtitate paſſiōis xp̄i ī ſe. c. 66. c. 2 Queritur de quātitate paſſionis xp̄i ꝑ com paratione ad ſatiſfactōem. c. 66..c. 3. De effectu paſſionis xp̄i. Utrū paſſio xp̄i vl̓ reſurrectio ſit cā dele tiua peccatorum. c. 66. De reconciliationis effectu. Utrū xp̄s ſit mediator. c. 67. Queritur ẜm quid eſt mediator. c. 68. c. i. Queritur quomo ſit mediator. c. 68. 1c. 2. Utrum per paſſionē xp̄i potas diaboli ſit ſublata. c. 68. Utrū per mortē vel paſſionē xp̄i ianua ceii ſit aperta. c. 69. Queritur de impotentia aperitionis ianue celi. c. 69. Querit̉ ꝗs fuit vel ꝗ fuerūt tradētes xp̄m ad mortē. c. 69. Utrū effectꝰ paſſionis xp̄i fuerit bonus vel malus. c. 70. De morte xp̄i. Utꝝ mors xp̄i debeat intelligi ſeparatio humanitatis a deitate. c. 70. Utrū ſit ſimpl̓r cōcedēdū de xp̄o ꝙ fuerit mortuus. c. 71. Utꝝ xp̄s īt̓ duo fue̓it ho. c. 71. Utꝝ xp̄s deſcēderit ad īferos. c. 72..c. 2. Utꝝ xp̄s ꝗeuerit ī ſepulchro. c. 72..c. 4. De reſurrectōe xp̄i. Utꝝ reſurrectio xp̄i fuerit neceſſaria: ⁊ ꝗd eſt. c. 73. Utrum idē ſit modus reſurgendi xp̄i: ⁊ in nobis. c. 74. Querit̉ in quo genere caꝝ ſit cauſalitas reſurrectionis. c. 74. Utꝝ reſurrectio xp̄i ſit cā iuſtificatiōis ani marum. c. 75. Utrum reſurrectio chriſti ſit cauſa reſurre ctionis corpoꝝ. c. 75. Utꝝ reſurrectio xp̄i ſit cā ꝯiuncta vel remo ta nr̄e reſurrectōis. c. 76. Utꝝ reſurrectio xp̄i ſit cā neceſſaria vel con tingens. c. 76. Querit̉ de differētia paſſionis ⁊ reſurrecti onis ī cando nr̄aꝫ reſurrectōeꝫ. c. 76..c. 3. Que̓it̉ de acceleratōe īẜrectōiſ. c. 76. c. 4. Querit̉ de acceleratōe reſurrectionis vſqꝫ ad tertiū diē. c. 77. Querit̉ de terminatōe reſurrectōis ꝙͣtum ad die ⁊ hora. c. 77. Utꝝ mutatio facta in corpore dn̄i debeat dici trāſfiguratio. c. 77. Utrū claritas q̄ apꝑuit ī corꝑe xp̄i fuerit ue ra uel imaginaria. c. 78. Utꝝ claritas illa eēt ī corꝑe xp̄i: vel alio ſb̓ iecto vel aere. c. 78. Utꝝ claritas xp̄i fuit gl̓ioſa: vel ſimilis glo rioſe. c. 79. Utꝝ claritas talis xp̄i fuit naturalis illi vel aſſumpta. c. 79. Utꝝ ſolū corꝰ xp̄i fuit trāſfigurabile: an alie corpora Moyſi ⁊ Helye. c. 80..c. i. Querit̉ quare on̄ſio glorioſe reſurrectioniſ potius fuit facta ꝑ claritatē ꝙͣ ꝑ alias ꝓpͥ etates ſiue dotes. c. 80. Utrū Moyſes ⁊ Helyas apparuerūt per ſonaliter: vel ī ſubiecta creat̉ a. c. 80. c. 4. Utꝝ viſio illoꝝ.ſ. Moyſi ⁊ Helye potuit fieri ꝑ apl̓os ocl̓is corꝑalibꝰ. c. 81. Querit̉ quo rẜrecto dicat̉ apꝑito. c. 82. c. i. Utrū argª apparitōis poſt reſurrectionem aſtruant fidem. c. 82. Utꝝ illa argum̄ta euacuaret fidē ꝙͣtum ad meritum. c. 82. Querit̉ de numero ⁊ ſuffiª argumētoꝝ re ſurrectionis xp̄i. c. 83. Utꝝ xp̄s poſt reſurrectōem potuit videri veraciter. c. 83. De cicatricibus Utꝝ xp̄s poſt reſurrectionē habuerit cor pus palpabile. c. 84. Utꝝ thomas xp̄i cicatrices tetigeit. c. 85. c. 3. Utrum xp̄s poſt reſurrectione ſuam v̓e cō mederit. c. 85. De aſcēſione xp̄i. Utꝝ xp̄s aſcēde̓it ad celos. c. 86. Querit̉ quid ſit eius aſcēſio: vtrū motꝰ na turalis vel uiolētꝰ. c. 87. Utꝝ xp̄i aſceſus fuerit motꝰ ſucceſſiuus: vel non. c. 87. Utrum xp̄s ẜꝫ eadem natura aſcendit ⁊ de ſcēdit. c. 88. Que̓it̉ qn̄ fuit aſcēſio xp̄i. c. 88. Utrum chriſtus aſcenderit ſuper oē cor poreum. c. 89 Utrum Chriſtus aſcenderit ſuꝑ omnes ſpi ritus. c. 89. Utꝝ aliqͣ noua iocūditas accederit xp̄o ex ſua aſcenſione. c. 9o. Utrum xp̄i aſcenſio ſit cauſa noſtre aſcen ſionis. c. 90. Queritur de fructu aſcenſionis xp̄i quo ad uiuentes. c. 9o. Utꝝ cōueniat alteri ꝙͣ xp̄o ſedere ad dex teram patris. c. ꝯi. Utrū xp̄o ẜm ꝙ hō cōueniat ſedere ad dex. teram pr̄is. c. 9i. Utꝝ cōueniat ſpiritui ſancto ſedere ad de teram patris. c. ꝯi. Queritur quo conueniat filio ẜm diuinam naturam ſede̓ ad dexterā pr̄is. c.§i. c. 4. De ſignis p̄cedentibus iudiciū. Querit̉ quo intelligitur mutatio corporū celeſtiū tꝑe iudicij. c. 92. Querit̉ quomodo intelligit̉. virtutes celo rū mouebūt̉. c. 92. Querit̉ quo ītelligit̉ illud. apparebit ſigª filij hoīs ī celo. c. 92. Queritur de confractōe mūdi que fiet per ignē. c. 93. Queritur de ſignis coniunctis tempore iu dicij. c. 93. Utꝝ locª iudi ij erit vall̓ Ioſaphat. c. 93. c. 2. Querit̉ de hora ⁊ die iudicij. c. 93.c. 3. Utrum ſolus filius ſecundum naͣm hūanam iudicabit. c. 93. Utꝝ filio ẜꝫ dīnā vl̓ humanā naͣm pr̄ dede rit iudiciū. c. 94. Utꝝ xp̄s iudex iudicabit ẜꝫ formā deitatis uel humanitatis. c. 94. Utꝝ ageli iudicabūt. c. 95. Utꝝ apl̓i iudicabūt. c. 96. Expliciūt tituli qōnuꝫ pͥme partis tertij Alexādri de Ales. Incipiūt tituli ſcd̓e ꝑtis. De lege dei eterna. Tꝝ lex ſit eterna. c. 97. Utrum notio legis diuine ſit im preſſa cuilibet rationali anime in creatione. c. 57. Querit̉ quid ē lex eterna. c. 97. Utrum lex eterna appropriet̉ perſone vel eſſentie. c. 98. Utrum lex eterna ſit mutabilis vel īmuta bilis. c. 99. Utꝝ ſit una lex dīna vl̓ pl̓es. c. 99..c. 2. Utrum leges diuine deriuetur a lege eter na. c. 100. Utꝝ lex fomitꝭ vel carnis deriuet̉ a lege et̓ na. c. 100. Utrum leges humane deriuentur a lege et̓ na. c. 1oi. Utrum lex naturalis deriuetur a lege eter na. c. 1oi. Utrum voluntas diuina ſit ſubiecta legi eterne. c. 102. Utꝝ filiꝰ dei ſb̓iciat̉ legi et̓ne. c. io2..c. 2. Utrum irrationabilia ſubdantur legi eter ne c. 102. Utrum mali reprobi ſubdantur legi eter ne. c. 102. Utrum iuſti ſubdantur legi et̓ne. c. ioꝫ.. c. i. Utꝝ btī ſb̓dāt̉ legi et̓ne. c. 103. Querit̉ de effectu preceptionis ⁊ ꝓhibitio nis de effectu ꝑmiſſionis ⁊ conſilij punitio nis ⁊ p̄miationis. c. ioꝫ. De lege naturali. Utꝝ lex naͣlis ſit. c. 1o4. Utrum lex naturalis ſit creata vel increa ta. c. 1o5. Utꝝ lex naͣlis ſit potētia paſſio vel habi tus. c. 105. Utꝝ lex naͣlis ſit hītꝰ cognitiuus vel anoti uus. c. 106. Utꝝ lex naͣ lis ſit idem qd̓ cōſcīa ⁊ ſindere ſis. c. 106. Utrum lex naturalis ſit delebilis vel non. c. 106. Utꝝ lex naͣlis ſit īmutabilis vel nō quo ad precepta. c. 107. Querit̉ quoꝝ ē lex naͣlis. c. 107. Utꝝ aliꝗd ſit licitū ẜꝫ ius naturale: qd̓ n̄ ſit licitū ẜꝫ ius poſitiuū. c. 108. Utꝝ lex naturalis cōtineat mādatū ordi nans ad deū. c. 108. Utꝝ lex naͣlis donet ſiue docet fidē vnius dei redēptoris ⁊ trinitatꝭ. c. 109. Utꝝ lex naͣlis donet nobis ꝙ diligamꝰ deū ſuꝑ oīa. c. iio. De mr̄imonio. Utrum matrīmonium ſit de lege natura li. c. iio. Utꝝ ſit de lege naturali ꝙ excipiātur a ma trimonio pr̄ ⁊ mater. c. iii. Utꝝ de dictamine legis naturalis ſit ꝙ una ſit vnius. c. iii. Utrū inſeparabilitas matrimonij ſit de le ge naturali. c. 112. Utꝝ de lege naͣli ſint oīa coīa. c. i12..c. 2. Utꝝ de dictamine legis naͣlis ſit dominium ⁊ ſeruitus. c. 112. De lege Moyſi. Utrum legis datio Moyſi fuerit vti lis. c. 112. Utꝝ lex ſit neceſſaria ad ſalutē. c. 114..c. 2. Utꝝ an̄ pcm̄ d̓buit dari lex. c. 114. Querit̉ ꝗbꝰ debuit dari lex. c. iiſ..c. 2. Utrum lex Moyſi ſit lata a bono ⁊ ſolo deo. c. 116. Utꝝ lex Moyſi ſit lata īmediate ab ip̄o d̓o vel ꝑ mīſteriū angeloꝝ. c. 118. Utrum oīa q̄ ſūt in lege cōtineatur in vno genere: an duplici tm̄: vel triplici: ⁊ de te ſtimōijs legꝭ. ⁊ iuſtificatōibus ⁊ ꝓmiſſis: ⁊ ꝯſultꝭ. c. 119. Utrum omne quod continetur in lege ſit ſāctum. c. 121. Utꝝ oē mādatū legꝭ ſit bonū. c. 122..c. 2. Utꝝ qd̓ ꝯtinet̉ ī lege ſit iuſtū. c. 122..c. 3. Utrum xp̄s legem impleuit: ⁊ quomodo impleuit. c. 122. Utꝝ xp̄s īpleuit oīa vel q̄dā. c. 124..c. 4. Utꝝ lex Moyſi magꝭ. oneret ad difficulta te p̄ceptoꝝ ꝙ obſeruantia euangelij: vel econuerſo. c. 125. Utꝝ plus oneret euāgeliū ꝙͣ lex ꝙͣtū ad ml̓ tiplicitatē p̄ceptoꝝ. c. 126. Querit̉ de onere legis ex ꝑte feretꝭ. ꝗs ma gl onerat̉ an̄ feres lege l̓ euagªª. c. 126. c. 4 Utꝝ lex iuſtificet. c. 127. Utrū moralia iudicialia ſacramentalia iuſti ficent. c. 128 De preceptis. Utꝝ radix vel origo moraliū p̄ceptoꝝ ſit naͣ: vel diſciplina: vel gr̄a. c. 129. Utꝝ radix moraliū p̄ceptoꝝ ſit ī cognitione vel affectione. c. 1zo. Utꝝ radix moraliū p̄ceptoꝝ ſit ī affectiōe timoris vel amoris. c. 130. Eadeꝫ ſit radix v̓tutū ⁊ p̄ceptorum mora lium. c. 130. Querit̉ de ordīe p̄ceptoꝝ ⁊ v̓tutū qd̓ hoꝝ eſt prius. c. 1zi De diſtinctōe p̄ceptoꝝ. Utꝝ diſtīctio mādatoꝝ decalogi fuerit in naͣ bene inſtituta: vel ſit ẜm naturam corru ptam. c13 Utꝝ ẜm fidē accipiat̉ diſtinctio decalogi an̄ ẜm caritate: an ẜm timore: an benificētia ⁊ innocētiā: an affirmatione ⁊ negationem: an ẜm iuſtitiam. c. 133 Utꝝ numerꝰ decalogi in pl̓ibꝰ. io. illis pau cioribus debeat poni. c. 135. Querit̉ de differentia aſſignationis ſcd̓m multos. c. 136. Querit̉ de diſtinctōe decalogi quātum ad ordinem. c. 137. Querit̉ vnde orit̉ ꝙ quedaꝫ ſunt precepta affirmatīa: q̄dā negatīa. qͣre n̄ oīa affirma tina. vel negatīa. c. 138. De adoratione. Utꝝ adoratio dicat̉ vniuoce de latria: ⁊ idolatria. c. 138. Utꝝ adoratio dicat̉ vniuoce de latria ⁊ du lia. c. 129. Utrū adoratio dicat actū exteriorem: vel interiorem. c. 139. Utꝝ adoraᵇ cōpetat deo rōe potātꝭ: verita tis. vel bonitatis. c. 140. Utrū vna ſit adoratio triū ꝑſonaꝝ: vel alia ⁊ alia. c. 140. Utrū vna orōe vel differēti ẜꝫ rē adoratur deus. c. 141. Utrū equali ad oratione adoret̉ deus īqͣtū deus ⁊ inqͣtū dn̄s. c. 142. Utrū eadē adoratōe adoret̉ xp̄s ẜm deita te ⁊ humanitatē. c. 142. Utꝝ maior vl̓ minor vel eqͣlis veneratio debet̉ ſctīs angelis pꝰ īcarnatōem Chriſti ⁊ ante. c. 143. Utrum angelus licite poſſit adorari la tria. c. 143. Utꝝ angelus ſathane ſe tranſfigurans in an gelum lucis poſſit adorari latria ſine pec cato. c. 143. Utꝝ hō ſit adorādꝰ latria. c. 144..c. i. Utꝝ oēſ ſint adorādi equal̓r. c. 144..c. 2 Utꝝ malis hoībꝰ debeat̉ adorº. c. 144. c. 3. Querit̉ de adoratōe ſāctoꝝ qͣl̓ ſit. c. 14 4. c. 3 Utꝝ malus p̄latus ſit magis honorandꝰ ꝙͣ bonus ſb̓ditus vl̓ ecōuerſo. c. 144..c. 4. De adoratione crucis xp̄i. Utrū maior ueneratio debet̉ cruci xp̄i: ꝙͣ homini. c. 144. Utrū deꝰ poſſit adorari latria ī veſtigio ſic̄ in imagine. c. 145. De ſecundo precepto. Querit̉ qual̓r ītelligit̉. nō aſſumas nomē dei in vanum. c. 145. Querit̉ quid ē vel intelligit̉. nomē dei nō ſumat̉ in vanū. c. 146. Querit̉ quid eſt dictu. nomē dei aſſumere in uanum. c. 146. Da iuramēto. Utrū iurare ſit bonū vel malū: vel indiffe rens. c. 147. Utrū iurare ſit licitū vl̓ illicitū. c. 148..c. i. Utrū ꝓhibet̉ iuramētum rōe actus vel effe ctus. c. 148. Utrū ꝓhibeat̉ iuramētum ꝙͣtū ad ꝯſuetu dinem: vel quantum ad actum. c. 148. c. 4. Utrū iurare ſit bonuꝫ ex genere. c. 148. c. 4. Utrū deo cōueniat iurare. c. 149..c. 2. Utrū ſcīs agelis ꝯueniat iurare. c. 149. c. 3. Utrū perfectis ꝓfeſſis formā euāgelicā ꝯue ueniat iurare. c. 149. Utrū ſit licitū ſume̓ iuramētum in forma conceſſa. c. 149. Utrum licitum ſit recipere iuramētum ī for ma non conceſſa. c. 150. Querit̉ de forma ꝯceſſa iurādi. c. i5i. c. i. De forma iurādi nō cōceſſa duo querunt̉. Utrum iuramentum in forma nō cōceſſa fa ctum obliget. c. 15i. Utꝝ ſit peiꝰ iurare veꝝ per falſū deū: an iu rare falſū ꝑ veꝝ deu. c. 152. Utꝝ ſit licitū iurare ꝑ creaturas. c. 152. c. i. Utꝝ iuramētū magis obliget qd̓ fit ꝑ crea turā vl̓ creatorē. c. 153. Et qꝛ comites iuramēti ſunt tres.ſ. iuſti tia. v̓itas. iudiciū. ideo plura querūt̉.ſ. vtrū ſi deſit iuſtitia iuramētū ſit obligato rium. c. 153. Utꝝ iuras ſe nūqͣ ītratuꝝ religionē debet iuramētum ſeruare. c. 154. Utꝝ ſi iuram̄to deſit vitas obligꝫ. c. 154. c. 3 Utꝝ iuramētū ſpontaneū habes comites iam dictos ſēꝑ obliget. c. 155. Utrum iuramentum coactum ſic factū obli get. c. 155. Querit̉ ẜm cuiꝰ intentionē iuramētuum eſt interpretandum. an iurantis: an cui iuratur. c. 155. Utrū p̄ceptum de ſabbato ſit generale vel particulare. c. 155. Utꝝ p̄ceptū de ſabbato ſit morale vel ceri moniale. c. 156. Querit̉ quare dicit̉. memēto vt diē ſabba ti ſāctifices: ⁊ nō ſic addit̉ alijs hec condi tio: ⁊ quare taxatur tempus diei ſe ptime. c. 157. Utꝝ tꝑs debuerit taxari. c. 157. Queritur quo intelligit̉. ſex diebꝰ fecit deꝰ celū ⁊ terra: ⁊ in ſeptīa reꝗeuit. c. 158. c. 4. Querit̉ quare ponit̉ iſta circūſtatia. vt reꝗ eſcat ẜuꝰ ancilla ⁊ bos. c. 158. Querit̉ quid ītelligat̉ vacatio ſabbati vt nullū opus ſeruile fiat ī eo. c. 158. Utrum tempore gratie ſabbatum ſit obſer uandum. c. 159. Utꝝ obſeruātia dn̄ice diei precipiatur hoc precepto. c. 159. Querit̉ a quibꝰ operibus ſit ceſſandum in die dn̄ica. c. 160. Querit̉ cui perſone in diuinis appropͥatur illud preceptum.ſ. Memēto vt die ſabba ti ſanctifices. c. 160. Quis pater vel mater intelligatur in hoc precepto. honora patrem tuum: ⁊ matrem tuam. c. 160. Utrū honor parētū ſit exhibitio ſpiritual̓ vel corporalis. c. 161. Utꝝ honor in ſuo intellectu dicat reſpectuꝫ ꝯeminentie. c. 161. Cum honor dicat̉ multipliciter. vtrum di catur equoce. c. 161. Utrū in iſto precepto.ſ. honora pr̄em. ⁊cͣ. p̄ cipiat̉ ꝗlꝫ honor exhibēdꝰ. c. 162. De forma huiꝰ p̄cepti.ſ. honora. qualiter intelligitur ad viſionem promiſſionem: ⁊ or dinem. c. 162. Queritur quare non precipit̉ honor filij ſi cut honor pr̄is. c. 162. Queritur quare huic mādato. honora pa trem. ⁊cͣ. plus ceteris additur promiſſio lō geuitatis. c. 163. Utꝝ ꝑ religiōis īgreſſū abſoluat̉ ꝗs ab illo precepto. honora pr̄em. c. 163. Utꝝ ꝓpt̓ neceſſitate parētū dimittēdus ſit ingreſſus religionis. c. 164. Querit̉ in quibꝰ tenemur pr̄i carnali obedi re qͦ ad honorē reuerētie. c. 164. Utꝝ honor debet̉ prelato ſpūali ex p̄cepto: uel ex conſilio. c. 16 Utꝝ honor ſit exhibēdus malo p̄lato ex hͦ precepto. honora. c. 165. De precepto. Nō occides: querit̉ pͥmo ꝗd ꝓhibet̉ occidi. c. 165. Utrum hoc precepto prohibeatur occiſio ſui. c. 165. Utꝝ hͦ p̄cepto. Nō occides ꝓhibeat̉ occiſio hominis malefici. c. 166. Utꝝ ī aliquo caſu poſſit īnocēs occidi nō p̄ uaricādo p̄ceptum. c. 167. Utꝝ hoc p̄cepto. Nō occides. generaliter ꝗlꝫ ꝓhibeatur occidere. c. 167. Utꝝ illi ꝗ nō habēt potatē vl̓r ꝓhibeātur maleficū occide̓. c. 168. Utꝝ nō habēs poteſtatē occidendi: ⁊ tam̄ cogit̉ neceſſitate ſe defendendo facit ꝯtra hoc preceptum. nō occides. c 168. Utꝝ ille qui interficit nō ex ꝓpoſito: ſꝫ caſu facit cōtra hoc p̄ceptū. c. 169. Utꝝ ꝓhibeāt̉ occidere ꝗ habēt ſpūalē po teſtate vt ſacerdotes. c. 169. Utꝝ hoc p̄cepto. n̄ occides. ꝓhibeat̉ occiſio quocūqꝫ modo dicta.ſ. corporalis ⁊ ſpiri tualis. c. 171. Utꝝ hoc prceptū. Non mechaberis. ſit p̄ ceptum pͥme vl̓ ſcd̓e tabule. c. 172. Utrū hͦ p̄ceptū morale ſit legis naͣe vel mo rale diſcipline. c. 172. Utrū coitus maris ⁊ femine nullo addito: ſit ꝓhibitus hoc precepto. c. 172..c. 4 Utrum coitus concubinarius prohibea tur. c. 173. Utꝝ coitꝰ fornicariꝰ ꝓhibeat̉. c. 174..c. 2. Utꝝ cōitus inceſtuoſus ꝓhibeat̉. c. 174. c. 2. Utrū coire cum pluribus vxoribꝰ ſit me chari. c. 175. Utꝝ Abraam cōmiſit adulteriū cū ingreſſuſ ſit ad aliā viuēte vxore. c. 175. Utꝝ coitus cōiugalis ſit licitꝰ: lꝫ heretici di xerūt ꝙ no. 176. Utꝝ remotis tribꝰ cauſis.ſ. ꝓlis habēde. ⁊ debiti reddēdi. ⁊ fornicatōis vitāde ꝓhi beatur coitus coniugalis. c. 176. Querit̉ ꝗd ꝓhibet̉ noīe furti. c. 177. c. 2 Utꝝ oīs rapina ſit ꝓhibita hoc p̄cepto.ſ. ne furtū faciēs. c. 178. Circa furtū vel rapina quatuor caſus q̄rū tur. ideo dr̄. Utꝝ ꝗ furat̉ cā famis vl̓ ſitis. vel cauſe con ſimilis faciat cōtra hͦ p̄ceptū. c. 178..c. 2. Utꝝ qui furatur ab auaro vel uſurario vt det el̓yna faciat cōtra hͦ p̄ceptū. c. 178. c. 2. Utꝝ illi qui in bello rapiūt faciant contra hͦ p̄ceptū. c. 178. Utrū inueniēs aliquid a caſu: ⁊ nō reddenſ faciat cōtra hoc p̄ceptū. c. 178..c. 4. De vſura. Utꝝ hoc p̄cepto.ſ. ne furtū facias ꝓhibea tur vſura quātū ad affectū. c. 179. Utrum ꝓhibeat̉ hoc precepto quantum ad actum. c. 179. Utꝝ diuites qui nolunt ſb̓uenire pauperibꝰ in neceſſitate debeant interpretari fures ⁊ raptores. c. 180. Utꝝ clerici ꝗ patrimoniū ī crucifixi pauperi bus debitū in illicitos uſus expedētes ſint raptores: ⁊ peccent contra hoc p̄ceptuꝫ.ſ. ne furtū. c. 180. Utꝝ clerici appropriādo bona eccl̓ie cōtra ctet rē aliena. c. 180. Utꝝ iſto p̄cepto ꝓhibeat̉ ſymonia de emen do vel vēdēdo ſpūalia. c. 180. De. 8º p̄cepto.ſ. de falſo teſtimonio. Utꝝ hoc p̄ceptū. Ne loquaris cōtra ꝓxi mū falſū teſtimonium pertineat ad pͥma vel ſecūdā tabulā. c. 180. Querit̉ quid intelligit̉ per ꝓhiberi falſum teſtimoniū. c. 181. Utrum iſto precepto fit prohibitio falſita tis. c. 181. Utrū hoc p̄cepto. ne falſū. ⁊cͣ. ꝓhibeat̉ taci turnitas veritatis cum veritas requiri tur. c. 182 Utrum hoc precepto prohibeatur menda cium. c. 182. Utrum mendacium in omni caſu ſit prohi bitum. c. 183. De duobꝰ vltimis preceptis.ſ. nō cōcupi ſces rem proximi tui: ⁊ vxorem proximi tui. Cum dicat lex. Non concupiſces rem ꝓxi mi tui: nec deſiderabis vxorē eius queritur Utrum iſta precepta ſint precepta legis na ture. c. 185. Utrum hic prohibeatur cōcupiſcēria gn̓al̓ vel ſpecialis. c. 185. Utꝝ iſtis preceptis ꝓhibeat̉ actus interior qui eſt in pͥmo motu: aut delectatione ⁊ cō ſenſu. c. 185. Utꝝ ad idē p̄ceptū pertineat ꝓhibitio vo luntatis ⁊ oꝑis. c. 185. Sequit̉ de p̄ceptis in ſe. Querit̉ ꝗd eſt p̄ceptū. c. 186. Querit̉ que diuiſio precepti. c. 186. Querit̉ que ē differētia p̄ceptoꝝ legis naͣl̓ ⁊ ſcripte quātū ad moralia. c. 186..c. 3. Querit̉ differentia inter moralia: iudicialia ⁊ cerimonialia. c. 186. Quare ī decalogo p̄ponit̉. Ego ſum dn̄us deus tuus. c. 187. Sequitur de ydolatria. Cū precipiat̉. Nō facias tibi ſculptile. que ritur vtrū xp̄iani qui faciūt imagines ſint ydolatre. Quid eſt iuram̄tū: ⁊ id qd̓ dr̄. Nō aſſumeſ nomē dei ī vanū. c. 187. Querit̉ quare p̄cepto ſabbati addit̉. meme to: ⁊ nō alijs c. 188. Nota ꝙ hoc p̄cepto. Honora patrē tuum: multiplex honor ītelligit̉. c. 188. Nota ꝙ iſto p̄cepto. Nō occides ꝙ īplici te includit etiā oēm motū ire contra pro ximum. c. 189. Nota ꝙ hoc p̄cepto. ne mechaberis ꝓhibe tur omnis illicitus coitus: ⁊ illorū mē bro rum illegitimꝰ uſus. c. 189. Nota ꝙ hoc p̄cepto. nō furtū facies ꝓhibet̉ omnis contractio rei aliene ex cupidita te. c 189. Nota ꝙ hoc precepto. nō falſū teſtimoniuꝫ dices ꝓhibet̉ oē genꝰ mēdacij. c. 189. c. 4. Querit̉ que cōcupiſcētia ꝓhibet̉ nō cōcupi ſces vxorē ⁊ domū. vtrū carnis vel oculo rum. c. 189. Utrū in preceptis decalogi precipiat̉ omne fiendum. ⁊ prohibeatur omne non fien dum. c. 190. De iudicijs. Utrū hō poſſit eſſe iudex hoīs. c. 190. c. 2. Utrum inferior poſſit iudicare ſuperio rem. c. 191. Utrū prelatus malus poſſit iudicare inferi orem: ſiue ſubditū iuſte. c. 192. Queritur que conditiones requirūtur ad hoc ꝙ aliquis ordinate poſſit eſſe iu dex. c. 192. Utꝝ ex lege diuina hec differentia iudicum .ſ. ordinatoꝝ. arbitroꝝ. delegatorum ſu mat auctoritatē. c. 193. Cum duplex ſit potas ordinaria.ſ. ſpūalis. ⁊ ſecularis. vtrum ordīata poteſtate vna premineat alteri. c. 193. Utꝝ ſuprema ptās que ē ſūmi potificis poſ ſit habere aliqua humanam que ipſam in dicet. c. 193. Utꝝ in eadē cā idē poſſit eē iudex teſtis ⁊ defēſor. c. 194. Utꝝ iudices poſſint iudicare ẜm ſuā cōſci entiam. c. 195. Utꝝ iuſto iudicio poſſit iudex ſine accuſato re iudicare. c. 195. Utrum iudex poſſit ſine cōuictione damna re. c. 195. Utꝝ iudex poſſit ꝑſone miſerabili in iudi cio condeſcendere. c. 196. Utꝝ iudices poſſint enſenia reciꝑe. c. 196. c. 2 Utꝝ iudex poſſit ſine miſericordia delinquē tem punire. c. 196 Utrum mali omni tēpore fuerint punien di. c. 196. Utꝝ tꝑe gratie mali ſint iudicandi ⁊ punie di. c. 197. Utꝝ reꝰ abſēs poſſit iudicari. c. 197..c. 4 Utrum multitudo peccans ſit punien da. c. 197. De accuſatoribus. Utrum vnus debeat vel poſſit puniri pro alio. c. 198. Utꝝ ignorātes ſint iudicādi. c. 199..c. i. Utꝝ coacti ſint puniēdi ꝓ eo qd̓ coacti faci unt. c. 200. Utꝝ iudex reos in ſe delinquentes debeat punire. c. 200. Utꝝ aliꝗs aliū teneat̉ accuſare. c. 200. c. 3. Utrum ſubditi prelatos poſſint accuſa re. c. 200. Utꝝ mali poſſint eē accuſatores. c. 20i. c. 2. Utrum omnes boni poſſint eſſe accuſato res. c. 201. Querit̉ que cōditiones requirūtur ad hoc ꝙ aliquis ſit legitimꝰ accuſator. c. 20i. c. 4. Querit̉ quis debeat aliū accuſare. ⁊ quo or dine. ⁊ vtrum de crimine qd̓ ſolus nouit aliquis. c. 202. De teſtimonijs. Utrū ꝗlibet teneatur ad teſtimonium fe rendum. c. 202. Queritur de numero teſtiū. c. 202. Utrū duo teſtes vel tres ad oē teſtimoniū ſufficiāt. c. 202. Querit̉ de idoneitate teſtiū. ⁊ perſona ido nea ad teſtimoniū. c. 202. Querit̉ quare tales certe perſone deputat̉ ad teſtimoniū ⁊ nō alie. c. 203. Utrum licitum ſit ꝓ teſtificando pecuniā ac cipere. c. 20 4. Utrū aduocatus teneat̉ ad iuſtū patrocint um: ⁊ iuriſperitus ad iuſtū conſilium indi genti conferēdū. c. 20 4. Utꝝ officiales aſſeſſores ⁊ aduocati poſſint ꝓ cōſilio iuris ſeu dictamīe ⁊ patrocinio pecunia reciꝑe. c. 20 4. Que requiruntur ad officium legitimuꝫ ad uocati. c. 205. Querit̉ de triplici ꝓceſſu iudicij. c. 205. c. 2. Querit̉ de ordine ꝓceſſus iudicij. c. 206. c. i. Queritur de inquiſitionibus ⁊ purgationi bus. c. 206. Utꝝ uulgaris purgatio ex diuina lege ha beat ortū. c. 207. Utrum quis confeſſione propria ſit condem nandus. c. 207. Nota ꝙ ſex modis ad faciendū fidē ſumit̉ argꝰª ꝓbatōis c. 208. Utꝝ ad ꝓbatōeꝫ admittat̉ teſtimoniuꝫ ex auditu. c. 208. Utrum teſtibus ſit fides exhibenda. ⁊ qua liter. c. 209. Utrū in iuditio debet admitti probatio per preſumptōes. c. 209. Nota ꝙ ſententia iudicialis dicit̉ tribꝰ mo dis. c. 210. De malis ꝑmiſſis in lege veteri. Querit̉ que fuerit rō huiꝰ triplicis ꝑmiſſi onis.ſ. de vſura danda alienis. ⁊ de repu dio vxoris. ⁊ de vxore ſuſpecta. c. 210. c. 4 Utrū iſta mala dimittere īpunita fuerit cul pa ꝑmittētis: vt legiſlatoris ⁊ iudi cis. c. 211. De lege repudij. Utrum repudium vxoris de ſe ſit pecca tum. c. 211. Utrum repudium ex lege fiat non pecca tum. c. 212. Utꝝ licitū eēt ẜm legē repudiāti priore vi ro viuere aliū duce. c. 212. Utꝝ ī repudio vir ⁊ mulier debeant parifi cari. ⁊ ad paria iudicet̉. c. 213. Utꝝ ex quacunqꝫ cā vir poterat repudiare vxorem. c. 213. Utꝝ repudiata poterat iterum in vxorem aſſumi. c. 214. De inueſtigatōe adulterij. Utrum inueſtigare adulterium fuerit lici tum vel non ī veteri teſtamento propter ze lotopia. c. 214. Utꝝ in noua lege cōſil̓is inueſtigatio ſit lici ta. c. 215. Quare in lege veteri nō ē poſita lex de īuē tōe furti ſic adulterij cuꝫ ī noua ſit de fui to. c. 215. De flagellis ⁊ malis dādis. ⁊ de bello. Utꝝ mali per flagella ſint ad bonū cogen di. c. 216. Utꝝ vīdicta ſit expectāda. c. 216..c. 4 Utꝝ mali poſſint licite debellari. c. 217. c. 3. Utrū ſacrilegis regibꝰ indicētibꝰ ⁊ iubētibꝰ bella teneantur ſubditi milites obedi re. c. 218. Utꝝ ep̄i ⁊ eccleſiaſtice perſōe poſſint arma mouere. c. 218. Utrum omni tempore poſſit bellum agi. c. 219. Utꝝ in bello iuſto requirit̉ excluſio frau dis. c. 219. Utꝝ exercitiū belloꝝ in tirocinijs ſit lici tum. c. 219. De morte inferēda. Utrum pena mortis ſit homini inferen da. c. 219. Querit̉ quare lex iſta qͣtuor gn̓a mortis ele git. ⁊ nō alia.ſ. lapidatōis. ſuſpēſionis. cre mationis. gladiationis c. 220. Noͣ quibus de cauſis lex puniebat per mor tem. c. 220. Querit̉ de ſtupro virgīs ſi ſit puniēdus ẜꝫ legem pena mortis. c. 221. Querit̉ de ꝑcuſſione ẜuoꝝ. c. 221. Utꝝ pcm̄ ſodomiticū ſit magꝭ puniēdū tꝑe gre ꝙ legis. c. 221. Utrum iuſte boni poſſint malos ſpolia re. c. 222. Querit̉ quo lex per dāna rerū puniat iuſte danificatores. c. 223. Utrum iuſtum ſit hominem homni domi narix. 224 Utrū in gradu ſuperioritatis neceſſarium ſit eſſe duas poteſtates. regalem.ſ. ⁊ ſacer dotalem. c. 224 Querit̉ de cōꝑatōe poteſtatꝭ regalis ad ſa cerdotalē. c. 225. Utꝝ ꝓ peccatis perſone eccleſiaſtice ſeu ſa cerdotales obnoxie ſint poteſtati re gali. c. 225. Utꝝ boni ẜm legē diuinam debeant ſubici malis. c. 225. Queritur de manumiſſione propriorum ſer uorum. c. 226. Utrum ſeruus fugitiuus a ſubiectione dn̄i ſui poſſit ab aliquo licite recipi. c. 226. c. 3 Querit̉ de legibꝰ iudicialibꝰ circa virum ⁊ vxorem: vel vxores repudiadas vel ſume das. c. 226. Querit̉ de legibꝰ circa perſonas īfames.ſ. meretrices: ⁊ mercede proſtribuli ex ꝓpͥa culpa. c. 227. Querit̉ de legibꝰ ꝓpter quas reputabanſ īfames nō ex cl̓pa ꝓpria: ſꝫ ex defectu ſigni ficāte culpa. c. 227. Utꝝ ſit licitū theſaurizare. c. 228. Utꝝ ſacerdotes ⁊ leuite ſeu ꝑſone eccleſia ſtice poſſint res hereditarias poſſide re. c. 228. Querit̉ de legibus iudicialibꝰ ī rebꝰ diſtri buedis ſiue cōmutādis. c. 229. Utꝝ negotiatio ſit licita. c. 230. Utruꝫ negociatio clericis ſit licita in aliquo caſu. c. 231. Querit̉ quare data ē lex iudicialis de ẜua da iuſtitia in ponderibꝰ ⁊ mēſuris: ⁊ non in numero. c. 232. De decimis Utrum emanauerit inſtitutio decimarum ⁊ aliorum a iure naturali. ⁊ de tempore in ſtitutōis. c. 232. Utꝝ decime ſint in precepto vel in conſi lio. c. 233. Utrū preceptū de decimis ſit morale: vel ce rimoniale. c. 233. Utꝝ de turpiter acꝗſitis debeat dari de cima. c. 234. Utrum decime perſonales ſint in prece pto. c. 235. Utꝝ decime prediales de minutis ſint ī pre cepto. c. 235 Querit̉ quando debet dari decima cū ſit p̄ ceptū affirmatiuū. c. 235. Utꝝ prius ſit ſoluēdus cēſus vel tributum domino tēporali ꝙ decima ſacerdo ti. c. 236. Utꝝ layci poſſint decimā recipe̓ vel poſſi ſidere. c. 236. Utrum religioſi poſſint recipere deci mas. c. 237. Utꝝ clerici qui habēt ſufficiēs ſtipediū vn̄ viuat poſſūt decimas recipe. c. 238..c i. Utꝝ vna eccleſia poſſit recipere decimas de territorio vel perſona alterius eccle ſie. c. 238. Utꝝ pauꝑibꝰ ſint decīe tribuēde. c. 238. c. 4. Utrum domino pape ſint ſoluende decime decimarum. c. 239. Utꝝ omnes teneant̉ ad decima qui non ſūt leuitici gn̓is uel ordinis. c. 239. Utꝝ clerici teneatur ad decimas. ⁊ idē que ritur de perſonis leuitici ordinis. ⁊ de re ligioſis. c. 239. Utꝝ decime poſſint emi. c. 240. Utꝝ decīe poſſnt a laycis r̄dimi. c. 240. c. 2 Utrū decīe poſſint ſubpignorari. c. 240. c. 3. De primitijs. Utꝝ p̄mitie ſint ī p̄cepto. c. 240..c. 4 Querit̉ quata dꝫ eē pͥmitia. c. 24 i..c. 3. De oblatōibus. Utrum oblationes. ſint in precepto tempo re gratie. c. 241. Utꝝ ſolis ſacerdotibus habentibus curas animaꝝ debeant dari oblatōes. c. 242. c. 2 De cerimonialibus. Utꝝ in cerimonialibꝰ vl̓r ſit ſenſus ſeu ītel ligentia litteralis. c. 242. Querit̉ qual̓r in preceptis cerimonialibus ſit intelligentia ſpiritualis. c. 243..c. 2. Utꝝ cerimonie habeat cauſa legitima aut ſolum myſticū ⁊ figuralē. c. 244. Querit̉ de precepto circūciſionis ⁊ phaſe ⁊ multis alijs que ẜm littera vidētur ab ſurda. c. 244. Et reſpondet̉. c. 246. Queritur de p̄ceptis cauedaꝝ immunditi arum. c. 245. Et reſpondetur. c. 248. Querit̉ de cerimonijs purificationis ⁊ im munditiarū. c. 245. Et reſpondetur. c. 250. Querit̉ de ſorditatibus circa oblatiōes ſa crificiorum: in quibus non videtur cauſa haberi. c. 245. Et reſpondet̉. c. 250. Queritur de preceptis cerimonialibus ta bernaculi altaris. c. 245. Queritur de cerimonijs circa officiū mini ſtrorum. c. 245. Et reſpondet̉. c. 252. Querit̉ de cerimonijs diuerſarum ſolenni tatum. c. 246. Et reſpondet̉. c. 252. Utꝝ diuerſitas ſacrificioꝝ fuerit neceſſa ria populo iudaico. c. 252. Querit̉ in generali de differentia cerimonia lium ſiue cerimoniaꝝ. c. 253. Querit̉ in ſpāli quid dicat̉ principium vel origo īmunditie. c. 25 4. Querit̉ de immūditijs in ſtatu ante le gem. c. 254. Querit̉ de immūditiaꝝ obſeruātia quātuꝫ ad ſtatū legis. c. 255. Queritur de immūditiaꝝ obſeruatōe poſt euacuationem legis. e. 256. De ſarificijs. Utrum ſacrificia legalia fuerint vera ſacri ficia. c. 257. Utꝝ ſacrificia legalia fuerint deo accepta a grata. c. 258. Utrum ſacrificia eſſent in genere bo na. c. 259. Utrum ſacrificia de lege nature ſint offeren da. c. 259. Utrum ſoli deo ſit ſacrificium offeren dum. c. 260. Utrum omnes teneantur ad ſacrificia taꝫ iudei ꝙͣ gentiles. c. 260. Utꝝ offerentes ſacrificia teneantur ītellige̓ ſignificatōes eoꝝ. c. 260. Utrum mali poſſint deo offerre ſacrifici um. c. 261. Querit̉ quare Iſaac nō obtulit ſacrificium aliquod. ⁊ ſil̓r querit̉ de Melchiſedech: ⁊ de Moyſe ante legē. c. 26i. Querit̉ de inchoatōe ſacrificioꝝ quādo de beāt incipere. c. 26 i. Querit̉ de difierētia ſacrificioꝝ multiplici. ⁊ de ſacrificijs. c. 262. Querit̉ de differētia ſacrificioꝝ ꝓ tempore ante legem. c. 262. Querit̉ de drīa ſacrificioꝝ in lege. c. 263. c. 2 Querit̉ de drīa ſacrificioꝝ legꝭ de animali bus. c. 263. De ceſſatōe cerimonialiū. Utrū obſeruātia cerimonialiū ſēper ſit in precepto. c. 265. Utꝝ ſacrificia legalia ſint fienda. c. 26 7. c. i. Utꝝ circūciſio debeat ceſſare. c. 267..c. 4 Utꝝ ſabbatū debeat ceſſare. c. 268..c. 3. Utꝝ obſeruātia legaliū fuerit īdifferēs tꝑe gre. hoc ē querē de tempore ceſſatiōis le galium. c. 269. De lege. Utꝝ vna ſola ſit lex data vel indicta rōali creature. c. 271. Utꝝ pret̓ legē indictam ſit pone̓ legem ſcri ptam. c. 272. Utꝝ ſint due leges: ⁊ lex Moyſi: ita ꝙ non requirat̉ lex euāgelij. c. 272. Utꝝ lex euāgelij ſit eadē cum lege naturali vel indifferes. c. 274. Utrum eadem ſit lex euangelij cum lege Moyſi. c. 274. De differentia legis. Utꝝ lex xp̄i ⁊ Moyſi differāt ſicut cōtra ria: aut ſicut diſperata. c. 275. Que̓it̉ q̄ ſit drīa legꝭ xp̄i ⁊ Moyſi. c. 276. c. i. De virtute legis. Utꝝ ex v̓tute legꝭ daret̉ gr̄a. c. 277..c. i. Querit̉ de drīa legꝭ ⁊ euāgelij ꝙͣtū ad ueri tate. qꝛ in euāgelio ē veritas reuelata ⁊ ī lege velata. c. 277. Querit̉ de drīa legis ⁊ euagelij qͣtū ad ſe ueritatē. c. 278. Querit̉ de drīa legꝭ. ⁊ euāgelij quātum ad bonitatem. c. 279. Utꝝ lex Moyſi ſit lex factoꝝ. ⁊ euāgelium lex fidei. c. 279. Utrum lex Moyſi ſit occidens. ⁊ euāgelij viuificas. c. 279. Querit̉ qual̓r euāgeliū hēt p̄cepta bona. ⁊ lex p̄cepta non bona. c. 280. Querit̉ de drīa legis ⁊ euāgelij quātū ad remuneratōem. c. 280. Utꝝ lex Moyſi ſit lex particularis. ⁊ euan geliū lex vl̓is. c. 280. Utrum continentia euangelij habeatur in lege. c. 28 i. Queritur de additione euangelij ad legem. c. 281. Utꝝ lex Moyſi ſit data a bono deo: ⁊ ꝙ ſic ꝓbat̉ multipliciter cōtra hereti cos. c. 282. Nota qualiter opinionibus hereticorum reſpondetur. c. 283. Utꝝ lex euāgelij cū ſit lex perfecte ſalutꝭ de buit dari ab initio pꝰ peccatū. c. 286..c. i. De ira. Utꝝ naͣl̓r ſit pͥor motꝰ iraſcibilis ꝙͣ ratio nalis. c. 287. Utꝝ iraſci ſit vl̓r ꝓhibitū. c. 287. Queritur de gradibus ire ẜm textum euā gelij. c. 287. Querit̉ de preceptis reconciliationis ad ꝓ ximum. c. 289. Querit̉ de preceptis ꝗbus ordinatur paſ ſio ſiue motꝰ cōcupiſcibilis. c. 290. Utrum concupiſcens vxorem alienaꝫ ſit me chus. c. 290. Utꝝ volūtas pro facto reputat̉. c. 290. c. 2. Utꝝ hoc p̄ceptū. Si oculꝰ tuꝰ ſcādalizat te ſit ad litteram obſeruādū. c. 290..c. 4. De iuramento. Utꝝ iurare ſit vniuerſal̓r prohibitum vt malum. c. 291. Utrum licitum ſit iurare per creatu ras. c. 292. De patientia. Utꝝ iniuria ſit ꝓpulſāda. c. 292..c. 3. Utrū licitū ſit ſua repetere c. 293..c. 2. Utꝝ licitū ſit perfectis repete̓ ſua. c. 293. c. 3. Utrum ſimiliter ſit licitum imperfectis ſua repetere. c. 293. Utꝝ licitū ſit omnia repetere.ſ. ſuperfluū ⁊ neceſſariū. c. 294. Utꝝ p̄ceptū de angaria paſſuum ſit ad lr̄aꝫ obſeruandum. c. 294. De elemoſyna. Utrum de illicite acquiſitis.ſ. uſura ⁊ alijſ poſſit aliquid dari cum euangelium dicat. Qui petit a te: da ei. c. 294. Utꝝ neceſſariū vel ſuper fluū p̄cipiatur dari. c. 294. Utꝝ ille qui nihil hēt obliget̉ ad iſtud p̄ce ptum..295. Utꝝ oībus vel ſolū aliquibꝰ ſit beneficiū dā dum. c. 295. Queritur quomodo beneficium ſit dādum ⁊ quibus. c. 295. Utꝝ aliquis omittes dare pauperi pec cet. c. 295. Utꝝ elemoſyne tribuat̉ mūdare. c. 296. c. i. De mutuatione. Utrum accipere aliꝗd p̄ter ſortem ſit pro hibitum. c. 296. Utꝝ ſola ſpes accipiēdi p̄t̓ ſortē faciat uſu rariū. c. 296. Utꝝ ī aliquo caſu ſit licitum accipere aliꝗd preter ſortem. c. 297 Utꝝ accipere aliquid p̄ter ſortē ſit malum ẜm ſe. c. 297. De dilectioue Utꝝ dilige̓ aīcū ſit meritoriū. c. 298..c. i. Utꝝ diligere inimicum ſit preceptum vel co ſilium. c. 298. Utrum benefacere inimicis omnibus ſit pre ceptum. 298. Utrum maius ſit diligere amicos ꝙͣ inimi cos. c. 298. Utꝝ magis meritoria ſit dilectio inimici ꝙͣ amici.299. Utꝝ maledicē inimicꝭ ſit licitū. c. 299..c. 2. Utꝝ ꝓ oībꝰ inimicis ſit orādū. c. 299..c. 3. Utꝝ gn̓al̓r oēs actōes ſpūales ⁊ corꝑales teneamur referre in deū finē. c. 300..c. 2 Utꝝ oēs actōes ſpūales poſſint referri ad fine tꝑalē. c. 3oi. Utrū manēte ſimplicitate ītētōis poſſint conſtitui duo fines. c. 302. Utꝝ intentio poſſit poni in creatura ſicut ī fine. ita ꝙ ſit finis ſb̓ fin̄ et̓no. c. 303..c. i. Utꝝ oīs ſolicitudo ſit ꝓhibita. c. 303..c. 4. Cum iudicare multis competat non de iudi cio multiplici.ſ. temerario. preſumptuoſo. ⁊ alijs. c. 30 4. Queritur quid ītelligit̉ per illa dicta. No lite ſactum dare canibus. ⁊ nolite ꝓicere margaritas ante porcos. et qui ſunt porci. c. 30 4 De doctrina predicatoris. Querit̉ quid ſcire debet doctor ſiue pre dicator. c. 30 4. Utrū p̄dicator tenet̉ face̓ qd̓ dic̄. c. 305. c. i. Utꝝ malꝰ peccet p̄dicādo. c. 305. Explicit 2ª pars tertij Alexādri de Ales Incipit tertia quo ad titulos queſtionum. De virtutibus. ⁊ gratia. Trum gr̄a ſit ⁊ oſtendit̉ ꝙ ſic rōi bus naͣlibꝰ ⁊ theologicꝭ. c. 305. c. 2. Unde noͣ ꝙ gr̄a in ſcripturis dicit̉ multipliciter. c. 306. Utrū gratiā fuiſſet neceſſaria in ſtatu natu re bene īſtitute. c. 307. Querit̉ qualit̓ gr̄a eſt neceſſaria ſaluti: ⁊ hͦ contra pelagianos. ⁊ ad hoc inducuntur teſtimonia. c. 307. Utrū libeꝝ arbitrium ad bonū valeat: niſi gr̄a adiuuetur. c. 308. Utꝝ gr̄a ſit aliꝗd: ⁊ ꝗd. c. 309. Utrum gratia ſit res creata vel increata. Et ſoluit̉ qo. c. zi0. Utrū gratia creata ſit ſb̓a vel accidens. Et ſoluit̉ queſtio. c. zii. Utrum gr̄a ſit eadē per eſſentiam cū virtu te gratuita. Et ſoluit̉ qō. c. zii..c. 4 Querit̉ quid ſit gratia ẜm nominis rōem. c. 312. Querit̉ ꝗd ſit gr̄a ẜꝫ diffinitōeꝫ. c. 33..c. 1 Utruꝫ gratia ſit diuiſibilis ẜm aliquē mo dum. c. 313. Utꝝ gr̄a dīdat̉ ꝑ duas drīas. c. 314 Utrū gr̄a dīdat̉ ꝑ tria mēbra. vel tres dif ferentias. c. 315. Utꝝ gratia ſit eiuſdem ratōis in hoīe ante peccatū ⁊ poſt. c. 316. Utꝝ an̄ incarnationē ⁊ poſt drīa ſit ꝑ eēn tia in ipſa gr̄a. c. 316. Utrum gratia ſit eiuſdem ratōis ī adulto: ⁊ paruulo. c. 316. Utrum paruuli ſint ſuſceptibiles gra tie. c. 317. Utꝝ adultꝰ dormiēs vel furioſus ſiū amēs poſſit recipe̓ gr̄am. c. 317. Utrum gr̄a ſit in ſubiecto ẜm magis ⁊ minꝰ hoc ē an ſit maior ī uno ꝙͣ ī alio. c. 319. c. 2. Utrū gr̄a ſit in ſubiecto ẜꝫ itēſionē ⁊ remi ſione. c. 319. Utrum ſit cauſa meritoria gratia ex parte noſtra. c. 320. Utrū ille qui eſt in peccato mortali poſſit me̓ito p̄cedēti ſibi gr̄am mereri. c. 320. c. 3. Utꝝ exiſtens ī ſtatu caritatis poſſit mereri gr̄am ſibi qua ſurgat ⁊ releuet̉ ſi caderet ī peccato mortali. c. 221. Utꝝ merito cohereti vel ſubſequēti poſſit aliquis ſibi mereri gr̄am. c. 321. Utrū aliquis poſſit alijs mereri pͥmam gra tiam. c. 321. Querit̉ de illo qui facit qd̓ in ſe ē. vtrū ne ceſſe ſit ꝙ deus det ſibi gratiam. Et ſoluit̉ queſtio. c. 321. Utꝝ nō faciēti qd̓ ī ſe ē det̉ gr̄a. c. 322..c. 3. Utꝝ ꝓprij effectꝰ gr̄e ſint purgare illumīare ⁊ perficere. c. 322. Utꝝ ꝓprij effectꝰ gr̄e ſint viuificare. aſſimu lare. gratificare. c. 323. Utꝝ iſti tres actus. iuſtificae. excitare motꝰ meritorios elice̓ ſint per ſe actus ipſius gratie. c. 324 Utꝝ libeꝝ arbitriū moueat̉ ſpontanee an cō acte. c. 325. Utꝝ gr̄a faciat nos in vita pn̄ti ſine pecca to eſſe. c. 325. Querit̉ de ordine iſtoꝝ effectuū iuſtifica re. viuificare. purgare. illuminare. qualis eſt ordo inter hec. c. 327. Querit̉ de cognitōe gr̄e ī gnͣali. c. 327. c. 2 Querit̉ de cognitōe gr̄e ī ſpali. c. 327..c. 3. Utrū aliquis poſſit cognoſcere per ſcientiā ſe habere gratia. c. 327. Utꝝ aliꝗs poſſit ſcire ſe hr̄e gr̄aꝫ ꝑ experim̄ tum. c. 328. Utꝝ ꝑ reuelatōem poſſit aliquis ſcire ſe eē in gr̄a.i. vtrū alicui poſſit reuelari.i. ꝙ ha beat gr̄aꝫ ī rōe gr̄e. c. 329. Querit̉ de cōparatōe v̓tutū ad gr̄aꝫ. vtꝝ virtutes diſtinguāt̉ a gr̄a. c. 329..c. 4 Utꝝ dona ſint virtutes. c. 330. Utꝝ v̓tutes ſint fructꝰ. uel no. c. 3o..c. 3 Que̓it̉ ꝓpt̓ ꝗd hec oīa ſint neceſſaria.ſ. gr̄a dona. virtutes. c. 33i. Utrum virtutes ſint priores donis vel ecō uerſo. c. 33i. Utꝝ ſit pone gr̄am gratis datā non faciē tem gratū. c. 33i. Querit̉ que ſit gr̄a gratis data. c. 32..c. 2. Querit̉ que ſint differētie gratie gratis date. c. 332. De fide. Querit̉ qͣl̓r fides di multipl̓r. c. 334. c. 2. Utrū fides īformis ſit donū dei.i. habitus gratuitꝰ. c. 334. Utꝝ fides īformis ſit v̓tus. c35. Querit̉ qua rōe dr̄ fides īformis. c. 335. c. 2. Querit̉ de effectu fidei īformis. pͦ de effectu interiori qui ē credere. 335. Scd̓o de effectu exteriori in opere fidei in formis. c. 336. Utrum bona opera ſine caritate facta vale ant ad habilitatōem gr̄e. ⁊ dimminutōeꝫ pene. c. 337. Utꝝ fides informis in hoībus adueniēte ca ritate fiat formata. c. 337. Utꝝ fides īformis ſit ī deonibꝰ. c. 337. c. 4. Poſito ꝙ ī demonibꝰ ſit fides īformis. vtrū data ſit eis ante̓ peccatum: vel poſt pecca tum. c. 338. Querit̉ de actu fidei in demonibus ad ꝗd ſit. c. 339. De ſpe. Utꝝ ſpes poſſit eſſe īformis. c. 339..c. 3. Utrum ſpes informis poſſit fieri forma ta. c. 340. Querit̉ de actu ſpei informi ⁊ certitudi ne. c. 340. De timore. Querit̉ de differētijs timoris. c. 340. c. 4. Utrum timor ſeruilis ſit donum ſpiritus ſā cti. c. 341. Utrū actus vel vſus timoris ſeruilis ſit bo nus vel malus. c. 342. Queritur de differētia timoris ſeruilis ad naturalem. c. 342. Utrū gr̄a ſermonis ſapiētie. ſcīe. ⁊ fidei ſit gra vna uel differētes gratie. c. 342. c. 4. Utrum hiꝰ gr̄e dēt̉ ex meritis. c. 343..c. 1 Utꝝ gr̄a p̄dicatōis que cōprehedit p̄dicas ſit maior ꝙͣ gr̄a ꝓph̓ie. c. 343. Utrum ad edificatōem auditorum ſufficiat gr̄a ẜmonis. c. 343. Utꝝ fideſ ſit neceſſaria ad ſalutē. c. 34 3. c. 2 Utꝝ fides q̄ ē neceſſaria ſaluti ſit ꝑ rōes ſua ſa: vel ꝓbata. c. 345. Utꝝ fides ſit v̓tus. c. 34 5. Utꝝ fides ſit virtus generalis vel ſpecia lis. c. 346. Querit̉ de diuerſitate diffinitōum fidei ẜꝫ multos. c. 347. Querit̉ de diffinitōe fidei poſita ab Apo ſtolo. c. 348. Utrum credere dicatur vniuoce: vel equi uoce. c. 350. Querit̉ quid ſit crede̓ gn̓al̓r. c. 30..c. 2. Querit̉ quid ſit credē̓ vt ē actꝰ fidei forma lis qd̓ ē aſſētire. c. 350. Utꝝ ſit aliter cognoſcere deū ī pn̄ti ꝙͣ per fidem. c. 35i. Querit̉ ꝗd ſit cognoſce̓ ꝑ fidē. c. 35i..c. 3. Utrum pͥus ſit credere ꝙͣ ītelligere: vel ecō uerſo. c. 35i. Utrum obiectū fidei ſit falſum aut verum tantum. c. 352. Utrum fides ſit de apparentibus ſiue viſis. c. 352. Utꝝ ſcituꝫ poſſit eſſe obiectū fidei. c. 353. c. 41 Utꝝ obiectū fidei ſit verum neceſſariū vel vnum cōtīgēs. c. 354. Utrum obiectum fidei ſit complexum uel in complexum. c. 35 4. Utꝝ obm̄ fidei ſit veꝝ creatū ⁊ īcreatū. aut increatū tm̄. c. 355. Querit̉ in qua parte anime ſit fides ſicut in ſubiecto. c. 356. Utꝝ fides fuerit in angelis ante cōfirmato nem vel lapſū. c. 357. Utꝝ fides fuerit in Adā an̄ lapſū. c. 358. c. i. Utꝝ fides fuerit ī xp̄o an̄ paſſionē vel ī ſta tu mortalitatꝭ. c. 358. Utꝝ fides hēat certitudinē. c. 359..c. 2 Utꝝ fides hēat profectū. c. 360. Queritur de comꝑatōe fidei ad alias vir tutes. c. 360. De articulis fidei. Querit̉ quid ſit articulus. c. 36i. Querit̉ ca gn̓alis cōpoſitōis ſimboli. ⁊ col lectionis articuloꝝ. ⁊ de ſimbolo apoſto lorum. ⁊ de ſimbolo qui cantatur in miſ ſa. c. 362. Utꝝ eſſet ſufficiētia ſalutis ſine fide media toris. c. 362 Utrum neceſſarium fuerit credere omni te pore ea que credimꝰ de fide media toris. c. 363. Querit̉ de fide ſimpliciū ī gnͣali. 363..c. 3 Utꝝ neceſſario fuerit fides diſtincta ẜm de terminatōem tꝑis. c. 364. Querit̉ qual̓r diſtinguūt̉ articuli in ſimbo lo apl̓oꝝ. c. 364. Nota qual̓r exponuntur articuli ſimboli apoſtoloꝝ. c. 365. Querit̉ de ſimbolo patrū qui cantatur in miſſa. c. 367. Querit̉ de ſimbolo Athanaſij. c. 369..c. 2. Explicit tabula queſtionū ſuꝑ 3ᵐ Alexan dri de Ales ordinis minoꝝ. Regiſtrum..xº de tri Sicut Uacat Tota. xp̄iane Cū determinet̉ Hebr. xi. Totum ſil̓ Irremediabl̓r Et reſurrectōeꝫ Peccata Rationē Statim Alia ꝑſona gͦ ⁊ magis Sūma Itē rei Secundum Per virū Et ſic oꝑꝫ Diſtinctionē ẜᵐ ꝙ reſpicit Quia affligit Que attēdit̉ Sunt ad Ad tertiū Coniuncta Rationalis Eſt alius Cultu Relinquit̉ Ex rōibꝰ Minor Conſequēter Ratio Auctor Supradicta Quia nō dicit Quātū ad Rerū eſſe Preceptis Maria Et ſic nō Maͣlis Poſita Paternitas Carnis Gratie Iuſtificatōem Humana Conſequent̉ Caritate Multitudine Sit mēbrū Habebis Ad verbū Enī humāitatꝭ. Idee reꝝ In latria Uel tormētis Eſt gloria Alia ⁊ alia Donauit Item Math̓. Ad hoc Et ſuꝑiorē De comedēdo Paſſionum Predictas Ip̄e recipiēs Pauebit Aliquid Pōt dici Uel quietis Diuītas Naturam Nouam e qͥceptus Actꝰ ante Hoc pꝫ Itē querit̉ Deorſum Poteſt Ut ꝓ his De īmūditia Prppriū Hominis Iſte habet Diuinam Contra Gen̄ Archam ⁊ Probabiles Itē qd̓ Aqua viuunt Preſumptio Erat ſicut Nō erant Uiſibilia Fieri aliqn̄ Queritur Ex hac glo. Corporis Operante Sꝫ execͣbiliꝰ Adherēdum Scripturam Crediderunt Querit̉ vtꝝ Math̓. xi. Dupliciter Mētitus ſit Inquirere Que vera Sācto nō Uariata Utrūqꝫ ℟ndeo Dicit̉ ꝙ eſt Ergo iudiciale Ad gal̓. Finem ⁊ In cauſa que Hiere. pͥmo His igitur Perfectio Eos pͥncipes Euāgelio Unde ibi Qōne vtruꝫ Humanitatē Itē exo. 21. Apponit Ions ſpūs Ut qui ſūt Que nō credit Sl erim Et totum Nunt̉ Circa hūana Idoneitate Sed deẜtio ℟ tabule Un̄ diſtīguit̉ Priuat vitā Mechandi Deinde q̄rit̉ Expreſſe Hec ē tabula Tua ꝯuerſatōe Utꝝ poſſit eſſe Ex parte Sperare Celeſtium tꝑe Quā mercedē Cauſa cōceſſa Utꝝ ſit licitū Sacramenti Ponitur Malū optare Dicit̉ in Zº dicerent Contumacia Per īobediētiā Nihil ponit̉ An ad Item Bernar. Cōmoditatē Laudato Cū iſtis Ut agēs Fratribꝰ tuis Paruulo Illicitum Querit̉ poſtea Si ergo Ratōalis Itē Innocen Et minus Illos ad alit Gratie non Subſtantia MM Eſt hac Ꝙ ſimul Primitie Iteꝫ gr̄a Poſſumus Idolatria Que ſunt Applicatōes Beatum