Unū ad legē lr̄alē: que eſt lex naͣlis cuius explicatio ſunt. et hͦ mō ſolū ſunt lr̄alia. Aliūad legē figuralē que eſt lex. ¶ Doyſi in qua explicita ſunt. que eſt lex umbre ⁊ imaginariaſicut dr̄ ad hebre. io. et hoc mō allegoricaminterpretatōem recipiūt. Ad illud ꝟo qd̓obr̄ ī ꝯtrariū de uiolatōe templi dd̓. ꝙ nō ēſil̓e de templo maͣli ⁊ ſpūali. Nam templummaͣle nō honorat̉ niſi ꝓpter cultū dei. et iōviolare illud ē īiuriari deo ꝓprie. ꝓximꝰ ꝟohonorat̉ ⁊ ꝗa ꝓximꝰ: ⁊ ꝗa dei templū. vndeiniuria ꝓximi: ꝗa eſt ꝓximꝰ: non ē ꝓprie iniuria dei. Iniuria ꝟo ꝗa templū d̓i methaphorice dr̄ iniuria: quēadmodū homo vel corphoīs dr̄ templum. et ideo methaphorice dr̄ſacrilegiū ⁊ improprie. Ad vltimū quodobic̄ dd̓. ꝙ ī ſimplici fornicatōe fit iniuria ꝑximo: ꝗa noīe ꝓximi intellr̄ homo in vtroqꝫſexu. vn̄ quāuis mulier ſit ſoluta: ⁊ etiā velit hoc: nihilominꝰ tn̄ ei fit iniuria: quemadmodū ſi de volūtate tua eēt ꝙ ego interficere te: nihilominꝰ tn̄ ſi ego interficere te: facerē tibi iniuriā. vn̄ quāuis nullꝰ ꝯquerat̉: nihilominꝰ tn̄ vterqꝫ ledit̉: ꝗa vterqꝫ ſpūalr̄interficit̉. et quāuis nō lede̓t̉ aliꝰ ſic̄ ꝯtingitī pctō molliciei: illa eadē ꝓhibitōe qua ꝓhibet̉ pollutio alteriꝰ: ꝓhibet̉ pollutio ſui: quēadmodū ī p̄cepto quo ꝓhibet̉ occiſio alteriꝰprohibet̉ occiſio ſui.Deinde queritur op̄ceptum ſit morale legis nature: aut moralediſcipline. Ad qd̓ ſic. Ambroſiꝰ ī li. de pr̄iarchis. Dixit Sarra ad Abraā: ecce nūc concluſit me dn̄s ne parerē. intra gͦ ad ancillameā. Gn̄. 16. Conſidera pͥmū ꝙ Abraā an̄ legem Moyſi ⁊ an̄ euāgeliū fuit. et ſequit̉. nōgͦ ī legē ꝯmiſit Abraā: ſꝫ lege p̄uenit. Itiidem in eodē. Deꝰ in paradiſo ꝯiugiū laudauerat: non adulteriū damnauerat. Ex his gͦrelinquit̉ ꝙ adulteriū ex lege ē dānabile: an̄lege ꝟo nō erat damnabile. Eſt igit̉ malumꝗa ꝓhibitū ex lege. Eſt igit̉ morale diſcipline. Contͣ. ad ro. 2. Cū gentes que legē nonhn̄t naturalr̄ ea que legis ſūt faciūt: on̄dūtopus legis ſcriptū ī cordibꝰ ſuis. ꝯſtat ꝙ opꝰlegis ſcriptū nō pōt intelligi de p̄ceptis cerimonialibꝰ: nec de p̄ceptis iudicialibꝰ pl̓ibꝰque ſunt ex inſtitutōe. gͦ hoc intellr̄ d̓ p̄ceptdecalogi moralibꝰ. gͦ oīa precepta decaloſunt moralia legis naturaliſ. Itē ſic̄ ibidēdic̄ glo. Lex naͣlis eſt nemini iniuriā īferre.nihil alienū p̄riꝑe: alieno ꝯiugīo nō īſidiariSed omnis adulter inſidiat̉ alieno ꝯiugio. gͦpeccat ꝯtra legē naͣlē. Itē ibidē dr̄ vt breuiter dicat̉. Lex naͣl̓ eſt nolle alij facere qd̓ tibi nō vis fieri. Sꝫ nullꝰ vellet vt ad ſua aliquis alius accede̓t volūtate ordinata. gͦ ꝙcūqꝫ adulterat̉ trāſgredit̉ legē naͣlē: quodꝯcedēdū ē. Ad illud aūt qd̓ pͦ obiē̄ dd̓. ꝙillud quod dic̄ Ambroſiꝰ de Abraā: ꝙ nō comiſit ī legē coeundo cum Agar: veꝝ ē ꝙ hͨno fec̄ ſua auctoritate ẜꝫ dīna diſpēſatōe.Preterea hoc dic̄ Ambro. ad excuſationē illius facti abrae. cuiꝰ intētio ē dice̓ ꝙ abraaꝫnō peccauit ꝯtra lege poſitā: que adhuc nōerat: et hoc ē qd̓ dic̄ nō ī lege ꝯmiſit ſꝫ legeꝫp̄uenit. Itē nō peccauit ꝯtra legē naͣlemꝗa nō affectu implende libidīs hoc egit: ſedquerēde poſteritatꝭ ⁊ multiplicatōis hūanigeneris: quod ꝓcedebat de dictamine legisnatural̓ maxime cū nōdū eſſet ml̓tiplicatiohominū ad dei cl̓tū. et hoc ē ꝙ dic̄. nō ardore aliquo ſuccenſus libidīs ꝯiugalē poſtpoſuit thoꝝ ancille ꝯtubernio. ſꝫ ſtudio querēde poſteritatꝭ ⁊ ꝓpagande ſobol̓. Adhuc .n.poſt diluuiū raritas erat humani generisItem nō peccauit ꝯtra legem ſeu ius rationis. vn̄ ibidē dic̄ ambroſiꝰ. ꝙ ſtudiū poſteritatꝭ erat tempore illo religionis: ne quis n̄reddidiſſe videret̉ debitu nature. Ius autērationis dictat vt reddat̉ vnicuiqꝫ qd̓ ſuūeſt. Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ deꝰ ante lege adulteriū non damnauerat. dd̓. ꝙ eſt damnatioquātū ad culpā ⁊ ad reatu pene eterne. et ēdamnatio quantū ad crimen ⁊ reatū pn̄tispene. Et eſt dr̄ia īter culpam ⁊ crimen. Naꝫculpa ē pctm̄ quodcūqꝫ. Crimē ꝟo n̄ niſi illd̓quod ē dignū accuſatione ⁊ pn̄ti punitiōe.Primo mō adulteriū ſemꝑ fuit dānabile. 2ºmō a tꝑe legis qua p̄cipiebat̉ puniri adulteriū. Unde ambroſiꝰ. An̄ legē nodū interdc̄ꝫadl̓teriū videbat̉. pena criminis ex tꝑe legis erat que crimen inhibuit. nec ante legevlla eſt damnatio ſꝫ ex lege.Queritur poſtmodūvtrū coītꝰ maris ⁊ femine nullo addito ꝓhibeat̉ hoc p̄cepto. Ad qd̓ ſic. Dic̄ augꝰ. Ꝙſicut ſe habꝫ cibꝰ ad ſalutē hoīs ſic coitus adſalutē hūani gn̓is. Sꝫ ſic ſe hꝫ cibꝰ ad ſalutēhoīs ꝙ cibi ſumptio ſemper eſt licita ⁊ nonprohibita. gͦ coitꝰ maris ⁊ femine qui eſt adſalutē humāi generis licitꝰ erit ⁊ n̄ ꝓhibitꝰ