Druckschrift 
Summa universae theologiae : P. 3
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

neceſſitate actus. hec ē volūtas creaturerationalis. Abſoluta enim eſt a neceſſitateactꝰ: quia ī ſua libertate ē face̓ vel face̓. ſꝫno abſoluit̉ a neceſſitate debiti. īmo tenet̉ex debito: eo ē ſt̓dita deo ad ꝯformandāvolūtatē ſua volūtati diuīe. In pͥª volūtate bene ponit̉ virtꝰ: ſꝫ lex. Un̄ voluntasdiuīa nulli legi ē ſb̓dita. plena autē ē omnitheſauro uirtutū. In appetitu ꝟo irrōnali ēlex ſꝫ virtꝰ: totū ibi ſit debitū. In volūtate aūt vel appetitu rōnali lex ē virtꝰIta ex parte illa que ē abſoluta hꝫ regulādirectiua ſui ne erret. hec ē virtꝰ. Ex illaꝟo parte qua ē ſb̓ neceſſitate debiti: ſb̓ legeeſt que ipſū dirigit īſtruēdo dictādo: ꝗddēt ſeu ad quid tenet̉. Scd̓m ponit̉ iuſticia general̓r triplex .ſ. iuſticia volūtariaoīo n debita. ē ī uolūtate diuīa. Poit̉etiā iuſticia debita: volūtaria: eſtī appetitu irrōnali. Et ē iuſtiª debita uoluntaria. et hec eſt in appetitu ſeu voluntate rationali. ex illa parte qua erit iuſtiᵍvebita erit lex. Ex illa vero parte qua ē iuſticia uolūtaria ē ꝟtus: loquor de iuſticiagenerali ad legē: virtutes. et ſic patet ex eadē parte erit ſume̓ radicem ꝟtutu moraliū legis. Ad pͥmā gͦrationē in cotrariū dd̓. licet eiuſdē boni ſit virtus etp̄ceptū: alia tamē ē forma cōſiderationis etinde diuerſitas radicis. Ilia enī eſt formaboni vt boni: boni vt debiti. ex illa partequā eſt forma ſeu ratio boni vt honi ſumit̉radicatio ꝟtutꝭ. Ex illa āt qua boni vt debiti. ſumit̉ radicato p̄ceptoꝝ legis: ſic̄ rectꝰamor qui ē boni vt boni: boni vt debiti.ſb̓ alia ē alia ratiōe: forma boni: ſic alia alia radix. Ad ſcd̓aꝫ rōnē ſolutū ē.Ad tertiā rōnē dd̓. differēter ē directōactꝰ virtutes p̄cepta. quia directo actꝰex debito: ē ip̄orū p̄ceptorū. Lirectio āt actꝰex rectitudīe volūtaria: e virtutes: ſicſb̓ alia alia rōne ſūt directīa illoꝝ actuūp̄cepta virtutes. Ad quartā rōneꝫ dd̓ ſequit̉ videmꝰ enī idē opponit̉ gr̄e nature .ſ. peccatū: ſpoliādo .ſ. gratuita. etnaͣlia vulnerando: tamē alia ē rectitudohuiꝰ illiꝰ. unū enī malū ſufficit ad deſtruē plura bona coordinata: tamē illorumē vna ꝑfectio nec pōt ſeu rectitudo. Ad5ᵐ. dd̓. actꝰ debitꝰ aliter ē p̄ceptoꝝ ꝟtutis iuſticie. Iuſticia enī ī qua virtꝰ ē non reſpicit niſi executionem debiti actus. preceptum vero facit debitum actus. vnde hocqd̓ ē ſcd̓m eſſētiā. Lex ī aīa ē niſi debitūactꝰ faciendi. Executio debiti actꝰ eſt a iuſticia ī quātū uirtus ē. debitū ꝟo actꝰ a legeEt ſic̄ ab alio alio eſt ſit debitū: ſitexecutio debiti actus vt viſū eſt: ſic ab aliaradice̓ p̄cepta iuſticia ꝟtus. Ad 6ᵐ qd̓obr̄ de obediētia ſil̓r dd̓. obedīa vnomoē lex: ſiue ipſiꝰ legis. Alio ē virtꝰ. debiꝰenī obedientie ē lex. ip̄a vero habilitas adbonū exēquēdū obediētiā virtus eſt. Un̄ſcd̓m ē legis reſpicit debitū: ſic ab ead̓radice. Scd̓m aūt ꝟtus reſpic̄ executioneꝫdebiti. ab alia radice. Sed obr̄ penesvolūtatē ē īperiū ad oēs actꝰ. Penes verorōne ē cōſiliū ad oēs actꝰ. Sꝫ lex ē prīcipiuꝫdirectiuū ī actū īperium. Ergo directio legis radicat̉ ex illa parte qua īperiū. exquā cōſiliū. Lex igit̉ ē ex parte volūtatꝭ:rōnis. ex eadē parte radicāt̉ lex virtus.Ad iſtd̓ dd̓ ſic̄ ſolutū ē: lex reſpicit volūtatē ſolū rōneꝫ: ſil̓r virtus. tamenaliter al̓r. quia lex reſpic̄ quātū ad hoc tenet̉ vel coartat̉ ad debitum actꝰ. ꝟtusꝟo īquātū a debito ē abſoluta: que ad eſt.vt dirigat animā ī actū exequēdū. Ad cuiꝰexecutionē coartat̉ ſi vult. Sil̓r adalias rōnes que oſtēdūt lex reſpic̄ rōnemvirtꝰ aūt volūtatē. Licꝫ cōcludāt ꝟuꝫ. dicotamē penes ē diſtīctio radicis ī iſtisīmo quia lex ſe reſpic̄ facultatē. deīdeꝟo rōnē volūtatē. ex illa parte quā ē tētiodebiti radicat̉. ꝟtꝰ aut vt dictū eſt.Iuxta hoc ſecundoquerit̉ de ordine p̄ceptoꝝ et virtutum qd̓hoꝝ ē pͥus. cōmunes actꝰ ſūt virtutūp̄ceptoꝝ: aut quia ſūt ꝟtutū: ſūt p̄cēptorūuel ecōuerſo. Sed conſtat quia ſūt ꝟtutiſūt p̄ceptorū. Cōſtat enī moralia ſeu actmoraliū ſūt ī p̄cepto: niſi quia bōa. ꝗaꝟtuoſa: quia ꝟtus reſpic̄ bonū ſb̓ rōne boniIlli aūt actꝰ boni ſūt: ꝗa bōi ſūt ī p̄cepto. ꝟtus naͣl̓r prius qͣꝫ p̄ceptū. Ad oppoªan̄ ꝟtutes ē debitū actꝰ et tentio ad ip̄ꝫ. ſeddebitū actꝰ tentio ad ip̄m ſūt p̄cepta.an̄ virtutes naͣl̓r ſūt p̄cepta. Sol̓o dd̓.lex ſeu p̄cepta legis naͣl̓r ſūt priora ꝟtutibꝰ hoc pꝫ ſic. Bonū enī ſūmū mouet vt prīcipiū vt finis. In quātū enī bonū ē prīciᵐ:ſeu cōditio prīcipii: ē diffuſiuū ſui ipſius.ex hac parte venit debitum ī creatura .ſ.