De exaltatione ſancte Trucis.

bile fundamentum. Circa quod notādum. Nauta volens ſecure ꝑmeare ſpacioſam vel aliam aquam latā nauigare neceſſe eſt ſummoꝑe vt hēat nauē q̄ hēat ſtabilefundamētum. ne alliſo fundo ad aliquem maris lapidem dirumpet̉ ⁊ ipſa aqͣ intrante ſb̓mergat̉. Myſticqͥlibꝫ homo nauta eſt ꝑ mare huiꝰ mūdi nauigans. vn̄diuerſe ſunt tempeſtates pctōꝝ hoīem ſubmergere volentium ⁊ qͦſdam iam de facto ſubmerſerunt. ita vt dicere pn̄t cum ꝓph̓a. Infixus ſum in limo ꝓfundi ⁊ noneſt ſb̓a ⁊ veni in altitudinē maris ⁊ tempeſtas dimerſitme. psͣ. lxviij. Si gͦ homo euadere volueris hmōi tempeſtates. valde neceſſarium eſt vt habeas nauem ſalutis. ⁊ hec eſt ſancta crux q̄ ꝑ mare huiꝰ mūdi xp̄o regnāte ſubuectus eſt omnis cetus ſanctoꝝ. Iō dicit Chryẜ.ſuꝑ Math̓. Nauigat eccl̓ia inſtructa fidei gubernaculo felici curſu ꝑ huiꝰ ſeculi mare hn̄s dn̄m gubernatorēangelos r̄miges portas erectas oīm ſanctoꝝ choros inmedio ipſa arbore crucis in qͣ euangeliſte fidei velū ſuſpendentes flatu ſpūſſancti ad portam ꝑadiſi ⁊ ſecuritatem quietis eterne ducit. hec ille. Hec ſancta crux eſtarcha bene fundata q̄ ſaluteꝫ ꝯfert non ſolum octo anmas p̄ſeruans a diluuio. ſꝫ vtilis eſt omni ppl̓o xp̄ianoQui hoc exiguo ligno credunt animas ſuas mare trāſeuntes ꝑ naueꝫ liberant̉ Sap̄. iij. Cui ꝯcordat be. Aug.in ẜmone ꝑaſceues. Quātum inqͥt valeat lignum crucis aduertat ſanctitas vr̄a. Nam a diluuio aqͣꝝ genushumanum qͣſi archa lignea liberauit. Iō dicit Amb̓. li.vj. ſuꝑ Lu. c. xj. Hec eſt fidei gloria. ſi v̓o intelligas crucem xp̄i mihi vtilis eſt ⁊ vere vtilis ꝑ quam mihi mundus crucifixꝰ eſt ⁊ ego mundo. Rogemus dn̄m.¶ Sermo ſecundus de ſancta cruce.Enedictū lignū per quodfacta eſt iuſticia Sap̄. xiiij. Dicunt naturales ⁊A p̄ẜtim Xſi. li. xvij. Malus eſt arbor floꝝ varietatuꝫ decora viſui ⁊ guſtui gratioſa fructuum ſuauitate. iocunda in diuerſis medicinis efficax. Spūalit̓ hec arbor cricem xp̄i p̄figurat. recte em̄ ſicut hec arbor eſt pulcra exfloꝝ varietate. ſic crux xp̄i eſt decora ex aſꝑſione xp̄i ſatguinis ⁊ abundanti effuſionē. ẜm qd̓ dicit be. apl̓s Andreas. Salue crux q̄ in corꝑe xp̄i dedicata es ⁊ ex membris eius tanꝙͣ margaritis ornata. Iō etiam canit eccleſia. Arbor decora ⁊ fulgida ornata regis purpura. Etiāſicut malus eſt qͦ ad viſum guſtumqꝫ arbor gͣta. ita ſancta crux eſt gratiſſima viſui ⁊ guſtui hoīm deuotoꝝ. qꝛſignata eſt ꝑ lignum vite qd̓ erat in medio ꝑadiſi cuiusaffectꝰ aſpectuſqꝫ erat pulcer viſui ⁊ ſuauis guſtui Gene. ij. Sicut etiam malus in fructuum dulcedine eſt iocūda. Sic ſancta crux ꝓtulit dulciſſimū fructū Ieſumxp̄m. Iō dicit be. Amb̓. ſuꝑ. Beati īmaculati. Sic mali poma odorem gͣtum hn̄t vt ceteroꝝ pomoꝝ fragrātiam vincant. Sic xp̄c affixus ad lignum ſicut pomupendens in arbore odorem gͣtum hꝫ. odorem mūdanefundebat redemptōis qͣ peccati gͣuis deterſit fetorem ⁊vnguentum potꝰ ⁊ vite effudit. Et ſb̓dit. Tanꝙͣ malꝰin lignis ſilue. ita cōſobrinꝰ meus in medio filioꝝ. eo ꝙſuꝑ ꝓph̓as ⁊ apl̓os ītima corda ſua vr̄oꝝ ſuauitate mulcebat. ſꝫ nō ſolum odor. verūetiaꝫ cibꝰ ſuauis eſt in malo. Ergo cibꝰ ſuauis eſt xp̄c. In vmbra inqͥt eius quamdeſiderabam ſedi ⁊ fructꝰ eius dulcis gutturi meo. hecAmb̓. Etiaꝫ ſicut malus in medicinis eſt v̓tuoſa ita vtmulti ex ea capiunt corꝑis ſanitatem. Ita crux xp̄i fuittamuirtuoſa medicina vt ſalutem ferret mūdo. TeſteAmb̓. de efficacia ſancte crucis. Crux inqͥt xp̄i ſalutemhumano generi ꝯtulit. grande crucis ſacr̄m. Et ſi inteligamꝰ ꝑ hoc lignum mūdus eſt redemptꝰ. Iō bene dr̄Lignum benedictum. ſicut dicunt v̓ba thematis. Inquibꝰ inquam crux xp̄i a duobꝰ pͥncipaliter ꝯmendat̉.

Primo a glorioſa exaltatione. ibi. Benedictum lignuꝫSecundo a gratioſa ſalutatione. ibi. ꝑ qd̓ facta eſt iuſticia. De pͥmo eſt notandum ẜm naturales. arbor de qͣnto dulciores facit fructus de tantomagis exaltat̉ ſeu inalium ſe extendit. Sicut videmus ꝙ pomus que dulces portat fructus magis dilatat̉. ita ꝓbat Rabbanusſuꝑ psͣ. De cedro que fructuꝫ gerit ſuauiſſimum ⁊ miriodoris gͣtiſſimiqꝫ ſaporis. Ideo eſt arbor altiſſima oīmarboꝝ domina ⁊ regina. ⁊ hec rō poteſt eſſe. qꝛ dulcedoincluſa ramos arboris ſinit gratius delectari. Myſtice Cque vnꝙͣ arbor inter omnes arbores totius mūdi tamdultiorem fructum ꝓtulit quemadmodum arbor ſancte crucis. Certe nulla. non balſamꝰ cuius fructus ſeuodor ẜm Plini. li. xij. omībꝰ arboribꝰ p̄fert̉. nō amigdaIeſum. Quia ẜm Bern̄. in ẜmone. dulcis eſt in nomīedulcis eſt in voce. dulcis eſt in opere qui ⁊ dulciſſimusapparebit in diuinitatꝭ fruitiōe. Ipſe dicit etiam Eccͣi.xxiiij. Spūs meus ſuꝑ mel dulcis ⁊ hereditas mea ſuꝑmel ⁊ fauum. Idcirco crux merito eſt glorioſe exaltata⁊ bene cedro eſt ꝯparata duplici rōne. Primo qꝛ recteſic̄ cedrus de vili ⁊ humili ramuſculo ⁊ infructuoſo inarborem altam ⁊ fructuoſam exaltat̉. Ita crux ſancta q̄prius fuit lignum humile ⁊ vile. quia hmōi cruces degnis vilibꝰ parabant̉. Nūc autem poſt paſſionem xp̄eſt exaltata ⁊ hec vilitas in p̄cioſitatem mutata ⁊ infructuoſitas in magnam fertilitatem. Et maledictio q̄ habet̉ Deutro .xxvij. Maledictus eſt qui pendet in lignenunc verſa eſt in benedictionem eternam. ita vt caniteccl̓ia. O crux benedicta que ſola fuiſti digna portare.Ita dicit Bern̄. de exhortatione ⁊ paſſione dominiQuis ergo crucem amplius timeat. q. d. exquo vilitas⁊ maledictio eſt ablata ve qui eam timeat. ipſe ſibi teſtiseſt. quia latro eſt. In cruce pendit omnis fructus vitequia iam eſt arbor vite in medio paradiſi. Ipſa eſt meſtorum conſolatio. Et ſubdit. Circūire poſſum domine celum ⁊ terram mare ⁊ aridam. ⁊ nunꝙͣ te inuenioniſi in cruce. ibi dormis. ibi paſcis. ibi cubas in meridieCrux Chriſti tuta fides eſt cuius latitudo charitatislongitudo longanimitatis. altitudo ſpes ꝓfundum timor. in hac cruce ſuſpendit̉ a terra ⁊ dulcia poma de ligno vite decerpit. Hec Bern̄. Secundo cedrus eſt arbor pulcra ſemꝑ retinens virorem ſuum. ⁊ inſuper olfactum odoriferum intantum. vt eius p̄ſentia odor deorto expellit ſerpentes. ⁊ fugat omnia animalia venenoſa non valentia preſentiam ſuſtinere. vt dicit Rabbanus ſuper psͣ. Ita crux ſancta eſt arbor tamſanctavt nulla ſilua talē nec fronde flore nec germine ꝓtulit.nec ꝓfert in eternum. Et eſt adeo odorifera vt de ipſa Epoteſt dici. Odor tuus ſuper omnia precioſa vngentavbi hec non fuerit ſeu p̄ceſſerit ibi habitant ſerpentesinfernales. De hoc refert Gregorius. iiij. dyalogo. Oquedam ſanctimonialis ingrediens ortum ⁊ lactucamconſpiciens concupiuit eam q̄ ſigno crucis oblita auide momordit. ſed arrepta a dyabolo protinus cecidit.Cum autem beatus Equitius ad eam veniſſet dyabolus clamare cepit ac dicere. Ego quid feci. ſedebam ſuper lactucam illa venit ⁊ momordit. ſed tamen ad imperium eiuſdem viri mox exiuit. Ubi autē ſancta crufuerit ibi dyabolus latitare nō poterit. quia hec eſt ſcutum quod opponit̉ ictibꝰ ſuis ⁊ tentationibus. quodiubet ſumere beatus apoſtolus ad Hebre. vj. In omnibus ſumētes ſcutum fidei in quo omnia tela nequiſſimi extinguere poſſumus. Hec ſancta crux eſt expauentaculum. quod in orto eccleſie Chriſtus erexit ortulanus. vt leo rugiens. aut mala beſtia demon non intret. Ideo dicit be. Ambroſius ſuper psͣ. cxviij. CruꝫChriſti iudeis ſcandalum gentibus ludibrium. ergoobprobrium mei virtus eſt. per quam aduerſarium re-