De exaltatione ſancte Trucis.

totum mundum aqua luxurie. qd̓ figuratum eſt Gen̄vij. Ꝙ aq̄ diluuij erat buindecim cubitꝭ altior ſuꝑ omnes montes ꝑ quod dat̉ intelligi ꝙ non ſolum mediocres ſꝫ ⁊ p̄lati vniuerſi erant infrigidati aquis voluptatum. quia omnis corruperat viam ſuam Gen̄. vj. Infrigidauit inſuꝑ nonnullos vento ſuꝑbie vt dicere pn̄tcum Iob. Eleuaſti me ⁊ quaſi ſuꝑ ventum alliſiſti. eiuſdem. iij. ſꝫ tunc ortus fuit ſol ille calidiſſimꝰ virgo Maria quam vt ait Hiero. in ẜmone de aſſumpt. Totamincaluerat diuinꝰ amor vt nihil in ea eſſet niſi ardor ꝯtiuus. ⁊ ebrietas ꝑfuſe charitatis tūc frigida corda auaoꝝ. luxurioſoꝝ. ſuꝑboꝝ. ſunt calefacta. quia certe fuitmater miſcd̓ie. virgo mundicie ⁊ humilitatis exemplar⁊ quis ab ea non accendet̉ ad vite miſcd̓iam mundiciam ⁊ humilitatis ſequelam. ideo de ipſo pōt exponi illud Naum. Ortus eſt ſol non ille ſol materialis ſeu corporalis ſꝫ ſol claritatis v̓ginalis. qꝛ frigus peccati depulit̓ ⁊ calorem amoris adduxit. Tercio ſol ſua virtute inferiora ſaluat ⁊ ꝯẜuat. quia vt dicit Alexander. Elemita ꝓpter contrarietatem ⁊ mutuam repugnātiam quahabent adinuicem ſe deſtruerent niſi ꝑ virtutem ſoli⁊ celeſtium influētiam in eſſe debito ẜuarent̉. Ita Maria ſaluat omnes peccatores in ſe ꝯfidentes ⁊ quos deꝰnon vult ſaluare ꝑ ſuam iuſticiam ſaluat ꝑ ſuam miſericordiam. vt dicit Anẜ. in ẜmone. Sed qꝛ Maria mat̓miſcd̓ie tunc ꝑ ſuam miſcd̓iam ligauit filij ſui ſeueramiuſticiam ⁊ iam ꝓnus eſt ad miſerandum. Ideo Anẜ.in li. ꝯtempla. petit di. Dic ſaluator quem ſaluabis. dicſalutis mater ꝓ quo orabis ſi te domino p̄cipiente ⁊ tedomina cōſciente tormenta vexabunt peccatorem. Sinfernus abſorbet reum in ſe deſperātem ⁊ in vobis cōfidentem. aut ergo miſeremini mei aut on̄dite mihimſericordiores. ſed quia non ſunt. ideo ad nullum aliumꝯfugio niſi ad vos. ſed quia magna iniquitas mea. modica fides mea. ⁊ tepida charitas mea. ⁊ tam fatua oratio mea. vt nec merear pctōꝝ veniam. nec ſalutis grāꝫ.hoc ip̄m eſt ꝙ ampliꝰ peto ac inquio mihi merita meanon videtis ſufficere vbi vr̄a pietas erga me nolit deficere. Precor itaqꝫ exaudite me non ꝓpter me ſꝫ ꝓpt̓ vosvt euadam meritos dolores damnatoꝝ ⁊ intre in gaudia beatoꝝ. ad que ⁊cͣ.In feſto exaltationis ſancte crucis. Sermo primus.Taltaui lignuꝫ humileIta ſcribit̉ Ezech̓. xvij. c. Yſido. li. xvij. dicitPalma eſt arbor victorialis multum nobilis⁊ inſignis ſempiterne pulcritudinis ⁊ virtutis. Fructꝰnon ſemꝑ competit hominibꝰ. quia infert corꝑis leſionem ⁊ p̄cipue viridis que non omnino ꝯueniunt ciboquia vt refert Pliniꝰ in ſpe. na. xviij. Quidam militesM Alexandri talibꝰ palmis viridibꝰ ſunt ſtrāgulati. Myſtice ꝑ hanc arborem ſancta crux intelligit̉ ſuper quanaſcendit. ẜm illud Can̄. vij. Aſcendam in palmam. hoceſt in ſanctam crucem ⁊ apprehendam fructus eius. icetum ſanctoꝝ. ⁊ bene ſancta crux comparat̉ palme. q.palma tarde fert fructus. cum autem ꝓtulerit fructꝰ illfiunt ſapidi atꝫ dulces. Sic crux Xp̄i diu fuit infructioſa donec portauit Xp̄m fructum dulciſſimum de quofidelis anima Can̄. v. Sub vmbra illius quem deſiderabam ſedi ⁊ fructus eius dulcis gutturi meo. Hec atbor ſancta eſt victorialis. quia tribuit contra hoſtes victoriam. Sicut teſtat̉ Hugo in glo. ſuꝑ. c. Firmiter credimus. de ſumma trinitate ⁊ fide catholica. Crux ſanitatem reſtituit benedictionem. impēdit. diſcernit. aꝑfidis liberat. a periculis hoſtes expellit. victores conſtituit. Iſta ſancta crux eſt arbor nobiliſſima. quia peperdit in ea ſalus mundi ⁊ fructus vite quem qui apprehēderit eſt beatꝰ. Ideo dicit Grego. ⁊ canit eccleſia. Crux

fidelis inter omnes ⁊cͣ. Huius ſancte crucis fructꝰ nōomnibus competit precipue malis qui hanc irreuerenter tractant. Quod figuratum eſt. j. Regum .xxv. vb.legitur ꝙ filij iſrahel pugnantes contra philiſteos victi ſunt ab eis ⁊ quaſi triginta milia ceſi ſunt ab eis. etarcha domini capta eſt quam philiſtei aſportaueruntin azotum in templum dagon. Cunqꝫ ſurrexerunt altera die azoti diluculo dagon iacebat in terra caput eiꝰ⁊ due palme abſciſe ſunt. Aggrauata eſt etiam manusdomini ſuper azotos. ⁊ nati ſunt mures in villis ⁊ inagris ⁊ in medio regni eius ⁊ facta eſt confuſio mortiemagna in ciuitate quouſqꝫ reduceretur archa ad iudeos. Hanc figuram exponit Nicolaus de lyra in gloſeliterali dicens. Philiſtei contra filios iſrahel ſignificabatur bellum ſub Coſdre rege perſarum. contra catholicos in terrā iuda. In quo bello catholici partim ſuntocciſi. ⁊ ſancta crux que eſt archa in qua ſaluamur a diluuio fuit capta ⁊ in terram perſarum portata ⁊ poſiteſt in phano quod Coſdras fecerat ⁊ ibidem tanꝙͣ deum ſe adorari faciebat. Sed per hoc ꝙ Dagon iacebatin terra ⁊ caput eius abſciſum. figurabat̉ abiectio Coſdri de turri ab Heraclio. ⁊ caput eius abſciſum. ⁊ continuo nati ſunt mures bona agrorum corrodētes. hoceſt Heraclij bellatores terras perſarum deuaſtantes.Ex qua figura patet ꝙ fructus crucis intulit eis leſiones. eo ꝙ credere in eum qui pependit in cruce noluerunt. Sed ⁊ imperator Heraclius crucem in hieruſalem portauit ⁊ honorifice exaltauit. Idcirco dicere potuit verba predicta. Exaltaui lignum humile. In quibus tria deſcribuntur. Primo ꝙ beata crux eſt beatitudinis complementum. ibi. Exaltaui. Secundo contra inimicos firmamentum. Tercio ꝙ eſt noſtre ſalutis fundamentum. De primo eſt notandum ꝙ conſuetudo fuit olim in curijs regum antiquorum vt nullusquantumcunqꝫ potens in curiam audebat intrare acregem niſi ſpecialiter a rege vocaretur. Et ſi intrabatnon vocatus ſtatim interficiebatur. Ideo habebantipſi reges in manu virgam auream quam extendebātſuper intrantes in ſignum clemētie ⁊ beatitudinis temporalis. Hec temporalis conſuetudo fuit principaliterin curia regis Aſſueri. Sicut legitur Heſter. iiij. Ꝙ ſiue vir ſiue mulier non vocatus interius in atrium regis intrauit abſqꝫ vlla cunctatione occidebatur. niſi forte rex auream virgam ad eum extenderit. ⁊ in ſignumclementie exaltauerit. Ideo vt habetur cap̄. v. Heſterregina induta veſtibus regalibus ſtetit in atrio domusregie non audens intrare. Rex autem ſedens ſuper ſolium ſuum vidit Heſter ſtantem ⁊ placuit oculis eiusextenditqꝫ ꝯtra eam virgam auream quam tenebat inmanu. ⁊ illa accedens oſculata eſt ſummitatem virge.Cui rex. Quid vis Heſter regina. que tua petitio eſt.Si etiam dimidiam partem regni petieris dabitur tibi. Heſter autem petiuit pro ſalute iudeorum ⁊ impetrauit. Et tunc primum beatitudo ſua temporalis fuitimpleta. Myſtice per Aſſuerum qui interpretatur beatitudo Chriſtus intelligitur qui eſt eterna omnium fidelium beatitudo. ẜm illud Iohannis. xvij. Hec eſtvita eterna videre verum deum ⁊ quem miſiſti Chri­ Cſtum Ieſum. In ipſius celeſti curia fuit talis conſuetudo ꝙ nullus hominum audebat intrare quantum cūqꝫ iuſtus quoaduſqꝫ extenderetur hec prefulgida virga aurea crux ſignum elementie ⁊ eterne beatitudiniscomplementum. Ideo beatus Auguſtinꝰ in ſermonehuius feſti dicit. Ante nomen crucis erat damnatiōisſignum. nunc v̓o facta eſt res honoris. prius in damnatione maledicti ſtabant. nunc in occaſione ſalutis erecta eſt. Hec enim crux innumerabilium nobis bonorum cauſa extitit. Hec nos de erroribus liberauit. hecnos ſedentes in tenebris illuminauit. Hec nos a dyabolo expugnatore reconciliauit et alienatos reſtituit