Druckschrift 
2 (1487) Pars aestivalis de tempore
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Dn̄ica. XXIIII. poſt Trinitatis

cea beati hi claui qui que facere apertionem meruerunt. ſi fuiſſem loco illius in latere chriſti ampliusexiſſem. ſed dixiſſem. Hec requies mea in ſeculū ſeculihic habitabo qm̄ elegi eam. hec ille. Item alia doctrinamoralis ſciendū filia archiſynagogi de qua dicit dn̄sPuella non eſt mortua ſed dormit. Per hanc filiā ſignificat̉ anima peccatoris dormit in peccatis vbi ẜm Rober. ſuꝑ li. ſap̄. lect. cxcj. Peccatū comꝑatur ſomno propter quattuor rōnes. vicꝫ ꝓpter ſomnij cauſatōem. propter eius interp̄tatōem. ꝓpter ſenſuum ligatōem propter iudicij deceptiōeꝫ. Primo ergo dormitio ſiue ſomnus dicit̉ figuratiue peccatū ꝓpter ſomnij cauſatōnem.Cauſat̉ .n. ẜm Ariſto. in de ſom. vigi. A vaporatōneaſcendente ad cerebrū de nutrimento qui quidē vaporper calorē aſcendit. Sed cum ad cerebꝝ ꝑuenerit propter cerebri frigiditatē infrigidat̉ ibidem materia illa fuerit grauis cōgelationis nititur deſcendere. deſcendendo aut per venas obturat venas ſpirituuꝫ quosſenſus exercent actus ſuos. ſic cauſat̉ in potentiā ſciēdi retractio caloris ad interius hoc eſt ſomnus. pͥuatio vicꝫ actus ſentiendi euaporatōem ſic eleuatum denutrimento poſt infrigidatū. Sicut declarat Ariſto.vbi ſupra ſeptem ſigna. vbi on̄dit cōiter homīs triplex diſpoſitio corꝑalis facit hominē ſomnolentū naturaliter. vicꝫ ſi habet caput grande. Nam animalia habentia capita ꝑua parum de cerebro ſicut aues paruꝫdormiunt. Similiter animalia habentia cerebꝝ ſiccumſicut canes vicꝫ melancolici parū dormiunt ẜm Ariſt.Sed homo qui habet caput grande colluꝫ breue.nas graciles eſt naturaliter ſomnolentus. qꝛ ſi vene ſūtgraciles euaporatio gracilis ſubtilis faciliter aſcenditcerebꝝ eadē vaporatio infrigidata in capite ingroſſata difficulter deſcendit ꝓpter gracilitatē venarumcōſequens diu retinet̉ vapor ille groſſus in capite ꝙͣdiutenet̉ ibi obturat meatus ſenſuum tādiu manēt ſenſus ligati al̓s dormire ſimpliciter fit. Secūdo ſi hꝫcaput grande multū habebit de cerebro multuꝫ fit defrigiditate in loco illo. Tercio ſi collū ſit breue citius eueniunt euaporatōes de ſtomacho ad cerebꝝ. iſto eſtmoraliter. Si ꝑſona habet caput grande collū breue venas graciles erit cōmuniter delicias pigriciam ſomnolenta. Caput magnū eſt magna dignitas ſicut ē rexcomes vel miles vel in eccīa papa ep̄s decanus vel prepoſitus. Collū breue eſt ꝑua charitas. charitas .n. quaſicollum xp̄i in cōpore myſtico qd̓ eſt eccīa cōnectēs xp̄mqui eſt caput corpori ſuo quod ē eccīa. Uena ē vas ſanguinis. Sanguis .n. deſignat cōpaſſionē ad ꝓximū. Etreuera quicunqꝫ habet magnā ſeculi dignitatē ad deum ꝑuam charitatē erga ꝓximū modicam pietatem.talis eſt neceſſario ſomnolentus Eſaie. xvij. Omnes rees gentium dormiunt in gloria ſua vir in domo ſua.In cuius ſignū tres reges ſiue magi reſponſo accepto īſomnis ne redirēt ad herodē aliam viam reuerſi ſuntin regionē ſuam Math. ij. Pauꝑibꝰ paſtoribꝰ angelusapparuit vigilātibꝰ. ſed reges inuenit oppreſſos ſomnum. Et ita eſt hodie pauꝑes inueniūt̉ plerunqꝫ vigilantes ad ea que ſalutis ſue ſunt. Sed diuites in peccatis dormiunt poſt hanc vitam nihil meritorium inmanibꝰ ſuis inueniunt. Iuxta illud pſal. Dormieruntſomnū ſuum .ſ. in peccatis nihil inuenerunt om̄es viri diuitiarū in manibꝰ ſuis. qꝛ qui dormit in peccatis nihil operari poterit meritorij oꝑis. Secundo peccatumcomꝑatur ſomno per ſomnij interp̄tatiōem. Dicit eniꝫvulgo ꝙͣuis ſemꝑ non ſit verum recta interpretatioſomnij eſt exponere ſomnū per contrariū. ſicut dicuntilli qui actiue de ſignificatione ſomnioꝝ contendunt.certe iſto modo eſt ſpūaliter. Nam ſomniantes de honoribꝰ dignitatibꝰ diuitijs delicijs in pn̄ti. in futuroponent̉ in penis doloribꝰ in miſerijs. Per oppoſitumafflicti in tribulationibꝰ in tedijs ꝓpter deum in p̄ſen-

ti. in futuro gaudio replebunt̉. Iuxta illud pſal. Trāſiuimus per ignem aquam eduxiſti nos in refrigeriūhoc eſt quo ſaluator diſcipulos ſuos premonuit quādo erat ab eis de ſeculo receſſurus. Amen amē dico vobis quia plorabitis flebitis vos. mundus aūt gaudebit. ſed triſticia veſtra vertetur in gaudium Iohā. xvj.Gaudium .n. mundanoꝝ in triſticiā vertetur Iob. xxjDucunt inquit in bonis dies ſuos in puncto ad inferna deſcendunt. De iſtis ſomnijs Eccī. xiiij. Uana ſpes mendacium inſenſato viro ſomnia extollunt imprudentes. Fingit eniꝫ Ouidius. ij. metha. Alcones miro modo ſeu feruore virum ſuū Tertem dilexit. quocum mare tranſire tentaſſet naufragiū paſſus fuiſſetalcones vxor ſua caſum ſuum neſciens omnibꝰ dijs inferebat thura p̄cipue Iunoni. Iuno non ferens vlterius lachrymas alconis vocauit iridem fideliſſimāciam cōmiſit ei iret ad palatium ſomnij regis excitaret ſomnium precipiēdo ex parte Iunonis aliquēde filijs ſuis hoc eſt de ſomnijs. quia ſomnia dicunturfilij ſomnij. mitteret ſtatim ad alconem qui ei oſtenderet effigiem tertis viri ſui iam in mari ſubmerſi. Iuit ergo iris famula ad curiam ſomni regis iuſſa Iunoniscompleuit. Habet enim ſomnus tres filios potentiſſimos quos nunqͣꝫ niſi ad nobiles reges duces mittit.Primus vocatur morpheus. ſecundus itacos. terciusfantaſis. Morpheus habet ſuum officium non effigiet in capite niſi humanā effigiem cum geſtis loquelis cum ceteris ꝑtinentibꝰ ad humanā naturam. Itacos cauſat effigies brutorum volantium cum omnibꝰſuis pertinentijs geſtis ad hruta ꝑtinentibꝰ. Sed dehumanis ſimulacris vel de inanimatis nullatenꝰ ſe intromittit. Fantaſis cauſat p̄cipue figuras inanimatoꝝ.vt lapidum montium domoꝝ. Rex ergo ducens ſecum primogenitum ſuum iuit ad alcōnem quo cumueniſſet filios ſuos morpheos poſuit ſe in capite alconis in effigie tertis naufragi mortui ſic eam de morte mariti certificauit voluntatem Iunonis expleuit.Uult autem Ouidius hos tres filios ſomni intelligi triplex genus ſollicitudinis quam mittit dyabolus īcorda hominū dormientiū per negligentiam vite ſue.Prima ſollicitudo eſt circa honores dignitates. Secūda circa voluptates. Tercia circa diuitias. Primus ergo filius mittitur ad ſuperbos qui eis effigiet de nobilitate humana dignitatibus honoribus pompa ſecuti in veſtitu geſtu famulatū equitatu. Secundusfilius mittitur ad libidinoſos et non repreſentat niſi eaque ad bruta pertinēt. De quo dicit Ariſtotiles. iij. ethicorum. cap̄ j. illa delectatio maxime exprobrabilis eſtqua delectamur non ẜm ſumus homines ſed ẜmſumus animalia. Talibus enim gaudere maxime diligere beſtiale eſt. ille filius cauſat in homine ſollicitudinem curam carnis in deſiderijs cibis potibus venereis quieti. iſti non habent curas ad honores vel diuitias niſi ſecundarie ſed tm̄ ad voluptatem. Tercius filius ſomni mittitur ad cupidos. iſte facit omne cogitatum ad inanimata maxime circa aurum argentu terras alia. quia ſi circa oues boues ſollicitantur hoc eſteſt ſecundarie inquantum per talia pecunia eſt acquirēda. hi homines per regem ſomnum. id eſt. peccatumreguntur. Romano. v. Regnauit mors ab Adam vſqꝫ ad Moyſen. iſte ſomnus diuitiarum voluptatum honorum vertetur finaliter in paupertatem vilitateꝫ miſeriam. ideo dicitur Prouerbioꝝ. ij. Noli diligereſomnum ne te egeſtas opprimat. Tercio peccatum coparatur ſomno propter ſenſuum ligationem. Dormīesenim ſenſus ſuos ita habet ligatos vt de operationibꝰſuis nihil exerceat. ſed eſt quaſi mortuus. Eodem modo dormiens per conſuetudinem male vite in peccatomortali nihil pōt interim plus operari meritorium vite eterne. Dicit enim Ariſtotiles in de ſom. vigila.

M.