Sermo.XCVIII.

.XCVIII.

riens in capharnaum. que erat metropolis eius in quaquius eius infirmabatur infirmitate febrili. Cum autēaudiſſet qꝛ Ieſus venit in galyleam a iudea: abijt ad eūin chana vbi aquam mutauit in vinum ⁊ rogauit euꝫvt deſcēderet. quia capharnaum erat in valle ſita reſpectu chana galylee. ⁊ ſanaret filiuꝫ eius: incipiebat enimmori. Licet em̄ aliqualiter crederet ꝙ poſſet eum ſanare tū non credebat ꝙ poſſet hoc facere niſi in pn̄tia cornorali. ſed chriſtus ex magna pietate ſine preſentia corporali ſanare filium ⁊ ip̄m in fide plenius voluit cōfirmare. vt ⁊ ceteri ibidem in eum crederent. Dicit .n. Auguſt. ibi. Quando aquā in vinū ꝯuertit crediderunt ineum diſcipuli eius. tamē licet domus eſſet plena turbisquiuantiū. ⁊ ideo hanc ciuitatē repetijt. vt .ſ. qui in priora nō crediderunt ſaltem modo crederēt. Moralit̓ autem ꝑ hunc regulum ſignificat̉ quilibet officialis ad aliquid regendum. ſiue ꝓuinciam aut ciuitatē conſtitutꝰvel ꝑpetue vel ad tempus. Et omnis talis conſideraredebet ꝙ ad ſufficientiam regiminis ſui quinqꝫ reqͥruntur. vicꝫ ordinatio ſtatutoꝝ. obtemperatio ſubiectoruꝫdiuulgatio triumphoꝝ. reconciliatio tranſgreſſoꝝ ⁊ expugnatio inimicoꝝ. Primuꝫ igitur eſt ordinatio ſtatutoꝝ. ⁊ hec ordinatio ꝑtinet ad ſapientem Ecc̄i. xix. Inomni ſapientia diſpoſitio legis. Ideo Areſto j. politicorum inquirit qui ſunt diſpoſiti ad principandum. ⁊ qͥſunt aꝑti ad famulandū. Iſta em̄ non ſolum ſunt neceſſaria ex lege poſitiua ſed etiam ex lege nature. vnde naturaliter a natiuitate ſunt aliqui apti ad ſeruiendū. Etideo declarat ꝙ tam principatus ꝙͣ ſeruitus eſt aliqualiter a natura. Quia quidaꝫ ſunt pro qͥbꝰ expedit communitati ꝙ ab eis hoīes dirigant̉. natura em̄ dictat ſuperiora ⁊ meliora debere regere minus bona. Hinc eſtꝙ homo regit beſtiam. anima corpus ⁊ maſculus regitfeminā a natura. Illi gͦ homīes qui ſic ſe habent ad alios ſicut homo ad beſtiam. vel ſicut corpus ad animamvel ſicut maſculus ad feminā. apti ſunt ⁊ ydonei ad regenduam. Iſta aūt extollētia ſuꝑ alios vel ſupra ceterosnō habetur niſi ꝑ vnū ꝓpriū hominis quod eſt ꝑfectionis. que ꝑfectio eſt ſapientia ⁊ ideo determinat ph̓s. ꝙſortes ingenio ⁊ ratiōe ꝙͣuis ſint debiles corꝑe ſunt tn̄ydonei ad regendum. ⁊ fortes corpore ⁊ debiles ratōneapti ſunt ad ſeruiendum. ita ꝙ naturaliter ꝓ republica totius humane communitatis eſt ꝙ ſapiētes regāt.⁊ minus diſcreti obſeruiāt. ſicut anima q̄ rōne claret diſponit corpus ⁊ regit ⁊ corpus ei ſubſeruit. Et ideo Seneca libro de beneficijs dicit. Homini cui non eſt visvnguium ⁊ dentiū duas res dedit illi natura quibꝰ dedit eum terribilem ⁊ validum. vicꝫ rationem ⁊ ſocietatem. Per rationem em̄ animalibus ꝑ ſocietatem gentibus dominat̉. Quia nec benigna ſocietas abſqꝫ ratōnepoſſit haberi. hec ille. Unde Salomon inter innumera gratioſa que dotis nomīe cū ſponſa ſua accepit vnuꝫerat idemptitas regiminis ad alios gubernandū ⁊ regendum. Et hoc fit primo ⁊ principaliter iuxta ſtatuta⁊ leges ordinādo. Ideo dicit Sapie. viij. Diſponā populos. Sic etiā dicit̉ de alijs bonis prelatis Sap̄. xviij.Iuſticie legem in ꝯcordiam diſpoſuerūt. Qualiter autērectores cuiuſcūqꝫ reipublice circa leges ſtatuendas adcommodū ſubditoꝝ in quatuor informant̉ patuit ſupͣſermoue. lxxiiij. Et hic incidentaliter querunt̉ aliq̄ queſtiones. Primo vtrū melius ſit regnū vnius ꝙͣ multoOrum: Ad hoc dicitur ꝙ regnū vnius optimū eſt qͣdruplici ratione. Primo patet hoc ex vnitate ⁊ pace que dꝫfinaliter intendi ſicut ſanitas a medico. ſed hanc efficitvnus ergo regimen aut principatus vnius optimū eſtExemplum patet de Octauiano imꝑatore ſub quo natus eſt chriſtus ⁊ deſcriptus vniuerſus orbis qͥ nō ſolūꝓuincias ⁊ ciuitates. verūetiā ſingulas ꝑſonas deſcribere fecit. qꝛ pacifice ſolus regnauit ꝑ mundum vniuerſum. Scd̓o patet idem ex parte virtutis regentis. nam

quanto virtus magis vnita tanto fortius agit. Exemplum patet. qꝛ qd̓ poſſunt om̄es principes alemanie poteſt ſolus imꝑator ⁊ adhuc amplius. qꝛ pōt leges cōdere quod nullus princeps pōt in terra ꝓpria ẜm leges ſine licentia ꝓpria imꝑatoris ſpecialiter. ſed debent leges⁊ ſtatuta ordinare. quia in tꝑalibꝰ generalē legeꝫ pōt facere imꝑator. C. de legibꝰ. l. ij. ⁊. l. fi. non tn̄ in ſpūalibusſeu eccleſiaſticis. Sed tn̄ ſi imꝑator mādat aut ꝑmittit.pōt prefectus vel ſenatus legem generalem facere. Itēomnis ciuitas ſiue ppl̓s poteſt ſibi facere legeꝫ. vt inſti.de iure natur̄. gent. ⁊ ciuit̓. §. ij. Tercio ſumitur hoc exhis que videmus a natura in qua totū regnuꝫ reducit̉ad vnū principans. Sicut enim anima dominat̉ corꝑiſic primū mobile dn̄at̉ inferioribꝰ. Apes em̄ naturaliterſubſunt vni regi. ſimiliter in omnibꝰ naturalibꝰ oīa reducunt̉ ad vnū ſicut pate: ꝑ ph̓m. xij. ietaph̓. qui diuerſitatem motuū reducit ad vnū pͥmū motū. ⁊ diuerſitatē motoꝝ ad primū motoreꝫ di. Entia nolunt malediſponi. nō eſt honū pluralitas principatuū vnꝰ gͦ princeps. Quarto ſumit̉ ab exꝑimento. exꝑimur em̄ magisvnita regi. melius ergo expedit ꝙ vnus regat ⁊ dn̄etur⁊ quo ad hoc dicit euangeliſta. Erat quidā regulus. ideſt rector officialis. ⁊ nō plures. Sed ꝯtra hoc poſſit aliquis dicere qͥ audiſſet vel legiſſet ph̓m. iij. pol̓. ꝙ meliꝰeſſet regimen plurium ꝙͣ vnius. quod ꝓbat idem tribꝰrationibꝰ. Prima ſumit̉ ex parte regentiū. nā ſicut plures experti melius iudicant ꝙͣ vnus ita videt̉ ꝙ omneregimen ꝑfectum ꝓcedat ex iudicio rōnis. ⁊ cū iudiciūpluriū ſit melius ꝙ vniꝰ gͦ ⁊cͣ. Scd̓o pꝫ ex ꝑte intentōisrecte regentiū. ⁊ recte regens videt̉ intendere bonū cōmune ⁊ nō ꝓpriū. Sed ꝑ regimen plurium ꝓuidet̉ pluribus ꝙͣ ꝑ principatū vnius. gͦ regimen pluriū eſt melius qͣꝫ vnius. Tercio ptꝫ idē ex ꝑte ſtabilitatis principatus. Decet em̄ principem ⁊ rectorem eſſe regulā moruꝫvt ꝑ paſſiones nō corrumpat̉. vnꝰ gͦ facilius corrumpit̉ꝙͣ plures. ergo melius eſt regimen pluriū ꝙͣ vnius. Sꝫad hoc ꝑ ſe reſpondet Areſto. ad idem. Ꝙ princeps etrector plures debet ſibi aſſociare prudentes aut ſapientes vt principatus debite ⁊ ornate diſponat̉. Sicut em̄corpus integrat̉ ex diuerſis membris. ſic principatꝰ bene diſponitur ex multis ꝯſiliarijs. nō obſtāte ꝙ ad vnūprincipē ordinet̉. nam ſi princeps vel alius rector dominari recte deſiderat nō eſt ip̄m poſſibile ꝑuerti niſi totum ꝯſilium ꝑuertat̉. gͦ nō obſtante principatꝰ vnitatead bene regēdū plures ꝯſiliarij requirunt̉. Exemplumptꝫ Exo. xviij. de Moyſe. qͥ cū ſederet ad iudicandumppl̓m demane vſqꝫ ad veſꝑam: videns hoc Ietro ſocereius dixit. Stulto labore ꝯſumeris vltra vires tuas innegocio: ſed audi verba mea ⁊ erit dn̄s tecū. Eſto populo in his que ſunt ad deum: ⁊ cerimonias ⁊ viam moꝝoſtendes eis. ad deciſionē v̓o cauſarū elige viros potētes timentes dn̄m. amantes veritatē ⁊ deteſtātes auariciam. Secunda queſtio vtrum melius fit regimē autprincipatus ꝑ ſucceſſorem aut electionē?? Solutionē illius vide sͣ. xxix. K. Ad hoc facit etiā figura. iij. Reg. ij.de Dauid. qͥ ad petitionē Berſabee filiū ſuū Salomonē adhuc viuēs ſupra thronū regni ſui poni fecit. Quoſedente ſuꝑ thronū patris rex Dauid adorauit deū ī lectulo ſuo qui dederat ei ſedentem in ſolio ſuo in oculis ſuis. Et ex ꝑte regis patet ꝙ melius ſit regimen perſucceſſorē. Patet etiam ex ꝑte populi. qui debet gubernari. nā ꝯſuetudo eſt qͣi altera natura. ppl̓s em̄ qͥ ꝯſueuit portare iugum patris facilius portat iugum filioruꝫꝙͣ extraneoꝝ. Iugum em̄ voluntariū eſt minus oneroſum. gͦ principatus ꝑ ſucceſſoreꝫ eſt melior vt dic̄ Lantfridus in de regimine princip. li. v. c. iij. Tercia queſtioqueritur enim quid ꝑtineat ad regentem cōmunitateꝫvel ad verum politicum? ℟ndet Areſtot̉. v. politicoꝝ.ꝙ decem ſunt que videntur ꝑtinere ad verum politicūPrimum eſt ꝙ in regno ſuo rex non ꝑmittat tranſgreſ

G g iij

E-