Druckschrift 
2 (1487) Pars aestivalis de tempore
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Dominica. X. poſt Trinitatis

le eſt tales non ditabunt̉. iuxta illud Michee. vj. qd̓dicit dn̄s. Nunquid iuſtificabo ſtaterā impiaꝫ. aut ſaccelli pondera doloſa. q. d.. Et ſequitur pena. Tu ſeminabis mētes calcabis oliuā vngeris oleoTercium damnū eſt ſpūale eſt ira dei. de hoc Mich̓.vj. Adhuc ignis eſt in medio impij theſaurus iniquitatis menſura minor plena ira. vbi dicit glo. Quantūmenſure ſubtrahitur tantū ire offenſionis diuine acquiritur. Et cum ſcribit̉ Sap̄. xj. Per que qͥs peccathec torquet̉. Et qꝛ tales peccāt in ſtatera iuſtum eſt vtin ſtatera Michaelis puniant̉ vt mala eoꝝ ī ea ſint magni ponderis. bona v̓o nullius. Scd̓o quis habꝫ iuſtam menſurā iuſtum pondus male inde ponderatvel menſurat. ſicut faciūt caupones menſurā implētſpūma. vel qui digitū libre ſupponūt. vel pannicidecum pollice vlnaꝫ retrahūt. ſic de alijs. Tercio cuꝫ qͥsprocurat vt res quā ad pondus debet vendere ponderoſior fit: vt qui lanam madefaciunt videlicꝫ in cellariomadido ponēdo vel in pluuia ſtare ꝑmittendo. autpiper vel alias ſpecies ad cellariū portant. de vno latere in aliud vt ponderoſior fiat voluūt. vel qui vinumquod vendere debet cum aqua lymphat. omnes talesde regno de templo dei eijciunt̉. Quia dicit̉ Prouer.xj. Statera doloſa abominatio eſt apud deum. vbi inE nuit̉ magnitudo huius fraudis. Tercij ſunt qui ꝓpterdilationem temporis cōſueta ſua ſolent carius vendere. Uerbigratia. Si quis vellet equuꝫ vendere octoflorenis prompta pecunia venderet alter petēs dilationem ſolutionis ad quartale anni vel dimidiū annum huic daret ꝓpter dilationem noueꝫ vel deceꝫflorenis. Tales vendentes carius ad terminū tenēturreſtituere qͥd vltra acceperint eo vſuram cōmiſerūt.Sed diceret aliquis. Non poſſuꝫ vendere merces meas cum dilatione vel ſine. Reſpondetur cum dilation poteſt quis vendere. Sed ꝓpter dilationem debet precium augmentare. qꝛ qui vendunt res ſuas longecarius ꝓpter dilationē ſi eis incōtinenti ſoluerentvſuram cōmittunt. vt extra de vſura. Conſuluit. Hiſimiliter a templo dei vſqꝫ in ꝓfundū inferni eijciēturQuia cum psͣ. quereret. Domine quis habitabit in tabernaculo tuo? ℟ndit. qui pecuniam ſuam non deditad vſuram. Quarti ſunt qui ſolent vnū oſtendere aliud poſtea vendere. vt ſunt illi qui de vno vaſe in quo ēvinū bonū aut ceruiſia bona dant ad guſtandū. cumemptio facta eſt vas minus bonū deputant emptoriad deportandū. vel qui occultant malū ſub bono. ſuperius ponunt illud quod bonū eſt in aſpectu hoīm. ſꝫin medio aut in fundo id quod deteriꝰ eſt dicūt totum eſt bonū. hos etiā eijcit dn̄s de templo celeſti. qͥade talibꝰ dicit Eſa. v. De dicitis malū bonū bonuꝫmalū. Quinti ſunt vicioſum defectuoſum bonovendūt. Ubi nota ſanctus Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxvij. dicit. Circa vendit̉ triplex defectꝰ ꝯſiderari dꝫ. Unꝰquidē ẜm ſpeciē rei: vtputa ſi vendat̉ auricalcū auroaut vinū mixtū aqua qͣſi purū. Aliꝰ defectus eſt ẜm qͣntitatē vt ponderis vel menſure. vt ſi quis ſcienter vtat̉deficiente pondere vel menſura. Terciꝰ defectus eſt exparte qualitatis. puta ſi animal infirmū vendat̉ ſanoIn his ergo tribꝰ caſibꝰ ſi quis vēditor ſcienter vēdiderit fraudē cōmittit illicita eſt venditio. vēditor ad reſtitutionē tenet̉. Si v̓o eo ignorante aliqͥs p̄dictoꝝ defectuū in re vendita fuerit. vēditor quidē peccauit.tn̄ ad noticiā ꝑuenerit tenet̉ recōpenſare dānū exteri. Sꝫ circa hoc qͣrit̉. vtꝝ venditor teneat̉ dicē viciū reivendite? ℟endet ſctūs Tho. vbi. Si viciū eſt occul puta vendit domū ruinoſaꝫ firma. vel cibū corruptū bono detegat venditor: erit doloſa illicita venditio tenet̉ ad dāni recōpēſationē. Si v̓o vicium eſt manifeſtū. puta equus ē monoculꝰ vel rei vſus etſi cōpetat vni poteſt tn̄ cōpetere alteri vendi-

tor ꝓpter hmōi viciū ſubtrahat de precio quātū oportꝫ tenet̉ ad manifeſtādū viciuꝫ rei. qꝛ forte ꝓpter hmoremptor vellet plus de p̄cio ſubtrahere ꝙͣ eēt ſubtrahen. venditor pōt licite viciū reticere. Sexti ſunt loca tenebroſa eligunt lucē ſolis dieiqꝫ obtenebrāt vt regalie ꝙͣ ſint appareant vt faciunt pannicide. in hoc ſe filios tenebrarū oſtendūt. ſicut hic tenebras dilexeruntita ibi in tenebras exteriores ꝓijcient̉. Iuxta illd̓ Mathei. xxij. Mittite eos in tenebras exteriores ⁊cͣ. De talidicit xp̄s Ioh̓. iij. Oīs male agit odit lucē venitad lucē vt arguent̉ oꝑa eiꝰ. Tales hec agūt an̄ oculos iudicis cūcta cernentis arguent̉. vt dic̄ Boet̓. li. v.ꝓſa vltima ī fine. Septimi ſunt res aliquas vendūtque ſunt vtiles niſi ad peccata vt venena ſiue taſſeres falſos. tales indubitanter peccant faciendo vendendo. xxj. q. j. c. j. et omnia mala ſequentia iſtis venditoribꝰ imputabunt̉. qꝛ occaſionē damni dat dānū dediſſe videt̉. Ex de iniur. ſi culpaꝫ. Cōcordat Tho. hoſtien̄. Octaui ſunt in diebꝰ feſtiuis merces ſuas exponūt et vendūt. Et dicit doct. Guilh̓. Si aliquis hoc facit ex ꝯſuetudine ſeu lucrādi cupiditate maxime ſe ſb̓trahendo a diuinis peccat mortaliter. maxime ſi hmōimercata prohibita ſunt ab illius loci prelatis. Si aūt faciat hoc ex ꝯſuetudine ſꝫ de ſua neceſſitate ante audiuit diuina officia peccat mortaliter. Scd̓o de emptoribꝰ dicēdū ſunt etiā multiplices. Primi ſunt quivilius ſolent emere ꝙͣ res valeant vt ꝯtingit in neceſſitate vt quis coactus neceſſitate vrgēte oportet euꝫ damno ſuo bona ſua vendere. Talis ſic emēs multo minus eiſdē rebꝰ ꝙͣ valiture ſunt dans tenet̉ recōpenſare damnū ꝓximo. Uerbi gratia ſi quis ꝑpetuosredditus certos emerit vnū florenū decē niſi dam recōpenſauerit damnatōnē euadit. Similiter dicit ſctūs Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxvij. venditor creditſuam nimis precioſam eſſe ꝙͣ ſit vtpote vendit aurum minori precio. qꝛ credit eſſe auricalcuꝫ. aut aīal firmūquod putat eſſe infirmū. Naꝫ ſi emptor hoc cognoſcitiniuſte emit ad reſtitutionē tenet̉. Secundi ſunt quiꝓmpta pecunia emūt incōtinēti alijs vendunt.pter dilationē dant carius ꝙͣ valet nullū laborē vl̓ impenſam in re habuerūt. ſꝫ immediate eodē tꝑe locopter dilationem tꝑis multo carius vendūt. verbi gr̄a.Sicut emūt auenā in bono foro ꝓpter dilatione carius vendunt. Similiter emūt vinū blada cuꝫ adhuc creſcunt ſuꝑ futurū autūnū. nimis in bono foro vtpoſtea carius vendant nulla alia neceſſitate aut vtilitate penſata. ſed ꝓpter ſolam auariciā aut vt inducant cariſtiam ita vt hoīes cogant̉ ab eo emere ipſe poſſit adlibitū vendere. talis quicūqꝫ eſt grauiter peccat vt dicit Raymundus. Guilh̓. Inno. Hoſtien̄. Et additGuilhelmus Raymundus. tales ſunt cogendiad reſtitutōnē certe ꝑſone ſed pauperibꝰ. Item emūtlanā vel pannū vel huiuſmodi prompta pecunia etimmediate carius ꝓpter dilationē vendūt. Et tales qnqꝫ plus lucrāt̉ ꝙͣ ille qui talia duxit quinqͣginta vel. lx.miliaria ī magnis laboribꝰ vel expēſis. Sꝫ circa hoc q̄ritur. an mercatores poſſint licite de re empta lucrū accipere? ℟ndit Guilh̓. laborēt oībꝰ quaſi commune negocium in mercibꝰ gerant poſſunt moderatuꝫ lucrū recipere. ſecus de immoderato. vt exͣ de empt̉. vendi. c. j. Hoc tn̄ intelligendū eſt ſi ipſe venditor rem meliorauerit. vt eſt quia precium rei īmutatū eſt ẜm diuerſitatem loci vel temporis vel ꝓpter periculum cui ſeexpoſuit tranſferendo rem de loco ad locuꝫ pōt cariusvendere dum tn̄ moderate hoc faciat vt dictū eſt. Tercij ſunt qui emunt furtum vel rapinam. tales qui ſdiunt vel probabiliter credunt rem eſſe furataꝫ vel rapta tamen emunt. primo tenent̉ rem reddere. etiam ſi auus moriatur vel ſibi violenter auferat̉. Et ſi ante deceꝫ