Sermo.
intellectū loquit̉ plato. de Timeo. Nihil fit ſb̓ ortu ſolis cuius legitima cauſa ⁊ rō nō p̄cedit. Et Boetiꝰ. v.de ꝯſo. ꝓſa. jͣ. diffinit caſuꝫ dicens. Caſus eſt inopinatꝰex ꝯfluentibꝰ cauſis. in his q̄ ad aliquid gerunt̉ euentꝰSed hic videt̉ eſſe ꝯtrarietas inter Boetiū ⁊ Augꝰ. qꝛẜm Aug. nihil in mundo fit a caſu. ⁊ ẜm Boeti. multafiunt a caſu. Ad hoc dicendū eſt. ꝙ nō eſt ꝯtradictio. ſꝫeqͥuocatio. Antiqui em̄ epicuri dixerūt caſum eſſe euētū ꝓductū in motu temerario: ⁊ nō in ꝯiunctione cāꝝEt ſic Aug. accipit caſum loco p̄allegato. Et Boeti. ſicaccipiendo caſum dicit. ꝙ caſus nō eſt niſi vox inanis.nullam hn̄s rē ſue ſignificationis ſubiectā. Diffiniēdotn̄ caſum Ariſto. ij. phiſi. dicit ꝙ caſus eſt cauſa ꝑ accidens in his q̄ fiunt ꝓpter finem. Vel ẜm diffinitioneꝫBoetij ſic eſt dicendū ꝙ idem fit a caſu. ⁊ tn̄ fit per ſe acauſis. ſic̄ ꝑ ſe cauſa inuentionis thezauri eſt foſſio agri⁊ repoſitio thezauri in eodē. Sed qꝛ iſtum effectū nonintendebat fodiens. reſpectu eius dr̄ a caſu. hanc materiam de caſu ⁊ gubernatione hic inſerui litteratis ad legendū. potius qͣꝫ vulgaribꝰ ad p̄dicandū. qꝛ nō reſpicitſalutē eorundē. Tercio liquet bonitas xp̄i in diuturnaexpectatione peccatoꝝ. de qua ſufficienter dixi ſupͣ. dn̄ica. ij. in aduentu ẜmone. j. D. S. ⁊ dn̄ica iiij. eiuſdem.I. T. Ideo hic ponere p̄termitto. Quarto patꝫ ipſiusbonitas in peccatoruꝫ miſeratione. qꝛ canit̉ in introituhodierno. Miſericordia dn̄i plena eſt terra. Et psͣ. cxviij. ⁊ accipe miſerationē ꝓ miſericordia q̄ in xp̄o ſurgitextribus. Primo ex naturali ꝓprietate. ſecūdo ex generali poteſtate. Tercio de experimentali neceſſitate. Sicut em̄ ꝓprium eſt igni caleſcere. ſoli lucere vel illuminare. ita ꝓpriū eſt xp̄o miſereri. Ideo dicit Greg. in collecta. Deus cuius ꝓpriū eſt miſereri. Naꝫ ſicut nulla respōt perdere ſuā ꝓpriaꝫ oꝑationē totaliter. ꝙͣdiu manetlicꝫ valeat impediri vel retardari ad tp̄s. Ita nullo mōobliuiſcet̉ miſereri deus. nec ꝯtinebit in ira ſuas miſericordias. īmo cū iratus fueris miſericordie recordaberisAbacuch. iij. de hac mixtura ire ⁊ miſericordie Gregſuꝑ Ezech̓. omel̓. j. pulcre declarat. quō deus cū iraſcit̉nō oīno iraſcit̉. Sed ineffabili mō. cuꝫ culpas ꝑſequit̉ipſos ꝓtegit peccatores. Ad qd̓ ꝓbandū adducit duas hyſtorias. vna eſt de captiuitate. x. tribuū. quā deuslicꝫ ordinauerat ad correctionē populi. ſimulqꝫ cū eis p̄uidit de ꝓphetis ⁊ ſanctis. qͥ eos in illa captiuitate ꝯſolarentur. Niſi inquit Greg. iratus eſſet. ppl̓m in captiuitate minime tradidiſſet. Et ſi oīno iratus eſſꝫ. electosſuos cū illo in captiuitatē nequaꝙͣ mitteret. Aliam hyſtoriam adducit de populo iſrael. quō miſerunt. xij. exploratores. x. ex eis redeuntes ppl̓m ad murmurandūꝯtra deum ꝓuocauerūt. intantū vt dicerēt ſe ſeductosdn̄s ergo iratus dixit. ꝙ nullus eoꝝ terram ꝓmiſſiōisintraret. Quo audito cōpuncti ſtatim ſe lachrymis affixerūt. ⁊ armis accincti ꝑauerūt ſe ꝯtra ppl̓m pugnare.vt poſt lachrymas terrā ꝓmiſſionis acquirerēt. quibꝰdn̄s ꝑ Moyſen dixit. Nolite aſcendere neqꝫ pugnare.nō em̄ ſum vobiſcum. ne cadatis coram inimicis vr̄is.Quare dicit Gre. penſandum eſt. ſi cum ipſis nō erat.cur eos ne aſcenderent ꝓhibebat. Si autē cū ipſis eratquid eſt. ꝙ ait. nō ſum vobiſcum. Et rn̄dit Greg. Mira inquit diſpenſatione miſericordie ⁊ diſcipline cū ipſis erat ⁊ cū ipſis nō erat. cum ipſis nō erat vt vincerētSed cum ipſis erat. ne ab hoſtibus perirent. O ineffabilia viſcera pietatis culpas inſequit̉. ⁊ peccantes ꝓtegit iratū ſe indicat. ⁊ tn̄ ab hoſtibꝰ ſe defendit. Sic̄ plerūqꝫ ꝑuulo filio delinquenti mater multipliciter iraſcit̉⁊ rep̄hendit. increpat ⁊ verberat. Sed ſi hunc in p̄cipicia ire ꝯſpexerit ne in mortis ꝑiculū ruat manū tendit.⁊ retinet. ⁊ que ita irata verberauerat. ac ſi nō diligeretSic diligendo retinet. ac ſi irata non verberaſſet. HecGreg. Sed diceret aliquis dicitꝭ Criẜ. Xp̄s tardus eſtin puniendo. ⁊ velox in miſerando. Sicut ignis tarde
deſcendit. qꝛ hoc eſt ꝯtra naturā eius. ⁊ velociter aſcendit. ita xp̄s velociſſime miſeret̉. ⁊ tarde cū magna expectatione punit. Et ipſe etiaꝫ dicit Eſa. j. Heu ꝯſolaborſuꝑ hoſtibꝰ. ⁊ vindicabor de inimicis meis. q. d. cū dolore ⁊ diſplicentia ꝯſolabor me. Quis ergo cōpellit deūpunire. ⁊ nō p̄ſtare miſericordiā liberantem totaliter apena exquo eſt oīpotens. rn̄det Criẜ. Tu inquit peccator. qͥ miſericordiā nō deſideras. ſi deneget. crudelis eſtita qͥ nō deſideranti miſericordiā p̄ſtat. iniuſtus eſt. Etſi queris. qͥs eſt homo qui nō deſiderat miſericordiam?rndit. Tu qͥ ꝑmanes in peccatis. Deſiderare nāqꝫ miſericordiā dei. eſt ꝯuerti ad dn̄m. Ille ergo deſiderat miſericordiam qͥ timet iram eius. Qui em̄ iram nō cauetnō deſiderat miſericordiā. ſed ꝯtemnit. Secundo xp̄oꝯuenit miſericordia ex generali poteſtate. Quanto em̄homo vel beſtia generaliter in potentia eſt maior. tanto eſt ad clementiā ꝓmptior. Sicut patet de leone quicū ſit fortiſſimū animal. eſt tn̄ in ꝓſtratos miſericordiſſimū. hōi em̄ vel animali ſibi ꝓſtrato naturaliter miſeretur. Iuxta illud. Parcere ꝓſtratis ſcit nobilis ira leonis. Si etiam catulus mordeat leonē. leo ſe nō vindicatde catulo. Si tn̄ catulus mordeat catulū ſtatim remordetur ab eo. ⁊ lacerant ſe inuicem ad mutuā vltionem.Dn̄s noſter Ieſus xp̄s eſt leo de tribu iuda Apoc̄. v. ⁊eſt infinitus in potentia. qꝛ oīpotens. ideo omniū miſeretur Sap̄. xj. Miſereris omnnū qꝛ oīa potes. Et iōin collecta dicit Greg. Deus qͥ tuā oīpotentiam parcēdo maxime ⁊ miſerādo manifeſtas. Si em̄ aliqͥs hoīmregem offendat. extra potentiā ſuaꝫ ſe tranſferre poteſtexulando. ⁊ in regnū aliud trāſferendo. vel ſi ſeip̄m cōtemens mori nō timeat. poteſtatē talis regis enacuatNon em̄ habet poteſtatē niſi in corpus qd̓ affligi nonpoteſt anima ſeꝑata. Sed iſto mō nō eſt de dei potentia. quia ipſius regnum eſt vbiqꝫ. in celo ⁊ in terra ⁊ ininferno. Iuxta illud psͣ. cxxxviij. Si aſcendero in celūtu illic es ⁊cͣ. Ideo eius dn̄ium non finitur in mortē. qꝛpoteſt corpus ⁊ aīam mittere in gehennā. qꝛ. ij. Mach̓.vj. dr Manū oīpotentis dei neqꝫ viuus neqꝫ defunctꝰeffugiam. Tercio ꝯuenit miſericordia xp̄o experimentali neceſſitate. Grauitatē em̄ morbi alicuius medicusſcire poteſt tripliciter. pͥmo ꝑ ſpeculationē in libro. ſecūdo ꝑ examinationē in ſigno. tercio ꝑ exꝑientiā in corꝑeꝓprio. Ille aūt medicus qui morbū infirmi ꝯſiderat ſpeculatiue. bene ei ꝓbabiliter compatit̉. Magis aūt quiſigna actualia ⁊ circūſtantias infirmitatis practicandoexaminat. ⁊ maxime ille compatit̉ infirmo. qui morbūꝯſimilem in corpore ſuo portat. vt dicit Holcot lectiōecxvij. Xp̄us em̄ ante incarnationē ſuam noſtras infirmitates cognouit ſpeculatiue in lib̓. ſa. eterne. ⁊ ideo fuit miſericors. iuxta psͣ. cij. Quō miſeret̉ pater filioꝝ. ſicmiſertus eſt deus timentibꝰ ſe. qm̄ ipſe cognouit figmētum noſtrū. Poſt incarnationē in ſua quotidiana conuerſatione. qn̄ factus eſt medicus practicando ⁊ ſanando infirmos vbiqꝫ tunc habuit maiorem compaſſionē⁊ miſericordiaꝫ. Tandem qn̄ temptatus eſt. ſitiuit. eſueiuit. occiſus eſt. tūc didicit noſſe infirmitates noſtrasꝑ experientiā. ⁊ ideo tunc maxime miſericors eſt inuentus. Ideo dicere poteſt cuilibꝫ peccatori psͣ. lxxxv. Miſericordia tua magna eſt ſuper me. Sed diceret aliquisquomodo deus eſt miſericors qui paruulos non baptiſatos punit eternaliter peccato originali videtur em̄ ꝙin iſtos nullam exercet miſericordiam. Ad hoc dicuntdoctores ꝙ deus pro peccato originali non ſolū poteſtinfligere carentiam viſionis diuine. Sed etiam poſſetomnes ānihilare ſi vellet. ⁊ ideo in hoc agit cū eis miſericordiā ꝙ eſſe humanū habebunt ⁊ viuunt ſine penaſenſus. Et ideo dicunt cū Hiere. Tren̄. iij. Miſericordia dn̄i ꝙ nō ſumus ꝯſumpti. Quinto bonitas xp̄i paſtoris relucet ex ouiū nutritione. dicit̉ em̄ paſtor a paſcēdo: qꝛ paſcit ⁊ nutrit oues quadrupliciter. Primo ſcri-
x
1X