poſſunt. Primo ꝙ preciſe velle hoc tēpus determinarepreſumptuoſum eſt et vires humane ſcīe excedens. ſecundo ꝙ hoc vnum ꝓ vero teneri poteſt ꝙ aliter id eſtalio tꝑe apud diuerſos incepit. ſic tn̄ ꝙ etiam ante tēpusdeſtructiōis iheruſalē qd̓ fuit pꝰ paſſionē dn̄i anno ꝗdrageſimoſcd̓o vl̓ circit̓ oēs hoīes lex xp̄i obligauit Tercioꝙ quibudā euāgeliū nūqͣꝫ p̄dicatū eſt exigentibꝰ eorumdemeritis Primū ex dictis patere pōt. qꝛ ſil̓ currebāt adtempus ẜm bt̄m Augu. lex et euāgeliū. ſuꝑ illo ad gallathas. ij. reſtiti ei in faciē ⁊c̄. Et ideo iudei etiā diſperſiꝑ totū orbem et gentiles ſeruātes legem nature fueruntin ſtatu ſalutis anteqͣꝫ eis euāgeliū chriſti fuit publicatum vel fama euāgelij ad eos ꝑuenit Scd̓m ſcꝫ ꝙ iſtudtēpus incepit aliter apud diuerſos ſic patꝫ. qꝛ ſtatim pꝰpaſſionē chriſti ⁊ miſſionē ſpūſſancti apl̓i māſerūt in iheruſalem ibi euāgeliū publicantes et aliqͦs baptiſantes.ſed poſt mortem beati Stephani ꝓthomartyris fuerunt diſcipuli diſperſi ad p̄dicandū. vt ptꝫ actuū. viij. qͥaPhilippus qui fuit ſecūdus dyaconus poſt Stephanūp̄dicauit pͥmo in ſamaria. poſtea in terra philiſtinorum.deinde Paulus ꝯuerſus p̄dicauit iudeis in damaſco etpoſt luſtrata arabia redijt damaſcū. Deinde poſt annostres aſcēdit iheruſalē videre Petrū. vt ip̄e dicit ad gallathas pͥmo. Deinde. vt patet actuū. xiij. Paulus exiſtēsin anthiochia ſegregatus eſt cū barnaba ad p̄dicandūgētilibꝰ. eo ꝙ indigni ſe iudicauerūt iudei vite eterne vtibidem dicit̉. ſic conuerſi ad gentes eis predicaueruntvt patꝫ. xiij. capi. actuum. et infra. recepit paulus primocum barnaba ſecundo cū ſilo magnā partē orbis ad cōuertēdū. Similiter beatꝰ petrus poſtqͣꝫ ſcd̓m hiſtoriasquīqꝫ annis vel circiter reſedit in iheroſolimis poſt paſſionem chriſti iuit ad anthiochiam et reſedit in ſede anthiocena ſeptem annis a qua dum rediret in iheruſalemꝑ ſpm̄ ſctm̄ ammonitus eſt adire romam. vt opera ſimonis magi ibidē deſtrueret. ſicut prius fecit in anthiochia in qͦ ꝓgreſſu iteꝝ iuit ad anthiochiā circa. xiiij. annūpoſt paſſionē chriſti. In qua via ẜm magiſtrū hiſtoriarum paulus reſtitit ei in faciē qꝛ diſternebat cibos. Tūcvenit rhomā atqꝫ dedit romanis fidē mittens ad diuerſos ꝓuincias. diuerſos p̄dicatores ad p̄dicandū fidem.chriſti Coloniā miſit ſanctū maternū. immo nicolaus delyra tenet ſuꝑ illud pſalmi. xviij. In omne terrā exiuitſonꝰ eorū ꝙ fides chriſti etiā viuente beato Petro fuitp̄dicata ꝑ omēs fines terre etiā vltimas. qd̓ ſic pꝫ. qꝛ viuente beato Petro fides chriſti p̄dicata fuit vſqꝫ ad frāciam. q̄ eſt in vltimo climate verſus occidentē ꝑ ſanctuꝫSauianū. vnde in ea ꝑte orbis fundata eſt ecc̄ia in honorem beati petri viui. ſic dicta quia ip̄o viuentē ꝯſecrata ēCum igitur apl̓i ⁊ alij diſcipuli exierūt de iheruſalē adpredicandū euāgeliū per orbem. ſcd̓m ꝙ habet̉ actuumpͥmo Eritis mihi teſtes in iheruſalem ⁊ in om̄i iudea etſamaria vſqꝫ ad vltimū terre. Iheruſalem aūt ſita eſt inmedio climate. Et ideo ſicut euāgeliū publicatum eſtviuente ſancto petro vſqꝫ ad vltimū clima verſus occidentem. ita etiā intelligendū eſt verſus alias ꝑtes mūdiCui etiā ꝯſonat dictū beati Chriſoſtomi ſuꝑ id Matthei. xxiiij. et p̄dicabit̉ hoc euāgeliū regni in vniuerſo orbe in teſtimoniū om̄ibus gentibꝰ ⁊ tunc veniet ꝯſumatōait Criſoſtomus. Qꝭ āt et ante captionē iheroſolimevbiqꝫ predicatū ſit euāgeliū. audi quid ait Paulus. Inoēm terrā exiuit ſonus eoꝝ ⁊ vides eum a iheruſalē adhiſpaniā currentē. Si aūt vnus tantā portionē accepit

Areſtotelis

excogita reliqui qͣꝫta oꝑati ſint. vnde ⁊ qͥbuſdā ſcribēsde euāgelio ait. qd̓ fructificat ⁊ creſcit in om̄i creatura q̄ſub celo eſt. hoc aūt eſt maximū ſignū virtutis chriſti ꝙin. xxx. annis vel parū amplius euāgelij ſermo fines orbis terrarū impleuit. qͣꝫuis em̄ euāgeliū vbiqꝫ p̄dicatuꝫfuerit. nō tamē omēs crediderūt. ꝓpter qd̓ ſubdit in teſtimoniū om̄ibꝰ gentibꝰ id eſt accuſationē his qͥ nō crediderunt ⁊ cōdemnabūt eos. Conueniēter aūt poſtqͣꝫ p̄dicatū eſt euāgelium per orbem terrarū tūc iheroſolima perijt. vnde ſequit̉. ⁊ tunc veniet cōſummatio .i. finis iheroſolimorū Qui em̄ viderūt chriſti virtutem vbiqꝫ refulgentem ⁊ in breui tempore orbeꝫ terrarū ſuꝑgreſſaꝫ quāveniā habere debuerūt in ingratitudine ꝑmanentes. hecille Idem dicit̉ in eccleſiaſtica hiſtoria libro. ij. capit. iij.¶ Item apl̓us idem ſentit ad romanos decimo vltramediū. vbi doctores ꝯcorditer dicūt ſuꝑ illo verbo Seddico nunquid nō audierūt et quidē in oēm terram exiuitſonus eorū. immo ad litterā ẜm poſtillatorem. hoc ſentit apl̓us. verū tamē eſt ꝙ beatus Auguſtinꝰ textū allegatum Mathei. xxiiij. aliter exponēdo dicit. ꝙ nullomoper ipſos apl̓os euangelium regni per totum orbem p̄dicatum eſt. Dicit em̄ ꝙ ſunt innumerabiles barbare gentes quibus nondum euangelium predicatum eſt. Et exponit dictum apoſtoli allegatum dicens. ꝙ hoc verbumexiuit qd̓ eſt preteriti temporis exponitur pro futuro. etideo exponit illa verba de fine mundi. Gloſa tamē ordinaria vtrūqꝫ dictū ſaluat ſicut etiam beatus Thomasdicit prima ſecunde queſtione. cvi. articulo. iiij. ſolutionevltima. et in ſententia ſic dicitur. ꝙ diuulgatio predicationis euangelij poteſt intelligi dupliciter. vno modo qͣꝫtum ad fructum predicationis que eſt vt in ſingulis gētibus fundetur eccleſia credentium. vt Auguſtinus exponit. Et iſta diuulgatio non erit ante finem mundinec preceſſit ante deſtructionē iheroſolime. Alio modopoteſt intelligi qͣꝫtum ad famam predicationis. et ſic diuulgatio completa fuit ante deſtructionē iheroſolime diſcipulis chriſti per quattuor mūdi partes diſperſis. vndicit circa hoc Iheronymus. non puto aliquā remanſiſſe gentem que chriſti nomen ignoret. et quāquā non habuerint p̄dicatorem tamen ex vicinis gentibus opinionem fidei non poteſt ignorare. Suffecit aūt iſta diuulgagatio per famam ad hoc ꝙ obligati eſſent omnes homines ad ſeruandum ea que ſunt media ad acquirendumgratiam chriſti. tenetur em̄ quilibet dum ad vſum rationis peruenerit de medio ſalutis ſue ſollicite inquirere. ſicut tenet ſanctus Thomas prima ſecūde queſtione octuageſimanona queſtione vltima. dicit em̄ ibi ſic. ꝙ cuꝫpeccato originali non poteſt ſtare peccatum veniale. tantum quia poſtqͣꝫ homo ad rationis vſum peruenerit te­ ꝙg4x. cateexl.netur deliberare de ſeipo ⁊ ſeip̄m ordinare ad debitum ſi SgegTnem. qd̓ ſi non fecerit peccat mortaliter. verū eſt tamenꝙ magis generalis fuit diſcipulorum diſperſio in captione ciuitatis iheruſalem per Titum ⁊ veſpaſianum. ſicut dicit magiſter hiſtoriarum in ſpeculo. que facta eſtad continuandū euangeliū tunc publicatum aut ad expreſſius publicandum.¶ Ut ſi querat̉ vbi ſit hoc tēpus determinatū in euangelio. Rn̄det̉ ꝙ Mathei vlti. cū chriſtus dixit. euntesdocete oēs gētes. q̄ doctrina venit ad aliqͦs ꝑ p̄dicatōeꝫexp̄ſſe. ad alios āt ꝑ famā Dixi tercio ꝙ exigētibꝰ aliqͦrūdemeritꝭ eis ſubtrahit̉ bn̄ficiū exp̄ſſe p̄dicatōis de qͦ late loquit̉ Grego. omelia. iiij. que incipit. miſit ieſus duoB iij