De laluatione Areſtotelis

Ueſtio incidentaliter mota diffuſe tamen ac ampliſſime ꝑ venerabilem magiſtrū noſtꝝ Lambertuꝫ de Monte ſacratiſſime theologie ꝓfeſſorem eximiū in ſua lectione ordinaria proſequuta. circa hoc verbum ſapientis a ſapiētie pͥQmo capl̓o ſcriptum. Sanabiles fecit natōes orbis terrarū Tū ob ſingularē amorēerga ph̓oꝝ principeꝫ Areſto. cuiꝰ doctrinā iuxta fideliſſimam interp̄tationem ſancti ⁊ angelici doctoris ThomeAquinatꝭ Colonie in gymnico monte quadraginta circiter annos propagauit. ac ꝑ lucidiſſimas ſimilitudinesediſſeruit. vti ſua poſt ſe relicta teſtant̉ p̄clara operā. Tūetiam ꝓpter nōnullos ꝑtinaciter dicentes Areſtotelem ⁊om̄es gentiles ph̓os. qui fueūt tempore date legis fuiſſein ſtatu eterne damnatōis. In qua qͥdem queſtione ſpecialius deſcindit quid iuxta ſaniorē doctorū ſententiā ꝓbabilius dici poſſit de ſalute Areſtotelis.P Itaqꝫ vtrū ꝓ omni tꝑe ſeculi naQNl̓VIACtiones terrarū poterant ab oīmrerū ꝯditore ꝯſequi ſalutem beatitudinis eterne ¶ Proreſpōſione eſt pͥmo ſciēdū. ꝙ iſta queſtio loquit̉ ⁊ exp̄ſſemouet̉ de ſalute eterna. de qua pſalmo. xxxvij. d̓r. Salusiuſtorum a domino. In quo principaliter ad litteram diuinus cithareda Dauid conatur oſtendere ꝙ malorumproſperitas ſit ꝯtemenda atqꝫ iuſtoꝝ appetenda. quoniam iuſti ſemper melioris ſunt ꝯditionis. etiam ſi pro hoctempore diffortunia patiantur. qͣꝫuis hominibꝰ tm̄ ſenſibilia conſiderantibꝰ videatur contrariū. Sic enim Dauidinnocens et iuſtus parentes ſui ⁊ fratres atqꝫ multi iuſtitemporaliter in principio affligi videbantur. ⁊ Saul rexDoech armiger ſuus. ⁊ poſtea Abſolon ⁊ Achito fel etplures iniuſti videbātur in proſperitate temporaliū multum ſublimari. vnde ⁊ aliqui dixerunt ꝙ hec propoſitiopſalmi ad litterā de ſalutē que eſt in proſperitate temporali exponi poſſet. Uidetur tamen in multis particulispſalmi de illa ſalute minus ꝯuenienter exponi. vt ibi Iuſti hereditabūt terram. ⁊ habitabūt in ſeculum ſeculi ſuꝑeam. quod dictum ꝓprie intelligitur de terra viuentiumcum illa ſola inhabitari poſſit in ſeculuꝫ ſeculi. et ideo ſpecialiter iuſtoꝝ eterna ſalus eſt a domino ¶ Cuius ratioeſt. quia qͣꝫuis omne bonū ſit a deo ſicut ab omnium rerūconditore et gubernatore. ſpecialius tamen illa cōferre dicitur que immediate ab eo conferūtur. beatitudo autemeternā immediate ⁊ nō per agentia naturalia āminiſtrat̉.ſicut proſperitas temporalis.¶ Ad q̄ſtionē gͦ ẜm hoc dd̓m eſt ꝙ loquēdo de illa ſaluteeterna deus ꝓ omni tēpore ſeculi ſufficiēter de illa hoībꝰꝓuidit. quoniam ẜm apoſtolū pͥma ad Thimotheuꝫ ſecūdo. deus vult omnes homines ſaluos fieri. et ad cognitionem veritatis ꝑuenire. quod nō eſſet niſi de remedijsſalutis ſufficienter prouideret ¶ Poteſt autem quadruplex tempus mūdi deſignari. Primū ſub lege nature ante circūciſionem quod currebat a pͥncipio mundi vſqꝫ adtempus Abrahe ꝯtinens annos tria milia centū ⁊ octuagintaquattuor Secūduꝫ eſt poſt circūciſionem ante legem veterem datam Moyſi tempore egreſſionis filiorū6

de egypto. quod continet quingentos ⁊ quattuor annosTerciū eſt ſub lege veteri quod durauit vſqꝫ ad ꝓmulgationem euangelij. et ꝯtinet annos mille quingentos ⁊quadraginta quinqꝫ Quartum eſt tempus ſub lege noua euangelica. qd̓ durabit vſqꝫ ad finem mundi ꝯtinensannos clauſos in ſecreto diuini ꝯſilij. Tūc ponit̉ iſta¶Gentiles in tribꝰ pͥmis tempoUIILI Qnbꝰ poterāt eſſe in ſtatu ſalutisqͣꝫuis nō poſt tēpus ꝓmulgatōis euāgelice legꝭ ¶ Prodeclaratōne iſtiꝰ ꝯcl̓onis ſciendū ꝙ gētilis d̓r qꝛ ſic eſt qͣlisʳ ē genitus Chriſtianus em̄ baptiſatur. ⁊ iudeus circūciditur. ⁊ ſic quilibet eoꝝ aliqͣliter mutatur non manensqualis eſt genitus Intendo igitur ꝑ ordineꝫ de quolibettempore ꝓpoſitum oſtendere non ꝓcedendo ꝑ rationesſed precipue per autoritates ſacre ſcripture. atqꝫ ſanctorum doctoꝝ. quoniā naturales rōnes in theologicis minus autoritatibus ſunt efficaces. In pͥmo igit̉ temporeſacra ſcriptura multos bonos fuiſſe atqꝫ dignos ſaluteeterna manifeſte teſtatur. pͥmo de Abel. geneẜ. iiij. de quodicit̉ ꝙ dn̄s reſpexit ad Abel ⁊ ad munera eius. ſuꝑ quoꝟbo oēs doctores ꝯformiter dicunt ꝙ in gratiā dei fuitper quā dicit̉ eū reſpexiſſe. que facit dignū vita eterna. ⁊munera eius .i. operatiōes eius q̄ ex gratia dicūtur meritoria vite eterne. Ex quo etiā non incōuenienter apuddoctores ꝓthomartyr d̓r ſimpliciter. qꝛ ſcd̓m tp̄s pͥmꝰfuit qͥ ꝓ cultū dei mortē ſuſtinuit. ex hoc em̄ frater ſuuschayn occidit eum qꝛ munera fratris vidit accepta corādeo. Cum ergo ſcd̓m beatum Auſti. cauſa facit martirēmanifeſtū eſt euꝫ fuiſſe martirē. Nec eſt dubitatōne dignum quin filij ade per patrem edocti coluerint deuꝫ peroblationes quas deo offerebant. ſicut textus ſcripturedocet de Cayn et Abel ¶ Ex quo cōſequenter claret ꝙadam etiam poſt lapſum fuit cultor dei ſingularis. vndeip̄m fuiſſe in ſtatu ſalutis nemo ambiguit tam doctoruꝫlatinorū qͣꝫ hebreorū. et hoc ideo. qꝛ decimo huius littera loquens de adam d̓t. ꝙ ſapiētia eduxit illu de delictoſuo. vbi gloſa dicit. ꝙ dedit ei indulgentiā peccati ſui dādo ei gratiā penitēdi ⁊ finaliter ꝑſeuerandi in penitentiaimmo hiſtorie hebreorū ip̄m ſanctū ꝓphetā fuiſſe dicuntqd̓ ſatis cōcordat cum expoſitoribꝰ latinis geneſis. iiij.vbi dicitur in textu Cognouit adam adhuc vxorem ſuāPoſtillator dicit. ꝙ Adā ꝓpoſuit vlterius ſemꝑ ꝯtinereꝓpter occiſionē Abel. ſed ꝓphetice cognouit ꝙ euā adhucpareret filium a quo ſalus mūdi in temporis plenitudine ꝓueniret. Et ideo poſt natiuitatē Teth filij ſui dixitpoſuit mihi deus ſemen aliud ꝓ Abel id eſt iuſtū et bonum. ſicut fuit Abel a quo deſcendet ſanctoꝝ ſanctꝰ chriſtus ¶ Deinde de Enos filio Feth filij ade plane dicit̉in textu geneſis. iiij. ꝙ ipſe incepit inuocare nomen dn̄i.Et d̓r incepit ſcd̓m poſtillatorē. quia filijs chain ad idolatriam declinantibꝰ īmo ydolatris. ſcd̓m Poſt. qui dicit idolatriaꝫ a filijs chain incepiſſe. cui concordat gloſadecretorū. xxxv. q. i. cum igit̉. § filij dei. Quāuis alij dicant eam incepiſſe a Nemroth. de quo geneſis. x. qd̓ ē an̄tꝑa Abrahe. aliqui circa tēpora Abrahe. vt ſanctꝰ Thomas in. iiij. diſ. i. q. ij. articulo pͥmo. q. iij. ad pͥmū ¶ Et ꝓconcordia dd̓m. ꝙ d̓r incepiſſe ſcd̓m augmētū eius. nonſcd̓m pͥmū iniciū Dicit̉ ergo Enos incepiſſe inuocare nomē dn̄i. qꝛ ip̄e inuenit q̄dā ꝟba deuota cū deuotis geſtisad laudādū ⁊ deprecandū deū. exquo clare ptꝫ ip̄m fuiſſecultorē dei ¶ Cōſequēter de filio Iareth Enoch qͥ fuitA ij.