nera aurum thus ⁊ mirrhaꝫ. Ex quo apparet ꝙ tres illiſancti reges cum toto populo ſuo credebat in chriſtumventurū que veniente vt deum adorauerūt. et ſic fuerūtin ſtatu ſalutis qͣꝫuis circunciſi non eſſent. Item actuumoctauo d̓r ꝙ vir ethiops enuchus potes Candacis regine ethiopū venerat adorare dn̄m inhieruſalē. ⁊ tn̄ cōſtatꝙ incircūciſus fuerat Poſtqͣꝫ em̄ in tēplo adorauit reuerſus eſt ſuꝑ currū ſuū ⁊ legēs iſaiaꝫ ꝓphetā a philippo poſtea baptizatus eſt. et deinde ad ꝓpria redijt. qm̄ princepsfuit ſuꝑ oēs gazas regine vt ibi d̓r. ex qͦ clare ſumit̉ ꝙ nonfuerat de lege ⁊ circūciſione iudaica. tn̄ an̄ baptiſmuꝫ fuitin ſtatu ſalutis. IItē actuū. x. exp̄ſſe ꝓteſtat̉ ſctūs petrusꝙ nō ſit acceptor ꝑſonaꝝ deus. ſed in om̄i gente q̄ timetdeū ⁊ oꝑat̉ iuſticiā acceptus eſt illi. In qͦ paſſu Poſtilla.illā materiā tractat. vt infra patebit. ⁊ in eodē capl̓o ſupͣd̓r ꝙ an̄qͣꝫ veniret petrus ad corneliū elemoſine et or̄oeseius aſcēderūt in memoriā in cōſpectu dn̄i. Et ſuꝑ ꝟboſtatim p̄cedēti vbi d̓r ꝙ fuit dep̄cans dn̄m ſꝑ. d̓t Poſtil.illa ꝟba in forma dicūt doctores cōīter ꝙ ſi aliqͥs paganꝰcōuertat ſe ad dep̄candū pͥmā cam cuius ꝑ ſeip̄m p̄t habere aliquā noticiā rogādo vt dirigat eū ad ſalutē ſuam.et caueat ſibi a peccatis deus reuelabit ſibi de fide catholica qͣꝫtū eſt neceſſariū ad ſalutē vl̓ mittet ſibi doctorē. qͥdplane intelligit̉ poſt tp̄s fidei ꝓmulgate in qͦ neceſſe ē homines ſolū in catholica fide ſaluari. ſicut deo duce in vltīahuius q̄ſtōis ꝑticula patebit ¶ Itē actuū. xvij. d̓r de athenienſibꝰ qͥ non fuerūt circūciſi. ſed gētiles ꝙ ꝯſecraueruntaltare deo ignoto. qͥ bn̄ ignotus d̓r a ph̓is gentiū. qꝛ incōprehēſibilis ē a qͣcunqꝫ creatura. etiā beata ⁊ ſic multo minus p̄t ꝯp̄hedi a creatura nō btā. īmo mīme a gentibꝰ q̄nullā de diuinis reuelationē receperūt. Dixerūt gētilesꝙ iſte deus ignotus noluit ſibi ſacrificiū fieri de aīalibusſed de p̄cibꝰ deuotis ⁊ or̄onibꝰ. in qͦ ꝯcordabāt cū pͣs. quid̓t. ſacrificiuꝫ deo ſpūs ꝯtribulatꝰ Et qꝛ iſta ꝓprie ꝟo deoꝯueniūt cui placet deuota or̄o Ideo apl̓s in eodē ca. d̓t. ꝙqͣꝫuis ignorātes tn̄ veꝝ deū coluerunt. ⁊ hoc eſt qd̓ d̓t qͦdignorātes colitis ego anuncio vobis. qͣſi diceret. anūciovobis illū deū ignotū quē in p̄cibꝰ ⁊ deuotis or̄onibꝰ cōrā illo altari colitis. Sed ip̄e paulus annūciauit deū Ieſum chriſtū. gͦ illū pͥus ignorātes implicite coluerūt. Ptꝫgͦ ex canone ſacre ſcripture ꝙ multi gētiles etiā tꝑe datelegis verū deū coluerūt. ex quo ꝑ modū ſeq̄le ſecure affirmat̉ ꝙ ꝓ hoc tꝑe etiā multi fuerūt in tꝑe ſalutisIſtisetiā autoritate canonis ꝓbatis ꝯſonat dicta ſctōꝝ doctoM3rū. Dicit em̄ Augu. de ciuii. dei. li. xviij. cap. xxiij. poſt mediū. ꝙ ſibilla erithrea Cumea q̄ ꝓphetauit de chriſto deputata eſt inter illos qͥ ſpectāt ad ciuitatē dei. Sil̓r btūsDionyſius. ix. capl̓o celeſtis ierachie d̓t. ꝙ multi gētilesan̄ chriſti aduentu ſaluati ſunt/ et modū ſalutis acqͥrēdeponit ſctūs Tho. in. iij. diſ. xxv. q. ſcd̓a. artcl̓o. ij. inſolutione ad terciū. Quāuis inqͥt alijs gentibꝰ non fuit data lexdiuinitꝰ cōiter oībꝰ. ſicut iudeis. ex qͥbꝰ xp̄s ẜm carnē naͣſciturus erat. ⁊ ſic oportebat in eis magis fideꝫ vigere qͣꝫin alijs gentibꝰ. tn̄ etiā multis gentibꝰ reuelationes ꝑ angelos facte ſunt etiā de xp̄o. ſic̄ etiā pꝫ in ſibilla Erithreaq̄ exp̄ſſe de xp̄o ꝓphetauit. In hiſtorijs etiam romanislegit̉ ꝙ tꝑibꝰ Cōſtantini imꝑatoris inuentū fuerit in grecia quoddā corpus in ſepulcro habēs laminā auream ſuꝑpectus. in qua ſcriptū erat. Chriſtus naſcet̉ de virgine ⁊ego credo in eum. o ſol. ſub helene et cōſtantiui tēporibꝰ.iterū me videbis. Illi etiā quibꝰ ſpecialis reuelatio factanō fuit poterāt ſaluari. etiā ſi nihil de lege moyſi audiuiſ
De Auatione
ſent vel de ea ſcirent. qꝛ lex illa nō erat oībus data. ſed ſolum iudeis. Hec ſanctus Thomas vbi ſupra ¶ Cōcordat ad idē doctor ſctūs ſcd̓a ſecūde. q. ſcd̓a. arti. vij. in ſolutione ad terciū. Qd̓ etiā ꝯfirmat al̓s btūs Gregoriꝰ inprimo libro moraliū in p̄fatione. cap. ix. Redēptor noſterinqͥt ſicut ad redēptionē iudeoꝝ ⁊ gentiū venit ita vtrorūqꝫ vocibꝰ ꝓphetari voluit. vt ꝑ vtrunqꝫ populū p̄diceret̉. qͥ pro vtroqꝫ populo qn̄qꝫ pateret̉. Hec ille. ¶ Id ipſum etiā clare ptꝫ ex textu Iob. cap̄. xxiij. vbi notat̉. ꝙ iobhabuit p̄ter naturale lume aliquā ſuꝑnaturalē cognitionē. cū em̄ d̓r veſtigia eius ſequutus eſt pes meus. DicitPoſtil. id eſt lume naturalis rōnis ſequutus ſuꝫ in operibus meis. qd̓ eſt quoddā veſtigiū imp̄ſſum a deo mētibꝰhumanis Et ſeqͥtur. a mādatis labioꝝ eius nō receſſi .i.ab illis q̄ ꝑ diuina reuelationē habui vltra naturalem coguitionē. Ex quo ptꝫ Iob habuiſſe reuelationeꝫ aliquā.et ſil̓r de alijs gentibꝰ hoc credi p̄t. Ad qd̓ ꝓbandū valꝫillud infra ſeptimo vbi textus plane loqͥtur de ſapiētia diuina. q̄ ſine gratia nō dat̉. ꝙ ip̄a ꝑ nationes diuerſas. gloſa. Poſtillatorꝭ ſine ꝑſonaꝝ acceptione in aīas ſanctas. ideſt ꝑ conatū liberi arbitrij ad bonū diſpoſitas. ⁊ per ꝯn̄sad ſapiētie donū ſe trāſfert ſcilꝫ hoc bonū conferendo. etamicos dei. Gloſa. ꝑ fidē charitate formataꝫ. ⁊ ꝓphetasper cognitione ſuꝑnaturalē cōſtituit. in quo loco expreſſe d̓r ꝙ deus ꝑ nationes nō ſolum iudaicā nationē. qꝛ illavnica eſt in aīas ſanctas ſe trāſfert. ⁊ amicos dei ꝯſtituitet ꝓph̓as. Sicut etiā btūs Auguſti. de ciuitate dei librodecimo octauo. capl̓o. xxiij. d̓t de ſibilla erithrea q̄ habuitſpiritū ꝓpheticū atqꝫ multis alijs Itē ſtatim poſt tēporaCyri regꝭ ꝑſaꝝ ſibilla helleſpotica de agro troiano ꝓphetauit de xp̄o Chriſtus inquit naſcet̉ ex caſta. videat̉ lactātius ⁊ rabanus de mirabilibus mūdi. libro quintodecio.¶ Ex qͥbus apparet dd̓m ꝙ ſicut ꝓ tꝑe legis euangelice ſunt aliqͥ dicti ſpēaliter religioſi. qͣſi ſpēaliter ad dei cultum deputati qui vtiqꝫ p̄textu religionis ad plura obligant̉ qͣꝫ laici. ita iudeos ꝓ tꝑe legis veteris ex qͥbus chriſtus deus et hō naſci voluit decuit pollere maiori ſanctitate vn̄ a deo certā receperūt legē. ꝑ cuius obſeruantiamdeo ſpecialius placerēt. atqꝫ alias de futuris diuerſas ꝓphetias ſpū dei reuelatas vtputa de xp̄o ſaluatore venturo atqꝫ de p̄teritis ſcꝫ ꝓductione mūdi. ac ꝑ hoc dictꝰ eſtille ppl̓s pecularis qͣſi familiaris ⁊ a deo ꝑ lege ſpecialiterelectus. De quo exp̄ſſe d̓t ſctūs Tho. pͥma fcd̓e. q. xxviijarti. v. ſolutōe vltima. ꝙ ſicut nunc laici trāſeunt ad clericatū tanqͣꝫ tutiorē ſalutꝭ viā amplectētes. ita tūc gētilesad iudaiſmū ¶ Iſta tn̄ lex ſoluꝫ obligabat iudeos ⁊ iteꝝſolū in terra ꝓmiſſionis. Pꝫ pͥmū. pͥmo auctoritate pſalmiſte qui dicit ꝙ nō fecit taliter omni natōni ſicut iudeiseis dādo legē. ⁊ iō ſtatī adiungit̉ ⁊ iudicia ſua nō manifeſtauit eis ¶ Secūdo patꝫ idem Amos tercio vbi d̓r. tantūmodo vos cognoui. d̓t gloſa. dando vobis legē Similiter pꝫ ſcd̓m deutronomij. iiij. vbi d̓r ſcitis q̄ precepta dederim vobis vt faciatis ea in terra quaꝫ poſſeſſuri eſtis.Et ſil̓e ponit̉ in alijs locis ⁊ ex hoc dicunt iudei ꝙ in haccaptiuitate romana nō ſint obligati ad ſeruandū legemveterē. qd̓ vtiqꝫ ⁊ ſine dubio verū ē de cerimonialibꝰ ⁊ iudicialibus illius legis que dudum ceſſaueruntpunctum inQuantū ad lecū DI.nns quere.batur. quid neceſſariū fuit ⁊ ſufficiebat ante tempus publicationis legis euangelice ad ſalutem apud gentiles