Areſtotelis
circūcidi. dicitur em̄ ibi ſic a iudeis ad quos confugeratCum deus noſter dederit hanc libertate ſeruis ſuis ſit ⁊dn̄s tecū in medio nr̄i vt ſicut placuerit tibi ita cuꝫ tuisoībus ꝯſerueris nobiſcū ⁊c̄. Quā electionē nō dediſſetppl̓s ꝓ illo tꝑe multū deuotus. vt ibi notat̉. illi achior. ſiin gētilitate manēs eſſet in ſtatu dānationis ¶ Octauoſuꝑ illo Iob. xxiij. Amādatis labioꝝ eius nō receſſi d̓tſanctus Tho. ꝙ etiā gentilibꝰ ſicut iudeis erant traditaaliqͣ mādata qͣꝫuis nō in ea ſpecificatōne. ¶ Nono Iobetiā cognouit ꝙ deus vocaret gētes nō circūciſas in ſuaꝫſalutē. vn̄ Gregoriꝰ. ix. libro moraliū. capl̓o. cxxvi. ſuꝑ illoverbo ſcio qm̄ vniuerſoruꝫ memineris d̓t in ꝑſona Iobcur de me trepido qm̄ vniuerſas gentes qꝛ colligis ſcio.¶ Idem pꝫ ex diuerſis locis pſalmoꝝ. pͥmo pſalmo ſexageſimoqͣrto vbi pſalmiſta ad lrāꝫ loquēs de reditu captiuitatis babilonie ſtatim d̓t tibi reddet̉ votuꝫ in hieruſalēſcꝫ in reditu a captiuitate p̄dicta in tēplo. Et deinde ſubdit̉. ad te om̄is caro veniet. ſcꝫ ad adorandū in tēplo reedificato. ⁊ eſt ibi ẜm Poſtil. loquutio ꝓ ſingulis generū.qꝛ de ſingulis nationibꝰ aliqui adorabat in tēplo. Secūdo idē ptꝫ pſalmo. lxxxv. vbi d̓r. Om̄es gentes quaſcūqꝫfeciſti venient et adorabūt. vbi ad lrām Dauid ꝓpoſuitſi liberaret̉ a ſaule ꝓ qua in hoc pſalmo pͥncipaliter ad litterā orat ⁊ ad regnuꝫ ꝓmoueret̉ iuxta vnctionē ſibi factāa ſamuele. ipſe edificaret dn̄o templū famoſum ad qd̓ nōſolum cōfluerent iudei. ſed etiā gentiles longinqͥ. ⁊ ideotēplo edificato valde notabiliter etiā Salomon dedicauit tēplū ꝓ alienigenis ſic dicēs. tercio regū octauo. inſuꝑet alienigena qͥ nō eſt de populo tuo iſrael cuꝫ venerit deterra longinqua ꝓpter nomē tuū ⁊c̄. Et ſeqͥtur poſt pauca ⁊ orauerit in hoc loco tu exaudies in celo. ⁊ facies omnia ꝓ qͥbus te rogauerit alienigena ⁊c̄. ⁊ ſic ptꝫ ꝙ alieni acircūciſione etiā colebāt deū in tēplo. ¶ Itē pſal. cxiij. in qͦdauid oſtendendo vtilitatē latrie d̓t. ꝙ domus Aaron adquā ſpectabat ſacerdotium ⁊ domus iſrael ſperauerūt indn̄o ⁊ adiuti ſunt ab eo. ꝯn̄ter addit ꝙ etiā om̄es qui ſperauerūt in dn̄o ⁊ timent dn̄m adiutor eoꝝ ſit dn̄s tribuēdo vitā eternā. Quod ẜm gloſatores cōcorditer intelligit̉ de gentibꝰ deū timentibꝰ timore filiali ꝓpter qd̓ addit̉benedixit oībus qui timent dn̄m puſillis cū maioribꝰ. Itēſuꝑ illo verbo pſalmi. cxxxiiij. Qui ſtatis in domo dn̄i inatrijs. dicūt doctores cōiter ꝙ p̄ter atrium ſacerdotū vbiofferebant̉ in hieruſalē hoſtie. erant alia atria. vbi vulgares vacabant orationi et in vno eoꝝ recipiebant̉ gentilesqui veniebant in hieruſalē cauſa or̄onis. Ptꝫ gͦ ꝙ gentiles etiā adorabāt deū in tēplo. ⁊ ſic fuerūt in ſtatu ſalutꝭ¶ Deinde pꝫ idē Danielis tercio ſuꝑ illo verbo. benedicite om̄es religioſi d̓t Poſtil. ꝙ hoc addit̉. qꝛ nō ſoluꝫ depopulo iſrael. ſed etiā in alijs populis erāt aliqͥ qͥ ſpecialicultū colebant dn̄m qͥ dicunt̉ ibi religioſi. ¶ Iteꝫ Danielis qͣrto d̓t idē Poſtil. ꝙ qꝛ ſcriptura termīat hiſtoriaꝫ ip. oO ſius Nabuchodonoſor in ſui humiliatione ⁊ diuine virtutis et fidei confeſſione. qꝛ recognouit vt in textu d̓r ꝙdeus celi ſuꝑbos corde humiliat. ⁊c̄. iō fuerit in ſtatu ſalutis ⁊ ſaluatus. ⁊ hoc idem ponit̉ in decretis. xxiij. q. qͣrtaNabuchodonoſor. Et idē Poſtil. ex eadē cauſa. quia ſcꝫſcriptura t̓mīat hiſtoriā ip̄ius Salomonis in malo idolatrie d̓t ꝙ ideo ſit dānatus. Et ad hoc addit vnā rōemſecūdo regū ſeptimo. ꝙ nō penituit ꝓut qͥdam hebrei ponunt ſuꝑ eccleſiaſten ſcd̓o capl̓o. qꝛ ſi vere penituiſſet cūeſſet rex valde potens cui nullus de populo auderet ꝯͣdicere deſtruxiſſet tēpla deoruꝫ q̄ edificauerat vt videt̉ q̄ tn̄
ſteterūt vſqꝫ ad tꝑa Ioſie regis. vt habet̉. iiij. regū. xxiij. inadditōe tn̄ ad poſtillā. iſta rō ſoluit̉ ⁊ hebrei ⁊ ml̓ti docto 8 . 9Hlaares catholici tenent oppoſitū in expōne textus ꝓuerbioꝝxxx. vbi videat̉. ¶ Item ſuꝑ illud Ione pͥmo. timuerūt viri dn̄m d̓t Poſtil. ꝙ ex ſignis viſis in tepeſtate que ſoluꝫinuaſit naue in qua erat Ionas alijs ſine ꝑiculo exiſtētibꝰ.Itē de preparatōe piſcis ad deglutiēdū ⁊ trāquillitatemaris poſt emiſſioneꝫ Ione viri qͥ in naui erāt ꝯuerſiſtꝭad colendū verū deū qui d̓r dn̄s abſolute. qꝛ hꝫ ſuꝑ oēmcreaturā dominiū. Et hoc bonū deus elicuit ex malo Ione. ⁊ tn̄ ex eodē manifeſtū eſt ꝙ pͥus fuerūt gentiles colētes diuerſos deos. d̓r em̄ in eodē cap̄. ſupͣ. ꝙ qͥlibet vir clamauit ad deū ſuū. vbi d̓t Rabiſal̓. ꝙ erant gentiles diuerſoꝝ rituū. Ad idē exponit Poſtil. illud ſophonie ſecūdo.Adorabunt eū viri de loco ſuo ⁊ om̄es inſule gentiuꝫ. qͥaꝑ viros intelligit iudeos. ⁊ ꝑ inſulas gentiū intelligit populū gentilē quoꝝ aliqui ex ſingulis inſulis veniebāt adadorandū deum in hieruſalē. Iteꝫ zacharie ſexto vbi poſtmediū capl̓i tractat̉ de reedificatōe tēplide quo d̓t ꝓpheta ꝙ illi qui ꝓcul ſunt veniēt ad templū edificatū. qd̓ ẜmPoſtil. intelligit̉ de gentibꝰ qui ex deuotōe ad tēpluꝫ veturi eſſent ibi offerētes munera. ⁊ iō ſeqͥtur ⁊ edificabunt intēplo dn̄i Poſtil. offerēdo ibi p̄cioſa munera tēplo neceſſaria. ẜm illud quod habetur ſecundo machabeoꝝ capl̓otercio. fiebat vero ꝙ ⁊ ip̄i reges ⁊ pͥncipes locuꝫ ſummohonorē dignū ducerēt ⁊ templū maximis muneribꝰ illuſtrarēt ¶ Itē ſcd̓o machabeoꝝ tercio d̓r. ꝙ templū ſcd̓mpro ſui veneratōe ꝑ totum mundū honorabat̉ quod fuitqꝛ aliqui gentiles ibi colebant deuꝫ ſicut etiā d̓t gloſa ⁊Poſtil. Item ibi addit̉ ꝙ Seleucus iners frater anthiochi epiphanis obtulit ſacrificia ⁊ munera in hieruſalē Exquibꝰ pꝫ ex textu ſacre ſcripture veteris legis multos extra circūciſione ꝓ tēpore circunciſionis fuiſſe in ſtatu ſalutis ¶ Poteſt etiā ide oſtendi ex ſcriptura noui teſtamēti.Mathei. xij. ꝙ viri niniuite (qui ſcꝫ fuerūt gentiles) ſurgent in iudicio cum generatione iſta ſcꝫ iudeoꝝ ⁊ codemnabunt eā. ergo ꝑ verbū chriſti iſti erunt ſaluati. ⁊ tn̄ fuerunt gentiles extra iudaiſmū venientes. Item ſeqͥtur regina auſtre ſurget cū generatōe iſta ⁊ cōdenabit eā. q̄ tamen fuit gentilis. Item Iohānis duodecimo. Quandochriſto turba obuiā venit d̓r ꝙ erant quidam gentiles exhis qui aſcenderant vt adorarent in die feſto. qui ꝑ philippū petebant videre Ieſum ⁊c̄. Ex quo textu plane habetur ꝙ multi gentiles coluerunt deum non ſolum manentes in proprijs manſionibus. ſed etiam certis temporibus acceſſerunt locum orationis in hieruſalem vbi deus expreſſius ⁊ per certa ſacrificia atqꝫ expreſſas cerimonias colebatur. ¶ Quod etiam gentiles petebant chriſtum videre ꝑ apoſtolos ſignificat̉ ꝙ gētiles erāt in ꝓximo adducendi ad fidem chriſti ꝑ p̄dicatōem apoſtoloꝝEt ideo reſpondit eis ieſus venit hora vt clarificetur filius hominis. Ad idem adduci poteſt deuotio ſanctoꝝmagoꝝ de qͥbus conſtat ꝙ fuerunt gentiles. de his tamēd̓r Mathei ſecūdo ꝙ venerūt ab oriente hieroſolymamdicentes vbi eſt qui natus eſt cuius ſtellā vidimus et venimus adorare eū. Expectabant em̄ ẜm doctores cōmuniter exponētes ex ꝓphetia Balaam cum toto eoꝝ populo xp̄m venturū ex ſemīe Iacob. iuxta illud Nūeri. xxiiijoriet̉ ſtella ex Iacob ⁊ cōſurget hō de iſrael ⁊ ꝑcutiet duces Moab ⁊ vaſtabit oēs filios zeth. ⁊ erit idumea poſſeſſio eius Et ideo xp̄o nato vidētes ſtellā ſuꝑ mōtē triūphalē edocti ſunt ad arripiendū iter offerētes xp̄o muA iiij