& oēs ſimul cognatos ſuos. Et ꝗdem de Timotheo pleniſſime refert̉ in actibus apoſtoloꝝ: ꝙ fuerit Derbenſisciuis: filius mulieris uiduæ fidelis ex parte gentili. De quo & ipſe Paulus dicit: ꝗa propterea rogauerat eū ꝑmanere Epheſi ut denunciet ꝗbuſdā: ne aliter doceāt: neqꝫ attendant tabulis: & genealogiis infinius. Sed & Luciūꝗdā ꝑhibēt ipſum eſſe Lucā: qui euāgeliū ſcripſit. pro eo ꝙ ſoleant noīa interdū ſecundū patriā declinationē: interdū etiā ſecundū græcā romanāqꝫ ꝓferri: laſon uero ille eſt: de quo etiam in actibus apoſtoloꝝ ſcribitur: ꝙTheſſalonicā pro Paulo ſeditionē cōmouētibus turbis: ſemetipſū dederit: ut apoſtolo dicendi faceret libertatē.Solipater quoqꝫ ꝗ his iungitur: ſupicor ꝙ ipſe ſit qui in actibus apoſtolorum ſcribitur Soſipater Pyrrhibero-nē ſis: Sed qui Pauli litteras curioſius tanꝗͣ Chriſto in eo loquēte: deſiderat: mouebitur ſine dubio: quō Paulusq̄ ſe Tharſo Ciliciæ dicit natum ꝓfeſſum Hebræū: ex hebræis: nūc uel Timothei Derbenſis ciuis ex patre gētli cognatus uel conſanguineus eſſe dicatur. Vel laſonis Theſſalonicēſis uel Soſipatri Pyrrhiberonēſis: ꝙ ſi proeo aliꝗd eſſe dicet: quia etiam qualibet ex parte ex circūciſione ueniebant. nō ergo oportuit de his ſpecialiter dicere ſed de oībus qui ex iudeis erant: ꝙ eſſēt cognati Paulo. Nunc uero cū cæteris nequaꝗͣ hoc nomē indat: hi-uero & alijs nōnullis aſcribat: certum eſt eū aliā quādā cognationē noīare: quæ iſti Soſipatro cū Timotheo &Luca alijſqꝫ paucis horū ſimilibus coībus habeatur: quā cognationem uel conſanguinitatem eius ex illo ſinedubio ſociat ſibi. Gratias ago deo: quoniā neminē ur̄m baptizaui niſi Chriſpū & Gaiū. Videtur ergo indicarede eo ꝙ uir fuerit hoſpitalis quoniā nō ſolū Paulū ac ſingulos quoſqꝫ aduētantes Corinthum hoſpitio recipe-ret: ſed & eccleſiæ uniuerſæ in domo ſua cōuēticulū ipſe præbuerit. Fertur ſane traditione maiorū: ꝙ hic Caiusepiſcopus fuerit Theſſalonicēſis eccleſiæ. Salutat uos Eraſtus Arcarius ciuitatis: & Marcus frater ipſū puto eēFraſtū: quē dixit ꝗa remāſit corītho ꝗqꝫ euidēter d̓ſignato ciuitatis officio oſtēdit̉. Sed nō puto ꝙ ex officio magnoꝑe Paulus mētiōnē ſui ī epiſtola ſua fecerit. niſi forte īeo aliꝗd āplius ſēſerit & arcariū eū. i. diſpēſatorē illiusciuitatis dixerit cuius ē artifex & cōditor deus. Et ideo nec nomē eius ciuitatis poſuerit: ſed tantūmō eū Arcariūnoīauerit: Vtrum ergo tali mō aliquo an uero ſimpliciter magis uidēdū ſit: & nihil procliuius in Pauli litterisrequirēdū conſiderato qui legis. Ei aiūt qui potens eſt uos confirmare: ſecundū euangeliū meum: & prædicationem leſu Chriſti: & iſrael ꝙ eſt uſqꝫ in ſæcula ſæculorum amen. Caput hoc martion a quo ſcripturꝝ euangelcæ interpollatæ ſunt: de hac epiſtola penitus abſtulit: & nō ſolū hoc: ſed & ab eo loco ubi ſcriptū eſt. oē aūt qd̓nō eſt ex fide: pctūm eſt: uſqꝫ ad finē cūcta diſſecuit. In aliis uero exemplaribus. .i. quæ non ſunt a Martione te-merata: hoc ipſum caput diuerſe poſitū inuenimus. In nonnullis etenim codicibus poſt eū locū quē ſupra dixmus. hoc eſt oē qd̓ nō ē ex fide: peccatū eſt: ſtatim cohærens habetur. ei aūt qui potēs eſt uos confirmare. Aliuero codices in fine. i. ut nunc poſitum eſt: continent: ſed iam ueniamus ad capituli huius explanationē. Dua-mihi cauſas Paulus uidetur oſtendere: quibus roborantur hi qui ex fide quangelii confirmantur. unā qua eiusprædicatio Pauli: quæ eſt & Chriſti prædicatio īnoteſcit: & alia qua reuelatur ei ſacramētū: quod omniū ſæculorū temporibus in ſilentio habitū eſt. Nunc uero hoc ē in aduentu Chriſti & præſentia corporali manifeſtū& apertum: & ꝗͣtum ſpectat non ſine idoneis teſtibus ſed ſcripturis propheticis aſtipulantibus declaratum. Itaenim præceptū extitit æterni dei: ut per prædicationē quādam euangelii gentes ad obedientiam fidei uocarētur. Ex reuelatione uero ſacramenti agnito dei ſapientia: gloriæ claritas ſoli ſapienti deo reddetur in ſæcula ſæ-culorum. Sed iterum recurramus & conſideremus quō dictū eſt Ei qui potens eſt uos confirmare ſecūdū euāgeliū meū & prædicationē leſu Chriſti: ſecūdum reuelationē ſacramēti tēporibus ſæculorū ſilentio habiti nonmihi uidet̉ ꝙ ad oēs ꝑtineat iſta utriuſqꝫ generis cōfirmatio: ſed ad oēs ꝗdē ꝑtinet credentes dūtaxat euangelioPauli & prædicationi Chriſti. Reuelatio uero ſacramēti temporibus ſæculorū in ſilentio habiti: nō ad pluresſed ad paucos & electos: qui capaces eſſe poſſunt ſapiētiæ & ſciētiæ dei. de ꝗbus dicit̉ multi uocati: pauci electiSed & de eo qd̓ ait: ſacramēti in ſilētio habiti reꝗrendū ē utꝝ dicat id ita in ſilētio habitū: ut oīno nullus agnouerit: ne ipſi ꝗdē ꝗ ānunciabāt ꝓphetæ: an aliqua altior ſilentii intelligēda ē rō. Mihi ꝗdē ualde abſurdū uidetut dicamus ꝓphetas ita ſcripſiſſe de ſacr̄is diuis: ut nō intellexerint ea ipſa: quæ dicebāt: cū ſcriptura dicat: Sapiens ītelligit: q̄ de ore ꝓprio procedunt: & in labiis ponit intellectum. Si ergo prophetæ non intellexeruntquæ de ore proprio proferrebant non erant ſapientes. uerum ſi ſtultū eſt ꝓphetas cōfiteri: & negare eos ſapi-tes fuiſſe: reſtat ut ſapiētes fuerīt: & intellexerit qͥ ex ore ꝓprio ꝓferebāt: & hūerint ītellectū ī labiis ſuis. Quæergo ſilentii rō? uideamus ne illa ſit: quā & ipſe partī ſibi traditā ꝑ ſacr̄orū diſpēſationē ꝑdocuit: ubi dicit abductū ſe eſſe ī tertiū cælū: & inde in paradiſum: & audiſſe nō edicēda uerba: quæ nō licet hoī loꝗ. In quo utiqꝫ oſtedit: nō qd̓ ipſe ignoret ꝗd audierit: ſed ꝙ ꝓferre nō liceat: & alijs hoībus pādere: quæ ſibi ſūt idicata. Ita ergo poteſt in hoc loco dictū uideri ſacr̄m tēporibus ſæculorū in ſilētio hītum: qd̓ ut ſcirēt ꝗdā ꝓphetæ ex ſcripturisqdē ꝓpheticis manifeſtatur: ſed hoībus. i. uulgo nō manifeſtauerūt nec patefecerūt: ſed ſilētio texerūt ſecūdumdomini præceptū: uſqꝫ quo tēpus adeſſet: ut uerbū caro fieret & habitaret in nobis: & manifeſtaret̉ oībus gentibus: Quod uero ait ſoli ſapienti deo: ſapiētem deum non ita accipias: quaſi quem ſapientia fecerit ſapientemut inter habetur. Sapiens enim inter homines dicitur unuſquiſqꝫ ex participatione ſapientiæ. Deus uero noneſt qualis ideſt qui ex ſapientia ſapiens factus ſit: ſed quia ipſe auctor ſit: & genitor ſapiētiæ. ſapiens appellat̉.Non enim ut diximus: ex ſapientia ſapiens eſt deus: ſed ex ſapiente ſapientia procedit. Merito ergo ipſi ſoli ſa-pienti deo. Solus eſt enim ita ſapiens deus: ut ſapientiam ipſe magis genuerit: ꝗͣ ſapientia ipſe factus ſit ſapi-ens. Et recte ei claritas per leſum Chriſtum refertur. Qui ita ſapientem eſſe oſtendit ſolum deum: ut ipſe ſa-pientiam genuerit. Chriſtus leſus quem dei uirtus & dei ſapientia declarauit. In ſæcula uero ſeculorum ꝙ aitMoyſes ſcripturæ diuinæ immenſitatem per hoc temporum deſignare. Amen aūt ad confirmationem omniūquæ ſuperius