euidentius tamē ex eo ꝙ dicit: Cōmēdo aūt uobis Seben ſororē nr̄am mīſtram eccleſiæ: quæ eſt Cēcris. Cēcritenī dicit̉ locus Corintho uicinus: īmo portus ipſius corithi. & ex hoc ergo apparet de Coritho ſcripta: & ex hocꝙ dicit. Salutat uos Caius hoſpes meus: de quo Caio ſcribēs Corinthiis cōmemorat dicēs Gratias ago deo meoꝙ neminē ur̄m baptizaui niſi Criſpū & Caiū. Simile & deinde datur īdiciū: ubi dicit. Salutat uos Eraſtus Arcarius ciuitatis de quo Eraſto ad Timotheū ſecundā ſcribens dixit. Eraſtus remanſit Corintho ex ꝗbus oībus colligi certiſſima uidētur indicia: ꝙ de corintho ſcripta ſit. Illud nō paꝝ cedit ad intelligentiæ difficultatē: ꝙ mul-ta de lege Moyſi in hac eadē texunt̉ epiſtola: de uocatione gentium: de iſrael ſecūdū carnē: & de iſrael ꝗ nō eſtſecūdū carnē: de circūſione carnis & cordis: de lege ſpiritali: & de lege lr̄æ: de lege carnis & membroꝝ: de legemētis & lege peccati: de īteriori & exteriori hoīe: qͣ ſingula prædixiſſe ſufficiat. In his enī cōtinētia hr̄i uidet̉ epiſtolæ Nūc iam prout uiā nobis dominus aperire dignatur: ad explanationē ꝓpemus. Prima nobis q̄ſtio de nōīeipſius Pauli uidetur exurgere: cur is qui dictus Saulus eſt in actibus apoſtolorū: nūc Paulus dicatur. Inueni-mus in ſcripturis diuinis: quibuſdā ueterū cōmutata uocabula ut ex Abrā uocatus ſit Abrahā: & ex Sarai Sara& ex Iacob Iſrael. In euangeliis quoqꝫ ex Simone Petrus: & filii Zebedei filii tonitrui nūcnpati ſunt. Sed hæcex præcepto dei legimus facta. Nuſꝗͣ uero erga Paulū īuenimus tale quid geſtū. De qua re quibuſdā uiſum ēꝘ Pauli ꝓcōſulis quē apud Cyprū fidei Chriſti ſubiecerat: uocabulū apoſtolus ſumpſerit. ut ſicut reges ſolētdeuictis uerbi gratia Parthis parthici: & Gothis gothici noīari: ita & apoſtolus ſubiugato Paulo Paulus fueritappellatus. qd̓ nec nos quidem uſqꝫ quaqꝫ euacuandū putamus. Tamē quia nulla talis in ſcripturis diuinis cōſuetudo depræhendit̉: quæ magis in exemplo nr̄is ſunt: abſolutionē quæramus. Inuenimus igit̉ in ſcripturisaliqͣtos binis: alios etiā trinis uſos fuiſſe noībus ut Salomonē eundēqꝫ Hynidā dici: Sedechiā eūdemqꝫ IoachirOziā eundēqꝫ & Azariā. alioſqꝫ plurimos in regnorū uel iudicū libris binis noībus inuenies uocitatos. Sed neceuangelia ꝗdē hunc eundem renuunt morē. Nam & Matthæus ipſe refert de ſe. ꝙ cū trāſiret Ieſus īuenit quē.dā ſedentē ad theſoneū Mattheū noīe. Lucas uero de eodē dicit: ꝙ cū tranſiret leſus uidit publicanū quēdā nomine Leui: & dixit ei. Sequere me. Sed & idē Matthæus in catalogo apoſtolorum dicit poſt multos Matthæuspublicanus: & lacobus alphei: & Lebbeus & Simō chananæus. Marcus uero ita refert. Matthæus publicanus& Iacobus alphæi: & Thadeus: hūc eūdē quē Matthæus Lebbeū. Marcus Thadeū poſuit: Lucas uero ita poſuit Matthæus: Thomas: Iacobus: & Iudas Iacobi. Igit̉ eūdē quē Matthæus Lebbeū: & Marcus Thadeum dixit.Lucas Iudā lacobi ſcripſit. Certū eſt euangeliſtas non erraſſe in noībus apoſtoloꝝ: ſed quia moris erat binis ue-trinis noībus uti hebræos: in unius eiuſdēqꝫ uiri diuerſa ſinguli uocabula poſuere. Secūdū ergo hanc cōſuetudnem uidetur nobis & Paulus publici uſus eſſe uocabulo. & donec quidem genti propriæ miniſtrabat: Sauluseſſe uocatus: qd̓ magis appellationi patriæ uernaculum uidebatur. Paulum autem appellatum eſſe cum græ-cis & gentibus leges ac præcepta conſcribit Nam & hoc ipſum quod dicit Saulus: qui & Paulus euidenter: nonei tunc primum nomen Pauli oſtendit impoſitum: ſed ueteris appellationis id fuiſſe deſignat. Hæc ab ipſo au-ctore operis omiſſa nos quia id deſcriptionis initium uidebatur expoſcere: puto ꝙ nō in cōuenienter præmiſi-mus Cætera iam de explanationum corpore: quibus poterimus compendiis exequemur.¶ Beati Hieronymi preſbyteri in epiſtolam ad Romanos Liber primus ad Hæraclium.us ſeruus Ieſu Chriſti uocatus apoſtolus. De Paulo iā diximus: requiramus nunc cur ſeruus dicais qui alibi ſcribit: nō enī accepiſtis ſpūm ſeruitutis in timore: ſed ſpūm adoptionis: in quo clamamusAbba pr̄. Et iterū. ꝗa eſtis filii: miſit deus ſpūm filii ſui in corda ur̄a: clamantē Abba pater. Itaqꝫ iā noneſt ſeruus: ſed filius: ipſe ſe ſeruū ꝓfitet̉: ſiue id ſecundū illā humilitatē dictū putemus: quā dominus docuit dcens. Diſcite a me: ꝗa mitis ſū: & humilis corde: nō errabimus. Neqꝫ enī ꝑ hoc lædet̉ ueritas libertatis ī Paulo. Dicit enim & ipſe: nā cū liber ſim ab oībus hoībus me ſeruū feci. Seruit ergo Chriſto: nō in ſpū ſeruitutis: ſed in ſpūadoptionis: ꝗa oī libertate melior eſt ſeruitus Chriſti ſiue quaſi imitator eius pronunciet: qui dixerat. Ecce egoſum in medio ueſtrum: non ſicut diſcumbens: ſed ſicut miniſtrans: & eius qui ſemetipſum exinaniuit formā ſerui accipiens: & ſicut his qui in lege ſunt fit & ipſe ſub lege: & iis qui ſine lege ſunt: efficitur & ipſe ſine lege. Ita &ipſe pro his qui adhuc ſerui ſunt: & nondum per ſpiritum adoptionis in libertatem producti filiorum: ſeruu-efficitur: cōtrariū non uidebit̉. Ad hoc pōt etiā illud addi: ꝙ ad corinthios ſcribens idem apoſtolus & de nuptiisuel caſtitate præcipiens: tanqͣ alieno nomine: quædā de libertate ac ſeruitute interſerit dicens. Seruus uocatuses: nihil cures ſed & ſi potes liber fieri magis utere. Qui enim in domino uocatus ē ſeruus libertus ē domini. Smiliter & qui liber uocatus ē: ſeruus ē Chriſti. Precio empi eſtis: nolite fieri ſerui hoīum. Quæ utiqꝫ nōnulls cō-rōnē uident̉ inſerta. Quid enim ad nuptiarū uel caſtitatis præcepta: cōmemoratio ſeruitutis: ac libertatis aſ-ſumitur? Sed nos ſenſum Pauli ita intelligimus: ꝙ ſeruū dicat eum: qui iugali conditione cōſtrictus eſt ꝗa mulier nō habet ptātem corporis ſui: ſed uir eius: & uir non habet ptātem corporis ſui: ſed uxor eius. Propter qd̓ &ī aliis dicit de eis: ꝗa nō ſeruituti ſubiectus eſt frater uel ſoror in talibus .ſ. ꝙ in aliis eos ſeruituti ſciret eſſe ſubi-ctos. Eſt ergo ſeruus uocatus qui in conuiuio poſitus uenit ad Chriſtum: Cui dicitur ſeruus uocatus eſt nihilad te attineat: ſed & ſi potes liber fieri: magis utere: ꝙ in coniugibus alterius continentiæ libertas alteri generatpericulum caſtitatis. non enim debent niſi ex conſenſu uacare orationi ad tempus. Et iterum in idipſum eſſe reuertendum: ne eos tenet ſathanas propter in continentiam ſuam. Is ergo qui pro nexu coniugii ſeruus uocatus eſt libertus: eſt domini libertus. neqꝫ ex toto liber: neqꝫ ex integro ſeruus eſt. Si in cæteris uirtutibus liber futrit: ſi filii patientiæ: miſericordiæ: iuſtitiæ tenuerit libertatem: libertas domini appellatur: utpote: qui pro actione uirtutis liber ſit: & pro coniugali neceſſitate ſit ſeruus. Liber uero eſt qui ſine uxore propter paruitatem con