non uerba ſed ſentētias tranſtuliſſe. Qualis ſuper hoc genere præ faciūcula ſit in libro quo beati Antorū uitadeſcribitur: ipſius lectiōe cognoſce. Ex alia inquit in aliā linguā expreſſa ad uerbū trāſlatio: ſenſū operit. Et ueluti læto gramine ſata ſtrāgulat. dū enim caſibus & figuris ſeruit oratio: qd breui poterat indicare ſermone/ ōgo ambitu circūacta uix explicat. hoc igitur ego uitās: ita beatū Antoniū te petēte trāſpoſui: ut nihil deſit ex ſēſu: cū aliꝗd deſit ex uerbis. Alii ſyllabis occupetur & litteris: tu quære ſentētias. Dies me deficiet: ſi & oīum quiad ſēſū īterprætati ſūt: teſtimonia replicauero: ſufficit ī præſenti nominaſſe Hilariū cōfeſſorē: ꝗ homelias ī Iob& in pſalmos tractatus plurimos ī latinū uertite græco: nec aſſedit litteræ dormiēti: & pulrida ruſticoꝝ īterpretatiōe ſe torſit: ſed quaſi captiuos ſenſus in ſuā linguā uictoris iure trāſpoſuit: Nec hoc miꝝ in cæteris ſæculi uidelicet: aut eccleſiæ uiris: cū. lxx. īterprætes: & euāgeliſtæ atqꝫ apoſtoli idem in ſacris uoluminibus fecerīt. Legimus ī Marco dicētē dominū talatacumi: ſtatimqꝫ ſubiectū ē: ꝗd̓ īterprætat̉ puella: tibi dico: ſurge. arguat̉ euāgeliſta mēdacii: quare addiderit: tibi dico: cū in hebræo tantūſit. puella ſurge. ſed ut emphaticoteron faceret: &ſenſū uocātis atqꝫ īperātis exprimeret: addidit tibi dico. Rurſū īMatthæo: redditis a proditore Iuda trigīta ar-gēteis: & empto ex eis agro figuli ſcribit̉: tūc īpletū ē qd̓ ſcriptū ē per Hieremiam prophetā dicentē: & acceperūt triginta argēteos præciū appreciafi: quod appreciauerunt a filiis iſrael: & dederūt eos ī agrū figuli: ſicut cōſtituit mihi dominus: hoc ī Hieremia pēitus nō īuenit̉: ſed ī Zacharia: aliis multo uerbis ac toto ordine diſcrepāte: uulgata quippe editio ita ſe habet: & dicā ad eos ſi bonum ē corā uobis date mercedē mihi: aut renuite: &appēderūt mercedē meā triginta argenteos. Dixitqꝫ dominus ad me pone illos in cōflatorio: & conſidera ſi probatū ſit: ſicut probatus ſū ab eis: & tuli. xxx. aroēteos & miſi eos ī domo domini ī cōflatorio quātū diſtet ab Euāgeliſtæ teſtimonio. lxx. trāſlatio ꝑſpicuum ē. Sed & ī hebræo cū ſenſus idē ſit: uerba præpoſtera ſūt: & pene diuerſa. Et dixi inquit ad eos: ſi bonum eſt in oculis ueſtris: afferte mercedē meā: & ſi nō quieſcite: & appenderummercedē meam triginta argēteos. Et dixit dominus ad me: ꝓiice illud ad ſtatuariū: decoꝝ præciū qd̓ appreciatus ſū ab eis: & tuli trigīta argēteos & ꝓieci eos ī domo domini ad ſtatuariū. Accuſent apoſtolū falſitatis ꝗd neccū hebraico: nec cū. lxx. congruat tranſlatiōibus: & ꝗd his maius ē: errat in noīe: pro 7acharia quippe Hiere-miā poſuit. Sed abſit hoc de pediſſequo chriſti dicere: cui curæ fuit nō uerba & ſyllabas aucupari: ſed ſentētia:dogmatū ponere. Veniamus ad illud eiuſdē zachariæ teſtimoniū: qd̓ Ioānes euangeliſta aſſumit iuxta hebracā ueritatē uidebūt ī quē cōpunxerūt: pro quo ī. lxx. legimus κάιέτιρλέγουταιϖρος μέάφονὀργήσάν Icꝗd̓ interprætati ſunt latini. Et aſpicient ad me ꝓ his quæ illuſerunt: ſiue inſultauerunt. Diſcrepat euangeliſtælxx. īterprætum: noſtraqꝫ tranſlatio: & tamen ſermonum uarietas ſpiritus unitate cōcordat. In Matthæo quoqꝫlegimus dominū prædicantē apoſtolis fugā: & hoc ipſū Zachariæ teſtimonio cōfirmāte. Scriptū ē ait. Percu-riā paſtorē: & diſpergētur oues. at in. lxx. & in hebræo multo aliter ē. Non enim ex perſona dei dicit̉: ut euāgliſta uult: ſed ex prophetæ deū patrem rogantis. Percute paſtorē: & diſpergentur oues. In hoc ut arbitror locoiuxta quorundā prudētiā euāgeliſta piaculi reus ē: ꝙ auſus ſit ꝓphetæ uerba ad dei referre perſonā. Scribit ſupradictus euāgeliſta: ad angeli monitū tuliſſe loſeph paruulū: & matrē eius: & ītraſſe in ægyptū: ibique manſiſſe uſqꝫ ad obitū Herodis: ut īpleretur quod dictū eſt a domino per prophetā dicentē: ex ægypto uocaui filiium meū. hoc noſtri codices nō habent: ſed in Oſee ꝓpheta iuxta hebraicā ſcribit̉ ueritatē. Quia puer iſtael ē& dilexi eū: & ex ægypto uocaui filiū meū. Pro quo ī eodē loco. lxx. tranſtulerunt: quia paruulus ē iſrael: & di-lexi eū: & ex ægypio uocaui filios eius. Nū omnino repudiandi ſunt: quia iſtum locum: qui ad chriſti maximepertinet ſacramentū: aliter tranſtulerūt? An dāda potius uenia: ut hominibus? iuxta lacobi ſententiam dicen-tis: multa peccamus omnes: & ſi quis in uerbo non peccat: iſte perfectus ē uir: & pōt refernare oē corpus. Illuduero: quod in eodem euangeliſta ſcribit̉: & ueniēs habitauit in ciuitate: quæ dicitur Nazareth: ut implereturquod dictum eſt per prophetas: quia naxareus uocabitur. Reſpōdeāt rogo dædali & faſtidioſi æſtimatores oīum tractatoꝝ: ubi legerint? Diſcātqꝫ in Eſaia poſitū. Nā in eo loco ubi nos legimus: atqꝫ trāſtulimus: exiet uir-ga de radice leſſe: & flos de radice eius aſcendet: In hebræo iuxta linguæ illius idioma: ita ſcriptū eſt: exiet uir-ga de radice leſſe: & Nazareus de radice eius creſcet. Cur omiſerūt hoc. lxx. ſi nō licet trāſferre uerbū ꝓ uerbo-Sacrilegiū ē: uel cælaſſe: uel ignoraſſe myſteriū. Trāſeamus ad cætera. Neqꝫ .n. epiſtolæ breuitas patit̉ diutiu-ī ſingulis īmorari. Idē Matthæus loꝗtur: hoc autē totū factū ē: ut cōpleret̉ qd̓ dictū ē a domīo ꝑ ꝓphetā dicētēecce uirgo in utero habebit: & pariet filiū: & uocabūt nomē eius Emanuel. Quod. lxx. trāſtulerūt: ecce uirgo-utero accipiet: & pariet filiū & uocabitis nomē eius Emanuel. Si uerba calūniamur: utiqꝫ nō ē idē: habebit & accipiet: nec uocabūt & uocabitis. Porro ī hebræo legimus ita ſcriptū. Ecce uirgo cōcipiet & pariet filium: & uocabit nomē eius emanuel. Nō Achaz ꝗ arguebat̉ īfidelitatis: nō iudæi ꝗ erāt dn̄m negaturi: ſed uocabit inꝗt ipſaquæ cōcipiet: ipſa uirgo quæ pariet. In eodē euangeliſta legimus: Herodē ad aduētū Magoꝝ fuiſſe turbatum.Scribiſqꝫ & ſacerdotibus cōgregatis ſciſcitatū ab eis: ubi chriſtus naſceret̉. Illoſqꝫ rn̄diſſe: ī Bethleē Iudæ. Sic .n.ſcriptū ē ī ꝓpheta. Et tu Bethleē terra iuda: nequaꝗͣ minima es ī ducibus iuda. Ex te enī egredietur dux: ꝗ regatpopulū meū iſrael: hoc exēplū in uulgata editione ſic fert̉: & tu Bethleē domus Ephrata: modicus es in milibusIuda: de te mihi egrediet̉ dux: ut ſit princeps in iſrael. Quāta ſit īter Matthæum & ſeptuaginta uerborum: oīdiniſque diſcordia: magis hoc admiraberis ſi hebraicam uideas: in quo ita ſcriptum eſt: & tu Bethleem domusEphrata: paruulus es in milibus iuda. Ex te mihi egredietur qui ſit dominator in iſrael. Conſidera gra