¶ Iuramentum eſt affirmatio vel negatio ſacre rei aſſertione firmata. ẜm goff.vel adhibita religione ẜm placen.¶ Auramentum aſſertorium eſt cū iurat̉de p̄ſenti vel de preterito ſic eſſe vel noneſſe fuiſſe vel non fuiſſe. Sed iuramentuꝫꝓmiſſorium eſt qn̄ iuratur de futuro aliquid daturum vel facturum. Aliquandoetiam iuratur per execratianem vt ſi hocnon fecero hoc accidit mihi vel filijs meis aut huiuſmodi. Ponitur ergo triplex.iuramentum. ſcꝫ ꝓmiſſorium aſſertoriuꝫet ꝯfirmatoriū ſcd̓m hoſti. in ſumma d̓ iureut̉. et bar. in. l. Si quis ꝓ eo. ff. de fideiuſſo. et. xxij. q. ij. ꝑ to. Et habetur li. iij. ſētentiarum. diſ. xxxix. De primo in. c. debitores. c. quintauallis ⁊. c. veniēs de iur̄iur̄. De ſcd̓o in. c. fi. e. ti. De tercio in. c.cum contingat ē. ti. Et iuramentū vergitſex modis in peiorem exitū vt no. archixxij. q. iij. ſi aliquem. Et debet iuramentūhabere tres comites ſcꝫ veritatem iudicium ⁊ iuſticiam. c. ⁊ ſi xp̄us. de iur̄iur̄. Et.c. animaduertendū. xxij. q. ij. Et ieremie.iiij. vbi dicitur. Et iurabūt in veritate iuſticia et iudicio. Et iuramentum nō extēditur ad illicitum mandatū. c. quintauallis. ⁊. c. veniens. e. ti. ymmo p̄ſtans et recipiens iuramentū cōtra canones punit̉vt no. in glo. ver. pena. c. grauis de cenſi.alias iuramentum eſt ſeruanduꝫ niſi fiatin diſpendium anime vel ꝑ ſuꝑiorem labſoluatur. c. ſi vero. e. ti.¶ Auramentum calumpnie eſt cum quiſiurat ſe bona fide et nō animo calumniandi agere vel reſpondere nec egiſſe vel reſpondiſſe vnde illud iuretur ꝙ ſibi lis iuſta videtur. Et ſi queritur verum nō inficietur Nil ꝓmittetur nec falſa ꝓbatio detur vt lis tardetur dilatio nulla petetur.c. i. de iura. calū. in glo. iiij.Iuſiurandum qd̓ cōpetentius poſſetdici factum iuramentum vel factū iuratum eo quod ſuꝑ facto turatur vel iuſiurandum eo ꝙ ſuper iure quod iuranti cōpetit iuratur quamuis iuranduꝫ placuitTamen vt factum dicatur ius qꝛ ſuper facto iuris iuratur adicitur iuranduꝫ. quiaillud debet eſſe iuramentum quod anteafuerat iurandum relatione facta non adid quod fit ſed ad id quod fieri conuenit.l. ius autem. ff. de iuſti. et iure. vel vt dicazo. forte ius ponitur ꝓ religione quaſidiceret iuſiuranduꝫ ideſt religio firmanda vnde iuſiurandum idem eſt ꝙ iuramētum factum. Et dicitur quandoqꝫ conuētionale quandoqꝫ iudiciale et neceſſariūConuentionale eſt quando a te peto aliquid et tu negas tamen defers iuramentum vt iurem ſi in hoc caſu iuro vocaturiuſiurandum conuentionale ⁊ voluntarium quia extra iudicio ex cōuentione ⁊ voluntate ꝑcium abſqꝫ aliqua coactione iudicis p̄ſtatur. Iuſiurandum iudiciale etneceſſarium eſt cum in caſu p̄miſſo iuroquod mihi debetur quod peto ſcꝫ iudice.in iudicio mihi conferente vt iurem. Exhoc autem iuramento donatur actio ei q̄dum peteret rem ſuam delato. ſibi ab aduerſario iuramento vel a iudice̓ ſuā eſſerem illā iurauit ab ipſa em̄ tunc peteret.rem ſuā actione infactū que orit̉ ex tali iuramento. Et dicit goff. quod duplex ē iuſiurandum ſcꝫ aſſertorium et promiſſoriūEt aſſertorium triplex eſt ſcꝫ voluntariūvt eſt ꝯuentionale. ff. e. ti. l. iuſiurandumNeceſſarium qd̓ neceſſitate a iudice impoſita defertur vel ſuſcipitur. Et nō pōtrecuſari niſi ex iuſta cauſa vt. ff. d̓ iur̄int̉.l. mandante. Et iudiciale qd̓ in iudicio d̓fertur vel refert̉ a parte ꝑti quod non eſtneceſſarium ſubire ymmodelatum recuſari poteſt hodie licꝫ olim non potuit recuſari ſed referri vnde vide glo. ī. c. fi. de iureiur̓.¶ Auriſdictio eſt poteſtas de publico introducta cum neceſſitate iuris dicēdi velequitatis ſtatuende ſcd̓m azo. Et dicitura nominibus ius et dicio ideſt poteſtas.Pec autem quandoqꝫ eſt ordinaria quādoqꝫ delegata. Iteꝫ alia eſt plena ſcꝫ ſolius principis. Alia aūt ſemiplena alioꝝvidelicꝫ a principe. De hoc vide ſpe. e. t.et. C. e. ti. l. iij. Et nota ꝙ quatuorⁱ dantiuriſdictionem ordinariaꝫ. Primo lex inanimata vel canon. et hoc in dubio. ſecꝰſi apparet velle dare delegatam Secundo lex animata ſcꝫ papa vel imꝑator et iͦinferior niſi ep̄us ſuo vicario. Tercio cōſuetudo. Quarto vninerſitas approbatavt mercatorum cerdonum et aliorum artificium qui poſſunt de ſuo corpore crea