¶ Audex dicitur quaſi ius dicenſ ppl̓o ſiue quod in iure diſceptet? Iure auteꝫ diſceptare eſt iuſte iudicare. Non ē ergo iudex ſcꝫ bonus ſi non eſt in eo iuſticia vt inc. forus. §. in omni quoqꝫ negocio de. ꝟ.ſigni. Et iudex ē qui ex iuriſdictione propria aut ſibi delegata et cōmiſſa ius habet ſuꝑ cauſas litigiorū vel litigatorumcognoſcendi et qꝛ ex ꝓpria iuxiſdictōne. illud habet dicitur iudex ordinarius. ſed qͥex delegata dicitur de legatus et extraordinarius.¶ Iudex ordinarius ē ille qui habet poteſtatē iudicandi a ſe iure ſuo hͦ ip̄o ꝙ ētalis vt ep̄us. baliuus. preſes ꝓuincie. ⁊ꝯſimiles.¶ Iudex delegatus ē ille qui habet poteſtatem de cauſa aliqua ꝯgnoſcendi. abaliquo ſibi cōmiſſam qui etiam dicitur iudex extraordinarius.¶ Iudex cōpetēs dicitur qui cauſe iuriſdictionem habet cū exercitio dato qd̓ perexceptionem poſſit elidi ſiue exceptio cōtingat ꝑſonam vt quia ſuſpectus ſiue iuriſdictionem vt quia reſcriptum ſurreꝑticium vt eſt glo. in cle. cū lite vt lite pe.¶ Iudex incōpetens eſt in quē licet conſenſerimus vel quia ipſe nullā iuriſdictionem habebit vl̓ quia interuenit error inadducendo vel adeundo ip̄m vel quia vicōpulſus ſum in eum conſentire.¶ Iudex cōpromiſſarius re. s. arbiter.¶ Audices pedaney dicunt̉ illi quorumofficiū ē de minutis cauſis et infimis cognoſceret. Et in vtilibus vel vilibus licetſint ordinarij. Et dicuntur a pede qui eſtextrema ꝑs corporis. Maiores vero cāsdebent ec tenent̉ maioribus referre cumipſi ꝑ ſe non pn̄t terminare. C. de pedaneis iudi. l. ij.¶ Iudices cartularij erant olim qui abimꝑatore pͥuilegiati erant vt qui vellentcoram eis litigare poſſent ſed ip̄i non poterant cogere aliquem ad litigandum coram eis. Et dicuntur etium hodie iudices ordinarij creati a comite palatino qͣnon habent adminiſtratōem niſi habitu.vt. no. in. l. i. ff. d̓ iudi. ⁊. l. fi. C. vbi ⁊ apd̓quos reſti. agere. ſit.¶ Iudices domeſtici. Re. s. domeſticiet aſſeſſores.¶ Iudicem delegare ē vice ſua aliū decauſe cognituꝝ conſtituere Et nota ꝙ iudex debet eſſe bonus ⁊ grauis. ideo qꝛ ſimulier imp̄gnata ē grauis etitarda in eūdo. ſic iudex tardo paſſuire debet morigerate et non currere vt ribaldus. Etiaꝫiudex debet eſſe bonus ideo quia debetiudicare gratis. Non em̄ licet vendere iuſtum iudicium etiam ſeculare. Poteſt tn̄ſi indiget expenſas moderatas petere etreciꝑe de vi. ⁊ ho. cle. Cum ab omni. et.xiiij. q. v. Non ſane. Non ideo debet iudex vendere iuſtum iudiciū. ⁊ teſtes veꝝteſtimonium quia vendit aduocatꝰ iuſtūpatrocinium et iuriſperitus verum conſiliuꝫ. Et ſubditur rō ibi. Illi em̄ int̓ vtrāqꝫ partem ad examē adhibent̉. iſti ex vnaꝑte conſiſtunt. Nemo tn̄ de ſuis cogiturfacere beneficium. xi. q. iij. non liceat. ⁊ xq. ij. precarie. Et ſic iudex pōt oꝑas ſuaslocare ⁊ in dandis conſilijs que ſine labore ꝑ legendos libros allegationes querēdo fieri nō poſſunt aliquid reciꝑe pōt vtmodica enxenia que inter lucra nō cōputantur vt. l. ſolet. §. vlti. ff. de offi. ꝓ con.Nec debent illa enxenia in anno centumaureos excedere. l. e. in fi. ff. ad. l. iul̓. repetū. et hoc maxime de iudice delegato.Sed iudex ordinarius non pōt petere expenſas cum ſint ei certi redditus conſtituti. xxiij. q. i. militare Et iudex in cauſisdecidendis debet ſequi cōmunē opinionem non ſingularem alicuius doctoris. lqui ſolidum §. etiam. ff. de le. ij. vbi ſi ſequitur cōmunem opinionem etiam ſi male iudicauerit excuſabit̉ in ſindicatu. īſti.de obli. que ex quaſi delic. in prin. Etiaꝫiuriſperitus ex verbis ſenium ruſticoruꝫargumentatur. l. ſi chorus. §. i. ff. de. le. l.¶ Audicium. hec dictio multipliciter.ſignificat. Primo modo idem eſt quodcaſus fortuitus vt dicitur hoc de meo iudicio venit. Secundo eſt diſcretio vtdicendo in pueris non eſt iudicium. facitinſti. qͦ nō ē permiſ. face. teſt. §. pretereaTercio eſt actio vt cum dicitur iudiciumfamili herciſcunde. ff. de iudi. l. in familieQuarto eſt vltima voluntas teſtatoris. Quinto eſt iudicium vel ſententia iudicis lege. i. ff. de re iudica.