LiberXIII.Bauarurſuaſ longe lateqꝫ diffunderet: āno īperij ſuo vndecīo noniſ auguſti vitā cū morte mutauit¶ Carrarienſium regni principiumParſiliuſ carrarienſiuꝫ princepſ: cum ſuꝑioribuſ āniſ Patauij dn̄atuꝫ deſumpſiſſet: ⁊ in eanō tyrānice: ſed paterne: pluribuſ āniſ regnaſſet. hoc āno magni caniſ Scaligeri verituſ po-tentiam. eidem ſponte vrbis dominium ceſſit. Sed ſequēti āno Cane defuncto: poſtridievrbeꝫ īgreſſuſ: dominiuꝫ aſſumpſit: ⁊ iura populo dedit: ⁊ deincepſ cū pace āniſ. x. regnauitvir certe manſueti animi: ⁊ regie vrbanitatiſ īſignituſ. Qui tandem ſine virili ſtirpe moriēſUbertinum patruelem ex teſtamēto heredem ſibi delegit.Franciſcꝰ Bandaluſ: Ioanni ſorātio quinquageſimuſquitus Uenetoꝝ Dux ſurrogatuſ: ducauit āniſ. io. ⁊ menſe vno. Uir certe tanto magiſtratu dignuſ: ſi vitam: prudētiaꝫ: ac ani-mi magnāimitatem inſpiciaſ. Cuiꝰ clemētia ⁊ virtute pollenſeſ ciueſ alecti ſe ſuamqꝫ ciuitatem Uenetorum ſenatui ſubmiſere. Hic vna cum Ioāne pōtifice: ⁊ Philippo frācorum rege cōtra turchoſ greciſ īfeſtoſ claſſeꝫ nō modicā miſit: que turchoſ repreſſit. Indeqꝫ ī Maſtinum Scaligerū prepotentē virū durū ītulit bellū: ⁊ illū adiuuātibus Philippīo Gonziago ⁊ Obizone Eſtenſi obſidione Verone cinxit. Cum quo tandē pacē hac ꝯditione inijtvt omiſſo Patauio carrariēſibꝰ: ⁊ Brixia Bergomoqꝫ vicecomitibꝰ: ip̄e Ueronā Uincē-tiā: Parma: ac Lucā retīeret. Quibꝰ optīe ex ſnīa geſtiſ emorit̉: ⁊ ī capitl̓o mīoꝝ ſeppellit̉.Gerardinuſ prepotēſ Genuēſium ciuiſ: ex nobiliſſima Spinolarū familia natuſ. hoc eodemanno Lucam vrbem propria pecunia a Germaniſ militibuſ emit: quam quidem ſuperio-ri anno Marchuſ vicecomeſ ab eiſdem germaniſ preſidijſ acceptam in ſuam ptātem rede-gerat. Sꝫ eo abſente idē militeſ indigui: qui ibi p̄ſidio fuerāt relicti/ gerardīo ip̄o vēdidē.¶ Gonzagoꝝ regni principiuꝫ.Ludouicuſ Gonzage vir animo ⁊ viribuſ preſtanſ: hoc āno calliditate ⁊ prudētia quadam izro.Paſſerino Bonacoſſo Mantue prīcipatū ademit. inſeqꝫ ac ſucceſſores ſuoſ trāſtulit. Paſſerinuſ autē ⁊ paulo ante predeceſſores ſui: ip̄m prīcipatum aliquo iuſto titulo per ānoſ multoſ poſſedere Sed diſſenſionum factionibuſ ſubortiſ: adeo inoleuit moſ: vt cuiqꝫ factioſoliceret ciuitatum prīcipatuſ occupare Ludouicuſ v̓o apud Mantuanoſ īſigniſ ⁊ bello celeber hītuſ: hoc anno īſidijſ preparatiſ tumultū in foro ſuſcitauit. Quo tumultū Paſſerinuſ(vt erat vir animo bonuſ ⁊ ſimpliciſ īgenij nil mali ſuſpicatuſ. eueuſtigio cum ſuiſ inermiſin forum deſcendit. quid rei hoc eſſet ſciſcitaturuſ. At Ludouicuſ viſo Paſſerino cōfeſtiꝫcum ſuiſ armatuſ in regiam cōſcendit: ⁊ īde paſſerini deiectiſ preſidijſ: omnia occupāſ: Paſſerinum etiā cum ſuiſ vrbe pepulit. Quo pulſo vrbem cum arcibuſ ⁊ reliquiſ oppidiſ ī ſu-am poteſtatem cōuertit: ⁊ regnauit āniſ. 6. Et ab illo: ⁊ deincepſ vrbis dn̄ium apud Gonzagaſ ſine alicuiuſ īpedimēto vſqꝫ in diem hanc permāſit. Nam pōtificeſ Romani ⁊ īperatoreſ omneſ propter egregiaſ huiuſ familie virtuteſ ip̄m eiſdem cōfirmarūt Sunt tn̄ qui di-cant Gonzagaſ principeſ nō factione: ſed cōi populoꝝ delectōe factoſ. vt cūqꝫ: cōſtat hancilluſtrem celebremqꝫ familiam nūc iuſto titulo Mantuane vrbiſ principatū tenere. Eāqꝫ/familiam dicūt iam ānoſ ſupra ſexcentoſ a Ludouico quodam Theutone regia ſtirpe cre-ato: erectam fuiſſe. Ea .ſ. tempeſtate qua omniſ fere ſtalia citra Rubiconem fluuium ī Salaſſoꝝ erat cultu. Gonzage igitur viri nobiliſſimi atqꝫ ditiſſimi a Ludouico predicto progeniti: primi ex Theutonibuſ fuere ciueſ: qui Matuam venerūt ⁊ īcoluerūt. Quāobremcōſtat Gonzagam familiam antiquitate ⁊ nobilitate Theutonicoꝝ: clariſſime in italia no-bilitatiſ hodie cum reliquiſ principatū obtinere. In qua deīcepſ fuere viri preſtantiſſimi:bello ⁊ pace clariſſimi: atqꝫ fortiſſimi: vt infra dicemuſ.Foreſtorum priuilegium.Mapheus Bergomēſiſ ex nobili Foreſtoꝝ familia natuſ. nō moda iuriū ciuiliſ ⁊ pontificijabūde plēuſ: ſed eloquētia quoqꝫ ⁊ reꝝ gerēdarū prudētia ornatiſſimꝰ: tāpeſtate hac prop-ter eaſdeꝫ clariſſimaſ virtuteſ apud Ludouicum imperatorē maximo in precio habituſ ēꝙ indultiſ ⁊ priuilegijs eidem gratiſ cōceſſiſ: cōteſtatuſ eſt. Nam eidem ⁊ ſucceſſoribuſ ſuiſ 1550ob grata noſtre foreſtoꝝ familie obſequia in ip̄ꝫ exhibita ⁊ eiuſ ꝙͣmaxīe) virtuteſ munificētiſſimū priuilegiuꝫ īmunitatiſ ⁊ exēptiōiſ ac dignitatiſcōceſſit. Cōſtituēſ eū ſucceſſoreſqꝫeius ſuum Palatinum ⁊ honorabilē ciuē in oībuſ italie vrbibuſ: exhimenſ eoſ ab oībuſ one-ribuſ: factionibꝰ: ⁊ cuiuſlibet rei ꝑſonaliſ vexatiōibꝰ: danſ p̄terea eiſdem libertatem ⁊ auctoritatem in eiſdē ciuitatibꝰ creādi notarioſ ⁊ tabellioneſ. illegiptioſqꝫ naturaleſ: Spurioſ acMacereſ legiptimādi. Inſuꝑ ⁊ iudiceſ ordinarioſ ⁊ regis miſſoſ legiptime creare ꝯſtitue̓:ac ordīare. Eoſdēqꝫ potiſſimū ī ciuitatibꝰ Bergomi ⁊ Brixie iudiceſ ordīarioſ ⁊ īꝑij gn̄a-leſ auditores in oībuſ ciuilibꝰ cāis ad cognoſcendū ⁊ diffiniēdum (nō obſtātibꝰ quibuſcūqꝫ
AnnoChri Mūdi