AnnoLiberEhriſti. Qūdi.IX.Cōſtātinuſ magnuscipiebant. Alias quoqꝫ baſilicas extra vrbem hic princeps extruxit: d̓ quibus nūcnon expedit dicere.Belena Celi regis angloꝝ filia iamdiu captiua: ⁊ magni Cōſtātini mater incompa-rabilis fidei ⁊ religionis mulier ꝑ hoc tēpus baptizato filio magnitudīe animi mo-ta cū vidiſſet Chr̄i ꝓdigia ꝑ beatū Silueſtrē ꝯtra iudeos fieri: ab eodem baptizataad perquirendū lignū ſancte crucis mox Hieroſolimā petiſt. Difficile id quidē videbat̉ fieri: ꝗa ab antiquis perſecutoribus/ eo loco veneris ſimulacrum collocatumfuerat: vt chriſtiani venerem ſaluatoris loco adorarēt. At illa vocato ad ſe Iuda iudeo: ꝗ poſtea baptizatus Cyriacus mutato noīe vocatus fuit ſuaſit ⁊ precepit: vt lignū ſancte crucis ſibi a quibuſdā iudeis notū oſtendere dignaret̉. Qui or̄one fuſa-oſtēdit ei locū in quo crux ipſa occultabat̉. Illa vero vbi locū ipſum ruderibus plenum purgaſſet tres cruces ſtatim inuenit. In vna quarū inſcriptio illa legebat̉ tri-bus lignis. I. N. R. Iudeoꝝ: que eueſtigio mulieri nuper mortue admota vitā illireſtituit. Eamobreꝫ Conſtantinus motus edicto vetuit quēpiam deinceps crucisſupplicio puniri. Helena vero ibidem edificato tēplo inde abijt: ⁊ clauos ꝗbus chr̄icorpus cruci conclauatū fuerat ſecum ad filiū Conſtantinopolim detulit: quorumvnū Cōſtātinus in frenū equi ſui trāſtulit: quo in prelio tantūmodo vteret̉. Quodmodo quidem Mediolani in domicilio maximo in precio habet̉. Alterū in Galeeſue cono collocauit. Tertiū vero vt diuus refert Ambroſius ī Adriaticum mare adcōprimēdas ſeuiētis maris ꝓcellas deiecit. Illā v̓o crucis partem: quā ipſa ſecuꝫ inthecis argēteis detulerat in baſilica ſancte crucis ī Hieruſalē (vt diximꝰ) eius rogatu a filio Rome edificata gēmis ⁊ auro diſtinctā collocari fecit. His geſtis Belenaqd̓ reliquū tēpus ſuꝑuixit orthodoxe fidei acerrima ꝓtectrix fuit: necnō ⁊ pauperūorphanoꝝ ac viduarū curā ſuſcipiens tanta eos ꝓſecuta ē humanitate ⁊ caritate: vtvere omniū mater vocaret̉. Hanc Ambroſius ſermone quodā non regis filiam: ſedſtabulariam primo ⁊ humilē fuiſſe dixit: ⁊ ob eius pulchritudinē Cōſtantio cōiun-ctam: quam quidē dn̄s noſter Ieſus chr̄us de ſtercore leuans nō modo cū principibus ſeculi huius: ſed etiaꝫ cum principibus celeſtis glorie collocauit: eo ꝙ volueritvt ſtercus eſtimari: quo chriſtuꝫ lucrifaceret. Obijt v̓o ſuperſtite filio Rome: cui filius ipſe Mauſeoluꝫ erexit: eaimqꝫ ī porphyretico ſepulchro collocauit. Que vt fan-cta ab omnibus habita io. kalendas Septembris veneratur.¶ Arrianorum hereſis ortus.Arrius ꝗdaꝫ Alexādrinus preſbyter: ſpecie quidē ⁊ forma (magis ꝙͣ v̓tute) inſignishis tēporibus vt homo laudis ⁊ glorie (potius ꝙͣ veritatis) cupidus apud Alexandriam vrbē inſaniēs diſcordiā in orthodoxa fide ſerere conatus ē. Separare enimfiliuꝫ ab eterna ⁊ ineffabili dei pr̄is ſb̓a (vt Gratianus. 24. di. i. habet) conabat̉: hispotiſſimū v̓bis. Erat aliquādo qn̄ nō erat nō intelligēs ꝑ hoc filiū pr̄i coeternū eē⁊ fuiſſe ⁊ eandē in trinitate ſb̓am: cum dictum ſit. Ego ⁊ pr̄ vnum ſumus. Et ꝙ imperatoꝝ edicta: aut hoſtiū inſidie: necnō ⁊ tyrannoꝝ gladij contra fidem catholicāpotuerūt his ſuis fraudibus preualere conatus ē. Unde ⁊ totū pene orbē ſuo peſſi-mo infecit errore. Nec tamen ſceleſtū ac dyabolicum virum dn̄s permiſit impuneꝫꝗa haud multo poſt obſcena morte vitaꝫ finiuit. Ei nanqꝫ viſcera effluxere tota itaꝙ corpus vitalibus vacuum remāſit adeo vt quis per os eius reſeratū videret vſqꝫin corporis imum. Et ab eo Arriani poſtea cognominati ſunt.Nicena Synodus prima omniū trecentoꝝ decem ⁊ octo patrum ſextodecimo imperij Conſtantini anno ꝯtra perfidi huius Arriſ dogma Silueſtro pontifice ⁊ Conſtātino iubēte celebrat̉: ubi aliquādiu ⁊ quidē acriter diſputatū fuit. Tandē re ipſaeo in concilio diligenter diſcuſſa ꝯcluſum fuit Omuſion ſcribi debere. i. Chriſtuꝫeiuſdē cū patre ſb̓e confiteri. Nam uiri quidā in queſtionibus callidi Arrio multuꝫfauebant ſimplcitati fidelium aduerſantes: inter quos Euſebis phūs ceſarienſisep̄us diuino ſpiritu tactus: uno momēto fidē quā antea impugnabat (ut ſanctā ⁊ integrā) ſtatim amplexus ē. Et ex ſanctoꝝ patrū precepto ſymbolū maius edidit: ubiad deiciendam pernicioſam Arrij opinionē filiū dei genitū nō factū: ꝯſubſtātialēqꝫpr̄i ꝯſcripſit ac patribus tradidit: cui inuētioni nihil penitus detractū: aut mutatuꝫ