Druckschrift 
Scripta ad Hanibaldum episcopum super quattuor libros Sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

EI.I

que contra voluntatem beneplaciti diſtinguūtur PSicut eſt inuenire bonum ⁊ melius. ita malum ⁊ peiꝰſed reſpectu boni ⁊ melioris ſunt duo ſigna voluntatisſcꝫ cōſilium ⁊ p̄ceptum. ergo debēt duo aſſignariʳ reſpectu mali et peioris. ℟ dicendum ꝙ aliquid diciturde deo dupliciter. Uno modo ẜm ꝓprietatem ſicut ſpiritualia vt ſapiētia bonitas ⁊ hmōī Alio modo methaphorice ſicut materialia qꝛ ergo voluntas in nobis etſpūalis eſt ⁊ mat̓ialis mat̓iale paſſionē. hꝫ annexaꝫ. iōvtroqꝫ modo de deo dicit̉. ſcd̓ꝫ qͥdem ꝙ ꝓprie de deo dicitur voluntas ſic vocat̉ volūtas bn̄placiti. qꝛ vere ⁊ ꝓprie loquendo aliquid vult volūtate ī bn̄placiti. Scd̓overo ꝙ dicit̉ de methaphorice ſic ea q̄ in nobis ſolēt eēvoluntatis effectus ⁊ ſigna dicūtur dei volūtas ꝓpterhoc ꝙ dicit̉ voluntas ſigni. ſicut ⁊ id qd̓ in nobis ſoleteſſe ſignū ire ſcꝫ punitio in ſcriptura methaphorice iradei nominat̉. Eſt autem in nobis duplex ſignum volūtatis accipere. Uno modo quo ad ꝓſecutionem boni.Alio modo quo ad fugam mali. Quātum ad bonuꝫ aſignatur qͥdem voluntatis ſignum ẜm ꝙ impetuꝫ facitad opusˡ oꝑatio. ẜm vero ꝙ de agendis diſponit conſilium ⁊ p̄ceptum. ſed cōſilium reſpectu eorū ſine quibf.inis haberi poteſt ſed non cōuenit ꝯgrue. p̄ceptum vtre reſpectu eoꝝ ſine qͥbus finis haberi non poteſt. Secqͣꝫtum ad malum etiam eſt duplex ſignum. malum enꝰquādoqꝫ impeditur. ⁊ ſic eſt ꝓhibitio. quādoqꝫ non impeditur. ⁊ ſic eſt ꝑmiſſio. Ad primum ergo dicenduꝫꝙ voluntatis diuine ſigna aſſignātur nō ad oſtenderdum ꝙ deus ſit volēs abſolute. ſed ꝙ ſit volens hoc vl̓illud. ⁊ ideo ſcientie vel potentie ſigna non oſtendūturſed voluntatis. nam deus omnia ſcit ⁊ poteſt. ſed nonom̄ia vult Ad ſcd̓m dicendū ꝙ ſicut punitio non fitad hoc a deo vt oſtendat ſe iratum ita nec p̄ceptum adhoc fit vt oſtendat ſe volentem ꝓpter qd̓ nō eſt ſignumfalſum qͣꝫuis deus aliquid p̄cipiat. qd̓ tamē nō vult voluntate beneplaciti. nō enim dicūtur voluntatis ſignaquia adhibentur ad ſignādum deum velle. ſed quia irnobis ſolent eſſe ſigna volendi. Ad tertium dicēduꝙ voluntas non eſt cauſa determinata ad vnum effectum. ⁊ ideo non oꝑtet vnum ſolum ſignum eius accipere Ad quartum dicendum ꝙ qͣꝫuis oꝑatio dei nūqꝫ repugnet volūtati beneplaciti tamē differta voluntate beneplaciti differētia tēporalis ab eterno. naꝫ operatio eſt temporalis voluntas vero beneplaciti eterna. Ad quintum dicendum ꝙ omne malum dicitur ꝑremotionem a fine. ſed non omnia bona eadeꝫ rationeordinantur in finem. ⁊ ideo vnum ſignum voluntatisſufficit ad mala magna vel ꝑua nō aūt ad bona. DI.XEVIIc oritur q̄ſtio. HicIqueruntur quattuor. Primo vtrum diCuina voluntas debeat diſtingul ꝑ antecedentem ⁊ cōſequentem. Secūdo vtrum deus velitomnes homines ſaluos fieri Tertio vtrum mala ſitfieri bonū. Quarto vtrum deus velit mala fieri.O primum ſic ꝓceditur ⁊ videtur ꝙ volūtasdinina non debeat diſtingui ꝑ antecedētem⁊ ꝯſequentem. motus enī voluntatis ſeqͥturactum cognitionis. ſed actus diuine cognitionis non habet pͥus ⁊ poſterius. cum ſua cognitio nonſit diſcurſiua. ergo non eſt verum ꝙ deus velit aliquidantecedent̓ ⁊ ꝯſequēter. Pͣ Si in deo ponitur volūtas antecedens ⁊ ꝯſequens hoc aut erit ꝓpter ordinemvolūtatis aūt ꝓpter ordinem volitoꝝ ſed non ꝓpter or-

dinem volitorū quia ſic volūtas antecedēs eēt de primis creaturis tm̄. ſimiliter nec ꝓpter ordinem volūtatis cum ſit vna ⁊ ſimplex. ergo diuina volūtas non debet diſtingui ꝑ antecedētem ⁊ cōſequentem. Pͣ Illd̓qd̓ non poteſt ab alio impediri nec mutari non iudicatur ex alio. ſed a ſeip̄o tantum. ſed ẜm Damaſcenū. voluntas in deo dicit̉ antecedēs qͣſi ex ſeip̄o exiſtens. ſedꝯſequens eſt cauſa noſtra. ergo videtur ꝙ cōſequēs voluntas deo non competat cuꝫ ip̄e impediri non poſſitaliunde. Sed cōtra eſt qd̓ dicit Dam̄. in ſcd̓o li. oportet ſcire ꝙ deus antecedēter vult omnes ſaluos fieri nōautem ꝯſequenter. Pͣ Uoluntas ꝑ prius eſt finis qͣꝫeorum que ſunt ad finem. ſed deus vult aliquid quaſifinem. ⁊ aliquid quaſi ad finē. ergo deus vult aliquidantecedēter ⁊ aliquid cōſequenter. ℟. dicendum ꝙ iīactione alicuius agentis eſt aliquid cōſiderare ex partefacientis. ⁊ aliquid ex ꝑte facti. hoꝝ duoꝝ qd̓ eſt ex ꝑtefaciētis pͥus eſt vn̄ ⁊ voluntas diuīa que eius oꝑatōeꝫdeterminat ad effectum aliquid reſpicit ex parte ip̄iusdei volentis ⁊ facientis ſicut cōmunicatōeꝫ ſue bonitatis vl̓ aliquid hmōi. ⁊ aliqͥd ex parte facti ſcꝫ qd̓ natura vel conditio rei facte requirit ⁊ qͣꝫtum ad primuꝫ dicitur in deo voluntas antecedēs qͣꝫtum autem ad ſcd̓ꝫdicitur voluntas ꝯſequens. Ad primum ergo dicendum ꝙ deus non dicit̉ aliquid antecedēter vel ꝯſequēter velle ꝓpter ordinem qͥ ſit in actu eius volūtatis ſedꝓpter ordinem volitorū. Ad ſcd̓m dicendum ꝙ ordovolitoꝝ a deo non eſt in ꝓpoſito accipiendus ẜm diuerſas creaturas. ſed ẜm diuerſa que ad vnam creaturamꝑtinent. nam vni ⁊ eidem creature ꝯuenit aliqͥd ex parte dei ſcꝫ totum id qd̓ habet de bono. ⁊ aliquid ex parteſui ſcꝫ defectus reſpectu quorum diſtinguit̉ voluntasantecedens ⁊ cōſequens vt dictum eſt. Ad tertiū dicendum ꝙ ordo ſapiētie hoc reqͥrit ꝙ volūtas dei referatur ad rem ẜm eius ꝯditionem. ⁊ ideo volūtas ī deoꝯſequens ponitur qͣꝫuis dei voluntas non poſſit impediri nec īmutari a creatura.O ſcd̓m ſic ꝓceditur. ⁊ videtur ꝙ deus nonvelit omnes homīes ſaluos fieri nihil ē p̄deſtinatio aliud qͣꝫ ꝓpoſitum dei d̓ ſalute humana ſed non om̄es ſunt p̄deſtinati a deo. ergoip̄e non vult omnes homines ſaluos fieri. Pͣ Uolūtas dei vt ſupra dictum eſt. ē pͥma ⁊ ſūma cauſa omniūrerum poſita aūt cauſa ponitur effectus. ſi ergo deꝰ vellet omnes homīes ſaluos fieri. omnes ſaluarētur cuiꝰcōtrarium patet. Pͣ Quēcūqꝫ vult deus ſaluari diligit cū diligere ſit velle bonū dilecto. ſꝫ deꝰ aliquos habet odio. ẜm illud Malach̓. j. Iacob dilexi: eſau odiohabui. ⁊ in psͣ. odiſti omnes qͥ oꝑantur iniquitatem. etgo deus non vult omnes homīes ſaluos fieri. Sedcontra eſt qd̓ apoſtolꝰ dicit. jͣ. Timo. ij. Qui vult om̄eshomines ſaluos fieri. Pͣ Magis eſt ꝓprium diuine volūtati qd̓ eſt ex parte ſua qͣꝫ quod ē ex parte noſtraſed ẜm Damaſ. deus ẜm ꝙ eſt ex ip̄o antecedenter vultomnes homines ſaluos fieri. ſed ẜm illud qd̓ ex nobiseſt non vult inqͣꝫtum merita aliquorum repugnant. etgo magis eſt dicendum ꝙ deus velit omnes hominesſaluos fieri qͣꝫ non velit Ꝙ dicendum ꝙ hoc verbumapoſtoli quod in queſtione verſatur quattuor modisa diuerſis eſt intelligendum Uno modo Dama. qͥ dicit deus vult voluntate antecedente omnes hominesſaluos fieri. ſed nō ex ꝯſequenti qd̓ patet ex p̄dictis. nāqͣꝫtuꝫ ex ſcip̄o eſt deus vult oībꝰ ſuam bonitatē cōicarevult tamē ꝙ in cōmunicatōe debitus ordo fuet̉. ⁊ idcovult ꝙ illi in quibus eſt impedimenū ꝑticipatōis gl̓ie