ſtro tam ꝓfunda deſideramus ſcire. nec eſt respegrina nec longe querenda. animꝰ quo iſta ſapimus ſed eſt ſemꝑ nobiſcū adeſt. tractat loquitur ⁊ intus neſcit̉. Datū eſt illi tam ingentiū rerum ſcire ſecreta: ⁊ ſeip̄m cognoſcere nō poteſt.h ille. ¶ Tertiū lumen quo oſtendimꝰ ꝙ ſit aīdicit̉ figuratōis. Ip̄a quippe corꝑis humani figura ad celos crecta deſignat aliqͥd eſſe in hoīeqd̓ ad celos tendere debeat. Hinc Ouidius inpͥmo methamorpho. dicit. Pronaqꝫ cum ſpectent animalia cetera terrā. Os homī ſb̓lime dedit celumqꝫ videre. Iuſſit ⁊ erectos ad ſideratollere vultus. Et Bern̄. ſuꝑ Can̄. ait. Corꝑisſtaturam ideo deus dedit homī rectam. vt corporea rectitudo exterioris vilioriſqꝫ figmenti.homīem interiorē rectitudīs ſue formande moueret ⁊ decor viui deformitateꝫ argueret animihec Bern̄. Ex qͥbus concludimꝰ ꝙ in numerocreaturaꝝ reperit̉ aīa rational̓ ad imaginem ⁊ſimilitudinem dei creata cuius p̄ſtantiā ex hisq̄ amodo diſſeremus vnuſqͥſqꝫ ꝑcipere poteſt.¶ Secundū dubiū abſoluendū eſt vtrū animaſit corpuſ. Ad qd̓ reſpondemus ſequētes ī hacꝑte doctrinam fidei ⁊ ſacre theologie. ꝙ animaeſt ſpūalis ſb̓a. Ariſto. ꝟo in. ij. phiſicoꝝ dicit.ꝙ vltima formaꝝ naturaliuꝫ ad quā terminat̉conſideratio ph̓ie naturalis .ſ. aīma humana ēqͥdem ſeꝑata: ſꝫ tn̄ in materia. Quod ex hoc probat. Quia hō ex materia generat homīem ⁊ ſolSeꝑata qͥdem eſt ẜm v̓tutem intellectiuā. quiavtus intellectiua non eſt ꝟtus alicuius organcorꝑalis. ſicut ꝟtus viſiua eſt actus oculi. Intelligere em̄ eſt actus qͥ non pōt exerceri per organum corꝑale ſicut exercet̉ viſio. Sed in materia eſt inqͣꝫtum ip̄a anima cuius eſt hec ꝟtuseſt corꝑis forma ⁊ terminus generatōis humane. Sic gͦ ph̓s dicit in. iij. de aīma. Ꝙ intellectꝰeſt ſeꝑatus. qꝛ non eſt ꝟtus alicuiꝰ organi corporalis. Exquo apparet ineptia illorū: qͥ vt dic̄Tho. j. ꝑte. q. lxxv. Imaginatiōem tranſcend.re non valētes ſola corꝑa dicebant eſſe: ⁊ quodnō eſt corpus nihil eſſe. Contra iſtos eſt auctoritas ſcripture Eccleſiaſtes vl. c. vbi ſic habet̉.Reuertat̉ puluis in terrā ſuam ⁊ ſpiritꝰ redeatad deū qͥ dedit illum. Augꝰ. inſuꝑ li. xix. de ci.dei cōmendat Varronē qͥ hoīem nec aīaꝫ ſolaꝫnec ſolū corpus: ſꝫ anima ſimul ⁊ corpus eſſe arbitrabat̉. Et ſi obijceret̉ ꝙ mouentis ad motuꝫoportet eſſe aliquem cōtractum: cōtractus aūtnon eſt niſi corporū. gͦ cum aīma moueat corꝑvidet̉ ꝙ ſit corpus. Reſpondet Tho. vbi. sͣ. ꝙduplex eſt cōtractus .ſ. qͣꝫtitatis ⁊ ꝟtutis. Prſſo modo corpꝰ nō tangit̉ niſi a corꝑe. Secunbo mō corpus habet tangi a re incorꝑea q̄ monet corpus. Sed adhuc pleriqꝫ inſtāt ꝙ animānullus videt. quō gͦ eſt dum a corꝑe ſeꝑat̉ a nemine conſpicit̉. qͥd gͦ eſt ſi nō videt̉ nō ſentitur.nō audit̉. neqꝫ quo ſe cōferat ſcimꝰ: Ad hoc reſpondet Gregꝰ. in. iiij. dialogorū li. ꝙ aīa eſt illa ſpūalis ſb̓a: cuius ꝟtute qͣꝫdiu eſt in corporecorpus viuit. corpus ſentit. oculi vident. aureſaudiunt. ⁊ tamen ip̄a corporeis oculis nō vid̓rIdem dicimus de angelis: de demonibus ⁊ deip̄o altiſſimo deo. ꝙ illorū effectus negare nonpoſſumꝰ qͥs oculis inſpicimus ⁊ manibus contrectamus ⁊ cuius ſint ſpūales ſb̓e corꝑeis ſenſibus non ſb̓ijciunt̉. Hinc Lactantiꝰ lib̓. vij. diuinaꝝ inſtitu. de deo loquēs aliqua deducit exempla qͥbus ꝯuīci poſſunt hi qͥ nihil eſſe volūtniſi quod vident. Quia inqͥt deus ab hoīe videri non pōt. ne quis eū putaret ex eoip̄o deuꝫnon eſſe. qꝛ mortalibus oculis nō videtur intercetera ſuoꝝ inſtitutoꝝ. mirabilia fecit etiā multa quorū vis qͥdem apparet. ip̄a aūt nō vidēturſicut eſt vox odor ventus vt harū rerum argumento ⁊ exemplo etiam deum licet ſb̓ ocul̓ nonveniret. de ſua tn̄ vi ⁊ effectu ⁊ oꝑbus cerneremus. Hec ille. Pari modo ⁊ aīe ꝟtutem ſtupēdiſſimaſqꝫ oꝑatiōes vt diximus in p̄cedēti dubio ꝯtuentes animā eſſe dep̄hendimus ſubſtātiam ſpūalem nobiliſſimā. Et vt Augꝰ. refert īli. de immortalitate aīme. Nihil abſurdius dicipōt qͣꝫ tantūmodo ea eſſe que ocul̓ cōſpicimꝰ.⁊ ea non eſſe q̄ intelligentia ſubſiſtere iudicamꝰ.¶ Tertiū dubiū abſoluēdum eſt. vtrū aīe cauſentur ex ſemine. ⁊ poſſet qͥs arguere ꝙ ſic. Primo quia Geneſis. xlvj. c. ſcribit̉. Cuncte aīmeq̄ ingreſſe ſunt cum Iacob in egyptū: ⁊ egreſſeſunt de femore illiꝰ. Sed nihil egredit̉ de femore hominis niſi inqͣꝫtum cauſat̉ ex ſemine. ergoanima intellectiua cauſat̉ ex ſemine. Scd̓o homo generat ſibi ſimile ẜm ſpeciem. ſed ſpēs humana cōſtituit̉ ꝑ animā rationalem. ergo aīmarationalis eſt a generāte. Tertio inconuenienseſt dicere ꝙ deus cooperet̉ peccātibus: ſꝫ ſi anime rationales cauſarent̉ a deo. deus interdumcooperaret̉ adulteris. ex quorū illicito coitu ꝓles interdum generat̉. Ad habendā huius veritatis noticia ſanctus Tho. j. ꝑte. q. cxviij. itadicit. ꝙ impoſſibile eſt ꝟtutem actiuam que eſtin materia extendere ſuam actionē ad ꝓducendum in materialem effectum. Manifeſtum eſtautē ꝙ pͥncipiū intellectiuū in homīe eſt principium tranſcendens materiā. habet em̄ oꝑatiōꝫin qua non cōmunicat corpus. Et ideo impoſſibile eſt ꝙ ꝟtus que eſt in ſemine ſit ꝓductiua intellectui pͥncipij. Similit̓ etiam qꝛ ꝟtus q̄ ē in ſemine agit in ꝟtute anime generantis ẜm ꝙ anima generantis eſt actus corꝑis vtens ipſo corpore in ſua operatione. In oꝑatiōe aūt intellek ⁊
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten