Sermones de decem preceptis

medicus qͥ ſciret eū amouere. Tandē venitquidā qui fecit tenellas quaſdā ⁊ dixit ꝙ eūamoueret. Tunc buſo aſpexit eū tā horribili vultū ꝙ ille cecidit in terrā ⁊ amplius nonaudebat aliqͥd facere. Et nullꝰ fuit qui ſciretapponere conſiliū. ſed mala morte mortuuseſt. Patet modo p̄ceptū ⁊ ꝓmiſſum quodꝓmittitur.On occides. Nō mechaberis. Nonfurtū facies. Psͣ. Tūc nō cōfundarcū ꝑſpexero in om̄ibꝰ mādatis tuis.Iacobꝰ dicit. Qui totā legē ſeruauerit. offēdit aūt in vno factus eſt omniū reꝰ. Nō qꝛ ꝓvna trāſgreſſione tm̄ puniet̉ pena ſenſuſ. ſic̄ꝓ tranſgreſſiōe omniū. ſꝫ puniet̉ tm̄ pēa dāni. nō tamen ita acriter pro vno ſicut ꝓ om̄ibus. Ideo ſi qͥs vult ꝑtingere ad vitā et̓nā.oportet ꝙ ꝑſpiciat ī om̄ibꝰ mandatꝭ dei corde ⁊ oꝑe. Et ideo dixit pͣs. Cū ꝑſpexero .i. ꝑfecte inſpexero ⁊ ꝯſiderauero. Et iuxta hocego nō timebo ꝯfundi Nō eſt magnū cōfundi in p̄ſenti. ſꝫ ꝯfundi eternaliter. hoc dēmꝰabhorrere Sed tn̄ nō poſſumꝰ euadere iſtāconfuſionē niſi ꝑſpiciamꝰ in omnibꝰ mādatis dei. Ideo deum rogemꝰ in principio ⁊c̄.Non occides ⁊c̄. Dicebā vobis ꝙ mādata dei diſtinguebant̉ in duas tabulas. In pͥma cōtinent̉ mandata ẜm legē iuſticie ordinantia nos ad trinitatē. qua ꝯtinentur triamandata ẜm tria appropriata tribꝰ ꝑſonis.In ſecūda tabula ꝯtinent̉ mādata ordinātia nos ad ꝓximū. ⁊ hoc ẜm duplicē ꝑtē iuſticie .ſ. innocētie ⁊ beneficētie. Reducit̉ aūt tota iuſticia ad tria. Quia deo debemꝰ exhibere debitā reuerentiā ꝑ orōnem ꝯfeſſioneꝫ ⁊ſatiſfactōem. Patri debemꝰ exhibere beneficentiā. ⁊ om̄ibꝰ alijs innocentiā. Dictū eſt d̓tribꝰ mādatis que nos ordināt ad deū. Dictum eſt etiaꝫ de quarto mādato qd̓ accipit̉penes partē iuſticie que eſt bn̄ficentia. ī quoprecipit̉ ꝙ debemꝰ exhibere honorē patri etmatri. Sequit̉ de fex alijs mādatis que ꝑtinent ad innocentiā. Nocet aūt qͥs ꝓximoſuo tripl̓r. ꝑuerſitate oꝑis. falſitate ẜmonis⁊ improbitate volūtatis. Et ꝓpter hoc legiſlator pͥmo ꝓhibet nocumentū qd̓ ꝓuenit exꝑuerſitate oꝑis. Peruerſitas aūt oꝑis qͣ qͥsiniuriat̉ alij eſt triplex. Aut em̄ quis iniuriatur alij inꝓpria ꝑſona. aut in ꝯiuncta ꝑſonaaut in temꝑali ſubſtātia. Et ẜm hec ſūt triamandata que ꝑtinent ad innocentiā. In pͥmo ꝓhibet̉ nocumentum in ꝓpria ꝑſona. ibi

Non occides. In ſecūdo ꝓhibet̉ nocumentum in ꝑſona ꝯiuncta. ibi. Non mechaberIn tertio ꝓhibet̉ nocumentū in ſub̓a tꝑali.ibi. Non furtū facies. Primo dico cū dr̄. nōoccides. ꝓhibetur ira ꝓrumpēs in iniuriasꝑemptiuas vite naturalis ſiue ſubſtātialis⁊ vite incolumis ⁊ vite honorabilis. Natura em̄ appetit qd̓ melius eſt. ⁊ ideo nō ſuffiēſibi ꝙ habeat vitā ſubſiſtentē. imo cum hocvult vitā ſalubrē ⁊ incolumē. Ergo ī iſto mādato nō occides. legiſſator ꝓhibet pͥmo iraſꝓrumpētes in iniurias ꝑemptiuas vite naturalis. Secūdo ꝓhibet iras ꝓrumpentesin iniurias vite incolumis .f. quādo fit iniuria ꝑ verbera vel vulnera. Tertio prohibetiras ꝓrumpētes in iniurias vite honorabilis. ſicut eſt iniuria que eſt in ꝯtumeliā apertam vel occultā ſicut illa que fit per ſignumUnde dictū eſt in euāgelio. Audiſtis qꝛ d̓ctum eſt antiquis Nō occides. Ego aūt dico ꝙ om̄is qui iraſcit̉ fratri ſuo reꝰ erit iudicio. Qui aūt dixerit fratri ſuo racha reꝰ eritꝯcilio. Qui aūt dixerit fatue. reus erit gehēne ignis. Ergo planū eſt ꝙ tribꝰ modis fac̄homo ꝯtra illud mandatū .ſ. qn̄ quis iraſcit̉fratri ſuo. vel quādo dicit racha. vel qn̄dicitfatue. Et quādo hͦ facit ex deliberatōne animi tūc dicit ꝙ reꝰ eſt gehēne ignis. Et qꝛ vita naturalis fundamentū eſt reſpectu aliaꝝideo ſub iſto modo. nō occides legiſlator expreſſit mandatū. Manichei aūt obijciuntnobis ⁊ dicūt ꝙ ꝯtradicit ſibi legiſlator. Dicit em̄. Nō occides. Et alibi dicit. Maleficos nō patieris viuere. Et hͦ eſt ꝯtra principes in xp̄iana lege. qui ꝑ ſententiā udiciariam alios occidūt. Itē obijciūt ꝙ dn̄s dicit.Omnes qͥ acceperint gladiū. gladio ꝑibuntErgo nō licet gladiū acciꝑe. Et ſimiliter dicunt ꝙ nō licet ſacerdotē eſſe occiſorē. Et heſt ꝯtra eccl̓iam et eccleſiaſticas ꝑſonas quiexequēdo iudiciū ⁊ imperādo accipiūt gladium. Itē obijciūt qd̓ d̓r. Ego aūt dico vobiſnō reſiſtere malo. Et hͦ eſt ꝯtra legiſlatoremIntelligere debemꝰ ꝙ ꝓhibet̉ hic occiſio hominis. nō beſtiaꝝ vel virgultoꝝ. ſic̄ dicebātantiqͥ manichei qͥ nolebāt comedere de fructibꝰ arboꝝ. Occiſio aūt hoīs pōt eſſe a legeaut ab hoīe. in ꝟitate aut interp̄tatiue. Occiſio aūt hoīs ab hoīe ſic̄ ab hoīe nō vt a lege ꝓhibet̉. Sꝫ deꝰ qͥ ꝯditor eſt nature ⁊ ꝯſeruator nature ⁊ legis pōt hoīnem pͥuare vitaqn̄ vult. Lex aūt occidit hoīem qn̄ miniſter