Fo.CXXIII
Imaginē. qd̓ eſt videre ꝑ ſpeculū ⁊ ī enigmate. Operatio aūt memorie eſt retētio ⁊ rep̄ſentatio. nō ſolū p̄ſentiū ⁊ corꝑaliū ⁊ temnoraliū. verū etiā ſuccedentiuꝫ. ſimplicium⁊ ſempiternaliū. Retinet nāqꝫ memoria p̄terita ꝑ recordationē. p̄ſentia ꝑ ſuſceptioneꝫ.futura ꝑ p̄uiſionē. Retinet etiā ſimplicia ſicut pͥncipia quantitatū cōtinuaꝝ ⁊ diſcretarū. vt punctū. inſtans. ⁊ vnitatē. ſine qͥbꝰimpoſſibile eſt meminiſſe aut cogitare ea q̄principiant̉ ꝑ hec. Retinet nihilominꝰ ſcientiarū pͥncipia ⁊ dignitates. vt ſempiter/nalia ⁊ ſempiternaliter. qꝛ nunqͣꝫ pōt ſic obliuiſci eorū dūmodo ratiōe vtat̉. qͥn ea audita approbet. ⁊ eis aſſentiat. nō tanqͣꝫ d̓ nouo ꝑcipiat. ſed tāqͣꝫ ſibi innata ⁊ familiariarecognoſcat. Sicut ptꝫ. ſi ꝓponatur alicuide quolibet affirmatio vel negatio. vl̓. om̄etotū eſt maius ſua parte. vel q̄cunqꝫ alia dignitas. cui nō eſt ꝯtradicere. admittit̉ ratione. Expͥma igit̉ retentiōe actuali oīm tēporaliū. p̄teritoꝝ. ſcꝫ p̄ſentiū ⁊ futuroꝝ. habet effigiē eternitatis. cuiꝰ ꝑſens indiuiſibile ad omīa tꝑa ſe extendit. Ex ſcd̓a apparetꝙ ip̄a nō ſolum habet ab exteriori formaripphantaſmata. verūetiā a ſuꝑiori ſuſcipiēdo ⁊ in ſe habēdo ſimplices formas. que nōoſſunt introire ꝑ portas ſenſuū ⁊ ſenſibiliū phantaſias. Ex tercia habet̉. ꝙ ip̄a habet lucē incōmutabilē ſibi p̄ſentē. in qͣ meminit inuariabiliū veritatū. Et ſic ꝑ operationes memorie apparet ꝙ ip̄a anīa eſt imago dei ⁊ ſil̓itudo. adeo ſibi p̄ſens ⁊ eum habens p̄ſentē ꝙ eū actu capit. ⁊ ꝑ potentiaꝫcapax eius eſt. ⁊ particeps eſſe pōt. Operatio autē virtutꝭ intellectiue eſt in ꝑceptione intellectꝰ terminorū. ꝓpoſitionū et illationū. Capit autē intellectus terminoꝝ ſignificata. cū cōprehendit qͥd eſt vnūquodqꝫ ꝑ diffinitionē. Sed diffinitio habet fieri ꝑ ſuꝑiora. et illa ꝑ ſuꝑiora diffiniri habētvſqꝫ quo veniat̉ ad ſuꝑna ⁊ generaliſſima. qͥbus ignoratis nō poſſunt intelligi diffinitiue inferiora. Niſi igit̉ cognoſcat̉ quid eſtens ꝑ ſe. nō p̄t plene ſciri diffinitio alicuiuſſpecial̓ ſubſtātie Nec ens ꝑ ſe cognoſci pōt.nili cognoſcat̉ cū ſuis conditiōibꝰ. que ſūtvnum. verū. bonū. Ens autē cū poſſit cogitari vt diminutū. ⁊ vt cōpletū. vt imꝑfectuꝫet vt ꝑfectū. vt ens in potētia. ⁊ vt ens in actū. vt ens ẜm quid. ⁊ vt ens ſimpliciter. vtens in parte. ⁊ vt ens totalit̓. vt ens tranſi-
ens. ⁊ vt ens manens. vt ens ꝑ aliud. et vtens ꝑ ſe. vt ens ꝑmixtū nō enti. ⁊ vt ens purum. vt ens dependēs. ⁊ vt ens abſolutuꝫ.vt ens poſteriꝰ. ⁊ vt ens pͥus. vt ens mutabile. ⁊ vt ens īmutabile. vt ens ſimplex. ⁊ vtens cōpoſitū. cū priuatōes ⁊ defectꝰ nullatenus poſſint cognoſci niſi ꝑ poſitiōes. nōvenit intellectꝰ noſter vt plene reſoluēs intellectū alicuiꝰ entiū creatorū. niſi iuuet̉ abintellectu entis puriſſimi. actualiſſimi. cōpletiſſimi ⁊ abſoluti. qd̓ eſt ſimplicit̓ ⁊ eternū ens. in qͦ ſunt ratōes omniū in ſua puritate. Quō autē ſciret intellectꝰ hoc eſſe ensdefectiuū ⁊ incōpletū. ſi nullaꝫ haberet cōgnitionē entis abſqꝫ om̄i defectu. Et ſic dealijs ꝯditiōibꝰ p̄libatiſ. Intellectū aūt ꝓpoſitionū. tunc intellectꝰ nr̄ dicit̉ veraciter cōprehendere. cū certitudinalit̓ ſcit illas veras eſſe. ⁊ hoc ſcire ē ſcire. qm̄ nō poteſt falli in illa cōprehenſiōe. Scit em̄ ꝙ veritasilla nō pōt aliter ſe habere. Scit igit̉ veritatem illā eſſe incōmutabilē. Sed cū ipſamens nr̄a ſit cōmutabilis. illaꝫ ſic incōmutabiliter relucentē nō poteſt videre. niſi peraliqͣm aliā lucē oīno īcōmutabilit̓ radiātē.quā impoſſibile eſt eſſe creaturā mutabilē.Scit igit̉ in illa luce q̄ illumīat oēm hoīemvenientē in hunc md̓m. q̄ eſt lux vera ⁊ verbum in pͥncipio apud deū. Intellectū autēillationis tūc veraciter ꝑcipit nr̄ intellectꝰ.quādo videt ꝙ cōcluſio neceſſario ſequit̉ exp̄miſſis. quod nō ſolū videt in terminis neceſſarijs. verū etiā in cōtingentibꝰ. vt ſi homo currit hō mouet̉. Hanc autē neceſſariam habitudinē ꝑcipit nō ſolū in rebꝰ entibus. verūetiā in nō entibꝰ. Sicut em̄ ī homine exiſtēte ſequit̉. ſi homo currit. homomouet̉. ſic etiā nō exiſtente. Huiuſmōi igit̉illatiōis neceſſitas non venit ab exiſtentiarei in materia. qꝛ eſt ꝯtingēs. nec ab exiſtentia rei in anīa. qꝛ tunc eſſet fictio ſi nō eſſet īre. Uenit igit̉ ab exemplaritate ī arte eterna. ẜm quā res habēt aptitudinē ⁊ habitudinē ad inuicē ad illiꝰ eterne artis rep̄ſentationē. Om̄is igit̉ vt dicit Auguſtinꝰ in lib̓.de vera religione. vere ratiocinantꝭ lumenaccendit̉ ab illa veritate. ⁊ ad ip̄am nitit̉ ꝑuenire. Ex qͦ manifeſte apparet. ꝙ cōiunctꝰſit intellectus noſter ip̄i eterne veritati. dūniſi ꝑ illā docentē nihil verū poteſt certitudinaliter caꝑe. Uidere igit̉ ꝑ te potes veritatem. que te docet. ſi te ꝯcupiſcētie ⁊ phan-