Capitulum.Preceptuꝫ.Tercium
ip̄e iurabunt de eo ꝙ nunꝙͣ ꝯmix.ti ſint et ſine fraude cū ſeptima manu ꝓpinquoꝝ. ſacramētales eī tūciurabunt ꝙ credunt eccleſie veraiuraſſe. idem iuris eſt ſi ſeperenturꝓpter artitudinem mulieris ſicutetiā in li. v. de purga. ca. xiiij. Iurare papa madat ꝓ purgatiōe cuiſdaꝫ decan infamati. ſimilia habesin ſco. vt poſt dicetur ſed dubitat̉quomo debent verba obligantiumintelligi Rn̄. ſco. q. penulti. qd̓libe.ſui. Ad iſtud dubiū habet̉ rn̄ſio extra de ſpon. ex literis vbi dicit̉ ſicſi alter non intellexit qd̓ alter ꝓpoſuit ad ꝯmunem verbi intelligētiārecurratur. et cogatur vterqꝫ verba p̄lata in ſenſu iſto retinere quēſolent recte intelligentibꝰ generare. et glo. adducit. illud. ff. de ſuꝑple. l. labor. non ex opinionibꝰ ſingulorū ſed ex omuni vſuloquētiūverba ſunt intelligēda. addut alijquando verba ſunt dupplicia et iurans intendit in vno ſenſu. ⁊ recipicia. aut plus p̄tendunt vnū iſtoruꝫſenſuum ſꝫm ꝯmunem vſum. aut equaliter p̄tendunt vtꝝqꝫ. ſi primūtūc illius intenciōi ſtandum eſt quiillum ſenſum ītellexerit. ſi ſcd̓m tūcſtandum ē iudicio bonoꝝ virorumqui penſatis ꝯiecturis et racionibus ꝯdeſcendere debent ſaniori etpuriori intencioni. ſed quid ſi quisfalſum teſtimoniū ferat ex ignorātia facti. Rn̄. tho. ibidē in teſtimonio ferendo nodebet homo ꝓ certo aſſerere quaſi ſciens illud d̓ quocertus non ē ſed dubium debet ſubdubio ꝓferre. et id de quo certus ēꝓ certo aſſerere ſꝫ qꝛ ꝯtingit ex labilitate hūane memorie ꝙ reputatſe homo qͥnqꝫ certum eſſe de eo qd̓
falſum eſt. vt ſi aliquis cum debitaſolicitudinē recogitans eſtimat ſecertum eſſe de eo quod teſtatur illud teſtimoniuꝫ non eſt falſum necpeccat mortaliter hoc aſſerens. qꝛnon dicit falſumt eſtimoniū ꝑ ſe etex itencione ſed ꝑ accidens ꝯtra illud quod intendit. f ¶ Dubitat̉adhuc an indeliberacio inꝑiuro etſimiliter inmendacō excuſet a peccato mortali. Rn̄. ſco. ſuꝑ iij. circafineꝫ ꝑiurium qd̓ eſt ex pleno ꝯſenſu eſt ꝯtra p̄ceptum prime tabuleet ꝑ ꝯſequens īmediate aduertenſa fine vltimo. et ita nihil ſibi deficit de rōe peccati mortalis ſiue ꝑiuriuꝫ fiat ex habitu ſiue non ſiue ſemel ſiue ꝯſuetudinarie. ſi aūt ꝑiurium fiat indeliberate quantūcūqꝫfiat frequēter cuꝫ actus meritoriꝰrequirat ꝙ ſit plene humanus. etita ex deliberacōne plena et demeritorius non minus requirat idemnon em̄ deus eſt ꝓnior ad puniēdūꝙͣ ad p̄mianduꝫ. poteſt dici ꝙ illd̓ꝑiurium indeliberatū etiā quociēſcunqꝫ iteratum nō eſt peccatū mortale. Notandū tn̄ ꝙ virtuoſus breuem habet deliberacōnem q̄ nō videtur deliberacō. qꝛ habet prudenciam magnam et p̄mptus eſt ad d̓liberandum quaſi in tꝑe imꝑceptibili. ita poſſet aliquis ex habitu oppoſito prudentie acquirere facultatem deliberandi ꝓmpte de oppſitoquaſi in tꝑe inꝑceptibili et illa deliberacō ſequens habitum eſſet ſufficiens ad racōem peccati ſicut ꝯſimilis deliberacō in bono eſſet ſufficienſ ad racionē meriti. non ergodiſtinguo quantū ad rōem peccatimortalis quantuꝫ ad raritatem etfrequentiam periurij. ſed inter de-