¶ Speclesiudicum

dicam de proceſſuiudicij Notanduꝫ1eſt quid ſit iudiciūquot ſunt ſpēs iudicij. ⁊ que ſint ꝑſone que debent conſiſtere in iudicio.Unde indiciū eſt actus trium perſonaꝝſ. iudicis. actoris. ⁊ rei in iudicio confiſtentium. Alie perſone etiam quandoqꝫſunt neceſſarie in iudicio. vt ſunt teſtesaduocati. aſſeſſores ⁊ procuratores ⁊auditores. Iudex eſt qui iudicat de cā.Et dicitur quafi ius dans vel dictās veldicens. ⁊ dicitur a iuſticia: quia debeteſſe iuſtus alias non eſt iudex.Tres ſunt ſpecies iudicis. Ordinarijſunt qui habent ꝓpriam iuriſdictionemvt decani. prepoſiti. ⁊ ep̄iDelegati ſunt qui vtūtur iuriſdictionealięna. ⁊ qui ſunt iudices dati a papavel legato ipſius. Delegacus āt a priucipe ſubdelegare non poteſtArbitrarij ſunt in quos partes de ꝯſenſu cōmuni cōpromittunt¶ Tria ſunt que impediunt aliquē eſſeiudicem.Natura prohibet ſurdum mutum ⁊ furioſum eſſe iudicemLex prohibet irregularem excommunicatum. hereticum. paganum eſſe iudicemSexus ⁊ mores prohibent muliereseſſe iudices propter eorum inconſtantiam ¶ Conditiones iudicis. Iuſtusveridicus. diſcretus. eloquioſusCautus cauſabilis debet iudex fore talis.Actor eſt qui agit cauſam contra aliquēin iudicioReus eſt contra quem agitur in iudicō⁊ dicitur reus non a reatu: ſed a re ſuꝑF

qua agitur Item excommunicatusnon poteſt eſſe actor vel procurator. qꝛnon habet perſonam ſtandi per ſe in iudicio Sed per allum in reſpondendo: ſꝫnon in agendo. Teſtis eſt qui teſtīonium perhibet in iudicio. Unde nota ꝙ ſunt.¶ Septem que prohibentaliquem eſſe teſtem¶ Conditio vt ſi aliquis eſt ſeruilis cōditionis. talis non poteſt eſſe teſtis ī cauſa criminali. vt vbi de furto: vel homicidio agitur.Sexus: ergo mulier non poteſt eſſe teſtis in cauſa criminali.Etas: ergo puer non poteſt eſſe teſtis.Diſcretio: ergo fatuus non poteſt eſſeteſtis in cauſa criminali: nec furioſusFama: ſic infamis non poteſt eſſe teſtꝭnec vicioſusFortuna: ergo infortunatus vel pauꝑnon poteſt eē teſtis. quia preſumitur ꝙꝓpter ipſius paupertatem per muneraſit corruptus. Et hoc intelligenduꝫ eſtde vilibus hominibus pauperibus: qꝛpauper honeſtus poteſt eſſe teſtis.Fides: ergo infidelis non poteſt eſſe teſtis. vt hereticus. vel etiam paganusverſus.Condicio. ſexus. etas. diſcretio. fama.Et fortuna fides. in teſtibus illa requiresAdhuc ſunt aliqui modi preter iam dictos: quibus aliquis repellitur a teſtīonio. qui patent in bijs metris iā ſequētibus.¶ Et clericus laycum. fugiat ⁊ viceuęrſa.¶Et conſanguinei. pariterqꝫ domeſtica turba.¶ Et locus et tempus. annumerantur eis.