Impedimetacōtrahendi

hi etiam dicuntur adulti ⁊ adoleſcētes.Impuberes ſunt maſculi minores. xiiijannis. ⁊ femine minores. xij. annis. ⁊vocantur pueri ⁊ puelle. Et ſi patres nōhabent vocantur pupilli ⁊ pupille. Horum impuberum alie ſunt infantes. Ethi ſunt a die natiuitatis maſculi ⁊ femine vſqꝫ ad ſeptimum annum. Alie ſuntꝓxime infantie ⁊ hi ſunt a. vij. an. ſuprafemine ad. ix. annos. vſqꝫ ad. xi. annuꝫ⁊ medium. Abinde vero ſupra dicunt̉maſculi vſqꝫ ad decimūquartum annuꝫ.femine vſqꝫ ad duo decimum proximepubertati. Et hec de perſonarum diuiſionibus ſufficiant.¶ Capitulum. iij.Ictum eſt in6capitulo precedenti de perſonis ⁊ earum diuiſionibus Reſtat nuncvidere que perſone contrahendo ſe pn̄tobligare ⁊ que non. vt inferius apparebit. Sunt autem quedam ex illis que ꝯͣtractum vitiant ratione etatis vt infās⁊ maior infante ⁊ proximus pubertati.vt puberes Quedaꝫ ratione conditi oīsvt filiuſfamilias et ſeruus Quedam ratione morbi vt mutus furioſus ⁊ ſurdºQuedam ratione delicti vt prodigushereticus apoſtata ⁊ committens crimēleſe maieſtatis de quibus omnibus aliquid per ordinem dicetur. Infans eniꝫminor. vij. annis. nec ciuiliter nec naturaliter obligatur. nec alios ſibi ob ligat̉poteſt. ſed maior infante tenetur tantuꝫde ſponſalicijs contractibus ⁊ nō d̓ alioProximus pubertati aūt habet tutoreꝫvel non. Si habet tutorem ⁊ contrahitſine ipſo tutore nec ciuiliter nec naturaliter obligatur. Si autē cum ipſo obligatur licet ſi deceptus fuerit poſſit reſti

tui vt infra patebit de beneficio minorūſed ſi careat tutore obligatur naturalit̓tantum ⁊ non ciuiliter Et ſola naturalisobligatio de iure ciuili inefficax eſt ad agendum recte ſicut ex nudo pacto nō datur actio de iure ciui li. ff. de pacui. in. l.iuriſgentium. §. ſꝫ cū nulla. ⁊. C. de pactis. l. legem. De caſibus tamen vbi exnudo pacto datur actō vide glo. inſti. d̓actio. §. ſed in perſonam. Eſt ⁊ alius caſus in lege conuentione. C. de pactis.De iure auteꝫ canonico peccant mortaliter recedentes a pactis alias licitis. extra de pacus. c. i. ⁊ xxij. q. i. predicandūSunt tamen duo caſus in quibus contrahens non habens tutorem ciuiliter ⁊naturaliter obligatur Primo ex contractu quo factus eſt locupletior. Secundo ſi contrahendo dolum commiſit. qͥatunc tenetur inſoliduꝫ. Puber ⁊ maſculus maior. xiiij. ⁊ femina. xij. ſed vterqꝫminor. xxv. annis ſiue paterfamilias ſiue filiuſfamilias ſit tenetur de omni contractu inito cum predeceſſore ſuo. ⁊ excontractu facto cum tutoris decreto niſi in duobus caſibus. primo cuꝫ grauedamnum paſſus ſit .i. maius dimidioiuſti precij vel fraudis conſiliuꝫ interceſſit .i. doloſe ſit decēptus a tutore. In illis duobus caſibus non tenetur de contractu inito cum tutore. De his que geſta ſunt cum ipſo pubere ſiue adulto diſtinguitur. aut quia habuit curatorē vl̓non. ſi habet non obligatur ſine curatoris auctoritate. ſed ſi non habet obligatur ipſe adultus ciuiliter ⁊ naturaliter.per. l. ſi curatorem. C. de in inte. reſtit̓.minorum. xxv. annis. Uerumtamen ſideceptus eſt etiam pro modico damnoid eſt minus dimidio iuſti precij dūmodo non ſit ita minimum ꝙ preiudicꝫ maiori rei. vel ſumme reſtitutionis in integrum beneficiū petere poteſt. vt jͣ. dicet̉