¶ Diuiſioperſonarum

complectitur que fiunt cauſa obligatiouis ꝯtrahende vel tollende ¶ Ca. iij.Iſis de diffinitionibus ⁊ diuiſionibꝰ contractuum. reſtat nunc videre quot ⁊ q̄ exigantur in contractibꝰ ⁊ ex quibus ꝯſtētSed quoniā contractus conſtant ex tribus .ſ. ꝑſonis rebus ⁊ eorundē diuiſionibus. Et quedam perſone ſe in ꝯtractu obligare poſſunt. quedaꝫ autē contractum reddunt inutilem. ¶ Erunt ergoſex diuiſiones ꝑſonarum. Prima hoīnes aut maſculi ſunt. aut femīe. aut hermofrodite. Maſculi ſunt qui regunt ⁊gignunt. Femine que patiūtur concipiunt ⁊ pariunt. Hermofrodite ſunt quihabent vtrumqꝫ ſexum. Sed quicūqꝫſexus in eis magis ꝯualeſcit ⁊ preualꝫ d̓nominationem ipſius tribuit. ¶ Alia diuiſio ꝑſonarum. alie ſunt nate. alienaſciture. Nate ſunt que ab vtero mr̄isſeparate ſunt ⁊ redierunt in luceꝫ Naſciture q̄ concepte adhuc ſunt in vtero matris. ¶ Tercia diuiſio oīs homo. aut libeceſt. aut ſeruus. Seruus eſt qui naſcitur ex ancillis noſtris vel qui capiturad hoſtium poteſtatem. qui alio modomancipia dicuntur quaſi manu capta.lecus ſi capiatur in gͣuerra duaꝝ ciuitatum. qꝛ talis per hoc non efficit̉ ſeruus.ſi alias temꝑe captiuitatis fuit liber. Caſus in. l. cū cognats. C. de ingenuis ⁊manmiſſ. Item ſeruus eſt qui maior. xxannis ad precium percipiendū. vel alioiuſto ticulo alienati alicuius lucri vel cōmoditatis cauſa non ignarus ſue conditionis ſe venudedit vel vt precium perciperet. Sunt etiam alie multe diuiſiōesſeruorum de quibus nihil ad preſens.Liberi autem dicuntur nati de liberis parenabus vel ſaltem de libera matre. quialiberi ſequūtur ꝯditionem matris ⁊ nō

patris. C. de rei vēdi. l. partū Quatta diuiſio libetoꝝ. alij ſunt ingenui. alijlibertini. Ingenui ſunt qui cū nati ſtatiꝫſunt liberi ſiue naſcuntur ex duobus īgenuis. ſiue ex duobus libertinis. ſiue exvno ingenuo ⁊ vno libertino. Unde fiquis naſcatur ex matre libera ⁊ patre ſeruo ingenuus ⁊ liber eſt. Libertini ſuntqui ex magna ſeruitute iuſta de cā manumiſſi ſunt vt inſti. de liberti. pec totū. ⁊quot modis fiat eoꝝ manumiſſio ⁊ quotuplex ſit ſtatus eorum habetur inſtit̓.de liberti. §. vlt. ¶ Quinta diuiſio perſonaꝝ. alie ſunt ſui iuris. alie alieni iurꝭSui iuris ſunt libere ꝑſone patres matres ⁊ famuli ſeu filij qui facti ſūt ſui iuris ꝑ mortē ꝑentum vel per emancipationē vel alio legittimo modo. Alieni iuris ſunt ſerui. Itē filijfamilias qͥ ex nuptijs iuſtis ꝓcreati ſunt. ſiue obtineāt primū locū filioꝝ .ſ. qͥa ſunt nati ex vxoribꝰnoſtris ſiue vlterioꝝ vt nepotes ꝓnepotes. Et ſic ceteri ex maſculino ſexu deſcēdentes. Item cum ōnes homīes ſint vl̓fuerint filij. ſit de illis alia diuiſio vicꝫ.Filioꝝ alij naturales ⁊ legittimi. alij legittimi tantū. alij nec legittimi nec naturales. Legittimi ⁊ naturales ſunt qui ꝓcreantur ex legittimo mr̄imonio. Legittimi tantum ſunt adoptiui. Naturalestantum ſunt qui nati ſunt ex concubinavnico ⁊ indubitato affectu conducta.Nec legittimi nec naturales ſunt ſpurijex inceſtuoſo cōitunati. ¶ Alia diuiſio ſeptima omnes ꝑſone aut ſunt legittime etatis. aut non. Legittima etas eſta xxv. annis ſupra. Et huius etatis homines dicuntur maiores. Non legittima etas eſt a .xxv. annis infra. Et huiꝰetatis homines dicuntur minores. Etborum minorum alij dicuntur puberesalij impuberes. Puberes ſūt a. xiiij. ānis ſupra maſculi feīe ab an. xij. ſupͣ. Et