Libri quarti inſtitutionum

Dictū eſt sͣ de obligationibus q̄ oriūtur ex noſtris cōtractibus et ex noſtrisdelictis et quia obligationes oriūtur cōtra nos nō ſolū ex noſtra ꝑſona ſed etiāſeruoꝝ et filioꝝ. Ideo genēaliter ponitde omni negocio qd̓ geſtū eſt cuꝫ eo quieſt in ptāte noſtra vide qd̓ dixi. C. e. ti.et ti. ſequente vide hic glo. penul. queponit caſus in quibꝰ filiuſfa. tenet̉ neciuuatur macedoniano.De noxalibus actionibus.Dictū eſt sͣ qͣliter obligamur ex cōtractibꝰ ſeruoꝝ. nūc ponit qualiter obligamur ex delictis eoꝝ. et quia ex delictisoriunt̉ noxales actiones. ideo ponit denoxalibus actio. de quibꝰ vide qd̓ dixiC. e. et. ff. ſi ex noxa. cauſa aga.Si quadrupes pauperiem feciſſedicatur.Supͣ dictū eſt de delictis cōmiſſis aliberis et ſeruis ſequit̉ videre de dānodato ab irrōnabili aīali. et ideo poīt qͥdiuris ſi quadrupes dicet̉ pauperiem .i.damnū feciſſe ¶ Unde ſciendū ꝙ ſt̓ aīalquod ratione caret contra naturam ſuigeneris aut feruore aut laſciuia dānumfecerit datur actio noxalis de pauperiecontra damnū et dn̄s liberatur ſoluendo damnū vel dando animal quod nocuit pro damno. jͣ. e. in prin. et. §. i. de fereaīali. vide. jͣ. e. §. ceterum.De his ꝑ quos agere poſſumusDe actionibus sͣ dictū eſt. nūc ponit dehis ꝑ quos exercentur actiones ¶ Dequo ſcienduꝫ ꝙ regulariter quis poteſtagere proprio nomine vel etiam alienovt procuratorio tutorio vel curatorio.jͣ. e. in prin. in criminalibus crimīaliterintentatis alieno nomine quis regulariter non admittitur extra de procu. c.tue. de materia vide quod dixi. C. de ꝓcurato.De ſatiſdationibus.

Facta mentione procuratorum a quibus ſatiſdatio exigitur competenter deſatiſdationibus ſubiūgit ¶ De quo ſciendum ꝙ procurator actoris ſi habeatmandatum ſufficiens non tenetur ſatiſdare ſed ſi dubitetur de mādato tunc tenetur ſatiſdare de rato hoc eſt quod dominus habebit ratum et gratū qͥcquidcum eo fuerit actum. de quo in. c. i. extrade procu. Procurator aut rei ſemꝑ tenetur ſatiſdare pro dn̄o de iudicato ſoluēdo etiamſi habeatꝭ mandatum niſi dn̄seum releuauerit. extra de procura. mandato. Item ſi non habeat mādatum admittitur cum cautione de iudicato ſoluēdo quia quilibꝫ eſt idoneus defenſorin re aliena cum ſatiſdatione. jͣ. eo. §. fi.De perpetuis et temporalibusactionibus.Glo. rubrice continuat. quia de actionibꝰ dictū eſt et quedā ſunt ꝑpetue q̄dānō. Iō de his ponit et de hac ꝑte rubrice tractat̉ hic in prin. Itē qꝛ q̄dā ſunt arctiones tranſitorie ad heredes et cōtraheredes et de his ponit. jͣ. e. §. nō aūt. Deprima ꝑte ſciendū ꝙ actiōes que ex legeſenatuſve conſulto ſiue ex ſacris cōſtitutionibus proficiſcunt̉ ꝑpetuo ſolent antiquitꝰ cōpete̓ donec ſacre cōſtitutiōestā in re qͣꝫ in ꝑſonalibus actionibꝰ certos fines dederūt qꝛ actiones ꝑſonaleshodie durāt xxx. ānis. C. de p̄ſcrip. xxx.vel xl. āno. l. ſicut et. l. oēs ⁊ h̓ gl. v̓bi cōſtitutiōibꝰ. Reales āt durāt x. ānis int̓pn̄tes xx. inter abſentes. De quo. C. devſuca. trāſfor. l. i. Itē actiōes p̄torie plerūqꝫ durāt vſqꝫ ad ānū. jͣ. e. §. Eas ꝟo vi.ibi. De ſecunda parte vide tex. in. §. nonomnes. jͣ. eo. qꝛ vt ibi certiſſima iuris regula eſt ex maleficijs penales actionesin heredem rei non competere velutifurti vi bonorum raptorum iniuriaruꝫdamni iniurie ſed heredibus hmōi actiones dant̉ excepta actione iniuriarū et