Tituli. Libri. i.

iſtud proemiū eſt Iuſtiniani quia cū exmult tudine antiquoꝝ libroꝝ cōpilaſſetpͥmo cōdicē. ſcd̓o ffta. tertio inſtitutiones vt inſtꝭ. in ꝓemio. §. omnes et. §. cūqꝫneceſſe erat tradi modū legendi dictoslibros quē tradit hec cōſtitutio proemialis licꝫ in hoc oꝑe aliꝰ ordo tradat̉ etſic poſt ffta fuit facta hec cōſtitutio ꝓemīal̓ ẜꝫ gl. fi. ſup̄ſcriptiōis ſeu rub̓ce hꝰꝓemij. iſtū tn̄ codice̓ qͥ fuit factꝰ an̄ ffr̄ahodie nō habemꝰ ſed illū quē hēmꝰ factus eſt poſt ffta ẜꝫ gl. inſtꝭ. in ꝓhe. in p̄alle. §. cūqꝫ.F.Sequiᵗ titulꝰ libri.In noīe dn̄i Amen. Iuſtinianiſacratiſſimi principis ꝑpetui auguſti iuris enucleati ex omni veteri iure collecti fr̄toꝝ ſeu pandectaꝝ liberpͥmꝰ de iuſticia et iure incipit.Hic ſciendū circa titulū ꝙ qn̄ legeshuiꝰ libri facte fuer̄t nō fuit dictū in pͥncipio In noīe dn̄i qꝛ pagāi erāt eaꝝ autoēs. C. de ve. iu. enu. l. i. ſed īꝑator Iuſtinianꝰ in hac cōpilatōe p̄miſit in noīedn̄i ꝙ ip̄e chr̄ianꝰ fuit vi. initiū inſtitutionū et ibi gl. et h̓ gi. i. Et vi. gl. in ꝟbocollecti q̄ dicit ꝙ h̓ p̄t colligi qͥs fuit autor ſiue cōpilator qꝛ Iuſtinianº filiꝰ Iuſtini. vt inſtꝭ. de dona. §. eſt et aliud Iteꝫq̄ matēia ſcꝫ oīa vetera iura antiqͦꝝ prudentū. Que intētio ſcꝫ vt colligat iusenucleatū in vnū volumē. vtilitas ꝑ ſeptꝫ qꝛ minori pecunia poterit nūc emīliber iſte. et qꝛ citius addiſci p̄t qͣꝫ olim.Cui ꝑti ph̓ie ſupponat̉ Et qͥdē ethice qꝛde moribus tractat hoc volumen ſicutalia duo volumina.De iuſtitia et iure:Tractaturꝰ autor iura populi rhomani p̄mittit de iuſticia et iure que iuſticiaeſt mater iuris vt in. l. i. et ibi glo. jͣ. e. et

ideo ab ea incipit. Eſt aūt iuſticia ꝯſtāset ꝑpetua voluntas ius ſuum vnicuiqꝫtribuens. l. iuſticia. jͣ. e. ⁊ inſtꝭ. e. in princi.de quo ibi latius videbis Et appellat̉ aiuſticia ius ſicut filia a matre. jͣ. eo. l. i. inpͥnci. Ius āt eſt ars. boni et equi cuiusmerito qͥs nos ſacerdotes appellat Iuſticiam nāqꝫ colimus et ſacra iura miniſtramus. boni et equi notitiam profitemur. equum ab iniquo ſe ꝑantes licitum.ab illicito diſcernentes. bonos non ſolum metu penarum verum etiam premioꝝ exhortatiōe efficere cupiētes. veram niſi fallor ph̓iaꝫ non ſil̓ataꝫ affectāres Uerba ſūt tex. in. l. i. §. i. jͣ. e. vbi videꝫdeclarationem huius diffinitionis. ⁊ diuiſiones iurꝭ. vi. in. d. l. i. §. huiꝰ ſtudij etquaſi ꝑ totū vſqꝫ in fin. Et capitur iusmultis modis vi. l. pe. jͣ. e. Et quia dicit̉boni et equi ſciendū ꝙ equitas eſt rerūConuenientia que in paribus cauſis paria iura deſiderat et oīa ꝑfecta bene cōequiparat et dicitur equitas quaſi equalitas et vertitur in rebus id eſt iudicijset in factis hominum. iuſtitia in mentibus quieſcit iuſtorum. In̄ etiā ꝙ ſi velimus loqui dicimus iudicium equumnon iuſtum et hominem equuꝫ nō iuſtūAbutentes aūt his appellationibus dicimus iudicem equum. iudicium iuſtumẜm Azo. inſti. e. in ſum. Et an iudex debeat ſequi potius equitatem. vel potiꝰiuris rigorem notatur plene per doct.in. l. placuit. C. de iudi. ⁊ in. c. fi. extra detranſactio.De origine iuris ciuilis oīm mgr̄atuū et ſucceſſione prudentū.Dictū eſt in ſuꝑiori titulo qͥd ſit ius etvn̄ deriuet̉. ſequit̉ vidē que fuerit huiꝰiuris origo Et merito de origine ponitnec enī alit̓ ꝑfectā traderet doctrinamniſi originē traderet mediū ⁊ finē ꝓſeq̄retur cū id ſolū dicat̉ ꝑfectū qd̓ ex oībꝰſuis ꝑtibꝰ .i. pͥncipio medio et fine ꝯſtat