Titulus.XIII.
ſancta ciuitas in ea vſqꝫ ad. xx. milia viroꝝ ꝑimūZacharias pr̄iarcha captiuat̉. Crux ſancta a codrōe rege ꝑſarū aſportat̉ vt ait ſigiſbertꝰ. Ip̄e etiam vt ait hug. cepit damaſcū ⁊ deuaſtauit hieroſolimā. ⁊ venerabilia loca que erant in ea ꝯflagrauit: ⁊ ppl̓orū copias captiuauit vnacum pr̄iarchaſuo zacharia: ⁊ p̄cioſum crucis xp̄i lignū qd̓ helena ſctā ꝯſtantini mr̄ ibi dimiſerat aſportauit ſecūin ꝑſidā. Sepulchrū ꝟo dn̄i nūqͣꝫ intrare aut violare diuina virtute ꝑmiſſus eſt. Ad quē miſit heraclius rogans magnis p̄cibus vt ab illo loco diſcederet vſqꝫ qͦ tributa diffiniret. Qd̓ ille facere noluit: ſꝫ inefficaces ad heracliū legatos remiſit. ¶ Anno itaqꝫ heraclij. vj. Occupauit cōſdroe totā egyptum ⁊ alexandriā ⁊ libiā atqꝫ carthaginē. Qd̓ vtaudiuit heracliꝰ aſſumpſit filiū ſuū cōſtantinū: etregio diademate redimitū appellauit auguſtū. collecto aūt armigeroꝝ exercitu anno imꝑij ſui decimo mēſe april̓. feria ſcd̓a paſce aduerſus coſdromouit bellū Ferens ſecū ſancte genit̓cis dei ychonam que apud biſantiū eſt. nō hoīs manu: ſꝫ ſicutfert̉ diuino miraculo pictā. Et ꝓficiſcens dimiſitin vrbe conſtantinū filiū ſuū cū ſergio venerabilipr̄iarcha ⁊ bonoſo pr̄icio ſagaci viro ⁊ ſtrenuo. Etarripiens iter ꝑ ſyriā venit vſqꝫ ad gazotē ciuitatēQd̓ vt comꝑit coſdrōe fuga vſus ante eū igne cōbuſſit oīa ſata ꝑ que fugiebat. Heracliꝰ aūt deuaſtabat ciuitates ⁊ regiōes ꝑ qͣs ambulabat. Tuncordinauit cōſdroe duos p̄tores. ſarabagā. ⁊ ſarbaram qͥ cū heraclio decertarēt Qd̓ audiēs heracliꝰmilitū alis aduerſus eos deſtinatis. ip̄e cum reliqͦexercitu tranſmeauit eufratē: ⁊ ꝑtranſiuit thaurūmontē ꝑuenitqꝫ ad amnē ſaron et obtinuit pontēcū ꝓpugnaculis q̄ in ip̄o erant. Peruenit etiā ſatbarus ad eundē pontē. ⁊ ante eū cāſtrametatꝰ eſt.Tūc excurrentes multi romanoꝝ ꝑ pontē inordinate ꝑſis intulere cōflictū. Qd̓ videns ſarbarꝰ ꝓcul a ſe inſidijs collocatis on̄dit ſe romanis qͣſi fugientē: ac ſic multos eoꝝ abſtraxit ad inſecutionēſui p̄ter votū imꝑatoris. Et ſubito a fuga reu̓ſuscōtra inſequentes impetū ꝯcitauit: ⁊ multos eoꝝꝓtinus ꝓſtrauit: vindictā inodedientie ſue ꝑpeſſos. Ml̓titudo deniqꝫ barbaroꝝ ꝑ fluminis ripādiffuſa romanos ſuꝑ pontē cuꝫ imꝑatore ſtantesacriter ſagittabant. Imꝑator aūt cū paucis viriliter reſiſtebat vnde ⁊ multas in hoc p̄lio plagas lcet nullā ꝑiculoſam accepit. Tūc quidā vir ꝑſagiganteus imꝑatorē ī medio pontis aggredit̉. Imꝑator aūt hunc lancea tranſfoſſum in amnis fluēta ꝓiecit. Quo ruente territi barbari in fugā ſuntverſi. Poſt quos cōſdroe miſit aduerſus eū aliūp̄torem noīe ſay. quē ꝑ interceſſionē ſctē marie ſuꝑauit. Grando qͥppe vehemens ſuꝑ eius exercitūdeſcendit: ⁊ ml̓tos ex eis extinxit. Acies aūt xp̄ianorū ab illa tempeſtate tranqͥlla manebat. Poſthec coſdrōe aceruatis militibꝰ p̄torē ſuꝑ illas razacem cōtra heracliū deſtinauit: quē ⁊ duriter cōtraheracliū dimicantē dei genitricis auxilio ſuꝑauitheracliꝰ: illū occidens ⁊ maximā ꝑtem exercitus.Circa idem tp̄s ī ytalia longobardoꝝ rex. xv. fuitadoloaldus filius agilulfi. Et cū eo regnauit mater ſua teutolinda. annis. x.
Hic coſdroe.§. III.in tantā ꝓrumꝑe ꝓteruiā auſus eſt vt ab incolis vicinarū gentiū qͦs nephādo ſuo ſubiugarat imꝑiocoli ſe iuberet vt deū. ⁊ vocari regē regū ⁊ dn̄m dominantiū. Fecit qͦꝫ ſibi turrim argenteā in qua inter lucentibꝰ gēmis thronū extruxit aureū. Ibiqꝫſolis quadrigā et lune ⁊ ſtellarū imaginē collocauerat. ac ꝑ ſubtiles ⁊ occultos meatꝰ aquā aſp̄gebat: vt quaſi deus pluuiā deſuꝑ videret̉ infundere. Cum aūt ſyriā ⁊ paleſtinā ſubiugaſſet ⁊ eccleſijs xp̄i ſubuerſis: etiā ligni crucis ſaluatoris partem quaꝫ ibi ſancta helena reliquerat aſportaſſet:cōtra heracliuꝫ ꝑgens filius coſdroe iuxta danubium ſedit cū exercitu ſuo. Tandē ſpirāte dei clementia placuit vtriqꝫ principi vt ip̄i ſinguli in medio fluminis ponte cōflgerent: et cui ſors victoriāferret: ip̄e ſine damno vtriuſqꝫ exercitus imꝑaret.Quid plura. pulſatus dn̄s p̄cibus xp̄ianoꝝ fideliſuo heraclio cōceſſit de hoſte triumphuꝫ: tantaq̄ꝫmentis mutatio coſdrōe inuaſit exercitū: vt ſponte cum omni familia et ꝓle heraclio ſe ſubderent:tam ptāte qͣꝫ fide. Ip̄e xp̄ianiſſimꝰ pͥnceps cū ſuotm̄ exercitu regnaᵇ qͣ coſdrōe inuaſerat circūquaqꝫ pluſtrans: ad ſedē ip̄iꝰ ꝑuenit: ſedentēqꝫ ī throno aureo repperit. Qui cum tremefactus heracliūſalutaret. ille rn̄dit. Pro eo ꝙ lignū ſancte crucisqͣꝫuis indignus honorifice tractaſti. ſi credere volueris dn̄o ieſu xp̄o ⁊ illiꝰ te ſeruū eſſe cōfeſſus fueris: regnū tibi ꝑſarum tm̄ cum pr̄imonio tuo ⁊ vita: acceptis a te pacis obſidibꝰ dabo: qd̓ ſi nolueris mox gladio meo interibis. Cū aūt ille nequaqͣꝫ acquieſceret. extracto gladio caput eius amputauit. Suſcepit igit̉ lignū crucis ſancte: ⁊ omnesppl̓i gaudētes cum hymnis ⁊ cereis et canticis alijobuiam ꝑgunt: alij ſubſecunt̉. Cunqꝫ imꝑator demonte oliueti deſcendens ꝑ portā qua dn̄s intrauerat quando ad paſſionē venerat: cum equo regio ⁊ ornamentis imꝑalibus intrare vellet. repente lapides porte deſcēdentes clauſerūt ſeinuicē eſfactus eſt paries vnus. Et cum mirarent̉ attonitiet nimio merore ꝯſtricti: reſpicientes in altū viderunt ſignuꝫ crucis in celo flameo fulgore ſplendeſcere. Angelus qͦꝫ dn̄i accipiens illud manibꝰ ſtetit ſupra portā ⁊ ait. Qn̄ rex celoꝝ paſſionis ſacramenta completurus venit. ꝑ hunc aditū introiuitnō ſe purpuratū nec dyademate renitentē exhibuit vel equi potentis vehiculū requiſiuit: ſed humilis aſelli terga infidens: cultoribꝰ ſuis humilitatiſexemplū reliquit. His dictis angelus cōfeſtim incelū redijt. Tunc imꝑator gaudens viſitatū angeco. diſpoſitis imꝑij inſignibꝰ diſcaltiatꝰ: ꝓtinuszona linea p̄cinctus. crucem dn̄i manu ſuſcipiensꝑfuſus faciem lachrimis oculos ad celuꝫ erigensꝓperabat ad portam. Illo quoqꝫ humiltter ꝓpinquante duricia lapidū celeſte ſenſit imꝑium. ſtatimqꝫ porta ſe ſubrigens liberū intrantibꝰ patefecit ingreſſum. Odor quoqꝫ ſuauiſſimꝰ volitantediuinitꝰ aura de ꝑſarum ꝓuincia ꝑ longa terrarūſpacia hierl̓imis fuerat illapſus: eodē momēto qͥde phano coſdroe ſctā crux fuerat heraclio baiulante egreſſa. tūc redijt. ⁊ ꝑ pectora ſe gratāter ītu