Titulus

.XII.

Capitulum IIIIUia de ſūmis pontificibus qui fuerunt a tempore Iohannis primi vſqꝫ ad gregoriuꝫ de quo diſfuſe dictū ē ⁊ de dictis eius: ad imperatores q̄ fuerūt illis temporibus ſtilum reuertēdo. Sciendūꝙ anaſtaſio imꝑatori de quo in p̄cedēti titl̓o actūeſt: ſucceſſit iuſtinus maior xp̄ianiſſimus imꝑatorqui imꝑauit annis nouem. Cepit aūt imꝑare ānodomini. cccccxviij. Ab initio vero mūdi quinquies milleſimo. dcc. xvij. Scd̓m aliā cōputationemquater milleſimo. cccc. lxxxvj. Hic iuſtinus vt deuotiſſimus legatos ad eū deſtīatos ab hormiſdapapa honorifice ſuſcepit. ⁊ epiſcopos exilio traditos ab anaſtaſio heretico liberauit. Multa vaſaaurea ⁊ argentea romam ad eccl̓iam beati Petrimittens largitus eſt. Omni ſtudio hereticoꝝ nomina extinguere curauit. ⁊ eccleſias arrianis auferri. Quod minꝰ egreferens theodericus rex ytalie: quia arrianus: miſit Iohannē papam ad Iuſtinū imꝑatorem vt ꝓteſtaretur ei. ſi non reſtituerin oriente eccleſias arrianis: totā ytaliā igne ⁊ gladio exponendā ab eo. Qui cōpatiens deſolatōniytalie accedens conſtantinopolim obtinuit ioh̓espapa quod petiuit a iuſtino: vt ſupra dictum eſtHic aūt iuſtinus poſtqͣꝫ cōtra parthos feliciter dimicauit. ⁊ cū rege eoꝝ fedus firmiſſimum ſtabili.uit admodū ſenex ⁊ deficiens: iuſtinianū ſuuꝫ exſorore nepotem deſignauit ſucceſſorem ⁊ deceſſit.Iuſtinianꝰ igitur. §. j.Iuſtino ſucceſſit in imꝑio Anno domini. cccccxx.viij. Qui ad reipublice reparationem belliſariuꝫpatricium pͥmuꝫ contra perſas miſit: qui in terminos romanoꝝ exierant Qui belliſarius p̄lio ꝑſasꝓſtrauit. terminos romanoꝝ vindicans: ⁊ conſtātinopolim rediens iubente iuſtiniano triūphauitImꝑauit autē iuſtinianus annis. xxxix. Interealongobardi pannoniā ingreſſi eā prouinciā inhabitarunt annis. xxiiij. Et notandū ꝙ hic Iuſtinianus ſparſas multis voluminibus antiquas romanorum leges tēporibus illis collegit: ml̓tas nouas inſtituit. Dicebant̉ autem digeſta vel pandecte. Et dicunt̉ digeſta .i. diſpoſita diligēter diſcuſſa et ordinata. Pandecte aūt dicuntur quod ē nomen grecū: quaſi om̄ia ſuſcipientes. Et vt diciturab archidyacono ꝑ modernos ſcribitur abreuiatecum allegat̉ per duplex. ff. quod ex vicio ſcriptorum introductum ē. quia debet eē duplex .ſ. cū titello interciſo in ip̄is litteris. ſic. ſẜ. Et exponebat̉ſanctio ſancta .i. firma cōſtitutio. Sed ille tituluseſt taliter mutatus ꝙ format̉ per litteram f. ⁊ ſic ſignatur digeſtis. ff. ¶ Iuſtinianus igit̉ cū videretſparſas leges in multis libris pl̓imoꝝ legiſperitorū. maxime Iuliani. Sceuole. Papiniāi. Nōponij. Gaij. Modeſtini. Pauli. Uulpiniāi. reduxit⁊ reduci fecit reſecatis ſuꝑfluis in libris quinquaginta. quoꝝ quīquaginta libroꝝ digeſtoꝝ ſeu pādectarū vnū volumē exiſtens. ſic hodie ꝑ iuriſperitos ē diuiſus in tria volumina. ſcꝫ digeſtum vetus infortiatum. ⁊ digeſtum nouum. Et primum

volumen. xxiiij. libros cū dimidio cōtinet. ſecundum volumen cōtinet. xiiij. libros. ⁊ dicit̉ infortiatum. terciū cōtinet. xij. libros. ⁊ dicitur digeſtuꝫnouum. cuius vltima rubrica eſt de regulis iurisReſecari quoqꝫ fecit iuſtinianus volumē quod dicitur codex cōpilatus per theodoſium iuniorem.in quo continent̉ leges multoꝝ imꝑatoꝝ. quorunomina in principio legum ponunt̉. ⁊ diſtinguit̉in nouē libros. Uolumen etiam appellatur quod īſe continet quatuor opera. ſcꝫ tres libros codicievltra ſupͣdictos nouē. ⁊ volumē inſtitutionū Iuſtiniani diuiſum in quatuor libros. ⁊ volumē autenticoꝝ iuſtiniani. que ſunt ip̄ius noue deciſiōes⁊ volumen vſus feudoꝝ quod non eſt iuſtiniani:ſed alterius imꝑatoris in quo ſunt ſcripte conſuetudines feudoꝝ ¶ Preterea Iuſtinianus impertor anno domini. cccccxxxiij. belliſariū ſtrenuiſſimū ducem in affricam mittit recuperandam. quāmultis labentibus annis vuandali pͥmo paganiexinde arriani effecti poſſederant. vt in precedētibus habitum ē. Qui illuc ꝑueniens cū magno exercitu vuādalos deo fauente confeſtim ſuperauit⁊ totam affricā ad antiquum reipublice corpꝰ ſubromano imperio reuocauit. Rex quidem vuādaloꝝ geliſmer cū impetū belliſarij ferre non poſſet:ad mauruſios fugit. ſed eum illuc belliſarius inſecutus cōprehendit. atqꝫ argentea vinctū cathenaſecum adduxit. De eoqꝫ conſtantinopolis triumphauit. Illoqꝫ in tempore in ytalia clarebat beatus benedictus pater monachoꝝ in occidēte: ſecde hoc infra in alio loco: ¶ Poſt hec Iuſtinianꝰimꝑator cū iam pridē animū ad liberandā ytaliāfirmaſſet: ydoneū corpus nactus poſt victoriā cōtra vuādalos ꝑ belliſariū habitā: mittit oratoresad theodatū. qui ſibi vſurpauerat regnū ytalie ꝓcurata morte prius amalaſuente regine filie theodorici regis ytalie q̄ dictū theodatuꝫ aſciuerat inſociū ⁊ cōſortem regni. Petitqꝫ Iuſtinianꝰ ꝑ oratores ſuos reſtitui ſibi ytaliam ⁊ ſiciliam: offerēsin huiuſmodi recompenſationē aliā dignitatē qd̓ſi non faceret: bellū vt expectaret edixit. Ea autēcū theodatus detrahere videretur. non vltra cunctandū iuſtinianus ratus. belliſariuꝫ in ſiciliā trāſire iuſſit cū exercitu: in apparatu tamē faciendonō ſiciliam: ſed in affricam miſſurꝰ ſimularet. Belliſarius igit̉ parata claſſe impoſitiſqꝫ militibus īſiciliam nauigauit. Habebatqꝫ pedituꝫ copias ſatis magnas: ⁊ inſuꝑ equites eadē claſſe portabantur. Cum ergo cartaginē petere ſimularet: in ſiciliā profectus ē. ⁊ quaſi reficiendi ſui cauſa in illislocis ꝑmāſit Sumptoqꝫ exinde ydoneo temporecathaniā vrbē repēte adortꝰ occupauit. Inde moxcopias oſtētans: ac ꝓpoſitū aꝑiens ml̓tos poſt dees ſiracuſas dedētibꝰ ſe ciuibꝰ occupauit. Poſt hͦmirabilis fuit victorie curſus dedētibus ſe vltrociuitatibꝰ atqꝫ vocantibꝰ. Cauſa vero huius eratſyculoꝝ in gothis odiū. ⁊ imperij romani auctoritas. ac belliſarij preſtantia. Qui cū ab vuādalisaffricā liberaſſet: idem facturus de gothis ꝑ ſyciliam ⁊ ytaliam ſperabatur. Sed ⁊ gothi nullos peſiciliam apparatus fecerāt. nec futurum bellum eſſe putabant. Itaqꝫ quicunqꝫ erant in ſycilia go