Capitulū .III.Fo.
Fo.XCI.
ſu in hyſpaniam cognitor deſtinatus. Ianuariuꝫepiſcopuꝫ malalitane ciuitatis ab epiſcopis compr̄iotis depoſitū ſedi ꝓprie reſtituit: ⁊ depoſitores eius condemnauit. Monachoꝝ vero ſanctiſſimos ſibi familiares elegit. Maximianū monaſterij ſui abbatem queꝫ poſtea ſiracuſis epiſcopūfecit. eiqꝫ ꝑ ſiciliam vices ſuas ꝯmiſit. Auguſtinū⁊ mellitū ꝑ quos angloꝝ gēteſ ad xp̄ianiſſimi gratiam cōuocauit. Probum quē ſubito ſpū reuelāteabbatem conſtituens ꝓ conſtituēdo xenodochiohieroſolimā miſit. Claudiū qͦꝫ claſſitane ciuitatiſabbateꝫ qui de ꝓuerbijs. de canticis cāticoꝝ. de ꝓphetijs. de libris regū. de eptatico papa diſputāte. licet nō eodē ſenſu cōpoſuit. Cū his gregoriusdie noctuqꝫ verſatus: nihil monaſtice ꝑfectionis īpalatio. nihil pontificalis inſtitutionis ī eccīa dereliquit. Uidebant̉ paſſim cū eruditiſſimis clericis adherere pontifici religioſiſſimi monachi. ⁊ īdiuerſis ꝓfeſſionibꝰ habebatur vita cōmunis: vttalis eēt tunc ſub grego. penes vrbem romanā eccleſia: qualis hanc fuiſſe ſub apoſtol̓ lucas euāgeliſta penes alexandriam philo cōmemorat. Tuncreꝝ ſapientia rome ſibi templū viſibiliter quodāmodo fabricauerat. ⁊ ſeptemplicibus artibus veluti colūnis nobiliſſimoꝝ lapidū apoſtolice ſedisatriū fulciebat. Nullus pontifici famulantiū a minimo vſqꝫ ad maximū harbarū quemlibet in ſermone vel habitu p̄ferebat ſed togata qui ritū more ſeu trabeata latinitas ſuuꝫ latīum in ip̄o latialipalatio ſingulariter obtinebat. Refloruerant ibidiuerſaꝝ ſtudia artium ⁊ qui forte vel ſanctimōiavel prudentia carebat: ſuo ipſius iudicio ſubſiſtēdi coram pontifice fiduciam nō habebat. Accerſiebant̉ pontificalibus ꝓfundis cōſilijs prudētesviri quos ꝑhibui potiuſqͣꝫ potentes ⁊ pauꝑ philoſophia intrinſecus. quid potius aut peritiſſimumin vnoquoqꝫ negotio ſequendū putaret̉ artificioſis argumentationibus rationabiliter inquirenteDiues inertia que ſe de ſapientibus pari ſorte vlciſcitur. p̄ cubicl̓i foribus deſpicabilis remanebatSola deerat interp̄tandi bilinguis peritia. ⁊ facūdiſſima virgo cecropia. que quōdā ſue mētis acumina varone celibatum ſuū auferēte latinis tradiderat impoſturarum ſibi preſtigia ſicut ip̄e in ſuisepl̓is queritur vīdicabat. Nemo laycoꝝ quodlibꝫpalatij miniſteriū vel eccl̓iaſticū patrimoniū procurabat. ſed oīa eccl̓iaſtici iuris munia: eccl̓iaſticiviri ſubibant. Nimiꝝ laicis ad armoꝝ ſolam militiam vel agroꝝ curā continuā deputatis. Ob hocſe nonnulli ꝓ eoꝝ ſub obtentu religionis pͥmo tōſura receperunt. Quoꝝ tergiuerſationi mauriciimꝑator prudenter occurrēs data ꝑ longinū ſtratorem lege p̄cepit. vt qͥſquis publicis adminiſtrationibus implicatus ei ad eccl̓iaſticū venire officiū non liceret. Quam legē grego. ſuꝑ hoc valdelaudauit. dicens. Qui ſecularē habitum deſerenſad eccl̓iaſtica officia venire feſtinat: nō relinquerecupit ſeculum ſed mutare.De conuerſio .S. VII.ne anglicoꝝ ꝓcurata per eū. vnde ⁊ apoſtolꝰ dicitur angloꝝ. Refert idem Iohānes dyaconus. ꝙ
cum gregorius ꝓ conuertendis anglis ſaxonibuſquemadmodū in monachatu ſuo ꝓpoſuerat. aſſiduis cogitationū fluctibus vrgeret̉: mox vbi eccleſie ſtatu compoſito quartus ſui pontificatꝰ annus intrauit. auguſtinum cū alijs domus ſue monaſterij monachis in britannijs euangelizādi gr̄adeſtinauit. Qui ſuſcepte peregrinatōnis poſt dies aliquot inerti tedio pregrauati redire domumpotiuſqͣꝫ barbarā ferā incredulamqꝫ gentem. cuiꝰnec linguam quidem intelligerēt decreuerūt. necmora auguſtinū quem eis ep̄m cōſecrādū ſi ab anglis exciꝑentur indixerat romam remittūt. ſūmūpreſulem dep̄cantes vt tamlaborioſum iter tamincertā periculoſamqꝫ ꝑegrinationē ſibi nuper impoſitam remoueret. ſuoſqꝫ reuerti ꝑmitterꝫ. Quibus ille ſcripſit dicens. ¶ Gregorius epiſcopꝰ ſeruus ſeruoꝝ dei ⁊ dn̄i noſtri ieſu xp̄i. Quia meliuſfuerat bona nō inciꝑe qͣꝫ ab his que cepta ſunt cogitatōe retrorſum redire ſūmo ſtudio dilectiſſimifilij oꝑtet vt opus bonū quod cepiſtis auxiliantedn̄o ꝯpleatis. Nec labor vos itineris. nec maledicoꝝ vos lingue deterreant: ſed om̄i inſtantia omniqꝫ feruore que inchoaſtis deo auctore ꝑagite ſcientes ꝙ laborem magnū maior eterne retributōisgloria conſequet̉. Remeanti aūt auguſ. ꝓpoſitoveſtro quem ⁊ abbatem vobis conſtituimꝰ: in omnibus humiliter obedite: ſcientes hoc veſtris aīabus ꝑ om̄ia ꝓfuturum. Omnipotens deꝰ vos ſuagratia ꝓtegat. veſtri laboris fructum in eterna patria me videre concedat. quatenus etſi vobiſcumlaborare nequeo: ſimul in gaudio retributionis inueniar. qꝛ laborare .ſ. volo. ¶ His exhortatōnibꝰauguſtinꝰ cū fratribꝰ roboratus ꝑ etherij arelatē ẜvatis ꝑ quem alioꝝ epiſcopoꝝ gallie regumqꝫ qͥbus eos pijſſimus pater ꝓprijs literis comendabat hoſpitia britanniam petijt. Ad edilebertū regem cantuarioꝝ veniens dei cooꝑante gratia. nōſolū licentiam p̄dicandi: verūetiam victꝰ ⁊ manſiones in ciuitate dornuenſi que erat regni eius metropolis: facile impetrauit. Ad quam augu. cū ſocijs p̄lata cruce ſeu ſaluatoris imagine appropinquans cecinit dicens. Zep̄camur te domine ī omni miſericordia tua: vt auferatur furor tuus et iratua a ciuitate iſta ⁊ domo ſancta tua. quoniā pecuimus. Predicantibus autem eis ⁊ in nomine ieſu miracula facientibus: crediderunt multi ⁊ baptizati ſunt: mirantes innocentis vite ſimplicitateꝫcōplectenteſqꝫ dulcedinē celeſtis doctrine. Quapropter augu. aurelas venit. ⁊ ẜm grego. iuſſionēab etherio epiſcopus conſecratus: in britanniamremeauit. Illico per laurentium p̄ſbyterum ⁊ petrum monachum pape gregorio conuerſioneꝫ gētis angloꝝ ſeqꝫ conſecratum innotuit. ſuggerensvt ſibi mitteret plurimos verbi dei miniſtros: qꝛmeſſem multam haberet: operarios vero paucosQuibus relationibus Gregorius in chriſto letificatꝰ: miſit augu. plurimos inter quos p̄cipue erātmellitus iuſtus. paulinus ⁊ rufinianus. Et ꝑ eosvniuerſa que ad cultum erant eccleſie neceſſaria.vaſa videlicet ſacra ⁊ veſtimenta altarium. ornamenta eccleſiaſtica. veſtimēta clericalia. Apoſtoloꝝ ⁊ multoꝝ ſanctorum reliquias ⁊ codices mul
m 3