Regule AuguſtiniXXIII
tionis praue aſtringit̉ quaſi tot vincul̓ inmente ſua colligat̉. ¶ Scribit quoqꝫ Hieronymꝰ ad Celantia. Aſperā inquit ⁊ inſuauem fecit nobis virtutū viā longa cōſuetudo peccādi. Iſidorꝰ etiam in lib̓. ſolilo.orū. i. Prauus inquit vite vſus aboleri diſficulter poteſt / et aſſidua cōſuetudine vicium in naturā cōuertit. Animꝰ ſceleribꝰ irretitus vix diuelli pōt dicit Beda in li. detemplo ſalomōis. Non eſt paruus labor aꝯſuetudine ſeſe peſtifera reuocare. Inanisgͦ eſt hec excuſatio in peccatis. et friuola q̄p̄tendit̉ ꝓpter cōſuetudinē malā. quaſi diceret̉. ꝙ abolita ſunt p̄cepta legis qꝛ iam amaioribꝰ et maiori ꝑte hominū nō ẜuant̉.⁊ quia nō ſeruare ea a longe eſt conſuetumQ ¶ Tercio obijciūt ꝓpͥetatis defenſores ꝙ īcapitulis eorū de hmōi ꝓprietatis vſu diſpenſatū eſt vſqꝫ adeo ꝙ ampliꝰ nō fit timidum (pace ſalua dicentiū) vt dictū eſt ſupͣ.⁊ allegatū ꝑ d̓cretalē Inno. iij. extra de ſtamo. cum ad monaſteriū. ꝙ votū pauꝑtatꝭadeo annexum eſt regule monachali vt nōeſtimet abbas ꝙ ſuꝑ habēda ꝓpͥetate poſſit cum aliqͦ diſpenſare. īmo nec ſummꝰ pōtifex. Idem dicit ſctūs Tho. in ſcd̓a ſecūde. q. lxxxviij. de voto ſolēni ꝙ eſt indiſpēſabile. Conformiter ad decretalē/ quoniaꝫminus eſt cōmutare votū qͣꝫ abſoluere veldiſpenſare. Sed anīal deo votū cōmutarinō pōt. Leuiti. xxvij. Sanctū erit (inqͥt littera) et cōmutari nō poterit ꝓpter meliusaut peius. Cauſam aſſignat doctor ſctūs.Quoniā mox vbi vouebat̉ deo ſanctū reputabatur/ quaſi diuīo cultui mancipatūSicut nec mō calix aut alia res ꝯſecratadeo poſſet cōmutari in melius aut peiusSi ergo nō pōt ſummꝰ pontifex ſctīficationē rei inanimate tollere. vt lapidis altarcalicis. aut veſtimentorū. ergo multominꝰab hoīe deo ſctīficato ꝑ votū ſolēne religionis. Ideo facere nō poteſt papa ꝙ qͥ religionis ꝓfeſſione ſanctificatus ē deo nō teneatur tribus eſſentialibꝰ votis qͣꝫdiu ſtat inreligione. ¶ Rurſus quia votū eſt ꝓmiſſiodeo facta dicit ſctūs Tho. et n̄ reddere d̓ovotuꝫ ſpecies quedā infidelitatis eſt/ queſub diſpenſatiōe nō cadit. ¶ Et ſicut nō p̄tabbas p̄ciꝑe malū ſuo monacho/ vt dicitidem ſanctus Thomas ſcd̓a ſcd̓e in materia de voto ita bonū deo debitū nō poteſtꝓhibere. Et in manifeſtis malis diſpenſatio nō excuſat a culpa. Hinc ſctūs Bern̄.
inlib̓. de p̄cept̉. et diſpenſatiōe dicit. In ꝑſe malis nō cadit diſpenſatio et que bn̄ fieri nō poſſūt. cuiuſmodi eſt habere propriūei qui oīa abiecit in voto pauꝑtatis. Hocinquit Bern̄. ad Adam monachū ſeculariꝓpriū poſſidere licitū eſt / monacho ꝟo purum malū. ¶ Deniqꝫ ſi diſpenſatū eſt iureaut facto nō deberet hoc votū exigi a profitentibꝰ nec ꝑmitti in regula. Dicit quoqꝫBern̄. in lib̓. de p̄cepto et diſpenſatōe ꝙ qͥcquid in regula tradit̉ in manu nō relinquitur abbatis. Neqꝫ abbas ſupra regulaꝫ eſtcui ſemel ip̄e ſeſe ſpontanea ꝓfeſſiōe ſubiecit. ¶ Quarto obijciūt et dicunt ꝙ traditō Rilla clauiū excuſat/ que fieri ſolet quolibetanno in manu ſuꝑioris. Iſtud repugnatobiectioni p̄cedenti. Nam ſi diſpenſatū eſtde hoc ꝓprietatis voto vt obiectio p̄cedēſp̄tendit. fruſtra eſt clauis tradēda abbati īſignū conſenſus. Eſt etiā contra decretalēſepius allegatā. que votū indiſpēſabile ponit pauꝑtatis ſicut et caſtitatis. ergo ſicutabbas nō poſſet diſpenſare de fornicatiōeita neqꝫ de poſſeſſione in ꝓprio/ niſi dūtaxat in cōmuni ratione alicuiꝰ ammīſtrationis vel officij / et non ꝓ veſtiario vel neceſſitate ſingulari. teſte decretali ex cōcil̓. lateranen̄. extra de ſta. mo. que ait. Monachiprecio non recipiantur nec peculiū habereꝑmittantur Peculiū longe minus eſt qͣꝫ ꝓriū. quia ẜm iura. qui res habent in peculio nō habent plenū aut principale dominiū ſibi. ſed ſuo ſuꝑiori. vt ſeruus ſub domino/ filius ſub parentibꝰ/ ⁊ monachꝰ ſubabbate. ſed ex eorū ſub quibus ſunt licētiapro tēpore cōmutandi vēdendi ⁊c̄. Et hecpotentia non eſt libera ſed limitata et ſubiecta / et tamē ꝯciliū lateran̄. hͦ ꝓhibet monachis. a fortiori ergo propriū. Obiectio ergo predicta abuſus eſt et irridere deuꝫ. quitamē non irridet̉ vt ait apl̓us ad Gal̓. vi.Solum ergo licitū eſt illis et ꝑmiſſuꝫ claues abbati vel ſuꝑiori referre qui habēt adminiſtrationē. vt magiſter veſtiarij/ theſaurarius/ cellerarius aut elemoſynarius. in ſignum ſubiectiōis et ammīſtratōis ¶ Mēdoſa quoqꝫ eſt et deluſoria veritatis p̄tenſe clauem abbati referre. quia clauē referūtſed retinent oꝑe et affectu que ſunt ſub claue recluſa. Duo ſunt (inquit Hugo d̓ ſancto victore) q̄ relinquere oꝑtet ꝓpter deumFacultas retinendi quicqͣꝫ ꝓpriū ⁊ voluntas habēdi. Et tamē tradēdo clauē neutꝝ