Prima pars operum Iohannis Gerſon Epiſtola Io. gerſon ad fratrē Iohannes cancellarius pariſien̄. Ger mano ſuo chariſſimo ordinis celeſtinorum. Inclinauit cor meum vl̓ curioſitas/ vel vanitas. vel vt pie ꝯfido charitas illius cui dixit cor meū. deus cordis mei ⁊ pars mea deus ineternū/ vt mihi deſcriberē arma/ ſcutū cordis ⁊ fidei quale militiā mihi neceſſariā ⁊ accōmodā figuraret ꝓ p̄ſenti vita. q̄ teſte Iob eſt militia hoīs ſuꝑ terrā Meditatꝰ ſum cū corde meo plurima. Tādē aſcēdit mens ī hūc affectū cordis vt ſibijp̄i cor alatū ⁊ ignitū ſignatū ſigno thau aureo poneret in etheris ſaphirini me dio/ radiātibꝰ illic aureo colore ſole luna ⁊ ſtellis/ quatenꝰ ego ꝑegrinꝰ et aduena(ſic enim Gerſon interp̄tatū ſignificat aſſidua meditatōe recordarer ꝟbi celeſtꝭ ꝑegrini pauli. Noſtra cōuerſatio in celis eſt. Nec me ꝓrſus fefellit hec meditatio cordis duꝫ illud tu dn̄e dilataſti. dū libero ſibi volatu/ ꝑ ampliſſimos ſacre ſcpͥture celeſtes cam pos ſpaciari donatū eſt. vbi totiēs de corde fit ẜmo viuus ⁊ efficax. q̄ ad ſenſus nūc allegoricos/ nūc morales nūc anagogicos fructuoſiſſima iocūditate trahi p̄t. vt iu giter inſonet illud eccl̓ie. Surſum corda. Hoc tibi germane ſignificare volui qͥ con ſors es ꝑegrinatōis mee/ tibi mecū ⁊ mihi tecūdꝫ eſſe cor vnū et aīa vna. qͣtenꝰ edi ficatōis huius nō ingrate ꝑticeps eſſe velis/ qꝛ ſcies ⁊ poteris cooꝑante illo qͥ cor re gis et hoīm inclinat quocūqꝫ voluerit. qꝛ finxit ſigillatim corda eorū. In qͦ bene va le feliciter ⁊ euola. Scriptū Conſtatie pͥma Ianuarij. 1416. Dic precor/ iſte quis eſt qui carmina condit iſta Gratia nomen ei cognomen ⁊ aduena fecit Eſſe peregrinus ſignis agnoſcitur aptis Caſſidolum dextro fartum dependet ab armo Ad latus oppoſitum. celſum caput orbicularis Pilleus obnubit; ſoles quo pellat ⁊ imbres A vultu infeſtos. baculuſqꝫ teres regit artus Ferrea cui cuſpis/ munitur ſura cōturno Scutū leua gerit; ſaphiro celo ve ſereno Concolor. hic auro ſeptē radiare planetas Inſpiceres. medio cor pennatum velut ignis Emicat. ⁊ thau rutilo ſibi ſignat in auro Egide protectus hac hoſtica tela retundit Hec caret angelico duce; ſed caro viſibus obſtat Sedulus hunc catulus vt thobiam comitat̉ Gerſon origo fuit. dat cancellarius almo Luſtris quinqꝫ gradus ſtudio tibi pariſiorū Cōpendioſa laus Iohānis de gerſon Cācellarij pariſiē OOhannē de Gerſon pariſien̄. qͦndā ſtudij cancellariū; ſi qͥs do ctorē chriſtiāiſſimū vocet/ is certe vide bit̉ eius merito ac di gnitati nō imꝑtinēs nomen; indecentēve titulū attribuiſſe. Si enī auctor chriſtiani nominis chri ſtus/ finem et conſummatōeꝫ legis ſue dilectiōem conſtituit/ ſi leue et ſacramē. tis paucꝭ aſtrictū iugū poſterꝭ ſuis impoſuit. ſi phariſaicū illud pr̄naꝝ traditōnū onus a ſuorū humerꝭ excuſſit. quis obſecro inter doctores legis huius xp̄iani agnomi natōem iuſtius ſortiet̉ Iohāne de gerſon? qui operoſa et pia induſtria ꝑ omnē etatem in litteris ſacris verſatus/ om̄e ſtudiū in id ꝯtulit/ ei ſoli operā impendit; vt chriſtianiſ qͥ ſuccedentibꝰ ſubinde multiplicatiſqꝫ p̄ce ptis hominū; ac innumera viuēdi varieta te ꝓpoſita; inextricabili ferme cōſcientie la byrinto circūerrare viderent̉. ⁊ egrediēdi ex hoc callē nutū faceret. ⁊ planā ſecurā ac regi am dilectōis chriſtiane viam quenam eſſet luculētiſſime demōſtraret. Plane ſi qͥs for te dubitātior de hͦ fuerit. huic nulla ꝓbatio a 2 Cōpendioſa laus Iohānis gerſon certius ꝑſuadebit vt que p̄miſſa ſūt credāt. qͣꝫ ſi ſepe et attēte leget que pl̓ima poſt ſe re liquit cācellariꝰ ingenij ac doctrine ſue mo nimenta. Inuenit etenī nō herentem in cu rioſis ambagibꝰ nō in vana ſubtiliū oſtēta tione ſollicitū. neqꝫ affectatōe exquiſite no uitatis turgentē. ſed his inſiſtentē tm̄mō q̄ cognitu neceſſaria ⁊ oꝑe ſalubria in priſcis doctoribꝰ dep̄hēdebat. que ꝓfecto ad vſum noſtrorū tēporū ⁊ ad mores in qͥbꝰ xp̄iana ꝟſat̉ reſpublica. tā ſcite applicuit ⁊ accōmo dauit. vt nihil clariꝰ/ nihilcertiꝰ homīes no ſtrilegere poſſint. ꝑ quod ab hac miſera ꝑ plexitate/ tū in multis alijs. tū p̄ẜtim in va rietate legū humanaꝝ; q̄ nūc obligātes nūc abolite aſſerunt̉. nōnunqͣꝫ vertūt̉ in dubiū ſeſe tuto doceant̉ euoluere. Un̄ factū eſt vt qͥ ſoli vtilitati ꝓximi ſcribēdo ſtuderet/ nul la affectōe pͥuata alicuiꝰ e doctoribꝰ qui euꝫ p̄ceſſerant ſingulariter duceret̉. Quāuiſ em̄ ex his qͥ celebres erāt neminē ignorauerit. eorū tn̄ quos nō reſpuit eccl̓ia nec aliquem vſqꝫquaqꝫ refutauit. nec cuiqͣꝫ ſeſe vbilibet obnoxiū cōſtituit imitatorē. ſed velut apis argumētoſa ſinguloꝝ depaſtus dulcorem; quē ex eo potiſſime ſapiebat. ſi qͥd naturalo aut diuinā legē ſinceriꝰ redoleret. fauū ꝑſpi cuū ordinatiſſimū ſuauiſſimūqꝫ ꝯtexebat. Lōge ꝓfecto alienus ab eorū ſenſu qͥ docto rem fauore ꝓbāt. ⁊ qͥbus nō tā ꝑſpecta ve ritas qͣꝫ eiuſdem ꝓfeſſiōis ꝯiūctio ſectandi alicuius neceſſitatē imponit. Nec qͥdem in ſcholaſtica theologia. In myſtica v̓o q̄ ita eſt chriſtianorū vt autore Dionyſio ſolis ſit chriſtianis ꝯceſſa. quātus fuerit Iohānes de gerſon. qͣꝫ clarus. qͣꝫ copioſuſ. qͣꝫ iuſte xp̄i ani agnomē ꝓmeruerit. ex ſcriptis ſuis ad uerti manifeſtiſſime p̄t. Studioſe ſiqͥdē cu rauit quēadmodū de ſeip̄o pluribꝰ in locis teſtat̉. theologiā myſticā cū ſcholaſtica con cordare. Uel ꝙ on̄deret ſcholaſticꝭ doctri nis illam nō eſſe aduerſam. Uel ꝙ omnes qͥ crudis ſolūmodo ſpeculatōibꝰ deū inue ſtigant ad exꝑimentalē eius guſtū īuitaret. ad quē ſcꝫ tanqͣꝫ ad margarita p̄cioſam ⁊ fu ture beatitudīs prelibatiōem om̄es xp̄iane ꝑfectōis auidos anhelare docebat/ eo certe efficaciꝰ quo et ip̄e nō modo doctus verbo ſed ⁊ vſu ꝑitus in eare fuerat. Niſi enim gu ſtaſſet qͣꝫ ſuauis eſt dn̄s. nūqͣꝫ tale aliqͥd qd̓ melius ꝑcipi qͣꝫ dici p̄t tam dilucide/ tā ſi gnate/ tamqꝫ copioſe declarare potuiſſet. Nec mirū ſane. Nam vt de vita qͦꝫ ſua non nihil afferat̉ ab incūte etate ꝑ parētes ad dei amorē allectus extitit. quos ip̄os pietate in deū nō mediocri arſiſſe; indicio ſunt liberi fere omnes deo dicati. Mox traditꝰ bonis artibus in pariſiēſi gymnaſio ita ſe exercuit vt ꝓficiēte cū tꝑe peritia et integritate/ om niū illic theologiā ꝓfitentiū tꝑe ſuo lōge e minētiſſimus haberet̉ ⁊ eſſet. Singularis ꝓfecto gl̓ia viciſſe pariſiēſes in eo in qͦ ip̄i ce teris ſtudijs omnibꝰ ſꝑ p̄ſtitiſſent. Uerum multo laus amplior ⁊ īmenſū vere p̄coniū eius ab his ꝯſurgit quoꝝ adhuc ne memi nimꝰ qͥdem. Que quia illuſtriorē dicēdi or natū depoſcūt alijs. ⁊ alij loco duximus re ſeruāda. Quis enī breuibꝰ ꝯplecti poſſꝫ ac curatiſſimā prudentiā/ laborē fortiſſimuꝫ. modeſtiſſima ꝯſilia. feruentiſſimū zelū quē inde feſſus adhibuit ꝓ ſedādo et vniēdo il lo turbulentiſſimo ſciſmate quo etas illa qͣ tiebat̉? Quis legatōnes ſuas mira grauita te et peritia obitas; ſatis digne ꝯmemorare poſſet quaſ ꝓ frācoꝝ rege/ eccleſia gallicana ⁊ vniuerſitate pariſiēſi. tū plerūqꝫ alias. tuꝫ p̄cipue apud celeberrimū illud chriſtiāi po puli generale ꝯciliū Cōſtantiēſe gnauit̓ ad miniſtrauit? Illicetenī diligētia incredibi li. ſaniſſima doctrina ⁊ vehemētiſſima vi di cendi quibꝰ pr̄es monuit. ꝯfirmauit. et qͥd facto opus eſſet aꝑtiſſime mōſtrauit. tm̄ ef fecit ꝓ cōi pacis que a tota xp̄iana republi ca exulabat recōciliatōe. vt nō minꝰ neceſſa rius fuiſſe videat̉ illi ſue calamitoſe tēpeſta ti. qͣꝫ olim gl̓ioſiſſimus doctor Auguſtinꝰ etati ſue pelagianorū hereſe ꝯtaminate. Ex tant et tractatus ⁊ oratōes eius in eam rem plurime quo minꝰ neceſſe ſit adducere mul ta ad hec ꝯprobanda. Quare ſilentio p̄tere ant̉ reliqua ſi vno verbo ꝑſuaſuꝫ fuerit Io hannē de gerſon euidētiſſimo intuitu veri tatē ꝑſpexiſſe/ et nō mīori ꝯſtātia ac fortitu dine ꝑſpectā tutatū fuiſſe. Ad eam ſiqͥdem ſenſuū puritatē et ſimplificatiōeꝫ cordis de uenerat vt velut e ſereno pacatoqꝫ aere d̓ſpi cere et ꝯtueri valeret om̄ia/ que ſub ſe turbi da paſſionibꝰ et ignorātie nube obducta in ceteris agebant̉. Itaqꝫ expeditiſſimꝰ et re ſolutiſſimus erat in vero cognoſcendo. In defendendo aūt qͣꝫ firmus/ qͣꝫ imꝑterritꝰ fu erit; vel hoc vnū argumēto nobis ſit. quod poſt grauiſſimas altercatōes quibꝰ contra impugnatores veritatum fidei et p̄ceptoꝝ dei corā ſacroſctō concilio certauerat. pͥnci pis etiam potētiſſimi odiū nō veritus/ ve Tituli operū Gerſonis lut alter Chryſoſtomꝰ aūt Athanaſiꝰ ip̄m tandē exiliū moleſtiſſimū ꝑpeti non detre ctauit. O virū vere xp̄ianū. O tēpoꝝ nr̄oꝝ ꝑditiſſimoꝝ ſingulare ſidꝰ. Tu eā quā a ſe pellūt ceteri ꝟitatē etiā in exilio ꝑqͥris. Tu teip̄m iniuria ⁊ ꝯtēptū mauis affici qͣꝫ ve ritate. Tu v̓e ẜm nomē tuū laudē tibi ꝑas Gerſon enī aduenā ſignificat. Tu ip̄iꝰ chri ſti qͥ vt ꝟitati teſtimoniū daret nullū torm̄ toꝝ genꝰ expauit. cū re ⁊ facto fuerꝭ imita tor. cur nō merito tuo maximo eiꝰ cogno minatōeꝫ adipiſcaris? Quāobrē honorēt̉ doctores alij qͥſqꝫ epitheto ſuo. Dicat̉ h̓ ſā ctꝰ ille ſeraphicꝰ magnus iſte; irrefragabi lis alter. Subtil̓. ſolēnis. illumīatꝰ. vl̓ qͥc qͥd tale ꝓ merito ſuo qͥſqꝫ vocitet̉. Iuſte qͥ dē ⁊ bene. Sūt etenī. Liceat obſecro ioh̓eꝫ qͦꝫ de Gerſon nō fraudari laude ſua. Lice at xp̄ianus doctor appellet̉. Is cuiꝰ pͥmo doctrina ad xp̄i meras traditōes oēm nr̄aꝫ aſſertōem ꝯtēdit metiri. Cuiꝰ deinde ſtudi um pͥmarie xp̄i oꝑationi ꝓpter quā in mū dum venerat. teſtimonio.ſ. ꝟitatis intētiſſi me fuit addictū. Cuiꝰ poſtremo vite cōclu ſio tāta anagogice et ꝟe xp̄iane ꝯtēplatōis dulcedīe et amore flagrauit. vt velut cignꝰ modulato cāticoꝝ carmīe mortē ſuſcipiēs ī felicē familiā xp̄i quē docuerat. ꝓ qͦ certa uerat/ ⁊ quē totis viſceribꝰ deſiderauerat/ n̄ īmerito in et̓na btītudine receptꝰ eē credat̉ ¶ Plura poſſent alia ī laudē huiꝰ chriſtiāi doctoris annecti. qͦꝝ aliqͣ ex epl̓is archiep̄i lugdunēẜ ⁊ fr̄is ſui pͥoris celeſtinoꝝ ꝯcipi pn̄t q̄ ad finē huiꝰ oꝑis habent̉. Uerū paſ ſim plurima ſeſe obijciūt laude ⁊ honore di gna ſtudioẜ ſcpͥtoꝝ eiꝰ. e qͥbꝰ ⁊ hec pauca q̄ p̄miſſa ſunt clariꝰ intelligi pn̄t. Huiꝰ itaqꝫ vtiliſſimi doctoris tractat̓ et oꝑa qͦtqͦt col ligi potuerūt etiā nō ſine ſingulari labore/ ī hͦ volumīe caſtigate admodū imp̄ſſa fuer̄t Qd̓ tribꝰ ſane ꝑtibꝰ ſi cui libuerit poterit ſe cerni. Eaꝝ pͥma cōtinet ea q̄ et fidē ⁊ eccl̓ie regimen ⁊ circa ea errores cōcernūt. Secū da ꝯplectit̉ ea q̄ ad morales traditōnes per tinent. Tercia myſtice theologie accōmo data ſubiūgit. Huc aūt ꝑtiū ordinē nō eſſe incōgruū ſed ſcpͥture ſacre ꝓrſus conueniē tem aꝑte intelliget; ſi qͥs Bonauēturā in li bello de reductōe artiū ad theologiā in qͣr to volumīe leget. Inter hec aūt oꝑa lꝫ non nulla ſint q̄ Ioh̓is de Gerſon nō eſſe veri ſimiliꝰ ſit/ vt eſt tractatus ꝯͣ ꝓpͥetarios ſan cti Auguſtini. Cōpēdiū theologie. Sermo de conceptōe. et ſi qͥ plures reꝑiant̉/ tn̄ qꝛ auctor aliꝰ nō patebat/ ideo loco ſuo ꝑſti terūt. Alij autē tractatus qͥ ſibi nōnūqͣꝫ tri buunt̉ ſed tn̄ auctorē certū habēt/ vt ē libel lus de ꝯtēptu mūdi/ quē conſtat a quodaꝫ thoma canonico regulari editū/ ⁊ alij pl̓es nō ſūt oꝑbus ſuis inſerti Ueꝝ nōnulli ad finem oꝑis ꝓpter conformitatē materiarū ſubiuncti. Annotatio titulorū operū doctoris chriſtianiſſimi Ioh̓is de Gerſon cancellarij pariſien̄. eo ordīe quo ī hoc volumīe ſeſe ꝯſequunt̉. qd̓ tribꝰ ꝑtibꝰ diſtingui pōt; ponūt̉ Primo tituli pͥme ꝑ tis/ que tractatꝰ poteſtatē eccl̓iaſticā ⁊ fidē potiſſime ꝯcernentes complectit̉ E laude ſcriptoꝝ .i. A Unū ex qͣttuor ſiue monoteſſe ron/ poſt De ptāte eccl̓iaſtica i. L. M. Sermo ꝓ viagio regis rhomanoꝝ ij. Z De auferibilitate pape ab eccl̓ia iij. F. De mō ſe habendi tꝑe ſciſmatis Sciſmata quot fuerunt iij. ⁊ Declaratio defectuū viroꝝ eccl̓iaſticoꝝ. v. De vnitate eccleſiaſtica. iiij. A. De ſtatibus eccleſiaſticis De mō viuendi oīm fideliū Sermo de ſignis ruine eccleſie iiij. U. De ſciſmate qͥdam tractatus v. H. De ſciſmate alius tractatus De concilio generali vnius obediētie ī ſci ſmate Concilij conſtantienẜ decretū Frequens Sermo indie circūciſionis coram papa. Apparuit Epiſtole ad ducē aurelianenſem ⁊ cardina lem cameracenſem vi. R. S. Sermo factus corā Alexandro papa ī die aſcenſionis Sermo corā papa bn̄dicto maſſilie vij M Propoſitio facta corā anglicꝭ euntibꝰ ad concilium piẜ viij. G viij. T. Trilogus in materia eccleſie Sermo eiuſdem in feſto ſancti Anthonij. Nuptie facte ſunt ix. T. Tractatus de nuptijs eccl̓ie ⁊c̄. Errores circa p̄ceptū Nō occides Sermo ī die purificatōis marie Sermo corā ꝯcilio Ambulate dū lucē. xij Propō ī ꝯcilio ex ꝑte regꝭ frācie xij. O ¶D Tituli Sermo corā cōmiſſarijs fidei de erroribꝰ contra fidem ⁊ mores. xiij. A. Contra aſſertiones magiſtri Io. parui ſer mo eiuſdem. xiij. M. Que veritates ſint de neceſſitate ſalutis cre dende. xiiij. E. Determinationes due per concilium Con ſtantienſe/ poſt xiiij. L De ꝓteſtatione circa materiam fidei cōtra hereſes diuerſas ciiij. M De ꝑtinacia ꝯſideratōes ⁊ ſigna xiiij. U Quō ⁊ an liceat in cauſis fidei a papa ap pellari ad concilium. xiiij. X Contra petꝝ de luna. Cy De aſſertiōe illa. ſnīa paſtoris iniuſta tim da ⁊ tenenda eſt De ſuſceptōe hūanitatis xp̄i Contra terciā ꝑtē Ruiẜbroich de ornatu Ruiẜbroich tueri poſt Contra illā defenſionem Lectōes ſuꝑ marcum Propoſitiones de ſenſu litterali ſacre ſcr ture ⁊c̄. xvij. C. De communione laicorum ſub vtraqꝫ ſpe cie De ꝓbatione ſpirituum De examinatione doctrinaꝝ Epl̓a ad pr̄eꝫ oſualdū carth̓. xviij. S Epl̓a ad ſtudētes collegij nauarre qͥd ⁊ qͣ liter ſtudere debeat nouus theologi ditor ⁊ ꝯͣ curioſitatē ſtudentiū Epl̓a ad eoſdem xviij. y An monachus ꝓ ſtudio lectionis poſſit ſ ſubtrahere a diuinis. Epl̓a de ſtudio religioſoꝝ De libris qͦrūdā caute legēdis De diſtīctōe veraꝝ viſionū a falſis. xix. L Trilogium aſtrologie theologiſate. xx. Contra ſuꝑſticioſam obſeruationē dieꝫ ſertim innocentum. xx. T. Contra ſuꝑſtitionē cuiuſdam medici ſcul pentis imaginem leonis xxi. A. Cōtra obẜuatōeꝫ dieꝝ qͦ ad oꝑa xxi. D. De erroribꝰ circa artem magicam ⁊ articu lis reprobatis xxi. F. Propoſitōnes contra aſſertōes fratrꝭ mat thei grabon xxi. S. Cardinalis cameracēẜ reſponſio ſuꝑ eodē xxi. v. Cōcluſiōes fr̄is matthei grabon pꝰ. xxi. v Contra ſectā ſe flagellantiū xxij. A Epiſtola miſſa magiſtro. Uincētio ordīs p̄dicatorū ſuꝑ hoc xxij. H. Contra ꝓprietarios regule ſancti Auguſti xxij. M. Tituli libroꝝ ſecun de partis ī qua locata ſunt p̄cipue opuſcu la ad mores accōmodata Egule morales xxiiij. A. Cōpendiū theologie xxv. M. Tripartitum xxxi. Q. De cognitione venialiū peccatorū et mor talium xxxij. I. De arte audiendi confeſſiōes xxxij. X. De confeſſiōe molliciei xxiij. A. De remedio contra recidiuū xxxiij. C De ſtatuto carthuſienſiū ꝙ in mortali cer to cōfeſſus remittat̉ xxxiij. E Auiſamentū ꝓ modo confeſſiōis in religi onibus nō lapſis audiendi xxxiij. E. De modis excōmunicationū ⁊ irregulari tatū ⁊ abſolutiōis ab eis xxxiij. F. Notabile d̓ pͥmis motibꝰ ⁊ ꝯſēſu. xxxiij. H De abſolutōe confeſſiōis ſacramental̓. xxx iij. I. De abſolutōe d̓fūcti carthuſien̄. xxxii De moderata caſuū reẜuatōe Epiſtola ſuꝑ eodem xxxiij. O. De ptāte ligandi atqꝫ ſoluēdi xxxiij. P Reſolutio ſuper caſu quodam de irregula ritate xxxiij. U. De cōtemptu clauiū et materia excōmuni cationū ⁊ irregularitatū xxxiij. Z. De cordis induratōne xxxiij. ⁊ De indulgentijs xxxiij. ꝯ. Multarū breuiū et vtiliū queſtionū reſolu tiones xxxiiij. E De correptione ꝓximi xxxiiij. T. De ꝑuulis ad chriſtū trahēdis. xxxiiij. U De contractibus xxxv. G De ſymonia xxxvi. H. De ſollicitudine eccl̓iaſticorū xxxvi. Q. De teſtamento cōdendo xxxvij. K. Epl̓a ſuꝑ teſtam̄to libroꝝ ſuorū. xxxvij. L Epl̓a ad carthuſien̄. ſuꝑ acceleratōe ſuffra giorum poſt obitū oblatorū xxxvij. L. De anniuerſario qd̓ ſibi ꝓcurauit in eccl̓ia ſancti Pauli in Lugduno xxxvij. L. Teſtamētū qͦtidianū ꝑegrini. xxxvij. M. Teſtamētū ꝑegrni metricū xxxvij. P Epiſtola cōſolatoria ſuꝑ morte fratris ad fratrem xxxvij. Q De p̄paratione ad miſſam et pollutōe no Operum Gerſonis xxxvij. R. cturna De pollutione diurna xxxviij. A Dialogꝰ d̓ celibatu eccl̓iaſticoꝝ. xxxviij. K Carmen ꝯͣ pulcritudinē corꝑis. xxxviij. ꝯ. Cōtra īpugnātes ordinē carthuſien̄. ꝓpt̓ paucitatē miraculoꝝ ⁊ non ꝯfirmatōꝫ. xxx ix. A. xxxix. E De n̄ eſu carniū carthuſien̄. De tꝑantia in cibo ⁊ potu et veſtibꝰ prela torum Sermo de vita clericorū xl. F. Sermo in cena dn̄i ꝓ humilitate xl. P. Carmen ꝯtra tumidū cor Sermo de penitentia pll̓a̓ Sermo de dn̄io euangelico Carmen de voluntaria pauꝑtate Sermo ad eccleſiaſticorū cautelam ⁊ eru ditionē xli. Z. Sermo de reſurrectione chriſti xlij. N Sermo in concilio remenſi. Bonus pa De viſitatōe p̄latoꝝ vl̓ curatorū. xliij. L Sermo de qͣttuor domibꝰ xliij. U Sermo de omnibꝰ ſanctis. Exultabūt ſan xliiij. ꝯ cti in gloria Sermo de omnibus ſanctꝭ. Beati qui lu Sermo de oībꝰ ſanctis. Ex(gēt. xlv. N ultate quoniā merces vr̄: xlvi. ꝯ Sermo de omnibꝰ ſctīs Uidēs ieſus Sermo in die natiuitatis dn̄i Sermo ī dn̄ica in ſeptuageſima xlvi. ⁊. Sermo de ꝯceptōe btē virginis. xlvij. Sermo de beato Bernardo Sermo in die ſancti ludouici francorum regis Sermo de ſpūſancto xlix. G De v̓bis dn̄i Uenite ad me oēs Cauſe ꝓpt̓ qͣs voluit dimittere cācellariā. Recōmēdatio licētiādoꝝ in decretis Tractatus de nobilitate Epiſtola ad papā martinū nomīe regꝭ frā cie reꝑta lugduni lij. K. De ꝯſideratōnibus quas debꝫ habere pͥn ceps lij. L Dialogus frāci et angli lij. X. De puella olim ī francia equitante ī armis liij. O De mirabili victoria puelle de poſt fetan tes recepte in ducem belli liij. T. Tituli tercie partis que cōtēplatiue vite p̄cepta tradentes tra ctatus continet E conſolatōe theologie liiij. A. Dialogus apologeticus lvi. Q Carmina nōnulla lvi. ⁊. ⁊c̄. Ioſephina lvij. L Sermo in natiuitate btē virginis. lix. L Carmen de differēti īmunitate a pctō chri ſti et matris ſue lx. E. Centilogiū de conceptibꝰ lx. F. De vita ſpirituali anime ſiue ſex lectiones. lx. S. Centilogiū de impulſibꝰ lxiij. U. De myſtica theologia ſpeculatiua. lxiiij. K De myſtica theologia practica xv. U. De elucidatiōe ſcholaſtica myſtice theolo lxvi. T. Carmina de purificatōne ſenſuum interio lxvi. ꝯ. De religionis ꝑfectione et moderamine. lxvij. A De conſilijs euangelicis et ſtatu ꝑfectōis. lxvij. M. lxvij. ⁊ De ꝑfectione cordis De meditatione lxviij. L. De ſimplificatōe ſtabilitione ſeu mundifi catione cordis lxviij. Ꝙ Carmen de ſimplificatōe cordis. lxviij. ꝯ De directōne cordis lxix. A. De illuminatione cordis/ ſiue vna p̄cioſa margarita lxix. M De oculo lxix. Q De remedijs cōtra puſillanimitatē. lxix. X. De temptationibꝰ diaboli diuerſis. lxx. G. Contra ꝓfeſſum inobedientē lxxi. A. De zelo et feruore nouiciatus lxxi. E. De exercitijs diſcretis deuotorū ſimpliciū lxxi. F. Documentū notabile d̓ ſacram ento altarꝭ lxxi. T. Epiſtole quedam lxxi. ⁊ lxxij. S De paſſionibus anime lxxiij. P Carmen de ſomnio huius vite De monte contemplatōis lxxiij. Q Epiſtole quedam lxxv. H. De mendicitate ſpirituali lxxv. L. Appellatio cuiuſdam peccatoris a diuina iuſticia ad miſericordiā lxxvij. U De oratione et ſuo valore lxxvij. X. Decem conſideratōes in orando deum. lxx viij. H. a 4 Tituli operū Gerſonis Expoſitio ſuper Dimitte nobis debita no lxxviij. I. Oratio cum pctōr de pctīs ſuis multū eſt anxius lxxviij. ⁊ De canticorū originali ratōe lxxviij. De canticordo lxxix. F. lxxx. P Centilogiū de canticis et ſolacio Collectoriū ſuꝑ magnificat lxxxi. A. Carmina ſuꝑ magnificat xcv. A. Cētilogiū de meditatōe crucꝭ. xcvi. poſt. ⁊ Carminū ſuoꝝ honeſta defenſio. Uidit li xcvi. Anagogicū de hymno glorie xcvij. A Epithalamiū myſticū theologi et theolo xcvij. Q. Suꝑ cantica canticorū xcvij. R. Alphabetū diuini amoris xcix. X. Expoſitio ſuꝑ ſeptē pſalmos pn̄iales. c. L Donatus moralizatus c. S. ¶ Epitaphiū Iohānis de Gerſon Epiſtola fratris Iohannis de Gerſon or dinis celeſtinoruꝫ ſuꝑ opuſculis magiſtri Iohānis de Gerſon germani ſui cancella rij pariſien̄. Circa finem Fortis in eccleſia bellator maxime Gerſon Armatus gladio/ cingis ouile dei Uiuunt ſcripta tua qͣꝫuis ſint oſſa ſepulta Omnibus exemplar ſe dant imitabile doctis Alphabetū De laude ſcriptoꝝ Incipiunt opera et tractatus magiſtri Iohānis de Eerſon ſa crarū litteraꝝ doctoris reſolutiſſimi ⁊ chri ſtianiſſimi/ ac cancellarij Pariſien̄. Qui in tres partes diſtincti ſunt. Quaꝝ pͥma com plectit̉ tractatus/ fidem ⁊ ptātem eccl̓iaſti cam ꝯcernentes. Quibꝰ oībꝰ p̄miſſus ē tra ctatus de laude ſcriptoꝝ/ qꝛ is ad cōmenda tionem omniū qui libris multiplicādis ſtu dent accōmodati pōt. Crutari ſcpͥturas exhor tabat̉ olim iudeos xp̄s. Ioh̓. v. Scpͥturas vicꝫ in qͥbꝰ putabāt ſe vitā et̄ nā hr̄e. d̓ qͣlibꝰ loqͥt̉ apl̓s ij. ad Thim. iij. ꝙ oīs ſcri ptura diuinitus inſpirata vtilis ē ad docen dū. ad arguendū. ad corripiendū. ad erudi endū in iuſticia. vt ꝑfectus ſit hō dei ad oē opus bonū īſtructus. Et ad Ro. xiiij. Que cūqꝫ ſcripta ſunt ad nr̄am doctrinā ſcripta ſunt/ vt ꝑ patientiā ⁊ ꝯſolatōeꝫ ſcripturarū ſpem habeamꝰ. ¶ Ueꝝ quō ſcrutabunt̉ ſcpͥ ture ſi nō habeant̉? Qualit̓ habebunt̉ ſi non ſcribant̉? Qua rōe ſcribent̉ ſine ſcpͥtoribuſ? Sūt igit̉ neceſſarij ſcpͥtores. Et hͦ eſt qd̓ h ⁊ nūc intēdimus ſuadere cōpellēte nos ad hoc multiplici circa ſcpͥtores libroꝝ vtiliuꝫ defectu quē patit̉ etas nr̄a. Et in pͥmis con cluſionē certā ſtatuamꝰ dicētes. ¶ Scriptor idoneus ⁊ frequēs libroꝝ doctrine ſalubris agit opꝰ bonū de genere. Et opus hͦ ſi ꝓue niat ex charitate eſt meritoriū vite et̓ne nec ẜuile dicēdū ē. Un̄ ꝓtinꝰ habet̉ deciſio du bij cuius occaſiōe cudit̉ pn̄s opuſculū qd̓ q̄ſiuit qͥdā de monachis domus carthuſie. Si liceat diebꝰ feſtiuis ſcribere deuotōnis libros gͣtis. ¶ Sꝫ aduertēdū in pͥmis ꝙ no mē ſcpͥtoris notat ꝑitiā ſcribēdi/ cū vſu aſſi duo vel frequēti. Scriba ꝟo dic̄ magr̄m in eis q̄ ſunt diuīe legis eruditū. qͥ ⁊ ſcrutator vel ꝯqͥſitor dici pōt aut etiā dictator. Qua les erāt ſcribe iudeoꝝ/ qͣlis eſdras ſcriba ve lox ⁊ īgenioſus in lege qͣles apud xp̄ianos theologi doctores ſeu theologie ꝓfeſſores de qͥbꝰ nō erit pͥncipalit̓ ẜmo pn̄s ſꝫ de ſcpͥ toribꝰ qͣſi mechanicis ⁊ manualibꝰ libroꝝ. ¶ Et hi ſunt in multiplici dr̄ia penes erudi tionē maiorē vel mīorē circa ſcpͥturā quam trāſferūt ex inſpecto exēplari libro/ vel quā de ꝓnūciātis ore ſuſcipiūt/ ſic̄ baruch d̓ ore hieremie ſcpͥſit oēs ẜmōes eiꝰ. Sūt qͥ ſiml̓ ſunt dictatores ⁊ ſcribe ⁊ ſcpͥtores. talis lau dat̉ fuiſſe diuus Amb̓. libros ſcribēs qͦs di ctabat. Sūt alij gͣdus īfimi nullū penitus hn̄tes intellectū eoꝝ q̄ trāſſcribūt. qͦs qͣſi pi ctores appellamus. Sūt nōnulli tāqͣꝫ me dij gͣdus qͥbꝰ aꝑtus ē ſatis ſenſus eoꝝ q̄ ſcri būt ſaltē grāmaticalit̓ ſeu lr̄alit̓. qͣles olī fue rūt ⁊ adhuc eſſe ferunt̉ in religionibꝰ appro batis atqꝫ in vniuerſitatibꝰ ⁊ ſtudijs rōna bilit̓ inſtitutis. Et de talibꝰ loqͥ p̄cipua nūc eſt intētio neqͣqͣꝫ alios ſecludēdo qͥ vel ſunt magꝭ aliqͥd qͣꝫ ſcpͥtores vt primi vel vt ſcd̓i qͥ paꝝ ſūt ad fructū ſpūalē ſue ſcpͥture capeſ ſendū idonei ¶ Quibꝰ p̄notatꝭ vt lucidior ⁊ breuior eēt ordo dicendoꝝ. ptꝫ ſtatī hec nr̄a ꝯcluſio ſciētibꝰ qͥd ē opus bonuꝫ d̓ genere. qͥd opus meritoriū vite et̓ne. qd̓ opus ẜuile Uerū tn̄ placꝫ eā ꝑ ꝯꝑatōes aliqͣs ī ſubſcq̄n tibꝰ duodecī ꝯſideratiōibꝰ ampliādo mon ſtrare. qͣs metrū triplex ꝯp̄hēdit. ꝟ̓ſus. Pre dicat atqꝫ ſtudet ſcriptor. largit̉ et orat. Af fligit̉. ſal dat fontē lucēqꝫ futuris. Eccleſiā ditat. armat. cuſtodit. honorat Cōſideratio prima ꝙ ſcriptor p̄dicat Criptor idoneꝰ et freq̄ns libroruꝫ B poctrine ſalubris(ſic ei ſꝑ infra loqͥ volumꝰ ⁊ intelligi) p̄dicare dici p̄t. Certe ſi lingua ſilet manꝰ p̄dicat ⁊ fructuo ſius aliqn̄ quāto ſcriptura venit ad plures vberior qͣꝫ trāſiēs ẜmo. Nec obuiamꝰ dicto hieronymi ꝙ habꝫ neſcio qͥd latētꝭ energie viue vocis actꝰ. ⁊ in aure diſcipuli ex docto ris ore trāſfuſa fortiꝰ ſonat. Sꝫ inuenies ali qͦs eruditiſſimos fatētes ſe plura didiciſſe ſcripta ſtudendo ruminādoqꝫ ſecū qͣꝫ ꝑ do ctoris auditū. Qualē ſe fuiſſe videt̉ bernar dus gl̓iari dicēs mgr̄os ſuos fuiſſe q̄rcꝰ et fagos. Proculdubio nō ſine p̄uia vl̓ comi te lectura libroꝝ. Adde ꝙ int̓ p̄dicatores ſt̄ multi tāqͣꝫ nudi ꝓnūciatores eorū q̄ ſumūt formaliter in ſcpͥtis. qͥ ſi mereri poſſint aure olā p̄dicatoribꝰ debitaꝫ/ cur nō ſil̓r ſcriptor nr̄ cui poteſt adeſſe et adeſt ſupponit̉ nō ī par animarū ſaluificās zelus ſcribēdo ſicut alteri loquendo. Cōſideratio ſecūda ꝙ ſcriptor ſtudet/ legenti ⁊ dictāti ſimilis. Criptor hmōi ſcrutāti ſtudioſe vel legēti doctrinalit̓ vl̓ etiā dictāti n̄ ē vſqꝫ qͣqꝫ diſſil̓is. Colligit̉ ex p̄cedēti deductio pn̄tis ꝯſideratōis qͦ ad legere vel dictare. qꝛ nedū ꝓ morula tꝑis exigua ſꝫ in annos decē. cētū. mille. ſcpͥturā durare ꝯtin get ī ſe vl̓ ꝑ multiplicatiōeꝫ exēplariū ab ea ſcpͥtorū. legētibꝰ aūt atqꝫ dictātibꝰ ſi defue rint auxilia ſcpͥtoꝝ/ cū mēoria ſit labil̓. obre pat ꝓtinꝰ oblr̄atio dictatis aut d̓lectis obli uio. Adde ꝙ ſalub̓ora ſt̓ plerūqꝫ ſcpͥta veteꝝ qͣlia ſcpͥtor nr̄ eligit qͣꝫ dictamīa nouellorū. Nō ꝙ īprobemꝰ nouos dictatores qͣles aſ ſidue cogūt̉ aſſurgere. tū ꝓpt̓ alteratōeꝫ va riā guſtꝰ ſpūal̓ cupiētꝭ nūc hāc nūc illā eſcā ꝟbi celeſtꝭ. nūc oēm penitꝰ abominātꝭ. tum ꝟo ꝓpt̓ dubitatiōes nouit̓ emergētes iuxta qͣlitates ꝑſonaruꝫ tꝑm aliarūqꝫ circūſtātia rū. q̄ nūqͣꝫ plene totas ſe p̄bebūt/ cū ſint abſ qꝫ nūero variabiles. Exēplū de medicis et morbis. Nō enī ſufficiūt eis libri qͣꝫtūlibet ex arte ꝯpoſiti. ſꝫ oꝑtꝫ variare receptas/ qua les velle ſil̓ oēs tradere eſſet(ꝓut Auicenna notat) īexplebile ¶ Prodeſt nihilominꝰ apd̓ rēpublica nō mediocrit̓ reẜuatio taliū ꝑti cularit̓ dictatorū. ſic̄ ꝯͣ morbos corpoꝝ ſic aduerſus peſtes aīorū. qd̓ vtiqꝫ fac̄ ſcpͥtor. ¶ Porro ſcrutatōeꝫ ſtudioſā nō oī ſcribenti tradere poſſumꝰ/ ſꝫ ſciētifico cuiꝰ mēoria fir mius retinet ea q̄ ſcribit qͣꝫ alia ſi vult ītēde re. tū ꝓpt̓ īmoratōeꝫ. tū qꝛ ſegniꝰ irritāt a nimos demiſſa ꝑ aures qͣꝫ q̄ ſūt ocul̓ ſubie cta fidelibꝰ. ait. Flaccꝰ ¶ Accipit ex hac radi ce ſue traditōis originē ars mēorie cuiꝰ me minit Cicero. ¶ Reddit̉ īſuꝑ rō cur expedi at ſtudioẜ abbreuiatōes ſibi ꝯſcribere certiſ qꝫ notul̓ īſignire pūcta mēoratu digniora Tercia cōſideratio ꝙ ſcriptor nr̄ largit̉ miſeret̉ ⁊ cōmodat Criptor nr̄ largit̉ miſeret̉ ⁊ ꝯmodat Tres eē ꝑtes ſatiſfactiōis theologi tradūt. Una ē el̓yna d̓ qͣ pn̄s ē ꝯſi deratio. alt̓a ē orō. t̓cia ieiuniū. d̓ qͥbꝰ erit cō ſideratio ſeq̄ns. Quis oro dubitauerit qm̄ ſcriptor qͣlē loqͥmur ſit largitor el̓yne multi plicis nedū tꝑalis ad ſuſtētatōem ſui ſuorū qꝫ fratrū ſeu domeſticoꝝ. Eſt enī lucroſa n̄ paꝝ iſta ars. Tenebit īſuꝑ locū el̓ yne ſpūal̓ ad opitulatōem aīaꝝ. nūc aduerſus erroreſ ⁊ ſcrupulos ꝑ eruditōeꝫ doctrinalē atqꝫ ꝯſi lij. nūc ad ꝯſolatōem ſalutarē. Fallor ſi non ita miẜicordiā receperūt Ionathas cū ce teris iudeis..i. Macha. xij. dicētes ſe hr̄e ſo lacio ſctōs libros/ iō nullo īdigere. Conſo nat apl̓s vbi ſupͣ ad Roma. ¶ Sūt adhuc vt accepi nōnulli ꝓfeſſores regule btīſſimi Aug. qͦs canonicos regulares appellamuſ apud Ollādiā. qͦꝝ labor ſcribēdi paſcit eos tꝑalibꝰ ſubſidijs de p̄cio librorū. remanēti bus apud ſe plurimis ad ſpūale ſolacium. Tales iure dixerimus btīficatos a ꝓpheta Labores inqͥt manuū tuaꝝ qꝛ māducabis btūs es hic in ſpe. ⁊ bn̄ tibi tādem erit in re. Uxor tua myſtice diuīa ſapīa. vl̓ r̄ligio tua vel celeſtis gr̄a. ſic̄ vitis abūdās in lateribꝰ domus tue/ q̄ eſt eccl̓ia vel conſcīa. Filij tui lr̄aliter ꝓfeſſores ⁊ ſcpͥtura moraliter opera tua. ſicut nouelle oliuaꝝ ī circūitu mēſe dn̄i q̄ parat̉ aduerſus eos. demōes ⁊ hoīes qui tribulāt nos. Cōpara nūc ſi potes alioruꝫ qͦrūdaꝫ eccl̓iaſticoꝝ multiplicata ſuꝑ nūeꝝ inſtituta ſint ī orōibꝰ vocalibꝰ. ſint in el̓yniſ corꝑalibꝰ. iſtoꝝ pauꝑi. nec iā pauꝑi ſꝫ diui ti ſimplicitati. ¶ Fuerunt an adhuc ſint ne ſcio ſctīmoniales in hͦ opus dedicate/ ſicut olim Origeni ꝓ trāſcribēdis oꝑbꝰ ſuis ne dū notarios ꝑ diuites ſeculares. ſꝫ puellas ſex in ſcribēdo ꝑitas datas eſſe. Un̄ q̄ſo tot genera bibliaꝝ. tot doctoꝝ volumīa q̄ mo do ſuꝑſunt in eccl̓ia/ ſi nō ex ſcriptoribꝰ ī re ligiōe degētibꝰ qͦꝝ ad p̄ſens vix vllū ſuꝑeſt veſtigium. Quarta cōſideratio ꝙ ſcriptor orat Criptor nr̄ orat. habꝫ oculꝰ nūciuſ P cordis orādi materiā ſibi mīſtrare. Quāuis nihil obſit qͥn vocal̓ qn̄qꝫ poſſit inſeri or̄o vl̓ canticū ſuaue dū ſcribit̉ Atuero ſatꝭ ē implere ſcriptorē nr̄m moniti onē apl̓icā. ꝙ pſallamꝰ ⁊ cantemꝰ ī cordibꝰ nr̄is dn̄o. Qd̓ freq̄nter eo liberiꝰ īplere va let qͦ ſolitudine qͣdā vberiꝰ fruit̉. ¶ Puto pa lā mihi fieri/ ꝙ ſcriptio vl̓ ſcriptura ē opus dei/ opus religioſū. nō minus ſepe qͣꝫ vocis exaltatio in caticis eccl̓ie. Pōt ſubinde vnū ꝯpenſari ꝑ alteꝝ qn̄qꝫ ſalubrius qͣꝫ tꝑal̓ ad mīſtratio ab eccl̓iaſticoꝝ officioꝝ freq̄ntati one ſaluat ⁊ abſoluit Crediderit ꝓīde ſcpͥtor nr̄ et pietate iugi recogitauerit totiēs deū ſā ctoſqꝫ āgelos ſecū eē/ totiēs ſcpͥtores ſacros ip̄m alloqͥ. totiēs xp̄m ſibi blāda q̄dā oſcl̓a ꝯſolatōis dare. qͦtiēs eoꝝ dicta ſalubria cō ſcribit que mediate vl̓ īmediate diſpēſarūt. Cui dignitati q̄ p̄t merceſ alia tꝑal̓ equari? Quis ꝓhibet talē aliquē ꝯtēplatiuū ⁊ eē ſil̓ ⁊ dici? Cōtēplationē itaqꝫ lectio q̄ ſcribēdo fit nō īpedit ſꝫ paſcit. De laude ſcriptorum Quinta cōſideratio ꝙ ſcriptor affligitur Criptor nr̄ affligit̉ in qͦ ieiunij vi cem tenet. Ieiuniū ꝓut ē tercia ꝑs ſatiſfactōis extēſo noīe d̓r a doctori bus oīs afflictio corꝑalis aſſumpta volūta rie ꝓ domatōe carnis vl̓ vice ſatiſfactōis q̄ fit ꝑ dolorē. Quēadmodū ꝑs altera q̄ dicit̉ oro ꝯcludit omnē mētis eleuatōem in deū cū hūili ſubiectōe et obediētia. Elēoſynam ꝟo ꝓtendūt ad om̄e ſubſidiū ꝓximo miſeri corditer impēſum. Cōſonat votū pauꝑta tis elēoſyne. votū obediētie orōni. votū ca ſtitatis ieiunio ſeu corꝑis edomatōi. Que taliter elucidata mox ꝑſpicuā faciūt hāc cō ſideratōem cū duplici p̄cedente. Nullꝰ ita qꝫ negauerit laborioſū eſſe ſcribentꝭ exerciti um. acceptet igit̉ illud in pnīam ſeu ſatiſfa ctōem ꝓ ſuis alieniſqꝫ delictis. ſic enī dire ctio ſpūalis oculi reddet laborē ſuū nedum vno hoc modo laudabilē ⁊ meritoriū. ſed tot modis qͦt intentōes bonas adducet ad decoratōem actus ſui. noīatim iuxta ꝯſide ratōes duodecim qͣs ſub ſcripture p̄conijſ aperimꝰ. ¶ Iunge ꝙ in foro pnīe p̄t iſte la bor ad ſatiſfactōem ſacramētalē īponi. quē laborē ſi nullꝰ imponit hoīm/ impoſuit ſa ne deus ab initio cū dixit Ade ⁊ poſteris. In ſudore vultꝰ tui veſceris pāe tuo. Por ro qͥ in labore hoīm nō ſunt nec cū homībꝰ flagellant̉ nō intumeſcāt ſꝫ timeāt ne cum demonibꝰ affligant̉. Scripſit egregiū vo lumen Augꝰ de oꝑe mōachorū qd̓ totū po tuerat ad rē q̄ nūc agit̉ traduci. Qm̄ ſi mo nachos oꝑtꝫ oꝑari. qͣle dabit̉ opus alid̓ ſue ꝓfeſſioni nedū minꝰ aduerſū ſꝫ ampliꝰ pro motiuū/ attēto ꝙ nō oēs idonei ſunt ad dif ficiliora qualia ſunt p̄dicatio vl̓ lectio doci nalis. Sed neqꝫ miſſarū obſtat celebratio quā finit hora breuis. Neqꝫ p̄terca valꝫ ex cuſatio deſidie nōnulloꝝ dicentiū. īmo qͣſi gl̓iantiū neſcio ſcribere. Diſcāt diſcāt. neqꝫ verecundent̉ vel deſperēt/ qm̄ labor impro bus oīa vincit. ⁊ duris veniēs in rebꝰ ege ſtas/ ait Uirgiliꝰ. Gallice beſoeng fait vieil le troter.i. latine. Neceſſitas fac̄ vetulaſ cur rere. Qui ſe dicit egere cū ſibi poſſit faciēdo qd̓ in ſe eſt ꝓuidere ſit mēdax. ſi fictꝰ eſt le ctor dijudicet. ¶ Sexta cōſideratio ꝙ ſcriptor ſal ſapientie tribuit Criptor nr̄ poſteris ſal ſapīe admi niſtrat. Iubet apl̓s eſſe noſtꝝ rōna bile obſequiū ꝯformit̓ ad figuram legis p̄cipiētis in om̄i ſacrificio ſal apponi Uideat aūt ſcriptor ne ſuū ſal infatuet vl̓ ſi bi ſi ei nō ſapuerit vl̓ alijs ſi corruptū ꝑ in eptias ſcribēdi reddiderit. Quales ꝟe ꝓtu lit etas nr̄a plurimos qͦꝝ mēdoſa fuerunt adeo volumina vt ꝯſultiꝰ fuiſſet nulla qͣꝫ ta lia mīſtrari cū lr̄is incōditꝭ ſine lege ſine ſē ſu vl̓ ordine. adeo qͥdē vt auctori ꝓpͥo ſeu dictatori nō ītelligibilia redderēt̉ qͣꝫtūlibet ītroſpecta ¶ Hāc exiſtimāt aliqͥ nō minimā tribuiſſe iacturā ſtudijs ac vniuerſitatibus nr̄e tēpeſtatis dū qͥlibet admittebat̉ ad ſcri bēdū. nō ꝓbatꝰ. nō cognitus. Exēplaria qͦ qꝫ dabantur incorrecta. Quid ni ml̓tipli cior corruptio ſeq̄et̉ iūcta trāſcribentiū vl̓ inertia vl̓ ignorātia. ¶ Sed dant̉ viſitato res in artibꝰ mechanicꝭ ne fraus ꝯmittatur in oꝑatōibꝰ vt in pānis vel in pane vl̓ cul tellis ⁊ ceteris. Quis digne tulerit opus p̄ cioſiſſimū expers eē viſitatōnis. ne corru ptio ſua ſerꝑat iugiter in deteriꝰ. Sic olim apud ſctōs pr̄es habebat̉ electio ſuꝑ ſcpͥto ribꝰ. nec paſſim admittebat̉ indoctꝰ vt do ctus. ſed vſqꝫ ad punctoꝝ formatōem qͥ lu cem dāt magnā legentibꝰ examē habebat̉. Priſci doctores noīatim hiereneus(ſi non fallit mēoria) ſubiūgebant in opuſculoꝝ ſu orū fine terribilē diuī noīs obteſtatiōeꝫ. vt ſcripta ſua correcte trāſſcriberēt̉. ⁊ ꝑ poſte ros ita fieri ſuaderent. Alioqͥn iuxta hiero nymum qͥs vel ſcripſiſſe vel emendaſſe fru ctus eſſet. Septima ꝯſiderato ꝙ ſcriptor fontē miniſtrat. Criptor nr̄ poſterꝭ aꝑit fontē aq̄ vi ne ſaliētis ī vitā et̓na. Intelligat̉ hͦ nō vt auctor pͥncipal̓ qͥ ſolꝰ deꝰ eſt ſꝫ vt mīſtrator. Nā fons vite v̓bū dei ī ex celſis. Nōne libri ſalubres qͣles intēdimuſ ſūt nō ciſterne qͥdē veteres ⁊ diſſipate ſꝫ fōſ ortoꝝ puteꝰ aqͣꝝ viuētiū q̄ fluūt īpetu de li bano. qͥ cādidatio nūcupat̉. Cui ſapiētie fō ti qͣnto ꝓximiores ſūt riuuli ſcīaꝝ tāto puri ores ſalubrioreſqꝫ credideris illos. Quo ꝯͣ dū ꝑ terras ī longinquum riui ſcīaꝝ dila būt̉ nō retinētes v̓tutē ⁊ guſtū fōtꝭ origīal̓ ſcito ꝙ d̓ facililimū viſcūqꝫ ꝯͣhūt vn̄ v̓meſ peſtilētes vt rane bufōeſ colubri gēti repūt ⁊ potātes inficiūt aut ꝑimūt. Bibe igitur o ſcriptor de aqͥs tuis viuētibꝰ veniētibꝰ de libano pͥor Et ne dixerꝭ cū hereticꝭ. aq̄ furti ue dulciores ſunt. ſed oīa palam ⁊ ī luce cla reſcāt ꝓ quo ſit ſequens conſideratio Octaua ꝯſideratio ꝙ ſcriptor lucem dat Criptor nr̄ lucē ſeqͥt̉ ⁊ eā poſterꝭ ad mīſtrat. Lex dei lux ē et lucerna. Lucerna pedibꝰ meis v̓bū tuū/ ait pſal. dn̄o ⁊ lumen ſemitis meis. Sit oꝑtꝫ ip̄i gaudiū. qͥ delectabile lumē ocul̓ īſpicit qͦtidie. Neqꝫ hꝫ vt thobias ꝯq̄ri. qͣle mihi li nō video. Uidet plane lumen celi ſcpͥtor nr̄ qd̓ ē v̓bū dei deſcēdens a pr̄e luminuꝫ. dū alij accumulāt ſuꝑ ſe t̓ram inſtar talpaꝝ defoſſi tenebris ſeculariū vl̓ lr̄aꝝ vl̓ oꝑatio num. Gaudeant pueri tales habuiſſe parē tes vl̓ mgr̄oſ qͥ talibꝰ eoſ artibꝰ ſalubria ſcri bēdi voluerūt inſtruere Gaudeāt qͥ talentū artis hmōi ſuſceptū nō ignauit̓ infodere ſꝫ vt lucernā et lucē ſtrēnuitate diligenti conā tur pn̄tibꝰ et futurꝭ on̄dere. Uide hō hoī. ⁊ ars arti qͣꝫtū p̄ſtat ⁊ p̄fert̉. Deditꝰ.ſ. ad ſalu taria ſpūaliaqꝫ p̄ derelictiſ aut impulſis ad noxia. que vl̓ auariciā nutriāt/ vl̓ ad flagi tia ꝑtrahant/ nō diſtrahāt a pctīs. ¶ Demū collige tecū ſcpͥtor nr̄ qͣle ſit tibi donum dei poſſe freq̄nter emergere de tenebris mūda norū hoīm cū actibꝰ ſuis tet̓rimis. ī ſediti onibꝰ/ ī bellis/ ī ꝯͣdictōibꝰ. Emergere dixe rim ꝑ obligatōnem animi dū lucidis ⁊ trā qͥllis actōibꝰ mens occupat ſe. Nā vbi loc eſſet in corde tuo tenebris ꝙ lux ſcpͥturarū attentōe ſua ꝯplet. Qua in re nō ꝑuum acci pit fructū ſcpͥtor qͣꝫuis illr̄atus. nō minus crebro qͣꝫ hō nō intelligēs eccl̓ie cāticis oc cupatꝰ ¶ Senſit hāc lucem Augꝰ dū obe diens celeſti oraculo. tolle lege. tolle lege. cō iectis in ſcpͥtura apl̓i ocul̓. mox depulſe ſūt ab eo dubitatōis tenebre luce ſecuritatꝭ in fuſa. Itaqꝫ dici nō p̄t qͣꝫ multiplex olīet qͦti die lucis ſplēdide fulgor irradiet legētes in ſcripturis qͣs hr̄i nō poſſe ſine ſcriptoribuſ qͥs neſciat? Preſto ſunt vbilibꝫ ſcpͥta tibi ſi volueris. v̓ba nō eq̄. Uides in ill̓ defectus tuos tanqͣꝫ in ſpecl̓o ſine v̓ecūdia vl̓ pudo re cuiuſqͣꝫ inſpiciētis vel culpātis. Poteſ ꝓ variatiōe palati ſpūalis nūc iſtꝭ nūc ill̓ ſcri ptoꝝ refici ſaporibꝰ. Propt̓ea ſuꝑuacuam ip̄orū multiplicatiōem qͥs eſſe culpauerit. Nōne lautiſſimā eſſe ꝯuenit ſapīe mēſam. multaqꝫ ferculoꝝ varietate r̄fertā. Sumat vnuſqͥſqꝫ qͥd et qͣntū ſatis erit vl̓ vſqꝫ ad ſo briā eb̓etatē ſpūs. ad quā ſpōſus īuitat ca riſſimos. Comedite inqͥt amici et bibite ⁊ ineb̓amini cariſſimi. Qual̓ ebrietas nō te nebroſitatē obtuſitatēqꝫ ſꝫ luminoſitatē af fert inſolitā ⁊ v̓e diuinā ¶ Nona ꝯſideratio ꝙ ſcriptor eccl̓iam ditat CCriptor nr̄ eccl̓iaꝫ ditat. Refertur G augꝰ. moriēs fratribꝰ īculcaſſe ꝙ ec cleſiaſticaꝫ bibliothecā magno ſtu gaudiū erit qͥ in tenebris ſedeo et lumē ce Udio/ qꝛ magnū ſciebat eſſe theſauꝝ cuſtodi rent. Quocōtra nō habēt tyrāni depopula tores regionū ſeu religionū efficaciꝰ machi namentū qͣꝫ ſi libris ip̄as ī pͥmis ſpoliaue rint atqꝫ pͥuauerint. Patuit ī regibꝰ aſſyrio rū reſpcū hierl̓m ⁊ iudeoꝝ Hoc pͥdē anīad uerſum ē incōmodū cepiſſe circa regnum frācie xp̄ianiſſimū a qͦ libri diſtracti ſunt aſ ſidue. etſi nō aꝑta tn̄ occulta ⁊ palliata dep̄ datōne ꝓpter lucrum ad exteras nationes colligendum. qͣꝫqͣꝫ neqꝫ defuerintapertiſſi mi violētiſſimiqꝫ direptores. Dicitur ī ꝓ uerbio vulgari. Les bons liueres faut les bons cleres. id ē bonilibri faciūt bonos cle ricos. Hoc ꝓuerbiū veꝝ ē. Mutatis qͦꝫ li bris vt politia mutet̉ vno mō vl̓ alt̓o neceſ ſe eſt. hec ad laudē ſcriptorū ſpectāt. qͦꝝ ſtu diū eſt ad oppoſitū librorū depauꝑatiōem ꝯͣriū. ditare.ſ. ⁊ populare libris ſctīs. ¶ Ad mirabil̓ fuit ardor habēdi libros ſacros a pud ptolomeū regē. qͥ p̄cio ingenti ꝯꝑauit ſibi ꝑ. lxx. int̓p̄tes trāſlationē eoꝝ. Quo vti nam ꝓuocarent̉ infidel̓ regis exēplo fideleſ pōtifices ⁊ pͥncipes xp̄iāi. Fert̉ hꝰ regis li braria qͥnquaginta milia libros habuiſſe. ¶ Ceteꝝ diuitias h̓ nō accipimꝰ ſolū in de core librorū. qͥ tn̄ additꝰ ſi fuerit valori ſpū ali/ p̄ciū duplex accreſcit ſicut ī ornamētis eccl̓iaſticis iſta laudamꝰ. Sit ſcpͥtura lau dabil̓ ꝓ theſauro qͣlis nō ē ī papirꝭ ilico pe untibꝰ. vbi dicunt̉ ſil̓ labor recte papireus deꝑire cū oꝑa et impēſa. Pergamenū dura biliꝰ eſt q̄ conditio cariſtiā eiꝰ ſuꝑ papiruꝫ ꝯpenſat abūdant̉ ¶ Sed neqꝫ qͥſpiā excuſa uerit ſuā in ſcribēdo ſegniciē ſineſciuerit lit teras artificioſe multū formare. lr̄a ſit legi bilis. ſit punctuata. ſit purgata. qͣlis ē lom bardorū. nō inuoluēs ſe tractibꝰ ſuꝑfluis. Sit demū ſine mēdis falſitatꝭ cū ortogra phia vera. Illa ſufficit ī eccl̓ie theſauro re De laude ſcriptorū poni/ qͣꝫuis paꝝ fucati decorꝭ obtineat. nec tādē p̄cij tꝑalis. ¶ Nō aūt oꝑtꝫ ad extremū vnūquēqꝫ ſil̓es ad ſcribēdū libros aſſume re. quēadmodū nō ē par ī legētibꝰ ſtudiuꝫ. Captat hic ampliꝰ deuotōꝫ vel gignere vl̓ nutrire/ cui ꝑua ſatiſfaciūt opuſcula. Uult aliꝰ ī altū eruditōis ītellectual̓ aſcēdere. ta li gͣndia doctorū habēda ſunt volumīa qͦ rū traditiōes ordīe doctrīali ſcrutet̉. Alio qͥn rectū ī addiſcēdo deſerēſ ordinē letoſ iu xta boetiū exitꝰ nō hr̄et. Primū ſimplicita ti clauſtraliū r̄ligioſoꝝ. Alteꝝ magꝭ appro pͥatū ē ſtudioſitati ſapīaꝫ cū p̄dicatōis offi cio ꝓfiteri q̄rētiū. Tu deniqꝫ ſi nō potuerꝭ amplos libroꝝ manipulos ad areaꝫ eccl̓ie reportare vl̓ ꝑuulos ⁊ paucos/ īmo ſi gre gorio credis vl̓ vnū afferre ſtude vt ī tab̓ naculo dn̄i nō vacuꝰ appareas. ſi ſolꝰ etiā capraꝝ pilos habuerꝭ vl̓ minuta duo Decima ꝯſiderato ꝙ ſcriptor eccl̓iam armat Criptor noſter eccl̓iam armat Cō Pparat ſalomō in cāticꝭ eccl̓aꝫ turri dauid q̄ edificata ē cū ꝓpugnacul̓ ⁊ mille clipei pēdēt ex ea/ oīs armatura for tiū. Et apl̓s noīat v̓bū dei nūc clipeū igni tū. nūc gladiū ancipitē ⁊ penetrātē. nūc gla diū ſpūs. Et pͣs. ſagittas potētis acutas Quiſqͥs igit̉ hꝫ zelū legꝭ(⁊ hr̄e dꝫ ſūmꝰ pō tifex p̄cipue cū p̄latꝭ ⁊ clero) vigilet oportꝫ hāc armaturā libriſ mīſtratā augere aduer ſus oēm ſcīaꝫ extollētē ſeſe ꝯͣ xp̄ianā religio nē. Sꝫ heu qͥd dicit apl̓s. Oēs q̄ ſua ſūt q̄ rūt nō q̄ ieſu xp̄i. Qui nec opponūt ſe mu rū nec armis ſpūalibꝰ īduūt̉. nec ſcpͥta qͥbꝰ alij ſe fidēqꝫ dilatēt ab ūdare ꝓcurāt. Uide ſi nō carior ē hodie ꝯſcpͥtor citatōnū qͣꝫ euā gelioꝝ. Mētior ſi nō plurꝭ emūt̉. ſi nō ſedi liꝰ apd̓ qͦſdā xp̄ianos ꝯꝑant̉ ſcpͥture fabu loſe qͣꝫ religioſe. ⁊ ꝓphane qͣꝫ ſacre. ⁊ lubri ꝓſꝑari ꝯfide. Si n̄ erat animꝰ ad ſcrutādū iuxta xp̄i iuſſionē ſcpͥturas illas. tn̄ multi plicare reẜuareqꝫ ꝓ neceſſitatibꝰ ⁊ oportu nitatibꝰ equū erat. Nō ꝙ ip̄i etiā theologi memorit̓ oēs incorporēt. Hoc eī nequaqͣꝫ factibile ē vl̓ tēptādū cū ſit ꝯſultiꝰ paucis rite digerēdis īmorari. Ueꝝ expedit repo nere repoſitaſqꝫ cogitare ſcpͥturas velut in ſūma qͣdā qͣtinus ꝓ loco ⁊ tꝑe poſſint hr̄i ꝯfeſtim vt ita loqͣmur ad manū ꝓ īfidelibꝰ vl̓ ꝯuertēdis vl̓ reuīcēdis. Ad erudiēdum etiā nūc hͦ mō nūc illo fideleſ. Tal̓ ſit oꝑtꝰ oīs ſcribadoctꝰ ī regno celoꝝ ſil̓is hoī pr̄ifa milias qͥ ꝓfert d̓ theſauro ſuo noua ⁊ vete ra. Cui ꝑabolice ſil̓itudī nōne videt̉ allude re ſpōſa blādiēs ſpōſo. oīa poma noua ⁊ ve tera dilecte mi ſeruaui tibi? Offert hͦ loco ſe ꝯſiliū qͥd ꝑ ꝯꝑatōꝫ ad armaturā dei quā eſſe dicimꝰ libros legꝭ. ſit de armis diaboli libris reprobis faciēdū Legat qͥ neſcit illd̓ d̓ actibꝰ cap̄. xix. ml̓ti ex eiſ qͥ fuerāt curioſa ſectati ꝯtulerūt libros ⁊ ꝯbuſſerūt corā oī bus. Et ꝯputatꝭ p̄cijs eoꝝ īuener̄t pecuni am d̓narioꝝ qͥnqͣgīta miliū. ita fortit̉ creſce bat v̓bū dei ⁊ ꝯfirmabat̉. Sil̓e factū nuꝑ accepimꝰ d̓ libro magico eſtimatōis mille aureorum. qͥ vt palmes inutil̓ aruit ⁊ arſit. Sic olī pariſiꝰ ī grauia et nuꝑ ī atrio ma ioris eccl̓ie. Utꝝ v̓o ſit expediēs apd̓ p̄la tos et inqͥſitores tales aliqͦs reẜuari ꝓpter exēplar ꝯdēnatōis ſil̓iū ip̄i ꝯſiderēt De bo nis qͥdē nulla fit dubitatio. qn̄ videmꝰ p̄ce pto dn̄i tabulas legꝭ ī archa cuſtoditas fu iſſe repoſitas. q̄ cuſtodia cū honore ſigͣta ē ī exēplari vita xp̄i/ qͥ libꝝ legis poſtqͣꝫ acce perat ⁊ legerat arma ꝓ ſe ꝯͣ ꝑfidos ex eſaia ꝓferēs/ plicuit libꝝ reuerent̉ mīſtro reddēs illū. vt hr̄ Lu. iiij. c. ¶ Morē rurſus eſſe iu deis ſcribit Nicolaꝰ de lyra nō ita ſedere al te/ qͣꝫ alte poſiti ſunt libri legꝭ. ¶ Scit̉ inſuꝑ de xp̄ianis aliqͥbꝰ ꝙ ip̄is par ē deuotio ad aliquē libꝝ ſctm̄ ſic̄ ad ſctōꝝ reliqͥas. queꝫ vt ſignaculū ſupͣ cor vl̓ pectꝰ ſuuꝫ ponunt oſculant̉ et ſtrīgūt. Nec paꝝ credūt opitu lari dū in ſe v̓ſant qd̓ de euangelio matthei egros īpoſito tradūt hiſtorie cū ceteriſ Undecima ꝯſidera tio ꝙ ſcriptor cuſtodit eccl̓iam Criptor nr̄ eccl̓aꝫ cuſtodit. Opitu I latio ſcripturaꝝ duplex ē aduerſuſ hereticoſ. Una vt vīcāt̉. ⁊ ſic armat ceqͣꝫ caſte. I nūc ⁊ eccl̓iaꝫ int̓ has manus ¶ Altera ne vincāt/ ⁊ ſic cuſtodit. ¶ Sꝫ nob̓ talia diſſerētibꝰ mox occurrere videt̉ aīaliſ hō et opponere pͥmo illud eccl̓iaſtes ī fine. ꝙ ſcribēdi plures libros nullꝰ ē finis. Deī de ꝙ deſunt ſcrutatores ſcpͥturaꝝ p̄ẜtiꝫ de uotarū. Ampliꝰ ꝙ ex lectura librorū ml̓ti ſuſceperūt occaſiōem errādi/ īmo ⁊ inſaniē di. Sic oppoſuit paulo qͥ dicebat. Ml̓te lr̄e faciūt te īſanire paule. Rurſus oꝑteret li bros ip̄is etiā laicis ⁊ muliercul̓ ꝓpinare vt docerent̉ ꝑ ſe legēdo eos/ facta trāſlatōe ad vulgare ſuū ſi nō alit̓ ꝯciꝑent. ¶ Atuero De laude ſcriptorū pͥmū n̄ īpedit. vl̓ oblitterat laudē ſcpͥtoris nr̄i. Nō enī ꝓgredit̉ ī īmēſū ſine fine ſed fi nē ꝯſtituit cū eccl̓iaſte timorē dei/ cū ſuorū obẜuatōe mādatoꝝ. Quo fine retēto nihil nimis. Nec iā erit pluralitas libroꝝ ſꝫ vni tas. Fatemur ⁊ plāgimꝰ raritatē eē nimiā ī ſcrutatoribꝰ ſcripturaꝝ d̓uotaꝝ. Sꝫ ma ior adhuc īueniret̉ occaſiōe ſublata libroꝝ qͦs īgerere ꝑ ſcriptores expedit. Potēs eſt deꝰ affectibꝰ flāmā inurere cū ītellectꝰ alle ctōe. vt ꝑfectōꝫ ſuā in veri cognitōe poſitā aliqn̄ ſcrutet̉. Ceteꝝ nihil ē tā ſctm̄ et ſalu bre vl̓ piū qͦ nō ꝯtīgat abuti. ſic de librꝭ eus nit qͦrū nō ē culpa neqꝫ ſcribētiū. ſꝫ ſcelꝰ eſt in abuſu. Poſtremū magꝭ vrgere videt̉ ſi n̄ hēat ſcelꝰ īſtructōis ſct̄aꝫ ſcīaꝫ. ſi ꝯtēpſerit obẜuare nō violādā eccl̓ie hierarchiā que hꝫ vt īferiores laici ꝑ ſuꝑiores clericos ī le ge dei ꝑitos inſtructōeꝫ accipiāt. Nec do cere hꝫ publice niſi miſſus Nō eī eē dicimꝰ oīm vel hr̄e vel ſcrutari libros ſctōs illos maxime qͥ ſuā difficultatē petūt explanari ꝑ alios paſſus ⁊ gloſas doctoꝝ. Qualiter agere nec facultas ē ingenij/ nec eruditōis ꝯmoditas apud vulgꝰ qͦs ab ore ſacerdo tū oꝑtꝫ legē exqͥrere. Neqꝫ tn̄ arcēdi vidēt̉ ab opuſcul̓ moralibꝰ ⁊ deuotꝭ nullā ī ſe dif ficultatē nec ambiguitatē nec abſurditatē ī trāſlatōe gerētibꝰ. cuiuſmodi ſūt hiſtorie vel vite vl̓ legēde ſctōꝝ. necnō meditatōes ſctē. Trāſlatōes ī reliqͥs iure culpāt̉ plꝰ er roris arrogātꝭ qͣꝫ deuotōis hūilis. aut eru ditōis ſalubris materiā ꝓpinantes Duodecima ꝯſide ratio. ſcriptor honorat eccleſiam Criptor nr̄ honorat eccl̓iam. De ducūt hāc honorificētiam p̄miſſe cōſideratōes q̄ ſil̓ on̄dūt n̄ medio crē latrie veneratōꝫ ſcribēdo libros ꝯſtitui Un̄ ꝯſurgit rō meriti ad deum qͥ honorifi cat honorātes ſe. Qui legē qͦꝫ matris eccīe ſpōſe ſue n̄ dimittūt/ ſꝫ augere ſꝫ dilatare ſꝫ elucidare ꝯtēdūt. ¶Ꝙ ſi forte dixerit emu lus aduerſus laudē ſcpͥtoris nr̄i. Cur lau det̉ ille qͥ mercēnariꝰ ē. cuiꝰ ad lucꝝ reſpicit oculꝰ. Accipiat lucrum qd̓ ſuū ē. ⁊ vadat. ¶ Rn̄debimꝰ ꝑ euāgelica ⁊ apl̓icā ſnīaꝫ ꝙ dignꝰ ē oꝑariꝰ cibo ſuo ⁊ mercede ſua Tā tūmō pͥncipal̓ ⁊ final̓ eiꝰ intētio ī honore dei ⁊ eccl̓ie ī charitate nō ficta. ī ſua demū aliorūqꝫ ꝑpetua ſalute figat̉. vt ſit finis lu cri ſub fine celeſti. qͣtinijs nō iā duo fines aduerſi ſꝫ vnꝰ vtrobiqꝫ cēfeat̉. ¶ Nōne ſcri ptor nr̄ p̄terea vēit honorādꝰ ab oībꝰ qͥ dili zūt eccl̓iaꝫ p̄cipue qͥ regimī ſuo p̄ſūt. Sit honor ip̄e in bn̄ficio. ſit honor ī aliqͦ īſigni titulo. ſit in largitōe indulgētiaꝝ nō minuſ qͣꝫ ꝓ ꝑegrinatōe vl̓ eccl̓ie mat̓ial̓ ꝯſtructōe. ſit in pͥuilegijs aliqͥbꝰ. Qm̄ ſi duplici hono re dignos dicit apl̓s qͥ laborāt ī ꝟbo/ nun qͥd de ſcpͥto ſilebimꝰ? Nūqͥd euāgeliſte/ nū qͥd ꝓph̓e. nūqͥd paulꝰ ip̄e ꝓfuerūt nihil ſcri pto? Nōne pl̓imi qͦtidie ſcpͥtis edificant̉ qͥ v̓ba nō audiūt? ¶ Hoc vnū iniūgēdū p̄ miſimꝰ vt ſcpͥtor oīs idoneū ſe p̄beat. Qua tinus ab inſtitutꝭ vel inſtituēdis pͥncipali bus ſcribis exēplaria q̄ ⁊ qͣlia ſint irrephē ſibilia ſuſcipiat. Sic enī iubet dn̄s Deut̓. xvij. vt rex ſibi deſcpͥturꝰ deutronomiū le gis exēplar a ſacerdotibꝰ accipiat. Et moy ſi d̓r. Fac oīa ẜm exēplar qd̓ vidiſti ī mon te. qd̓ ⁊ āgeli mīſtrātes obẜuāt. ¶ Ecce qͥn ta ſterilitas ꝑ eccl̓iaſticos p̄ẜtī plebāos re ctores eccl̓iaꝝ ⁊ alios ocioſos d̓ eccl̓ia/ ꝓ chdolor īuenit̉. Apd̓ qͦs nec breuiſſimꝰ te nor vnꝰ hr̄ diuīoꝝ p̄ceptoꝝ. nec ſacr̄oꝝ no mīatio. nec nūerꝰ articl̓oꝝ. Cōpellūt̉ hr̄e ſi nodalia q̄dā inſtituta. bn̄ qͥdē ſꝫ illd̓ oꝑtuit facere nō tn̄ alid̓ omittere. ¶ Deniqꝫ nihil ī. pedit(vt ad pͥncipiū finis ſe r̄ferat) libros ſeu tractatulos vl̓ codicillos d̓uotōis ſcri bere diebꝰ feſtiuis. hīto moderamīe qͣle ſa piēs iudicabit ī hͦ oꝑe qd̓ vtiqꝫ n̄ ẜuile cēſē dū ē. ſꝫ ī honorē eccl̓ie plꝰ aliqn̄ v̓gēs qͣꝫ ml̓ tiplicatio vocal̓ orōis. īmo qͣꝫ īſolēs ī aliqͥ bꝰ miſſaꝝ īculcatio. ¶ Si qͥd ad extremuꝫ vob̓ ē vl̓ fidei vl̓ ꝯſilij. ꝓuideāt ſuꝑiores in vniuerſitatibꝰ ſtudioꝝ. ī cenobijs ſeu mōa ſterijs religionū. ī collegijs eccl̓iaꝝ maxīe cathedraliū. nedū librarias hr̄e ſꝫ ſcpͥtoreſ d̓ ſuppoſitꝭ ſuis īſtituere/ cū r̄laxatōibꝰ one rū cet̓oꝝ ꝯgruis aut cū ſtipēdijs oꝑtunis. Que vbi deeſſēt agat nihilominꝰ ſcpͥtor nr̄ virilit̓ ꝓ cā n̄ īfima. qͣtinꝰ ociū vitet qd̓ vi cia docet oīa. qd̓ eoꝝ ſētina ē abomīabil̓ et horrēda. Speret p̄miū. ſperet qm̄ merces ſua magͣ nimiſerit deꝰ iubēs ſcrutari ſcpͥtu ras. ac ꝑīde ſcribi. qͥbꝰ hr̄ et̓na vita. Cuiꝰ eē ꝑticipes tāqͣꝫ ī libro ſuo ſcpͥtos largiat̉ ip̄e nob̓ dn̄s nr̄ ieſus xp̄s liber vite ſpecioſiſſi mꝰ deꝰ bn̄dictꝰ ī ſecl̓a Amē ¶ Finit tractatus de laude ſcriptoris editꝰ a chriſtianiſſimo doctore Iohāne de Ger ſon cancellario pariſien̄. Lugduni. Anno dn̄i. M.ccccxxiij. In aprili Prohemiū ſeu prologus Irca lectura iſtaꝝ ꝯcordātiaꝝ ꝯſiderādū eſt ꝙ lr̄a. M. poſita int̓ duo pūcta ſignificat ꝙ Matthe us illā dictōeꝫ ponat. M. ſe quentē. Sil̓r qn̄. R. ponit̉ intelligēduꝫ eſt de Marco. Ubi. L. lucā ſignificamꝰ. Eo dē modo vbi. I. ponit̉ intelligēdū ē de io hāne. Un̄ ſi aliqn̄ de lr̄is p̄dictis duo vel tres vl̓ qͣttuor ꝯueniūt ꝯſiderādū ē ꝙ lr̄e il loꝝ euāgeliſtaꝝ in ſcpͥtis ꝯcordāt. Ex quo eliciūt̉ duo. Primū ꝙ lr̄e adiūcte dictōibꝰ int̓ duo pūcta ꝯputāt̉ ad dictōꝫ p̄cedētem ⁊ ad illd̓ qd̓ tali dictōi adiūgit̉. Scd̓m ꝙ lector ꝯtinue dꝫ iſtas ꝯcordātias legere. ⁊ ī legēdo nihil attēdere dictōes poſitas int pūcta. ⁊ ſic hēbit vnū ꝯtinuū euāgeliū om niū euāgeliſtarū. ¶ Auguſtinꝰ. Int̓ om̄s diuīas auctoritates q̄ ſacrꝭ lr̄is ꝯtinēt̉/ me rito euāgeliū p̄cellit. ¶ Hieronymꝰ Euā gelia legꝭ īpletio ſūt. et ī his p̄cepta ⁊ exem pla viuēdi pleniſſime ſūt digeſta. ¶ Chriſo ſtomꝰ. Sicut enī ī domū vbicūqꝫ fuerit poſitū euāgeliū n̄ audebat accedere diabo lus. multo magꝭ aīam intelligētias habēteꝫ tales ⁊ circūferētē n̄ tāget vnqͣꝫ neqꝫ ſuꝑue niet ei demon neqꝫ pctī natura. Attēdamꝰ igit̉ dilecti ſcpͥturꝭ. ⁊ ſi nullū alid̓ euāgelica ſaltē nob̓ circūſtudioſa fiāt ⁊ hec p̄ manibꝰ habeamus. Cōfeſtim eī expādēs libꝝ ſi ꝑ māſerꝭ vſqꝫ ad finē. oīa reſpues mūdana. oīa deridebis q̄ hic ſūt. Et ſi diues fueris nihil reputabis diuitias. ſi īops nō ꝯfūde ris īopīa. Nō rapies. nō auarꝰ erꝭ. ſꝫ ꝯcupi tor eris magis īopie ⁊ deſpicies diuitias. Si ꝟ̓o hͦ fiet/ oīa ext̓mīabis mala. ¶ Et ite rū. Quid vnqͣꝫ euāgelijs eqͣle fiet? Utiqꝫ deꝰ ꝯuerſat̉ ī terra hō aſcēdit ī celū. et facta ē oīm vna ꝑmixtio. Angeli cū hoībꝰ chorū faciebant. homīes angelis ꝯmunicabāt. ⁊ alijs celeſtibꝰ ſuꝑniſqꝫ v̓tutibꝰ. Et erat vi dere antiquū repente p̄liū diſſolutū. deum hominibꝰ recōciliatū. diabolū ꝯfuſum. de mones fugiētes. mortem ꝑemptā. ꝑadiſuꝫ aꝑtum. maledictiōeꝫ remotā. pctm̄ de me dio ſublatū. errorē lapſuꝫ. veritatē reuerſā. pietatis ẜmonē vbiqꝫ ſeminatū ⁊ vegeta tū. celeſtē ꝯuerſatōem in terre regiōe plan tatam. ſuꝑnas v̓tutes familiarit̓ nobiſcuꝫ loq̄ntes. ⁊ ad terras ſepe angelos vētitāteſ. ex hiſqꝫ omnibꝰ ſpem firmari certiſſimā fu turoꝝ. Hec ille Prohemiū ſeu pro logus ī ꝯcordātias euāgeliſtaꝝ collectaſ ꝑ venerabilē magiſtrū Ioh̓eꝫ de Gerſon ca cellariū pariſienſem qͣs intitulauit mono teſſeron aut vnum ex quattuor U angelium latū eē ⁊ magnū ⁊ rurſuſ ꝯci ſum/ diuinus Bartholome us dixit dionyſio ī d̓ myſti ca theologia teſte. Cuiꝰ ratō ml̓tiplex nr̄e ꝯgruēs intētōi p̄t elici/ dū ali qͥd ꝓloqͥ volumꝰ ſuꝑ vnū ex qͣttuor nuper edita ꝯpilatōe. Uerbū qͥdē qd̓ ī pͥncipio e rat apd̓ deū ē vnū et ml̓tiplex. ꝓut de ſpiri tu ſapīe tradit ſapiēſ vnū ī eēntia/ ml̓tiplex ī effectu. Eſt vnū rurſus apd̓ nos/ ꝓgrediē do ꝑ viā negatōis reſolutorie. omnimodū ꝟo ꝑ viā attributorie poſitiōis. Eſt p̄terea vnū ⁊ efficax cuiuſlibet accōmode ſe coap tās ⁊ loq̄ns v̓bū euāgelicū ⁊ penetrabiliꝰ oī gladio ancipiti. ꝑtingēs vſqꝫ ad diuiſi on ſpūs et aīe. vt ſpūs a qͣdā aīalitatꝭ con cretōe ſolutꝰ liber et expeditꝰ. faſ habeat cir cūqͣqꝫ ī circūitu leuare ocl̓os ſuos vbi vi det ⁊ affluet ⁊ mirat̉ ⁊ dilatat̉ cor ſuū. Ubi rurſus ē iuxta philoſophicū dictū ītellectꝰ adeptꝰ qͥdā. Inſuꝑ habet̉ īnocētie ſtatꝰ v bi viſus fuiſſet deꝰ ī libro creature totiꝰ cla ro ꝯtēplatōis ītuitu. Deniqꝫ v̓bū qd̓ erat ī pͥncipio īmēſuꝫ fecit deꝰ abbreuiatū duꝫ v̓bū caro factū ē. Immo ſi ꝓfūde ſpecula mur v̓bū iſtd̓ vnū qd̓ erat ī pͥncipio apud deū dici p̄t/ tā ī creatōe reꝝ qͣꝫ ī incarnatōe quodāmō ml̓tiplicatū iuxta metaphiſica lē de creatꝭ ītellectibꝰ ꝯſideratōneꝫ. Qui qͣꝫ to ſūt īꝑfectiores ⁊ a pͥma vbi luce diſtātio res tāto magis pl̓ificant̉ pl̓ibꝰ egētes ſpe ciebꝰ ⁊ actibꝰ qͣꝫ ꝑfecti. Et certe ſic exꝑimur in hūanis intellectibꝰ ꝙ p̄ſtātiores tā inge nio naturali qͣꝫ exercitio doctrīali. ſub pau cioribꝰ ꝯceptꝰ pl̓a maioraqꝫ ſub vniuerſali tate cogͦſcūt. Sūt qͥ ad paucula v̓ba puta ad orōnē dn̄icā ꝯſideratōes velut innūera biles ꝑ multa ſeptenaria petitionū donoꝝ v̓tutū. btītudinū ſacr̄oꝝ dotū ⁊ ſil̓iū ſub oī facilitate reſoluūt. Et tāqͣꝫ in libro legētes ⁊ ī ſerena mēte ꝯſtituti collectā reꝝ magni tudinē qͣſi ſub vno ſol̓ radio ꝯtēplāt̉ ¶ Cur iſta dicimꝰ? Nimiꝝ qꝛ ſi dignū ē ⁊ ſalubre xp̄ianos p̄ẜtī ſtudioſos ī theologia q̄ mul ta ē ẜm p̄fatū Bartholomeū ⁊ minima vt Prohemiū ſeu prologus ponāt ſibi reſolutiōem ⁊ ordinē ad pauca. qm̄ habꝫ oīs varietas ad vnū vl̓ pauca re duci. Quid erit illud vnū vel paucū ꝯueni entiꝰ accipiēdū qͣꝫ euāgeliū. Ita em̄ narra tū eſt de theologizāte Cecilia ꝙ ſꝑ euāge liū xp̄i gerebat in pectore ſuo. Cuiꝰ exēplo nūqͥd qͥd n̄ ē vtile ſapīe ſectatoribꝰ/ vt ſuuꝫ om̄e ſtudiū referāt ad euāgelicā vnitatem. Prorſus erit hͦ ad mēoriā vtile ⁊ ad pieta tē ꝑficiens cū ī eo recōditꝰ ſit cultꝰ dei p̄ci uus. Cū ſit p̄terea ī autoritatꝭ arce locatū Proinde tal̓ reductio habebit̉ facilit̓ ſi ver bis ſingul̓. ſi ꝓpoſitōibꝰ. ſi ſentētijs/ pōduſ ſuū det̉/ cū inqͥſitōibꝰ et ſolutōibꝰ dubiorū ſic̄ edocēt theologici tractatores. Et hͦ ſi ue fuerit doct̉nis p̄cticis ſiue ſpeculatiuis intēdēdū. Uide totā materiā d̓ trinitate lo cū īuenire ꝯgruū/ vbi d̓r. In pͥncipio erat v̓bū ⁊ v̓bū erat apd̓ deū/ et deꝰ erat verbū Mat̓iā de creatōe reꝝ ibi. oīa ꝑ ip̄m facta ſunt. Materiā d̓ incarnatōe ibi. v̓bū caro factū ē. Mat̓iā de gr̄a. et habitauit ī nobis Poſtremo de gr̄a ſacramēti. ibi. vidimꝰ eū plenū gr̄e ⁊ ꝟitatis. ¶ Quiſqͥs igit̉ voluerit vl̓ legere vl̓ ſtudere/ qͣſi ſaluberrimū et ſoli diſſimū diuīe legꝭ fūdam̄tū/ on̄ſa ē ſibi via latiſſima qͣ ꝓgrediat̉. Et oīa q̄ alibi vl̓ au dierit vl̓ ſtuduerit/ velut ī vnū pͥncipiū re ducat colligat ⁊ reponat. Ita enī theologi am egregiꝰ doctor Bonauētura ī ſuo bre uiloqͥo totā inchoauit mediauit ⁊ finiuit a pͥmo pͥncipio. qd̓ ſine dubio ē illd̓ qd̓ ī pͥn cipio erat apud deū. Ego(inqͥt ieſus) pͥn cipiū qͥ et loquor vob̓. Et ī apoca. Ego ſū alpha ⁊ o. pͥncipiuꝫ et finis. ¶ Quis digne laudabit aureolū. qͥ totā ſub paucꝭ ꝯcluſio nibꝰ bibliā p̄cipue qͣttuor euangelia/ mira ſubtilitate ꝯpegit ¶ Nōne ſctūs Tho. totā pene theologie p̄cticā(ꝓlixioribꝰ licꝫ ꝟbis/ In ſcd̓a ſcd̓e ꝯcluſit. Quā ſūmā ſi tāto q̄re ret īpēdio theologicoꝝ ſobria ſtudioſitas/ qͣnto ꝯterit̉ ī ſuꝑuacuis multoꝝ heu vana curioſitaſ. haberēt ꝓfecto theologi vn̄ qͦrū dā ſapientiū ī ocul̓ ſuis inſultatio/ fātaſti cos appellans theologos retuſa ceſſaret. ¶ Conatꝰ eſt noſtꝝ vnꝰ ex theologie ꝓfeſſo ribꝰ notare ſemitā ꝑ quā nouꝰ theologie di ſcipulꝰ hr̄et ꝑgere. Sꝫ dū etiā atqꝫ etiā re cogitauit/ tot inuenit īgenioꝝ varietates. tot p̄terea ꝓ diuerſitate finiū ml̓tiplicitateſ medioꝝ. ꝓ loco ꝓ tꝑe ⁊ ſocietate. d̓niqꝫ pro occurrentibꝰ exercitijs. nūc ī iſtꝭ doctoribꝰ nunc ī illis. vt vix aūt nuſqͣꝫ valeat vnifor mis regula ꝯſtitui. Ueniebat rurſus ī ani mū cudere q̄dā noua opuſcula ſuꝑ vnū ex quattuor. ſꝫ rep̄ſſit modeſtior ꝯſideratio. ⁊ paucul̓ annotatōibꝰ voluit eē ꝯtēta. ¶ Pro ſpice qͦt et qͣnta pateāt a ſūmis īgenijs ela borata ſuꝑ euāgelia ꝑ gloſas ordīarias. in terlineares. ꝑ margīes. ꝑ omelias. ꝑ poſtil las. ꝑ determīatōeſ. ꝑ ꝯcordātias mgr̄aleſ. ꝑ ẜmōes et themata. ꝑ ꝯpilatiōes. nūc ſū matim. nūc cū ingēti coaceruatōe ex aliori dictꝭ. qͥs cūcta dinūeret? Cōſultiꝰ idcirce viſū ē relinq̄re ꝓpriū cuilibꝫ ſtudiū/ laborē ordinēqꝫ q̄rēdi qͣꝫ gloſas iteꝝ ſuꝑ gloſas ad dere. q̄ nec ſufficerēt curioſis. ⁊ negligētes vl̓ onerarēt vl̓ nō ſatꝭ īſtruerēt. Ueſcēdꝰ eſt panis ſꝫ nedū mat̓ialis ſꝫ doctrine ī ſudo re vultꝰ nr̄i. Mos iſte nō viroꝝ ē. ſed infan tiū nō poſſe vel nolle cibū reciꝑe niſi aut p̄ maſticatū/ aut minutatiꝫ diſciſſuꝫ. Uani tas qͦꝫ nōnulloꝝ ex ſcpͥtoribꝰ myſtice nota tur ab eccl̓iaſte. qm̄ diebꝰ ac noctibꝰ nō ceſ ſant ⁊ ſua ſūmo labore q̄ſita dimittunt hoī extraneo et ocioſo. qͥ vel nō vtit̉ vl̓ ī ſuꝑbiā abutit̉ derelictꝭ. Quid ꝓderit oro cecis vel auerſis ocul̓ ſi digito(vt aiūt) lux ip̄a mon ſtret̉. ¶ Ceteꝝ ſi nō inſpicit̉ Aug. ī ſuo d̓ do ctrina xp̄iana. ſi Hugo ī didaſcalicō. ſi do cumēta ſūmatim notata ab auctore de v̓tu tibꝰ et vicijs ſuꝑ modo docilitatꝭ tā in do ctore qͣꝫ ī diſcipulo. Quid hꝫ exiguitas p̄ſē tiū ſperare ſcpͥtoꝝ/ vt legi mō digna putet̉/ ne dixerimꝰ imitari ſqͣꝫqͣꝫ minꝰ īutile ſit no ua qͣꝫ nulla ſectari) dū optima q̄qꝫ vetera ꝑ negligētiā intereūt? Nunqͥd nō hec ē cau ſa nō īfima cur opiniōes totiēs et ẜm Ari ſtotelē. infinities reꝑiūt̉ ⁊ voluūt̉. qꝛ nimiſ eſt faſtidioſū cor hūanū qͦdā īſatiabili pru ritu noua ſꝑ appetēs ⁊ vetera ſeu q̄ ab alijſ dicta ſcpͥtaqꝫ cogͦuerit etiā meliora faſtidiēſ Cur aliūde ſi n̄ ex hͦ tot lecturaꝝ ſuꝑ ſnīas ⁊ alibi p̄grādes ſarcine? Nōne iō qꝛ qd̓ in vna ꝑte alter tractauit idē mox in alterā ab illo retorquet. dū tritā alteriꝰ ſemitā pudet ſeqͥ ⁊ placet ꝯtētōibꝰ intēdere? ¶ Nihilomi nus qͥſqͥs exercitatiōis gr̄a voluerit in hac compilatione noua q̄ dicit̉ vnū ex qͣttuor nouā expoſitionis ſemitā inuenire vel pro gredi vel on̄dere nō culpamus Neqꝫ eniꝫ paucior eſt ſpūaliū qͣꝫ corꝑaliū guſtuū va rietas. Et ſuus cuiqꝫ mos eſt nec voto vi uitur vno. Alterius poſtremo natura gau det donec venerimus ad illud vnicuꝫ ver bum qd̓ erat in pͥncipio apud deū. Prologus Prologus Uangelicos canōes compoſuit Euſebius ceſarien̄. in greco qͦs Hieronymꝰ Damaſi rogatu la tinis tradidit. referēs d̓ Amonio alexādri no/ ꝙ ediderit vnū ex qͣttuor. Et ip̄m ſe dic̄ Euſebiꝰ imitatū. Sꝫ vicio ſcpͥtorū ⁊ ꝓpt̓ varias trāſlatōnes euāgelioꝝ/ ꝯtextꝰ illius amonij(Hieron̄. teſte) falſe fedeqꝫ laceratuſ inueniebat̉. Ut igit̉ maneret euāgeliorū in tegritas/ nihilominꝰ notū fieret ſtudioẜ in qͥbus et in qͥbꝰ nō euāgeliſte ꝯueniebāt/ ī uenta eſt canonū p̄dicta ꝯpoſitio/ q̄ iā pene receſſit ab vſu. Forte ꝓpt̓ nouā ī euāgelijſ (prout ⁊ ī alijs ſacre ſcpͥture librꝭ) ꝑ capitu la qͦtationē. Ut aūt labor veteꝝ tātus n̄ ex toto ꝑiret placuit tradere modū qͦ poſſꝫ qͥli bet ſtudioſus vti p̄fatis canonibꝰ in libris etiā nō habētibꝰ eos vl̓ ip̄os nouit̓ inſcri bere fas hr̄et. Procedūt aūt canōes euāge lioꝝ ꝑ ꝯcordantias nedū reales vl̓ hiſtori cas. ſed qn̄qꝫ ꝑ vocales. vbi ꝯſtat n̄ eē ean dē doctrine vl̓ hiſtorie narratōeꝫ. ſic̄ de pa ſcha/ ſic̄ de filio reguli. ⁊ d̓ ſeruo cēturiōis. ſic̄ de ceco ſanato ī ingreſſu hiericho. ⁊ d̓ ce cis īegreſſu ſanatis. ⁊ aꝑtiſſime īpiſcatōne petri/ qn̄ fuit vocatꝰ ad ſeq̄lā. et de piſcati on quā exercuit pꝰ reſurrectōem qn̄ mani feſtauit ſe iteꝝ ieſus. Ioh̓. xxi. Cōſtat eī nō eādē ſed diuerſā piſcatōeꝫ fuiſſe. ⁊ ita d̓ pl̓i mis qd̓ expedit cogͦſcere ne diſſonātia diffi cil̓ ⁊ poſſibil̓ ad cōcordandū textualit̓ ori ri videat̉. Utꝝ v̓o liber amonij vnū ex qͣt tuor reꝑiat̉ vſqͣꝫ apd̓ latīos. igͦro. Egregiꝰ āt doctor Augꝰ. libꝝ edidit p̄clariſſimū de ꝯſenſu euāgeliſtaꝝ in qͦ modū exorſus ē cō ponēdi vnū ex qͣttuor. Cui nuꝑ exordio da tū eſſe credimꝰ in reliqͥs auctore dn̄o cōple mētū. qd̓ opꝰ eo faciliꝰ pot̓it īcorruptū ẜua ri qͣꝫ in pͥncipio naſcentis eccl̓ie qͦ ſuſcepta ml̓tiplicataqꝫ ē vnica euāgelioꝝ Hierony mi trāſlatio. Sꝫ heu nr̄a hac etate miſera qͥs leget hec? qͥs ſtudebit? qͥs tranſſcribet? Cernis ⁊ ſentis frat̓ chariſſime qͣꝫtus mō belloꝝ pluſqͣꝫ ciuiliū horror circūtonat/ qͣꝫ ta ſuccreſcit hereſuꝫ īfelix pullulatio. qͣꝫtuꝫ inſuꝑ p̄ualente iniqͥtate refriguit charitas quēadmodū rurſus ſacre legis ſtudiū int̓ miſſum ne dicamꝰ irriſū. Ueꝝ ꝯſolat̉ nos pollicitatio xp̄i dicētis. In mudo p̄ſſurā/ me pacem hēbitis. de qͣ loquit̉ ad dn̄m ꝓ pheta dicēs. pax ml̓ta diligētibꝰ legē tuā. Et iteꝝ. btūs hō quē tu erudieris dn̄e ⁊ de lege tua docueris eū Ut qͥd ita? vt mitiges ei a diebꝰ mal̓ ⁊c̄. hīc de ſapīa gl̓at̉ alius ꝙ erit allocutio tedij ſui. qꝛ n̄ hꝫ amaritudinē ꝯuerſatio illiꝰ nec tediū ꝯuictꝰ illiꝰ/ ſꝫ leticiā ⁊ gaudiū. ¶ Hāc āplectamur frat̓ chariſſi me vt tāqͣꝫ altera ſunamitis ſuo calore viui do caſtoqꝫ nr̄aꝫ refoueat ī miẜicordia vbe ri ſenectutē. Deniqꝫ iuxta v̓bū Hiero. ſe cō ſolātis ⁊ īducētꝭ hiſmeneū canamꝰ nob̓ et muſis. īmo d̓o ⁊ angel̓ ſi aures ſurde fuerīt ceteroꝝ. Siue vt epicurꝰ amico loqͥt̉. duo nos magnū ſatꝭ theatrū ſumꝰ. Aut certe ſe debit ſolitariꝰ et tacebit. qꝛ leuauit ſe ſupra ſe. Nūqͣꝫ minꝰ ſolꝰ qͣꝫ cū ſolꝰ. nec magꝭ actu oſus qͣꝫ cū ocioſus. Siqͥdē regnū dei ītra nos ē. qd̓ ꝓrſus eē qͥs dubitet ampliſſimū. ꝯpellēs ibi rōes ⁊ canōes oīm ſecl̓oꝝ Ubi deꝰ oīa in oībꝰ. in qͦ hic et nūc ⁊ iugit̓ deam bulemꝰ aīo. Uale frater. Prohemiuꝫ ſuper vnū d̓ qͣttuor. cuiꝰ titulus eſſe pōt tetramo nū vl̓ monoteſſeron. Nū ex qͣttuor euāgelijſ ꝯponere di uinus aꝑuit Aug. qͥ libro ſuo d̓ cō ſenſu euāgeliſtaꝝ ſubtiliſſimo qͥdē ⁊ oꝑioſiſſimo/ ꝯpigit ſub vna ſerie narrati onis euāgeliorū v̓ba/ vſqꝫ ad tꝑs qͦ p̄dicare ⁊ baptizare ioh̓es exorſus ē. qͣtinꝰ hͦ exēplo ſiue vt a me factū ē inqͥt/ ſiue alio mō ꝯmo doſiꝰ fieri poſſit videat vnuſqͥſqꝫ ⁊ in cete ris talibꝰ locꝭ fieri poſſe qd̓ h̓ factū eē fieri ꝑſpexerit. ¶ Tētamꝰ gͦ ꝯtinuare ꝓut īchoa uerat. Uiſus ē ꝓtinus labor vix explebiliſ maxīe ꝓpt̓ ordīs reꝝ geſtaꝝ īcertitudinem Marcꝰ eī(teſte Hiero.) nō ordinē reꝝ ge ſtaꝝ ſꝫ ordinē leuitice electōis ꝯplexꝰ ē. Lu cas ſil̓r in multis. Ioh̓es ꝟo ſeorſum plu ra poſuit ab alijs p̄termiſſa. pauca iterāſ q̄ tradiderūt. ¶ Cū igit̉ triplex ſit ordo narra tionis lr̄alis. Unus rei geſte. Alt̓ āticipati onis. Tercius remēoratōis ꝓut ſpūſſctūs voluit nūc ad hūc nunc ad illū ordinē mo uere ſcpͥtores(Nō em̄ refert iuxta traditōeꝫ Augꝰ. qͥbꝰ v̓bis vel ordīe eadē ſnīa vl̓ veri tas nota fiat) Sufficiat ꝓbabil̓ collatio fa cta ſine p̄iudicio alit̓ vel ſentiētiū vl̓ ſcribē tiū. ¶ Nō etiā tali auſu temerario qͥn īteme ratū velimꝰ manere qͣdruplicis euāgeliſte narratōis ſacr̄m. Quis em̄ neſciat ſpm̄ xp̄i potuiſſe ſub vno eodēqꝫ penitus ꝟboꝝ ſen tētiarūqꝫ ꝯtextu tradidiſſe geſtoꝝ ſuoꝝ ver Tabula rubricarū borūqꝫ ſalutarē hiſtoriā? Sꝫ cū magno ſa cramēti myſterio ſibi placuit ſub qͣdā ꝯcor diſſima(ſi ita dici poſſit) diſſonātia mētes fideliū cōmonere ad humiliorē vigilantio remqꝫ necnō multipliciorē inueſtigationē veritatis. palāqꝫ fieret qͣttuor euāgeliſtas/ nō mutua ꝯſpiratōe/ ſꝫ diuīa inſpiratōe fu iſſe locutos. ¶ Nec offendat(petimus) ali quē ſi ꝯtextus qͣttuor euāgelioꝝ in vnū cō pactus nō potuit ſonoritatē ſuā cuſtodire ab oī ꝓrſus ſpecie nugatōis ⁊ cuiuſdā ap parētis diſſonātie alienā. qꝛ ſola textus ver ba ponere miſcendoqꝫ cuſtodire cura fuit. ¶ Deniqꝫ dabūt illuſtratōeꝫ gloſe doctoꝝ p̄ ſertim Augꝰ. libro p̄tacto qͣꝫuis pauculas ānotare qͣſi margīales gloſulas ſtudiū fuit obteſtatōe p̄miſſa ne ſcpͥtores eas textui mi ſceāt. neqꝫ qͦtatōes capl̓oꝝ ⁊ euāgelioꝝ an notationes omittāt vel ꝯfundāt. Sit ip̄a merces increata dei ſapīa pollicēs ⁊ dicēs Qui me elucidāt vitā eternā hēbūt. ¶ Diui dit̉ aūt pn̄s opus in tres ꝑtitiōes. ⁊ q̄libet ī ſuas rubricas ⁊ hiſtorias iuxta variā ma terie qͣlitatē. Partitio pͥma ꝯtīet originē ⁊ ī greſſum xp̄i vſqꝫ ad ꝓgreſſum ſue p̄dicatio nis ibi. Anno. xv. ⁊cͣ. vbi ē ſcd̓a ꝑtitio vſqꝫ ad egreſſuꝫ ſue paſſionis ⁊ reſurrectōiſ ibi. pͥma āt die azymoꝝ. vbi ponit̉ tercia ⁊ fina lis ꝑtitio. ¶ Sequit̉ tabula ꝯtinēs. Io. ru bricas. q̄ tabula etiā ꝑ ſe vtilis erit ad cog noſcēdū in qͥbꝰ ꝯueniāt ⁊ in qͥbꝰ euāgeliſte nō ꝯueniāt. Deniqꝫ ſuꝑaddunt̉ rubricelle ſub qͣttuor pͥncipalibꝰ rubricis ne lectoris mēoriā ſua magnitudo ꝯfunderet. Qui le ctor aduertat ples qͣꝫ h̓ ꝯcordātias in cāo nibꝰ euāgelioꝝ reꝑiri. qͦꝝ pl̓ime ſūt tm̄mō vocales. videat ſi cor habeat ad illa. Tabula cōtines. cl. rubricas Rubrice partitōis pͥme De eterna xp̄i generatōe Ioh̓. i. De annūciatōe ioh̓is baptiſte ⁊ con ceptōe eiuſdem De annunciatōe chriſti ad mariā per gabrielem De viſitatōne elizabeth ꝑ mariam et hymnus Magnificat De ortu iohānis ⁊ circūciſiōe ip̄ius Et bn̄dictus dn̄s deus iſrael L. I. De genealogia chriſti et apparitōne angeli ip̄i ioſeph M..j. De edicto auguſti. natiuitate xp̄i. an nūciatōe ꝑ angelū ad paſtores. L. 2. De circūciſiōe chriſti ⁊ de magorū aduentu M 2 De oblatōe chriſti in tēplo De fuga ieſu ī egiptū ⁊ occiſiōe īnocē tū ac regreſſu ioſeph d̓ egipto. M. 2 De inuentōe xp̄i pueri in tēplo a ꝑen tibus eius. L. 2. Et habitatōe iohā nis in deſerto Rubrice partitonis ſecunde principalis de p̄dicatiōe iohānis ſeu ꝓgreſſu p̄conis De p̄dicatōe et baptiſmo ioh̓is in de M. 3. R. 3. L. 3 De genealogia xp̄i ẜm Lucam. L. 3. De ieiunio chriſti et tē M. 1 tatione. M. 4. R. 1. L. 4. De teſtimonio ioh̓is de xp̄o De prīa vocatōne andree petri phi lippi et nathanael De mutatōe aque ī vinū De pͥmo aduentu ad paſcha. et ſolui te templū hoc De nicodemo De q̄rela ꝙ ioh̓es baptizabat De īcarnatōe ioh̓iſ. M. 14. R. 9. L. 3 De iudea relicta a xp̄o et de ſamarita M.4. R. I. L. 4. I. 4. De filio reguli De libri traditōne ip̄i ieſu ⁊ eiectōne eiꝰ extra ciuitatē ⁊ ꝙ relicta nazareth vēit ad capharnaū. M. 4. R. I. L. 4. De ſcd̓a vocatōe qͣttuor I. 4. apl̓oꝝ ad familiaritatē xp̄i. L. 5. M. 4. R. I. De t̓cia vocatōe ad ſeq̄lā. M. 4. R. I. De expulſiōe īmūdi demonij ⁊ ſana tione oīs lāguoris M. 4. R. i. De ſocru ſymōis. M.8. R. l. L. 4. De vocatōe matthei/ que ẜm Aug. ē facta ante ẜmonē dn̄i in mōte. M. 9. R. 2. L. 5. De electiōe. xij. apl̓oꝝ. ⁊ ẜmōe dn̄i in mōte thabor q̄ ꝯtinet ml̓tas rubricel as ꝓpter multitudinē doctrinarum. M. 56. vij. c. ꝑ totū. R. 3. L. 6. II. ⁊. 12 De leproſo ſanato. M. 8. R. j. L. 5. De ſeruo centurionis M. 8. De filio vidue ſuſcitato De duobꝰ volentibꝰ ſequi chriſtum. M.8. L. 9. De quietatōne maris ad iuſſum chri ſti. M. 8. R. 4. L. 8. Cabula rubricarum De duobus demoniacꝭ curatis. M. 8. R. 5. L. 8. De ꝑalitico ſanato M. 9. R. 2. L. 5. De conuiuio in domo matthei. M. 9. R. 4. L. 5. De ſuſcitatōe filie archiſynagogi et d̓ emorro iſſa M. 9. R. 5. L. 8. De duobꝰ cecis illumīatis M. 9 De admiratōe turbarū ſuꝑ doctrina chriſti M. 13. R. 6. ꝯſonat. L. 8 De iuſſiōe facta diſcipul̓. rogate dn̄ꝫ meſſis mittere oꝑarios. M. 9. R. 6. De miſſiōe duodecim apo L. 10. ſtolorū M. 10. et. 1I. R. 6. L.. De interrogatiōe Ioh̓is. Tu es qͥ vē M.11. L. 7. turus es De phariſeo qͥ rogauit xp̄m māduca re cū eo ⁊ de maria magdalēa L. 7 De occiſiōe ioh̓is bap. M. 14. et. R. De ꝓbatica piſcina. I. 5. De herode dicēte ioh̓em ſurrexiſſe ⁊ miracula facere. M. 14. R. 6. L. 9 De r̄ditu apl̓oꝝ ad xp̄m R. 6. L. De quinqꝫ panibus et duobꝰ piſcibꝰ M. 14. R. 6. L. 9. I. 6. De ambulatōe xp̄i ſuꝑ mare. M. 14 R. 6. L. 9. I. 1o. De p̄dicatōe euchariſtie De miſſiōe. lxxij. diſcipulorū De maledictōibus ciuitatū in qͥbu M. II. L. 10. R.. xp̄s p̄dicauerat De demonio muto. M. 12. R. 3. L. II. De matre ieſu et fratribꝰ querentibuſ M. 17. R. 3. L. 8. loqui ei De petētibꝰ ſignū de celo. M. 12. L. II De diſcipulis qͥbus demonia ſubij. ciebant̉ M.II. L. 10. De ſamaritano curante vulneratum. De mīſterio marthe L. 10 (L. 10 M. 6. L. iI De doctrina orōis De traditiōibus phariſeoꝝ rep̄hēſis a chriſto M. 15. L. II De confricatiōe granorum ſabbato. M. 12. R. 2. L. 6. 64 De ſanatōe manus aride M.12. R. 3. L. 4 De quattuor parabolis in mari. M 13. R. 4. L. 8. et. 13. 66 De tribus ꝑabolis in domo. M. 13. De rep̄henſione traditōis iudeorum M. 15. R. 7. ꝯſonat L. ſupͣ. c. II. 68 De chananea M. 15. R. 7. De ſurdo et muto ſanato et ml̓tꝭ alijs M. 5. ex R. De ſcd̓a refectōe turbe ex ſeptē panib ⁊ paucis piſcibꝰ M. 15. R. 8 De iudeis iterū petentibꝰ ſignum de celo et de fermento phariſeoruꝫ cauē M. 16. R. 8. De ceco ſanato qui videbat homīes velut arbores ambulātes R. 8. De interrogatiōe xp̄i quem me dicūt hoīes eſſe M. 16. R. 8. L. 9. De cruce baiulāda poſt xp̄m. M. 16 R. 8. L. 9. et conſonat infra. L. 14. De tranſfiguratōne domini. M. 7. R.9. L. 9 De ſpū muto quem nō poterāt cu rare diſcipuli xp̄i. M. 17. R. 9. L. 9 De ſcenophegia ⁊ p̄dicatōe paſſiōis chriſti M. 17. R. 9. L. 9. I. 7. De ml̓iere dep̄hēſa ī adult̓io. I. 8. De v̓bis xp̄i in gazophilatio I. 8 De alio ẜmone xp̄i ꝓpter quē volue rūt eum iudei lapidare De ceco nato De ſermone chriſti. Ego ſum paſtor bonus De ſolutōe didragmatis M. 17. R. 9 De ꝯtētiōe diſcipuloꝝ qͥs eoꝝ videre tur eſſe maior ⁊ doctrina chriſti. M. 18. R 9. L. 9 De correptōe fraterna. M. 18. L. 17. De ſeruo nequā cui omne debitū di miſſum fuerat M.18. De illo qͥ eijciebat demonia et nō ſeq̄ batur chriſtū M9. L.9. De aduentu xp̄i in fines iudee ⁊ ꝙ di ſcipuli xp̄i nō timeant eos qui occi dunt corpus. nec vult chriſtꝰ poſt di uidere hereditatē. M. 18. ⁊ ſupͣ. 10. R 1o. L. 12. De diuite habēte fructuū abundātiā ⁊ ne diſcipuli ſolliciti ſint L. IL. De galileis occiſis ⁊ ficulnea. L. 13. De muliere incuruata 92 De interrogatōe iudeorū an liceat vx M. 14. R. 10. L. 16 orē dimittere De ꝑuulis oblatꝭ. M. 19. R. 10. L. 18 De filio ꝓdigo De adoleſcēte q̄rēte qͥd faciēdo vitaꝫ eternā poſſideret. M. 19. R. 10. L. 18. De interrogatōe petri. ecce nos reliqͥ mus oīa M. 19. R. 10. L. 18 De oꝑarijs ī vineam miſſis. M. 20. L. 13. b 4 Tabula rubricarū 98 De int̓rogatiōe facta xp̄o ſi pauci ſal ui fiāt. ⁊ ꝙ herodes qrebat eū occide De hydropico ſanato ⁊ ex(re. L. 13 hortatōe xp̄i ad hūilitatē L. 14 100 De vocādis pauꝑibꝰ ad ꝯuiuiū ⁊ ꝑa bola de cena magna De odiēdis ꝑentibꝰ ꝓpt̓ xp̄m. L. 1. lor De villico iniquitatis L. 16 Ioꝫ De diuite epulone L. 16. i04 De petitōe diſcipuloꝝ vt augeat̉ ī eiſ 105 De encenijs qn̄ volū(fides. L. 17. erūt lapidare ieſum iudei I. 10. Hic incipiunt pre ſula ꝑ aſſiōis domini 106 De ſuſcitatōne lazari I07 De conſpiratōne facta contra ieſum ⁊ eius egreſſu in effrem De aſcenſu ieſu in hieruſalē. M. 20. R. 10. L. 18. L. 17. De leproſis ſanatis in via De n̄ r̄ceptōe xp̄i ꝑ ſamaritanoſ. L. 5 De petitōe filioꝝ zebed̓i M. 20. Rio De illumīatōe ceci. de zacheo ⁊ de de cem mnis L. 18. ⁊. 19. R. 10 De duobus cecis in egreſſu hiericho M. 20. R. 10. ſanatis De alabaſtro vnguēti. M. 26. R. 14. De ſeſſione aſelli. M. 21. I. 12 R. II. L. 19. I. 12. De fletu ieſu ſuꝑ ciuitatē et eiectione M. 21. R. II. L. 19 vendentiū De gētilibus q̄rentibꝰ videre ieſum ⁊ p̄dicatōe ieſu et regreſſu eius in be thaniam M. 21. R. II. I. 10 De ficulnea arefacta M. 21. R. II. De q̄ſtiōe baptiſmi iohānis. M. 21. De duobus filijs quo R. II. L. 20 rū vnus fecit volūtatē pr̄is M. 21 e parabola vinee locate agricolis. M. 21. R. 1. L. 20. De iudice iniqͥtatis ⁊ de phariſeo et publicano L. 18. De veſte nuptiali M. 23. et conſonat L. 14. cum gloſa De tributo reddēdo ceſari. M. 22 R. 12. L. 20 De muliere ſeptēui M.22. R. 12. L. 20. De dilectōe dei ex toto corde. M. 22. R. 1. de quo et L. 10 De quadā interrogatōe phariſeoruꝫ ⁊ alia interrogatiōe xp̄i cuiꝰ chriſtus filius ſit M.22. R. 12. L. 20. 18 De doctrinis phariſeoꝝ audiendis. M. 23. R. 12. L. 20. De ve multiplici M. 23. L. II. et. 13 De vidua duo minuta offerēte. R. 1 De edificio tēpli et cōmina L. 21 tōe euerſiōis hierl̓m. M. 24. R. 13. et 132 De ſignis iudicij. M. 24 L. 2I. R. 13. L. 17. et. 21. et. 22. De vigilia et orōe M. 24. R. 13. L. 12 lꝫ 4 De decem virginibꝰ ⁊ de decē talentꝭ ⁊ de modo iudicij. M.25. De mō chriſti in docēdo L. 21. De obſtinatōe iudeorū De feſto diei azimorū appropinqͣnte M. 26. R. 14. L. 22. I. 13. equunt rubrice tercie partis de egreſſu paſſiōis et reſurre ctōis chriſti De miſſiōe petri et iohānis pͥma die azimoꝝ quā ioh̓es vocat an̄ diē feſtū paſche. M. 24. R. 14. L. 22. I. 13. De ablutōe pedum De ſacramenti euchariſtie īſtitutiōe M. 26. R. 14. L. 22. De p̄dicatōe negatōis et queſtiōe di ſcipulorū M26. R. 14 De ẜmone dn̄i poſt cenā. Et ꝯtinet multas rubricellas ꝓ multitudīe do ctrinaꝝ vbi ꝑ totū de myſterio trini tatis. I. 14. 15. 16. et. 17. 42 De oratōe ieſu in ſua captōe. M. 26. R. 14. L. 22. I. 18. De miſſiōe ieſu ad annā ⁊ pͥma nega tōe petri. M. 26. R. 14. L. 22. I. 18 De miſſiōe ieſu ad caypham. M. 26. R. 14. L. 22. I. 18. De ſcd̓a ⁊ tercia negatōnibus Petri. M. 26. R. 14. L. 22. I. 18. De tercia ꝯuētōe iudeorū ⁊ traditiōe ieſu pilato. M. 27. R. 14. et. 15. L. 22. et. 23. I. 18. et. 19. De ductōe ieſu ad crucē ⁊ eiꝰ crucifi xione. M. 27. R. 15. L. 23. I. 19 148 De irriſione ieſu in cruce et de verbiſ eius ⁊ ſignis poſt mortē. M. 27. R. 15 L. 23. I. 19. De ſepultura domini. M. 27. R. 15. L. 23. I. 19. De rſurrectōe dn̄i ꝑ totū. ⁊ ꝯtinet ml̓ tas rubricellas ꝓ multitudīe appari tionū et geſtorū. M. 28. R. 16. L. 24. I. 20. et. 21 Tabula rubricarū Sequūt̉. xx. Rubri celle ſub magna rubrica. xxx. de ẜmōe do mini in monte ſupra annotata Beatitudinū enumeratio. M. j. L. 6 ⁊ hec poſt apl̓oꝝ noīatōeꝫ Apl̓oꝝ ꝯmedatio ⁊ legꝭ īpletio. M. 5 Conſilioꝝ ſuꝑ legē veterē additō. Et M.5. mo ad illud Nō occides Suꝑadditio ad illd̓ Nō mechaberꝭ Suꝑadditio ad illud Non ꝑiurabis udicialiū euacuatio vl̓ moderatio M. 6 L. 6 Inimicorū dilectio M.6. L. 6 Hypocriſis deteſtatio ⁊ ꝯmen elemoſyne M.6. Qualiter orandum Qualiter indulgendū Qualiter ieiunandū Qualiter theſaurizandū M. 6. Qualiter intentio dirigēda Qualit̓ nimia ſollicitudo vitāda/ ⁊ ī ꝓuidētia d̓i ſpes ponēda. M. 9. L. 12 Qualiter miſerēduꝫ nec iudicandum nec improbe arguēdū. nec porcis nec . 7. L. II. canibꝰ ſanctū dandū Qualit̓ inſtant̓ ⁊ fiducialit̓ agenduꝫ. Preceptū vniuerſale le M. 7. L. gis. ⁊ porte ſalutis anguſtia L Qualiter habenda falſoꝝ ꝓ M. 7. L. 6 fructibꝰ eoꝝ ſit noticia iō ore ſoluꝫ Qualiter colēdus dels. 2.9 ſed opeꝝ efficacia Qual̓r oꝑatio miracl̓oꝝ n̄ ſaluat/ ſed ſtabil̓ in xp̄o ꝑmanētia M. 7. L. 6 Rubricelle. xii. ſub magͣ rub̓ca. cxli. de ẜmōe dn̄i pꝰ cenā ſum pte luxta diuiſiōꝫ euāgelioꝝ q̄ legūt̉ ī eccl̓a ex qͣttuor capl̓is.ſ. xiiij. xv. xvi. et. xvij. Nō turbet̉ cor veſtrū. I. 14. finis hͦ faciam Si diligitis me mādata mea ẜuate. I. 14 finis meipſum Si qͥs diligit me. I. 14. finiſ. ſic facio Hec mando vobis. I. 15. finis ha buerunt me gratis Cū venerit ꝑaclitꝰ. I. 15. et. 16. finis dixi vobis Uado ad eū qͥ miſit me. I. 16. finis annūciabit vobis Modicū et iam nō videbitis me. I. 16. finis tollet a vobis Amē amē dico vobis. Si qͥd petie ritis pr̄em. I. 16. finisᵛ a deo exiſti. Subleuatꝭ ocul̓ in celū dixit. pat̓ ve nit hora. I. 17. finis Ad te venio. Subleuatis ocul̓ ī celū ⁊ ſic dixit. pr̄ ſctē ſer. e. I. 17. finis et ego in ip̄is zubricelle. xi. ſub magna rubrica. cxlvi. de paſſione dn̄i Fit tercia ꝯuētio ⁊ dat̉ ieſus pilato. Iudas ſe ſuſpendit Ieſus accu̓ſat̉ ⁊ pilatus interrogat Herodes ieſum ſpernit Barrabas requiritur Ieſus flagellatur Ieſus iterū interrogatꝰ nō rn̄det Uxor pilati monet pilatū arrabas iterū requiritur ⁊ dat̉ reſes lauat manus Ieſus illuditur in p̄torio ubricelle. xii. ſub Rubrica magna. cl. de reſurrectōe dn̄i ſum ꝑte iuxta diuiſionē euangeliorū q̄ legunt̉ ī eccleſia paucis immutatis Maria magdalena et maria iacobi ⁊ ſalome. R. 16 finis. ſicut dixit vob̓ Una ſabbati maria magdalena vēit I. 20. finis a mortuis reſurgere Maria ſtabat ad monumētū foris. I. 20. finis hec dixit mihi Et mulieres exier̄t. M. 28. R. 16. L. 24. I. 20. finis factū fuerat Duo ex diſcipul̓ ieſu ibant. L. 24. fi nis fractione panis Stetit ieſus in medio diſcipulorum L. 24 finis in omnes gentes Cum eſſꝫ ſero die illa. I. 21. finis ha beatis in nomine eius Manifeſtauit ſe ieſus diſcipulis ſuiſ ad mare. I. 21 finis a mortuis Dixit ſymoni petro ieſus. I. 21. finis teſtimonium eius. Undecim diſcipuli abierūt ī galyleā M. 28 finis. ad ꝯſūmatione ſeculi. Recūbentibꝰ vndecim diſcipul̓. R. 16. finis ſequentibꝰ ſignis Eduxit auteꝫ eos foras. L. 24. R. 16. I. 21. finis ſunt libros Carmina ſuper eodem Sequuntur carmina ſuper eo dem. Et pͥmo de origine ⁊ ingreſſu xp̄i. Et eiꝰ generatione. I. I. L. I. L. I L. I. M.I. M.I. L. 2. Uerbū mutꝰ aue puer ortus montanus M.2. L. 2. Mr. L. 2. et. L. I. Reges purificat it in egyptum reperitur ¶ De p̄dicatione Iohannis ſeu ꝓgreſſu p̄conis M. 3. M.4. L. 3. L. 3. L. 4. I. I. L.2. Uox fuit eturūjt tu quis dolꝰ ydria aſcha A. 14 M.4. M. 4 L. 4. Spirat baptizat capitur fons regulꝰ M.4. M 5 6. 7. P.4. M.8. M.9. R. I. R. I. R. 3. L. 4. L. 5. L. 6. II. et. 1. ſocrus leuiqꝫ ſecuti demon cermo M.8 M.8. M. 8 M.8. M 9. R. 4 L. 7 L. 7. L. 9. Ls. Xg 32 33 Si vis dic ſurge ſequit̉ mare legio tolle M. 13 M 9 Ag L. 8 tibicen doctrina rogate M. 14. M. 14. R. 6 R. 6. R. 6. I. j. L.9. L9 L9. Diſit atundo&t Pors na tama ſeorium M. 14 M. II M. 1 M. 12. M. 14. R6 R. 3. R. 3 L. 9. I.9 I. 6 L. 10. L. 10. L. II. L. 8 Quinqꝫ ſuper manna binos veve beelzebub hiſūt M.12. M. II. L. II. L. 10. L. 10. L. 10 L. II. L. II. Signa ſathan ſtabulo pars optima nos doce ſtulti Carmina ſuper eodem M.12 M.12 M. 13 M. 13 M. 15 M. 15 R. 2 R. 3. R. 4. R. 7. R. 7 L. 9 L 4. L. 8. et. 13. 64 Grana manus parabis bine tres clamat M. 15. M. 17. M. 16. FIo R. 7. R. 8. R. 8. Surdꝰ iſcicul̓ a fermento ſpuuit ad̓ſit M7 M.17. M. 17 M. 16 R.8. R. 9. R 9. L.9. L.9. L. 9. L. 9. Crux vtſol nequeunt aſcenci..g nemo locutus M. B8 L.17 ſilōe paſtor ſoluit minor in te M. 18. et. ſupͣ. 10 L. 13 Nequam pro nobis diues. galylei qui me M. 19. M. 19. R. 10. R. 10. R. 10. L. 13 L. 16. L. 18. L. 15. L. 18 Incuruata libellus parui prodigus Iinple M. 19 M. ro R. 10. L. 18 L. 14 L. 13 L. 14 Quid nobis vineam poſtremus egenos L. 14 L. 16 Citi ioq. I.F Odit non poteris epulo ſerui ſumus vnum ¶ Preambula paſſionis chriſti M. 20. M. 20 M.20. R. 1o. R. 10. L. 18. L. 1 L. 19 Xſͦ. 9 107 108 109 I1o III II2 abit ſcandit lepra vis dic ad me duo ceci M26. M 21. Mx. ML. MII. MAI. MAI. M.II R. 14. R. II. R. II. R. II R. II. R. II L. 19. L. 19 L. 19 L. 15 L2o L18. L. 20 I. 12. I. 1. II5 II6 II7 jB8 119 k0 21 122 Ut quid rex flet gens ficus vnde duo mihi vitis M.22. M.22. M. 22 M. 22. M. 23. M.21. MA R. 12. R. 12 R. 12 R. 12. R. 1. R. 12. L. 20. L. 20 L. 10. L. 17. L. 20. L. 20 L. 14. I. 20. 18 129 Ueſtem deo ſeptem totoᵐ dauidis cathedrā. ve M. 16 M. 24 M 24. M. 24. M. 25. R. 14. R. 12. R. 13. I L. 21. Lꝝ2. L. 21. L. 21. L. 17. L. 12. I. 13. 21. 22. Plus quando ſigna vigiles rex credere paſcha ¶ De egreſſu paſſionis et reſurrectionis chriſti 5. 13. M 2o. Mr8 M.as. M.26. M.as. R. 14. R. 14. R. 14. R. I4. I6. 17. L. 22. L. 22. L. 22. I. 18. I. 13. 140 I41 142 138 ad annā docet. ter me na lauat. 26. M. 37 S.s. R. 14. R. 14. ⁊. 15 L. 22. et. 23 L. 22. I. 18 I. 18. et. 19. 146 A8. inctus damnatur inique d caypham M. 28 M38 S. x7. R. 16. L. 24. L. 23. .CL. 23 I. 19 I. 20. et. 21 Incruce ridetur ſepelitur ⁊ inde reſurgit CI. I Sequuntur rubri celle ī magna rubrica. 30. ¶ De ſermone do mini in monte ti Octo beantlux lex archa qͥ viderit eſt non Cede malo benefac ingratis da ſine teſte Ora condona ieiuna cor ſit tibi vbi lux Ne ſis ſollicitꝰ dānās ſanctū canibꝰ dans 17 18 Dat pat̓ arta bonos fructꝰ oꝑare petre pax ¶ Sequunt̉ rubricelle in Rubrica. 141. De ſermone domini poſt cenam Altio aj hui C 2 3 4 Sum via cū pr̄e do vitis quia te ſed odit I0 Obſequiū mundū modicū ſiqͥd pat̓ vnū. ¶ Sequuntur rubricelle in Rubrica. 146 De paſſione domini Poncio dāt vinctū iudas albiſ homicida 8 9 Ecce homo nil vxor latro lauit ludit̉ intuſ ¶ Sequunt̉ rubricelle in Rubrica. 1o. De chriſti reſurrectione. .2 Tres duo ſtabant̉ auete fregit ſtat medio 12(pax ¶ Octo naui petre vobiſcū tingite ſignis Unum ex quattuor Prima pars princi pal̓ de origine et ingreſſu chriſti. Et prim deet̓na chriſti generatōe. Ioh̓. i. Cap̄. i. N pͥncipio erat verbū. ⁊ ver bū erat apud deuꝫ. et deꝰ erat verbū. hoc erat in principio V apud deuꝫ. Oīa ꝑ ip̄m facta ſunt. ⁊ ſine ip̄o factu eſt nihil. quod factū eſt ī ip̄o vita erat ⁊ vita erat lux hoīm̄. ⁊ lux ī tenebris lucet. ⁊ te Fit hic preoccupa nebre eā nō ꝯp̄hēder̄t. tio de miſſione io Fuit hō miſſus a deo hānis que poſtmo cui nomen erat ioh̓es. dū latiꝰ explicat̉ Hic vēit ī teſtimoniū vt teſtīoniū ꝑhiberet d̓ lumīe vt om̄es crederēt ꝑ illū. Non erat il le lux ſed vt teſtimoniū ꝑhiberet d̓ lumine. Erat lux v̓a que illuminat oēm hominem venientē in huc mundū. In mūdo erat/ ⁊ mūdus ꝑ ip̄m factꝰ eſt. ⁊ mūdus eū nō co gnouit. In ꝓpͥa venit. ⁊ ſui eū nō receper̄t Quotqͦt aūt receperūt eū dedit eis ptātem filios dei fieri his qͥ credūt in nomine eiꝰ. qͥ nō ex ſanguinibꝰ. neqꝫ ex volūtate carnis neqꝫ ex voluntate viri ſed ex deo nati ſunt. Et verbū caro factū ē ⁊ habitauit in nobis. Hic preoccupatio Et vidimꝰ gl̓iam eius fit de incarnatōne gl̓iaꝫ qͣſi vnigēiti a pa verbi. que poſtmo latiꝰ explicat̉ tre. plenū gr̄e ⁊ ꝟitatꝭ. Prohemiū Luce Uoniāqͥdem multi conati ſunt or dinare reꝝ narratōem q̄ in nob̓ cō plete ſūt. ſicut tradiderūt nobis q ab initio ip̄i viderūt. ⁊ mīſtri fuerūt ſermo nis. viſuꝫ eſt ⁊ mihi aſſecuto oīa a pͥncipio diligēter tibi ex ordīe ꝯſcribere optime the ophile/ vt cognoſcas eoꝝ verboꝝ d̓ qͥbus cruditus es veritatē Secūdo de annūci atione Ioh̓is baptiſte. ⁊ ꝯceptione eiuſdē Luce.i. ¶ Cap̄. ij. Uit ī diebꝰ he Tres fuerūt hero rodis regis iu des. vn̄ verſus. At dee ſacerdos qͥ calonita necat pu dam noīe zacharias d̓ eros. antipa iohā vice abia. ⁊ vxor illi de nē. Percutit agrip filiabꝰ aaron. ⁊ nomen pa iacobū. dat car eiꝰ elizabeth. Erāt aūtᵐ ceri petrū ambo iuſti ante deū incedētes in oībꝰ mā datis ⁊ iuſtificatōibꝰ dn̄i ſine q̄rela. Et nō erat illis filiꝰ. eo ꝙ eſſꝫ elizabeth ſteril̓. ⁊am bo ꝓceſſiſſent in diebꝰ ſuis. Factū ē aūt cū ſacerdotio fungeret̉ zacharias ī ordine vi cis ſue an̄ deuꝫ ẜm ꝯſuetudinē ſacerdotij ſorte exijt. vt incēſum poneret ingreſſus in tēplū dn̄i. Et erat oīs multitudo ppl̓i fo ris orās hora incēſi. Apparuit aūt illi an gelus dn̄i ſtās a dextris altaris incēſi. Et zacharias turbatꝰ eſt vidēs. Et timor irru it ſuꝑ eū. Ait aūt ad illū angelꝰ. Ne timeaſ zacharia. qm̄ exaudita eſt dep̄catio tua. et vxor tua elizabeth pariet tibi filiū. ⁊ voca bis nomē eiꝰ iohānē. Et erit gaudiū tibi ⁊ exultatio. ⁊ multi in natiuitate eius gaude būt. Erit enī magnus corā dn̄o. ⁊ vinuꝫ ⁊ ficerā non bibet. ⁊ ſpūſctō replebit̉ adhuc ex vtero mr̄is ſue. Et multos filioꝝ iſrl̓ cō uertet ad dn̄m deū ip̄orū. Et ip̄e p̄cedet an te illū ī ſpū ⁊ v̓tute helye. vt ꝯuertat corda patrū in filios. ⁊ incredulos ad prudētiaꝫ iuſtorū. ꝑare dn̄o plebē ꝑfectā. Et dixit za charias ad angelū. Et vn̄ hͦ ſciā? Ego enī ſum ſenex ⁊ vxor mea ꝓceſſit in diebꝰ ſuis. Et rn̄dens angelꝰ dixit ei. Ego ſum gabri el qͥ aſto an̄ deū. ⁊ miſſus ſum loqͥ ad te. et hec tibi euāgelizare. Et ecce eris tacēſ ⁊ nō poteris loqͥ vſqꝫ ī diē qͦ hec fiēt. ꝓ eo ꝙ nō credidiſti verbis meis q̄ implebūt̉ in tēpo re ſuo. Et erat plebs expectas zachariā. et mirabant̉ ꝙ tardaret ip̄e ī tēplo. Egreſſus autē nō poterat loqͥ ad illoſ. ⁊ ꝯgnouerunt ꝙ viſionē vidiſſet in tēplo. Et ip̄e erat īnu ens illis ⁊ ꝑmāſit mutꝰ. Et factū ē vt īple ti ſunt dies officij eiꝰ abijt in domū ſuam. Poſt hos autē dies ꝯcepit elizabeth vxor eiꝰ. et occl̓tabat ſe mēſibꝰ qͥnqꝫ dicēs Quia ſic fecit mihi dn̄s in diebꝰ qͥbꝰ reſpexit au ferre obprobriū meū inter hoīes. De annunciatione xp̄i ad mariā ꝑ gabrielē. Lu. i. ¶ Cap̄. iij. N mēſe aūt ſexto miſſus ē angel̓ꝰ gabriel a deo in ciuitatē galilee cui nomē nazareth ad v̓ginē deſponſa tā viro cui nomē erat ioſeph de domo da uid. ⁊ nomē v̓ginis maria. Et īgreſſus an gelꝰ ad eam dixit. Aue gr̄a plena. dn̄s tecū bn̄dicta tu ī mulieribꝰ. Que cū audiſſꝫ tur bata ē in ſermōe eius. ⁊ cogitabat qͣlis eſſet iſta ſalutatio. Et ait angelus ei. Ne timeas maria inueniſti enī gr̄aꝫ apud dn̄m. Ecce Monoteſſeron ſiue cōcipies in vtero. ⁊ paries filiū. ⁊ vocabis nomē eius ieſum. Hic erit magnꝰ ⁊ filiꝰ altiſſi Hic ptꝫ ꝙ maria mi vocabit̉. Et dabit il fuit d̓ genere ſacer li dn̄s ſedē dauid pr̄is dotali ⁊ regali. vi eius. ⁊ regnabit in do de qualit̓ in poſtil mo iacob ī eternū. ⁊ re la gni eiꝰ nō erit finis. Dixit aūt maria ad an gelū. Quō fiet iſtud qm̄ viꝝ nō cognoſco. Et rn̄dens angelus dixit ei. Spūſſcūs ſu perueniet in te. ⁊ ꝟ̓tus altiſſimi obumbra bit tibi Ideoqꝫ ⁊ qd̓ naſcet̉ ex te ſctm̄. voca bit̉ filiꝰ dei. Et ecce elizabeth cognata tua ⁊ ip̄a ꝯcepit filiū in ſenectute ſua. Et h̓ mē ſis eſt ſextus illi q̄ vocat̉ ſterilis. qꝛ nō erit impoſſibile apud deū omne v̓bum. Dixit aūt Maria. Ecce ancilla dn̄i fiat mihi ẜm verbum tuuꝫ. Et diſceſſit angelus ab illa. e viſitatōe eliza beth ꝑ mariā ⁊ cāticū magnificat. Luc̄. i. ¶ Cap̄. iiij. Xurgēs at ma Probabile ē ꝙ pri tria abijt in mō us maria ⁊ ioſeph tana cū feſtina cōuenerunt celebri tionē in ciūitatē iude ⁊ cultu nuptiarū. et intrauit ī domū zacha ꝙ d̓ licētia ioſeph rie ⁊ ſalutauit elizabeth vel forte ipſo ducē Et factū eſt vt audiuit te maria iuerit ad ſalutatiōeꝫ marie eliza mōtana. reuelato beth exl̓tauit īfās ī vte priꝰ ipſi ioſeph in ro eiꝰ ⁊ repleta ē ſpūſcō carnatōnis myſte elizabeth. ⁊ exclamauit rio. qͣꝫuiſ orig. ⁊ eiꝰ voce magͣ ⁊ dixit. Bn̄/ ſequaces ſecꝰ dicāt dicta tu int̓ ml̓ieres. ⁊ bn̄dictus fructꝰ ventris tui. Et vn̄ hͦ mihi vt veniat mr̄ dn̄i mei ad me. Ecce em̄ vt fa cta ē vox ſalutatōis tue ī auribꝰ meis. exul tauit ī gaudio infans ī vtero meo. Et btā q̄ credidiſti. qm̄ ꝑficiēt̉ in te q̄ dicta ſunt ti bi a dn̄o. Et ait Maria. Magnificat aīa mea dn̄m. Et exultauit ⁊c̄. vſqꝫ abraā ⁊ ſe mini eiꝰ in ſecl̓a. Manſit aūt maria cū illa uaſi mēſibꝰ tribꝰ. ⁊ reuerſa ē in domū ſuā De ortu iohannis circūciſiōe ip̄iꝰ ⁊ cāticū zacharie. Bn̄dictꝰ dn̄s deus iſrael. Lu. i. ¶ Cap̄. v. izabeth aūt īpletū ē tp̄s pariēdi ⁊peꝑit filiū. Et audier̄t vicini ⁊ co gnati. qꝛ magnificauit dn̄ſ miẜicordiā ſuā cū illa ⁊ ꝯgͣtulabāt̉ ei. Et factū ē ī die octa uo vener̄t circūcidere pueꝝ ⁊ vocabant eū noīe pr̄is ſui zachariā. Et rn̄dēs mr̄ eiꝰ di xit. Neqͣqͣꝫ. ſꝫ vocabit̉ ioh̓es. Et dixer̄t ad illā. qꝛ nemo ē ī cogna tiōe tua qͥ vocet̉ h̓ noīe Hic fit preoccupa Innuebant aūt pr̄i eiꝰ tio iuxta cōiorem quē vellet vocari eū Et opinionē que po poſtulās pugillarē ſcri nit mariā fuiſſe. ī pſit dicēs. Ioh̓es ē no circūciſiōe iohan mē eius. Et mirati ſūt nis in die octauo vniuerſi. Aꝑtū ē aūt ili co os eiꝰ ⁊ lingua eiꝰ. ⁊ loq̄bat̉ bn̄dicens deū. Et factus ē timor ſuꝑ oēs vicinos eo rū. ⁊ ſuꝑ oīa mōtana iudeoꝝ diuulgabant̉ oīa v̓ba hec. Et poſuerūt oēs qͥ audierant in corde ſuo dicētes. Quiſputas puer iſte erit? Etem̄ manus dn̄i erat cuꝫ illo. Et za charias pr̄ eius impletus eſt ſpūſcō. ⁊ pro phetauit dicens. Bn̄dictus dn̄s deus iſrl̓ ⁊c̄. vſqꝫ ad in viam pacis. De genealogia chri ſti ⁊ apparitiōe āgeli ip̄i ioſeph. Matth̓. i. ¶ Capitulum. vi. Iber generatōis ieſu xp̄i filij Da uid filij abraā. Abraā genuit yſaac yſaac aūt genuit iacob. Iacob aūt genuit iudā ⁊ frēs eius. Iudas genuit phares et zarā de thamar. Phares genuit eſrom. Eſ rom genuit arā. Arā genuit aminadab. A minadab genuit naaſon. Naaſon genuit ſalmon. Salmō genuit booꝫ de raab. Bo oꝫ ge. obeth ex ruth. Obeth ge. yeſſe. yeſſe ge. dauid regē. Dauid rex genuit ſalomonē ex ea que fuit vr̄ie. Salomō genuit roboā Roboā genuit abiā. Abia genuit aza. Aza genuit ioſaphat Ioſaphat genuit iorā. Io ram genuit ozyam. Ozyas genuit ioathan Ioathan genuit achā. Achas genuit ezechiā. Gloſa. Ezechias genuit ma Tres hic omittun naſſen. Manaſſes ge. tur reges. amon. Amō ge. ioſiam Ioſias genuit ieconiā ⁊ frēs eius in tranſ migratōe babylonis. Et poſt tranſmigra tionē babylonis ieconias genuit ſalathiel. Salathiel ge. zorobabel. Zorobabel genu it abiud Abiud aūt ge. elyachim. Elyachī ge. azor. Azor ge. ſadoch. Sadoch genuit achym. Achym ge. eliud Eliud ge. eleazar Eleazar aūt genuit mathā. Mathā autem genuit iacob. Iacob aūt genuit ioſeph vi rū Marie d̓ qͣ natus eſt ieſus qͥ vocat̉ xp̄s Oēs ergo generatōnes ab abraam vſqꝫ ad Unum ex quattuor dauid. xiiij. Et a dauid vſqꝫ ad trāſmigra tioneꝫ babylonis. xiiij. Et a trāſmigratiōe ba Gloſa Cōuētio hec reci bylōis vſqꝫ ad xp̄m ge pit̉ pro celebri cul neratiōes. xiiij. Xp̄i aut generatio ſic erat. Cuꝫ tu nuptiaꝝ qui fa ctus ē poſtqͣꝫ Io eēt deſpōſata mr̄ eiꝰ ma ſeph inuēit mariā ria ioſeph/ an̄qͣꝫ cōueni rēt inuēta ē hn̄s in vte ꝯcepiſſe de ſpūſan cto ⁊ per āgeli pre ro de ſpūſctō. Ioſeph ceptū accepit eam aūt vir eiꝰ cū eēt vir iu ꝯiugeꝫ priuſqͣꝫ ap ſtus ⁊ nollet traducere eā voluit occulte dimit pareret pregnans tere eā. Hec aūt cogitā ⁊ vtero tumeſcen te eo. Ecce āgelus dn̄i te poſt reditum de mōtanis. qꝛ tunc in ſomnis apparuit ei nō fuiſſꝫ honora dicēs. Ioſeph fili Da bilit̓ facta celebri uid noli timere acciꝑe mariā coniugē tuā. qd̓ tas ꝯiugij. em̄ in ea natu ē de ſpū ſcō eſt. Pariet aūt filiū ⁊ vocab̓ nomē eius ih̓m. Ip̄e em̄ ſaluū faciet ppl̓m ſuū a pec catis eoꝝ. Hoc aūt totū factū ē vt adīple ret̉ qd̓ dictū eſt a dn̄o ꝑ ꝓph̓aꝫ dicentē. Ec ce ꝟ̓go in vtero hēbit ⁊ pariet filiū ⁊ voca bit̉ nomē eiꝰ emanuel qd̓ eſt interp̄tatū no biſcū deus. Exurgēs aūt ioſeph a ſomno fecit ſic̄ p̄cepit ei āgelus dn̄i. Et accepit cō iugē ſuā ⁊ nō cogͦſcebat eā donec peꝑit fili um ſuum primogenitum/ ⁊ vocauit nomē eius Ieſum. De edicto auguſti. natiuitate xp̄i. annūciatōe ꝑ angelū ad pa ſtores. Luce. ij. ¶ Capl̓m. vij. Actū ē aūt in diebꝰ illis. Ex Gloſa Hic fuit preoccu ijt edictuꝫ a ce ſare auguſto/ vt deſcri patio q̄ poſtmodū beret̉ vniuerſus orbis explicabitur loco Hec deſcpͥtio pͥma fa ſuo cū de circūciſi cta ē a p̄ſide Syrie cyri one dicet̉. no. ⁊ ibāt oēs vt ꝓfite rent̉ ſinguli in ſuā ciuitatē. Aſcendit aūt et ioſeph a galylea de ciuitate nazareth in iu dea ciuitatē dauid q̄ vocat̉ bethleē eo ꝙ eſ ſet de domo ⁊ familia dauid. vt ꝓfiteret̉ cū maria deſponſata ſibi vxore p̄gnante. Fa ctum eſt aūt cū eſſent ibi. Impleti ſunt di es vt pareret/ ⁊ peꝑit filium ſuū pͥmogeni tum/ ⁊ pannis euꝫ inuoluit/ ⁊ reclinauit eū in preſepio. quia non erat locus ei in diuer ſorio. Et paſtores erāt in regiōe eadē vigilantes ⁊ cuſtodiētes vigilias noctis ſupra gregem ſuū. Et ecce angelꝰ dn̄i ſtetit iuxta illos ⁊ claritas dei circūfulſit illos. et timu erūt timore magno. Et dixit angelus illis. Nolite timere. Ecce eī euāgelizo vob̓ gau diū magnū qd̓ erit om̄i ppl̓o. qꝛ natꝰ ē no bis hodie ſaluator qui eſt chriſtꝰ dn̄s in ci uitate dauid Et hoc vobis ſignū. Inueni etis infantē pānis inuolutū. ⁊ poſitū in p̄ ſepio. Et ſubito facta ē cū āgelo ml̓titudo militie celeſtis laudantiū deū et dicētium. Gl̓ia in altiſſimis deo. Et ī terra pax hoī bus bone volūtatis. ¶ Et factū ē vt diſceſ ſerūt ab eis angeli in celū. Paſtores loque bant̉ ad inuicē. Trāſeamꝰ vſqꝫ bethleem. ⁊ videamꝰ hͦ verbū qd̓ factū ē qd̓ dominꝰ oſtendit nob̓. Et venerūt feſtinātes. ⁊ īue nerūt Mariā ⁊ ioſeph. ⁊ infantē poſitū in p̄ſepio. Uidentes aut cognouerūt de v̓bo qd̓ dictū erat illis de puero hͦ. Et om̄es qͥ audierūt mirati ſunt ⁊ de his q̄ dicta erāt a paſtoribꝰ ad ip̄os. Maria autē ꝯſeruabat om̄ia verba hec ꝯferēs in corde ſuo. Et re uerſi ſūt paſtores gl̓ificantes ⁊ laudantes deū que audierāt ⁊ viderāt ſicut dictuꝫ eſt ad illos. De circūciſiōe chri ſti. Lu. ij. ⁊ aduentū magorū. Matth̓. ij. Tapitulū viij. poſtqͣꝫ cōſūmati ſunt dies octo vt circūcideret̉ puer vocatū eſt no men eiꝰ ieſus. quod vocatū eſt ab angelo pͥuſqͣꝫ in vtero ꝯciꝑet̉. Cū natꝰ eſſꝫ ieſus in bethleē iude in diebꝰ herodis regꝭ Ecce magi ab oriente vener̄t hieroſolymā dicētes. Ubi ē qͥ natꝰ ē rex iudeoꝝ? Uidi mꝰ enī ſtellā eius ī oriēte ⁊ venimꝰ adora re eū. Audiēs aūt herodes rex turbatus eſt ⁊ oīs hieroſolyma cū illo. Et ꝯgregās oēs pͥncipes ſacerdotū ⁊ ſcribas ppl̓i ſciſcita bat̉ ab eis vbi chriſtꝰ naſceret̉. At illi dixe rūt ei In bethleem iude. Sic enī ſcriptū ē ꝑ ꝓphetā. Et tu bethleeꝫ terra iuda neqͣqͣꝫ es minima in pͥncipibꝰ iuda. Ex te em̄ exi et dux qͥ regat ppl̓m meum iſrl̓. Tūc hero des clā vocatis magis diligēter didicit ab eis tp̄s ſtelle q̄ apparuit eis. ⁊ mittēs illos in bethleē dixit. Ite ⁊ int̓rogate diligenter de puero ⁊ cū īueneritis renuciate mihi vt ⁊ ego veniēs adorē eū. Qui cū audiſſent re gē abier̄t. Et ecce ſtella quā viderāt in oriē te an̄cedebat eos vſqꝫ dū veniēs ſupra vbi c 2 Monoteſſeron ſiue erat puer. Uidētes āt ſtellā gauiſi ſūt gau dio magno valde. Et intrātes domū inue nerūt pueꝝ cū maria mr̄e eius/ ⁊ ꝓcidētes adorauerūt eū. Et aꝑtis theſauris ſuis ob tulerūt ei munera. auꝝ thus ⁊ myrrhā. Et rn̄ſo accepto ī ſomnis ne redirēt ad herodē ꝑ aliā viā reuerſi ſunt in regionē ſuam. De oblatiōe chriſti in templo. Luce. ij. ¶ Capl̓m. ix. T poſtqͣꝫ īpleti ſunt dies purgati onis marie ẜm legeꝫ moyſi tulerūt ieſum in hierl̓m vt ſiſterēt eū dn̄o ſic̄ ſcpͥtū eſt in lege dn̄i. qꝛ oē maſculinū ad aꝑiens vuluā ſctm̄ dn̄o vocabit̉. Et vt da rent hoſtias dn̄o ẜm qd̓ dictū ē in lege dn̄i par turtuꝝ/ aut duos pullos colūbaꝝ. Et ecce hō erat ī hierl̓m cui nomē ſymeo ⁊ hō iſte iuſtꝰ ⁊ timoratꝰ expectās ꝯſolatiōeꝫ iſrl̓ ⁊ ſpūſſcūs erat ī eo. Et rn̄ſuꝫ acceꝑat a ſpū ſcō nō viſuꝝ ſe mortē niſi pͥus videret xp̄m dn̄i. ⁊ venit ī ſpū ī tēplū. Et cū īducerēt pu erū ih̓m parētes eiꝰ vt facerēt ẜm ꝯſuetudi nē legꝭ ꝓ eo. ⁊ ip̄e accepit eū ī vlnas ſuaſ et bn̄dixit deū ⁊ dixit. Nūc dimittis ẜuū tuū dn̄e ẜm v̓bū tuū ī pace ⁊c̄. vſqꝫ plebis tue iſrl̓. Et erant pr̄ eiꝰ ⁊ mr̄ mirātes ſuꝑ his q̄ dicebant̉ de illo. ⁊ bn̄dixit ill̓ ſymeō ⁊ dixit ad mariā mr̄eꝫ eiꝰ. Ecce poſitꝰ ē h̓ in ruinā ⁊ ī reſurrectōeꝫ ml̓toꝝ ī iſrl̓/ ⁊ ī ſignū cui ꝯͣ dicet̉. ⁊ tuā ip̄iꝰ aīaꝫ ꝑtrāſibit gladiꝰ vt reue lent̉ ex ml̓tis cordibꝰ cogitatōnes. Et erat āna ꝓphetiſſa filia phanuel de tribu Azer. Hec ꝓceſſerat in diebꝰ ml̓tis ⁊ vixerat cuꝫ viro ſuo ānis ſeptē a v̓ginitate ſua. Et hec vidua erat vſqꝫ ad ānos. lxxxiiij. q̄ nō diſce debat de tēplo ieiunijs ⁊ obſecratōibꝰ ẜui ens deo nocte ac die. Et hͨ ip̄a hora ſuꝑue niēſ ꝯfitebat̉ dn̄o ⁊ loq̄bat̉ d̓ eo oībꝰ qͥ expe ctabāt redēptōeꝫ iſrl̓. Et vt ꝑfecer̄t oīa ẜm legē dn̄i reuerſi ſūt in galylea ī ciuitatē ſuā Nazareth. Puer aūt creſcebat ⁊ ꝯfortabat̉ plenus ſapīa ⁊ gr̄a dei erat in illo. De fuga in egyptū occiſiōe īnocentu/ ⁊ de regreſſu ex egypto. Matth̓. ij. ¶ Cap̄. x. ¶ Gloſa Um magi re Probabile ē ꝙ an ceſſiſſent. Ecce gelus iſte fuerit ga gelꝰ dn̄i apꝑuᵐ briel. ⁊ ꝙ in oībus it ī ſomnis ioſeph dicēſ miſteriū incarna Surge ⁊ accipe puerū tiōis ꝯcernētibus ⁊ mr̄eꝫ eiꝰ ⁊ fuge in egyᵐ quotiēs introduci ptū. ⁊ eſto ibi vſqꝫ duꝫ tur āgelꝰ apparuiſ dicā tibi. Futurū ē em̄ ſe ipſe fuerit. ſicut vt herodes q̄rat puerū fuit apd̓ danielē ⁊ ad ꝑdēdū illū. Qui cō ad paſtores. et ad ſurgēs accepit pueꝝ et magos. et quāter mr̄eꝫ eiꝰ nocte ⁊ ſeceſſit ad ioſeph. ⁊ ī ago in egyptū/ ⁊ erat ibi vſ nia chriſti. ⁊ reſur qꝫ ad obitū herodis. vt rectōe ⁊ in aſcēſiōe adīpleret̉ qd̓ dictuꝫ ē a dn̄o ꝑ ꝓph̓aꝫ dicentē. Ex egypto vocaui fi liū meū. Tūc herodes vidēs qm̄ illuſus eſ ſet a magis iratꝰ eſt valde. ⁊ mittēs occidit oēs pueros qͥ erāt in bethleē ⁊ in oībꝰ fini bus eiꝰ a bimatu ⁊ infra. ẜm tp̄s qd̓ exqͥſie rat a magis. Tūc adīpletū eſt qd̓ dictū eſt ꝑ hieremiā ꝓph̓aꝫ dicentē. Uox īrama au dita ē ploratꝰ ⁊ vlulatꝰ rachel plorās filios ſuos ⁊ noluit ꝯſolari/ qꝛ nō ſunt. Defūcto aūt herode. ecce apꝑuit āgelꝰ dn̄i in ſom nis ioſeph in egypto dicēs. Surge ⁊ acci pe pueꝝ ⁊ mr̄eꝫ eiꝰ ⁊ vade in terrā iſrl̓. De functi ſunt em̄ qͥ q̄rebāt aīaꝫ pueri. Qui cō ſurgēs accepit pueꝝ ⁊ mr̄eꝫ eiꝰ ⁊ venit ī ter rā iſrl̓. Audiēs aūt ꝙ archelaus regnaret ī iudea ꝓ Herode pr̄e ſuo. timuit illo ire. Et admonitus in ſomnis ſeceſſit in ꝑtes galy lee. Et veniēs habitauit in ciuitate q̄ voca tur Nazareth. vt adimpleret̉ qd̓ dictū eſt ꝑ ppheta. Qm̄ nazareus vocabit̉. De inuentōe chriſti pueri in tēplo a parētibꝰ eius. Luce. ij. Et de habitatōe Ioh̓is in deſerto. Luce i. Capitulum. xi. ibāt parētes eius ꝑ oēs annos in hierl̓m in die ſolenni paſche. E cū factꝰ eēt ih̓s ānoꝝ duodeciꝫ. Aſcēdētibꝰ illis hieroſolymā ẜm ꝯſuetudinē diei feſti. Cōſūmatiſqꝫ diebꝰ cū redirēt remanſit pu er ih̓s in hierl̓m ⁊ nō cognouerūt parentes eiꝰ. Exiſtimātes aūt illū eſſe ī comitatū ve nerūt iter diei. ⁊ reqͥrebāt eū int̓ cognatos ⁊ notos. ⁊ nō īueniētes regreſſi ſūt ī hieru ſalē reqͥrētes eū. Et factū ē pꝰ triduū īuene rūt illū in tēplo ſedētē in medio doctoꝝ au diētē illos ⁊ īterrogantē. Stupebāt auteꝫ oēs qͥ eū audiebāt ſuꝑ prudentia ⁊ rn̄ſione eiꝰ ⁊ vidētes admirati ſūt. Et dixit mr̄ eiꝰ ad illū. Fili qͥd feciſti nob̓ ſic? pr̄ tuꝰ ⁊ ego dolētes q̄rebamꝰ te. Et ait ad illos. Quid ē qd̓ me q̄rebatis? An neſciebatꝭ/ qꝛ in his qͣ pr̄is mei ſūt oportet me eē? Et ip̄i nō intel lexer̄t v̓bū qd̓ locutꝰ ē ad illos. Et deſcēdit Unum ex quattuor cū eis ⁊ venit nazareth. ⁊ erat ſubditus ill̓. Et mr̄ eiꝰ ꝯẜuabat oīa v̓ba ꝯferēs in corde ſuo. ⁊ ih̓s ꝓficiebat ſapīa ⁊ etate ⁊ gr̄a apd̓ deū ⁊ hoīes. Puer aūt ioh̓es creſcebat ⁊ ꝯfor Priꝰ poſitū eſt hoc a luca. ſꝫ hic repe tabat̉ ſpū ⁊ gr̄a Et erat tit̉ pro ꝯtinuatōe in deẜto vſqꝫ in diē oſtē ſequentiū ſionis ſue ad iſrl̓. Incipit ſcd̓a pars pͥncipalis huiꝰ libri de ꝓgreſſu p̄dicatiōis xp̄i. ¶ Rubrica. xij. de p̄dicatōe ⁊ baptiſmo iohanis in deẜto. M 3 R 1 L 3 Capl̓m.xij. Hic fuit hō miſſuſ Ano aūt qͥnto a deo cui nomē e Idecimo imꝑij tyberij ceſaris/ ꝓcuran rat iohannes te pōcio pylato iudeaꝫ Tetrarcha autē galylee herode. Philippo aūt fratre eiꝰ tetrarcha ituree ⁊ traconitidis regionis ⁊ lyſania ab iline tetrarcha ſub pͥn cipibꝰ ſacerdotū Anna ⁊ caypha. Factū ē v̓bū dn̄i ſuꝑ ioh̓eꝫ filiū zacharie in deſerto ſic̄. L. ſcriptū. R. M. ē in libro ſermonum eſaie ꝓph̓e. Initiū. R. euāgelij ih̓u xp̄i filij dei/ ſic̄ ſcriptū eſt in eſaia ꝓph̓a. Ecce mit to angelū meū an̄ faciē tuā/ qͥ p̄ꝑabit viam tuā an̄ te. Uox. M. R. clamatis. L. R. in deẜto parate viā dn̄i/ rectas facite ſemitas eiꝰ. Oīs. L. M. vallis īplebit̉. ⁊ oīs mōs ⁊ collis humiliabit̉. Et erūt pͣua in directa ⁊ aſꝑa in vias planas. Et. L. videbit oīs caro ſalutare dei. In. M. diebꝰ aūt illis/ ve nit ioh̓es baptiſta p̄dicās in deẜto iudee ⁊ dicēs. Pnīaꝫ agite. Appropinqͣbit em̄ re gnū celoꝝ. Ip̄e. M. R. aūt ioh̓es hēbat ve ſtimentū de pilis cameloꝝ. ⁊ zonā pelliceā circa lūbos ſuos. Eſca aut eiꝰ erat locuſte ⁊ mel ſilueſtre. Tūc exibāt ad eū. R. hiero ſolymite vniuerſi ⁊. M. omīs. R. iudea. ⁊ M. oīs regio circa iordanē ⁊ baptizabant̉ ab eo in iordane flumine. R. ꝯfitētes. M R. pctā ſua. Uidēs. M. aūt multos pha riſeoꝝ ⁊ ſaduceoꝝ. veniētes ad baptiſmuꝫ ſuū/ ⁊ turbas q̄ exibāt vt baptizarent̉ ab ip ſo. dixit. M. eis. Progenies genimina. L. viperaꝝ. M. L. qͥs on̄dit. L. vob̓ fugere a ventura ira. Facite ergo fructus dignos pnīe. Et ne ceperitis. L. velitis. M. dice re intra vos. Patrē habemus abraā. Dico em̄ vobis/ qm̄ potēs eſt deus de lapidibꝰ iſtis ſuſcitare filios abrae Iam em̄ ſecuris ad radicē arboris poſita ē. Oīs ergo arbor que nō facit fructu bonū excidet̉ ⁊ ī ignem mittet̉. Et. L. interrogabant eū turbe dicē tes. Quid gͦ faciemus? Reſpondēs auteꝫ dicebat illis. Qui habet duas tunicas det̓ vnā nō habēti. Et qͥ habet eſcas ſil̓r faciat Uenerūt autē ⁊ publicani vt baptizarent̉. Et dixerūt ad illū. Magiſter qͥd faciemꝰ. At ille dixit ad eos. Nihil ampliꝰ qͣꝫ quod ꝯſtitutū ē vob̓ faciatis. Interrogabāt aūt eū ⁊ milites dicētes. Quid faciemꝰ ⁊ nos? Et ait illis. Neminē ꝯcutiatis neqꝫ calum niā faciatis. ⁊ ꝯtēti eſtote ſtipēdijs veſtris Exiſtimāte aūt ppl̓o ⁊ cogitantibꝰ oībꝰ in cordibꝰ ſuis de ioh̓e/ ne forte ip̄e eſſet chri ſtus. Reſpondit Iohānes dicēs om̄ibus Ego. M. qͥdem. L. R. aqͣ baptizo vos in penitentiā. M. Qui autē poſt me vēturus eſt fortior me eſt. cuiꝰ nō ſum dignꝰ calcia menta portare. ⁊. R. ꝓcūbēs ſoluere. R. L corrigiā calciamentorū eius. Ip̄e. M. voſ R. L. baptizabit ī ſpūſancto. ⁊. R. igne L cuiꝰ. M. L. ventilabꝝ in manu eiꝰ. ⁊ ꝑmū dabit ⁊ purgabit. L. aream ſuā. ⁊ ꝯgrega bit triticū in horreū ſuū. paleas autē ꝯbu ret igne inextīguibili. Ml̓ta L. qͥdē ⁊ alia exhortās euāgelizabat ppl̓o. Et factū. R. eſt in diebꝰ illis. Uēit ieſus a nazareth ga lilee in iordanē. M. ad iohannē/ vt bapti zaret̉ ab eo. Iohānes aūt ꝓhibebat eū di cens. Ego a te debeo baptizari. ⁊ tu venis ad me. Reſpōdēs aūt ieſus dixit ei. L. Si ne modo. Sic eī decet nos adimplere om nem iuſticiā. tūc dimiſit eū. Factū. L. eſt autē dū baptizaret̉ oīs populꝰ/ et ieſu bap tizato a iohāne in iordane. R. cōfeſtī. M. aſcēdit de aqua. Et. L. eo orāte. Ecce. M aꝑti ſunt celi. ⁊ vidit. R. celos aꝑtoſ ⁊ ſpm̄ ſctm̄ dei. M. corꝑali. L. ſpecie deſcēdentē M. ſicut colūbā/ et venientē ſuꝑ ſe ⁊ manē tem. R. in ip̄o. Et. M. ecce vox d̓ cel̓ facta R. L. eſt dicēs. M. Hic ē filiꝰ meꝰ dilectꝰ in qͦ mihi ꝯplacui. Tu. R. L. es filiꝰ meꝰ dilectus. in te. L. cōplacuit mihi De genealogia chri ſti ẜm Lucā. L 3 Cap̄. xiij. T ip̄e ieſus e Glo. rat īcipiēs qͣſi Quō ioſeph duoſ lannoꝝ trigīta habꝫ patres.ſ. he vt putabat̉ fillus Io ly legalē. et iacob Monoteſſeron ſiue ſeph. qui fuit hely. qui carnaleꝫ. quere in fuit mathat. qui fuit le poſtillis ui. qui fuit melchi. qui fuit ianne. qui fuit ioſeph. qͥ fuit matathie. qͥ fuit amos. qͥ fuit naum. qͥ fuit heſti. qͥ fu it nagge. qͥ fuit maath. qͥ fuit mathathie. qͥ fuit ſemei. qͥ fuit ioſeph. qui fuit iuda. qͥ fu it iohāna. qͥ fuit reſa. qͥ fuit zorobabel. qui fuit ſalathiel. qͥ fuit neri. qͥ fuit melchi. qui fuit addi. qui fuit thoſan. qͥ fuit elmadan. qͥ fuit her. qui fuit ieſu. qͥ fuit heliezer. qͥ fu it iorim. qͥ fuit mathat. qͥ fuit leui. qͥ fuit ſy meō. qͥ fuit iuda. qͥ fuit ioſeph. qͥ fuit iona. qͥ fuit elyachim. qͥ fuit melcha. qͥ fuit men na. qͥ fuit mathatha. qͥ fuit nathan. qͥ fuit dauid. qͥ fuit yeſſe. qͥ fuit obeth. qͥ fuit booꝫ qͥ fuit ſalmon. qͥ fuit naaſon. qͥ fuit amina dab. qͥ fuit aran. qui fuit eſrom. qͥ fuit pha res. qͥ fuit iude. qͥ fuit iacob. qui fuit yſaac. qͥ fuit abrahe. qͥ fuit thare. qͥ fuit nachor. qͥ fuit ſaruch. qͥ fuit ragau. qͥ fuit phalech. q̓ fuit heber. qͥ fuit ſale. qui fuit caynā. qͥ fuit arphaxat. qͥ fuit ſem. qͥ fuit noe. qui fuit la mech. qͥ fuit matuſalem. qͥ fuit enoch. qͥ fu it iareth. qͥ fuit malalehel. qͥ fuit caynan. qͦ fuit enos. qui fuit ſeth. qui fuit adam. qͥ fu it dei. De ieiunio chriſti ⁊ tēptatōe. M. iiij. R. i. L. iiij. ¶ Capitulū xiiij. Eſus aūt plenus ſpūſctō egreſ ſus ē a iordane ⁊ ſtatī. R. ſpūs ex pulit eū in deſertum ductꝰ. M. a ſpū ī deſertū vt tēptaret̉ a diabolo. Et age bat̉ L. in ſpū in deſertū. Et erat R. ī deſer to. xl. diebꝰ. ⁊. xl. noctibꝰ. ⁊ tēptabat̉ a ſatha na. ⁊ L. nihil māducauit ī illiſ diebꝰ. Erat qꝫ. R. cū beſtijs. Et E cū ieiunaſſꝫ. xl. diebꝰ et Scd̓m narratōem xl. noctibꝰ conſumma Luce. mattheꝰ hic tis illis poſtea. M. e preoccupat ⁊ incer rijt. L. ⁊ accedēs. E tū ē quis fuerit or tēptator diabolꝰ. L. di do rei geſte. vide xit M. L. illi. Si filiꝰ in poſtillis dei es dic. M. vt lapides iſti panes fiant Dic. L. lapidi huic vt panis fiat. Et. M. rn̄dit ad illū ieſus. Scriptū ē enī qꝛ n̄ ī ſo lo pane viuit hō ſed in omi ꝟbo dei. L. qd̓ ꝓcedit. M. de ore dei. Tūc aſſumpſit illuꝫ diabolꝰ ī ſctām ciuitatē. ⁊ duxit. L. illū in hierl̓m. et. M. ſtatuit. L. illū ſupͣ pinnacu lū tēpli. ⁊ dixit illi. Si filiꝰ dei es mitte te deorſum. Scriptū ē enī. qꝛ angel̓ ſuis mā dauit de te vt ꝯẜuēt. L. te et qꝛ in manibuſ M. tollēt te ne forte offendas ad lapidē pe dē tuū. Ait illi ih̓s. rurſum ſcpͥtū ē. Nō tē ptabis dn̄m deū tuū. ⁊ reduxit. L. eū dia bolꝰ Et. M. iteꝝ aſſumpſit eū ī mōtem ex celſum valde. ⁊ on̄dit ei oīa regna mūdi. or bis. L. terre ī momēto tꝑis. ⁊ gl̓iam. M. eoꝝ. ⁊ ait. L. M. ei. Tibi. L. ptātem dabo hac vniuerſaꝫ ⁊ gl̓iaꝫ. M. eoꝝ. qꝛ mihi tra dita ſunt. et cui volo do illa. Hec. M. oīa tibi dabo et erunt tua oīa. ſi. M. cadēs. L. adoraueris me. Tūc dixit illi ieſus. Uade M. ſathana. Scriptū. M. L. eſt enī. Do minū deū tuū adorabis/ ⁊ illi ſoli ſeruies. Et ꝯſūmata. L. oī tēptatōe diabolꝰ receſ ſit ab eo vſqꝫ ad tēpus. ⁊ reliqͥt. M. eū. Et ecce angeli acceſſerūt. ⁊ mīſtrabāt M. R. illi. ⁊ regreſſus eſt ieſus in v̓tute ſpiritus ī galyleam. De teſtimoniiss hānis de chriſto. Ioh̓. i. Cap. xv. O hānes teſtimoniū ꝑhibet d̓ ip̄o ⁊ clamat dicēs Hic erat queꝫ Pluries ibi venit dixi. Qui poſt me ven turus ē. ante me factꝰ ē. qͥ pͥor me erat. Et d̓ plenitudīe eiꝰ oēs accepimꝰ gr̄am ꝓ gͣtia. qꝛ lex ꝑ moyſen data ē. gr̄a ⁊ ꝟitas ꝑ ieſum chriſtū facta eſt. Deū nēo vidit vnqꝫ. Uni genitꝰ dei filiꝰ qͥ ē ī ſinu pr̄is ip̄e enarrauit. Et hͦ ē teſtimoniū ioh̓is qn̄ miſerūt iudei ab hieroſolymis ſacerdoteſ ⁊ leuitas ad eū vt int̓rogarēt eū. Tu qͥs es? Et ꝯfeſſus eſt ⁊ nō negauit. Et ꝯfeſſus ē qꝛ non ſum ego chriſtꝰ. et int̓rogauerunt eū. qͥd gͦ?Helyas es tu? Et dixit nō ſum. Propheta es tu? ⁊ rn̄dit nō. Et int̓rogauerūt eū. qͥs es vt re ſponſū demꝰ his qͥ miſer̄t nos. Quid dicꝭ de teip̄o: ait. Ego vox clamātꝭ ī deẜto. diri gite viā dn̄i ſic̄ dixit eſaias ꝓpheta. Et qui miſſi fuerāt erāt ex phariſeis. Et īterroga uerūt ⁊ dixerūt ei. Quid gͦ baptizas ſi tu n̄ es chriſtꝰ neqꝫ helyas neqꝫ ꝓph̓a? Rn̄dit ioh̓es dicēs eis. Ego baptizo ī aqͣ. mediꝰ aūt veſtꝝ ſtetit quē vos neſcitꝭ. ip̄e ē qͥ poſt me vēturꝰ ē qͥ an̄ me factꝰ ē. cuiꝰ nō ſuꝫ di gnꝰ vt ſoluā eiꝰ corrigiā calciamēti. Hec ī bethania facta ſunt trans iordanē vbi erat ioh̓es baptizās. Altera die vidit ioh̓es ie ſuꝫ ad ſe veniētē ⁊ ait. Ecce agnꝰ dei. ecce qͥ tollit pctā mūdi. Hic ē de qͦ dixi. Poſt me Unum ex quatiuor venit vir qͥ an̄ me factꝰ ē. qͥ prior me erat ⁊ ego neſciebā eū. ſꝫ vt manifeſtaret̉ ī iſrl̓ ꝓ pterea veni ego in aqͣ baptizās. Et teſtimo niuꝫ ꝑhibuit ioh̓es dicēs. Quia vidi ſpm̄ deſcēdētē qͣſi colūbā de celo. ⁊ māſit ſuꝑ eū ⁊ ego neſciebā eū. ſꝫ qͥ miſit me in aqͣ bapti zare ille mihi dixit. Suꝑ quē videris ſpiri tū deſcendentē ⁊ manētē ſuꝑ eū hic ē qͥ ba ptizat ī ſpūſctō. Et ego vidi ⁊ teſtimoniuꝫ ꝑhibui qꝛ hic eſt filiꝰ dei ¶ De vocatione an dree petri philippi ⁊ nathanael. Iohan. i. Ttera aūt die ſtabat ite Ca. xvi. rū ioh̓es ⁊ ex diſcipul̓ eiꝰ duo. et re ſpiciēs ih̓m ambulātē dixit. Ecce agnꝰ dei. Et audierūt eū duo diſcipuli lo q̄ntē et ſecuti ſunt ih̓m. Cōuerſus aūt ih̓s vidēs eos ſequētes ſe dixit eis. quē q̄ritis? qui dixerūt ei. Rabbi qd̓ dicit̉ īterp̄tatum mgr̄ vbi habitas? Dicit eiſ. Uenite ⁊ vide te. Uenerūt ⁊ viderūt vbi maneret. ⁊ apud eū māſerūt illo die. Hora aūt erat qͣſi deci ma. Erat autē andeas frater ſymōīs petri vnꝰ ex duobꝰ qͥ audierat a ioh̓e. ⁊ ſecuti fue. rant eū. Inuenit hic pͥmū fratrē ſuū ſymo nem. et dixit ei. Inuenimꝰ meſſiā qd̓ eſt in terp̄tatū chriſtus. ⁊ adduxit eū ad ieſū. In tuitꝰ aūt eū ieſus dixit. tu es ſymō filiꝰ io hāna. tu vocaberꝭ cephas qd̓ interp̄tat̉ pe trus. In craſtinū voluit exire ī galyleā ⁊ ī uenit philippū. Et dicit ei ih̓s. ſequere me Erat aūt philippꝰ a bethſaida ciuitate an dee ⁊ petri. Inuenit philippꝰ nathaneel ⁊ dicit. Quē ſcripſit moyſes ī lege ⁊ ꝓphete. Inuenimꝰ ieſum filiū ioſeph a nazareth ⁊ dicit nathanael. A nazareth p̄t aliqͥd boni eſſe? Dicit ei philippꝰ. Ueni ⁊ vide. Uidit ieſus nathanael veniētē ad ſe. ⁊ dicit de eo. Ecce vere iſraelita in qͦ dolꝰ nō eſt. Dicit ei nathanael. vn̄ me noſti? Rn̄dit ieſuſ ⁊ dixit ei. priꝰ qͣꝫ te philippꝰ vocaret cuꝫ eſſes ſub ficū vidi te. Reſpōdit ei nathanael ⁊ dixit. Rabbi tu es filiꝰ dei. tu es rex iſrl̓. Reſpō dit ih̓s ⁊ dixit ei. Quia dixi tibi vidi te ſub ficū credis. maius his videbis. Et dic̄ eiſ Amen amen dico vobis Uidebitis celuꝫ aꝑtū ⁊ angelos dei aſcēdentes ⁊ deſcēden es ſuꝑ filiū homīs. 6 Demulālōe aque vinū. Ioh̓. ij. ¶ Cap. xvij. T tercia die Nuptie facte ſūt ī cha na galilee/ ⁊ erat mater ieſu ibi. vocatꝰ ē au tē ieſus ⁊ diſcipuli eiꝰ ad nuptias. Et defi ciēte vino dixit mr̄ ieſu ad eū. vinū nō hn̄t Et dixit ei ieſuſ. Quid mihi ⁊ tibi ē ml̓ier? Nondū venit hora mea. Dicit mr̄ eiꝰ mī ſtris. qd̓cunqꝫ dixerit vob̓ facite. Erāt aūt ibi lapidee ydrie ſex poſite ẜm purificatōꝫ iudeoꝝ capiētes ſingule metretas binaſ vl̓ trinas. Dicit eis ieſuſ. Implete ydrias aqͣ. ⁊ impleuerūt eas vſqꝫ ad ſūmū. Et dic̄ eis ieſus. haurite nūc ⁊ ferte architriclino. ⁊ tu lerūt. Ut aūt guſtauit architriclinꝰ aquaꝫ vinū factū ⁊ nō ſciebat vn̄ eſſet. mīſtri autē ſciebāt qͥ hauſerāt aquā. vocat ſpōſū archi triclinꝰ. ⁊ dicit ei. Oīſ hō pͥmū bonū vinū ponit. ⁊ cū inebriati fuerint tūc id qd̓ dete rius ē. tu āt ẜuaſti vinū bonū vſqꝫ adhuc. Hoc fec̄ initiū ſignoꝝ ih̓s ī chana galylee ⁊ manifeſtauit gloriam ſuam/ ⁊ crediderūt in eum diſcipuli eius. De primo aduentu eius ad paſca. Et ſoluite templum hͦ. Io hannis. ij. ¶ Cap̄. xviij. Oſt hͦ deſcēdit ī capharnauꝫ ip̄e ⁊ mr̄ eiꝰ ⁊ frēs eiꝰ ⁊ diſcipuli eiꝰ/ ⁊ ibi manſer̄t nō ml̓tis diebꝰ. Et ꝓpe erat paſca iudeoꝝ. Et aſcēdit ih̓s Colligit̉ ex euāge hieroſolymā/ ⁊ īuenit ī lio iohānis ꝙ chri tēplo vēdētes boues ⁊ ſtꝰ fuit ad minꝰ ad oues ⁊ columbas ⁊ nu triplex paſca. licꝫ mularios ſedentes. Et alij euāgeliſte d̓ v cū feciſſet qͣſi flagellū d̓ funicul̓ oēs eiecit de tē nico ſoluꝫ faciunt mentōꝫ. ⁊ inde ve plo. Ques qͦꝫ ⁊ boues ⁊ nit apud aliquos numularioꝝ effudit es naturalit̓ rōis cō ⁊ menſas ſubuertit. Et his qͥ columbas vēde fuſio ponētes hoc bant dixit. Auferte iſta paſca cū vltimo hinc ⁊ nolite facere do mū pr̄is mei domū negociatōis. Recorda ti ꝟ̓o ſūt diſcipuli eiꝰ qꝛ ſcpͥtū ē. Zelꝰ domꝰ tue comedit me. Rn̄der̄t gͦ iudei ⁊ dixer̄t ei. Qd̓ ſignū on̄dis nob̓. qꝛ hͨ facis? Rn̄dit ie ſus ⁊ dixit eis. ſoluite tēplū hͦ ⁊ in tribꝰ die bus excitabo illd̓. Dixert gͦ ei iudei. qͣdragī ta ⁊ ſex ānis edificatū eſt tēplū hͦ/ ⁊ tu tribꝰ diebꝰ excitab̓ illud. Ille āt dicebat de tēplo corꝑis ſui. Cū gͦ ſurrexiſſꝫ a mortuis recor dati ſunt diſcipl̓i eiꝰ qꝛ hͦ dicebat. Et credi der̄t ſcpͥture ⁊ ẜmoni quē dixerat ih̓s. Cuꝫ eēt hieroſolymis ī paſca ī die feſto ml̓ti cre diderūt ī noīe eiꝰ Uidētes ſigna q̄ faciebat Mono teſſecon ſiue Ip̄e aūt ih̓s non credebat ſemetip̄m eis eo ꝙ ip̄e noſſet omnes. Et qꝛ opus ei nō erat vt qͥs teſtimoniū ꝑhiberet de homīe. Ip̄e ͣ ſciebat qͥd eſſet in homīe. ęnicodemo. Io ¶ Capl̓m. xix. hannis. iij. Rat aūt hō ex phariſeis nicodemꝰ noīe pͥnceps iudeoꝝ. h̓ venit ad ie ſum nocte ⁊ dixit ei. Rabbi ſcimꝰ/ qꝛ a deo veniſti mgr̄. Nemo em̄ pōt hͨ ſigna facere q̄ tu facis niſi fuerit deꝰ cū eo. Rn̄dit ih̓s ⁊ dixit ei. Amē amē dico tibi. Niſi qͥs renatꝰ fuerit denuo non pōt videre regnū dei. Di xit ad eū nicodemꝰ. quō pōt hō naſci cū ſit ſenex? Nūqͥd pōt in vētrē mr̄is ſue iterato introire ⁊ renaſci? Rn̄dit ih̓s. Amē amē di co tibi niſi qͥs renatꝰ fuerit ex aqͣ ⁊ ſpū non pōt introire ī regnū dei. qd̓ natū ē ex carne caro ē/ ⁊ qd̓ natū ē ex ſpū ſpūs ē. Nō mire ris qꝛ dixi tibi. Oportet vos naſci denuo ſpūs vbi vult ſpirat ⁊ vocē eiꝰ audis ⁊ ne ſcis vn̄ veniat aut qͦ vadat. Sic eſt oīs qͥ natus ē ex ſpū. Rn̄dit nicodemꝰ ⁊ dixit ei. Quō pn̄t hec fieri? Rn̄dit Ieſus ⁊ dixit ei. Tu es mgr̄ in iſrl̓ ⁊ hͦ igͦras. Amē amē di co tibi/ qꝛ qd̓ ſcimꝰ loqͥmur ⁊ qd̓ vidimus teſtamur ⁊ teſtimoniū nr̄m non accipitis. Si terrena dixi vob̓ ⁊ nō creditꝭ. quō ſi di xero vob̓ celeſtia credetis. Et nemo aſcēdit in celū niſi qͥ deſcēdit de celo filiꝰ hoīs qͥ eſt in celo. Et ſic̄ moyſes exaltauit ſerpētē ī de ſerto. ita exaltari oportet filiū hoīs vt oīs qͥ credit in illo nō pereat ſꝫ hēat vitā eternā. Nō em̄ miſit deꝰ filiū ſuū in mūdū vt iudi cet mūdū/ ſꝫ vt ſaluet̉ mūdus ꝑ ip̄m. Qui credit in eū nō iudicat̉. Qui āt nō credit iā iudicatꝰ ē/ qꝛ nō credit in noīe vnigeniti fi lij dei. hͦ eſt aūt iudiciū/ qꝛ venit lux in mū dū ⁊ dilexerūt hoīes magis tenebras qͣꝫ lu cē. Erāt em̄ eoꝝ mala oꝑa. Oīs em̄ qͥ male agit odit lucē ⁊ nō venit ad lucē/ vt non ar gͣuant̉ oꝑa eiꝰ. qͥ āt fac̄ ꝟitatē venit ad lucē vt manifeſtent̉ oꝑa eiꝰ/ qꝛ ī deo ſunt facta. De querela ꝙ ſus baptizat. Ioh̓. iij. ¶ Cap̄. xx Oſt hͦ venit ih̓s in iudea terrā ⁊ di ſcipuli eiꝰ/ ⁊ illic demorabat̉ cū eis ⁊ baptizabat. Erat āt ⁊ ioh̓es baptizās in enno iuxta ſalim/ qꝛ aq̄ multe erāt illic ⁊ ve niebāt ml̓ti ⁊ baptizā bāt̉. Nondū em̄ fuerat ¶ Non per ſe ſꝫ per miſſus ioh̓es in carce diſcipulos ſuoſ. vt̓. reꝫ. Facta eſt gͦ q̄ſtio exᵐ dicit̉ infra diſcipul̓ iohānis cū iu deis de purificatōe. ⁊ veniebāt ad iohāneꝫ ⁊ dixerūt ei. Rabbi qͥ erat tecū trās iorda nem cui tu teſtimoniū ꝑhibuiſti. Ecce hic baptizat ⁊ oēs veniūt ad eū. Rn̄dit iohan nes ⁊ dixit. Non pōt hō acciꝑe quicqͣꝫ niſi fuerit ei datū de celo. ip̄i vos mihi teſtimo niū ꝑhibetis ꝙ dixerim; ego nō ſum xp̄us ſed qꝛ miſſus ſum an̄ illū. Qui hꝫ ſponſaꝫ ſpōſus eſt. Amicus aūt ſpōſi qͥ ſtat ⁊ audit eū. gaudio gaudet ꝓpter vocē ſponſi. Hoc ergo gaudiū meū impletū eſt Illū oportet creſcere/ me autē minui. qͥ deſurſum eſt ſuꝑ oēs eſt. qui ē de terra de terra ē/ ⁊ de terra lo quit̉. qui de celo venit ſuꝑ om̄s eſt ⁊ qd̓ vi dit ⁊ audiuit hͦ teſtat̉/ ⁊ teſtimoniū eius ne mo accipit. Qui aūt acceꝑit eiꝰ teſtimoniū ſignauit. qꝛ deus verax ē. quē em̄ miſit deꝰ v̓ba dei loquit̉. Nō em̄ ad menſurā dat de us ſpm̄. Pr̄diligit filiū ⁊ oīa dedit in ma nū eius. Qui credit in filiū hꝫ vitā eternaꝫ qui aūt incredulus eſt filio nō videbit vi tam/ ſed ira dei manet ſuꝑ eum. De incarceratōne Ioh̓is. M. xiiij. R. vi. L. iij. Capl̓m. xxi Erodes. L. aūt tetrarcha cū corri peret̉ a iohāne de herodiade vxo re Philippi. R. fratris ſui. qꝛ duxe rat eā. ⁊. L. de oībꝰ mal̓ q̄ fec̄ herodes. Di cebat. M. em̄ illi ioh̓es. Non licet tibi hr̄e R. vxorē fratris tui. Adiecit. L. ⁊ hͦ hero des ſuꝑ oīa tenuit. M. ioh̓eꝫ ⁊ alligauiteū ⁊ poſuit M. L. eū ī carcerē ꝓpter. M. he odiadē vxorē fratrꝭ ſui. Herodias M. āt inſidiabat̉ ei ⁊ volebat occidere eū nec po terat. Herodes aūt metuebat ioh̓em/ ſciēs eū virū ſctm̄ ⁊ iuſtū. et. M. volēs eū occi dere timuit ppl̓m. qꝛ ſic̄ ꝓphetā eum habe bāt. ⁊ cuſtodiebat. R. eū. ⁊ audito eo ml̓ta faciebat. ⁊ libēter eū audiebat. Ie iudea relicta a chriſto. ⁊ d̓ ſamaritana. M. iiij. R. i. L. iiij Capitulū xxij. I. iiij. Um āt. M. audiſſet ih̓s ꝙ ioh̓eſ traditꝰ eſſꝫ. ⁊ vt. I. cognouit ꝙ au dierūt phariſei ꝙ ieſus plures di ſcipulos facit ⁊ baptizat qͣꝫ ioh̓es. qͣꝫqͣꝫ ie ſus nō baptizaret ſꝫ diſcipl̓i eiꝰ. ſeceſſit M reliqͥt. I. iudeā. ⁊ abijt et. L. regreſſus eſt ī Unum ex quattuor ꝟtute ſpūs. ⁊ L. R. venit in galyleaꝫ. M. R. L. I. O portebat. I. eū autē trāſire per ſamariā. Uenit gͦ ieſus in ciuitatē ſamarie q̄ dicit̉ ſichar iuxta p̄diū qd̓ dedit iacob io ſeph filio ſuo. Erat aūt ibi fons iacob Ie ſus qͦꝫ fatigatꝰ ex itinere ſedebat ſic ſuꝑ fon tem. Hora aūt erat qͣſi ſexta. Uenit ml̓ier de ſamaria haurire aqua. Dicit ei ih̓s. Da mihi bibere. Diſcipuli aūt eiꝰ abierāt in ci uitatē vt cibos emerēt. Dicit gͦ ml̓ier illa ſa maritana. Quō tu iudeus cū ſis/ a me bibe re poſcis q̄ ſum ml̓ier ſamaritana? Nō em̄ contunt̉ iudei ſamaritanis. Rn̄dit ieſus ⁊ dic̄ ei. Si ſcires donū dei ⁊ qͥs eſt qͥ dic̄ ti bi da mihi bibere tu forſitā petiſſes ab eo ⁊ dediſſet tibi aquā viuā. Dic̄ ei mulier. Do mine neqꝫ in qͦ haurias habes ⁊ puteus al tus ē. Un̄ gͦ habes aquā viuā? Nunqͥd tu maior es pr̄e nr̄o iacob qͥ dedit nob̓ puteū iſtū. ⁊ ip̄e ex eo bibit ⁊ filij eiꝰ ⁊ pecora eius Rn̄dit ieſus ⁊ dixit ei. Omīs qͥ bibit ex aqͣ hac ſitiet iteꝝ. Qui aūt biberit ex aqͣ quam ego ei dabo nō ſitiet in eternū. ſꝫ aqua quaꝫ ego dabo fiet in eo fons aq̄ ſaliētis in vitā eternā. Dic̄ ad eū mulier. Dn̄e da mihi hāc aquā vt nō ſitiā neqꝫ veniā hūc haurire. Di cit ei ieſus. Uade voca viꝝ tuū ⁊ veni huc Rn̄dit mulier ⁊ dixit. Nō habeo viꝝ. Dic̄ ei ieſus. Bn̄ dixiſti/ qꝛ nō habeo viꝝ. quīqꝫ em̄ viros habuiſti/ ⁊ nūc quē habes nō eſt tuus vir. hͦ vere dixiſti. Dic̄ ei ml̓ier. Dn̄e vt video qꝛ ꝓph̓a es tu. Patres nr̄i adora uerūt in mōte hͦ. ⁊ vos dicitis/ qꝛ hieroſoly mis ē locus vbi oportet adorare. Dicit eī Ieſus. Mulier crede mihi/ qꝛ veniet hora qn̄ nec in mōte hͦ neqꝫ in hieroſolymis ad orabitis patrem. Uos adoratis qd̓ neſci tis. nos adoramus qd̓ ſcimus. qꝛ ſalus ex iudeis ē. Sꝫ venit hora ⁊ nunc eſt qn̄ veri adoratores adorabūt pr̄eꝫ in ſpū ⁊ verita te. Nā ⁊ pr̄ tales q̄rit qͥ adorēt eū. Spūs ē deus ⁊ eos qͥ adorāt eū in ſpū ⁊ vitate oꝑ tet adorare. Dicit ei mulier. Scio/ qꝛ meſſi as venit qui dicit̉ xp̄s. Cum ergo venerit ille nobis annūciabit oīa. Dicit ei Ieſus. Ego ſum qͥ loquor tecū. Et cōtinuo vene runt diſcipuli eius ⁊ mirabant̉ qꝛ loqueba tur mulieri. Nemo tn̄ dixit qͥd q̄ris aut qͥd loq̄ris cū ea. Reliquit ergo ydriā ſuā muli er ⁊ abijt in ciuitatē ⁊ dicit illis hoībꝰ. Ue nite ⁊ videte hoīeꝫ qͥ dixit mihi oīa q̄cunqꝫ feci. Nunqͥd ip̄e eſt xp̄s? Exibāt de ciuita te ⁊ veniebāt ad eū. Interea rogabāt eū di ſcipuli dicētes. Rabbi māduca. Ille auteꝫ dixit eis. Ego cibū habeo māducare queꝫ vos neſcitis. Dicebāt gͦ diſcipuli eiꝰ adin uicē. Nūqͥd aliqͥs attulit ei māducare? Di cit eis ih̓s. Meus cibꝰ ē vt faciā volūtateꝫ patris mei qͥ miſit me vt ꝑficiā opus eius Nōne vos dicitis/ qꝛ adhuc qͣttuor mēſes ſunt ⁊ meſſis venit? Ecce ego dico vob̓ le uate oculos vr̄os ⁊ videte regiōes qꝛ albe ſunt iā ad meſſem. ⁊ qͥ metit; mercedē acci pit ⁊ congregat fructū in vitā eternam/ vt et qͥ ſeminat ſimul gaudet ⁊ qui metit. In hoc enim eſt verbum veruꝫ. quia alius eſt qui ſeminat/ alius eſt qui metit. Ego miſi vos metere qd̓ vos nō laboraſtis. Alij la borauerūt ⁊ vos in labores eoꝝ introiſtis. Ex ciuitate aūt illa multi crediderūt in euꝫ ſamaritanoꝝ ꝓpter v̓bū mulieris teſtimo nium ꝑhibentis. quia dixit omnia q̄cunqꝫ feci. Cum veniſſent ergo ad illum ſamari tani rogauerunt eum vt ibi manere. t ⁊ mā ſit ibi duos dies. Et multo plures credide runt ꝓpter ſermonem eius. Et mulieri di cebāt. qꝛ iā nō ꝓpter tuā loquelā credimuſ ip̄i em̄ vidimus ⁊ ſcimus/ quia hic eſt vere ſaluator mundi. ¶ Poſt duos autem dies exijt inde ⁊ abijt in galilyeam. Ip̄e em̄ Ie ſus teſtimonium ꝑhibuit/ quia ꝓpheta in ſua patria honorē nō habet. Cū ergo veniſ ſet in galyleā exceperūt eū galylei cū oīa vi diſſent qͥ fecerat hieroſolymis in die feſto. Etem̄ ip̄i venerāt ad diem feſtum. De filio reguli. hannis. iiij. ¶ Capl̓m. xxiij. Enerat gͦ iteꝝ in chana galylee vbi fecerat de aqͣ vinū. Et erat qͥdā re gulꝰ cuiꝰ filiꝰ infirmabat̉ capharnaū. Hic cū audiſſet ꝙ ih̓s adueniret a iudea in galy leā abijt ad eū ⁊ rogabat eū vt deſcēderet ⁊ ſanaret filiū eiꝰ. īcipiebat em̄ mori. Dixit gͦ ih̓s ad eū. Niſi ſigͣ ⁊ ꝓdigia videritꝭ nō cre ditꝭ. Dic̄ ad eū regulꝰ. Dn̄e deſcende pͥuſqͣꝫ moriat̉ filiꝰ meꝰ. Dic̄ ei ih̓s. Uade filiꝰ tuꝰ viuit. Credidit hō ẜmōi quē dixit ei ih̓s ⁊ ibat. Iā āt eo deſcēdēte ẜui occurrerūt ei ⁊ nūciauer̄t dicētes/ qꝛ filiꝰ eiꝰ viueret. Int̓ro gabat aūt horā ab eis in qͣ meliꝰ habuerat. Et dixer̄t ei/ qꝛ heri hora ſeptīa reliqͥt eū fe bris. Cogͦuit gͦ pr̄ qꝛ illa hora erat in qͣ di xit ei ih̓s. filiꝰ tuꝰ viuit/ ⁊ credidit ip̄e et do mus eiꝰ tota. Hoc iteꝝ ſcd̓m ſignū fecit ie ſus cū veniſſet a iudea in galyleam. Mo noteſſeron ſiue De libri traditōne ip̄i ieſu. ⁊ eiectōe eiꝰ extra ciuitatē. Et r̄licta nazareth venit capharnaū. M. iiij. R. i. L iiij. I. iiij. ¶ Capitulū. xxiiij. T fama. L. exijt ꝑ vniuerſam regi onē de illo. Et ip̄e docebat ī ſyna gogis eorū. ⁊ magnificabat̉ ab oī bus/ et venit nazareth vbi erat nutritꝰ. Et intrauit ẜm cōſuetudinē ſuā die ſabbati in ſynagogā. Et traditꝰ eſt illi liber eſaie pro phete. Et vt reuoluit libꝝ inuenit locū vbi ſcriptum erat. Spūs dn̄i ſuꝑ me ꝓpt̓ qd̓ vnxit me. euāgelizare pauꝑibꝰ miſit me. ſa nare ꝯtritos corde. ⁊ predicare captiuis re miſſionē. et cecis viſū. dimittere ꝯfractos in remiſſiōem. p̄dicare annū dn̄i acceptū. ⁊ diē retributiōis. Et cū plicuiſſet libꝝ de dit mīſtro. ⁊ ſedit. Et omniū in ſynagoga oculi erāt intēdētes in eū. Cepit aūt dicere ad illos. qꝛ hodie impleta ē hec ſcriptura ī auribꝰ vr̄is. Et omnes teſtimoniū illi da bāt. ⁊ mirabāt̉ in v̓bis gr̄e q̄ ꝓcedebāt de ore illiꝰ. ⁊ dicebāt. Nōne hic ē filiꝰ ioſeph? Et ait illis. vtiqꝫ dicetis mihi hāc ſil̓itudi nē. Medice cura teip̄m. Quāta audiuimꝰ facta ī capharnaū. fac̄ ⁊ h̓ ī patria tua. Ait aūt. Amē dico vob̓. qꝛ nemo ꝓph̓a acceptꝰ ē Colligit̉ ex hoc iā in patria ſua. In ꝟita chriſtū antea mul te dico vobis. ml̓te vi ta feciſſe ſigna que due erāt ī diebꝰ helye ī lucas ſe nō narraſ iſrl̓ qn̄ clauſum eſt celū ſe ſciebat. fecit em̄ ānis tribꝰ ⁊ mēſibꝰ ſex. multa q̄ non ſunt qn̄ facta eſt fames ma ſcripta gna in omni terra. ⁊ ad nullā illaꝝ miſſus eſt helyas niſi in ſareptā ſydonie ad ml̓ierē viduam. Et ml̓ti lepro ſi erāt ī iſrl̓ ſub helyſeo ꝓpheta. ⁊ nēo eorū mundatꝰ ē niſi naaman ſyrꝰ. Et repleti ſūt oēs in ſynagoga ira hec audiētes. Et ſurre xerūt et eiecerūt illū extra ciuitatē. ⁊ duxer̄t illū vſqꝫ ad ſuꝑciliū mōtis ſuꝑ quē ciuitaſ eoꝝ erat edificata vt p̄cipitarēt eū. Ip̄e a tē trāſiēſ ꝑ mediū illoꝝ ibat. Et relicta L ciuitate nazareth deſcēdit. L. venit M. et habitauit in capharnaū ciuitate L. galilee maritima M. ī finibꝰ zabulon ⁊ neptalim. vt adīpleret̉ quod dictū ē ꝑ eſaiā ꝓphetaꝫ Terra zabulon ⁊ terra neptalim via mariſ trās iordanē galilee gētiū populꝰ. qͥ ambu labat in tenebris vidit lucē magnā. Et ſe dentibꝰ in regiōe vmbre mortis lux orta ē eis. Exinde cepit ieſus p̄dicare euāgeliuꝫ R. regni dicēs. Qm̄ impletū eſt tēpꝰ. peni tentia M. agite ⁊ credite. R. euāgelio. ap propinqͣbit M. R. enī regnū celoꝝ De vocatiōe ſecun da apl̓oꝝ ad familiaritatē. L. v. ¶ Ca. xxv Actū eſt aūt cū turbe irruerēt in ie ſum vt audirēt v̓bū dei. et ip̄e ſta bat ſecꝰ ſtagnū genezareth. ⁊ vidit duas naues ſtātes ſecꝰ ſtagnū. Piſcatoreſ autē deſcēderāt ⁊ lauabāt retia. Aſcēdēs āt in vnā nauim q̄ erat ſymōis rogauit euꝫ a terra reducere puſillū. Et ſedēs docebat d̓ nauicula turbas. Ut ceſſauit auteꝫ loqͥ di xit ſymōi. Duc in altū ⁊ laxate retia veſtra in capturā. Et rn̄dēs ſymon dixit illi. Pre ceptor ꝑ totā noctē laborātes nihil cepim In v̓bo aūt tuo laxabo rete. Et cū hͦ feciſ ſent ꝯcluſerūt piſciū multitudinē copioſaꝫ Rumpebat̉ autē rete eorū. Et annuerunt ſocijs ſuis qͥ erant in alia naui vt venirēt ⁊ adiuuarēt eos. et venerūt et impleuerunt ambas nauiculas. ita vt pene mergerent̉. Qd̓ cum videret ſymō petrus procidit ad genua ieſu dicens. Exi a me domine quia hō peccator ego ſum. Stupor em̄ circūde derat eū. ⁊ omnes qui cū illo erāt in captu ra piſciū quā ceperāt. Similit̓ autē ⁊ iaco bū ⁊ iohānē filios zebedei qͥ erant ſocij ſy monis. Et ait ad ſymonē ieſus. Noli time re. ex hoc iā eris homīes capiēs. et ſubdu ctis ad terrā nauibꝰ/ relictis omnibꝰ ſecuti nt illum Ie tercia vocatiōe ad ſeq̄lam. M. iiij. R. i. ¶ Cap̄. xxvi. Mbulās. M. aūt ieſus ⁊ R. p̄teri ens iuxta M. mare. R. galilee vi dit duos. M. fratres ſymonē M. R. qͥ vocat̉ petrꝰ ⁊ andreā fratrē eiꝰ mitten tes rete ī mare. Erāt enī piſcatores. Et R ait M. illis ieſus. Ue nite pꝰ me faciā vos fi Nō ē improbabi ri piſcatores hoīm At le dicere vocatōeꝫ M. illi. R. ꝯtinuo reli iſtā eē eādē cū pre ctis retibꝰ ⁊ naui ſecuti cedenti lꝫ ſcd̓o mō ūt eū. Et R. ꝓgreſſus fiat narratio. n̄ tn̄ M. inde puſillū vidit ꝯtrario. qͣꝫqͣꝫ ſileat̉ M R. alios duos fra hic d̓ capt̉a piſciū tres Iacobū zebedei. ⁊ ioh̓eꝫ frēm eiꝰ ī na ui cū zebedeo pr̄e eoꝝ r̄ficiēteſ ꝯponēteſ R retia M. eoꝝ. ⁊ M. ſtatī R. vocauit eos. Unum ex quattuor Illi. M. aūt. R. ſtatim relictis retibꝰ ⁊ pa tre M. R. ſuo zebedeo in naui cū mercēna ſuis ſecuti M. R. ſunt eū. ¶ De expulſione im mūdi demonij ⁊ ſanatōne oīs languoris. M. iiij. R. i. L. iiij. ¶ Cap. xxvij T ingredieba tur capharna Attēdite ꝙ ibi plu um. Et ſtatim ries fuit ſabbatis īgreſſus ī ſynagogā docebat eos Et ſtupebat ſuꝑ doctrina eiꝰ. Erat enī do cēs eos qͣſi ptātē habens. ⁊ nō ſic̄ ſcribe. qꝛ L. in ptāte erat ſermo ip̄iꝰ. Et ī ſynagoga R. eoꝝ erat hō. L. R. demoniū habēs īmū dū. Et exclamauit voce magna dicēſ. Si ne qͥd nob̓ ⁊ tibi ieſu nazarene. Uēiſti. L. an̄ tꝑs ꝑdere. L. R. nos. Scio eī ꝙ ſis ſā ctus dei. Et ꝯminatꝰ R. eſt eū ih̓s. ⁊ incre pauit eū dicēs. Obmuteſce L. R. ⁊ exi ab illo. ⁊ diſcerpēs illū ſpi ritꝰ īmūdꝰ ⁊ exclamāſ Auguſtinꝰ dicit li voce magna exiuit ab bro vltimo. ꝙ non eo. ⁊. L. cū ꝓieciſſꝫ illd̓ nocuit diſcerpens demoniū in mediū ex id ē mēbra nō de ijt ab illo nihilqꝫ illi no bilitauit ſicut ali cuit. Et factꝰ eſt pauor quando ſolet in omnibꝰ. Et. R. mira ti ſunt omnes. ita vt ꝑqͥrerēt inter ſe. ⁊ col loq̄bant̉. L. adinuicē dicētes. Quidnā R. eſt hͦ? quenam doctrina hec noua? qd̓ eſt l̓ v̓bū? quia in ptāte et virtute īperat immū dis ſpiritibꝰ ⁊ exeunt ⁊ obediūt ei. Et ꝓceſ ſit rumor eiꝰ ſtatim. ⁊. L. diuulgabat̉ fama de eo ī omnē locū ⁊ R. regionē galylee. Et circūibat. M. ieſus totā galylea docēs in ſynagogis eorū et p̄dicās euāgeliū regni. ⁊ ſanans omnē lāguorē ⁊ omnē infirmita tem in ppl̓o. ⁊ abijt opinio eiꝰ in totā ſyriā. Et obtulerūt ei om̄es male habētes varijſ languoribꝰ et tormētis ꝯp̄henſos. et qͥ de monia habebāt. et lunaticos ⁊ ꝑaliticos. ⁊ curauit eos. Et ſecute ſunt eū turbe multe de galylea ⁊ decapoli et de hieroſolymis. ⁊ idea. ⁊ de trās iordanē ē ſocrū ſymonis ij. R. i. L. iiij. Cap. xxviij. Urgēs aūt ieſus de ſynagoga. et ꝓ tinus egrediētes de ſynagoga ve nerūt ī domū ſymōis petri. M. ⁊ andree. R. cū iacobo ⁊ iohāne Decūbebat aūt ⁊ ſocrꝰ ſymōis. ⁊ tenebat̉. L. magnis febribꝰ. Et. M. vidit ſocꝝ eiꝰ iacentē. ⁊. R feb̓citātē. Et ſtatī dicūt ⁊ rogauerūt. L. eū ꝓ illa. Et ſtās ſuꝑ illā. imꝑauit febri. et. R accedens eleuauit eā app̄hēſa manu eiꝰ. et ꝯtinuo dimiſit eaꝫ febris. ⁊. M. ſurrexit et mīſtrabat. L. M. R. eis. Ueſꝑe R. aūt fa cto cū occidiſſꝫ ſol. L. oēs qͥ habebāt infir mos varijs lāguoribꝰ ducebāt illos ad eū Afferebāt ad eū oēs male hn̄tes. ⁊ ml̓tos M. R. demonia hn̄tes. Et erat om̄is ciui tas ꝯgregata ad ianuaꝫ. Et ille ſingul̓ ma nus īponēs curabat eos. multos. R. qͥ ve xabant̉ varijs lāguoribꝰ. ⁊ demonia multa eijciebat. ⁊ ſpūs. M. īmūdos v̓bo Et oēſ male habētes curauit. vt adimpleret̉ qd̓ di ctū ē ꝑ eſaiā ꝓphetā dicentē. Ip̄e īfirmita tes nr̄as accepit ⁊ egrotatōeſ nr̄as ip̄e por tauit. Exibāt. L. aut demonia a multꝭ cla mātia ⁊ dicētia Quia tu es xp̄s filiꝰ dei Et increpās/ non. L. R. ſinebat ea loqͥ. qꝛ ſcie bāt eū eē xp̄m. Et R. diluculo valde facto die ſurgēs egreſſus abijt ī deẜtū locū. ibiqꝫ orabat. Et. L. turbe reqͥrebāt eū. Et. R. ꝓ ſecutus ē eū ſymon. ⁊ qͥ cū illo erāt. Et cuꝫ inueniſſent eū dixerūt ei. Quia oēs q̄runt te. ⁊ dixit ill̓. Eamꝰ in Fuit int̓ predicati ꝓximos vicos ⁊ ciuita tes vt ⁊ ibi p̄dicē. ad hͦ ones iſtas ſermo eī veni. Et. L. venerūt dn̄i in monte turbe ad xp̄m ⁊ detine bāt euꝫ ne diſcederet ab eis. Quibꝰ ille ait. Quia ⁊ alijs ciuitatibꝰ oꝑtꝫ me euāgeliza re regnū dei. qꝛ iō miſſus ſum. Et. R. erat L. p̄dicās ī ſynagogis eoꝝ. ⁊ in om̄i galy lea ⁊ demonia eijciēs. ¶ De vocatōe mat thei. q̄ ẜm Aug. facta ē ante ẜmonē dn̄i in mōte. M. ix. R. ij. L. v. Cap̄. xxix T. L. pꝰ hͦ exijt. Et. M. dū trāſi ret īde. Egreſſus R. rurſus ad ma re. oīſqꝫ turba veniebat ad eū ⁊ do cebat̉ eos. Et cū p̄teriret vidit L. M. ih̓s R. publicanū. nomīe leui alphei. R. Mat theū. M. ſedētē. R. L teloneo. et ait illi. Se Repetit̉ pꝰ modū q̄re me. Et. L. relictꝭ oī vocatio matthei bus ſurgēs. L. M. R vt ꝯmēoret̉ prādiū ſecutꝰ eſt eū qdͥ fecit ei Ie electiōe duode cim apl̓oꝝ. ⁊ ẜmōe dn̄i ī mōte thabor qui ꝯtinet multas rubricellas ꝓ multitudine Monoteſſeron ſiue doctrinaꝝ. M. v. vi. vij. capitul̓ ꝑ totum. R. iij. L. vi. xi. ⁊. xij. ¶ Capitulū. xxx. ¶¶ Actū. L. eſt aūt in diebꝰ illis exiēs fiaſcēdit. R. in montē orare. Et erat L. ꝑnoctans ī ¶ Glo. orōe dei. Et cū dies fa Probabile eſt ꝙ fu ctus fuiſſꝫ vocauit di erit idē ſermo quē ſcipulos qͦſ voluit ip̄e. mattheus ⁊ lucas ⁊ venerūt ad eū. ⁊ fecit narrāt ſicut hic cō vt eſſent duodecim cū nectit̉. Nihilomi illo. ⁊ vt mitteret eos p̄ nus probabil̓ ē al dicare. et dedit illis po t̉a pars ꝙ fuerint teſtatē curādi īfirmita diſtincti pro diuer tes ⁊ eijciēdi d̓monia. ſis tēporibꝰ locis ⁊ qͦs. L. ⁊ apl̓os nomīa perſoniſ. nō enim uit. Symonē quē cogͦ mirabile eſt ſi chri mīauit Petꝝ ⁊ andrea ſtꝰ pluries ſil̓ia fe fratrē eiꝰ. Et Iacobuꝫ cit dixit ⁊ docuit. Et hoc per totum zebedei. R. ⁊ ioh̓em fra trē iacobi. ⁊ īpoſuit eis huiꝰ narratōis cō noīa boanerges qd̓ ē fi textū vbi ſil̓ia cō lij tonitrui. Philippuꝫᵐ iungūt̉ habeat̉ an L. R. et bartholomeū notatum. mattheū et thomā. ia cobū alphei et ſymonē qͥ vocabat̉ zelotes. chananeū. R. iudā. L. iacobi thadeū. R. et iudā. L. qͥ fuit ꝓditor. qui. R. tradidit euꝫ. Et. L. deſcēdens ieſus de mōte cū illis ſte tit in loco cāpeſtri. ⁊ turba diſcipuloꝝ eiꝰ. ⁊ multitudo copioſa plebis ab om̄i iudea ⁊ hieruſalē ⁊ maritima ⁊ tyri et ſydōis. qui venerāt vt audirēt eū ⁊ ſanarēt̉ a lāguor ibꝰ ſuis. Et qͥ vexabant̉ a ſpiritibꝰ immūdis curabant̉. Et oīs turba q̄rebat illū tāgere. ⁊ vtꝰ de illo exibat ⁊ ſanabat oēs. Uidens M. aūt ieſus turbas aſcēdit in montē. Et cū ſediſſet acceſſerūt ad eū diſcipuli eiꝰ. ⁊. L. ip Uel vnde priꝰ de ſe eleuatꝭ ocul̓ in diſci ſcenderat. vt dicit pulos ſuos. ⁊. M. ape Lu. vel imaginan riēſos ſuū docebat eos de ſunt due parteſ dicens. Beati. M. L. montis. vna baſſi pauꝑes ſpū qm̄ ip̄oꝝ ē or altera regnū celoꝝ. Btī miteſ M. qm̄ ip̄i poſſidebūt terrā. Btī qͥ lugent qm̄ ip̄i cōſolabunt̉. Btī qͥ eſuriūt et ſitiūt iuſticiaꝫ qm̄ ip̄i ſatura Si quis voluerit bunt̉. Beati miſericor profunditatē ⁊ or dinem totiꝰ ſermo des qm̄ ip̄i miẜicordiā ꝯſeq̄nt̉. Btī mūdo cor nis illiꝰ cognoſce de qm̄ ip̄i deū videbūt re recurrat ad po Beati pacifici qͦniam ſtillas. filij dei vocabunt̉. Beati qͥ ꝑſecutōem patiunt̉ ꝓpter iuſticiā. qm̄ ip̄oꝝ eſt regnū ce lorū. Beati eritis cū vos oderint hoīes ⁊ cū ſeꝑauerint vos ⁊ exprobrauerint ⁊ eiece rint nomē veſtꝝ tanqͣꝫ malū ꝓpt̓ filiū ho mīs. Beati eſtis cū maledixerīt vob̓ homi nes ⁊ ꝑſecuti vos fuerint. ⁊ dixerint oē ma lū aduerſum vos mentiētes ꝓpt̓ me. Gau dete in. L. illa die ⁊ exultate. M. qm̄ mer ces vr̄a copioſa eſt ī celis. Sic. M. enim T. ꝑſecuti ſunt ⁊ ꝓphetas qͥ fuerūt an̄ vos patres. L. eoꝝ. Uerūtamē ve vobis diui tibꝰ qͥ habetis conſolatōneꝫ veſtrā. Beati qͥ nunc eſuritis quoniā ſaturabimī. Beati qui nūc fletis qꝛ ridebitis. Ue vobis qui ſaturati eſtis qꝛ eſurietis. Ue vobis qͥ nūc ridetis qꝛ lugebitis et flebitis. Ue vob̓ cū benedixerint vos omnes homīes. Scd̓m enī hoc faciebāt pſeudo ꝓphete patres eo rū. ¶ Uos eſtꝭ ſal terre Ꝙ ſi ſal euanuerit/ in quo ſalietur? Ad nihi Apoſtolorū ꝯmen lum valet vltra niſi vt datio mittat̉ foras ⁊ ꝯculcet̉ ab hominibꝰ. Uos eſtis lux mūdi. Nō p̄t ciuitas abſcōdi ſupͣ montē poſita. neqꝫ ac cendūt lucernā ⁊ ponūt eā ſub modio ſed ſuꝑ candelabrū vt luceat om̄ibꝰ qͥ in domo ſunt. Sic luceat lux vr̄a corā homībꝰ vt vi deant oꝑa vr̄a bona ⁊ gl̓ificēt patrē veſtꝝ qͥ in celis eſt. ¶ Nolite putare quoniā veni ſol Legis impletio uere legē aūt ꝓphetas. nō veni ſoluere ſed adīplere. Amē qͥppe di co vob̓ donec trāſeat celū ⁊ terra iota vnuꝫ aut vnꝰ apex nō p̄teribit de lege donec oīa fiāt. Qui gͦ ſoluerit vnū de mādatis iſtꝭ mi nimis ⁊ docuerit ſic hoīes minimꝰ vocabi tur in regno celorū. Qui aūt fecerit ⁊ docu erit hic magnꝰ vocabit̉ in regno celorum. Dico enī vobis qꝛ niſi abūdauerit iuſticia veſtra plꝰ qͣꝫ ſcribaꝝ ⁊ phariſeoꝝ nō intra bitis in regnū celoꝝ. Audiſtis qꝛ dictū eſt antiquis. Nō occi des. qͥ aūt occiderit reꝰ erit iudicio. Ego auteꝫ Conſiliorū ſuper dico vobis qꝛ oīs qui legem additio ve iraſcit̉ fratri ſuo reꝰ erit terem. ⁊ primo ad iudicio. Qui autē dixe illd̓. nō occides rit fratri ſuo racha reꝰ erit concilio. qui autē dixerit fratri ſuo fa tue/ reꝰ erit gehenne ignis. Si ergo offers munus tuū ad altare. ⁊ recordatꝰ ibi fuerꝭ quia frater tuus habet aliquid aduerſum Unum ex quattuor te. relinq̄ ibi munꝰ tuū an̄ altare ⁊ vade pͥus recōciliari fratri tuo. ⁊ tunc veniēs offeres munꝰ tuū. Eſto ꝯſentiēs aduerſario tuo ci to dū es in via cū eo. ne forte aduerſariꝰ tra dat te iudici ⁊ iudex tradat te mīſtro ⁊ ī car cerē mittaris. Amē dico tibi Nō exib̓ inde donec reddaſ nouiſſimū qͣdrantē. Audiſtꝭ qꝛ dictū eſt antiqͥs Nō mechaberis. Ego autē Additio ſuper il dico vob̓/ qm̄ oīs qͥ vi lud. Non mecha derit mulierē ad ꝯcupi beris. ſcendū eā iā mechatꝰ ē eā in corde ſuo. Ꝙ ſi oculus tuꝰ dexter ſcādalizat te. erue euꝫ et ꝓijce abs te. Expedit eī tibi vt pereat vnū mēbroꝝ tuoꝝ qͣꝫ totū corpus tuū mittat̉ in gehēna. Et ſi dextera manꝰ tua ſcandalizat te abſcide eā ⁊ ꝓijce abs te. Expedit em̄ ti bi vt pereat vnū mēbroꝝ tuoꝝ qͣꝫ totū cor pus tuū eat in gehēnā. Dictū eſt aūt. Qui cūqꝫ dimiſerit vxorem ſuā excepta cauſa forni Superadditio ſu catōis fac̄ eā mechari. ⁊ per illud. Non iu qͥ dimiſſam duxerit ad rabis. ulterat. Iteꝝ audiſtis qꝛ dictuꝫ eſt antiqͥs/ nō ꝑiurabis. Reddes aūt dn̄o iuramenta tua. Ego āt dico vob̓ nō iurare oīno. Ne qꝫ ꝑ celū qꝛ thronꝰ dei ē. neqꝫ ꝑ terrā qꝛ ſca bellū pedū eiꝰ ē. Neqꝫ ꝑ hieroſolymā qꝛ ci uitas ē magni regis. neqꝫ ꝑ caput tuū iura bis. qꝛ nō potes vnū capillum albū facere aūt nigͣꝝ. Sit aūt ẜmo vr̄ eſt; ē. nō nō. qd̓ aūt his abūdātiꝰ a ma Iudicialiū euacu lo eſt. ¶ Audiſtis/ qꝛ di ctū ē oculū ꝓ oculo dē atio ⁊ moderatio. tē ꝓ dēte. Ego aūt dico vob̓ nō reſiſtere malo. Sꝫ. M. ſi qͥs. L. te ꝑcuſſerit in dexterā max illā p̄be illi ⁊ alterā Et qͥ vult tecū iudicio ꝯtēdere ⁊ tunicā tu am tollere dimitte ei ⁊ palliū. Et. M. qͥcū qꝫ te angariauerit mille paſſus. vade cū eo ⁊ alia duo. Qui. M. petit. L. a te da ei. Et volēti M. mutuari a te ne auertaris. Et qͥ aufert. L. q̄ tua ſunt ne repetas. Et prout vultꝭ vt faciāt vob̓ hoīes ⁊ vos facite illis ſil̓r Audiſtꝭ M. qꝛ dictū ē. diligeſ ꝓximū tuū. ⁊odio habeb̓ īmi cū tuuꝫ. Ego aūt dico Inimicoꝝ dile vob̓. Diligite. M. L. inimicos vr̄os. bn̄facite his qͥ oder̄t vos. bn̄dicite maledicētibꝰ vob̓. Et. M. orate L. ꝓ ꝑſeq̄ntibꝰ ⁊ calūniātibꝰ vos. vt. M. ſitis filij pr̄is vr̄i qͥ ī cel̓ ē. qͥ ſolē ſuuꝫ facit oriri ſuꝑ bonos ⁊ malos. ⁊ pluit ſuꝑ iuſtoſ ⁊ īiuſtos. Si enī. M. diligitꝭ. L. eos qui vos diligūt. quā M. mercedē habebitis? q̄ vobis. L. eſt gr̄a? Nā ⁊ pctōres ſe diligē tes diligūt. Nōne. M. ⁊ publicani hͦ faci unt? Et ſi ſalutaueritꝭ fratres vr̄os tm̄ qͥd mpliꝰ faciatꝭ. Nōne ⁊ ethnici hͦ faciunt? Si. L. bn̄feceritꝭ qͥ vobis bn̄faciūt q̄ eſt vob̓ gr̄a? Siqͥdem ⁊ pctōres hoc faciunt? Et. L. ſi mutuū dederitis his a quibꝰ ſpe ratis acciꝑe que gr̄a eſt vob̓? Nā ⁊ pctōres pctōribꝰ fenerant̉ vt recipiāt eqͣlia. Uerū tn̄ diligite inimicos vr̄os ⁊ bn̄facite. ⁊ mu tuū date nihil inde ſperātes/ ⁊ erit merces vr̄a multa. ⁊ eritis filij altiſſimi qꝛ ip̄e beni gnus ē ſuꝑ ingͣtos ⁊ malos. Eſto te. M. ergo ꝑfecti ſic̄ ⁊ pr̄ veſter celeſtis ꝑ fectus eſt Attēdite ne iuſticiā veſtrā faci atis corā hoībꝰ vt vide amini ab eis Alioquin Ipocriſis deteſta mercedē nō habebitis apud pr̄eꝫ veſtꝝ qͥ in celis ē. Cū ergo facis elemoſynā noli an̄ te tuba canere ſic̄ ypocri te faciūt in ſynagogis. ⁊ in vicis vt honorificē Commēdatio eſe tur ab hoībꝰ. Amen di moſine. co vob̓ receperunt mer cedē ſuā. Te aūt faciēte elemoſynaꝫ neſciat ſiniſtra tua qͥd faciat dextera tua vt elemo ſyna tua ſit in abſcōdito ⁊ pr̄ tuꝰ qͥ videt in abſcondito reddet tibi. Et. M. cū oratis nō e Quomodo ſit orā ritis ſic̄ ypocrite triſtes dum. qui amat in ſynagogꝭ ⁊ āgulis plateaꝝ ſtā tes orare vt videant̉ ab hoībꝰ. Amen dico vobis. qꝛ receperūt mercedē ſuā. Tu autē cū oraueris intra in cubiculū tuū ⁊ clauſo hoſtio ora patrē tuū in abſcōdito ⁊ pr̄ tuꝰ qui videt ī abſcōdito reddet tibi. Orātes aūt nolite multū loqͥ ſic̄ ethnici faciūt. pu tant em̄ ꝙ in ml̓tiloqͥo ſuo exaudiant̉. Nō lite ergo aſſimilari eis/ ſcit em̄ pr̄ veſter qͥd opꝰ ſit vob̓ an̄qͣꝫ peta eū. Sic em̄ orabitꝭ. P Gloſa. noſter qͥ es ī celis. Sā Lucas hāc oratōꝫ ctificet̉ nomē tuū. Ad ponit ſub quinqꝫ ueniat regnū tuū. Fiatᵐ petitionibus. volūtas tua ſicut in ce lo ⁊ in terra. Panem noſtrum ſuꝑſubſtan tialem. M. quotidianū. L. da. M. nobis hodie. Et dimitte nobis debita nr̄a. Sic̄ ⁊ nos dimittimus debitoribꝰ noſtris. Et ne nos inducas in temptationem. Sed li bera nos a malo. Amen. Si eniꝫ dimiſeri Monoteſſeron ſiue tis homībꝰ pctā eoruꝫ dimittet ⁊ vobis pr̄ ve ſter celeſtis pctā veſtra Quō ſit indulgen Si aūt nō dimiſeritꝭ dum. hoībꝰ. nec pr̄ veſter di mittet vob̓ pctā vr̄a. Cū aūt ieiunatꝭ nolite fieri ſicut ypocrite tri Qualiter ieiunan ſtes. Extermināt enim dum. facies ſuas vt appare ant hoībꝰ ieiunātes. Amen dico vob̓ rece perūt mercedē ſuā. Tu aūt cū ieiunas vn ge caput tuū ⁊ faciē tuā laua/ ne videaris hoībꝰ ieiunās. ſꝫ pr̄i tuo qͥ eſt in abſconſo. Et pater tuꝰ qͥ videt ī abſcōſo reddet tibi Nolite theſaurizare vo Qualiter theſau bis theſauros in terra rizandum vbi erugo ⁊ tinea d̓mo lit̉̓. ⁊ vbi fures effodiūt ⁊ furant̉. Theſau rizate aūt vobis theſauros in celo vbi nec erugo nec tinea demolit̉. ⁊ vbi fures nō ef fodiūt nec furant̉. Ubi enī ē theſaurꝰ tuuſ ibi eſt ⁊ cor tuū. Lu cerna corꝑis tui eſt ocu lus tuꝰ. Si oculꝰ tuꝰ Qualiter intētio fuerit ſimplex ⁊ totum dirigenda corpus tuū lucidū erit Si aūt oculꝰ tuus fuerit nequā totū cor pus tuū tenebroſum erit. Si gͦ lumē qd̓ in te eſt tenebre ſunt. ip̄e tenebre quāte erunt. ¶ Nemo. M. p̄t duo bꝰ dn̄is ẜuire. aut eniꝫ Qualiter ſollici vnū odio habebit ⁊ al tudo nimia tollē teꝝ diliget. aut vnū ſu da. et ſpes in dei ſtinebit ⁊ alteꝝ ꝯtēnet. prouidētia dirigē Nō poteſtis deo ẜuire ⁊ māmonē. Ideo dico vobis ne. M. L. ſolliciti ſitis aīe vr̄e quid manducatis. aut corꝑi vr̄o qͥd induamini Nōne aīa vr̄a eſt plꝰ qͣꝫ eſca. ⁊ corpꝰ plꝰ qͣꝫ veſtimentū. Reſpicite. M. volatilia celi qꝛ nō ſerūt neqꝫ mētūt neqꝫ ꝯgregāt ī horrea. ⁊ pr̄ vr̄ celeſtꝭ paſcit illa. Cōſiderate coruoſ qͥbus nō eſt cellariū neqꝫ horreū. ⁊ deꝰ pa ſcit illos. qͣnto magꝭ vos pluris eſtis illis? Quis āt veſtꝝ cogitās pōt adijcere ad ſta turā ſuā cubitū vnū? Si. L. ergo neqꝫ qd̓ minimū ē poteſtis. qͥd de veſtimētis ⁊ d̓ ce teris ſolliciti eſtis? Cōſiderate. M. lilia R agri. quō creſcunt. nō laborant neqꝫ nent. Dico autē vobis. qm̄ nec Salomō ī om̄i gl̓ia ſua veſtiebat̉. cooꝑtus. M. eſt ſic̄ vnū ex iſtis. Si aūt fenū agri qd̓ hodie ē ⁊ craſ in clibanū mittit̉/ deus ſic veſtit. qͣnto ma gis vos mīme fidei? Nolite gͦ ſolliciti eē di centes. qͥd māducabimꝰ aut qͥd bibemus aut qͦ oꝑiemur. Et. L. Nolite in ſublime tolli. Hec M. L. āt gentes mūdi. L. q̄rūt Scit enī pr̄ veſter quia his oībꝰ indigetꝭ. Querite ergo primū regnū dei ⁊ iuſticiam M. eius. ⁊. M. hec. L. om̄ia adijcient̉ vo bis. Nolite. M. gͦ ſolliciti eſſe ī craſtinum. Craſtinꝰ enī dies ſollicitꝰ erit ſibij p̄i. Suf ficit enī diei malicia ſua. Eſtote. L. ergo miſericordes ſicut ⁊ pa ter vr̄ miẜicorſ eſt. No Qualit̓ miſerēdū lite iudicare ⁊ n̄ iudica nec iudicandum. bimī In qͦ eī iudicio iu dicaueritꝭ iudicabimī Nolite ꝯdēnare ⁊ n̄ ꝯdēnabimī. dimittite ⁊ dimittemini. Date ⁊ dabit̉ vob̓/ menſurā bonā ⁊ ꝯfertā ⁊ coa gitatā ⁊ ſuꝑeffluentē dabūt in ſinū veſtruꝫ Eadē. M. qͥdē. L. mēſura qͣ mēſi fueritis remetiet̉ vob̓. Dicebat. L. aūt ⁊ illis ſil̓itu dinē. Nunqͥd p̄t cecꝰ cecū ducere. nōne am bo ī foueā cadūt? Nō eſt diſcipulꝰ ſuꝑ ma giſtꝝ. Perfectꝰ aūt erit oīs ſi ſit ſicut magi ſter eiꝰ. Quid. M. L. autē vides feſtuca ī ocl̓o fratris tui. ⁊ trabē in ocl̓o tuo non vi des? Aut quō dicis fratri tuo. Frater. Si ne. eijciā feſtucā de ocu lo tuo/ et ecce trabes eſt Non improbe ar in oculo tuo? ypocrita guendum eijce pͥmū trabē de ocu lo tuo ⁊ tūc videb̓ eijce re feſtucā de oculo fra Non porcis et ca tris tui. Nolite. M. ſanctū dare canibꝰ. ne nibꝰ ſctm̄ dādū qꝫ mittatꝭ margaritas vr̄as an̄ porcos. ne forte ꝯculcēt eas pedi bus ſuis. ⁊ canes cōuerſi dirūpant vos ¶ Petite ⁊ dabit̉ vob̓. Qualiter inſtant̉ qꝛite ⁊ īuenietꝭ. pulſate ⁊ aꝑiet̉ vob̓. Oīs eniꝫ ⁊ fiducialit̓ oran qͥ petit accipit/ ⁊ qͥ q̄rit īuenit. ⁊ pulſanti aꝑiet̉. Aut qͥs ē ex vob̓ hō quē ſi petierit filiꝰ ſuꝰ panē nūqͥd lapidem porriget ei Aut ſi petierit piſcē nūqͥd ſerpē tē porriget ei Aut ſi petierit ouū nūqͥd ſcor pionē porriget illi? Si gͦ vos cū ſitis mali noſcitꝭ bōa data dare filijs vr̄iſ. qͣnto magꝭ pr̄ vr̄ qͥ ī cel̓ ē dabit ſpm̄ bonū petētibꝰ ſe? Oīa Preceptū vniuerſa M. gͦ q̄cūqꝫ vultis vtᵐ le legis ⁊ anguſtia faciāt vobis hoīes ita porte ſalutis. Unum ex quattuor ⁊ vos facite illis. Hec eſt enim lex ⁊ ꝓphete. Intrate ꝑ anguſtā por Luce. xiij. Cōtēdi te intrare per āgu tā. qꝛ lata porta ⁊ ſpaci ſtā portā. vide in oſa via ē q̄ ducit ad ꝑ fra capi. xcviij. ditōem. ⁊ multi ſunt qͥ intrāt ꝑ eam. qͣꝫ angu ſta porta et arta via q̄ ducit ad vitā. et pau ci ſunt qͥ inueniūt eā. Attendite a falſis ꝓ phetis qͥ veniūt ad vos in veſtimētis oui um. intrinſecꝰ aūt ſunt lupi rapaces. A fructibꝰ eoꝝ cognoſce tis eos. Nunqͥd colli Falſorū prophe tarū noticia. ſcꝫ a gunt de ſpinis vuas/ aut de tribulis ficus? fructibus Non. L. eſt em̄ arbor bona q̄ facit fructꝰ malos. Neqꝫ arbor ma la faciēs fructū bonuꝫ. Unaq̄qꝫ enī arbor de fructu ſuo cognoſcit̉. Neqꝫ enī de ſpiniſ colligūt ficus. neqꝫ d̓ rubo vindemiāt vuā Bonꝰ hō de bono theſauro cordis ſui pro fert bonū. Et malꝰ hō d̓ malo theſauro cor dis ſui ꝓfert malū. Ex abūdantia enī cor dis os loqͥtur Sic. M. om̄is arbor bona fructꝰ bonos facit. mala aūt arbor malos fructus facit. Non pōt arbor bona fructꝰ malos facere. neqꝫ arbor mala fructus bo nos facere. Oīs arbor q̄ nō facit fructum bonū excidet̉ ⁊ in ignē mittet̉. Igit̉ ex fru ctibus eorū cognoſcetis eos. Quid. L. autem vocatis me dn̄e domine ⁊ nō facitꝭ que dico. Nō. M. oīs qͥ di Qualiter deus ſit cit mihi dn̄e dn̄e ītra colēdꝰ n̄ ore tm̄ ſꝫ bit in regnū celoꝝ. ſꝫ qͥ operū efficacia facit voluntatem pr̄is mei qͥ in celis eſt ip̄e intrabit in regnū celo rū. Multi dicēt mihi in illo die dn̄e domi ne. Nonne in noīe tuo ꝓphetauimꝰ. ⁊ ī no mine tuo demonia eiecimꝰ. ⁊ in nomīe tuo virtutes ml̓tas fecimꝰ. Et tūc ꝯfitebor ill̓ qꝛ nunqͣꝫ noui vos Diſcedite a me oēs qui oꝑamī iniqͥtatē. Oīs. L. M. qui venit ad me ⁊ audit ẜmones meos ⁊ facit eos oſten dā vobis cui ſit ſil̓is. Simil̓ eſt homī edifi cāti domū. qͥ. L. fodit Qualit̓ operatio in altū ⁊ poſuit funda miraculoꝝ nō ſal mentū ſupͣ petram. Etᵐ uat ſꝫ ſtabil̓ in pe M. deſcēdit pluuia et tra chriſto perma venerūt flumīa ⁊ flaue nētia. rūt. venti. ⁊ irruerūt in domū illā ⁊ nō cecidit. fūdata em̄ erat ſupͣ firmā. L. petrā. Et. M. oīs. L. qͥ audit v̓ ba mea hec. ⁊ nō facit ea ſil̓is ē viro ſtulto qͥ edificauit domū ſuā ſuꝑ arenā ſine L. fū damēto. ⁊ M. deſcēdit pluuia ⁊ venerunt flumīa ⁊ flauerūt vēti ⁊ irruerūt ī domū il lā in quā. L. illiſus ē fluuiꝰ ⁊ cōtinuo ceci dit. ⁊. L. facta. M. ē ruina domꝰ illiꝰ ma gna. Et. M. factū ē cū ꝯſūmaſſꝫ ieſus ver ba hec ammirabāt̉ turbe ſuꝑ doctrina eiꝰ. Erat enī docēs eos ſicut ptātē habēs. ⁊ n̄ ſicut ſcribe eorū et phariſei. M. leproſo ſanato. M. viij. R. i. L. v. ¶ Capitulū. xxxi. Um. M. aūt deſcēdiſſꝫ ih̓s d̓ mō te ſecute ſūt eū turbe ml̓te. Et. Le factū ē cū eſſꝫ ī vna ciuitatū. Et ec ce. M. leproſus plenꝰ lep̄ vidēs ieſū veniens M. adorabat eū dep̄ Colligit̉ ex hoc lo cās. R. ⁊ genuflexo. et co ⁊ alijs pluribꝰ ꝓcidēs. L. in faciē ro ꝙ euāgeliſte non gabat eum dicēs. Dn̄e ſemper ſecuti ſunt̉ L. M. R. Si vis po ordinē rei geſte. ſꝫ vſi ſunt regula de tes me mūdare. Ieſus R. aūt miſertꝰ eiꝰ exten preoccupatione ⁊ dēs. M. R. L. manū rememoratōe. vi tetigit eū dicēs. Uolo. det̉ autē Matthe mūdare. ⁊ ꝯfeſtim mū us ſepiꝰ ſequi ordi data eſt lep̄ eiꝰ. Et. R. nē rei geſte ꝯminatꝰ ē ei. ſtatimqꝫ eiec̄ illū. ⁊ dixit illi Et p̄cepit. L. ei Uide L R. M. nemī dixerꝭ. ſꝫ vade on̄de te pͥncipi bꝰ ſacerdotū ⁊ offer ꝓ emūdatōe tua munꝰ M. qd̓ p̄cepit Moyſes ī teſtīoniū ill̓. Et R. egreſſus cepit p̄dicare ⁊ diffamare ẜmo nē. Perābulabat. L. aūt magꝭ ẜmo d̓ illo ⁊ ꝯuēiebāt turbe ml̓te vt audirēt illū ⁊ cu rarēt̉ ab īfirmitatibꝰ ſuis. ita. R. vt iā n̄ poſ ſet manifeſte ītroire ī ciuitatē. ſꝫ foris ī deẜ tis locꝭ eſſe. Ip̄e L. aūt ſecedebat ī deẜtū. ⁊ orabat. ⁊. R. ꝯueniebāt ad eū vndiqꝫ De ſeruo cēturiōis M. viij. L. vij. Capitulū xxxij. Um. L. aūt īpleſſꝫ oīa v̓ba ſua ad aures pleb̓. ītrauit L. M. caphar naū. Cēturio nis. L. aūt cuiuſdam Cōſiderādū ē hic ſeruꝰ male hn̄s erat mo ꝙ Centurio fecit riturꝰ qͥ erat illi p̄cioſuſ vtrunqꝫ. miſit iu Et cū audiſſꝫ d̓ ih̓u mi deos ⁊ amicos. ⁊ ſit ad eū ſēioreſ iudeoꝝ ꝙ ipſe ſecutus eſt. Monoteſſeron ſiue rogans eū vt veniret ⁊ ſanaret ſeruū eius. At illi cū veniſſent ad ieſum rogabant euꝫ ſollicite dicētes ei. Quia dignꝰ ē vt hec illi p̄ſtes. diligit enī gentē nr̄am. et ſynagogaꝫ ip̄e edificauit nobis. Ieſus aūt ibat cū ill̓. Et cū iā nō lōge eſſet a domo miſit ad eū cēturio amicos. Acceſſit. M. autē ad euꝫ cēturio ⁊ rogās eū ⁊ dixit. Dn̄e puer meuſ iacet in domo paraliticꝰ ⁊ male torq̄t̉. Et ait illi ieſus. Ego veniā ⁊ curabo eū. Et re ſpondēs cēturio ait illi. Dn̄e noli vexari. Nō. M. L. enī ſum dignꝰ vt ſub tectū me um intres propter. L. qd̓ et meip̄m nō ſuꝫ dignū arbitratꝰ vt venirē ad te. Sꝫ. M. L. tm̄. M. dic. M. L. verbo/ ⁊ ſanabitur puer meꝰ. Nam ⁊ ego ſum hō ſub ptāte cō ſtitutꝰ habēs ſub memilites. ⁊ dico huic. vade ⁊ vadit. ⁊ alio veni ⁊ vēit. ⁊ ẜuo meo fac hͦ ⁊ facit. Audiēs. M. autē Ieſus mi ratꝰ eſt. Et ꝯuerſus. L. ſeq̄ntibꝰ. M. L. ſe dixit. Amē. M. dico vob̓ nō inueni tantā fidem in iſrl̓. Dico aūt vob̓ ꝙ multi ab ori. ente ⁊ occidente veniēt ⁊ recūbēt cū abraā ⁊ yſaac ⁊ iacob in regno celoꝝ. Filij aūt re gni eijcient̉ ī tenebras ext̓iores. ibi erit fle tus ⁊ ſtridor dentiū. Et dixit Ieſus centu rioni. Uade ⁊ ſicut credidiſti fiat tibi. Et ſanatꝰ eſt puer in illa hora. Et reuerſi qͥ miſ ſi fuerāt domū inuenerūt ſeruum qͥ langue rat ſanum. De filio vidue ſu ſcitato. Lu. vij. ¶ Capitulū. xxxiij. T factū eſt deinceps Ibat ieſus ī ciuitatē q̄ vocat̉ Naym. Et ibant cū illo diſcipuli eiꝰ ⁊ turba copio ſa. Cū aūt ap̄propinqͣrēt porte ciuitatꝭ Ec ce defunctꝰ efferebat̉ filiꝰ vnicus mr̄is ſue. Et hec vidua erat. ⁊ turba ciuitatis ml̓ta cū illa. Quam cū vidiſſet dn̄s miẜicordia motus ſuꝑ eā/ dixit illi. noli flere. ⁊ acceſſit ⁊ tetigit loculū. Hi aūt qͥ portabāt ſteter̄t. Et ait. Adoleſcēs tibi dico ſurge. Et reſe dit qͥ erat mortuꝰ. et cepit loqͥ. ⁊ dedit illuꝫ mr̄i ſue. Accepit aūt oēs timor ⁊ magnifi cabāt deū dicētes. Quia ꝓpheta magnuſ ſurrexit in nobis. et qꝛ deꝰ viſitauit plebeꝫ ſuā. Et exijt hic ſermo ī vniuerſam iudeaꝫ de eo ⁊ omnē circa regionē. V9º ouobus volen tibꝰ ſequi chriſtum. M. viij. L. ix. ¶ Capitulū xxxiiij. Idens aūt ieſus turbas ml̓tas cir ca ſe iuſſit diſcipulos ire trās fretū Factū. L. eſt aūt ambulātibꝰ illis in viā accedēs. M. vnꝰ ſcriba ait illi. Ma giſter. M. L. ſequar te qͦcūqꝫ ieris. ⁊ dixit ei ieſus. Uulpes foueas habēt ⁊ volucres celi nidos. filiꝰ aūt homīs nō habꝫ vbi ca būt ſuū reclinet. Ait. L. aūt ad alteꝝ. Se q̄re me. Ille aūt aliꝰ. M. de diſcipul̓ eius ait illi. Dn̄e. M. L. ꝑmitte me primū ire ⁊ ſepelire pr̄em meū. Ieſus. M. aūt ait illi. Seq̄re me ⁊ dimitte. M. L. mortuos ſe pelire mortuos ſuoſ. Tu aūt vade ⁊ annū cia regnū dei. Et alter ait. Seqͣr te dn̄e ſed pͥmū p̄mitte mihi renūciare his qui domi ſunt. Ait aūt ad illū ieſus. Nemo mittens manū ad aratrū ⁊ reſpiciēs retro aptus eſt. regno dei. De quietatōne ma rꝭ ad iuſſum chriſti. M. viij. R. iiij. L. viij ¶ Capitulū xxxv. N. R. illo die cū ſero factū eſſet ait diſcipul̓ ſuis. Trāſeamꝰ ꝯtra. ⁊ di mittētes turbā aſſumūt euꝫ. ita vt erat in naui. ⁊ ip̄e. L. aſcēdit in nauiculā ⁊ R. alie naues erāt cū illo. ⁊. M. aſcendēte eo in nauiculā ſecuti ſunt eū diſcipuli eius Et. L. ait ad illos. Trāſeamꝰ trāſ ſtagnū. ⁊ aſcēderūt. Nauigātibꝰ aūt ill̓ obdormi uit. ⁊. M. ecce motꝰ magnꝰ factꝰ eſt ī mari ⁊. L. aſcēdit. R. ꝓcella vēti magni. R. in ſta nū. L. et. R. fluctus mittebat ī nauim. ita M. R. vt nauicl̓a oꝑiret̉ fluctibꝰ. Et. L. ꝯpellebant̉ fluctibꝰ ⁊ ꝑiclitabant̉. ip̄e. M. ꝟo dormiebat. et. R. erat ī puppi ſuꝑ cerui caldormiēs. ⁊. M. acceſſer̄t ad eū diſcipu i eius et ſuſcitauerūt eū dicētes. magiſter R. nō ad te ꝑtinet ꝙ ꝑimꝰ dn̄e. R. p̄ceptor L. M. ſalua. M. nos ꝑimus. Tūc ſurgēſ imꝑauit ventis et mari. ⁊. R. ꝯminatꝰ ē vē to. Increpauit. L. ventū ⁊ tempeſtatē aq̄ ⁊ dixit. R. mari. Tace ob muteſce ⁊ ceſſauit vētus. ⁊. M. facta. R. ē. L. trāqͥllitas ma gna. Dixit. L. aūt eis. Ubi eſt fides veſtra Quid. M. R. timidi eſtis modice. M. fi dei? nec. R. dū habetꝭ fidē? Porro. M. ho mines mirati ſunt ⁊ timuerunt. R. timore magno. Et dicebāt ad alterutrū. Quiſpu tas eſt iſte? Qualis. M. eſt hic? qꝛ. L. ven tis. M. R. ⁊ mari imꝑat ⁊ obediūt ei. De duobus demo Unum ex quattuor niacis curatis. M. viij. R. v. L. viij. ¶ Capitulū xxxvi. Auigauerūt. L. aūt ⁊. R. venerunt trās fretū maris in. M. regionem R. L. geraſenoꝝ q̄ eſt ꝯͣ galyleā. et M. tūc cū vēiſſet. et cū. L. egreſſus eēt ad terrā occurrerūt M. ei duo hn̄tes demōia d̓ monumētꝭ exeūtes ſeui nimis. ita vt nēo trāſire poſſꝫ ꝑ viā illaꝫ Statim R. occurit. ei Cōiter tenet̉ ꝙ ea de monumētis hō ī ſpi dem eſt hiſtoria. qͣꝫ uis Lucas ⁊ mat ritu īmūdo qͥ habebat theꝰ nō faciūt mē demoniū iā tꝑibꝰ mul tioneꝫ niſi de vno tis ⁊ veſtimēto nō īdu demoniaco qui e ebat̉ neqꝫ ī domibꝰ ma nebat. Qui. R. domici rat famoſior. liū habebat ī monumē tis. Et neqꝫ cathenis illū qͥſqͣꝫ potuit liga re qͥn ſepe cathenis ⁊ ꝯpedibꝰ vinctꝰ diru piſſet cathenas ⁊ ꝯpedes ꝯminuiſſet. ⁊ ne mo poterat eū domare. Et ſꝑ die ac nocte ī monumētis erat. ⁊ in mōtibꝰ clamāſ ⁊ cō cidēs ſe lapidibꝰ. Uidēs aūt ieſum a lōge cucurrit ⁊ adorauit eū. Et. L. ꝓcidit an̄ il lū. Et. M. ecce ambo clamauer̄t voce. L. magna dicentes. M. Quid nobis ⁊ tibi L. Addat̉ ambo. qꝛ ieſu R. M. fili dei altiſ fit reditꝰ ad narra ſimi? Cur M. veniſti tōem matthei. huc an̄ tꝑs torq̄re noſ? Adiuro. R. te ꝑ deū Obſecro. L. te ne me torq̄as. Precipiebat em̄ ſpiritui īmūdo vt exiret ab homīe. multꝭ em̄ temꝑibꝰ arripie ebat illū ⁊ vinciebat̉ cathēis ⁊ cōpedibꝰ cu ſtoditus. Et ruptꝭ vincl̓is agebat̉ a demo nio iſto ī deſertū. Dicebat. R. em̄ illi Ieſuſ Exi ſpūs immūde ab hoīe Interrogauit. L. R. autē illū ieſus dicēs. Qd̓ tibi nomē eſt: At ille dixit Legio. R. L. mihi nomen R. eſt qꝛ multi ſumª. qꝛ. L. demōia multa intrauerūt in eū. Et. R. dep̄cabat̉ eū ml̓tū ne ſe expelleret extra regionē. Et. R. roga bāt illū ne imꝑaret illis vt ī abyſſum irēt. Erat M. aūt nō lōge ab eis grex porcorū multoꝝ circa. R. montē paſcēs ī agrꝭ ī mō te. L. Demones. M. aūt rogabāt illū dicē tes. Si eijcis nos hinc mitte nos ī gregē porcoꝝ. vt in eos introeamꝰ. vt L. ꝑmitte ret eis in illos īgredi. ⁊ ꝑmiſit illis. Et con ceſſit. M. eis ſtatim ieſus. Et ait M. illiſ ieſus. Ite. At illi exeūtes abierūt. Et R. in troierūt ī porcos. Et M. ecce magno īpe tu abijt totus grex per preceps. L. in ſtagnum. Et. R. p̄cipita tus eſt in mare ad duo Idem eſt hic ſta milia ⁊ ſuffocati L. ſūt gnū et mare in mari. Et. M. mortui ſunt in aqͥs. Qd̓ L. vt viderūt factū paſtores. M. qui. R. paſcebāt. L. eos fugerūt. M. R. L. ⁊ veni entes nūciauer̄t M. L. in ciuitatē. R. et in agros et ī villas. L. hec oīa. M. ⁊ d̓ his qͥ demonia habuerāt. Et ecce tota ciuitaſ ex ijt obuiā ieſu. Exierūt L. aūt videre qd̓ fa ctū ē. ⁊ ꝯuenerūt ad ieſum. ⁊ R. vidēt illuꝫ qͥ a demonio vexabat̉ a qͦ. L. demonia exi erūt ſedentē L. R. ad pedes L. eiꝰ veſtitū R. ⁊ ſane mentꝭ ⁊ timuerūt. Nūciauer̄t L. aūt ill̓ et hi qͥ viderāt quō ſanꝰ factꝰ eſſet a legiōe ⁊ de porcis. R. Et viſo. M. eo roga uerūt. L. M. R. eū oīs ml̓titudo regiōis geraſenorū. vt M. trāſiret R. a finibꝰ eorū. ⁊ L. deſcēderet ab ip̄is. qꝛ magno timore tenebāt̉. Ip̄e aūt aſcēdēs ī nauim reuerſuſ eſt. Cūqꝫ L. R. aſcēderet nauim cepit illū dep̄cari qͥ a demonio vexatꝰ fuerat vt eſſet cū illo. Ieſus aūt nō admiſit eū. ſꝫ ait illi. Uade ⁊ redi in domū tuā ad tuos. ⁊ nun cia illis qͣnta tibi dn̄s fecerit. ⁊ miſertꝰ R. ſit tui. Et L. abijt ꝑ vniuerſaꝫ ciuitatē. Et R. cepit L. p̄dicare ī d̓ capoli. R. qͣnta ſibi feciſſet ieſus. Et R. oēs mirabant̉. Et cuꝫ aſcēdiſſet ieſus ī nauim ⁊ rurſū trās fretuꝫ ꝯuenit turba ml̓ta ad eū. ⁊ erat circa mare Factū. L. eſt aūt cū rediſſet ieſus trās fre tū excepit illū turba. Erāt enī oēs expectā tes eum. De paralitico ſana to M. ix. R. ij. L. v. Cap̄. xxxvij. T M. aſcēdens in nauiculā tranſ fretauit ⁊ venit in ciuitatē ſuam. ⁊ iteꝝ. R. intrauit ī capharnaū pꝰ di es octo. Factū. L. eſt aūt vna dieꝝ ⁊ ip̄e ſe debat docēs. ⁊ R. auditū ē ꝙ in domo eſſꝫ ⁊ ꝯuenerūt ml̓ti ita vt nō caperēt neqꝫ ad ianuā. ⁊ loq̄bat̉ eis v̓buꝫ. Et erāt phariſei ſedētes ⁊ legꝭ doctores qͥ venerāt ex om̄i ca ſtello galilee ⁊ iudee ⁊ hierl̓m. Et v̓tus dn̄i erat ad ſanādū eos. Et. M. ecce offerebāt ꝑaliticū iacentē ī lecto qͥ. R. a qͣttuor porta bat̉. Et L. q̄rebāt eū īferre ⁊ ponere an̄ eū. ⁊ nō inueniētes qͣ ꝑte eū inferrent p̄ turba. Aſcēderūt ſuꝑ tectū. ⁊ R. nudauerūt tectū vbi erat ⁊ patefaciētes ſubmiſer̄t L. R. eū in lecto ī mediū an̄ ieſum. Uidēs M. R. aūt Ieſus fidē illoꝝ dixit ꝑalitico. Fili hō Monoteſſeron ſiue L. M. ꝯfide remittunt̉. L. M. R. tibi pec cata tua. Et. L. ceperunt cogitare ſcribe ⁊ phariſei dicētes intra ſe. M. Quis. L. ē qui loquit̉ blaſphemias. M. R. qͥs pōt di mittere pctā niſi ſolus deꝰ? Ut aūt cogͦnit ieſus in ſpū. R. ſctō cogitatōes. L. M rū. Rn̄dens. L. dixit ad illos. Ut. L. L R. qͥd cogitatis mala. M. in cordibꝰ vr̄ Quid ē faciliꝰ dicere ꝑalitico. R. dimittūt̉ tibi pctā tua. An dicere ſurge tolle grabatū R. tuū ⁊ ābula? Ut aūt ſciatis qm̄ filiꝰ ho minis hꝫ ptātē in terra dimittēdi peccata. Ait ꝑalitico. Tibi. L. R. dico ſurge tolle le ctū tuū ⁊ vade in domū tuā. Et. L. ꝯfeſtiꝫ corā illis ſurgēs tulit lectū ſuū in qͦ iacebat ⁊ abijt in domū ſuā. Et ſtupor apprehen dit oēs ⁊ magnificabāt deū ⁊ gl̓ificauerūt M. qͥ dedit ptātē taleꝫ hoībꝰ. ⁊. L. repleti ſunt timore magno dicētes/ qꝛ vidimꝰ mi rabilia. ⁊. R. nunqͣꝫ ſic vidimus. De ꝯuiuio ī domo matthei. M. ix. R. ij. L. v. ¶ Cap̄. xxxviij. Ecit. L. aūt ei ꝯuiuiū magnū leui F in domo ſua. M. Et factū. R. ē di ſcūbēte eo in domo ſua/ ecce multi publicani ⁊ pctōres veniētes diſcūbebant cū ieſu ⁊ diſcipul̓ eiꝰ. Erāt. R. em̄ multi qͥ ſeq̄bant̉ eū. Et. M. vidētes phariſei. R. et ſcribe/ qꝛ māducaret cū publicanis ⁊ pctō ribꝰ murmurabāt. L. dicētes ad diſcipl̓os eiꝰ. Quare. R. M. cū publicanis ⁊ pctōri bus māducat ⁊ bibit. R. mgr̄ veſter. ⁊. L. vos māducatis ⁊ bibitꝭ? Et rn̄dēs ih̓s ait illis. Nō. L. egēt. R. M. qͥ ſani ſunt medi co/ ſꝫ qͥ male habēt. Eūtes. M. aūt diſcite qͥd ē/ qꝛ miẜicordiā volo ⁊ nō ſacrificium Nō. M. em̄. R. veni vocare iuſtos ſꝫ pctō res ad pnīaꝫ. L. Et. R. erāt diſcipl̓i ioh̓is ⁊ phariſei ieiunātes. Tūc. M. acceſſer̄t ad eū dicētes. Quare nos ⁊ phariſei ieiunam frequēter. Et. L. obſecratōeꝫ faciunt diſci puli ioh̓is ſil̓r ⁊ phariſei eoꝝ/ tui aūt edūt ⁊ bibūt ⁊ nō. M. iciunāt. R. Et. M. ait il lis ih̓s. Nūqͥd pn̄t filij ſpōſi ⁊ nuptiaꝝ. R qͣꝫdiu cū ill̓ ē ſpōſus ieiunare ⁊ lugere? M R. Quāto. L. M. R. tꝑe habēt ſecū ſpon ſum nō pn̄t ieiunare. Ueniet āt dies qn̄ au feret̉ ab eis ſpōſus ⁊ tūc ieiunabunt in die bus ill̓. Dicebat. T. āt ⁊ ſil̓itudinē ad illo Quia nemo cōmiſſurā a veſtimento nouo mittit in veſtimētū vetꝰ. Nemo. R. em̄ aſ ſumētū pāni rudis aſſuit veſtimēto veteri Alioqͥn aufert ſupplementū nouū a veteri Tollit. M. em̄ plenitudinē eiꝰ a veſtimēto nouū. L. rūpit ⁊ peior. M. ⁊ maior. R. ſciſ ſura fit ⁊. L. veteri nō cōuenit cōmiſſura a nouo. neqꝫ. M. mittūt vinū nouū in vtres veteres. Alioqͥn rūpunt̉ vtres ⁊ vinū effū det̉ ⁊ vtreſ pereūt. Sꝫ vinū nouū in vtres nouos mittūt. ⁊. R. mitti dꝫ mittēdū. L. ē vt vtraqꝫ ꝯẜuent̉. M. Et. L. nemo bibēs vetꝰ ſtatī vult nouū. dic̄ em̄ vetꝰ melius eſt. De ſuſcitatōne filie archiſynagogi ⁊ de emoroyſſa. M. ix. Rv C. viij. ¶ Capitulum. xxxix Ec. M. eo loquēte. Ecce pͥnceps vnꝰ de archiſynagogꝭ. R. noīe yai rus/ cui. L. nomē yairꝰ. ⁊ ip̄e pͥnceps ſyna goge erat. Et cecidit ad pedes ieſu rogans eū. Uidēs. R. eū acceſſit M. ꝓcidit. R. ad edes eiꝰ ⁊ dep̄cabat̉ eū ml̓tū Et adorabat M. rogās. L. vt ītraret domū ſuā/ qꝛ vni ca filia erat illi fere ānoꝝ. xij. ⁊ hͦ moriebat̉ adorabat. M. eū dicēs. Dn̄e filia mea mō defuncta ē. ī extremis. R. ē. ſꝫ. M. veni. R. īpone manū tuā ſuꝑ eā/ vt. R. ſalua ſit ⁊ vi uat. Et. M. ſurgēs ih̓s ſeq̄bant̉ eū ⁊ diſci puli eiꝰ ⁊. R. turba ml̓ta. Et ꝯtigit. L. duꝫ iret a turb̓ cōprimebat̉. Et. M. ecce muli er q̄ fluxū ſanguīs patiebat̉. xij. annis q̄. R fuerat multū ꝑpeſſa cū medicis pluribꝰ. et erogauerat. L. oēꝫ ſub̓aꝫ ſuam. oīa. R. ſua/ nec qͥcqͣꝫ ꝓfecerat. nec. L. ab vllo potuit cū rari/ ſꝫ magꝭ. R. deteriꝰ hēbat. Cū audiſſet de ieſu venit in turba retro ⁊ tetigit M. R. L. fimbriā veſtimēti eiꝰ. Dicebat M. R. aūt intra ſe. Si tetigero tm̄ veſtimētū ei ſalua ero. Et L. ꝯfeſtim ſtetit fluxus. ⁊ R ſiccatꝰ ē fons ſanguīs eiꝰ. Et ſenſit corꝑe qꝛ ſanata eſſꝫ a plaga. Et ieſuſ ſtatim agno ſcēs ī ſemetip̄o v̓tutē q̄ exierat de illo. ꝯuer ſus ad turbā ait. Quis L. me. ⁊ R. veſtim̄ ta mea tetigit? Negātibꝰ. L. aūt oībꝰ petrꝰ et qͥ cum illo erāt dixerūt. Preceptor turbe L. R. te ꝯpͥmūt. et affligūt. et tu dicꝭ. qͥſ me tetigit? Et. L. dixit ieſus. Aliqͥs me tetigit Nam ⁊ ego noui v̓tutē de me exiſſe. Et R. circūſpiciebat videre eā q̄ hec feciſſet. Ui dens L. autē ml̓ier quia nō latuit eum ti mens R. ⁊ tremens ſciens qd̓ factum eſſet in ſe. Uenit et procidit ante eū. ⁊ pedes L eius. ⁊ ob quaꝫ cauſam tetigerat eum indi cauit coram omni ppl̓o. ⁊ quemadmoduꝫ cōfeſtim ſanata ſit. At. M. ieſus cōuerſus Unum ex quattuor ⁊ videns eā dixit. Cōfide filia fides tua te ſaluā fecit. Uade L. R. in pace. et eſto. R. ſana a plaga tua. Et ſalua M. facta ē muli er ex illa hora Adhuc R. eo loq̄nte venerūt nuncij ad archiſynagogū dicētes. Quia fi lia tua mortua ē. qͥd vltra vexas magiſtrū. Noli L. vexare illū Ieſuſ audito hͦ verbo rn̄dit patri puelle. Noli timere. tātūmō R crede ⁊ ſalua. L. erit. Et M. cū veniſſꝫ ie ſus ī domū pͥncipis nō. M. admiſit quē qͣꝫ ſe ſeqͥ niſi petrū ⁊ iacobū ⁊ ioh̓em fratrē iacobi. Et vidit tumultū ⁊ flentes ⁊ eiulan tes multū. ⁊ tibicines. M. Flebāt. L. aūt oēs ⁊ plāgebāt illā. At ille dixit. Nolite fle re. qͥd R. turbamini ⁊ ploratis? Recedite M. nō eſt mortua puella ſed dormit. ⁊ de ridebāt eū. L. ſciētes ꝙ mortua ē. Ip̄e. R. ꝟo eiectis turbis aſſumit pr̄eꝫ R. L. ⁊ ma trē puelle q̄ R. ſecū erāt. ⁊ īgrediūt̉ vbi pu ella erat iacēs. ⁊ manū puelle tenēs clama uit. ⁊ L. ait. R. illi. Thabitacumi qd̓ ē in terp̄tatū. Puella tibi dico ſurge. Et. L. re uerſus ē ſpūs eiꝰ et ſurrexit continuo. et R ambulabat. ⁊ L. iuſſit illi dare māducare. ⁊ R. obſtupuerūt ſtupore magno. L. parē tes eiꝰ. Quibꝰ p̄cepit vehemēter R. ne L. R. egreſſus inde abijt in patriā ſuā. Et ſeq̄ bant̉ eū diſcipuli eius. ¶ De duobus cecis illuminatis ⁊ de muto demoniaco. M. ix. ¶ Capitulum xl. T tranſeūte inde ieſu ſecuti ſūt euꝫ duo ceci clamā tes ⁊ dicētēs. miſerere Solꝰ mattheꝰ hec noſtri fili dauid. Cum narrat d̓ cecis ſꝫm aūt veniſſent domū ac Auguſtinū. ceſſerūt ad eū ceci. ⁊ di xit eis ieſus. Creditis qꝛ hoc poſſum face re vobis? Dicūt ei. Utiqꝫ dn̄e. Tūc tetigit oculos eoꝝ dicēs. ẜm fidē vr̄am fiat vob̓. Et aꝑti ſunt oculi eorū. Et cōminatꝰ ē eis ieſus dicēs. Uidete ne qͥs ſciat. Illi aūt ex eūtes diffamauerūt illū ꝑ totā terrā illam Egreſſis aūt illis ecce obtulerūt illi homi nē mutū habentē demoniū. ⁊ eiecto demo nio locutꝰ ē mutꝰ. ⁊ mirate ſunt turbe dicē tes Nūqͣꝫ apparuit ſic ī iſrl̓. Phariſei āt di cebāt. In pͥncipe d̓monioꝝ eijcit d̓monia De admiratiōe tur baꝝ ſuꝑ doctrina chriſti M. xiij. Cōſonat̉ L. iiij. R. vi. ¶ Capitulū. xli. T facto ſabbato cepit ī ſynagoga docere. Et ml̓ti videntes admira bant̉ ī doctrina eiꝰ dicētes. Unde huic hec oīa. q̄ eſt ſapīa que data ē illi. ⁊ v̓ tutes que ꝑ manū eiꝰ efficiūt̉? Nōne iſte ē fabri. M. filiꝰ? Nōne M. R. mr̄ eius dici tur maria. ⁊ fratres eius iacobꝰ ⁊ ioſeph ſy mon ⁊ iudas ⁊ ſorores eiꝰ/ nōne oēs apud nos ſunt; ⁊ ſcādalizabant̉ ex eo. Ieſus aūt dixit illis. Nō eſt ꝓpheta ſine honore niſi ī patria ſua ⁊ in domo ſua ⁊ ī cognatiōe. R. ſua. ⁊ nō poterat vllā v̓tutem ibi facere niſi paucos infirmos īpoſitiſ manibꝰ curauit. ⁊ mirabat̉ ꝓpter incredulitatē eorū. De iuſſiōe facta di ſcipulis rogare dn̄m meſſis mittere opera rios. M. ix. R. vi. Capi. xlij. T. M. circūibat. R. ih̓s oēs ciui tates et caſtella ī circūitu. R. docēs M. ī ſynagogis eoꝝ. ⁊ p̄dicāſ euā geliū regni. et curas oēꝫ lāguorē ⁊ oēꝫ īfir mitatē. Uidens aūt turbas miſertꝰ eſt eis. qꝛ erāt vexati et iacētes ſicut oues nō habē tes paſtorē. Tūc dixit diſcipul̓ ſuis. Meſ ſis qͥdē multa oꝑarij autē pauci. Rogate gͦ dn̄m meſſis vt mittat oꝑarios ī meſſē ſuā De miſſiōe duode cim apoſtoloꝝ. M. x. et. xi. R. vi. L. iij. Capitulū xliij. Onuocatis L. aūt ieſus duodecī apoſtol̓ cepit R. eos binos mitte re. dedit. L. illis virtutē ⁊ poteſta tē ſuꝑ oīa demonia. vt M. eijcerēt ⁊ cura rent oēm lāguorē et omnē infirmitatē. Du odecim aūt apl̓orū hec ſunt noīa. Primꝰ ſymon qͥ dicit̉ petrus/ et andeas frater eiꝰ. philippus ⁊ bartholomeꝰ iacobꝰ zebedei. ⁊ iohānes frater eius/ thomas ⁊ matheus publicanus iacobꝰ alphei ⁊ thadeus Sy mon chananeus ⁊ iudas ſcariothis qͥ tra didit eum. Hos duodecim miſit Ieſus p̄ dicare regnū dei ⁊ ſanare infirmos/ p̄cipi ens eis ⁊ dicens. In viam gentiū ne abie ritis ⁊ in ciuitates Samaritanoꝝ ne intra ueritis ſed potius ite ad oues que perierūt domus iſrl̓. Euntes aūt p̄dicate dicentes. qꝛ appropinquabit regnū celoꝝ. infirmos curate. mortuos ſuſcitate. leproſos mūda te. demones eijcite. gratꝭ accepiſtis gratis d 2 Monoteſſeron ſiue date. Nolite poſſidere auꝝ neqꝫ argentum Et p̄cepit. R. eis ne quid tollerēt in via ni ſi virga tantū. Et. L. ait ad illos. Nihil tu leritis in viā neqꝫ v̓gā neqꝫ perā neqꝫ panē ne Uirga ſumit̉ hic qꝫ pecuniā neqꝫ ī zonaᵐ a marco ⁊ luca di es. neqꝫ L. duas tuni uerſimode. Mar cas habeatis. neqꝫ M cus prout ſignifi calciamēta. ſꝫ R. calcia cat myſtice ptātē tos ſandalijs. Dignuſ accipiendi neceſſa M. eſt enī oꝑariꝰ cibo aria. Mattheus ſuo. In quamcūqꝫ aūt aūt et lucas ad lit ciuitateꝫ aut caſtellum teram. vel myſtice aut domū. L. intraue ne innitant̉ rei cui ritis. Int̓rogate. M. libet vel ptāti aut qͥs in ea dignꝰ ſit. et ibi autoritati tempo manēte. ⁊ īde. L. ne ex rali. atꝭ. Intrātes M. autē domū ſalutate eā dicēteſ. Pax huic domui Et ſiqͥdē fuerit domꝰ illa digna veniet ſuꝑ eā pax vr̄a. Si aūt nō fuerit digna. pax ve ſtra ad vos reuertet̉. Et qͥcunqꝫ nō recepe rit vos neqꝫ audierit ẜmones veſtros. ⁊ ex euntes foras de domo vl̓ ciuitate excutite puluerē de pedibꝰ veſtrꝭ in teſtimoniū. L. ſuꝑ illos. Amen. M. dico vobis. tolerabi liꝰ erit terre ſodomoꝝ ⁊ gomorreoꝝ ī die iu dicij qͣꝫ illi ciuitati. ecce ego mitto vos ſicut oues ī medio luporū. Eſtote prudētes ſic̄ ſerpētes ⁊ ſimplices ſic̄ colūbe. Cauete au tē ab hoībꝰ. tradent em̄ vos ī ꝯcilijs ⁊ in ſy nagogis ſuis flagellabūt vos. ⁊ ad p̄ſides et reges ducemini ꝓpter me in teſtimoniū illis ⁊ gentibꝰ. Cū autē tradent vos nolite cogitare quō aut qͥd loq̄mī. Dabit̉ em̄ vo bis ī illa hora qͥd loq̄mini. Nō enī vos eſtꝭ qͥ loqͥmini ſed ſpūs patris vr̄i qͥ loqͥtur in vobis. Tradet aūt frater fratrē in morteꝫ ⁊ pater filiū. ⁊ īſurgēt filij in parētes ⁊ mor te eos afficiēt. Et eritis odio oībꝰ hoībus ꝓpter nomē meū. Qui aūt ꝑſeuerauerit vſ qꝫ in finē hic ſaluꝰ erit. Cū autē ꝑſeq̄ntur vos in ciuitate iſta fugite in aliā. Amē di co vobis. nō ꝯſūmabitis ciuitates iſrl̓ do nec veniat filiꝰ hoīs. nō eſt diſcipulꝰ ſuper magiſtꝝ nec ſeruꝰ ſuꝑ dn̄m ſuū. ſufficit di ſcipulo vt ſit ſicut magiſter ſuꝰ. et ſeruo ſic̄ dn̄s eiꝰ. Si pr̄em familiaſ beelzebub voca uerūt qͣnto magis domeſticos eiꝰ. Ne gͦ ti inueritis eos. nihil enī eſt oꝑtū qd̓ nō reue labit̉. ⁊ occultū qd̓ nō ſciat̉. Qd̓ dico vob̓ in tenebris dicite in lumīe. ⁊ qd̓ in aure au ditis p̄dicate ſuꝑ tecta. ⁊ nolite timere eos qͥ occidūt corpus. aīam aūt nō pn̄t occide re. ſed potiꝰ eū timēte qͥ p̄t ⁊ corpꝰ ⁊ aīaꝫ ꝑ dere in gehēnā. Nōne duo paſſeres aſſe ve neūt ⁊ vnus ex illis nō cadit ſuꝑ terrā ſine patre veſtro? Ueſtri aūt ⁊ capilli capitꝭ oēſ numerati ſunt. Nolite gͦ timere. multꝭ paſ ſeribꝰ meliores eſtis vos. Oīs gͦ qͥ ꝯfitebit̉ me corā hoībꝰ ꝯfitebor ⁊ ego eū corā pr̄e meo qͥ ē in cel̓. Nolite arbitrari qꝛ venerim mittere pacē in terrā. Nō veni pacē mitte re ſed gladiū. Ueni em̄ hoīeꝫ ſeꝑare aduer ſus pr̄em ſuū et filiā aduerſus mr̄eꝫ ſuā/ et nuꝝ aduerſus ſocꝝ ſuā ⁊ inimici hoīs do meſtici eiꝰ. Qui amat pr̄eꝫ ſuum aut mr̄eꝫ plus qͣꝫ me non eſt me dignꝰ. Et qͥ amat fi liū aūt filiā ſuꝑ me nō ē me dignꝰ. Et qͥ nō accipit crucē ſuā ⁊ ſequit̉ me nō ē me dignꝰ Qui inuenit aīaꝫ ſua. ꝑdet illā. Et qͥ ꝑdide rit aīaꝫ ſuā ꝓpter me inueniet illā. Qui reci pit vos/ me recipit. et qͥ me recipit. recipit eū qͥ me miſit. Qui recipit ꝓphetaꝫ in noīe ꝓphete. mercedē ꝓph̓e recipiet. Et qͥ acci pit iuſtum noīe iuſti mercedē iuſti accipiet Et quicūqꝫ dederit potū vni ex iſtis mini mis calicē aq̄ frigide tantū in nomīe diſci puli. Amē dico vob̓ nō ꝑdet mercedē ſuaꝫ Et. M. factū eſt cū ꝯſūmaſſet ieſus v̓ba h p̄cipiēs duodecī diſcipulis ſuis egreſſi. L circūibāt ꝑ caſtella euāgelizātes/ ⁊ curātes vbiqꝫ p̄dicabāt. R. vt pnīaꝫ agerent. et de monia multa eijciebāt ⁊ vngebāt oleo ml̓ tos egros ⁊ ſanabant̉. Trāſijt. M. āt ih̓s inde vt doceret ⁊ p̄dicaret ī ciuitatibꝰ eoꝝ. De interrogatōe io hānis. Tu es qͥ venturus es. Matthei. xi. Luce. xij. ¶ Capl̓m. xliiij. Nnūciauerūt. L. aūt iohāni diſci puli eius de omnibꝰ his Iohānes M. v̓o cū audiſſet in vinculis oꝑa chriſti mittēs duos d̓ diſcipul̓ ſuis ad ih̓m. L. di xit. Tu es qͥ vēturus es. An alium expecta mus? In ip̄a aūt hora curauit multoſ a lā guoribꝰ ſuis ⁊ plagis ⁊ ſpiritibꝰ malis. ⁊ ce cis multis donauit viſum. Et. M. rn̄dens ieſus ait illis. Eūtes renūciate iohāni q̄ vi diſtis et audiſtis. ceci vidēt. claudi ambu lāt. leproſi mūdant̉. ſurdi audiunt. mortui reſurgūt. pauꝑes euangelizant̉. Et beatus qui nō fuerit ſcādalizatus in me. Illis aūt abeūtibꝰ cepit ieſus dicere ad turbas de io hanne. Quid exiſtis in deſertū videre? arū dinē vēto agitatā? Sed qͥd exiſtis videre? Unum ex quattuor hominē mollibꝰ veſtitū? Ecce qͥ mollibus veſtiunt̉. ⁊ qͥ T. in p̄cioſa veſte ſunt ⁊ in de licijs in domibꝰ regū ſunt. Sꝫ M. qͥd exi ſtis videre? ꝓph̓aꝫ. Etiā dico vobis ⁊ plꝰ qͣꝫ ꝓphetā. Hic eſt enī de qͦ ſcriptū ē. Ecce ego mitto angelū meū an̄ faciē tuā qͥ p̄pa rabit viā tuā ante te. Amē dico vob̓. Non ſurrexit inter natos ml̓ieꝝ maior iohanne baptiſta. Qui autē minor ē ī regno dei ma ior eſt illo. A diebꝰ aūt iohānis baptiſte vſ qꝫ nunc regnū celorū vim patit̉ ⁊ violenti rapiūt illud. Omnes enī ꝓphete ⁊ lex vſqꝫ ad ioh̓em baptiſtā ꝓphetauerūt. Et ſi vul tis reciꝑe ip̄e ē helyas qͥ venturꝰ ē. Qui ha bet aures audiēdi audiat. ⁊ L. oīs populꝰ audiēs et publicani iuſtificauerūt deū ba ptizati baptiſmo ioh̓is. Phariſei aūt et le giſꝑiti ꝯſiliū dei ſpreuerūt in ſemetip̄is nō baptizati ab eo. Ait autē dn̄s. Cui gͦ ſil̓es dicā hoīes generatōis huiꝰ. ⁊ cui ſil̓es ſūt: ſil̓es ſunt pueris ſedentibꝰ ī foro ⁊ loq̄ntibꝰ adīuicē ⁊ dicētibꝰ. Cātauimꝰ vobis tibijſ ⁊ nō ſaltaſtis. lamētauimꝰ ⁊ nō ploraſtis. Uenit em̄ ioh̓es baptiſta neqꝫ māducās panē neqꝫ bibēs vinuꝫ. et dicitꝭ demonem habꝫ. Uenit filiꝰ hoīs māducās ⁊ bibens ⁊ dicitis. Ecce hō vorax. M. ⁊ potator vi ni/ publicanoꝝ et pctōrum amicꝰ. ⁊ iuſtifi cata. L. eſt ſapiētia ab oībꝰ filijs ſuis. De phariſeo qui rogauit chriſtū māducare cū eo. ⁊ de Ma ria magdalena. L. vij. ¶ Cap. xlv. Ogauit aūt illū qͥdā de phariſeis vt māducaret cū illo. Et īgreſſus ¶ domū phariſei diſcubuit. Et ecce ml̓ier q̄ erat in ciuitate peccatrix/ vt agͦuit ꝙ accubuit ī domo phariſei attulit alaba ſtrū vnguēti. ⁊ ſtans retro ſecꝰ pedes eius lachrymis cepit rigare pedes eiꝰ. ⁊ capilliſ capitis ſui tergebat. et oſculabat̉ pedes eiꝰ ⁊ vngēto vngebat. Uidēs aūt phariſeꝰ qͥ vocauerat eū ait ītra ſe dicēs. Hic ſi eſſꝫ ꝓ pheta ſciret vtiqꝫ q̄ ⁊ qͣlis eſſet ml̓ier q̄ tan git eū. qꝛ peccatrix ē. Et rn̄dens ieſus dixit ad illū. Symō habeo tibi aliqͥd dicere At ille ait. Mgr̄ Dic. Duo debitores erāt cui dā feneratori. vnꝰ debebat denarios qͥngē tos. et aliꝰ qͥnqͣginta. Nō habentibꝰ ill̓ vn̄ redderēt donauit vtriſqꝫ. Quis gͦ eū plus diligit? Rn̄dens ſymon dixit. Eſtimo qꝛ iſ cui plꝰ donauit. At ille dixit ei. Recte iudi caſti. ⁊ ꝯuerſus ad mulierem dixit ſymoni. Uides hāc ml̓ierē? Int̓raui ī domū tuam aquā pedibꝰ meis nō dediſti. Hec autē la chrymis rigauit pedes meos ⁊ capill̓ ſuis terſit. Oſculū mihi nō dediſti. Hec aūt ex quo ītrauit nō ceſſat oſculari pedes meos. Oleo caput meū nō vnxiſti. hec aūt vngē to vnxit pedeſ meos. ꝓpt̓ qd̓ dico tibi. Re mittunt̉ ei pctā multa qm̄ dilexit multum Cui aūt minꝰ dimittit̉ minꝰ diligit. Dixit aūt ad illā. Remittunt̉ tibi pctā tua. Et ce perūt qͥ ſil̓ accūbebāt dicere intra ſe. Quis eſt h̓ qͥ etiā pctā dimittit? Dixit aūt ad mu rē. Fides tua te ſaluā fecit. Uade ī pace De occiſiōe Ioha nis. M. xiiij. R. vi. ¶ Capitulū. xlvi. Um. L. autē dies oportunꝰ acci diſſet Herodes natal̓ ſui cenā fec̄ Apͥncipibꝰ ⁊ tribunis et pͥmis gali lee. Cūqꝫ ītraſſꝫ filia ip̄iꝰ herodiadis ⁊ ſal taſſet in medio. M. et placuiſſet R. herodi ſil̓qꝫ recūbentibꝰ. Rex ait puelle. Pete a me qͥd vis et dabo tibi Et iurauit illi. qꝛ qͥcqͥd petieris dabo tibi licꝫ dimidiū regni mei. Que cū exiſſet dixit mr̄i ſue. Quid petam? At illa dixit. Caput ioh̓is baptiſte. Cūqꝫ introiſſet ſtatim cū feſtinatōe ad regē peti uit p̄monita. M. a matre ſua. Uolo. R ꝓ tinus inqͥt. M. da mihi hic in diſco caput ioh̓is baptiſte. Et ꝯtriſtatꝰ ē rex. et ꝓpt̓ iuſ iurādum ⁊ ꝓpt̓ ſimul diſcūbētes noluit eā ꝯtriſtare. ſed miſſo ſpiculatore p̄cepit affer ri caput ioh̓is in diſco. Et d̓dit illd̓ puelle ⁊ puella d̓dit mr̄i ſue. Quo audito diſcipu li eiꝰ venerūt ⁊ tulerūt corpꝰ eius. ⁊ poſue rūt illud ac. M. ſepelierūt in monumento R. ⁊. M. veniētes nūciauerūt ieſu. Qd̓ cū audiſſet ieſus ſeceſſit in nauiculā ī locū de ſertū ſeorſum. e probatica piſci ¶ Capitulū. xlvij. na. Iohānis. v. Oſt hoc erat dies feſtꝰ iudeorum. ⁊ aſcēdit ih̓s hieroſolymā. Eſt au tē hieroſolymis ꝓbatica piſcina q̄ cognomīat̉ hebraice bethſaida qͥnqꝫ porti cus habēs. In his iacebat ml̓titudo magͣ lāguētiū cecoꝝ claudoꝝ aridoꝝ expectāti um aque motū. Angelꝰ aūt dn̄i ẜm tꝑs de ſcēdebat ī piſcinā ⁊ mouebat̉ aqͣ. Et qͥ pri or deſcēdiſſet ī piſcinā poſt aq̄ motōem ſa nus fiebat a qͣcunqꝫ detinebat̉ infirmitate. Erat aūt ibi qͥdā hō. xxxviij. annos hn̄s in Monoteſſeron ſiue infirmitate ſua. Hūc cū vidiſſet ieſus iacē tem ⁊ cognouiſſet. qꝛ multū iā tp̄s hr̄et. di xit ei. Uis ſanꝰ fieri. Rn̄dit ei lāguidꝰ Dn̄e hoīem nō hēo. vt cū turbata fuerit aqͣ mit tat me in piſcinā. dū venio em̄ alus an̄ me deſcēdit. Dic̄ ei ieſus. Surge tolle graba tū tuū ⁊ ābula. Et ſtatī ſanꝰ factus ē hō et ſuſtulit grabatū ſuū ⁊ ābulabat. Erat autē ſabbatū in illa die. Dicebāt gͦ iudei illi qͥ ſa natꝰ fuerat. Sabbatū eſt. Nō licet tibi tol lere grabatū tuū. Rn̄dit eis. Qui me ſanuꝫ fecit ille mihi dixit: Tolle grabatum tuū ⁊ ambula. Interrogauerūt autē eū. Quis ē ille hō qͥ dixit tolle grabatū tuū ⁊ ambula. Is autē qͥ ſanus fuerat effectus neſciebat qͥs eſſet. Ih̓s aūt declinauit a turba ꝯſtitu ta in loco. Poſtea inuenit eū ieſus in tēplo ⁊ dixit ei. Ecce iā ſanꝰ factꝰ es/ iā noli pec care ne deterius tibi aliqͥd ꝯtingat. Abijt i le hō ⁊ nūciauit iudeis qꝛ ieſus eſſet qͥ fecit eū ſanuꝫ/ ꝓpterea ꝑſeq̄bant̉ iudei ieſum/ qꝛ hoc faciebat in ſabbato. Ieſus autē rn̄dit eis. Pr̄ meus vſqꝫ mō operatur ⁊ ego operor. Hic primo cepit Propt̓ea gͦ magis que dn̄s iudeis mani rebat eū iudei interfice feſtare diuinitateꝫ re. qꝛ non ſolū ſoluebat ſuā. qꝛ patrē vide ſabbatū. ſed ⁊ pr̄eꝫ ſuū licet haberet deū. dicebat deū. eqͥlē ſe faci ens deo. Rn̄dit itaqꝫ ih̓s ⁊ dixit eis. Amē amē dico vobis. nō p̄t filiꝰ a ſe qͥcqͣꝫ facere niſi qd̓ viderit pr̄em faciētē. Quecūqꝫ enī ille fecerit hec ⁊ filiꝰ ſil̓r facit. Pr̄ enī diligit filiū ⁊ oīa demōſtrat ei q̄ ip̄e facit. ⁊ maio ra his demonſtrabit ei Manifeſte loquit̉ oꝑa vt vos miremini. Sicut eniꝫ pr̄ ſuſcitat hic dn̄s de pr̄e ⁊ fi mortuoſ ⁊ viuificat. ſic lio. vn̄ iudeoꝝ in et filius qͦs vult viuifi dignatio ⁊ odium generat̉ ꝯtra ipſū cat. neqꝫ enī pr̄ iudicat quēqͣꝫ ſꝫ iudicium om̄e Et hic in verbis dedit filio. vt oēſ hono chriſti ꝯfundit̉ er rificēt filiū ſicut hono ror Arrij qui dixit rificāt pr̄em. qͥ nō ho chriſtū nō eē filiuꝫ naturalē pr̄is ne norificat filiū nō hono rificat patrē qͥ miſit il qꝫ pr̄i ꝯſubſtātialē lū. Amē amē dico vo neqꝫ coet̓nū ſꝫ mi bis. qꝛ qͥ v̓bū meū au norem pr̄e dicētis. dit ⁊ credit ei qui miſit Eſt qn̄ non fuit fi. me habꝫ vitā et̓nā ⁊ in liꝰ quaſi qui cepe iudiciū nō venit ſꝫ trā rit ex tēpore. ſit a morte ī vitā. Amē do mortui audiēt vocē filij dei. ⁊ qͥ audie rint viuēt. Sicut enī pr̄ habꝫ vitā ī ſemet ip̄o. ſic d̓dit ⁊ filio vitā hr̄e ī ſemetip̄o. ⁊ po teſtatē dedit ei iudiciū facere qꝛ filiꝰ hoīs ē Nolite mirari hͦ. qꝛ veniet hora in qͣ oēs qͥ in monumētis ſunt audiēt vocē eiꝰ. ⁊ ꝓce dēt qͥ bona fecerūt ī reſurrectōem vite. qͥ ve ro mala egerūt ī reſurrectōem iudicij. Non poſſum ego a meip̄o facere qͥcqͣꝫ. ſed ſicut audio iudico ⁊ iudiciū meū iuſtū ē. qꝛ non q̄ro voluntatē meā ſed eiꝰ qͥ miſit me. Si ego teſtimoniū ꝑhibeo de me teſtimoniuꝫ meū nō ē verū. Aliꝰ ē qͥ teſtimoniū ꝑhibꝫ d̓ me. et ſcio qꝛ verū ē teſtimoniū eiꝰ qd̓ ꝑhi bet de me. Uos miſiſtis ad Ioh̓em ⁊ teſti moniū ꝑhibuit ꝟitati. Ego aūt nō ab hoīe teſtimoniū accipio/ ſꝫ hͦ dico vt vos ſalui ſitis. Ille erat lucerna ardēs et lucēſ. Uos aūt voluiſtis ad horā exultare in luce eius Ego aūt habeo teſtimoniū maiꝰ iohanne. Oꝑa enī q̄ dedit mihi pr̄ vt ꝑficiaꝫ ea. ip̄a oꝑa q̄ ego facio teſtimoniū ꝑhibēt de me qꝛ pr̄ me miſit. et qͥ miſit me pater ip̄e teſti moniū ꝑhibet de me. Neqꝫ vocē eiuſ vnqͣꝫ audiſtꝭ/ neqꝫ ſpēm eiꝰ vidiſtis. et v̓bū eius nō habetis ī vobis manēs. qꝛ quē miſit il le huic vos nō creditis. Scrutamī ſcpͥtu ras qꝛ vos putatꝭ ī ip̄is vitā et̓nā habere. ⁊ ille ſunt q̄ teſtimoniū ꝑhibent de me. ⁊ n̄ vultis venire ad me vt vitā habeatis. Cla ritatē ab hoībꝰ nō accipio ſed cognoui voſ qꝛ dilectōem dei nō habetis ī vobis. Ego veni ī noīe pr̄is mei ⁊ nō accepiſtꝭ me. Si aliꝰ venerit in noīe ſuo illū accipietꝭ. Quō poteſtis vos credere qͥ gl̓iam ab inuicē ac cipitis. ⁊ gl̓iam q̄ a ſolo deo eſt nō q̄ritis? Nolite putare qꝛ ego accuſaturus ſim voſ apud patrē. Eſt qͥ accuſat vos moyſes in qͦ ſperatis. Si enī crederetꝭ moyſi credere tis forſitan ⁊ mihi. de me eī ille ſcpͥſit. Si enī illiꝰ lr̄is nō creditis. quō verbis meis credetis? De herode dicente ioh̓eꝫ ſurrexiſſe ⁊ miracula facere. Matth̓. xiiij. R. viij. L. ix ¶ Capitulū. xlviij Udiuit. L. aut herodes tetrarcha famā M. d̓ ieſu. ⁊ oīa. L. q̄ fiebāt ab eo. manifeſtū. R. enī factū ē no mē eiꝰ. ⁊ heſitabat. L. eo ꝙ diceret̉ a qͥbuſ dā ꝙ ioh̓es ſurrexit a mortuis. A qͥbuſdā ꝟo qꝛ helyas apparuit. Ab alijs aūtꝙ ꝓ pheta vnꝰ de antiqͥs ſurrexerit. ⁊ M. ait he. Unum ex quattuor rodes. Ioh̓em ego decollaui. qͥs ē iſte de qͦ ego talia audio? Et q̄rebat videre eū. ⁊ M ait pueris ſuis. Hic eſt ioh̓es baptiſta. ip ſe ſurrexit a mortuis. et virtutes oꝑant̉ ī eo quē. R. ego decollaui Iohannē hic a mor tuis ſurrexit. Ie reditu apoſto loꝝ ad xp̄m. R. vi. L. ix. Cap̄. xlix. T. L. reuerſi apl̓i ꝯueniētes. R. ad ih̓m renūciauerūt ei oīa q̄ egerant ⁊ docuerāt. ⁊ ait illis. Uenite ſeorſuꝫ in de ſertū locū ⁊ reqͥeſcite puſillū. Et aſſumptꝭ L. illis ſeceſſit ſeorſum in locū deſertū qui eſt bethſaida. Erāt. R. em̄ qͥ veniebāt ⁊ re dibāt ml̓ti ⁊ nec ſpaciuꝫ maducādi hēbāt. De quiqꝫ panibus ⁊ duobꝰ ꝓiſcibus. M. xiiij. R. vi. L. ix. I. ¶ Capitulum. l. T aſcēdētes. R. ī nauī abier̄t trās mare. I. galylee qd̓ ē tyberiadis in deẜtū R. locū. qd̓. M. cu. L. audiſſent tur be ſecute ſūt eū. Et. R. vider̄t eos abeūtes ⁊ cognouerūt multi ⁊ pedeſtres de om̄ibuſ ciuitatibꝰ ꝯcurrerūt illuc ⁊ p̄uenerunt eos. Et exiēs vidit turbā ml̓tā ieſus. ⁊ miẜtus eſt ſuꝑ eos. qꝛ erāt ſicut oues nō habentes paſtorē. ⁊ excepit L. illos. ⁊ loq̄bat̉ illis de regno dei. ⁊ R. cepit illoſ docere ml̓ta. ⁊ cu rauit M. lāguidos eoꝝ. Seq̄bat̉ L. autē illū ml̓titudo magna. qꝛ videbāt ſigna que faciebat ſuꝑ his qͥ īfir Glo. mabāt̉. Abijt āt ī mō Uidet̉ hoc eſſe ſe tē ih̓ſ ⁊ ibi ſedebat cū di cundū paſca alteꝝ ſcipul̓ ſuis. Erat autēᵐ a primo iā dicto ⁊ ꝓximū paſca dies feſtꝰ ab illo quo fuit oc iudeorū. Ueſpe. M. ciſus aūt facto acceſſerunt ad eū diſcipuli eiꝰ di cētes. Deſertꝰ eſt locꝰ ⁊ hora iā p̄terijt. di mitte turbas vt eūtes ī caſtella C. villaſqꝫ q̄ circa ſunt diuertāt. vt inueniāt eſcas. vt emāt R. cibos qͦs māducēt. qꝛ in loco L. deſerto ſumꝰ. Ieſus M. aūt dixit eis. Nō habēt neceſſe ire. date ill̓ vos manducare. Cū L. ſubleuaſſet gͦ ocl̓os ieſus et vidiſſꝫ qꝛ ml̓titudo maxima veniſſet ad euꝫ dixit ad philippū. Unde ememꝰ panes vt mā ducēt hi? Hoc aūt dicebat tēptās eū. Ip̄e enī ſciebat qͥd eſſꝫ facturꝰ. Rn̄dit ei philip pꝰ. Ducētoꝝ denarioꝝ panes n̄ ſufficiunt vt vnuſqͥſqꝫ modicū qͥd accipiat. ⁊. R. di xit eis. qͦt panes habetꝭ? Itē ⁊ videte. Dixit ei vnꝰ ex duodecim andeas frat̓ ſymonis petri. Eſt puer. vnꝰ h̓ habēs qͥnqꝫ panes ordeaceos ⁊ duos piſces. Sꝫ ⁊ hec qͥd ſt̓ int̓ tātos? niſi L. forte nos eamꝰ ⁊ emamꝰ ī oēꝫ hāc turbā eſcas. Dic̄ I. gͦ ih̓s. Facite hoīes diſcūbere ꝑ qͥnia. L. qͥngētos Erat aūt fenū ml̓tū ī loco. Diſcubuerūt gͦ viri qͣ ſi numero qͥnqꝫ milia in ꝑtes. R. ꝑ cētenos ⁊ qͥnqͣgenos. Accepit. I. gͦ ieſus panes et intuēs R. in celū bn̄dixit ⁊ fregit. Et cum gr̄as I. egiſſꝫ dedit R. diſcipul̓ ſuis vt po nerēt an̄ eos. Diſcipuli M. aūt deder̄t tur bis. Sil̓r aūt ⁊ de piſcibꝰ diſtribuit diſcū bentibꝰ qͣntū volebāt. Ut aūt īpleti ſūt L. oēs ⁊ ſaturati dixit diſcipul̓ ſuiſ. Colligite q̄ ſuꝑauerūt fragmēta ne ꝑeant. Colleger̄t gͦ ⁊ īpleuerūt duodecim R. cōphinos fra gmētoꝝ ex qͥnqꝫ panibꝰ ordeaceiſ ⁊ duobꝰ piſcibꝰ q̄ ſuꝑfuerāt his qͥ māducauerant. Māducātiū M. autē fuit nūerꝰ qͥnqꝫ mi lia viroꝝ. exceptiſ ml̓ie ribꝰ ⁊ ꝑuul̓. ⁊ R. ſtatim Sicut Aug. hic no coegit diſcipulos ſuos tat. Si non fieret aſcēdere ī nauim vt p̄ per eundē euāgeli cederēt. eū trās fretū a ſtā mētio de ſecun da refectōe ſeptem bethſaida dū ip̄e dimit teret ppl̓m. Illi gͦ ho panuꝫ videret̉ eſſe int̓ euāgeliſtas cō mīeſcū vidiſſent qd̓ fe tradictō quaſi nar cerat ſignū dicebat. qꝛ rarēt ꝯtrarie vnā h̓ ē v̓e ꝓph̓a qͥ vēturus ē ī mūdū. Ih̓s aūt cū ⁊ eandē refectōeꝫ. ⁊ hoc vicꝫ pro cō cogͦuiſſꝫ ꝙ vēturi eēt et raperent eū ⁊ facerēt cordantia taliū vt eū regeꝫ fugit in mōtē dicāt̉ plurieſ facta iteꝝ ip̄e ſolꝰ orare. Ue que non niſi ſemel ſꝑe āt facto ſolꝰ erat ibi vidēt̉ eſſe narrata Ie ambulatione chriſti ſupͣ mare. M. xiij. R. vi. I. vi. ¶ Capitulū li. .I. aūt ſero factū ē deſcēderunt diſcipuli eiꝰ ad mare. et cū aſcēdiſ ſent nauim veniūt trās mare ī capharnaū. ⁊ tenebre iam facte erāt. et n̄ venerat ad eoſ ieſus. Mare aūt vēto magno flāte exurge bat. Nauicula M. aūt in medio mari ia ctabat̉ fluctibꝰ. Erat aūt vētꝰ ꝯͣriꝰ eis. et vi dit eos laborātes ī remigādo. Cū L. gͦ re migaſſent ſtadia qͣſi vigintiqͥnqꝫ aut trigī ta circa. R. qͣrtā vigiliā noctꝭ venit ad eos ābulās ſupͣ mare. ⁊ volebat p̄terire eos. At illi vt viderūt eū ambulātē ſupͣ mare puta uer̄t fantaſma eſſe. et exclamauer̄t p̄ timore Monoteſſeron ſiue M. Oēs. R. em̄ viderūt eū ⁊ ꝯturbati ſūt Statī M. qꝫ ih̓s locutꝰ ē eis dicēs. Habe te fiduciā. Cōfidite. R. ego ſum. Nolite ti mere. Rn̄dēs. M. āt Petrꝰ dixit. Dn̄e ſi tu es iube me venire ad te ſuꝑ aqͣs. At ip̄e di xit. Ueni. Et deſcēdēs petrus de nauicula ābulabat ſuꝑ aqͣs vt veniret ad ieſum. Ui dēs āt ventū validū timuit. Et cū cepiſſet mergi clamauit dicēs. Dn̄e ſaluū me fac. ⁊ ꝯtinuo ih̓s extēdēs manū app̄hēdit euꝫ et ait illi. Modice fidei qͣre dubitaſti? Uolu erūt. I. gͦ eū reciꝑe in nauī. Et. M. cū aſcē diſſet in nauiculā ceſſauit ventꝰ. ⁊. R. mul to magꝭ ītra ſe ſtupebāt. nō em̄ ītellexerāt d̓ panibꝰ. erat em̄ cor eoꝝ excecatū. Qui. M aūt in nauicula erāt. vener̄t ⁊ adorauer̄t eū dicentes. Uere filiꝰ dei es. ⁊. I. ſtatī nauis fuit ad terrā ad quā ibāt. ⁊. M. cū tranſfre taſſent vener̄t in t̓rā genezareth. ⁊. R. appli cuerūt. Cūqꝫ egreſſi fuiſſent d̓ naui ꝯtinuo cogͦuer̄t eū. ⁊ ꝑcurrētes ꝑ vniuerſam regio nē illā ceper̄t in grabatis eos qͥ male hēbāt trāſferre vbi eū audiebāt eē. ⁊ qͦcūqꝫ introi bat in vicos vel in villas aut ciuitates in plateis ponebāt infirmos ⁊ dep̄cabant̉ eū vt vel fimbriā veſtimenti eius tangerent. ⁊ quot qͦt tangebāt eum ſalui fiebāt. De predicatōne eu chariſtie. Io. vi. ¶ Capl̓m. lij. Ttera autē die turba q̄ ſtabat trās mare vidit qꝛ nauicula alia nō erat ibi niſi vna. Et qꝛ nō ītroiſſet ih̓s cū diſci pul̓ ſuis ī nauī ſꝫ ſoli diſcipuli eiꝰ abijſſent Alie ꝟo ſuꝑuener̄t naues a tyberiade iuxta locū vbi māducauerāt panē gr̄as agentes deo. Cū gͦ vidiſſent turbe/ qꝛ ih̓s n̄ erat ibi neqꝫ diſcipuli eiꝰ aſcēder̄t nauicl̓as ⁊ vene rūt capharnauꝫ q̄rētes ih̓m. ⁊ cū īueniſſent eū Augꝰ dicit ꝙ Ca trās mare dixerunt ei. pharnaū eſt iuxta Rabbi qn̄ huc vēiſti? ſtagnū genezar qd̓ rn̄dit ih̓s ⁊ dixit. Amē dicit̉ mare amē dico vob̓ q̄ritꝭ me nō qꝛ vidiſtꝭ ſigna/ ſꝫ qꝛ māducaſtꝭ ex pani bus ⁊ ſaturati eſtꝭ. Oꝑamī nō cibū qͥ ꝑit ſꝫ qͥ ꝑmāet in vitā et̓nā quē filiꝰ hoīs vob̓ da bit. hūc em̄ pr̄ ſignauit d̓s. Dixer̄t gͦ ad eū. Quid faciemꝰ vt oꝑemur oꝑa dei? Rn̄dēs ih̓s ⁊ dixit eis. Hoc ē opꝰ dei vt credatꝭ in eū quē miſit ille. Dixer̄t ei. Qd̓ gͦ tu facis ſi gnū vt videamꝰ ⁊ credamꝰ tibi? Quid oꝑa ris. Pr̄es nr̄i māducauer̄t māna in deẜto ſic̄ ſcriptū eſt. Panē de celo dedit eis man ducare. Dixit gͦ eis ih̓s. Amē amē dic̄o vo bis. Nō moyſes dedit vob̓ panē de celo. ſꝫ pr̄ meus dat vob̓ panē de celo veꝝ. Panis em̄ dei ē qͥ deſcēdit de celo/ ⁊ dat vita mun do. Dixer̄t gͦ ei. Dn̄e ſꝑ da nob̓ hūc panem Dixit āt eis ih̓s. Ego ſum panis vite qͥ ve nit ad me nō eſuriet. ⁊ qͥ credit in me nō ſiti et vnqͣꝫ. Sꝫ dixi vob̓/ qꝛ ⁊ vidiſtꝭ me ⁊ nō credidiſtis. Oē qd̓ dat mihi pr̄ ad me ve niet. ⁊ eū qͥ venit ad me non eijciā foras. qꝛ deſcēdi de celo. nō vt faciā volūtatē meā ſꝫ volūtatē eiꝰ qͥ miſit me. Hec eſt āt volūtas eiꝰ qͥ miſit me pr̄is. vt oē qd̓ dedit mihi nō ꝑdā ex eo/ ſꝫ reſuſcitē illd̓ in nouiſſimo die. Hec ē em̄ volūtas pr̄is mei qͥ miſit me/ vt oīs qͥ videt filiū ⁊ credit in eū hēat vitā et̓ naꝫ/ ⁊ ego reſuſcitabo eū in nouiſſimo die. Murmurabant gͦ iudei de illo. qꝛ dixiſſet. Ego ſum panis qͥ de celo deſcēdi. Et dice bat. Nōne hic eſt ih̓s filiꝰ ioſeph cuiꝰ nos nouimꝰ pr̄em ⁊ mr̄eꝫ. Quō gͦ dicit h̓ quia de celo deſcēdi? Reſpōdit gͦ ih̓s ⁊ dixit eiſ Nolite murmurare inuicē. Nemo p̄t vēire ad me niſi pr̄ meꝰ qͥ miſit me traxerit illuꝫ. ⁊ ego reſuſcitabo euꝫ ī nouiſſimo die. Eſt ſcpͥtū ī ꝓphetis. Et erūt hoīes docibiles dei. Oīs qͥ audiuit a pr̄e et didicit venit ad me. nō qꝛ pr̄em vidit qͥſqͣꝫ niſi is qͥ ē a deo hic videt pr̄em. Amē amē dico vob̓. qͥ cre dit ī me hꝫ vitā et̓naꝫ. Ego ſū panis vite. Pr̄es vr̄i manducauerūt māna ī deẜto ⁊ mortui ſunt. Hic ē panis d̓ celo deſcēdens vt ſi qͥs ex ip̄o māducauerit n̄ moriat̉. ego ſum panis viuꝰ qͥ de celo deſcēdi. ſi qͥs mā ducauerit ex hͦ pane viuet ī et̓nū. Et paniſ quē ego dabo caro mea ē ꝓ mūdi vita. Li tigabāt gͦ iudei adīuicē dicētes. Quō p̄t h̓ nob̓ dare carnē ſuā ad māducādū? Dixit gͦ eis ieſus. Amē amē dico vob̓. Niſi mādu caueritis carnē filij hoīs ⁊ biberitꝭ eiꝰ ſan guinē nō habebitꝭ vitā ī vob̓. Qui mādu cat meā carnē ⁊ bibit meū ſanguinē hꝫ vi tā et̓nā. ⁊ ego r̄ſuſcitabo eū ī nouiſſimo die Caro enī mea ꝟe ē cibꝰ. ⁊ ſanguis meꝰ ꝟe eſt potꝰ. Qui manducat meā carnē ⁊ bibit meū ſanguinē ī me manet ⁊ ego ī illo. Si cut miſit me viuēs pr̄ ⁊ ego viuo ꝓpter pa trē. Et qͥ māducat me ⁊ ip̄e viuet ꝓpt̓ me. Hic eſt panis qui de celo deſcendit Non ſi cut manducauerūt patres veſtri manna et mortui ſunt. Qui māducat hūc panem vi uet in eternū ¶ Hec dixit ī ſynagoga docēſ Unum ex quattuor in capharnaū. Multi gͦ ex diſcipul̓ audiē tes dixer̄t. Durꝰ eſt h̓ ẜmo et qͥs p̄t eū audi re? Sciēs aūt ieſus apud ſemetip̄m quia murmurarēt de hͦ diſcipuli eius. dixit eis. Hoc vos ſcādalizat? Si gͦ videritꝭ filiuꝫ hoīs aſcēdentē vbi erat pͥus. Spūs ē qui viuificat. caro nō ꝓdeſt qͥcqͣꝫ. Uerba q̄ ego locutꝰ ſū vob̓ ſpūs ⁊ vita ſūt. Sꝫ ſūt qͥdā ex vob̓ qͥ nō credūt. Sciebat enī ab initio ieſus qͥ erāt credētes ⁊ qͥs traditurꝰ eēt eū. ⁊ dicebat. ꝓpt̓ea dixi vob̓ qꝛ nemo pōt ve nire ad me niſi ei datū fuerit a pr̄e meo. Ex hͦ multi diſcipuloꝝ eiꝰ abierūt retro ⁊ iam nō cū illo ambulabāt. Dixit gͦ ieſus ad du odecim. Nunqͥd et vos vultis abire? Re ſpōdit gͦ ei Symon petrꝰ. Dn̄e ad quē ibi mꝰ? Uerba vite et̓ne habes. ⁊ noſ credimꝰ ⁊ ꝯgͦuimꝰ qꝛ tu es xp̄s filiꝰ dei. Rn̄dit ei ie ſus. Nōne ego vos duodecim elegi ⁊ vnꝰ ex vob̓ diabolꝰ ē? Dicebat aūt de iuda ſy monis ſcariothis. hic enī erat traditurꝰ eū cuꝫ eſſet vnus ex duodecim De miſſione ſeptu agintaduoꝝ diſcipuloꝝ. L. x ¶ Cap̄. liiij. Oſt hͦ aūt deſignauit dn̄s ⁊ alios lxxij. ⁊ miſit illos binos an̄ faciem ſuā ī oēm ciuitatē et locū qͦ erat ip̄e vēturꝰ. Et dicebat ill̓. Meſſis qͥdē multa; oꝑarij aūt pauci. Rogate gͦ dn̄m meſſis vt mittat oꝑarios ī meſſeꝫ ſuā. Ite/ ecce ege mitto vos ſic̄ agnos int̓ lupoſ. Nolite por tare ſacculū neqꝫ perā neqꝫ calciamēta ⁊ ne minem ꝑ viā ſalutaueritis. In quācunqꝫ domū ītraueritꝭ pͥmū dicite pax huic do mui. Etſi ibi fuerit filiꝰ pacis reqͥeſcet ſuꝑ illā pax vr̄a. Sin aūt ad vos reuertet̉. In eadē aūt domo manete edentes ⁊ bibētes q̄ apud illos ſūt. Dignꝰ eſt enī oꝑariꝰ mer cede ſua. Nolite trāſire d̓ domo ī domum Et in quācūqꝫ ciuitatē intraueritꝭ et ſuſce perīt vos māducate q̄ apponūt̉ vob̓ et cu rate infirmos qͥ in illa ſunt ⁊ dicite ill̓. Ap propinqͣbit in vos regnū dei. In qͣmcūqꝫ aūt ciuitatē intraueritꝭ et nō receperīt vos exeūtes de plateis eiꝰ dicite. Etiā puluerē qͥ adheſit pedibꝰ nr̄is de ciuitate vr̄a exter gimꝰ ī vos. Tn̄ hͦ ſcitote qꝛ appropinqua bit regnū dei. Dico vob̓ qꝛ zodomis ī die illa remiſſiꝰ erit qͣꝫ illi ciuitati. Ie maledictōibus ciuitatum ī qͥbꝰ p̄dicauerat chriſtꝰ. M. xi. E. x. R. iiij. ¶ Capitulū liiij. Unc. M. cepit exprobrare ciuita tibꝰ ī qͥbꝰ facte ſūt pl̓ime v̓tutes eiꝰ qꝛ nō egiſſent pnīam. Ue. L. tibi M. corrozaym ve tibi bethſayda. qꝛ ſi ī ty ro ⁊ ſydōe facte fuiſſent v̓tutes q̄ ī vob̓ fa cte fuerūt olim ī cilicio ⁊ cinere ſedētes pe niterēt. Uerūtn̄ dico. M. vob̓ tyro ⁊ ſydōi remiſſius erit ī die iudicij qͣꝫ vob̓. Et tu ca pharnaū. nūqͥd vſqꝫ ad celū exaltaberꝭ? vſ qꝫ ad īfernū deſcēdeſ. qꝛ ſi ī zodomis facte fuiſſent v̓tutes q̄ in te facte ſunt forte māſiſ ſent vſqꝫ ī hūc diē. Uerūtn̄ dico vob̓ qꝛ ter re zodomoꝝ r̄miſſiꝰ erit ī die iudicij qͣꝫ tibi Qui vos. L. audit me audit. ⁊ qͥ vos ſper nit me ſpernit. Qui aūt me ſpernit/ ſpernit eū qͥ me miſit. Et R. veniūt ad domū ⁊ cō uenit iteꝝ turba ita vt n̄ poſſēt neqꝫ paneꝫ māducare. Et cū audiſſent ſui diſcipl̓i exie rūt tenere eū. Dicebāt eī qm̄ ī furorē v̓ſuſ ē De demonio mu to. M. xij. R. iij. L. xi Ca. lv. Blatꝰ M. ē ieſu demoniū habenſ cecꝰ ⁊ mutꝰ. ⁊ L. erat eijciēs d̓mo niū ⁊ illd̓ erat mutū Et cū eieciſſꝫ d̓moniū locutꝰ ē mutꝰ. Curauit M. āt eū ita vt lo queret̉ ⁊ videret. ⁊ admirate L. ſūt turbe. ⁊ dicebāt. M. nūqͥd h̓ ē filiꝰ dauid? Phari ſei āt ⁊ ſcribe. R. qͥ ab hierl̓ymis d̓ſcēderāt audiēteſ. M. dixer̄t. qm̄ R. beelzebub hꝫ. ⁊ L. ī beelzebub pͥncipe d̓mōioꝝ eijc̄ d̓mōia Alij tēptātēs ſignū d̓ celo q̄rebāt ab eo Et R. ꝯuocatꝭ eis ip̄e L. vt vidit cogitatōnes eoꝝ ī ꝑabol̓. R. dicebat illis. Quō p̄t ſatha nas ſathanā eijcere? Oē L. regnū ī ſeip̄ꝫ di uiſū d̓ſolabit̉ ⁊ domꝰ ſupͣ domū cadet. ⁊. R nō p̄t ſtare regnū illd̓. ⁊ oīs. M. ciuitas vl̓ domꝰ diuiſa ꝯͣ ſe nō ſtabit. Si. L. āt ſatha nas ī ſeip̄m diuiſus ē. quō ſtabit regnū ip ſiꝰ? Si. R. ſathanas ꝯſurrexerit ī ſeip̄m diſ ꝑtitꝰ ē ⁊ nō pot̓it ſtare ſꝫ finē hꝫ. qꝛ dicitꝭ in beelzebub eijcere me demonia. Si āt ego ī beelzebub eijcio demonia. filij vr̄i in qͦ eij ciūt? Iō ip̄i iudices vr̄i er̄t. Porro ſi ī digi to dei. ſpū. M. dei eijcio. L. demonia ꝓfe cto ꝑueīt ī vos regnū dei. Cū fortꝭ armatꝰ cuſtodit atriū ſuū ī pace ſūt oīa q̄ poſſidet Nemo. R. p̄t vaſa fortꝭ īgreſſus ī domū di riꝑe niſi pͥus fortē alliget. Si L. āt fortior eo ſuꝑueniēs vicerit eū. vniuerſa vaſa eiuſ aufert ī qͥbꝰ ꝯfidebat ⁊ ſpolia eiꝰ diſtribuet ⁊. R. tūc domū eiꝰ diripiet. Qui nō ē mecū Monoteſſeron ſiue aduerſū me ē. ⁊ qͥ nō colligit mecū diſꝑget. Amē R. dico vob̓ qm̄ oīa dimittent̉ filijs hoīm pctā ⁊ blaſphēie qͥbꝰ blaſphemauer̄t Qui aūt blaſphemauerit in ſpm̄ ſctm̄ non hēbit remiſſiōꝫ ī et̓nū. ſꝫ reꝰ erit et̓ni d̓licti. qm̄ dicebāt. ſpm̄ īmūdū hꝫ. Quicūqꝫ M dixerit v̓bū ꝯͣ filiū hoīs r̄mittet̉ ei. Qui āt dixerit ꝯͣ ſpm̄ſanctū v̓bū nō remittetur ei neqꝫ ī hͦ ſecl̓o neqꝫ ī futuro Aut facite arbo rē bonā ⁊ fructū eiꝰ bonū. Aut facite arbo rē malā ⁊ fructū eiꝰ malū. Siqͥdē ex fructu arbor cogͦſcit̉. Progenies viperaꝝ quō po teſtis bona loqͥ cū ſitꝭ mali? Ex abūdātia eī cordis os loqͥt̉. Bonꝰ hō d̓ theſauro bo nō ꝓfert bōa. ⁊ malꝰ hō d̓ theſauro malo ꝓ fert mala. Dico aūt vob̓ qm̄ d̓ oī ꝟ̓bo ocio ſo qd̓ locuti fuerint hoīes reddēt rōem de eo in die iudicij. Ex v̓bis enī tuis iuſtifica beris ⁊ ex v̓bis tuis ꝯdēnaberis. Cū M aūt L. īmūdꝰ ſpūs exierit ab hoīe ābulat ꝑ loca arida q̄rēs reqͥem ⁊ nō īuenit. Tūc dicit. Reuertar ī domū meā vn̄ exiui. ⁊ ve niēs īuenit eā vacātē. ſcopis mūdatā et or natā. Tūc vadit ⁊ aſſumit ſeptē alios ſpiri tus ſecū neqͥores ſe ⁊ ītrātes hītāt ibi. ⁊ fi unt nouiſſima homīs illiuſ peiora pͥoribꝰ. Sic erit ⁊ generatōi huic peſſime. Factuꝫ L. eſt cū hͦ diceret. Extollēs vocē q̄dā mu lier de turba dixit illi. Btūs vēter qͥ te por tauit ⁊ vbera q̄ ſuxiſti. At ille dixit. Quinī mo Btī qͥ audiūt v̓bū dei ⁊ cuſtodiūt illd̓ De matre ieſu ⁊ fra tribꝰ q̄rētibꝰ loqͥ ei. M. xij. R. iij. L. viij. ¶ Capitulū lvi. Dhuc. M. eo loq̄nte ad turbas eo cemr̄ eiꝰ ⁊ fr̄es eiꝰ foris ſtabāt q̄rē tes loqͥ ei. Nō eī poterāt adire p̄ turba. ⁊ R miſer̄t ad eū vocātes eū. ⁊ ſedebat circa eū turba. Dixit. M. aūt ei qͥdā. Ecce mr̄ tua ⁊ frēs tui foris ſtāt q̄rētes te L. videre. At M. ip̄e rn̄dēs dicēti ſibi ait. Que ē mater mea; ⁊ qͥ ſunt frēs mei? ⁊. R. circūſpiciens eos qͥ ī circūitū eiꝰ ſedebāt. ⁊ M. extēdenſ manꝰ ſuas ī diſcipl̓os ſuos dixit. Ecce mr̄ mea ⁊ frēs mei. Quicūqꝫ enī fecerit volūta tē pr̄is mei qͥ in cel̓ ē ip̄e meꝰ frater ſoror et mr̄ eſt. Mr̄. L. mea ⁊ frēs mei ſūt hi qͥ ver bum dei audiūt et faciūt. De petētibus ſignū de celo. M. xij. L. xi. ¶ Ca. lvij. Unc. M. rn̄derūt ei qͥdā d̓ ſcribis ⁊ phariſeis dicētes. Mgr̄ volumus a te ſi gnū videre. Cōcurrētibꝰ. L. aūt turb̓ cepit dicere. Generatio hec generatio neqͣꝫ ē. Ge neratio. M. mala ⁊ adult̓a ſignū q̄rit. et ſi gnū nō dabit̉ ei niſi ſignū Ione ꝓph̓e Nā L. ſic̄ Ionas fuit ſignū niniuitꝭ. ita erit fi liꝰ hoīs generatōi iſti. Sic̄ M. em̄ ionas fuit ī vētre ceti tribꝰ diebꝰ ⁊ tribꝰ noctibꝰ. ſic erit filiꝰ hoīs ī corde t̓re tribꝰ diebꝰ ⁊ tribuſ noctibꝰ. Uiri niniuite ſurgēt ī iudicio cuꝫ generatōe iſta ⁊ ꝯdēnabūt eā. qꝛ pnīaꝫ ege rūt ī p̄dicatōe ione. Et ecce plꝰ qͣꝫ ionas h̓. Regina auſtri ſurget ī die iudicij cū genera tōe iſta. ⁊ ꝯdēnabit eā. qꝛ venit a finibꝰ t̓re audire ſapīaꝫ ſalomōis. Et ecce plꝰ qͣꝫ ſalo mō h̓. Nēo. L. lucernā accēdit ⁊ ī abſcōdi to ponit neqꝫ ſub modio ſꝫ ſuꝑ cādelabrū vt qͥ īgrediant̉ lumē videāt. Lucerna cor ꝑis tui oculꝰ tuus. Si oculꝰ tuꝰ fuerit ſim plex totū corpꝰ tuū lucidū erit. Si aūt ne quā fuerit etiā corpꝰ tuū tenebroſū erit. vi de gͦ ne lumē qd̓ ī te ē tenebre ſint. Si ergo corpꝰ tuū totū lucidū fuerit nō habēs ali qua ꝑtē tenebraꝝ erit lucidū totū. ⁊ ſic̄ lu cerna fulgoris illumīabit te. De diſcipulis qui bus demonia ſubijciebāt̉. M. xi. L. x. Euerſi. L. ſūt aūt oēs Ca. lviij lxxij. diſcipuli cū gaudio dicentes Dn̄e etiā d̓monia ſubijciūt̉ nob̓ ī noīe tuo. Et ait ill̓. Uidebā ſathanā ſic̄ ful gur d̓ celo cadētē. ⁊ ecce dedi vob̓ ptātē cal cādi ſuꝑ ẜpētes ⁊ ſuꝑ ſcorpiōes ⁊ ſuꝑ oēm ptātē īimici ⁊ nihil vos nocebit. Uerūtn̄ ī hͦ nolite gaudere qꝛ ſpūs vob̓ ſubijciūtur. Gaudete aūt qꝛ noīa vr̄a ſcpͥta ſunt ī celis In ip̄a aūt hora exultauit ih̓s ī ſpūſctō. et M. rn̄dēs. L. dixit. Confiteor tibi pr̄ dn̄e celi ⁊ terre/ qꝛ abſcōdiſti hͨ a ſapiētibꝰ ⁊ pru dētibꝰ ⁊ reuelaſti ea ꝑuulis. Ita pat̓. qꝛ ſic placuit an̄ te. Oīa mihi tradita ſunt a pr̄e meo. Et. L. nemo. M. ſcit qͥ ſit filiꝰ niſi pr̄ neqꝫ qͥ ſit pr̄ niſi filiꝰ/ ⁊ cui voluerit filiꝰ re uelare. ⁊ ꝯuerſus ad diſcipulos ait. Beati oculi qͥ vidēt q̄ vos videtis. Dico em̄ vob̓ qꝛ ml̓ti reges ⁊ ꝓph̓e voluer̄t videre q̄ vos videtis ⁊ nō vider̄t. ⁊ audire q̄ auditis ⁊ n̄ audierūt. Uenite ad me oēs qͥ laboratis et onerati eſtꝭ ⁊ ego reficiā vos. Tollite iugū meū ſuꝑ vos. ⁊ diſcite a me. qꝛ mitꝭ ſum et humil̓ corde. ⁊ īuenietꝭ requiē aīabꝰ veſtrꝭ. Iugū em̄ meū ſuaue ē ⁊ onus meū leue Unum ex quattuor De ſamaritano cu rāte vulneratū. L. x. Capl̓m. lix. T ecce qͥdā legiſpitus ſurrexit tem ptās illū ⁊ dicēs. Magr̄ qͥd faciē do vita et̓nā poſſidebo. At ille dixit ad euꝫ In lege qͥd ſcriptū ē? Quō legis? At ille rn̄ dēs dixit. Diliges dn̄m deū tuū ex toto cor de tuo ⁊ tota aīa tua ⁊ ex oībꝰ viribꝰ tuis/ ⁊ ex oī mēte tua/ ⁊ ꝓximū tuuꝫ ſic̄ teip̄m. Di xitqꝫ illi. Recte rn̄diſti. hͦ fac ⁊ viues. Ille aūt volēs iuſtificare ſeip̄m dixit ad ieſum. ⁊ qͥs ē meus ꝓximꝰ? Suſpiciēs āt ih̓s di xit. Hō qͥdā deſcendebat ab hierl̓m in ieri cho ⁊ īcidit in latrones qͥ etiā deſpoliauer̄t eū ⁊ plagis īpoſitis abierūt ſemiuiuo reli cto. Accidit aūt vt ſacerdos qͥdā deſcende ret eadē via ⁊ viſo illo p̄teriuit. ſil̓r ⁊ leuita. cū eēt ſecus locū ⁊ videret eū ꝑtrāſijt. Sa maritanus aūt qͥdā iter faciēs venit ſecus eū ⁊ vidēs eū miẜicordia motꝰ eſt. ⁊ appro piās alligauit vulnera eiꝰ infundēs oleū et vinū. ⁊ īponēs illū in iumētū ſuū. duxit in ſtabulū ⁊ curā eiꝰ egit. Et altera die ꝓtulit duos denarios ⁊ dedit ſtabulario. Et ait. Curā illius habe ⁊ qd̓cūqꝫ ſuꝑerogaueris ego cū rediero redda tibi. Quis hoꝝ triuꝫ videt̉ tibi ꝓximus fuiſſe illi qͥ incidit in la trones? At ille dixit. Qui fec̄ miẜicordiā in illū. Et ait illi ih̓s. Uade et fac̄ tu ſil̓r. M9 e mīſterio ear the. Lu. x. Tapl̓m. lx. Actū eſt autē dū irēt/ ⁊ ip̄e intrauit ī qͦddā caſtellū. ⁊ mulier q̄dā mar tha noīe excepit illū in domū ſuā. Et huic erat ſoror noīe maria/ q̄ etiā ſedēs ſecus pe des dn̄i audiebat v̓bū illius. Martha āt ſata Eiecta iā erant ſe gebat circa frequēs mi ptē d̓monia a ma ria. vel preoccupa. niſterium q̄ ſtetit ⁊ ait. Dn̄e nō eſt tibi cure ꝙ tur hiſtoria. ⁊ ita d̓ ſoror mea reliqͥt me ſo remiſſione pecca lam mīſtrare? Dic gͦ illi torum in domo ſy vt me adiuuet. Et rn̄ monis leproſi dēs dixit illi dominus Martha martha ſollicita es ⁊ turbaris er ga plurima. Porro vnū eſt neceſſariū. ma ria optimā ꝑtē elegit q̄ nō auferet̉ ab ea. De doctrina oratō nis. L. xi. Capl̓m. lxi. Efactū eſt cū eſſet in loco quodaꝫ orās. vt ceſſauit dixit vnꝰ ex diſcipulis eiꝰ ad eū Dn̄e doce nos orare ſic̄ ⁊ ioh̓es do cuit diſcipulos ſuos. Et ait illis. Cuꝫ ora tis dicite. Pr̄; ſanctifi Probabile ē ꝙ hoc cet̉ nomē tuū. Adueni at regnū tuū. Panē no fuerit repetituꝫ et ſtrū qͦtidianuꝫ da nob̓ due petitōes tunc hodie. Et dimitte nob̓ pret̓miſſe debita nr̄a ſiqͥdeꝫ et ip̄i dimittimꝰ debitoribꝰ nr̄is. Et ne nos īdu cas in tēptatiōeꝫ. Et ait ad illos. Quis ve ſtrū habebit amicū ⁊ ibit ad illū media no cte/ ⁊ dicet illi. Amice accōmoda mihi tres panes/ qm̄ amicꝰ meꝰ venit de via ad me et nō habeo qd̓ ponā an̄ illuꝫ. ⁊ ille deintꝰ rn̄ deat dicens. Noli mihi moleſtꝰ eſſe. Iā em̄ hoſtiū clauſum eſt/ ⁊ pueri mei mecū ſunt in cubili nō poſſum ſurgere ⁊ dare tibi. Et ille ſi ꝑſeuerauerit pulſans dico vob̓ etſi nō dabit illi ſurgens eo ꝙ amicus eius ſit pro pter improbitatē aūt eius ſurget ⁊ dabit il li qͦt qͦt hꝫ neceſſarios. Et ego dico vob̓. pe dabit̉ vobis. Ie traditionibus phariſeoꝝ rep̄henſis a xp̄o. L. xi. Cap̄. lxij T cū loq̄ret̉/ rogauit illū qͥdā pha riſeus vt prāderet apud ſe; ⁊ ingreſ ſus recubuit. Phariſeus aūt cepit intra ſe reputās dicere. Quare nō baptiza tus eſſꝫ ante prādiū? Et ait dn̄s ad illum. Nūc vos phariſei qd̓ deforis eſt calicis et catini mūdatis. qd̓ aūt intus eſt veſtꝝ/ ple nū eſt rapina et iniqͥtate. Stulti. Nōne qͥ fecit qd̓ deforis ē/ etiā id qd̓ intus eſt fecit? Uerūtamē quod ſuꝑeſt date elēoſynā. ⁊ ec ce oīa mūda ſunt vobis. e confricatōe gra norū ſabbatis. M. xij. R. ij. L. vi. Capitulū lxiij. ū L. ē aūt Patꝫ in hac rubri ī illo tꝑe ſabba ca variā eē tā pre to ſcd̓o. pͥmo cū trāſi occupatōneꝫ qͣꝫ re ret ih̓s ꝑ ſata/ diſcipuli memoratōnem. et Meiꝰ eſuriētes ceper̄t hoc ex quotatōne ꝓgredi ⁊ euellere ſpicaſ capituloꝝ. nec hēt̓ ⁊ māducabāt. R. ꝯfri rei geſte certꝰ ordo cātes manibꝰ. Quidaꝫ prout refert ad no aūt phariſeoꝝ dicebat ticiā veritatis vel ſalutis. illis. Quid facitꝭ qd̓ n̄ licet in ſabbatis? ⁊ M. vidētes dicebāt ie ſu. Ecce diſcipuli tui faciūt quod non licꝫ Monoteſſeron ſiue eis facere fabbatis. ⁊. R. ait ill̓. Nunqͣꝫ legi ſtis qͥd fecerit dauid qn̄ neceſſitatē habuit ⁊ eſurijt ip̄e ⁊ qͥ cū eo erāt/ quō ītrauit ī do mū dn̄i ſub abiathar pͥncipe ſacerdotum ⁊ panes ꝓpoſitōis ſumpſit. L. R. M. ⁊ mā ducauit ⁊ dedit eis qͥ cū ip̄o erant. qͦs. M. L. nō licebat ei comedere. neqꝫ his qͥ cū ip ſo erāt niſi ſol̓ ſacerdotibꝰ. ⁊. R. dedit ei/ et his qͥ cū ip̄o erāt. Aut. M. nō legiſtꝭ ꝙ in ſabbatꝭ ſacerdotes ī tēplo ſabbatū violāt ⁊ ſine crimīe ſūt? Dico aūt vob̓. qꝛ tēplo ma ior ē h̓. Si āt ſciretꝭ qͥd ē; miſcd̓iaꝫ volo et nō ſacrificiū/ nūqͣꝫ ꝯdēnaſſetis innocētes. ⁊ dicebat. R. eis. Sabbatū ꝓpt̓ hoīem fa ctū eſt/ ⁊ nō hō ꝓpt̓ ſabbatū. Itaqꝫ. R. L. M. dn̄s eſt filius hoīs etiā ſabbati. e ſanatōe manus aride. M. xij. R. iij. L. iiij ¶ Capl̓m. lxiiij. T. M. cū īde trāſiſſet factū eſt ⁊ in alio ſabbato/ vt intraret in ſynago gā ⁊ doceret. ⁊ erat ibi hō ⁊ manus eiꝰ dextera erat arida. Obẜuabāt aūt ſcribe ⁊ phariſei/ ſi in ſabbato curaret/ vt īuenirēt caꝫ vn̄ accuſarēt eū. Ip̄e em̄ ſciebat cogita tiones eoꝝ. ⁊. M. int̓rogabāt eū dicentes. Si licꝫ ī ſabbatis curare vt accuſarēt eū. ⁊ R. ait hoī hn̄ti manū aridā. Surge et ſta. L. ī mediū. ⁊ ſurgēs ſtetit. ⁊ ait ad illos ie ſus. Int̓rogo vos/ ſi lꝫ in ſabbatꝭ bn̄ agere an male. aīaꝫ ſaluare an ꝑdere? At. R. illi ta cebāt. Ip̄e. M. autē dixit eis. Quis erit ex vob̓ hō qͥ hēat vnā ouē/ ⁊ ſi ceciderit hec in ſabbatꝭ in foueā. Nōne tenebit ⁊ leuabit eā Quanto magis eſt hō melior oue. Itaqꝫ lꝫ ſabbatis bn̄facere. ⁊ circūſpiciens. R. eos cū ira ꝯtriſtatus ſuꝑ cecitatē eoꝝ dixit ho mini. Extēde manu tuā. ⁊ extēdit ⁊ reſtitu ta eſt manꝰ illi ⁊ ſanitati. M. ſic̄ altera. Ip̄i L. āt repleti ſūt īſipiētia. ⁊ colloq̄bant̉ ad ī uicē; qͥdnā facerēt d̓ ieſu. Exeūtes. M. āt phariſei ꝯciliū faciebāt ſtatī. R. cū herodi anis aduerſus eū/ quō eū ꝑderēt. Ih̓s M aūt ſciēſ receſſit īde ⁊ ſecute ſūt eū ml̓ti ⁊ cu rauit eos oē ſ. ⁊ p̄cepit eis ne māifeſtū eū fa cerēt. vt adīpleret̉ qd̓ dictū ē ꝑ yſaiā ꝓph̓aꝫ dicentē. Ecce puer meꝰ electꝰ quē elegi dile ctus meꝰ. ī qͦ bn̄ cōplacuit aīe mee. Ponaꝫ ſpm̄ meū ſuꝑ eū ⁊ iudiciū gētibꝰ nūciabit. Nō ꝯtēdet/ neqꝫ clamabit/ neqꝫ aliqͥs ī pla teis audiet vocē eiꝰ. Arūdinē qͣſſatā nō cō fringet. ⁊ lumē fumigās nō extīguet doneo eijciat ad victoriā iudiciū. ⁊ ī noīe eiꝰ gētes ſꝑabunt. Ih̓s. R. āt cū diſcipl̓is ſuis ſeceſ ſit ad mare. ⁊ turba ml̓ta a galylea ⁊ iudea ſecuta ē eū/ ⁊ ab hierl̓ymiſ ⁊ ydumea ⁊ trāſ iordanē/ ⁊ q̄ circa tyꝝ ⁊ ſydonē multitudo magna audientes qͥ faciebat. ⁊ venerūt ad eū. ⁊ dixit ih̓s diſcipl̓is ſuis vt nauicula ſi bi deẜuiret ꝓpter turbā ne cōprimerent eū. Ml̓tos em̄ ſanabat ita vt irruerēt in eū. vt eū tāgerent/ qͦt qͦt hēbāt plagas. Et ſpūs ī mūdi cū illū videbāt ꝓcidebāt ei ⁊ clama bāt dicētes. Tu es filius dei. ⁊ vehemēter cōminabat̉ eis/ ne manifeſtarēt eū. De quattuor para bolis ī mari. M. xiij. R. iiij. L. viij. ⁊. xiij. T factū. L. ē deīceps. ⁊ Ca. lxv. ip̄e iter faciebat ꝑ ciuitates ⁊ caſtel la p̄dicās ⁊ euāgelizās regnū dei ⁊ duodecī cū illo. ⁊ mu lieres aliq̄ q̄ erāt cura Quāuis ꝯnectant̉ te a ſpiritibꝰ malignis dictā triū euāgeli ⁊ īfirmitatibꝰ. maria q̄ ſtaꝝ nihilominus vocabat̉ magdalene d̓ poſſūt intelligi va qͣ ſeptē d̓monia exibāt rijs tēporibꝰ fuiſſe ⁊ iohāna vxor chuſe ꝓ r̄petita ſicut ſupra curatoris herodis ⁊ ſu de ſermone dn̄i in ſanna/ ⁊ alie ml̓te q̄ mī monte notatū eſt. ſtrabāt ei d̓ facultatibꝰ ſuis. In M. illa die. exiēs ih̓s de domo ſe debat ſecꝰ mare. ⁊. R. cepit iteꝝ docere ad mare. ⁊ M. ꝯgregate ſunt ad eū turbe mul te. ita vt in nauiculā aſcēdēs ſederet ī mari R. et oīs turba ī littore. M. circa. R. mare ſuꝑ t̓rā erant? Cū. L. aūt pl̓ima turba ꝯuē niret ⁊ de ciuitatibꝰ ꝓperarēt ad eū. locutuſ L. eſt. ⁊ docebat R. eos ī ꝑabol̓ ml̓ta ⁊ di cebat illis in doctrina ſua per ſimilitudi nē. Audite R. ecce. M exijt. L. qͥ ſemīat ſemi nare ſemē ſuū ſeminās Parabola prima R. ad ſemināduꝫ. ⁊. L dū ſemīat aliud cecidit ſecus viam. ⁊ con culcatū eſt ⁊ venerūt. R. volucres celi ⁊ co mederunt illud. ⁊ aliud. L. cecidit ſupͣ pe trā. vbi. R. nō habuit t̓rā multā. ⁊ ſtatī ex ortū eſt. qm̄ nō habebat altitudinē t̓re. Et qn̄ exortus ē ſol exeſtuauit. ⁊. L. natū aru it. qꝛ nō habebat humorē. ⁊ M. eo ꝙ R. n̄ habebat radicē. ⁊. L. alid̓ cecidit int̓ ſpina ⁊ ſil̓ exorte ſpine aſcēderūt R. ⁊ creuer̄t M ⁊ ſuffocauerūt L. illd̓. ⁊ fructū R. nō d̓dit̉ Et L. aliud cecidit in terrā bonā. et ortuꝫ fec̄ fructū aſcēdētē R. et creſcētē Alid̓. M.. Unum ex quattuor centeſimū. R. aliud ſexageſimū aliud trice ſimū. Hec. L. dicēs clamabat. Qui hꝫ au res audiēdi audiat. ⁊. R. cū eſſet ſingularis accedētes. M. diſcipuli īterrogauerūt eū hi qui cū illo erāt duodecī parabolā expo nere/ q̄. L. eſſet hec ꝑabola. ⁊. M. dixerunt ei. Quare in ꝑabolis loq̄ris eis? Quibꝰ. L ip̄e dixit. qꝛ. M. vob̓ datū eſt noſſe myſteri um regni dei. L. celoꝝ. M. Ceteris. L. qui. R. foris ſūt/ oīa in ꝑabolis fiūt. ⁊. L illis nō eſt datū. Ideo in ꝑabolis loqͦr eis vt. R. vidētes videāt ⁊ nō videāt ⁊ audien tes audiāt ⁊ nō intelligāt. qꝛ. M videntes nō vidēt ⁊ audiētes nō audiūt neqꝫ intelli gūt vt adīpleat̉ in eis ꝓphetia Iſaie dicen tis. Auditu audietꝭ ⁊ nō intelligetꝭ/ ⁊ vidē tes videbitis ⁊ nō videbitis. Incraſſatuꝫ em̄ ē cor ppl̓i huius ⁊ auribꝰ grauit̓ audie rūt ⁊ oculos ſuos clauſerūt/ neqn̄ videant ocul̓ ⁊ auribꝰ audiāt ⁊ corde ītelligāt/ ⁊ cō uertant̉/ ⁊ ſanē eos ⁊ dimittant̉. R. eis pctā Ueſtri. M. aūt btī oculi qͥ vident/ ⁊ aures veſtre q̄ audiūt. Amē qͥppe dico vob̓ quia multi ꝓphete ⁊ iuſti cupierunt videre q̄ vi detis ⁊ nō viderūt. ⁊ audire q̄ auditis ⁊ nō audierūt. Et. R. ait illis. Neſcitis ꝑabolaꝫ hāc. Et quō oēs ꝑabolas cogͦſcetis? Uos M. aūt audite ꝑabolā ſeminātis. Eſt. L. aūt hec ꝑabola. Semē eſt v̓bū dei. qͥ. R. ſe minat v̓bū ſemīat. Qui. L. aūt ſecus viaꝫ vbi. R. ſeminat̉ v̓bū hi. L. ſunt qͥ audiūt ⁊ R. cū audierīt/ ꝯfeſtī venit ſathanas ⁊ tol lit. L. v̓bū de corde eoꝝ ne credētes ſalui fi ant. Oīs. M. em̄ qͥ audit v̓bū regni dei ⁊ nō intelligit venit malus ⁊ rapit qd̓ ſemīa tū eſt in corde. Nā. L. qui ſuꝑͣ petrā hi ſūt qui cū audierint ſtatī R. cū gaudio ſuſcipi unt illud. Et. L. hi radices nō hn̄t in R. ſe qꝛ tꝑales ſunt/ qꝛ ad tēpus credūt. deinde orta tribulatōe ⁊ ꝑſecutiōe ꝓpter v̓bū ꝯfe ſtim ſcādalizant̉. ⁊. L. in tꝑe temptatōis re cedūt. Qd̓ aūt in ſpinis cecidit hi ſunt qui audierūt/ ⁊ a ſollicitudinibꝰ ſeculi M. iſtiꝰ ⁊ fallacia diuitiaꝝ ⁊ voluptatibus. L. vite eūtes/ ⁊ circa. R. reliqͣ ꝯcupiſcētie introeū tes ſuffocant̉. L. et nō referūt fructuꝫ. Qui aūt in terrā bonam hī ſunt qͥ in corde bono et optimo audiētes v̓bū ſuſcipiūt. R. L. et retinēt. L. et fructū afferūt in patiētia. Et M. facit. R. aliud qͥdem centeſimū. Aliud aūt ſexageſimū/ porro aliud triceſimū. Et dicebat. R. illis. Nunqͥd venit lucerna vt ſub modio ponat̉ aut ſub lecto. Nemo aūt accēdit lucernā et oꝑit eā vaſe/ aut ſubtus lectuꝫ ponit ſed ſupͣ candelabꝝ et intrātes videāt lumē. Nō em̄ eſt occultū qd̓ nō ma nifeſtet̉ nec abſconditū qd̓ nō cognoſcat̉ et in palā veniat. Si. R. qͥs hꝫ aures audien di audiat. et dicebat illis. Uidete ergo. L. quō et qͥd. R. audiatis In qͣ mēſura mēſi fue Parabola ſecūda ritis remetiet̉ vobis et adijciet̉ vob̓. Qui. M. L. R. em̄ hꝫ dabit̉ ei/ et abūdabit. Qui aūt non hꝫ et qd̓ hꝫ et putat. L. ſe habere auferet̉ ab eo. ¶ Aliam M. ꝑabolā. M. ꝓpoſuit eis dicens. Sil̓e factū eſt regnū celoꝝ homini qͥ ſemīauit ſe men bonū in agro ſuo. Cū autē dormirent hoīes venit inimicꝰ eius et ſuꝑſemīauit zi zania in medio tritici et abijt. Cū autē cre uiſſet herba et fructuꝫ feciſſet. tūc apparue rūt et zizania. Accedētes autē ẜui priſfami lias dixerūt ei. Dn̄e. Nōne bonū ſemen ſe minaſti in agro tuo vn̄ ergo hꝫ zizania? Et ait illis. Inimicꝰ hō fecit hoc. Serui āt di xerūt ei. Uis imus et colligimꝰ ea? Et ait. Nō. ne forte colligēteſ z izania eradicetis ſi mul et triticū cū eis. Sinite vtraqꝫ creſce re vſqꝫ ad meſſem. Et in tꝑe meſſis dicam meſſoribꝰ. Colligite pͥmū zizania et alliga te ea in faſciculos ad cōburēdū. triticū aūt gregate in horreū meū. et dicebat. R. eis. Sic ē regnū dei quēadmoduꝫ ſi iaciat hō ſemētē īterrā; et dormiat et exurgat nocte et die et ſemē germīet et īcreſcat dū neſcit ille. Ultro em̄ terra fructificat pͥmū herbā. deī de ſpicā. deīde plenū fructu in ſpica. et cuꝫ ex ſe ꝓduxerit fructum ſtatī mittit falcē qm̄ adeſt meſſis. ¶ Aliam M. ꝑabolā ꝓpoſuit eiſ Parabola tercia. et. R. dicebat. Cui aſſi milabimꝰ regnuꝫ dei? aut cui ꝑabole cōꝑa bimꝰ illd̓? ⁊ cui. L. ſil̓e eē eſtimabo? Sil̓e ē M. regnū celoꝝ gͣno ſinapis qd̓ accipiēs hō ſemīauerit ī agro. ⁊ L. miſit in ortū ſuū Qd̓. R. cū ſemīatū ē in t̓ra minimū. M. qͥ dē ē in oībꝰ ſeminibꝰ q̄. R. ſūt in t̓ra. et cum natū fuerit. et. M. creuerit maiꝰ ē oībꝰ oleri bus. Aſcēdit. R. ī arborē magnā. L. et fit. M. arbor. et. R. facit ramos magnos. ita M. vt volucres celi veniāt et hītēt ī ramis eiꝰ et. R. poſſint ſub vmbra eiꝰ hītare. et vo lucres celi reqͥeuer̄t ī ramis eiꝰ. ¶ Aliā. M ꝑabolā locutꝰ eſt eis et L. iteꝝ dixit. Cui ſil̓e Parabola quarta regnum dei eſtimabo. Monoteſſeron ſiue Sil̓e. M. L. ē regnū celoꝝ fermēto qd̓ ac ceptū ml̓ier abſcōdit in farine ſatꝭ tribꝰ do nec fermētatū ē totū. Hec. M. oīa locutꝰ ē ih̓s ī ꝑabol̓ ad turbas. Et talibꝰ. R. ml̓tis ꝑabol̓ loq̄bat̉ eis v̓bū ꝓut poterāt audire Sine ꝑabola āt nō loq̄bat̉ eis vt. M. īple ret̉ qd̓ dictū ē ꝑ ꝓph̓aꝫ dicētē. Aꝑiā in pa rabol̓ os meū ⁊ eructuabo abſcōdita a cō ſtitutiōe mūdi. Seorſuꝫ. R. āt diſcipul̓ ſu is diſſerebat oīa. Tunc. M. dimiſſis turb̓ venit ī domū ⁊ acceſſer̄t diſcipuli eiꝰ ad eū dicentes. Ediſſere nob̓ parabolā zizanioꝝ agri. Qui rn̄dens ait. qͥ ſemīat bonū ſemē ē filiꝰ hoīs. Ager āt ē mūdꝰ. bonū ꝟ̓o ſemen ſunt filij regni. zizania aūt ſunt filij nequā. Inimicꝰ aūt qͥ ſemīat ea ē dyabolꝰ. meſſis ꝟo ꝯſūmatio ſeculi ē. Meſſores āt ſunt an geli. ſic̄ gͦ zizania colligunt̉ ⁊ igni cōburūt̉. Sic erit in ꝯſūmatōe ſeculi. Mittet filius hoīs āgelos ſuos ⁊ colligēt de regno eius oīa ſcādala.i. eoſqͥ faciūt iniqͥtatē. ⁊ mittēt eos ī caminū ignis. Ibi erit fletꝰ ⁊ ſtridor dētiū. Tunc iuſti fulgebūt ſic̄ ſol in regno pr̄is eoꝝ. Qui hꝫ aures audiēdi audiat. De tribus parabo lis in domo. M. xiij. ¶ Capl̓m. lxvi. Imile eſt regnū celoꝝ theſauro ab cōdito in agro quem qͥ inuenit hō abſcōdit/ ⁊ ꝑͦ gaudio illius vadit ⁊ vēdit vniuerſa q̄ hꝫ ⁊ emit agꝝ illū. Itē ſi mile ē regnū celoꝝ hoī negociatori q̄renti bonas margaritas. Inuēta āt vna p̄cioſa margarita abijt ⁊ vendidit oīa q̄ habuit. ⁊ emit eā. Iteꝝ ſil̓e ē regnū celoꝝ ſagene miſ ſe in mare/ ⁊ ex oī genere piſciū ꝯgreganti. Quā cū īpleta eſſet educētes ⁊ ſecꝰ litus ſe dentes elegerūt bonos ī vaſa ſua. maloſ āt foras miſerūt. Sic erit in cōſūmatōe ſecl̓i Exibūt angeli ⁊ ſeꝑabūt malos de medio iuſtoꝝ. ⁊ mittēt eos in caminū ignis. Ibi erit fletꝰ ⁊ ſtridor dentiuꝫ. Intellexiſtꝭ hec oīa? Dicūt ei etiā. Ait illis. Id̓o oīs ſcriba doctꝰ in regno celoꝝ ſil̓is eſt homī patrifa milias qͥ ꝓfert de theſauro ſuo noua ⁊ vete ra. Et factū ē cū ꝯſūmaſſet ih̓s parabolaſ iſtas. tranſijt inde et veniēs ī patriā ſuā do cebat eos in ſynagogꝭ eoꝝ. ita vt mirarent̉ ⁊ dicerēt. Un̄ huic ſapiētia hec ⁊ virtutes? De repreheſiōe tra ditōis iudeoꝝ. M. xv. R. vij. ⁊ L. ꝯſonat ſupra ca. xi. ¶ Capitulū lxvij. Unc M. acceſſerūt et R. ꝯuener̄t ad eum ab hieroſolymis. M. ſcri be ⁊ phariſei. ⁊. R. cū vidiſſent qͦſ dam de diſcipul̓ eiꝰ cōmūibꝰ manibꝰ ⁊ nō lotis manducare panē vituꝑauerūt. Pha riſei aūt ⁊ oēs iudei niſi crebro lauēt manꝰ nō manducāt tenētes traditōes ſeniorū. ⁊ a foro redeūtes niſi baptizarent̉ nō come dunt. Et alia multa q̄ tradita ſunt illis ſer uare baptiſmata calicū vrceorū ⁊ eramen torū et lectorū. Et īterrogabāt eū phariſei ⁊ ſcribe dicentes. Quare. M. diſcipuli tui trāſgrediūtur. et. R. nō ambulāt iuxta tra ditōes ſeniorū? Non. M. em̄ lauāt manuſ ſuas cū panē māducāt. ſed R. ꝯmūibꝰ ma nibꝰ manducāt panē. Ip̄e M. aūt reſpon dēs ait illis. Quare ⁊ vos mādatū dei trāſ gredimini ꝓpt̓ traditōem vr̄am. Relinq̄n tes. R. enī mandatū dei tenetis traditōes hominū ⁊ baptiſmata vrceorū ⁊ calicuꝫ. et alia ſil̓ia his facitꝭ ml̓ta. ⁊ dicebat eis. Bn̄ irritū feciſtis mandatū dei vt ſeruetis tra ditōeꝫ veſtrā. Nam M. deꝰ dixit. ⁊ R. mo ſes. Honora pr̄em tuū et mr̄em. ⁊ qͥ male dixerit patri vl̓ matri morte moriat̉. Uos autē dicitis. Si dixerit hō pr̄i aut matri corban. hoc eſt donū quodcūqꝫ ex me tibi ꝓderit M. et nō honorificabit pr̄em ſuuꝫ aūt mr̄em ſuā et. R. vltra nō dimittitis eū qͥcqͣꝫ facere patri ſuo aut matri reſcindēteſ v̓bū dei ꝑ traditōeꝫ vr̄am quā tradidiſtis ⁊ multa ſil̓ia hmoi facitis. pocrita. M. bene ꝓph̓auit de vob̓ Eſaias dicēs. Scri ptū eſt. ppl̓s hic labijs me honorat. cor au tē ip̄oꝝ longe eſt a me. In vanū autē et ſine M. cauſa colūt me docentes doctrinas et mandata hominū. Et ꝯuocatꝭ iterū R. ad M. ſe turbis dixit. Audite me oēs. R. ⁊ in telligite. Non M. qd̓ intrat in os coinqui nat hoīem. Nihil R. ē extra hoīeꝫ introiēs in eū qd̓ poſſit eū inqͥnare. ſed qd̓ hoīe ꝓ cedūt illa ſunt q̄ cōinqͥnāt hoīeꝫ. Si quis habet aures audiēdi audiat. Et cū introiſ ſet ī domū a turba accedēteſ. M. diſcipuli eiꝰ īterrogabāt. R. eū ꝑabolā. ⁊ M. dixer̄t ei. Scis qꝛ phariſei audito hͦ ꝟ̓bo ſcanda lizati ſunt. At ille rn̄dēs ait. Oīs plātatio quā nō plātauit pr̄ meꝰ celeſtꝭ eradicabit̉. Sinite illos ceci ſunt ⁊ duces cecoꝝ Cecꝰ aūt ſi ceco ducatū p̄ſtet ambo in foueaꝫ ca dūt. Rn̄dēs aūt petrꝰ dixit ei. Ediſſere no bis parabolam hanc. At ille dixit. Adhuc ⁊ vos ſine ītellectu ſic R. ⁊ īprudēteſ eſtis? Unum ex qualtuor Nō intelligitꝭ qꝛ om̄e Uide Lu. vi. ſupra extrinſecꝰ introiēs ī hoª triceſimo rubricel minē Om̄e. M. qd̓ in la quindecima os intrat nō. R. p̄t euꝫ coinqͥnare qꝛ nō introit in cor eiꝰ ſꝫ ī vētrē vadit ⁊ in ſeceſſū emittit̉ purgās oēs eſcaſ Dicebat aūt qm̄ q̄ de hoīe exeūt illa coin qͥnāt hominē. q̄. M. aūt ꝓcedūt de ore de corde exeūt ⁊ ea coinqͥnant hoīeꝫ. Abintuſ R. enī d̓ corde hoīm male cogitatōes ꝓce dūt homicidia. M. adulteria. fornicatōes furta. falſa teſtīonia. blaſphemie auaricie. R. neqͥcie. dolꝰ. īpudicicia oculꝰ malꝰ. ſuꝑ bia. ſtulticia. Oīa hec mala abintꝰ ꝓcedūt. ⁊ hec M. ſunt q̄ coinqͥnāt hoīem. Nō lotꝭ aūt manibꝰ māducare nō coinqͥnat hoīeꝫ De chananea. M. xv. R. vi ¶ Capitulū. lxviij. T. M. egreſſus inde ſurgēs. R. ſe ceſſit. M. ⁊ abijt. R. in ꝑtes. M. ī fines. R. tyri ⁊ ſydonis. ⁊ ingreſſuſ M. domū neminē voluit ſcire ⁊ nō potuit latere. Et. M. ecce ml̓ier chananea ſtatī. R vt audiuit d̓ eo cuiꝰ filia hēbat ſpm̄ immū dū. egreſſa. M. a fini bus ill̓ ītrauit ⁊ clama Uidet̉ marcꝰ dice uit. M. dicēs ei Miẜe. re ꝙ chriſtꝰ ſanaue re mei dn̄e fili dauid fi rit in domo filiaꝫ lia mea male a demōio ſꝫ ꝯtextꝰ iſte ꝯcor vexat̉. Qui nō rn̄dit eiᵐ dat eū cū mattheo v̓bū. ⁊ accedētes diſci puli eiꝰ rogabāt eū dicētes. Dimitte eaꝫ qꝛ clamat poſt nos. Ip̄e aūt rn̄dēſ ait. Nō ſuꝫ miſſus niſi ad oues q̄ perierūt domus iſrl̓ At illa venit ⁊ adorauit eū ⁊ ꝓcidit. R. ad pedes eiꝰ. Erat em̄ mulier gētilis ſyrophe niſſa genere ⁊ rogauit eū vt demoniū eijce ret de filia eiꝰ dicēs. M. Dn̄e adiuua me qͥ rn̄dēs ait. Sine R. M. pͥus ſaturari fili os. Nō ē bonū ſumere panē filioꝝ ⁊ mitte re canibꝰ. At illa rn̄dēs dixit illi. etiam. M dn̄e. nā ⁊ catelli edūt de micꝭ q̄ cadūt d̓ mē ſa dn̄oꝝ ſuoꝝ. ⁊ ꝯmedūt R. de micis ſub menia puerorū. Tūc M. reſpōdēs ih̓s ai illi. O ml̓ier magna ē fides tua fiat tibi ſic̄ vis. ꝓpt̓ R. hūc ẜmonē vade. exijt demoni um de filia tua. et ſanata M. eſt filia eiꝰ ex illa hora. ⁊ R. cum abijſſet domū ſuā inue nit puellā. ſedētē ſuꝑ lectū ⁊ d̓moniū exiſſe Ie ſurdo et muto ſanato et multis alijs. M. xv. R. vij. . R. iteꝝ exiēs de finibꝰ tyri venit ꝑ ſidonē ſecꝰ M. mare qd̓ ē int̓ R. medios fines decapoleos. ⁊ addu cut ei ſurdū ⁊ mutū et dep̄cabāt̉ eū vt īpo nat illi manū. et īponēs illi manū ⁊ app̄hē dēs eū de turba ſeorſū miſit digitos ſuos ī auricl̓as eiꝰ ⁊ expuēſ tetigit līguā eiꝰ Et ſu ſpiciēs ī celū īgemuit et ait. Effeta qd̓ ē ad aꝑire. ⁊ ſtatī loq̄bat̉ recte. ⁊ p̄cepit eiſ ne cui dicerēt. quāto aūt eis p̄cipiebat tāto magꝭ plꝰ p̄dicabāt ⁊ de eo ampliꝰ admirabāt̉ di cētes. Bn̄ oīa fecit. ⁊ ſurdos fecit audire ⁊ mutos loqͥ. ⁊. M. aſcēdēs ī montē ſedebat ibi. Et acceſſerūt ad eū turbe ml̓te habēteſ ſecū mutos ⁊ claudos debiles cecos ⁊ ali os ml̓tos. et ꝓiecer̄t eos ad pedes eiꝰ. ⁊ cu rauit eos. ita vt turbe admirarēt̉ videntes mutos loq̄ntes ⁊ claudos ambulātes. ce cos vidētes. ⁊ magnificabāt deū iſrl̓. De ſecūda refectōe turbe ex ſeptē panibꝰ ⁊ paucꝭ piſcibꝰ. M. xv. R. viij. ¶ Capitulū lxx. Ndiebꝰ. R. ill̓. Cū turba ml̓ta eſſꝫ cū ieſu nͨ hr̄ent qd̓ māducarēt. cō uocatꝭ diſcipul̓ ſuiſ ait ill̓. Miẜeor ſuꝑ turbā. qꝛ ecce ia triduo ſuſtinēt ⁊ ꝑſeue rāt M. mecū nec hn̄t qd̓ māducēt. ⁊ dimit tere eoſ ieiunos nolo ne deficiāt ī via. ⁊ R. ſi dimiſero eos ieiunos ī domū ſuā deficiēt ī via. qͥdā eī ex eis d̓ lōge vener̄t. ⁊ rn̄derūt ei diſcipl̓i. vn̄ illos pot̓it qͥs ſaturare panibꝰ ī ſolitudīe? vn̄. M. nob̓ panes ī deẜto tātos vt ſaturemꝰ turbā tātā? Et. R. int̓rogabat eos. qͦt panes hētꝭ? Qui dixer̄t ſeptē ⁊ pau cos. M. piſcicl̓os. ⁊ p̄cepit turbe vt diſcū berēt ſuꝑ terrā. ⁊. R. accipiēs. M. ſeptē pa nes gr̄as agēs fregit ⁊ dabat diſcipl̓is ſu is vt apponerēt ⁊ appoſuer̄t turbe ⁊ dede rūt. M. ppl̓o. ⁊ habebant piſciculos pau cos. ⁊ ip̄os bn̄dixit ⁊ iuſſit apponi. Et mā ducauerunt omnes. M. ⁊ ſaturati ſunt. Et ſuſtulerūt. R. quod ſuperauerat de fragmē tis ſeptem ſportas plenas. Erāt auteꝫ qui manducauerāt. R. quaſi quatuor milia ho minū extra. M. paruulos ⁊ mulieres ⁊ di miſit. R. eos. ⁊ dimiſſa. M. turba aſcendit ī nauiculā. R. cū diſcipul̓ ſuis. ⁊ venit. M in fines magedō partes. R. dalmanutha. De iudeis iterū pe tentibꝰ ſignū d̓ celo ⁊ de fermēto phariſeo Monoteſſeron ſiue rū cauēdo. M. xvi. R. viij ¶ Cap̄. lxxi. Cexierūt R. ⁊ acceſſer̄t M. ad eū phariſei ⁊ ſaducei tēptantes vt ro garēt eū. ⁊ R. ceperūt ꝯqͥrere cū eo q̄rētes ab eo vt M. ſignū de celo on̄deret. At ille rn̄dēs ait ill̓. Facto veſꝑe dicitꝭ Se renū erit. rubicūduꝫ eſt enī celum. ⁊ mane. Hodie tēpeſtas. rutilat enī triſte celū. Fa ciē gͦ celi dijudicare noſtiſ. Signa aūt tem poꝝ nō poteſtis. Et ingemiſces R. ſpū ait Quid generatio iſta ſignū q̄rit. Generatō M. mala et adultera ſignū q̄rit. Amen R. dico vob̓. Non dabit̉ generatōni huic niſi M ſignū ione ꝓphete. Et relictis ill̓ aſcē dit in nauim. ⁊ abijt trās fretū. ⁊ cū veniſ ſent diſcipuli eiꝰ trās fretū obliti ſūt paneſ reciꝑe. Et R. niſi vnū panē nō habebāt ſe cū ī naui. Et p̄cipiebat eis dicēs. intuemī M. R. ⁊ cauete a fermēto phariſeoꝝ ⁊ ſadu ceoꝝ. ⁊ fermēto R. herodis. At M. illi co gitabāt intra ſe dicētes. qꝛ paneſ nō accer mꝰ. Quo. R. cognito. ait illis ieſus. qͥd cogitatꝭ int̓ vos modice fidei qꝛ panes nō habetꝭ? nōdū R. cognoſcitꝭ nec intelligitiſ Adhuc cecatū habetꝭ cor veſtꝝ: ocl̓os ha bētes ⁊ nō videtis ⁊ aures habētes n̄ audi tis. Nec recordamī qn̄ qͥnqꝫ panes fregi ī qͥnqꝫ milia hoīm. M. et qͦt cōphinos frag mētoꝝ R. plenos tuliſtꝭ? Dicut ei duodecī Qn̄ ⁊ ſeptē panes ī qͣttuor milia hoīm M ⁊ qͦt R. ſportas fragmētoꝝ tuliſtꝭ? Dicunt ei ſeptē. ⁊ dicebat eis. quō nōdū intelligitꝭ. qꝛ M. nō de pane dixi vob̓. Cauete a fer mēto phariſeoꝝ ⁊ ſaduceoꝝ. Tūc intellexe rūt qꝛ nō dixerit cauēdū a fermēto panum ſꝫ a doctrina phariſeoꝝ ⁊ ſaduceorū De ceco ſanato qꝛ videbat hoīes velut arbores ambulantes ¶ Capitulū. lxxij. R. viij. T veniūt bethſaidā/ ⁊ adducūt ei cecū. ⁊ rogabāt eū vt illū tāgeret. ⁊ app̄hēſa manu ceci educit eū extra vicū expuēs in ocl̓os eiꝰ. īpoſitis manibꝰ ſuis īterrogauit eū ſi qͥd videret. ⁊ aſpiciēs ait. Uideo hoīes velut arbores ambulan tes. Deīde iteꝝ īpoſuit manus ſuꝑ oculos eiꝰ. ⁊ cepit videre. ⁊ reſtitutꝰ ē ita vt clare vi deret oīa. ⁊ miſit illū ī domū ſuā dicens. Uade ī domū tuā. Et ſi ī vicū introierꝭ ne mini dixeris. De interrogatione chriſti quē me dicūt homīes eſſe. M. xvi. R. viij. L. ix. Capitulū. lxxiij. T ingreſſus. R. eſt ieſus ⁊ diſcipu li eiꝰ ī caſtella. Uenit autē ī ꝑtes ce ſaree philippi. Et factū. L. ē cū ſo lꝰ eēt orās ⁊ diſcipl̓i eiꝰ cū eo. ⁊ R. ī via M īterrogabat diſcipulos ſuos dicēs. Queꝫ R. dicūt hoīes eſſe filiū hoīs. Quē. L. me eſſe dicūt turbe? Qui rn̄derūt illi dicentes Alij. M. Ioh̓eꝫ baptiſtā. alij helyā. alij v̓o hieremiā. Alij. R. qͣſi vnū de ꝓphetis Alij T. qꝛ ꝓph̓a vnus de pͥoribꝰ ſurrexit. Tūc R. dixit illis ieſus. Uos. M. aūt queꝫ me eſſe dicitis? Rn̄dens Symō petrus dixit Tu es xp̄s filius dei viui. Rn̄dens aūt ie ſus dixit ei. Btūs es ſymō bariona/ qꝛ ca ro ⁊ ſanguis nō reuelauit tibi ſꝫ pr̄ meus qͥ eſt in celis. Et ego dico tibi/ qꝛ tu es petrꝰ/ ⁊ ſuꝑ hāc petrā edificabo eccl̓aꝫ meā ⁊ por te inferi nō p̄ualebūt aduerſus eā. ⁊ tibi da bo claues regni celoꝝ. Et qd̓cūqꝫ ligauerꝭ ſuꝑ terrā erit ligatū ⁊ in celis. ⁊ qd̓cūqꝫ ſol ueris ſuꝑ terra erit ſolutū ⁊ in celis. At. L. ille increpās eos cōminatus. R. ē eis ⁊ p̄ce pit. M. diſcipulis vt nemini dicerēt de. R illo ꝙ ip̄e eſſet xp̄s. Exīde cepit ih̓s docere R. eos ⁊ on̄dere. M. diſcipulis ſuis. quia oꝑteret eū ire hieroſolymā ⁊ multa pati. et R. reprobari. L. a. R. ſummis ſenatoribꝰ a ſcribis. M. ⁊ pͥncipibꝰ ſacerdotū/ ⁊ occi di ⁊ tertia die reſurgere ⁊. R. palā v̓bū loq̄ bat̉. ⁊ aſſumēs. M. eū petrus cepit illū in crepare dicēs. Abſit a te. Nō erit tibi hoc. qͥ. R. ꝯuerſus vidēs diſcipulos cōminatꝰ eſt petro dicēs. Uade retro poſt. M. me ſa thana/ ſcandalum es mihi/ qꝛ non ſapis ea que dei ſunt/ ſed ea que hominum. De cruce oaiulada poſt xp̄m. M. vi. R. viij. Et ꝯſonat. L. in ¶ Capl̓m. lxxiiij. fra. xiiij. ⁊ Luce. ix. T vocata. R. turba cuꝫ diſcipulis ſuis dicebat ad omēs. Si qͥs vult poſt me venire. ⁊. R. me ſequi abne get. M. L. ſemetip̄m ⁊ tollat crucē ſuā ⁊ ſe quat̉ me. Qui. M. em̄ voluerit. L. aīaꝫ ſu am ſaluā facere ꝑdet eā. Qui aūt ꝑdiderit aīaꝫ ſuā ꝓpter me ⁊ euāgelium. ſaluā faciet eā ⁊ inueniet. M. eā. Quid em̄ ꝓdeſt homi ni ſi vniuerſum mūdū lucret̉. aīe ꝟo ſue de trimentū patiat̉. ſemetip̄m L. ꝑdat ⁊ detri mentū ſui faciat. Aut. M. R. quam dabit hō cōmutationem ꝓ aīa ſua/ filius. M. em̄ Unum ex quattuor hoīs vēturus ē in gl̓ia pr̄is ſui cū angelis ſuis. ⁊ tunc reddet vnicuiqꝫ ẜm opera ſua. Qui. R. em̄ me ꝯfeſſus fuerit ⁊ v̓ba mea in generatiōe iſta adultera ⁊ peccatrice ⁊ filiꝰ hoīs ꝯfitebit̉ eū cū venerit in gl̓ia pr̄is ſui cū angelis ſuis. Naꝫ. L. qͥ erubuerit me et ſermōes meos hūc filiꝰ hoīs erubeſcet euꝫ cū venerit ī maieſtate ſua ⁊ pr̄is ⁊ ſctōꝝ an geloꝝ. Et. R. dicebat. L. ill̓. Amē vere. L. dico vobis. Sunt. M. qͥdā. R. L. de hic ſtantibꝰ qͥ nō guſtabūt mortē donec videāt regnū. R. dei venientis in v̓tute filiū. M. hoīs veniētē in regno patris ſui. e trāſriguratione M. xvij. R. ix. L. ix. ¶ Capl̓m. lxxv. ¶ Actū. L. eſt aūt poſt hec v̓ba fere dies octo poſt. M. dies. R. ſex. Aſ ſumpſit ieſus iteꝝ petꝝ Iacobū ⁊ iohannē frēꝫ eius ⁊ du xit illos in montē excel Regula tyconij de ſum ſeorſum ſolos. R. tēporibꝰ hic habꝫ vt oraret. L. ⁊ trāſfigu locū. Marcꝰ enim non nominat pri ratus. M. ē ante illos. mū et vltimū dieꝫ Et. L. facta eſt dū ora ret ſpēs vultꝰ eius alte qꝛ fuerūt imperfe ra ⁊ reſplēduit. M. fa cies eiꝰ ſic̄ ſol. veſtimen ta āt eiꝰ facta ſunt alba ⁊ cādida. ſplēdida R. nimis velut nix. et qualia fullo non pōt candida facere ſuꝑ terrā. Et M. ecce duo L. viri apparuerūt. M. eis moyſes ⁊ hely as cū eo loq̄ntes viſi. L. ī maieſtate. et di cebāt exceſſuꝫ eiꝰ quē ꝯpleturꝰ erat ī hieru ſalē. Petrꝰ vero et qͥ cū illo erāt gͣuati erant ſomno. Et euigilātes viderūt maieſtatem eiꝰ. ⁊ duos viros qͥ ſtabāt cū illo. ⁊ factum eſt dū deſcēderet ab illo. Rn̄dēs M. petrꝭ dixit ad ieſum. Dn̄e p̄ceptor. L. Rabbi. R bonū M. eſt R. nos. L. hic eſſe. ſi vis M faciamꝰ h̓ tria tab̓nacl̓a. tibi vnum. moyſi vnū. ⁊ helye vnū. Nō. R. enī ſciebat qͥd di ceret. Erāt enī timore ext̓riti. Adhuc. L. aūt illo loq̄nte/ ecce. M. nubes lucida ob umbrauit eos ⁊ timuerūt. L. illis in nubē intrātibꝰ. et M. ecce venit vox. R. d̓ nube di. Hic ē filiꝰ meꝰ dilectꝰ. M. chariſſimus R. in qͦ M. mihi bn̄ placui. ip̄m audite. Et audiētes diſcipuli eiꝰ ceciderūt ī facieꝫ ſuā ⁊ timuerūt valde. ⁊ acceſſit ieſus ⁊ teti git eos. dixitqꝫ eis. Surgite nolite timere: ⁊. L. dū fieret vox leuātes M. ocl̓os et cir cūſpiciētes. R. neminē M. viderūt ampli us. R. niſi ieſum tm̄ ſecū. ⁊ inuentꝰ. L. ē ie ſus ſolꝰ. Et M. deſcēdētibꝰ. L. ill̓ de mō te p̄cepit illis ieſus dicēs. Nemini dixeritꝭ viſiōem donec filiꝰ hoīs a morte r̄ſurgat. ⁊ R. v̓bū ꝯtinuerūt apud ſe ꝯqͥrentes apd̓ ſe qͥd eſſꝫ cū a mortuis r̄ſurrexerit. Et tacu erūt L. ip̄i. ⁊ nemī dixerunt in illis diebuſ qͥcqͣꝫ ex illis q̄ viderāt. ⁊ interrogauer̄t M euꝫ diſcipuli eiꝰ ⁊ dicebant. Quid gͦ dicūt ſcribe et phariſei. R. qꝛ helyam oꝑtꝫ venire primū. Qui rn̄dens ait illis. Helyas M. qͥdem vēturꝰ ē. Dū venerit. R. pͥmo reſtitu et oīa. ⁊ quō ſcriptū ē in filiū hoīs vt ml̓ta patiat̉ ⁊ contēnat̉. Dico. M. aūt vob̓ quia helyas iā venit ⁊ nō cogͦuerūt eū. ſꝫ fecerūt in eo q̄cūqꝫ voluerūt. ſicut R. ſcriptū eſt d̓ eo ſic. M. ⁊ filiꝰ hoīs paſſurꝰ ē ab eiſ. Tūc intellexerūt diſcipuli qꝛ de iohāne baptiſta dixiſſet eis. De ſpū muto queꝫ nō potuerūt curare diſcipuli xp̄i. M. xvij. R. ix. L. ix. Capitulū lxxvi. Actū. L. eſt aūt ī ſeq̄nti die deſcē dentibꝰ illis de mōte. ⁊ veniēs R. ad diſcipulos ſuos occurrit ill̓ tur ba ml̓ta. ⁊. R. vidit turbā magnā circa eoſ ⁊ ſcribas ꝯqͥrētes cū illis. ⁊ ꝯfeſtim oīs po pulꝰ vidēs ieſū ſtupefactꝰ ē ⁊ expauerunt. ⁊. M. cū vēiſſꝫ ad turbā occurrētes. R. ſa lutabāt eū. ⁊ int̓rogauit eos. Quid int̓ voſ ꝯqͥritis? Et L. ecce rn̄dens. R. vir. L. vnꝰ R. de turba. acceſſit. M. ad eū genibꝰ ꝓuo lutꝰ an̄ eū clamauit. L. dicēs. Mgr̄. R. at tuli ad te filiū meū hūc habētē ſpm̄ mutū. qͥ vbicūqꝫ app̄hēderit eū illidit eū. et ſpu mat ⁊ ſtridet dētibꝰ et areſcit. Dn̄e. M. mi ſerere filio meo. qꝛ lunaticus ē ⁊ male patit̉ Nā ſepe cadit ī ignē ⁊ crebro ī aquā. Ma giſter. L. obſecro reſpice filiū meū. qꝛ vni cus mihi ē. Et ecce ſpūs app̄hēdit illū. et ſubito clamat ⁊ elidit ⁊ diſſipat eū cū ſpu mat. et vix diſcedit dilanians euꝫ. ⁊ obtuli M. eū diſcipul̓ tuis. rogaui. L. ⁊ dixi. R. vt eijcerēt eū. ⁊ nō potuerūt curare. M. eū Rn̄dens ih̓s ait. O generatio incredula in fidelis. L. et ꝑuerſa vſqꝫ qͦ ero apud vos et vobiſcū. M. qͣꝫdiu. voſ. R. patiar. Afferte M. huc illū ad me. adduc L. huc filiū tuū Et R. attulerūt eū. ⁊ L. cū accederet et vi diſſet. R. illū ſtatim ſpūs turbauit illum ⁊ eliſit. L. eū demoniū ⁊ diſſipauit. ⁊. R. eli ſus in t̓rā volūtabat̉ ſpumās. ⁊ int̓rogauit Monoteſſeron ſiue patrē qͣꝫtū tꝑis eſt exquo ei hͦ accidit. Et il le dixit. Ab infantia ⁊ freq̄nter eū in igneꝫ ⁊ in aquā miſit vt eū ꝑderet. ſed ⁊ ſi qͥd po tes adiuua nos. miſertus noſtri. Ieſus au tē ait illi. Si potes credere. oīa poſſibilia ſūt credēti. ⁊ ꝯtinuo exclamās pr̄ pueri cū lachrymis aiebat. Credo dn̄e adiuua īcre dulitatē meā. Et cū vidiſſet ih̓s ꝯcurrēteꝫ turbā/ ꝯminatus ē ſpūi immūdo et īcrepa uit. M. L. eū ieſus dicēſ. R. Surde ⁊ mu te ſpūs. Ego p̄cipio tibi exi ab eo. ⁊ āpliꝰ ne introeas in eū. ⁊ exclamās ⁊ ml̓tum diſ cerpēs eū exijt ab eo demoniū. M. ⁊ factꝰ R. eſt ſicut mortuuſ. ⁊ multi dicerēt qꝛ mor tuus eſſet. Ieſus aūt tenēs manū eius ele uauit eū ⁊ ſurrexit. ⁊ curatus M. eſt puer in illa hora ſanauit. L. pueꝝ. ⁊ reddidit il lū patri ſuo. Stupebāt aūt oēs ī magnitu dine dei. oībuſqꝫ mirātibꝰ in oībꝰ q̄ facie bat dixit ad diſcipulos ſuos. ponite in cor dibꝰ vr̄is ẜmones iſtos. Filiꝰ em̄ hoīs fu tuꝝ ē vt tradat̉ in manꝰ hoīm. ⁊. R. cū in troiſſēt domū diſcipuli eiꝰ acceſſerūt M. ad eū ſecreto. ⁊ dixerūt ei. Quare nos n̄ po tuimꝰ curare eū? Dixit illis ieſus. ꝓpt̓ īc dulitatē veſtram Amen dico vobis. E habueritis fideꝫ ſicut gͣnū ſinapis/ dicetis monti huic trāſi hinc ⁊ trāſibit. ⁊ nihil im poſſibile erit vob̓. Hoc. R. aūt genꝰ in nul lo pōt exire niſi in oratōe ⁊ ieiunio. De ſcenophegia et p̄dicatōne paſſiōis chriſti. M. xvij. R. ix. L. ix. Ioh̓. vij. ¶ Capl̓m. lxxij. T. R. inde ꝓfecti p̄tergrediebāt̉. ⁊ I. ābulabat pꝰ hͦ ieſus ī galyleam nec R. volebat quēqͣꝫ ſcire. Nō. I. ent volebat ambulare ī iudeā. qꝛ q̄rebāt eū iudei int̓ficere. Erat eī in ꝓximo dies feſtꝰ iudeoꝝ ſcenopheia. Dixerūt aūt ad eū frēſ eiꝰ. Trāſi hinc ⁊ vade ī iudeā vt ⁊ diſcipu li tui videāt oꝑa q̄ tu facis. Nēo qͥppe ī oe culto aliqͥd facit. ⁊ q̄rit ip̄e in palaꝫ eſſe. ſi hͦ facis manifeſta teip̄m mūdo. Nec enī frēs eiꝰ credebāt in eū. Dixit gͦ eis ih̓s. Tēpus meū nōdū aduenit. tꝑus aūt veſtꝝ ſꝑ ē ꝑa tū. Nō p̄t mūdus odiſſe vos. me aūt odit qꝛ teſtimoniū ꝑhibeo de illo qꝛ oꝑa eiꝰ ma la ſunt. Uos aſcēdite ad diē feſtū hūc. ego aūt nō aſcēdā ad diē feſtū iſtū. qꝛ tꝑus me um nōdū īpletū ē. Hec cū dixiſſet ip̄e mā ſit in galylea Cōuerſantibꝰ M. aūt eis ī ga lylea docebat R. diſcipulos ſuos. ⁊ M. di xit. R. illis ih̓s. Filiꝰ hoīs tradēdꝰ eſt ī ma nus hoīm ⁊ occidēt eū. ⁊ occiſus. R. tercia. die reſurget. at. L. illi igͦrabāt v̓bū iſtd̓. et erat velatū an̄ eoſ vt nō ſentirēt illd̓. ⁊. L. ti mebāt R. eū int̓rogare de hͦ v̓bo ⁊ ꝯtriſtati M. ſunt vehemēter. Ut. I. aūt aſcēderūt frēſ eiꝰ. tūc ⁊ ip̄e aſcēdit ad diē feſtū. nō ma nifeſte ſed quaſi ī occulto. Iudei gͦ q̄rebāt. eū in die feſto. ⁊ dicebant. Ubi ē ille; ⁊ mur mur multū erat de illo in turba Quidā enī dicebāt qꝛ bonꝰ eſt. Alij autē dicebant nō. ſed ſeducit turbas. Nemo tn̄ palaꝫ loq̄bat̉ de eo ꝓpt̓ mētū iudeoꝝ. Iā āt die feſto me diāte aſcēdit ih̓s intēplū ⁊ docebat ⁊ mira bāt̉ iudei dicētes. Quō h̓ lr̄as ſcit cū nō di dicerit? Rn̄dit eis ieſus ⁊ dixit. Mea doct na nō eſt mea ſed eiꝰ qͥ miſit me. Si qͥs vo luerit voluntatē eiꝰ facere cognoſcet de do ctrina vtrū ex deo ſit. an ego a meip̄o loqͣr. Qui a ſemetip̄o loquit̉ gl̓iam ꝓpͥam q̄rit. Qui aūt q̄rit gl̓iam eiꝰ qͥ miſit illū. hic ve rax eſt et iniuſticia in illo nō ē. Nōne moy ſes dedit vob̓ legē. et nēo ex vob̓ facit legē? Quid me q̄ritis īterficere? Rn̄dit ei turba ⁊ dixit. Demoniū habes. quis te q̄rit inter ficere? Rn̄dit ieſus et dixit eis. Unū opus feci et omneſ mirami. ꝓpt̓ea moyſes dedit vob̓ circūciſiōem nō qꝛ ex moyſe ē ſꝫ ex pa. tribꝰ. et in ſabbato circūcidetis hoīeꝫ. Si circūciſionē accipit hō in ſabbato vt n̄ ſol uat̉ lex moyſi. mihi indignamini qꝛ totum hominē ſanū feci ī ſabbato? Nolite iudica re ẜm faciē ſed iuſtū iudiciū iudicate. Di cebāt gͦ quidam ex hieroſolymis. Nōne h̓ eſt quē q̄runt interficere? Ecce palā loquit̉ ⁊ nihil ei dicūt. Nunquid ve cognouerūt pͥncipes qꝛ hic eſt chriſtꝰ Sed hūc ſcimꝰ vnde ſit. chriſtꝰ aūt cū venerit nemo ſcit vn̄ ſit. Clamabat gͦ docens in tēplo ieſus et di cēs. Et me ſcitis et vn̄ ſim ſcitis et a meip ſo nō veni. ſed eſt verꝰ qͥ miſit me quē vos neſcitis. Ego aūt ſcio eū. et ſi dixero qꝛ ne ſcio eū ero ſil̓is vob̓ mendax. ſed ſcio eum qꝛ ab ip̄o ſum et ip̄e me miſit. Querebāt gͦ eū app̄hēdere et nemo miſit ī illū manꝰ/ qꝛ nōdū venerat hora eiꝰ. De turba aūt multi crediderūt ī eū. ⁊ dicebāt. chriſtꝰ cū vene rit nunquid plura ſigna faciet qͣꝫ q̄ hic fa cit? Audierūt phariſei turbā murmurāteꝫ de illo h̓. Et miſerūt phariſei et pͥncipeſ mi niſtros vt app̄hēderēt eū. Dixit ergo ieſus Adhuc modicū tꝑs vobiſcū ſum ⁊ vado ad eū qͥ miſit me. queritis me ⁊ nō īuenietꝭ. Unum ex quattuor ⁊ vbi ſum ego vos nō poteſtis venire. Di xerūt ergo iudei ad ſeip̄os. Quo hic iturꝰ ē qꝛ nō inueniemus eū? Nunqͥd in diſꝑſio nē gētiū iturus ē ⁊ docturus gētes? Quis eſt hic ſermo quē dixit. Queritis me ⁊ non inuenietis ⁊ vbi ſum ego vos nō poteſtis venire. In nouiſſimo aūt die magno feſti uitatis ſtabat ieſus ⁊ clamabat dicēs. Si qͥt ſitit veniat ad me ⁊ bibat. Qui credit in me ſic̄ dicit ſcriptura/ flumīa de vētre eius fluēt aq̄ viue. Hoc aūt dixit de ſpū quē ac cepturi erāt credētes in eū. Nōdū em̄ erat ſpūs datus/ qꝛ ieſus nōdū fuerat gl̓ificatꝰ Ex illa ergo turba cū audiſſent hos ſermo nes eiꝰ dicebāt. Hic ē vere ꝓpheta. Alij di cebāt hic ē xp̄s. Quidā aūt dicebāt. Nun qͥd a galylea xp̄s venit? Nōne ſcpͥtura dic̄ qꝛ ex ſemīe dauid ⁊ de bethleē caſtello vbi erat dauid venit xp̄s? Diſſenſio itaqꝫ facta eſt in turba ꝓpter eū. Quidā aūt ex ip̄is vo lebāt app̄hēdere eū/ ſꝫ nemo miſit ſuꝑ illuꝫ manus. Uenerūt ergo miniſtri ad pontifi ces ⁊ phariſeos/ ⁊ dixerūt eis illi. Quare n̄ adduxiſtis eū? Rn̄derūt iſti. Nūqͣꝫ ſic locu tus ē hō ſic̄ hic hō loquit̉. Rn̄derunt gͦ eis phariſei. Nūqͥd ⁊ vos ſeducti eſtis? Nun qͥd aliqͥs ex pͥncipibꝰ ⁊ phariſeis credidit ī eū. ſꝫ turba hec q̄ nō nouit legem maledicti ſunt. Dixit nicodemuſ ad eos. ille qͥ venit ad Nota ꝙ nicodemꝰ eū nocte qͥ vnus erat ex iam venerat. ip̄is. Nūqͥd lex nr̄a iu dicat hoīem/ niſi audierit ab ip̄o pͥus ⁊ co gnouerit qͥd faciat. Rn̄derūt ⁊ dixerunt ei. Nūqͥd ⁊ tu galileꝰ es? ſcrutare ſcripturas ⁊ qꝛ ꝓph̓a a galilea nō ſurgit. Et reuer t vnuſquiſqꝫ in domū ſuam. ¶ De muliere depre hēſa in adulterio. I. viij. ¶ Capl̓m. lxxviij. Eſus aūt ꝑrexit in mōtē oliuēti et diluculo iteꝝ venit in templū ⁊ om nis ppl̓s venit ad eū ⁊ ſedēs doce bat eos. Adducūt aūt ſcribe ⁊ phariſei mu lierē in adulterio dep̄hēſam ⁊ ſtatuerūt eaꝫ in medio et dixerūt ei. Mgr̄ hec ml̓ier mo do dep̄hēſa ē in adulterio. In lege aūt mā dauit nob̓ dn̄s hmōi lapidare. Tū gͦ quid dicis? Hec autem dicebāt temptātes eum vt poſſent accuſare eum. Ieſus autem in clinans ſe dcorſum digito ſcribebat in ter ra. Cum autē ꝑſeuerarent interrogātes euꝫ crexit ſe ⁊ dixit eis. Qui ſine pctō veſtruꝫ ē pͥmꝰ in illā lapidem mittat. Et iteꝝ ſe incli nans ſcribebat ī terra. Audiētes aūt vnuſ poſt vnū exibāt incipiētes a ſenioribꝰ. ⁊ re māſit ſolꝰ et ml̓ier in medio ſtās. Erigens autē ſe ieſus dixit ei. Ml̓ier vbi ſūt qͥ te ac cuſabāt? Nemo te ꝯdemnauit? Que dixit. Nēo dn̄e. Dixit aūt ei ieſus. Nec ego te cō demnabo. vade et ampliꝰ noli peccare De verbiſ chriſti ī gazophilacio. Ioh̓. viij ¶ Cap̄. lxxix. Teꝝ gͦ locutꝰ ē eis ieſus dicēs. Ego ſuꝫ lux mūdi. qͥ ſeqͥtur me nō ambu lat in tenebris ſed habebit lumē vi te. Dixerunt gͦ ei phariſei. Tu de teip̄o teſti moniū ꝑhibes teſtimoniū tuū nō ē verum Rn̄dit ieſus et dixit eis. Et ſi ego teſtimo niū ꝑhibeo de meip̄o/ veꝝ ē teſtimoniū me um. qꝛ ſcio vnde veni ⁊ qͦ vado: vos auteꝫ neſcitis vnde venio aut qͦ vado. Uos ẜm carnē iudicatis. ego aūt nō iudico quēqͣꝫ. ⁊ ſi iudico ego iudiciū meū verū eſt. qꝛ ſoluſ nō ſuꝫ. ſed ego et qͥ miſit me pr̄. ⁊ in lege ve ſtra ſcriptum ē. quia duoꝝ hominum teſti monium veꝝ eſt. Ego ſum qͥ teſtimonium ꝑhibeo de memetip̄o. ⁊ teſtīoniū ꝑhibet de me qͥ me miſit pater. Dicebāt gͦ ei. vbi ē pa ter tuus. Rn̄dit ieſus. Neqꝫ me ſcitis neqꝫ pr̄em meū. Si meſciretis forſitan ⁊ pr̄eꝫ meū ſciretꝭ. Hec v̓ba locutꝰ ē ī gazophila cio docēs in tēplo. et nemo app̄hēdit eum. qꝛ nōdum venerat hora eiꝰ. De alio ſermone chriſti ꝓpt̓ quē voluerūt iudei eū lapidare Ioh̓.viij. ¶ Capitulū. lxxx. Ixit ergo iteꝝ eis. Ego vado et q̄ retis me. ⁊ in pctō vr̄o moriemini. qͦ ego vado vos nō poteſtis veni re. Dicebāt gͦ iudei. Nunqͥd int̓ficiet ſemet ip̄m. qꝛ dicit. qͦ ego vado vos nō poteſtꝭ ve nire? et dicebat eis. Uos deorſuꝫ eſtis. ego de ſuꝑius ſum. Uos de mūdo hͦ eſtꝭ. ego nō ſum de mūdo hͦ. Dixi gͦ vobis qꝛ mori emini in pctīs vr̄is. Si enī nō credideri tis qꝛ ego ſū moriemini in pctō vr̄o. Dixe rūt gͦ ei. Tu qͥs es? Dixit eis ieſus. Princi piū qͥ et loqͦr vobis. multa habeo d̓ vob̓ lo qͥ et iudicare. ſed qͥ me miſit verax ē. et ego q̄ audiui ab eo hec loqͦr in mūdo. et nō cogͦ uerūt. qꝛ pr̄em eiꝰ dicebat deū. Dixit gͦ eis ieſus. Cū exaltaueritis filiū homīs tūc co gnoſcetiſ qꝛ egoip̄e ſum. ⁊ a meip̄o facio ni Monoteſſeron ſiue hil. et ſicut docuit me pater hec loqͦr. ⁊ qui miſit me mecū eſt. et nō reliqͥt me ſolum. qꝛ que placita ſunt ei facio ſemꝑ. Hec illo lo qͣnte multi crediderūt in eū. Dicebat ergo ieſus ad eos qui crediderūt ei iudeos. Si vos manſcritis in ẜmōe meo vere diſcipu li mei eritis. et cognoſcetis ꝟitatem ⁊ veri tas liberabit vos. Reſponderūt ei. Semē abrahe ſumus. et nemini ſeruiuimꝰ vnqͣꝫ. quō tū dicis. liberi eritis? Rn̄dit eis ieſus. Amen amē dico vobis/ quia omīs qͥ facit pctm̄ ſeruus ē peccati. ſeruꝰ aūt nō manet in domo in et̓nū. filius manet in et̓nū. Si gͦ filiꝰ vos liberabit vere liberi eritꝭ. ſcio qꝛ filij abrahe eſtis ſed q̄ritis me īterficere. qꝛ ſermo meꝰ non capit in vob̓. Ego qd̓ vidi apud pr̄em loquor et vos q̄ vidiſtis apud pr̄em veſtꝝ faciatis. Rn̄derūt et dixerunt autē q̄ritis me interficere hominē qͥ vitatē vobis locutus ſum quā audiui a deo. hoc abraam nō fecit. Uos facitis oꝑa pr̄is ve ſtri. Dixerūt gͦ ei. Nos ex fornicatōe nō ſu mus nati. vnū pr̄em habemꝰ deū. Dixit gͦ eis ieſus. Si deus pr̄ veſter eſſet diligeretꝭ vtiqꝫ me. Ego enī ex deo ꝓceſſi et veni. ne qꝫ enī a meip̄o veni ſed ille me miſit. quare loq̄lā meā nō cognoſcitis. qꝛ nō poteſtꝭ au dire ẜmonē meū Uos ex pr̄e diabolo eſtiſ ⁊ deſideria pr̄is veſtri vultꝭ facere. Ille ho micida erat ab initio ⁊ in veritate nō ſtetit quia nō eſt veritas in eo. cū loqͥtur menda ciū ex ꝓprijs loquit̉. qꝛ mendax eſt et pater eius. Ego autē quia veritatē dico nō credi tis mihi. Quis ex vob̓ arguet me de pecca to? Si veritatē dico quare nō creditis mi hi. Qui ex deo eſt verba dei audit. ꝓpterea vos nō auditis qꝛ ex deo nō eſtis. Rn̄de runt ergo iudei et dixerūt ei. Nōne bene di cimus nos qꝛ ſamaritanꝰ es tu ⁊ demoniū habes? Rn̄dit ieſus. Ego demoniū nō ha beo ſed honorifico pr̄em meū ⁊ vos inho noraſtis me. Ego autē nō q̄ro gl̓iaꝫ meā. eſt qͥ querat et iudicet. Amen amē dico vo bis Si qͥs ẜmonem meū ẜuauerit mortē nō videbit ī eternū. Dixerūt gͦ iudei. Nūc cognouimus qꝛ demoniū habes. Abrahā mortuus eſt ⁊ ꝓphete ⁊ tu dicis. ſi qͥs ẜmo nem meū ẜuauerit mortē nō guſtabit ī eter num. Nunqͥd tu maior es pr̄e nr̄o abrahā qͥ mortuus ē? et ꝓphete mortui ſunt. quem tu teip̄m facis? Reſpondit ieſus. Si ego gl̓ifico meip̄ꝫ gl̓ia mea nihil eſt. Eſt pr̄ me us qͥ gl̓ificat me quē vos dicitis qꝛ deꝰ nō ſter eſt. et nō cognouiſtis eū. ego autē noui eum. Et ſi dixero neſcio eū ero ſil̓is vobiſ mendax. ſed ſcio eū ⁊ ẜmonem eius ſeruo. Abraham pr̄ veſter exultauit vt videret di em̄ meū vidit et gauiſus ē. Dixer̄t gͦ iudei ad eū. Quinqͣginta annos nōdū habes ⁊ abraam vidiſti? Dixit gͦ eis. Amen amē di co vobis anteqͣꝫ abrahā fieret ego ſuꝫ. Tu lerūt ergo lapides vt iacerēt ī eū. Ih̓s aūt abſcondit ſe et exiuit de templo. De ceco nato. I. lx. ¶ Capitulū lxxxi. T pteriens vidit hoīem cecū a na Itiuitate. Et īterrogauerūt eū diſci puli ſui. Rabbi/ qͥs peccauit. h̓ aut parētes eiꝰ vt cecꝰ naſceret̉? Rn̄dit ih̓s. Ne qꝫ hic peccauit neqꝫ ꝑentes eiꝰ. ſꝫ vt mani feſtent̉ oꝑa dei in illo. Me oꝑtꝫ oꝑari ope ra eiꝰ qͥ miſit me donec dies eſt. Uenit nox qn̄ nemo p̄t oꝑari. qͣꝫdiu ſum ī mundo lux ſum mūdi. Hoc cū dixiſſet expuit ī terraꝫ et fecit lutū ex ſputo ⁊ liniuit lutū ſuꝑ ocu los eius et dixit ei. Uade ⁊ laua ī natatoria ſylōe. qd̓ interp̄tat̉ miſſus. Abijt gͦ ⁊ lauit. ⁊ venit videns. Itaqꝫ vicini ⁊ qͥ viderant eū pͥus qꝛ mendicꝰ erat dicebāt. Nōne hic eſt qͥ ſedebat ⁊ mēdicabat? Alij dicebāt qꝛ hic eſt. Alij autē nequaqͣꝫ ſꝫ ſil̓is eiꝰ eſt. Il le ꝟo dicebat. qꝛ ego ſū. Dicebāt gͦ ei. Quō aꝑti ſunt tibi ocl̓i? Rn̄dit. Ille hō qͥ dicit̉ ieſus lutū fecit ⁊ vnxit ocl̓os meos ⁊ dixit mihi. Uade ad natatoria ſylōe et laua. et abij ⁊ laui ⁊ video. Dixerunt ei. Ubi ē ille? Ait neſcio. Adducūt eū ad phariſeos qͥ ce cus fuerat. Erat aūt ſabbatū qn̄ lutū fcc̄ ie ſus ⁊ aꝑuit oculos eius. Iteꝝ gͦ interroga bāt eū phariſei quō vidiſſet. Ille aūt dixit eis. Lutū poſuit mihi ſuꝑ oculos ⁊ laui ⁊ video. Dicebāt gͦ ex phariſeis qͥdam. Nō ē hic hō a deo qͥ ſabbatū nō cuſtodit. Alij di cebāt. Quō pōt hō peccator hec ſigna face re. ⁊ ſciſma erat int̓ eos. Dicūt ergo ceco ite rum. Tu qͥd dicis de eo qui aꝑuit tibi ocu los tuos. Ille āt dixit/ quia ꝓpheta ē. Nō crediderūt ergo iudei de illo qꝛ cecus fuiſ ſet ⁊ vidiſſet donec vocauerūt parētes eius qui viderat. ⁊ interrogauerūt eos dicentes Hic filius veſter eſt quē vos dicitis. qꝛ ce cus natus ē. quō ergo nūc videt? Rn̄derūt ergo eis parētes eius ⁊ dixerūt. Scimus Unum ex quattuor qꝛ hic eſt filiꝰ nr̄. et qꝛ cecus natus eſt. quō aūt nūc videat neſcimꝰ. aut qͥſ aperuit ocu los eiꝰ nos neſcimꝰ ip̄m interrogate. etateꝫ habet ip̄e de ſe loquat̉. Hec dixerūt paren tes eiꝰ qꝛ timebāt iudeos. Iā enī ꝯſpiraue rant iudei vt ſi qͥs ꝯfiteret̉ eū eſſe chriſtum extra ſynagogā fieret. ꝓpt̓ea ꝑentes eiꝰ di xerunt. etatē habꝫ ip̄m interrogate. Uoca uerūt gͦ rurſum hoīem qͥ cecus fuerat. et di xerunt ei. Da gl̓iam deo. Nos ſcimꝰ qꝛ hic homo pctōr eſt. Dixit gͦ ille. Si pctōr ē ne ſcio. Unuꝫ ſcio qꝛ cū cecꝰ eſſem mō video. Dixerūt ergo illi. Quid fecit tibi? quō ape ruit tibi ocl̓os? Rn̄dit eis. Dixi vob̓ iā et audiſtis. Quid iteꝝ vultis audire qͥd et vos vultis diſcipuli eiꝰ fieriꝫ dixerūt ei et dixerūt. Tu diſcipulꝰ illiꝰ ſis. nos aūt moyſi diſcipuli ſumꝰ. Nos ſcimꝰ quia moyſi locutus ē deus. Hūc aūt neſci mus vnde ſit. Rn̄dit ille hō ⁊ dixit eis. In hoc mirabile ē qꝛ voſ neſcitis vn̄ ſit et ape ruit ocl̓os meos? Scimꝰ autē quia pctōreſ deꝰ nō audit. ſed ſi qͥs dei cultor eſt ⁊ volū tatem eiꝰ facit. hunc deꝰ exaudit. A ſecl̓o n̄ eſt auditū qꝛ qͥs aperuit ocl̓os ceci nati. ni ſi eſſet hic a deo nō poterat facere qͥcqͣꝫ Re ſponderūt et dixerūt ei In peccatis natus es totꝰ et tu doces nos. ⁊ eiecerūt euꝫ foraſ Audiuit ieſus qꝛ eiecerūt eū foras. ⁊ cū in ueniſſet eū dixit ei. Tu credis in filiuꝫ dei? Rn̄dit ei ⁊ dixit? Quis eſt dn̄e vt credā in eum. Dixit ei ieſus. Et vidiſti eū et qͥ loqui tur tecū ip̄e ē. At ille ait. Credo dn̄e. ⁊ ꝓci dens adorauit eū. Et dixit ei ieſus. In iu diciū ego veni in hunc mūdum. vt qͥ nō vi dent videāt. et qͥ vident ceci fiant. et audie runt ex phariſeis qͥ cū ip̄o erant ⁊ dixerunt ꝟo quia dicitis qꝛ videmus pctm̄ veſtruꝫ Ie ſermone chriſti Ego ſum paſtor bonꝰ. Ioh̓. x. Ca. lxxxij. Men amen dico vob̓ qͥ nō intrat ꝑ oſtiū in ouile ouiū. ſed aſcendit aliūde. ille fur eſt et latro. Qui autē at ꝑ oſtiū hic paſtor eſt ouiū. huic oſti ariꝰ aperit ⁊ oues vocē eiꝰ audiunt. et pro prias oues vocat noīatim ⁊ educit eas. et cū ꝓpͥas oues emiſerit vadit an̄ eaſ. ⁊ oueſ illū ſequunt̉ quia ſciūt vocē eiꝰ. Alienū au tē nō ſequunt̉ ſed fugiūt ab eo. qꝛ non nouerunt vocē alienorū. Hoc ꝓuerbiū dixit eis ieſus. Illi autē nō cognouerūt qͥd loq̄ ret̉ eis. Dixit gͦ eis iteꝝ ieſus. Amen amen dico vobis. quia ego ſū oſtiū ouiū. Om̄es quot qͦt venerūt fures ſunt et latrōeſ. ſꝫ non audierūt eos oues. Ego ſum oſtiū ꝑ me ſi qͥs introierit ſaluabit̉. ⁊ ingrediet̉ ⁊ egredi etur ⁊ paſcua inueniet. Fur autē nō vēit ni ſi vt furet̉ ⁊ mactet ⁊ ꝑdat. Ego veni vt vi tam habeāt et abūdantiꝰ habeāt. Ego ſum paſtor bonus. bonus paſtor dat aīam ſuā ꝓ ouibus ſuis. Mercēnarius aūt et qͥ non eſt paſtor cuiꝰ nō ſunt oues ꝓprie videt lu pū venientē ⁊ dimittit oues ⁊ fugit. ⁊ lupꝰ rapit et diſꝑgitoues. Mercēnariꝰ autē fu git qꝛ mercēnariꝰ eſt. ⁊ nō ꝑtinet ad eum d̓ ouibꝰ. Ego ſum paſtor bonus ⁊ cognoſco oues meas ⁊ ꝯgnoſcūt me mee. ſicut nouit me pr̄ et ego agnoſco pr̄em. et animā meaꝫ pono ꝓ ouibꝰ meis. et alias oues habeo q̄ nō ſunt ex hoc ouili et illas oportꝫ me ad ducere. et vocē meā audiēt. ⁊ fiet vnū ouile ⁊ vnus paſtor. ꝓpt̓ea me pater diligit quia ego pono aīam meā et iteꝝ ſumā eam. Ne mo tollet eā a me. ſꝫ ego pono eā a meipſo. oteſtatē habeo ponēdi aīam meā ⁊ ptātē habeo iteꝝ ſumēdi eam. Hoc mandatū ac cepi a pr̄e meo. Diſſenſio iteꝝ facta eſt īter iudeos ꝓpter ẜmones hos. Dicebāt autē multi ex his. Demoniū habꝫ ⁊ īſanit. quid eum auditis? Alij dicebant. hec v̓ba n̄ ſunt demoniū habentꝭ. Nunqͥd demoniū pōt cecoꝝ oculos aꝑire? ¶ De ſolutōe didra gmatis. M. xvij. R. ix. ¶ Cap. lxxxiij. T. R. venerūt capharnaū. ⁊ cum veniſſent. M. capharnaū acceſſe runt qͥ didragma accipiebāt ad pe trum ⁊ dixerūt ei. Mgr̄ veſter nō ſoluit di dragma. Et ait/ etiā. et cū intraſſet ī domū p̄uenit eū ieſus dicēs. Quid tibi videt̉ ſy mon? Reges terre a qͥbuſ accipiūt tributū vel cenſum. a filijs ſuis an ab alienis? Et il le dixit. Ab alienis. Et dixit ei ieſus. Ergo liberi ſunt filij. Ut āt nō ſcādalizemꝰ eos Uade ad mare ⁊ mitte hamū. et eū piſcem qͥ primus aſcēderit tolle. ⁊ aꝑto ore eius in uēies ſtaterē. illū ſumēs da eis ꝓ me et te fON De conitōe diſci puloꝝ qͥs eoꝝ videret̉ eſſe maior ⁊ de doct̉ na xp̄i. M. xviij. R. ix. L. ix. Ca. lxxxiiij. Monoteſſeron ſiue N illa M. hora intrauit. L. in eos cogitatio qͥs eoꝝ videret̉ eſſe maior ¶At Ieſus videns cogitatiōes cor dis eoꝝ. cū. R. domi eſſet īterrogabat eos. Quid in via tractabitis. At illi tacebant. Siquidē in via inter ſe diſputauerant. qͥs eſſet illoꝝ maior? Acceſſerūt. M. diſcipuli ad ieſum dicentes. Quiſputas maior eſt in regno celoꝝ? Et. R. reſidēs vocauit duode cim. ⁊ ait illis. Si qͥs vult primus eſſe erit omniū nouiſſimus/ ⁊ oīuꝫ mīſter. Et. M Aduocās ieſus paruulū accipiēs. R. app̄ hendit. L. ⁊ ſtatuit. M. euꝫ ſecus ſe in me dio. M. eoꝝ. Quem. R. cū complexus eēt ait illis. Amē. M. dico vobis. Niſi ꝯuerſi fueritis ⁊ efficiamini ſicut ꝑuuli nō intra bitis in regnū celoꝝ. Quicūqꝫ ergo humi liauerit ſe ſicut ꝑuulus iſte/ hic maior ē in regno celoꝝ. Et qͥ ſuſceꝑit vnū paruulū ta lem in noīe meo me ſuſcipit. Et. R. qͥcūqꝫ me ſuſceꝑit nō ſolū me ſuſcipit. ſꝫ eū qͥ mi ſit me. Nā qͥ minor. L. eſt inter vos oēs. h̓ maior eſt. Qui. M. aūt ſcādalizauerit vnū de puſillis iſtis minimis qͥ in me credunt expedit bonū. R. eſt ei magis. vt. M. ſuſpē dat̉ mola aſinaria in collo eius ⁊ dimergat̉ in ꝓfundū maris. Ue mūdo a ſcandalis. Neceſſe eſt em̄ vt veniāt ſcādala. verūtam̄ ve hoī illi ꝑ quē ſcādalū venit. Si. M. au tē. R. manus tua ſcādalizat te abſcide eā et ꝓijce abs te. Bonū. R. eſt tibi debilem vel claudū. M. introire in vitā qͣꝫ duas man vel duos. M. pedes habentē mitti ⁊ ire in gehennā ignē. M. eternū inextinguibilem R. vbi vermis eoꝝ nō morit̉. ⁊ ignis nō ex tinguit̉. Et ſi pes tuus ſcādalizat te. ampu ta illū. bonū eſt tibi claudū intrare in vitā eternā qͣꝫ duos pedes habentē/ mitti in ge hennā ignis īextīguibilis vbi vermis eoꝝ nō morit̉ ⁊ ignis nō extīguit̉. ⁊. M. ſi ocu lus tuus ſcādalizat te/ erue euꝫ ⁊ ꝓijce abs te. Bonū R. eſt tibi luſco cū M. vno oculo vitā intrare regnū. R. dei/ qͣꝫ duos oculos habētē mitti in gehennā ignis. vbi vermiſ eoꝝ nō morit̉ ⁊ ignis nō extinguit̉. Omīs em̄ victima igne ſaliet̉. ⁊ oīs victima ſale ſa liet̉. Bonū eſt ſal ꝙ ſi ſal inſulſum fuerit in quo illud ꝯdietis? Habete in vob̓ ſalē ⁊ pa cē habete inter vos. Uidete. M. ne ꝯtēna tis vnū ex his puſillis. Dico em̄ vobis/ qꝛ angeli eoꝝ in celis ſꝑ vident faciē pr̄is mei qui in celis eſt. venit em̄ filiꝰ hoīs ſalu are qd̓ ꝑierat. Quid vob̓ videt̉. Si fuerīt alicui cētū oues errauerit vna ex eiſ. Nōne relī quit nonagintanouē in mōte. ⁊ vadit q̄re re eā que errauerat? Et ſi ꝯtigerit vt inueni at eā. Amē dico vobis. qꝛ gaudet ſuꝑ eam magis qͣꝫ ſuꝑ nonagintanouē que nō erra uerūt. Sic nō eſt volūtas ante pr̄eꝫ veſtrū qͥ in celis ē vt ꝑeat vnꝰ de puſillis iſtis. De correptio ne fra terna. M. xviij. L. xvij. ¶ Capl̓m. lxxxv Ttendite vobis ſi. M. aūt pecca uerit in te frater tuus vade ⁊ corri Upe. increpa. L. illū inter. M. te et ip̄m ſolū. Si audierit te et penitētiam. L. egerit. dimitte illi. lucratꝰ. M. es frēꝫ tuū. Et. L. ſi ſepties in die peccauerit in te. ⁊ ſe pties in die ad te ꝯuerſus fuerit dicēs. pe nitet me/ dimitte illi. Si. M. aūt nō te au dierit adhibe tecū adhuc vnū vl̓ duos vt in ore duorū teſtiū vl̓ triū ſtet om̄e verbū. ꝙ ſi nō audierit eoſdic eccl̓ie. Si autē ⁊ ec cleſiā nō audierit ſit tibi ſicut ethnicꝰ ⁊ pu blicanꝰ. Amē dico vob̓. quecūqꝫ alligaueri tis ſuꝑ terrā erūt ligata et in cel̓. ⁊ q̄cunqꝫ ſolueritis ſuꝑ terrā erūt ſoluta ⁊ in cel̓. Ite rū dico vobis. quia ſi duo ex vobis ꝯſen ſerint ſuꝑ terrā de omni re quācūqꝫ petie rint fiet illis a pr̄e meo qͥ in celis eſt. vbi eī ſunt duo vl̓ tres cōgregati in nomine meo ibi ſum in medio eoꝝ. Tūc accedens Pe trus ad eū dixit. Dn̄e qͦtiens peccabit ī me frater meꝰ ⁊ dimittā illi. Uſqꝫ ſepties? Di xit illi ieſus. Non dico tibi vſqꝫ ſepties. ſed vſqꝫ ſeptuagies ſepties. De ſeruo nequam cui om̄e debitū dimiſſum fuerat. M. xviij ¶ Capitulum. lxxxvi. Deo aſſimilatū eſt regnū celorum homini regi qͥ voluit ratōnem po nere cū ſeruis ſuiſ. Et cū cepiſſꝫ ra tioneꝫ ponere oblatꝰ eſt ei vnus qͥ debebat deceꝫ milia talenta. Cū autē nō hr̄et vnde redderet iuſſit eū dn̄s venūdari ⁊ vxorem eius et filios. et omnia q̄ habebat ⁊ reddi. Procidens aūt ſeruꝰ ille rogabat eū dicēs Patientiā habe in me ⁊ omīa reddam tibi Miſertus autē dn̄s ſerui illiꝰ dimiſit eum ⁊ debitū dimiſit ei. Egreſſus autē ſeruꝰ ille inuenit vnuꝫ de cōſeruis ſuis qͥ debebat ei centū denarios. ⁊ tenens ſuffocabat eū di cens. Redde qd̓ debes. Et ꝓcidens ꝯſeruꝰ eius rogabat eū dicens. Patientiā habe in Unum ex quattuor me et omnia reddā tibi. Ille autē noluit ſꝫ abijt et miſit eū ī carcerē donec redderet de bitū. Uidentes aūt ꝯſerui eius q̄ fiebāt cō triſtati ſunt valde. et venerūt et narrauerūt dn̄o ſuo omnia que facta fuerāt. Tunc vo cauit illū dn̄s ſuus. ⁊ ait illi. Serue nequā om̄e debitū dimiſi tibi quoniā rogaſti me. nō ne gͦ oportuit ⁊ te miſereri ꝯſerui tui ſic̄ ⁊ ego tui miſertus ſum? Et iratꝰ dn̄s eiꝰ tra didit eū tortoribꝰ qͦaduſqꝫ redderet vniuer ſum debitū. Sic ⁊ pater meꝰ celeſtis faci et vobis ſi nō r̄miſeritꝭ vnuſqͥſqꝫ fratri ſuo de cordibꝰ veſtris. De illo qui eicie bat demonia et nō ſequebat̉ chriſtū. R. ix. ¶ Capitulū. lxxxvij. L. ix. Eſpondēs. L. aūt illi. R. iohāneſ Vy Adixit. Preceptor. L. mgr̄. R. vidi mus quendā in noīe tuo eijciēteꝫ demonia ⁊ ꝓhibuimꝰ eū. qꝛ nō ſeqͥtur te no biſcū. Et ait ad illos ieſus. Nolite ꝓhibere Nēo eſt qͥ faciat virtutē in noīe meo ⁊ poſ ſit cito male loqͥ de me. Qui. R. L. enī non eſt aduerſū vos ꝓ nobis eſt. Quiſqͥſ R. vo bis potū dederit calicē aq̄ frigide in nomi ne meo qꝛ chriſti eſtis. Amē dico vob̓ non et mercedē ſuā. De aduentu chriſti in fines iudee. et ꝙ diſcipuli nō timeāt eoſ qͥ occidūt corpus. nec vult chriſtꝰ diuide re hereditatē. M. xviij. ⁊ ſupͣ. x. R. x. L. xij. Capitulū. lxxxviij. M. factuꝫ. L. eſt cū ꝯſūmaſſet ẜmones iſtos ieſus inde exurgenſ ſet migͣuit. M. a galylea et venit in fines iudee trās iordane. et ſecute ſunt euꝫ turbe multe. Et conuenerūt. R. iteꝝ turbe ad eū ⁊ curauit. M. eos ibi. ⁊. L. ſicut con ſueuerat iterū docebat eos. Multis auteꝫ turbis circūſtantibꝰ/ ita vt ſeinuicē ꝯculca rent cepit dicere ad diſcipulos ſuos. Attē dite a fermēto phariſeoꝝ qd̓ eſt ypocriſis. Nihil autē opertū ē quod nō reuelet̉. neqꝫ abſconditū qd̓ non ſciat̉. quoniā q̄ in tene bris dixiſtis. in lumīe dicent̉. ⁊ quod ī au re locuti eſtis in cubilibꝰ p̄dicabit̉ in tectꝭ. Dico autē vob̓ amicis meis ne terreamini ab his qͥ occidunt corpꝰ ⁊ poſt hͦ nō habēt ampliꝰ qͥd faciāt. Oſtendā aūt vob̓ quem timeatꝭ. timete eū qͥ poſtqͣꝫ occiderit habꝫ poteſtatē mittere in gehennā. Ita vob̓ di co hūc timete. Nōne qͥnqꝫ paſſeres vene unt aſſe. M. dipondio. L. et vnꝰ in ill̓ non eſt in obliuiōe corā deo. nō. M. cadit. R. ī terrā ſine pr̄is veſtri voluntate? Sed ⁊ ca pilli capitis vr̄i omnes nūerati ſunt. No lite gͦ timere/ multꝭ paſſeribꝰ meliores M. pluris. L. eſtis vos. dico. I. autē. M. vo bis. qͥcunqꝫ me ꝯfeſſus fuerit corā homībꝰ ⁊ filiꝰ hoīs ꝯfitebit̉ eū corā angel̓ dei. Qui aūt negauerit me corā hoībꝰ denegabit̉ co ram angelis dei. Et om̄is qͥ dicit verbum in filiū hoīs remittet̉ illi. Si autē in ſpiri tūſanctū blaſphēauerit nō remittet̉ ei. Cū aūt inducent vos ī ſynagogas ⁊ ad magi ſtratus ⁊ ptātes nolite ſolliciti eſſe qͣlit̓ aut quid rn̄deatis. aut qͥd dicatis. ſpūs eī ſan ctus docebit vos in ip̄a hora qͥd oporteat vos dicere. Ait aūt illi qͥdā de turba. Ma giſter dic fratri meo vt diuidat mecū here ditatē. Et dixit ei. hō quis me ꝯſtituit iudi cem et diuiſorē ſuꝑ vos. Dixitqꝫ ad illos. Uidete ⁊ cauete ab om̄i auaricia. qꝛ nō in būdātia cuiuſqͣꝫ vita eiꝰ ē ex his q̄ poſſidꝫ De diuite habente fructuū abundātiā. ⁊ ne diſcipuli ſolliciti ¶ Capitulū. lxxxix. ſint. Luce. xij. Ixit aūt ſil̓itudinē ad illos dicēs. Hoīs cuiuſdā diuitis vberes fru ctus ager attulit. ⁊ cogitabat intra ſe dicēs. quid faciam ꝙ nō habeo qͦ cōgre gem fructꝰ meos? Et dixit. hoc faciam. de ſtruā horrea mea ⁊ ma Multa que hic po iora faciā. et illuc con gregabo omnia que naᵐ nunt̉ poſita ſunt ſu ta ſunt mihi ⁊ bōa mea pra ſentētialit̓. vel Et dicam anime mee. etiā in verbiſ in ſer Anima mea habes ml̓ mone in monte ta bona poſita ī annos plurimos. requieſce. comede. bibe. epulare Dixit autē illi deus. Stulte hac nocte re petent animā tuā a te. que autē paraſti cu ius erūt? Sic eſt qͥ ſibi theſaurizat ⁊ nō eſt in deum diues. Dixitqꝫ ad diſcipulos ſu os. Id̓o dico vobis. Nolite ſolliciti eē ani me veſtre qͥd māducetꝭ neqꝫ corpori veſtro quid veſtiamini. Anima eī plus eſt qͣꝫ eſca. et corpus pluſqͣꝫ veſtimentū. Conſiderate coruos qꝛ nō ſemināt neqꝫ metūt. quibꝰ n̄ eſt cellariū neqꝫ horreū et deꝰ paſcit illos. quanto magis vos eſtꝭ pluris illis? Quis autē veſtrū cogitās poteſt ad ſtaturā ſuaꝫ adijcere cubitu vnum. Si ergo neqꝫ quod e 4 Monoteſſecon ſiue minimū eſt poteſtis quid de ceteris ſollici ti eſtis? Conſiderate lilia agri quomō cre ſcunt. non laborant. neqꝫ nent. Dico auteꝫ vobis/ quia nec Salomon in omni gloria ſua veſtiebat̉ ſicut vnum ex iſtis. Si autē fenū quod hodie in agro eſt. ⁊ cras in cliba num mittit̉ deus ſic veſtit. quanto magis vos puſille fidei? Et vos nolite querere qͥd manducetis aut qͥd bibatis ⁊ nolite in ſub lime tolli. Hec em̄ omnia gentes mundi q̄ runt. Pater aūt veſter ſcit qm̄ his indige tis. Uerūtamen primū querite regnū dei ⁊ hec omnia adijcient̉ vobis. Nolite time re puſillus grex quia complacuit patri ve ſtro vobis dare regnum. Uendite q̄ poſſi detis. ⁊ date elemoſynam. Facite vob̓ ſac culos qui non veteraſcūt theſauꝝ nō defi cientem in celis. Quo fur nō appropiat ne qꝫ tinea corrumpit. Ubi em̄ theſaurus ve ſter eſt. ibi ⁊ cor veſtrum erit. Dicebat autē ad turbas. Cum videritis nubē orientem ab occaſu ſtatim dicitis nimbus venit/ et ita fit. Et cum auſtrum flantem dicitis. qꝛ eſtas erit. ⁊ ita fit. Ipocrite faciem celi ⁊ ter re noſtis ꝓbare. Hoc aūt tempus quomō non ꝓbatis? Quid autem ⁊ a vobiſip̄iſ nō iudicatis quod iuſtū eſt. Cum autē vadis cum aduerſario ad principē in via daope ram liberari ab illo ne forte trahat te apud iudicem. Et iudex tradat te exactori ⁊ exa ctor mittat te in carcerem. Dico tibi qꝛ nō exies inde donec etiam nouiſſimum minu tum reddas. De galileis occiſis ⁊ de ficulnea. L. xiij. ¶ Capl̓m. xc. Derant auteꝫ qͥdam illo temꝑe nū ciātes illi de galileis quoꝝ ſangui nem Pilatus miſcuit cum ſacrifi cijs eoꝝ. Et rn̄dens dixit illis. Putatis ꝙ hi galilei pre omnibꝰ galileis pctōres fue runt. quia talia paſſi ſunt? Nō dico vobis. ſed niſi penitentiam egeritis ſil̓r omnes pe ribitꝭ. Sicut ⁊ illi. xviij. ſuꝑ quos cecidit turris in ſylōe ⁊ occidit eos. Putatis quia ⁊ ip̄i debitores fuerunt/ p̄ter omnes homi nes habitantes in Hieruſalē? Nō. dico vo bis ſed ſi non penitentiaꝫ egeritis omnes ſimiliter peribitis. Dicebat aūt hanc ſimi litudinem. Arborem fici habebat quidam plantatā in vinea ſua. ⁊ venit querens fru ctum in illa ⁊ non inuenit. Dixit autem ad cultorem vinee. Ecce anni tres ſunt exquo veni querens fructū in ficulnca hac. ⁊ non inuenio. Succide ergo illam/ vt qͥd etiam terrā occupat? At ille rn̄dens dixit illi. Do mine dimitte illam ⁊ hoc anno/ vſqꝫ dū fo diam circa illam ⁊ mittam ſtercora. ⁊ ſiqui dem fecerit fructū bene. Sinautem in fu uꝝ ſuccides eam. De muliere īcurua ta. Luce. xiij. ¶ Capitulum. xci. Rat autem in ſynagoga eorum docens ſabbatis. Et ecce muli er que habebat ſpiritū infirmita Atis annis deceꝫ ⁊ octo/ ⁊ erat in clinata nec omnino poterat ſurſum reſpice re. Quam cum videret Ieſus vocauit ad ſe. ⁊ ait illi. Mulier dimiſſa es ab infirmi tate tua. ⁊ impoſuit illi manus/ ⁊ confeſtiꝫ erecta eſt. ⁊ glorificabat deum. Reſpondēs autem archiſynagogus indignans/ qꝛ ſab bato curaſſet Ieſus. dicebat turbe. ſex dieſ ſunt in qͥbus oportꝫ operari. in his gͦ veni te et curamini/ ⁊ nō in die ſabbati. Reſpon dit autē ad illū dn̄s ⁊ dixit. ypocrite vnuſ quiſqꝫ veſtꝝ ſabbato nō ſoluit bouē ſuum aūt aſinū a p̄ſepio ⁊ ducit adaquare? Hāc aūt filiā abrahe quā alligauit ſathanas ec ce decē ⁊ octo annis nō oportuit ſolui a vī culo iſto in die ſabbati? Et cum hec diceret erubeſcebāt oēs aduerſarij eiꝰ. ⁊ oīs popu lus gaudebat ī vniuerſis que glorioſe fie bant ab eo. Ie interrogatione iudeorū an liceat vxorē dimittere. M. xix. R. x. L. xvi. Capitulū. xcij. T. M. acceſſerūt phariſei tēptan tes eū atqꝫ dicētes. Si licet homi ni dimittere vxorē quacūqꝫ ex cau ſa. At. R. ille reſpondēs ait. Quid vob̓ p̄ cepit Moyſes. Qui dixerūt. Moyſes per miſit libellum repudij ſcribere ⁊ dimittere. Qui. M. reſpondēs ait illis. Nō legiſtis quia qͥ fecit hominē ab initio creature. R. maſculū. M. R. ⁊ feminā fecit eos deus. Et dixit. propter hoc relinquet hō patrem ⁊ matrē et adherebit vxori ſue. ⁊ erūt duo ī carne vna. Itaqꝫ iam non ſunt duo ſꝫ vna caro. Quod ergo deꝰ coniūxit homo non ſeparet. Dicūt. R. illi. Quid. M. gͦ Moy ſes mādauit dari libellū repudij ⁊ dimitte re? Ait illis. Quoniā. M. R. Moyſes ad duriciā cordis veſtri ꝑmiſit vobis dimit Unum ex quattuor tere vxores vr̄as. ⁊ ſcripſit vobis p̄ceptuꝫ iſtud. Ab initio. M. autem nō fuit ſic. Et R. in domo iterū diſcipuli eius interroga uerūt eum. Et ait illis. Dico. M. autē vo bis quia. M. R. quicūqꝫ dimiſerit vxorē ſuam niſi ob fornicatōem. et aliam duxerit mechat̉. et. R. adulteriū cōmittit ſuꝑ eam. ⁊. R. qui. L. dimiſſam. a. L. viro duxerit; mechatur. Et ſi vxor dimiſerit virū ſuum ⁊ alij nupſerit/ mechat̉. Dicunt. M. ei di ſcipuli eius. Si ita eſt cauſa hominis cuꝫ vxore nō expedit nubere. Qui dixit. Non omnes capiūt verbū iſtud ſed quibꝰ datū eſt. Sunt enī eunuchi qͥ de matrꝭ vtero ſic nati ſunt. Et ſunt eunuchi qui facti ſūt ab hominibꝰ. Et facti ſunt eunuchi qͥ ſeipſos caſtrauerūt vl̓ eunuchizauerūt ꝓpt̓ regnū celoꝝ. Qui poteſt caꝑe capiat. De paruulis obla tis. M. xix. R. x. L. xviij. Ca. xciij. Unc. M. oblati. R. ſunt ei paruū li īfantes. L. vt. L. tāgeret. R. eos ⁊ manus. M. imponeret ⁊ oraret Quod. Ecū viderēt diſcipuli increpabāt L. M. illos. et cōminabant̉. R. offerenti bus. Quos cū vidiſſꝫ īdigne tulit Ieſus autem cōuocās illos dixit. M. eis. R. Sinite M. R. L. paruulos vēire ad me. ⁊ nolite ꝓhibere eos. taliū eſt enī regnū ce loꝝ. Et dixit. R. Amen. R. dico L. vob̓. qͥ cūqꝫ nō acceperit regnū vt puern̄ ītrabit ī illud. Et cōplexans illos ⁊ imponēs ma nus ſuꝑ eos bn̄dicebat illos. ⁊. M. cū im poſuit eis manꝰ abijt inde. De filio prodigo Luce.xv. ¶ Capitulū xciiij. Rant auteꝫ appropinquātes ei publicani et pctōres vt audirēt illum. Et murmurabāt ſcribe ⁊ phariſei dicētes. Quia hic pec catores recipit et māducat cū illis. Et ait ad illos parabolā iſtā dicēs. Quis ex vo bis homo qͥ habet centū oues. ⁊ ſi ꝑdide rit vnam ex illis/ nōne dimittit nonaginta nouē in deſerto ⁊ vadit ad illā que ꝑierat/ donec inueniat illā? Et cum inuenerit illaꝫ imponit in humeros ſuos gaudēs. et ven ens domū cōuocat amicos ⁊ vicinos di cens illis. Cōgratulamini mihi/ qꝛ inueni ouem meā que perierat. Dico vobis ꝙ ita erit gaudiū in celo ſuꝑ vno peccatore peni tentiā agente qͣꝫ ſuꝑ nonagintanouē iuſtis qui nō indigent penitētia. Aut que mulier habens dragmas decē. et ſi ꝑdiderit dra gmna vnā. Nonne accendit lucernā ⁊ euer tit domū et querit diligenter donec inueni at? Et cū inuenerit cōuocat amicos ⁊ vi cinos dicēs. Congͣtulamini mihi qꝛ inue ni dragmam quā ꝑdiderā. Ita dico vobiſ gaudiū erit angelis dei ſuꝑ vno pecccato re penitentiā agente. Ait autē. Homo qui dam habuit duos filios. et dixit adoleſcē tior ex illis patri. Pater da mihi portōem ſubſtantie que me cōtingit. Et diuiſit illis ſubſtantiā. Et nō poſt multos dies cōgre gatis omnibꝰ adoleſcētior filius ꝑegre pro fectus eſt in regionē longinquā. ⁊ ibi diſſi pauit ſubſtantiā ſuā viuendo luxurioſe. et poſtqͣꝫ omnia cōſumpſiſſet facta eſt fames valida in regione illa. ⁊ ip̄e cepit egere. ⁊ ab ijt et adheſit vni ciuiū regionis illiꝰ. et mi ſit illum in villā ſuam vt paſceret porcos. Et cupiebat ventrē ſuū implere d̓ ſiliquis quas porci māducabant. et nemo illi da bat. In ſe autē reuerſus dixit. Quāti mer cēnarij in domo patris mei abūdant pani bus. ⁊ ego hic fame ꝑeo. Surgā ⁊ ibo ad patrē meum ⁊ dicam illi. Pater peccaui ī celum et corā te. ⁊ iam nō ſum dignus vo cari filius tuus. fac me ſicut vnū de mercē narijs tuis. et ſurgens venit ad patrē ſuū. Cum autē adhuc lōge eſſet. vidit illum pa ter ſuus/ ⁊ miſericordia motus eſt. Et oc currens cecidit ſuꝑ collū eius. ⁊ oſculatus eſt eū. Dixitqꝫ ei filius. Pater peccaui in ce lum et corā te. iam nō ſum dignꝰ vocari fi lius tuus. Dixit autē pater ad ſeruos ſuos Cito proferte ſtolā primā et induite illum et date anulū in manu eius. et calciamenta in pedibꝰ eius. et adducite vitulū ſagina tum. ⁊ occidite. ⁊ māducemus ⁊ epulemur qꝛ hic filiꝰ meꝰ mortuus erat et reuixit. ꝑie rat et inuentꝰ ē. ⁊ ceperūt epulari. Erat au tē filius eiꝰ ſenior in agro. ⁊ cū vēiret ⁊ ap propinquaret domui audiuit ſymphoniā et chorū. ⁊ vocauit vnū de ſeruis. ⁊ interro gauit q̄ hec eſſent. Iſqꝫ dixit illi. Frater tu us venit ⁊ occidit pr̄ tuus vitulū ſagina tū. qꝛ ſaluū illū recepit. Indignatꝰ eſt autē et nolebat introire. Pater ergo illius egreſ ſus cepit rogare illum. At ille reſpondens patri ſuo dixit. Ecce tot annis ſeruio tibi ⁊ nūqͣꝫ mandatū tuū p̄teriui. et nūqͣꝫ dediſti mihi hedū vt cū amicꝭ meis epularer. ſꝫ pꝰ Monoteſſeron ſiue qͣꝫ hic filiꝰ tuꝰ qͥ deuorauit ſubſtātiā ſuam cū meretricibꝰ venit. occidiſti illi vitulū ſa ginatū. At ip̄e dixit illi. Fili tu ſemꝑ mecū es et oīa mea tua ſunt. epulari aūt ⁊ gaude re oꝑtebat qꝛ frater tuus hic mortuꝰ erat et uixit. perierat et inuentꝰ eſt. Ie adoleſcēte que rente qͥd faciēdo vitā eternam poſſideret. M. xix. R. x. L. xviij. ¶ Cap. xcv M. inde ieſus. et R. cū īgreſ ſus eſſet in via. Et ecce. M. vnus princeps. L. p̄currens. R. ⁊ acce dens M. genu. R. flexo ante eū interroga bat. L. ⁊ rogabat. R. illum dicens. Magi ſter. M. bone. R. qͥd. L. boni. M. faciēdo L. vitam eternā poſſidebo. Dixit ei ieſus. Quid. M. me interrogas d̓ bono? Unꝰ ē bonus deꝰ. Nemo. R. L. bonꝰ niſi ſolꝰ de us. Si. M. autē vis ad vitā ingredi ſeru mādata. Precepta. R. L. noſti? Dixit. L illi. Que? Ieſus autē dixit illi. Nō. M. ho micidiū. R. L. facies. Non adulteraberis Nō facies furtū. Non falſū teſtimoni ces. Ne. R. fraudē feceris. Honora. E L. pr̄em tuū et mr̄em tuā. Diliges. M. p ximū tuū ſicut teip̄m. Dixit illi adoleſcens Hec. M. omnia. R. cuſtodiui. L. a iuuen tute mea. Quid. M. adhuc mihi deeſt. Ie ſus. R. aūt intuitꝰ eſt eū. dilexit eum. Quo L. audito ieſus ait. Adhuc vnū tibi deeſt. Si vis. M. perfectꝰ eſſe/ vade ⁊. M. ven de. R. L. omnia q̄ habes et da pauꝑibus. ⁊ habeb̓ theſauꝝ in celo. ⁊ veni ⁊ ſeq̄re me. Cū M. aūt audiſſet adoleſcēs verbū con triſtatus ī verbo abijt. M. R. triſtis. M. ⁊ merens. R. Erat. M. R. enī habēs ml̓tas poſſeſſiōes. et diues. L. valde. Uidēs aūt ieſus triſtē factū ait diſcipul̓. M. ſuis. R. qͣꝫ. R. L. difficile qͥ pecuniā habēt ī regnū dei intrabūt. Amē. M. dico vob̓. qꝛ diues difficile intrabit in regnuꝫ celorū. Diſcipu li. R. autē obſtupeſcebāt in v̓bis eiꝰ. At ie ſus rurſus rn̄dens ait illis. Filioli qͣꝫ diffi cile eſt ꝯfidentes ī pecunijs in regnum ⁊ ītroire. Et iteꝝ. M. Dico vob̓ faciliꝰ. L R. L. eſt camelū ꝑ foramen acus trāſire qͣꝫ diuitē intrare in regnū celorū. in regnū. R. L. dei. Auditis. M. autē his diſcipuli mi rabant̉ valde. Quidā. R. qͥ. L. hoc audie bant magis admirabant̉ dicētes. M. R. L. ad ſeip̄os. R. et L. quis. M. p̄t ſaluus fieri. ⁊ intuens. R. M. illos ieſus ait illis. Apud. M. hoīes hͦ īpoſſibile ē. ſed apud deū oīa poſſibilia ſunt. que. L. īpoſſibilia ſunt apud hoīes. poſſibilia ſunt apd̓ deuꝫ. De interrogatione petri. Ecce nos reliqͥmus oīa. qͥd gͦ erit no bis. M. xix. R. x. L. xviij. ¶ Capitulū xcvi. Unc. M. rn̄dens petrꝰ cepit. R. ei licere. Ecce. M. nos. R. reliqͥmuſ M. oīa et ſecuti ſumꝰ te. Quid M gͦ erit nobis. Rn̄dens. R. ieſus ait eis. L. amen. M. dico vob̓ ꝙ vos qͥ ſecuti eſtꝭ me in regeneratōe cū ſederit filiꝰ homīs in ſede maieſtatis ſue ſedebitꝭ ⁊ vos ſuꝑ ſedes duo decim iudicātes duodecī tribꝰ iſrl̓. Et oīs qͥ reliq̄rit domū. R. L. vel fratres aut ſoro res/ aut pr̄eꝫ aut mr̄em aut vxorē aut filioſ aūt. M. agros. R. L. ꝓpter. M. nomē me um. ꝓpter. R. me et ꝓpter euangeliū. ⁊. L. ꝓpter regnū dei. centuplū. M. accipiet. ml̓ to. L. plura nunc. R. in hͦ. L. tempore do mos fratres ⁊ ſorores. ⁊ ſe ⁊ mr̄em et filios ⁊ agros cū ꝑſecutōibꝰ/ ⁊. R. in ſecl̓o futuro vita eternā poſſidebit. M. Multi. R. M. aūt pͥmi erūt nouiſſimi ⁊ nouiſſimi pͥmi. ¶ De operariis ivi neam miſſis. M. xx. ¶ Cap̄. xcvij. Imile eſt regnū celoꝝ homī pr̄ifa milias qͥ exijt pͥmo mane ꝯducere ꝓꝑarios in vineā ſuā. Conuentiōe aūt facta cū oꝑarijs ex denario diurno mi ſit eos in vineam ſuā. Et egreſſus circa ho ram terciam vidit alios ſtantes in foro oci oſos. et dixit illis. Ite et vos in vineā meā ⁊ quod iuſtū fuerit dabo vobis. Illi auteꝫ abierūt. Iteꝝ autē exijt circa horā ſextam ⁊ nonā. et fecit ſimiliter. Circa vndecimaꝫ ꝟo exijt ⁊ inuenit alios ſtātes. ⁊ dicit illis. Quid hic ſtatis tota die ocioſi? Dicunt ei. quia nemo nos cōduxit. Dicit illis. Ite ⁊ vos in vineā meā. Cum ſero factū eſſet di cit dominus vinee procuratori ſuo. Uoca operarios et redde illis mercedē incipiens a nouiſſimis vſqꝫ ad primos. Cum veniſ ſent ergo qui circa vndecimā horā venerāt accipierūt ſingulos denarios. Uenientes autē et primi arbitrati ſunt ꝙ plꝰ eſſent ac cepturi. Acceperunt aūt et ip̄i ſingulos de narios. ⁊ accipiētes murmurabant aduer ſus patrēfamilias dicentes. Hi nouiſſimi vna hora fecerūt. et pares illos nobis feci Unum ex quactuor ſti qͥ portauimꝰ pondꝰ diei ⁊ eſtus. At ille reſpondēs vni eoꝝ dixit. Amice nō facio ti bi iniuriā. Nōne ex denario ꝯuēiſti mecū? tolle quod tuū eſt ⁊ vade. Uolo aūt ⁊ huic nouiſſimo dare ſicut ⁊ tibi. Aut nō licet mi hi facere qd̓ voloꝝ An oculꝰ tuus nequam eſt qꝛ ego bonꝰ ſum? Sic erūt nouiſſimi pͥ mi et pͥmi nouiſſimi. Multi ſunt enī voca i pauci ꝟo electi. De interrogatōe fa cta chriſto ſi pauci fiant ſalui. ⁊ ꝙ herodes querebat eū occidere. L. xiij. ¶ Ca. xcviij. Tibat ꝑ ciuitates ⁊ caſtella docēſ ⁊ iter faciēs in hieruſalē. Ait aūt il li qͥdā Dn̄e ſi pauci ſunt qͥ ſaluant̉? Iteꝝ aut dixit ad illos. Cōtendite intrare ꝑ anguſtam portā. quia multi dico vobiſ q̄rent intrare et nō poterūt. Cū aūt intra uerit pr̄familias et clauſerit oſtiū incipietꝭ. foris ſtare et pulſare oſtiū dicētes. Domīe aperi nobis. et rn̄dens dicet vobis. neſcio vos vnde ſitis. Tūc incipietis dicere. mā ducauimꝰ corā te et bibimus. ⁊ in plateis nr̄is docuiſti. ⁊ dicet vobis. neſcio vos vn deſitis. Diſcedite a me om̄es oꝑarij iniqͥ tatis. Ibi erit fletus et ſtridor dentiū. cū vi deritis abraam ⁊ yſaac ⁊ iacob ⁊ oēs ꝓphe tas ī regͦ dei. vos autē expelli foras. et veni ent ab oriēte et occidēte ⁊ aquilone ⁊ auſtro ⁊ accūbent in regno dei Et ecce ſunt nouit ſimi qͥ erant primi. et ſunt pͥmi qͥ erāt nouiſ ſimi. In ip̄a aūt die acceſſerūt qͥdam pha riſeorū dicentes illi. Exi et vade hinc. hero des vult te occidere. Et ait illis. Ite et dici te vulpi illi. Ecce eijcio demonia ⁊ ſanita tes ꝑficio hodie ⁊ cras et tercia die conſu mor. Uerūtamē oꝑtꝫ me hodie ⁊ cras ⁊ ſe q̄nti die ambulare. quia nō capit ꝓphetaꝫ ire extra hieruſalē. De ydropico ſana to. ⁊ de exhortatōe chriſti ad humilitatem Luce. xiiij. Capitulū xcix. T factū eſt cū intraret ī domū cu iuſdā pͥncipis phariſeoꝝ ſabbato māducare pane. ⁊ ip̄i obẜuabāt eū Et ecce hō qͥdā ydropicꝰ erat ante illū. ⁊ re ſpondens ieſus dixit ad legiſꝑitos ⁊ pha riſeos dicēs. Si licet ſabbato curare? At i li tacuerūt. Ip̄e ꝟo app̄hēſum ſanauit euꝫ ac dimiſit. Et rn̄dens ad illos dixit. Cuiꝰ veſtrū aſinus aūt bos ī puteū cadet et non ꝯtinuo extrahet illū die ſabbati? Et nō po terāt ad hͦ rn̄dere illi. Dicebat aūt ⁊ ad in uitatos ꝑabolam intendēs quō pͥmos ac cubitus eligerēt dicēs ad illos. Cū inuita tus fueris ad nuptias nō diſcūbas in pri mo loco ne forte honoratior te ſit inuitatuſ ab illo. ⁊ veniēs qͥ te et illū vocauit dicat ti bi. Da huic locū. ⁊ tūc incipias cū rubore nouiſſimū locū tenere. Sꝫ cū vocatꝰ fue ris vade et recūbe ī nouiſſimo loco. vt cuꝫ venerit qͥ te inuitauit dicat tibi Amice aſcē de ſuꝑiꝰ. tūc erit tibi gl̓ia corā ſimul diſcū bentibꝰ. qꝛ omnis qͥ ſe exaltat hūiliabit̉. ⁊ qͦ ſe hūiliat exaltabit̉. De vocandis pau eribꝰ ad ꝯuiuiū et ꝑabola de cena magna Luce. xiiij. ¶ Capitulū c. Icebat aūt ⁊ ei qͥ ſe īuitauerat. Cū facis prandiū aut cenā noli voca reamicos tuos/ neqꝫ frēs tuoſ ne qꝫ cognatos/ neqꝫ vicinos diuites. ne for te et ip̄i te reinuitēt. ⁊ fiat tibi retbutio. Sꝫ cū facis conuiuiū voca pauꝑes/ debiles/ claudos cecos. et beatus eris qꝛ nō habēt retribuere tibi. retribue tur enim tibi in reſurre Si fuerit hec eadē ctōe iuſtoꝝ. Hec cū au parabola cū iſta q̄ diſſet quidam de ſimul ponit̉ infra Mat. diſcūbentibꝰ. dixit illi xxij. c. Ge. r̄linquit Beatus qͥ manducat ſub dubio dicēs ꝙ panē in regno dei. At mauult alieno in ip̄e dixit. Homo qui tellectui vel ſenſui dam fecit cenā magnā cedere qͣꝫ ꝯtentōni ⁊ vocauit multos. Et deſeruire. ⁊ dat mo miſit ſeruū ſuū hora ce dū ꝯcordandi ſi di ne dicere inuitatꝭ vt ve catur eadem. vide nirēt. qꝛ iam parata ſūt oīa. ⁊ ceperūt ſil̓ oēs ſe excuſare. Primus dixit illi Uillā emi et neceſſe habeo exire et videre illā. rogo te habe me excuſatum. ⁊ al ter dixit. Iuga boum emi qͥnqꝫ. ⁊ eo ꝓbare illa. rogo te habe me excuſatū. Et aliꝰ dixit Uxorē duxi et ideo nō poſſum vēire. Et re uerſus ſeruus nūciauit hec dn̄o ſuo. Tūc iratꝰ pr̄familias dixit ſeruo ſuo. Exi cito ī plateas et vicos ciuitatꝭ. ⁊ pauꝑes ⁊ debi les cecos ⁊ claudos ītroduc huc. Et ait ſer uus. Dn̄e factū ē vt imꝑaſti ⁊ adhuc locꝰ ē Et ait dn̄s ſeruo. Exi ī vias ⁊ ſepes ⁊ cō pelle intrare/ vt impleat̉ domꝰ mea. Dico aūt vobis ꝙ nemo viroꝝ illoꝝ qͥ vocati ſūt guſt abit cenam meā. Monoteſſeron ſiue De odiendis parē tibꝰ ꝓpter chriſtū. L. xiiij. ¶ Cap̄. ci. Rant aūt turbe ml̓te cū eo ⁊ ꝯuer ſus dixit ad illos. Si qͥs venit ad me et nō odit pr̄em ſuū et matrem ⁊ v̓xorē ⁊ filios ⁊ frēs ⁊ ſorores. adhuc aūt ⁊ aīam ſuā nō p̄t meꝰ eſſe diſcipulꝰ. ⁊ qͥ non baiulat crucē ſuam ⁊ venit poſt me nō pōt meꝰ eſſe diſcipulꝰ. Quis enī ex vob̓ volens turrim edificare. nonne pͥus ſedēs ꝯputat ſumptꝰ qͥ neceſſarij ſunt ſi habeat ad ꝑfici endū/ ne poſtea qͣꝫ poſuerit fundamentū et nō potuerit ꝑficere. oēs qͥ vidēt incipiāt il ludere ei dicētes. qꝛ hic hō cepit edificare ⁊ nō potuit ꝯſūmare. Aut qͥs rex iturꝰ ꝯmi tere bellū aduerſus aliū regē. Nōne ſedens pͥus cogitat ſi poſſit cū decē milibꝰ occur rere ei qͥ cū viginti milibꝰ venit ad ſe? Alio qͥn adhuc illo lōge agente legatōeꝫ mittenſ rogat ea q̄ pacis ſunt. Sic gͦ oīs ex vob̓ qͥ nō renunciat oībꝰ q̄ poſſidet nō p̄t meꝰ eſſe diſcipulꝰ. Bonū ē ſal. Si āt ſal euanuerit in qͦ condiet̉? neqꝫ in terrā neqꝫ ī ſterqͥliniū vtile ē ſed foraſ mittet̉. Qui habꝫ aures au diēdi audiat. De villico iniquita tis. L. xvi. ¶ Capitulū cij. Icebat aūt ⁊ ad diſcipulos ſuos. Hō qͥdā erat diues qͥ habebat vil licū. et hic diffamatꝰ eſt apd̓ illum quaſi diſſipaſſet bona ip̄iꝰ. ⁊ vocauit illuꝫ ⁊ ait illi. Quid hͦ audio de te. Redde ratōeꝫ villicatōis tue. iā enī nō poteris vltra villi care. Ait aūt villicꝰ intra ſe. qͥd faciā qꝛ do minꝰ meꝰ aufert a me villicatōem? Fodere nō valeo/ mēdicare erubeſco. Scio qͥd fa ciā. vt cū amotus fuero a villicatōe recipi ant me ī domos ſuas. Cōuocatꝭ aūt ſingu lis debitoribꝰ dn̄i ſui dicebat pͥmo. quātū debes dn̄o meo? At ille dixit. centū cados olei. Dixitqꝫ illi. Accipe cautōnem tuā et ſe de cito ſcribe quinquaginta. Deinde alio dixit. Tu ꝟo quantū debes? Qui ait. Cen tu choros tritici. Ait illi. Accipe lr̄as tuas ⁊ ſcribe octoginta. Et laudauit dn̄s villi cū iniqͥtatis/ quia prudēter feciſſet. qꝛ filij huiꝰ ſecl̓i prudentiores filijs lucis in gene ratiōe ſua ſunt. Et ego vobis dico. Facite vob̓ amicos de māmona iniqͥtatis vt cuꝫ defeceritis recipiāt vos ī et̓na tabernacl̓a Qui fidel̓ eſt in mīmo ⁊ in maiori fidel̓ eſt Et qͥ in modico iniquꝰ ē. et ī maiori iniquꝰ eſt. Si gͦ ī iniqͦ māmona fideles nō fuiſtꝭ/ qd̓ veſtꝝ ē qͥs credet vob̓? Et ſi in aliēo fi deles nō fuiſtꝭ qd̓ veſtꝝ ē qͥs dabit vobis? Nemo ſeruus p̄t duobꝰ dn̄is ſeruire. aut eī vnum odiet et alteꝝ diliget. aut vni adhere bit ⁊ alteꝝ ꝯtēnet. Nō poteſtis deo ẜuire ⁊ māmonē. Audiebāt aūt oīa hec phariſei qͥ erāt auari ⁊ deridebāt illū. Et ait ill̓. Uos eſtis qͥ iuſtificatis vos corā hoībꝰ. Deꝰ au tē nouit corda vr̄a. qꝛ qd̓ hoībꝰ altū ē abo minatio ē apud deū. Lex ⁊ ꝓphete vſqꝫ ad oh̓em. Ex eo regnū dei euāgelizat̉. ⁊ oīs ī illud vim facit. Faciliꝰ eſt enī celū et terrā p̄terire qͣꝫ d̓ lege vnū apicē cadere. Oīs qui dimittit vxorē ſuā et ducit alterā mechat̉. ⁊ qͥ dimiſſam a viro ducit mechat̉. De diuite epulone Luce. xvi. ¶ Capitulū. ciij. Omo qͥdam erat diues ⁊ indueba tur purpura ⁊ biſſo ⁊ epulabat̉ qͦti dieſplēdide. ⁊ erat qͥdā mendicus noīe lazarꝰ qͥ iacebat ad ianuā eiꝰ vlceribꝰ plenꝰ cupiēs ſaturari de micꝭ q̄ cadebāt d̓ menſa diuitis. ⁊ nemo illi dabat. ſꝫ ⁊ canes veniebāt ⁊ lingebāt vlcera eius. Factū eſt aūt vt moreret̉ mēdicus ⁊ portaret̉ ab āge lis in ſinū abrahe. Mortuꝰ ē aūt ⁊ diues ⁊ ſepultꝰ ē in inferno. Eleuās āt oculos cuꝫ eſſet in tormētis vidit abraā a lōge. ⁊ laza rū in ſinu eius. Et ip̄e clamās dixit. Pater abraam miẜere mei. ⁊ mitte lazaꝝ vt intin gat extremū digiti ſui in aquam vt refrige ret linguā meā. qꝛ crucior in hac flāma. Et dixit illi abraā. Fili recordare. qꝛ recepiſti bona in vita tua. ⁊ lazarus ſil̓r mala. Nūc aūt hic ꝯſolat̉. tu ꝟ̓o cruciaris. ⁊ in his om nibus inter nos ⁊ vos chaos magnum fir matum eſt. vt hi qui volunt hinc trāſire ad vos nō poſſint neqꝫ inde huc tranſmeare. Et ait. rogo te ergo pater vt mittas eum in domū patris mei. Habeo em̄ quinqꝫ fra tres. vt teſtet̉ illis ne ⁊ ip̄i veniant in locum hūc tormētoꝝ. Et ait illi abraam. Habent moyſen ⁊ ꝓph̓as. audiant illoſ. At ille dixit Nō pr̄ abraā. ſed ſi qͥs ex mortuis ierit ad eos. pnīaꝫ agēt. Ait autē illi. Si moyſen ⁊ ꝓphetas nō audiūt. neqꝫ ſi qͥs ex mortuis reſurrexerit credent. De petitōe diſcipu loꝝ. vt augeat̉ eis fides. L. xvij. ¶ Ca. ciiij Unum ex quattuor T dixerūt apl̓i dn̄o. Adauge nob̓ fidē. Dixit aūt dn̄s. Si haberetis Ffidē ſicut granū ſinapis. dicetꝭ hu ic arborbmoro. eradicare ⁊ explātare in ma re ⁊ obediet vobis. Quis aut veſtrū hn̄s ſeruū arantē aut oues paſcentē qui regreſ ſo de agro/ dicit illi ſtatim. tranſi recumbe. ⁊ dicat ei. Para ꝙ cenē ⁊ p̄cinge te ⁊ mini ſtra mihi donec manducē ⁊ bibā/ ⁊ poſt tu manducabis ⁊ bibes? Nunqͥd gratiaꝫ ha bet ſeruo illi quia fecit q̄ ſibi imperauerat. Non puto. Sic ⁊ vos cū feceritis omnia que p̄cepta ſūt vobis. Dicite ſerui inutiles īmus qd̓ debuimus facere fecimus. De enceniis quādo voluerūt ih̓m lapidare iudei. I. x. Ca. cv. Acta ſunt autē enceniā in hieroſo lymis ⁊ hyems erat. Et ābulabat ieſus intemplo in porticū Salo monis. Circūdederunt ergo eū iudei. ⁊ di xerunt ei. Quouſqꝫ animam noſtraꝫ tollis Si tu es xp̄s dic nobis palam? Reſpōdit eis Ieſus. Loquor vobis ⁊ non creditis. Opera que ego facio in nomīe patris mei hec teſtimonium ꝑhibent de me. ſꝫ vos nō creditis/ qꝛ non eſtis ex ouibꝰ meis. Ques mee vocem meam audiunt. Et ego agno ſco eas ⁊ ſequunt̉ me. ⁊ ego vitam eternam do eis ⁊ non peribunt in eternum. ⁊ nō ra piet eas quiſqͣꝫ de manu mea. Pater meus quod dedit mihi maius omībꝰ eſt ⁊ nemo pōt eas raꝑe de māu patris mei. Ego ⁊ pr̄ vnū ſumus. Suſtulerunt ergo lapides iu dei vt lapidarēt eū. Rn̄dit eis ieſus. Mul ta bona oꝑa on̄di vobis ex pr̄e meo ꝓpter quod hoꝝ opus me lapidatis? Rn̄derunt ci iudei. ꝓpter bonū opus non lapidamus te ſꝫ de blaſphemia. ⁊ qꝛ tu hō cū ſis facis teip̄m deū. Rn̄dit eis Ieſus. Nonne ſcri ptū eſt in lege veſtra. Ego dixi dij eſtꝭ. Si illos dixit deos ad qͦs ſermo dei factus eſt ⁊ nō poteſt ſolui ſcriptura. quē pater ſancti ficauit ⁊ miſit in mundū vos dicitis quia blaſphemat/ qꝛ dixi filius dei ſum. Si nō facio opera patris mei nolite credere mihi Si aut facio ⁊ ſi mihi non vultis credere/ oꝑibus credite. vt cognoſcatis ⁊ credatis qꝛ in me eſt pater ⁊ ego in pr̄e. Querebāt ei go eū apprehēdere ⁊ exiuit de manibꝰ eoꝝ. Et abijt iteꝝ trās iordanē in eum locū vbi erat iohānes pͥmū ⁊ māſit illic. ⁊ multi ve nerūt ad eū ⁊ dicebāt/ qꝛ iohānes qͥdem ſi gnū fecit nullū. Oīa aūt q̄cūqꝫ dixit ioh̓es de hͦ vera erāt. ⁊ multi crediderūt in eum. Incipiunt pream bula paſſionis domini de ſuſcitatiōe La zari. Ioh̓. xi. ¶ Capl̓m. cvi. Rat aūt qui dam lāguēſ Potuiſſet hic fieri lazarꝰ a be vna partitio prin thania de caſtello ma cipal̓. quoniam in rie ⁊ marthe ſoroꝝ eiꝰ. choat occaſio pro Maria aūt erat q̄ vn xima dn̄ice paſſio xit dominū vnguēto. et exterſit pedes eiꝰ ca pillis ſuis. cuiꝰ frater Lazarꝰ infirmabat̉. Miſerūt gͦ ſorores eiꝰ ad eū dicentes. Do mine ecce quē amas infirmat̉. Audiēs aūt ieſus dixit eis. Infirmitas hec nō ē ad mor tem ſed ꝓ gl̓ia dn̄i vt glorificet̉ filius dei ꝑ eam. Diligebat aūt marthā ⁊ ſororē eiꝰ ma riam ⁊ lazaꝝ. Ut gͦ audiuit quia infirma bat̉ tūc qͥdem manſit in eodē loco duobuſ diebꝰ. Deinde poſt hec dicit diſcipul̓ ſuis Eamus in iudeā iteꝝ. Dicūt ei diſcipuli. Rabbi nūc q̄rebant te iudei lapidare ⁊ ite rū vadis illuc. Reſpondit ieſus. Nōne du odecim hore ſunt diei? Si qͥs ambulaue rit in die nō offendit. quia lucē huiꝰ mūdi videt. Si aūt ambulauerit ī nocte offēdit qꝛ lux nō eſt in eo. Hoc ait. Et poſt hoc di cit eis. Lazarꝰ amicꝰ noſter dormit. ſꝫ va do vt a ſomno exuſcitē illū. Dixerūt gͦ di ſcipuli eiꝰ. Dn̄e ſi dormit ſaluus erit. Dixe rat aūt ih̓s d̓ morte eiꝰ. Illi aūt putauerūt qꝛ d̓ dormitiōe ſomni diceret. Tūc gͦ dixit ih̓s māifeſte. Lazarꝰ mortuꝰ ē ſꝫ gaudeo ꝓ pter voſ vt credatꝭ qꝛ nō erā ibi. ſꝫ eamꝰ ad eū. Dixit gͦ thomas qͥ d̓r didimꝰ ad ꝯdiſci pulos. Eamꝰ ⁊ noſ ⁊ moriamur cū eo. Ue nit igit̉ ih̓s ⁊ īuenit eū qͣttuor dies ī monu mēto iā hn̄tē. Erat āt bethāia iuxta hiero ſolymā qͣſi ſtadijſ. xv. Ml̓ti āt ex iudeis ve nerāt ad marthā ⁊ mariā vt ꝯſolarēt̉ eas d̓ fr̄e ſuo. Martha aūt vt audiuit qꝛ ih̓s vēit occurrit ei. Maria āt domi ſedebat. Dixit aūt martha ad ih̓m. Dn̄e ſi fuiſſes h̓ fr̄ me us nō fuiſſꝫ mortuꝰ. ſꝫ ⁊ nūc ſcio qꝛ q̄cūqꝫ popoſcerꝭ a d̓o dabit tibi deꝰ. Dicit illi ih̓s Reſurget frater tuus. Dicit ei Martha. Scio quia reſurget in reſurrectōe ī nouiſſi mo die. Dicit ei Ieſus. Ego ſū reſurrectio ⁊ vita. qui credit in me etiam ſi mortuꝰ fu Monoteſſeron ſiue erit viuet. Et omnis qui viuit et credit in me non morietur in eternuꝫ. Credis hoc Ait illi. Utiqꝫ dn̄e. Ego credidi quia tu es chriſtꝰ filiꝰ dei viui qͥ ī hūc mūdū veniſti. Et cū hec dixiſſet abijt ⁊ vocauit mariā ſo rorē ſuā ſilentio dicens. Mgr̄ adeſt et vo cat te. Illa aūt vt audiuit ſurrexit cito ⁊ ve nit ad eū. Nondū enī venerat ieſus ī caſte lū ſed erat adhuc in illo loco vbi occurre rat ei martha. Iudei igit̉ qͥ erant cū ea ī do mo et cōſolabant̉ eā cū vidiſſent mariam. qꝛ cito ſurrexit ⁊ exijt. ſecuti ſunt eam dicen tes. quia vadit ad monumētū vt ploret ibi Maria gͦ cū veniſſet vbi erat ieſus Uidēſ eū cecidit ad pedes eiꝰ et dixit ei. Domine ſi fuiſſes hic frater meus nō fuiſſet mortuꝰ Ieſus autē vt vidit eam plorantē ⁊ iudeo qͥ venerāt cū ea plorātes fremuit ſpū. ⁊ tur bauit ſemetip̄m. ⁊ dicit. vbi poſuiſtis eum Dicūt ei. Dn̄e veni et vide. ⁊ lachrymatus eſt ieſus. Dixerūt gͦ iudei. Ecce quō ama bat eum. Quidā autē ex ip̄is dixerūt. Nō poterat h̓ qͥ oculos ceci nati aꝑuit facere vt et h̓ nō moreret̉. Ieſus gͦ rurſus fremēs in ſemetip̄o venit ad monumentū. Erat autē ſpelūca ⁊ lapis ſup̄poſitꝰ erat ei. Ait ieſus. Tollite lapidē. Dic̄ ei martha ſoror eiꝰ qͥ fu erat mortuꝰ. Dn̄e iā fetet. qͣtriduanꝰ em̄ eſt. Dic̄ ei ieſus. Nonne dixi tibi ſi credideris videb̓ gl̓iaꝫ dei. Tulerūt gͦ lapidē. ieſus āt eleuatis ſurſum ocul̓ dixit. Gr̄as tibi ago pr̄ qm̄ audiſti me. Ego aūt ſciebā/ qꝛ ſemꝑ me audis/ ſꝫ ꝓpt̓ ppl̓m qͥ circūſtat dixi vt credāt/ qꝛ tu me miſiſti. Hec cū dixiſſet vo ce magna clamabat. Lazare veni foras. et ſtatī ꝓdijt qͥ fuerat mortuꝰ ligatꝰ manus et pedes īſtitis. Et facies illiꝰ ſudario erat li gata. Dic̄ eiſ ieſus. Soluite eū ⁊ ſinite abi re. Multi gͦ ex iudeis qͥ venerāt ad mariaꝫ ⁊ viderāt q̄ fecit crediderūt in eū. Quidaꝫ autem ex ip̄is abierūt ad phariſeos ⁊ dixe runt eis q̄ fecit ieſus. Ie ꝯſpiratione fa cta ꝯtra ieſum et eiꝰ egreſſu in effrem. I. xi. Capitulum cvij. Ollegerūt ergo pontifices ⁊ pha riſei cōcilium ⁊ dicebāt. Quid faci mus qꝛ hic hō multa ſigna facit. ſi dimittimꝰ eū ſic om̄es credent in eū. ⁊ ve nient romani ⁊ tollent noſtꝝ locū ⁊ genteꝫ. Unus aūt ex ip̄is cayphaſ noīe cū eſſꝫ pō tifex anni illiꝰ dixit eis. Uos neſcitis qͥcqͣꝫ nec cogitatis qꝛ expedit vob̓ vt vnus mo riat̉ homo ꝓ populo ⁊ non tota gens pere at. Hoc autē a ſemetip̄o nō dixit ſed cū eſ ſet pōtifex anni illiꝰ ꝓphetauit qꝛ ieſuſ mo riturꝰ erat ꝓ gente. ⁊ nō tm̄ ꝓ gente ſꝫ vt fi lios dei qui erāt diſperſi ꝯgregaret in vnū Ab illo ergo die cogitauerūt vt īterficerēt eū. Ieſus aūt iā nō ī palā ambulabat apd̓ iudeos ſed abijt in regionē iuxta deſertum ī ciuitatē que dicit̉ Effrem. et ibi morabat̉ cū diſcipul̓ ſuis. Et aſcēderūt ml̓ti hiero ſolymā de regione an̄ paſca vt ſanctificarēt ſeip̄os. Querebant ergo ieſum ⁊ colloque bant̉ adinuicē in tēplo ſtantes. Quid pu tatis quia nō venit ad diem feſtum? Dede rant autē pontifices et phariſei mandatuꝫ vt ſi quis cognouerit vbi ſit indicet vt app̄ hendant eum. De aſcenſu ieſu in hieruſalem. M. xx. R. x. L. xviij. Capitulum cviij. t. R. autē in via aſcēden Quāuis ſub vno tes in hieroſo ꝯtextu ponant̉ ſe lymam. ⁊ p̄cedebat il quētia quaſi fuerit los ieſus. et ſtupebant vnicꝰ aſcenſus chri ⁊ ſeq̄ntes timebant. et ſti in hierl̓ꝫ. tn̄ pro M. aſcendens. M. ie babiliꝰ ē fuiſſediuer ſus Hieroſolymam aſ ſos curſus ⁊ recur ſumpſit iterum. R. du ſus chriſti in quibꝰ odecim. M. R. diſci facta ſequūtur. vt pulos. L. ſuos ſecreto magr̄ Nyco. de ly cepit. R. eis dicere que ra notat. eſſent ei vētura. Et M ait. R. illis. L. Ecce nos aſcendimꝰ hiero ſolymam ⁊ cōſummabunt̉ om̄ia q̄ ſcripta unt ꝑ ꝓphetas de filio hominis. Tradet̉ M. T. eniꝫ principibꝰ ſacerdotū ⁊ ſcribis ⁊ ſenioribꝰ R. et cōdemnabūt M. R. eum morte et tradent M. R. illum gentibꝰ ad il ludendū et flagellandū ⁊ crucifigendū. Et L. conſpuet̉. R. et poſtqͣꝫ flagellauerint oc cident eū. et. M. tercia. R. L. die reſurget. ⁊ ip̄i nihil horū intellexerūt. et erat verbuꝫ iſtud abſconditū ab eis. et nō intelligebāt que dicebantur. De decem leproſis ſanatis in via. L. xvij. ¶ Capitulum cix factū ē dū iret in hierl̓m tranſi Hat ꝑ mediā ſamariā ⁊ galyleā. ⁊ cū Unum ex qualtuor ingrederet̉ quoddā caſtellū occurrerunt ei decē viri leproſi. qͥ ſteterūt a lōge ⁊ leuaue rūt vocē dicētes. Ieſu p̄ceptor miẜere nr̄i. Quos vt vidit dixit. Ite on̄dite vos ſacer dotibꝰ. Et factū ē dū irēt mūdati ſunt. U nus aūt ex ill̓ vt vidit/ qꝛ mundatus eſt re greſſus ē cū magna voce magnificās deū. ⁊ cecidit in faciē an̄ pedes eiꝰ gr̄as agēs. et hic erat ſamaritanꝰ. Rn̄dens aūt ih̓s dixit Nōne decē mūdati ſunt. ⁊ nouem vbi ſūt? Nō eſt inuētus qͥ rediret ⁊ daret gl̓iaꝫ deo/ niſi h̓ alienigena. Et ait illi. Surge vade qꝛ fides tua ſaluū te fecit. De non receptione xp̄i ꝑ ſamaritanos. L. ix. Cap̄. cx. Actu eſt āt dū cōplerent̉ dies aſſū Eptionis eiꝰ ⁊ ip̄e faciē ſuā firmauit vt iret in hierl̓m ⁊ miſit nūcios an̄ ꝯſpectū ſuū. Et eūtes intrauerūt in ciuitates ſama ritanoꝝ vt pararēt illi ⁊ nō receperūt eū qꝛ facies eiꝰ erat eūtis in hierl̓m. Cū āt vidiſ ſent diſcipuli eius iacobꝰ ⁊ ioh̓es dixerūt. Dn̄e ſi vis dicimꝰ vt ignis deſcēdat de celo ⁊ ꝯſumat eos ſic̄ ⁊ helyas fecit. ⁊ cōuerſus increpauit eos dicens. Neſcitis cuiꝰ ſpūs eſtis. filius hoīs nō venit aīas ꝑdere ſꝫ ſal re. ⁊ abierūt in aliud caſtellum. petitiōe filioruꝫ zebedei. M. xx. R. x. ¶ Cap̄. cxi. Unc. M. acceſſit ad euꝫ mr̄ filioꝝ zebedei cū filijs adorās ⁊ petēs ali qͥd ab eo. Qui dixit ei. qͥd vis? ⁊. R. accedunt Potuit vtrūqꝫ fie ad eū filij zebedei iaco ri ꝙ ⁊ mater pete us ⁊ ioh̓es dicentes. ret ⁊ filij. l̓ dicūtur Ogr̄ volumꝰ vt qd̓cū petijſſe qꝛ matrem qꝫ petierimꝰ facias no mouerāt ad peten dū. ideo dn̄s reſpō biſ. At ille dixit eis qͥd vultꝭ vt faciā vob̓? ⁊ di dit eis xerūt. da nob̓ vt vnꝰ ad dexterā ⁊ aliꝰ ad ſiniſtraꝫ tuā ſedeamus in gl̓ia tua. Ait. M. illi mr̄. Dic vt ſedeant hi duo filij mei vnꝰ ad dexterā tuā ⁊ vnꝰ ad ſi niſtrā tuā in regno tuo. Rn̄dēs. M. R. āt ih̓s dixit eis. Neſcitis qͥd petatis. Poteſtꝭ M. R. bibere calicē quē ego bibo. R. bibi turus. M. ſuꝫ. aut baptiſmo. R. qͦ ego ba ptizor baptizari? At. M. illi. R. dixerūt ei. Poſſumꝰ. Ait ill̓ ieſus. R. M. calicē qͥdeꝫ meū bibetis. ⁊. R. baptiſmo qͦ baptizor ba ptizabimī. ſedere. M. R. aūt ad dexterā vl̓ ſiniſtrā meā nō eſt meū dare vobis/ ſꝫ qui bus paratū eſt a pr̄e. M. meo. Et audien tes. M. R. decē indignati ſunt de duobus fratribꝰ iacobo. R. ⁊ ioh̓e. Ieſus. M. au R. vocauit eos ad ſe. ⁊ ait ill̓. Scitis. E R. qꝛ. M. pͥncipes gentiū hi. R. qͥ vident̉ pͥncipari gētibꝰ dn̄ant̉ eis. ⁊. M. qͥ maio res ſunt ptātē exercēt in eos. Nō ita. M. R erit int̓ vos. ſꝫ. M. qͥcūqꝫ. R. int̓. M. vos voluerit maior. R. fieri ſit. M. veſter mini ſter. Et. R. qͥcunqꝫ voluerit inter vos pͥmꝰ eſſe. erit. M. R. veſtꝝ. M. oīuꝫ. R. feruus. M. R. ſic̄. M. filius. R. hoīs nō venit mi niſtrari. ſed miniſtrare ⁊ animā ſuam dare redemptionem ꝓ multis. Ie illuminatiōe ce ci ⁊ de zacheo ⁊ de deceꝫ mnis. Lu. xviij. ⁊ xix. R. x. ¶ Capl̓m. cxij. Actū. L. de. c. xviij. eſt autē cū ap propinqͣret Ih̓s hiericho. Cecus qͥdā ſedebat ſecꝰ viā mēdicās ⁊ cū audiret turbā p̄tereuntē int̓rogabat qͥd hͦ eſſet. Di xerūt aūt ei ꝙ ieſus nazarenus trāſiret. Et clamauit. Ih̓ū fili dauid miſerere mei. Et qͥ p̄ibāt increpabant eū vt taceret. Ip̄e ꝟo ml̓to magis clamabat. Fili dauid miſerere mei. ſtās āt ih̓s iuſſit illū adduci ad ſe. Et cum appropinqͣſſet interrogauit illum di cēs. qͥd vis vt faciā tibi. At ille dixit. Dn̄e vt videaꝫ. Et ieſus dixit illi. Reſpice. fides tua ſaluū te fec̄. Et ꝯfeſtī vidit. ⁊ ſequebat̉ illū magnificās deū. Et omīs plebs vt vi dit dedit laudē deo. et veniūt. R. hiericho. Et L. de ca. xix. ingreſſuſ ꝑambulabat hie richo. Et ecce vir noīe zacheus ⁊ hic erat prīceps publicanorū ⁊ ip̄e diueſ. et q̄rebat videre ieſum quis eſſet et nō poterat p̄ tur ba qꝛ ſtatura puſillꝰ erat. Et p̄currēs aſcē dit in arborē ſycomorū vt videret illū. qꝛ ī de erat trāſiturus. Et cū veniſſet ad locuꝫ ſuſpiciēs ieſus vidit illū. ⁊ dixit ad illum. Zachee feſtinās deſcēde qꝛ hodie ī domo tua oꝑtꝫ me manere. et feſtinās deſcēdit. et ſuſcepit illū gaudens ī domū ſuā. Et cum viderēt oēs murmurabāt dicētes ꝙ ad ho minē pctōrē diuertiſſꝫ. Stans aūt zacheꝰ dixit ad dominū. Ecce dimidiū bonorum meorū domine do pauperibꝰ. et ſi quid ali quē defraudaui reddo quadruplū. Ait ie ſus ad eū. quia hodie domui huic ſalus fa cta eſt eo ꝙ ⁊ ip̄e ſit filiꝰ abrae. Uenit enim filiꝰ hominis querere ⁊ ſaluū facere quod Monoteſſeron ſiue ꝑierat. Hec illis audiētibꝰ adijciēſ ꝑabolā dixit eo ꝙ ꝓpe hieruſalē eſſꝫ. et qꝛ eſtimarēt ꝙ cōfeſtim regnū manifeſtaret̉ dixit ergo. Hō qͥdam nobilis abijt in regionē lōgin quā acciꝑe regnū ⁊ re uerti. Uocatis aūt de Cōſonat iſta para cem ſeruis ſuis dedit il bola cū illa de ta lis decē mnas ⁊ ait ill̓. lentis; infra mat Negociamī dū venio. thei. xxiiij. Ciues autē eiꝰ oderāt illū et miſerūt legatōem poſt illū dicentes. Nolumꝰ hūc regnare ſuꝑ nos. Et factum eſt cū rediret accepto regno iuſſit vocari ſer uos qͥbus dederat pecuniā vt ſciret quan tū qͥſqͣꝫ negociatus eſſꝫ. Uenit autē primꝰ dicens. Dn̄e mna tua decē mnas acqͥſiuit. Et ait illi. Euge ſerue bone qꝛ ī modico fi del̓ fuiſti eris ptātem habēs ſupͣ decē ciui tates. ⁊ alter venit dicēs. Dn̄e mna tua fec̄ qͥnqꝫ mnas. ⁊ huic ait. Et tu eſto ſuꝑ quin qꝫ ciuitates. Et alter venit dicēs Dn̄e ecce mna tua quā habui repoſitā in ſudario. ti mui enī te. qꝛ hō auſterꝰ es. tollis quod nō poſuiſti. et metis qd̓ nō ſemīaſti. Dicit ei. d̓ ore tuo te iudico ſerue neqͣꝫ. Sciebas ꝙ e go hō auſterus ſū tollēs qd̓ nō poſui. ⁊ me tens qd̓ nō ſeminaui. Et quare nō dediſti pecuniā meā ad mēſam. ⁊ ego veniēs cum vſuris vtiqꝫ exegiſſem illā? Et aſtantibꝰ di xit. Auferte ab illo mnam ⁊ date ei qͥ deceꝫ mnas habet. ⁊ dixerunt illi. Domīe decem mnas hꝫ. Dico aūt vob̓ qꝛ om̄i habēti da bit̉ et abūdabit. Ab eo āt qͥ nō habet ⁊ qd̓ habꝫ aufert̉ ab eo. Uerūtamē inimicoſme os illos qͥ noluerūt me regnare ſuꝑ ſe addu cite huc et interficite an̄ me. Et his dictis p̄cedebat aſcēdens hieroſolymā. Ie duobus cecis ī egreſſu jericho ſanatꝭ M. xx. R. x. Ca. cxiij T egrediētibꝰ. M. ill̓ ab hiericho ⁊ ꝓficiſcēte. R Aeo et diſcipuliſ Marcꝰ nominat eiꝰ ſecuta M. eſt eū tur hūc ſolū qꝛ formo ba multa. Et ecce duo ſior erat vel nō eēt ceci ſedētes ſecus viaꝫ improbabile dice audierūt ꝙ ieſus trāſi re ꝙ alia ſit hiſto ret ⁊ clamauerūt dicen ria marci alia ma tes. Dn̄e miſerere no thei ſicut diuerſis ſtri fili dauid. Filiꝰ R. vicibꝰ potuit ieſus aūt thymei barthymeꝰ egredi de hiericho cecꝰ ſedebat ſecꝰ viam ⁊ ſanare nūc duos mēdicans. Qui cū au nūc vero vnū cecū diſſet qꝛ ieſus nazarenꝰ Ideo ſuppleat hic eſt cepit clamare ⁊ dice intelligentia lecto re. Ieſu fili dauid miſe ris modū loquēdi rere mei. Turba M. āt nūc ad vnum. nūc increpabat eos vt tace ad duos. rent. ⁊ ꝯminabant̉. R. multi. At. M. illi magꝭ clamabāt dicētes. Dn̄e miſerere nr̄i fili dauid Et. R. ſtāſ. M ieſus vocauit. M. eos. ⁊ vocabāt. R. cecū dicēteſ ei. Animeqͥor eſto. Surge vocat te Qui ꝓiecto veſtimēto ſuo exiliēs venit ad eū. Et ait. M. ieſus. R. Quid. M. vultis vt faciā vob̓. Dicunt. Dn̄e Raboni. R. vt M. aꝑiant̉ ocl̓i noſtri. Miſertus aūt eoꝝ ieſus tetigit ocl̓os eoruꝫ. Ieſus aūt dixit. Uade fides tua te ſaluū fecit. ⁊ ꝯfeſtiꝫ. M viderunt ⁊ ſecuti ſunt eum. ¶ De alaba ſtro vn guēti. M. xxvi. R. xiiij. I. xij. Ca. cxiiij. Eſus. I. gͦ an te ſex dies pa Nō ē hec hiſtoria ſce venit betha de qua lucas ſupra niam vbi fuerat lazarꝰ c. vij. ⁊ tres euāge mortuꝰ quē ſuſcitauit liſte loquūt̉ per re ieſus. Fecerūt aūt ei ce mēoratōeꝫ dū hoc nā ibi ī. R. domo ſymo referunt primo die nis leproſi. ⁊ Martha azymoꝝ. I. mīſtrabat. lazarꝰ ve ro erat vnꝰ ex diſcūbētibꝰ. Et. R. cū diſcū beret veniēs R. M. ml̓ier maria. I. acce pit librā vnguēti nardipiſtici p̄cioſi et vn xit pedes ieſu. Et exterſit capillis euis pe des ieſu. et. R. fracto alabaſtro effudit ſuꝑ caput ip̄iꝰ recūbētis. M. ⁊ domꝰ. I. r̄ple ta ē ex odore vnguēti. Erāt. R. aūt qͥdā in digne ferētes intra ſemetip̄os diſcipl̓i M. ⁊ dicētes. R. Ut qͥd ꝑditio hec vnguēti fa cta ē? Dixit. I. ergo vnꝰ ex diſcipulis ſuis iudas ſcariothis qͥ euꝫ erat traditurus. Qua Pōt ſaluari hoc re hͦ vnguētū nō venijt ꝙ ſolꝰ iudas mur trecētis denarijs/ ⁊ da murabat per mo tū ē egenis. Poterat. R dū quo dicunt̉ plu em̄ vnguentū iſtud ve res aliquid facere nūdari multo. M. R. qn̄ vnꝰ ex eis male pluſqͣꝫ trecētꝭ denarijs facit. vel qꝛ ſolꝰ ma et dari pauꝑibꝰ. Dixit le mouebatur. Alij I. aūt hͦ non qꝛ de ege nis ꝑtinebat ad eū. ſed qꝛ fur erat ⁊ loculos hn̄s ea q̄ mittebantur portabat. ⁊ fremebāt. R. in ea. Sciēs. M. aūt ieſus ait illis. Sinite. L. illā vt in dieꝫ Unum ex quattuor ſepulture mee ſeruet illd̓. Quid moleſti eſtꝭ M. huic mulieri; opus em̄ bonū oꝑata eſt in me. Semꝑ em̄ pauꝑes habetꝭ vobiſcū. ⁊ cū volueritis. R. poteritis eis bn̄facere. me. M. R. aūt. I. nō ſꝑ habebitis. qd̓ ha buit. R. hoc fecit. p̄uenit vngere corpꝰ meū in ſepulturā. mittēs. M. em̄ hec vnguētū hoc in corpus meū ad ſepeliendū me fecit Amē. M. dico. R. vobis vbicūqꝫ p̄dica tū fuerit euāgeliū hoc in toto mūdo. ⁊ ꝙ hͦ cerit narrabit̉ in memoriā eius. De ſeſſiōe aſelli. M ¶ Capl̓m. cxv. xxi. R. xj. L. xix. I. xij. Ognouit. I. ergo turba ml̓ta ex iu deis. qꝛ illic eſſet ⁊ venerūt nō ꝓpt̓ ieſum tantū ſꝫ vt lazaꝝ viderēt quē ſuſcitauit a mortuis. Cogitauerūt aūt pͥn cipes ſacerdotū vt ⁊ lazaꝝ interficerēt. qͥa multi ꝓpt̓ illū abibāt ex iudeis ⁊ credebāt in ieſum. In craſtinū aūt turba multa que ꝯuenerat ad diē feſtū cū audiſſet qꝛ ih̓s ve nit hieroſolymā. acceperūt ramos palmaꝝ ⁊ ꝓceſſerūt obuiā ei. Et factū. L. eſt cū ap propinqͣſſet ieſus ad Betphage ⁊ Betha niā ad montē qͥ vocat̉ oliuēti. miſit. M. F. duos diſcipulos dicēs illis Itē in caſtellū qd̓ ꝯͣ vos eſt. In qd̓. L. introeūtes ſtatī in uenietis aſinā alligatā ⁊ pullū. L. R. aſine alligatū cū ea cui nemo vnqͣꝫ hoīum ſedit. Soluite ⁊ adducite illū. Et. L. ſi qͥs vos interrogauerit qͣre ſol uitꝭ? Sic dicetis ei. qꝛ Gloſa. dn̄s operā eius deſide Sequunt̉ hic euā rat ⁊ neceſſarius. R. eſt geliſte diuerſaſ trāſ ⁊ dn̄s. M. his opꝰ hꝫ/ latōes illiꝰ qd̓ habe ⁊ ꝯfeſtim dimittet eos tur zacharie nono prout enim voluit ¶ Hoc aūt factū eſt vt adīpleret̉ qd̓ dictū ē ꝑ ſpūſſctūs tranſla ꝓphetā. R. dicentē. Di tionē ſeptuaginta cite filie ſyon. Ecce rex venire ad gēteſ ita tuus venit tibi māſue voluit vt tranſfer tus ſedēs ſuꝑ aſinam ⁊ ret. ⁊ hoc videlicet pullū filiū ſubiugalis. pro ſatiſfactōe om Noli. I. timere filia ſi nium in quibus ſe on. ecce rex tuꝰ venit ſe ptuaginta defece dēs ſuꝑ pullum aſine. runt ab hebraica Hec nō cogͦuerūt diſci veritate. puli eius pͥmū. ſed qn̄ gl̓ificatus ē ieſus. tūc recordati ſunt/ quia hec ſcripta erāt de eo ⁊ hec fecerūt ei. Eun tes. M. aūt diſcipuli fecerūt ſic̄ p̄cepit eis ieſus. ⁊. R. inuenerūt pullū alligatū an̄ iannā foris in biuio ⁊ ſoluerūt eū. Soluen tibus. L. aūt illis pullū dixerūt dn̄i eiꝰ ad illos/ qͥd ſoluitis pullū? At illi dixerūt ſicut R. p̄cepit eis ieſus. qꝛ. L. dn̄s eū neceſſari. um hꝫ. R. ⁊ dimiſerūt eis ⁊ adduxerūt. M aſinā ⁊ pullū. ⁊ impoſuerūt ſuꝑ eos veſti mēta ſua ⁊ eū deſuꝑ ſedere fecerūt. Eūte. L aūt illo plurima. M. turba ſtrauerūt veſti mēta ſua ī via. alij āt ra mos de arboribꝰ cede Gloſa. Accipiendum eſt bāt ⁊ ſternebant in via Turbe āt q̄ p̄cedebāt qd̓ ſucceſſiue ſede ⁊ q̄ ſeq̄bant̉ clamabāt rit dn̄s ſuper aſinā dicētes. Oſanna filio ⁊ pullum. dauid. Bn̄dictus qͥ ve nit in nomīe dn̄i. ⁊. R. bn̄dictū qd̓ venit re gnū pr̄is nr̄i dauid oſanna in excelſis. Et cū appropinqͥret iā ad deſcenſum montis oliuēti ceperūt oēs turbe deſcēdentiū gau dentes laudare deū voce magna ſuꝑ oībuſ qͣs viderāt v̓tutibꝰ dicētes. Bn̄dictꝰ. I. qͥ venit in noīe dn̄i. pax in celo ⁊ gl̓ia ī excelẜ Bn̄dictus qͥ venit in noīe dn̄i rex iſrl̓. Te ſtimoniū gͦ ꝑhibebat turba q̄ erat cumⁱ eo qn̄ lazaꝝ vocauit de monumēto ⁊ ſuſcita uit eū a mortuiſ. ꝓpt̓ea ⁊ obuiā venit ei tur ba qꝛ audierūt eū feciſſe hͦ ſignū. Phariſei gͦ dixerūt ad ſemetip̄os. Uidetꝭ qꝛ nihil ꝓ ficimus. ecce mūdꝰ totus poſt eū abijt. ⁊ qͥ dam. L. phariſeoꝝ de turbis dixerūt ad il lū. Mgr̄ increpa diſcipulos tuos. Quibꝰ ait. Et ſi hi tacuerīt lapides clamabūt. Ie fletu ieſu ſuper ciuitatē ⁊ eiectōe vendentiū. M. xxi. R. xi. L. xix. ¶ Capitulū. cxvi. L. vt appropinqͣret videns ci uitatē fleuit ſuꝑ illā dicēs. Quia ſi cognouiſſes ⁊ tu. ⁊ qͥdē in hac die tua q̄ ad pacē tibi. Nūc aūt abſcondita ſūt ab ocul̓ tuis. qꝛ venient dies ī te. ⁊ circūda būt te inimici tui vallo ⁊ circūdabūt te ⁊ co anguſtabūt te vndiqꝫ. ⁊ ad terrā ꝓſternent te ⁊ filios tuos qͥ in te ſunt. ⁊ nō relinquēt in te lapidē ſuꝑ lapidē. eo ꝙ nō cogͦuerꝭ tē pus viſitatōis tue. ⁊. R. introiuit hieroſo lymā. Et cū. M. intraſſꝫ ꝯmota eſt vniuer ſa ciuitas dicēs. Quis eſt hic? Populi au tem dicebāt. Hic eſt ieſus ꝓpheta a naza reth galilee. Et ītrauit ieſus ī tēplū dei. et eijci Hec fuit eiectio ſe ebat oēs vendentes ⁊ cunda licꝫ hiſtoria ementes in illo: L. d̓ tē ſcholaſtica videat̉ Monoteſſeron ſiue plo. M. ⁊ menſas nu cū hac miſcere pri mularioꝝ ⁊ cathedras mā d̓ quā ſupra io vēdētiū colūbas euer hannis. ij. ⁊ miſcet tit. ⁊ non. R. ſinebat vt hiſtoriam de Nico qͥſqꝫ trāſferret vas ꝑ tē demo. plū. Et docebat eos di cēs. Nōne. R. M. ſcriptū ē. Domus mea domus or̄onis vocabit̉ cūctis. R. gētibꝰ. Uos. M. aūt. R. feciſtis eā ſpelūcā latro nū. Et acceſſerūt. M. ad eū ceci ⁊ claudi in tēplo ⁊ ſanauit eos. Uidētes aūt pͥncipes ſacerdotū mirabilia q̄ fec̄ ⁊ pueros clamā tes in tēplo ⁊ dicētes. Oſanna filio dauid indignati ſunt ⁊ dixerunt ei. Audis qͥd iſti dicūt? Ih̓s aūt dixit eis. Utiqꝫ. Nūqͣꝫ legi ſtis? Exore infantiū deus ⁊ lactentiū ꝑfeci ſti laudē. Et. L. erat qͦtidie docēs in tēplo. Principes aūt ſacerdotum ⁊ ſcribe ⁊ pͥnci pes pleb̓ q̄rebāt illū ꝑdere ⁊ nō inueniebāt qͥd facerēt ei. Oīs em̄ ppl̓us ſuſpēſus erat diens illum. e gētibus queren tibꝰ videre ieſum ⁊ de p̄dicatōe eius. I. xij. Et regreſſu eius in Bethaniam. M. xxi. ⁊ ¶ Capl̓m. cxvij. Rant. I. aūt gentiles qͥdā ex his qͥ Aaſcenderāt vt adorarēt in die feſto. Hi ergo acceſſerūt ad Philippū qͥ erat in bethſaida galilee. ⁊ rogabāt eum dicētes. Dn̄e volumus ieſum videre. Uenit Phi lippus ⁊ dixit andree. Andreas rurſum et philippus dixerūt ieſu. Ieſus aūt reſpon dit eis dicēs. Uenit hora vt clarificetur fi lius homīs. Amenamen dico vobis. Ni ſi granū frumenti cadens in terrā mor tuū fuerit ip̄m ſolum manet. Si aūt mortuū fuerit multum fructū affert. Qui amat ani mam ſuā perdet eā. ⁊ quiodit animam ſuā in hoc mudo in vitam eternā cuſtodit eam Si qͥs mihi mīſtrat me ſequat̉. ⁊ vbi ego ſum. illic ⁊ miniſter meus erit. Si qͥs mi hi miniſtrauerit honorificabit eū pr̄ meus qui eſt in celis. Nūc anima mea turbata ē. ⁊ quid dicā? Pater ſaluifica me ex hac ho ra ſed ꝓpterea veni in hanc horā. Pr̄ clari fica nomen tuū/ alias filiū tuum. Uenit er go vox de celo. ⁊ clarificaui ⁊ iteꝝ clarifica bo. Turba ergo que ſtabat ⁊ audierat dice bat tonitruū factum eſſe. Alij dicebāt. An gelus ei locutus ē. Rn̄dit ieſus ⁊ dixit. Nō ꝓpter me vox hec venit/ ſꝫ ꝓpt̓ vos. Nunc iudiciū eſt mūdi. nūc pͥnceps huius mūdi eijciet̉ foras. ⁊ ego ſi exaltatus fuero a terra omnia trahā ad meip̄m. Hoc aūt dicebat ſignificans qͣ morte erat moriturus. Rn̄ dit ei turba. Nos audiuimus ex lege/ quia xp̄s manet in eternū. ⁊ quō tu dicis oportꝫ exaltari filiū hoīs? Quis eſt filius homīs? Dixit ergo eis ieſus. Adhuc modicum lu men in vobis ē. Ambulate dum lucē habe tis/ vt nō tenebre vos comp̄hendāt. Et qͥ ambulat in tenebris neſcit qͦ vadit. Dū lu cem habetis credite in lucē vt filij lucis ſi tis. Hec locutus ē ieſus ⁊ abijt ⁊ abſcōdit ſe ab eis. Et relictis. M. illis ⁊ circumſpe ctis. R. oībus cū iam veſꝑa eſſet hora exijt in bethaniā cū. xij. foras. M. extra ciuita tē ibiqꝫ manſit ⁊ docebat eos de regno dei. De ficuinea arera cta. M. xxi. R. xi. ¶ Capl̓m. cxviij T alia. M. die. R. cū exiret de Be thania mane. M. reuertens in ciui tatem eſurijt. Cūqꝫ. R. vidiſſet a lō ge ficum ſecus. M. viā habentem. R. folia venit ad eam. M. ſi qͥd. R. forte in ea inue niret. Et cum veniſſet nihil inuenit p̄ter fo lia. Nō em̄ erat tempus ficoꝝ. Et rn̄dens dixit illi. Nunqͣꝫ. M. ex te fructus naſcat̉ in eternuꝫ. Nō. R. am Dicit Augꝰ ꝙ fer plius in eternū ex te qͥſ qͣꝫ fructus manducet. cia die mirati ſunt Et arefacta. M. eſt cō ita ꝙ ſecūda die. ſci tinuo ficulnea. Et vi licet lune ficulnea dentes diſcipuli ficum fuit arefacta ⁊ nō R. aridam factam a ra dn̄ica. ſicut aliqui dicibꝰ/ mirati. M. ſunt dicunt. Et ly conti dicentes. Quomō con nuo refert̉ ad dieꝫ tinuo aruit? Et recor precedentē datus Petrus dixit ei. Rabbi Ecce ficꝰ cui maledixiſti aruit. Re ſpōdēſ aūt ieſus ait. Habete fidē dei Amē M. dico R. vobis ſi habueritꝭ fidē et nō heſitaueritis nō ſolū de ficulnea facietꝭ. ſed ⁊ ſi monti huic dixeritis. tolle te ⁊ iacta te ī mare ita fiet. Propt̓ea. R. dico vobis Oīa q̄cunqꝫ orātes petitis credite qꝛ accipietꝭ. et venient vobis. Et cū ſtabitis ad oran dū dimittite ſi qͥd habetꝭ aduerſus aliquē. vt et pater veſter qui ī celis eſt dimittat vo bis peccata veſtra. De queſtiōe baptiſ mi iohānis. M. xxi. R. xi. L. xx. ¶ Capitulū cxix. Unum ex quattuor T. M. cū veniſſet in templū factū eſt vna dieꝝ docēte illo ppl̓m in tē plo ⁊ euāgelizāte ꝯuenerūt ⁊ acceſ ſerūt. M. ad eū docentē pͥncipes ſacerdo tum ⁊ ſcribe. L. cum ſenioribꝰ ppl̓i. M. di centes. In qua poteſtate hec facis? ⁊ quis dedit tibi hanc poteſtatē vt ita. R. facias? Dic. L. nobis? Rn̄dens. M. ieſus. R. di xit. L. Interrogo vos ⁊ ego vnū ſermonē quē ſi dixeritis mihi ⁊ ego vobis dicaꝫ in qua poteſtate hec facio. Baptiſmus iohā nis vn̄ erat? De celo an ex hoībus. Rn̄dete R. mihi. At. M. illi. R. cogitabant. L. in tra ſe dicentes. Si dixerimus de celo. d̓ cet nobis/ qͣre ergo nō credidiſtis illi? S aūt dixerimus ex hoībꝰ. timemus turbam Omnes em̄ habent iohannē ſic̄ ꝓphetam Et rn̄dentes ieſu dixerūt. Neſcimus. Ait illis ⁊ ip̄e. Neqꝫ ego dico vobis in qua po eſtate hec facio. De duobus filiis quoꝝ vnus facit voluntatem patris. M. xxi. ¶ Capitulum. cxx. Uid aūt vobis videt̉. Homo qͥ dā habebat duos filios. ⁊ accedēs ad pͥmū dixit. Fili vade hodie oꝑari in vi neam meā. Ille aūt rn̄dens. Nolo. poſtea aūt pnīa motus abijt. Accedēs aūt ad alte rum dixit ſimiliter. At ille rn̄dens ait. Eo dn̄e. ⁊ nō iuit. Quis ex duobꝰ iſtis fecit vo luntatem patris? Dicunt pͥmus. Dicit eis ieſus. Amen dico vobis/ quia publicani ⁊ meretrices p̄cedēt vos in regnum dei. Ue nit aūt ad vos iohānes in via iuſticie ⁊ nō credidiſtis ei. publicani auteꝫ ⁊ meretrices crediderunt ei. Uos autē videntes nec pe nitentiā habuiſtis poſtea vt crederetis ei. e iudice iniquīta tis ⁊ de phariſeo ⁊ publicano. Luce. xviij. ¶ Capitulum. cxxi. Icebat autem ⁊ parabolam ad il los/ quoniam oportet ſemꝑ orare ⁊ non deficere dicens. ¶ Iudex quidam erat in ciuitate qͣdam qui deuꝫ nō timebat ⁊ iu dicem nō reuerebat̉. Uidua autem quedaꝫ erat in ciuitate illa ⁊ veniebat ad eū dicens Uindica me de aduerſario meo/ ⁊ nolebat ꝑ multum tempus. Poſt hec aūt dixit in tra ſe. Et ſi deum nō timeo nec hominē. re uereor tamen quia moleſta eſt mihi hec vi dua. vindicabo eam ne in nouiſſimo veniens ſuggillet me. Ait autem dominus. Au dite quid iudex iniqͥtatis dixit. Deus autē non faciet vindictam electoꝝ ſuoꝝ claman tium ad ſe die ac nocte ⁊ patientiam habe bit in illis? Dico vobis/ quia cito faciet vī dictam illoꝝ. Ueruntamē filius hominis veniens putas inueniet fidē ſuꝑ terrā? Di xit aūt ⁊ ad quoſdam qui in ſe ꝯfidebāt tā qͣꝫ iuſti ⁊ aſpernabant̉ ceteros parabolam iſtam dicens. Duo homines aſcenderunt in templū vt orarent. vnus phariſeus ⁊ al ter publicanus. Phariſeus ſtans hec apd̓ ſe orabat. Deus gr̄as tibi ago/ quia nō ſuꝫ ſicut ceteri hominū. raptores. iniuſti. pub licani. adulteri. velut etiā hic publicanus. Ieiuno bis in ſabbato. decimas do oīum que poſſideo. Et publicanus a longe ſtās nolebat nec oculos ad celū leuare. ſꝫ ꝑcutie bat pectus ſuū dicens. Deus ꝓpicius eſto mihi pctōri. Dico vobis. deſcēdit hic iuſti ficatus in domū ſuam ab illo. quia omnis qui ſe exaltat humiliabit̉. ⁊ qui ſe humiliat exaltabitur. De parabola loca te vinee agricolis. M. xxi. R. xij. L. xx. ¶ Capitulum. cxxij. Liā. M. parabolā audite. Cepit R. aūt ad plebē dicere ꝑabolā hāc Hō. M. qͥdam R. L. erat. M. pr̄ familias qͥ plātauit vineā. ⁊ R. ſepē circū dedit ei. ⁊ fodit in ea torcular. lacu R. fodit ⁊ edificauit. M. turrī. ⁊ locauit eā agricol̓ colonis. L. ⁊ ꝓfectus eſt ꝑegre. M. R. ml̓. tis. L. tꝑibus. Cum. M. aut tēpꝰ fructuū appropinqͣſſet in. L. tēpore vindemie mi ſit. M. R. L. ẜuos ſuos ad agricolas cul tores. L. vt de fructu vinee darēt illi. ⁊ M acciꝑent ab agricolis. R. fructꝰ. M. eius. Et agricole app̄henſis ſeruis eiꝰ aliū ceci derūt et dimiſerūt. R. L. vacuū ⁊ inanem L. aliū. M. occiderūt. aliū ꝟ̓o lapidauer̄t Iteꝝ miſit alios ſeruos plures prioribꝰ. et fecerūt eis ſil̓r. in capite. R. cedētes. L. vul nerauerūt. R. ⁊ ꝯtumelijs affecerūt. ⁊ addi dit alterū mittere qͥ ⁊ illū vulnerātes eiece runt. Nouiſſime. M. aūt adhuc. R. habēſ vnū filiū chariſſimū dixit. L. dn̄s vinee. Quid faciā? Mittā filiū meū dilectū. ⁊ il lū. M. R. miſit ad eos nouiſſime dicēs. qꝛ forte verebunt̉. L. filiū meū. cū hūc vide rint. Quē. L. cū. M. vidiſſent coloni cogi tauerūt intra ſe ⁊ dixerūt. R. ad īuicē. Hic TIONOIEETON NIDe M. eſt. L. heres. R. venite occidamus eū ⁊ habebimꝰ hereditatē. vt. L. nr̄a ſit heredi tas. Et. M. app̄hēſum. R. L. eū. eiecerūt eū extra vineā ⁊ occiderūt. Cum gͦ venerit dn̄s vinee qͥd faciet agricol̓ ill̓? Ueniet. R L. ⁊ ꝑdet colonos. Malos. M. male per det. ⁊ vineā ſuam loca bit alijs agricolis. qui Hoc ē intelligēdū reddēt ei fructū tēꝑibꝰ dixiſſe chriſtuꝫ vel ſuis. Quo. L. audito aliquos de iudeis dixerūt illi. Abſit. Ille illud aūt qd̓ ſequit̉ aut reſpiciēs eos dixitᵐ abſit dixerunt alij. Quid gͦ eſt hͦ qd̓ ſcpͥtū vel ipſi oēs intelle eſt. R. nec. M. ſcpͥturā cta parabola chri hāc legiſtis. Lapideꝫ ſti. quē reprobauerūt edi ficātes h̓ factꝰ ē in caput anguli. A dn̄o fa ctū ē iſtud ⁊ ē mirabile in oculis nr̄is. Iō M. dico vob̓. qꝛ auferet̉ a vob̓ regnū dei ⁊ dabit̉ gēti faciēti fructus. L. eius. Oīs M. qͥ ceciderit ſuꝑ lapidē iſtū ꝯqͣſſabit̉. ſu per quē aūt ceciderit cōminuet ⁊ ꝯteret eū. Et cū audiſſent pͥncipes ſacerdotū ⁊ pha riſei ꝑabolas eiꝰ cogͦuerūt ꝙ de ip̄is diceret Et q̄rētes eū tenere ⁊. L. mittere in illum manꝰ. in illa hora timuerūt ppl̓m. qꝛ. M. ſicut ꝑph̓aꝫ illū hēbāt ⁊ relicto eo abierūt. De veſte nuptiali. M. xxij. Cōſonat. L. ſupͣ. xiiij. cum Glo. iij. ¶ Capitulum. cxxiij. T rn̄dēs ieſus dixit iteꝝ in ꝑabol̓ Aeis dicēs. Sil̓e factū eſt regnū ce loꝝ homini regi qui fecit nuptias filio ſuo Et miſit ſeruos ſuos vocare inuitatos ad nuptias ⁊ nolebant venire. Iteꝝ miſit ali os ſeruos dicēs. dicite inuitatis. ecce pran dium meū paraui. thauri mei ⁊ altilia occi ſa ⁊ oīa parata venite ad nuptias. Illi aūt neglexerūt ⁊ abierūt alius in villā ſuā/ aliꝰ ad negociatōeꝫ ſuā. Reliqͥ v̓o tenuerūt ſer uos eiꝰ ⁊ ꝯtumelia affectos occiderūt. Rex aūt cū audiſſet iratus ē ⁊ miſſis exercitibꝰ ſuis ꝑdidit homicidas illos ⁊ ciuitatē illo rū ſuccēdit. Tūc ait ſeruis. Nuptie qͥdem vocate ad nuptias. Et egreſſi ſerui eius in vias ꝯgregauerūt oēs qͦs īuenerūt malos ⁊ bonos/ ⁊ īplete ſunt nuptie diſcūbentiuꝫ Intrauit aūt rex vt videret diſcūbētes ⁊ vi dit ibi hoīeꝫ nō veſtitū veſte nuptiali. ⁊ ait illi. Amice quō huc intraſti nō hn̄s veſtem nuptialē? At ille obmutuit. Tunc dixit rex miſtris. ligatis pedibꝰ ⁊ manibꝰ mittite eū in tenebras exterioreſ. ibi erit fletꝰ ⁊ ſtridor tiū. Ml̓ti em̄ ſūt vocati/ pauci ꝟ̓o electi. De tributo redden do ceſari. M. xxij. R. xij. L. xx. Ca. cxxiiij. Unc. M. abeūtes phariſei ꝯſiliuꝫ inierūt vt caꝑent eū in ſermone. et L. obẜuātes miſerūt inſidiatores qͦſdā. R. ex phariſeis diſcipulos. M. ſuos cū herodianis. L. qͥ ſe iuſtos ſimularēt. vt eū caꝑent in verbo ⁊ traderēt pͥncipatui ⁊ tāti p̄ſidis. Qui. R. veniētes int̓rogauer̄t L. illū dicētes. Magr̄. M. R. ſcimus. qꝛ verax es ⁊ recte L. dicis ⁊ doces ⁊ nō. M. eſt tibi cure de aliqͦ. ⁊. R. nō curas quenqͣꝫ. Nō. M. em̄. L. reſpicis alias recipis ꝑſo nā hoīs neqꝫ. R. vides in faciē. ſꝫ. L. in ve ritate. M. viā dei doces. Licet. L. M. no bis. R. dare tributū ceſari an nō dabimꝰ? R. Cōſiderās. L. aūt dolū illoꝝ ſciēs ꝟſu tiā eorū. et cognita. M. ieſus neqͥcia eorū. Ait. Quid. R. me tēptatis ypocrite? Oſtē dite mihi numiſma cēſus. Afferte. R. mi hi denariū. L. vt videā. At. M. illi. R. ob tulerūt ei denariuꝫ. Et ait illis ih̓s. Cuius M. ē imago hec ⁊ ſuꝑſcpͥtio eiꝰ; Cuiꝰ L. habꝫ imaginē ⁊ ſuꝑſcpͥtōneꝫ? Et rn̄dentes L. dixerūt ei. Ceſarꝭ. M. R. Tūc. M. R. ait. L. illis. reddite ergo q̄ ſunt ceſarꝭ ceſari. ⁊ q̄ ſunt dei deo. ⁊. L. nō potuerūt rep̄hēde re v̓bū eiꝰ corā plebe. Et M. audiētes mi rati ſunt oēs. R. ſuꝑ eo. et mirati. L. ſunt in rn̄ſo eiꝰ ⁊ tacuerūt. ⁊ relicto eo. R. abierūt e muliere ſeꝑtem M. xxij. R. xij. L. xx. ¶ Ca. cxxv N illo M. die Acceſſerūt ad eū ſa ducei qui dicūt nō eſſe reſurrectōeꝫ ¶ ⁊ interrogauerūt eū dicētes. Ma giſter moyſes dixit. ⁊. R. ſcripſit. L. nobis Ut. R. ſi. L. cuiꝰ. M. frater mortuꝰ fuerit ⁊ dimiſerit vxorē et filios nō reliq̄rit. vt M frater. R. eius. L. ducat vxorē illius ⁊ ſuſci tet ſemen fratri ſuo. Et erant gͦ apud nos ſe ptē fratres. Et pͥmus vxorē ducta defūctꝰ eſt ſine. L. filijs. nō. R. relicto ſemīe. ⁊ non M. habēs ſemē reliqͥt vxorē fratri ſuo. Si milit̓ ſecundus accepit. R. eam. ⁊ mortuꝰ eſt ſine. L. filio. ⁊ nec. R. iſte reliqͥt ſemen. et R. terciꝰ L. ſil̓r. M. accepit. L. eā vſqꝫ M. ad ſeptimū. ⁊. R. acceperūt eā ſeptem. et nō Unum ex quattuor L. reliq̄runt ſemē. ⁊. L. mortui ſunt. No uiſſima. M. R. oīm mortua eſt ⁊ ml̓ier. In reſurrectōe gͦ eoꝝ cuiꝰ erit vxor. ſiqͥdē ſepteꝫ habuerūt eā vxorē? Et rn̄dens ieſus ait ill̓. Nōne ideo erratis neſciētes ſcripturas ne qꝫ virtutē dei. Filij. L. huius ſeculi nubēt ⁊ tradunt̉ ad nuptias. Illi ꝟo qͥ digni ha bebunt̉ ſecl̓o illo et reſurrectiōe ex mortuis nō nubēt neqꝫ. M. nubent̉. R. neqꝫ. L. du cūt vxores. neqꝫ eī vltra mori poterūt. Eqͣ les. M. R. enī angel̓ ſunt. ⁊. M. ſunt ange li dei in celo. ⁊. L. filij ſunt dei cū ſint filij re ſurrectōnis. Quia ꝟo reſurgēt mortui. De R. mortuis. M. ꝙ reſurgāt et moyſes. L. on̄dit ſecꝰ rubū ſicut dixit dn̄m deū abraā deū yſaac ⁊ deū iacob. Nunqͥd. R. legiſtis in libro moyſi. qd̓. M. dictū eſt a deo dicē te vob̓. Ego ſum deꝰ abraā deꝰ yſaacͣ ⁊ deꝰ iacob. Deꝰ. L. M. aūt. R. nō ē mortuoꝝ ſꝫ viuentiū. Oēs enī viuūt ei. Uos. R. gͦ ml̓ tū erratis. Et. M. audiētes turbe mirabāt̉ in doctrīa eiꝰ Rn̄dentes. R. aūt qͥdā ſcriba rū dixerūt. Mgr̄ bn̄ dixiſti. et. L. amplius nō audebant eū qͥcqͣꝫ interrogare. Oº oilectiōe chriſti ex toto corde. M. xxij. R. xij. de quo et L. x Capitulū cxxvi. Hariſei. M. aūt audiētes ꝙ ſilen iū īpoſuit ſaduceis ꝯuener̄t ī vnū Et acceſſit. R. vnꝰ de ſcribis legis M. doctor. qͥ. R. audierat illos ꝯq̄rētes. et vidēs ꝙ bn̄ illis rn̄derit int̓rogauit tēptās M. eū. Mgr̄ qd̓ eſt mādatū magnū. R. pͥ mū. M. in lege. M. oīm. Rn̄dit. R. ei ih̓s. M. ꝙ pͥmū oīm mādatū ē. Audi iſrl̓ dn̄s deꝰ tuꝰ deꝰ vnꝰ ē. Et diliges dn̄ꝫ deū tuū ex toto corde tuo/ et ex tota anīa tua/ ⁊ ex tota mente tua. et ex tota v̓tute tua. hoc. M. ē. R pͥmū et maximū mādatū. Scd̓m ſil̓e ē hi ic. Diliges ꝓximū tuū ſic̄ teip̄m. maiꝰ. R. horū alid̓ mandatū nō ē. In his. M. duo bus mādatis tota lex pēdet et ꝓphete. Et R. ait illi ſcriba. Mgr̄ bn̄ in ꝟitate dixiſti. qꝛ vnus eſt deꝰ et nō ē aliꝰ p̄ter ip̄m. ⁊ vt di ligat̉ ex toto corde ⁊ ex tota mēte. ⁊ ex toto ī tellectu. et ex tota aīa et ex tota fortitudine. ⁊ diligere ꝓximū tāqͣꝫ ſeip̄m maiꝰ eſt oību holocauſtomatibꝰ ⁊ ſacrificijs. Ih̓s aūt vi dēs ꝙ ſapient̓ reſpondiſſet ait illi. Non lon s a regno dei De quadā interrogatōe phariſeoꝝ. L. xvij. Et alia interroga tōe/ cuiꝰ ē chriſtꝰ filiꝰ. M. xxij. R. xij. L. xx ¶ Capitulū cxxvij. rogatus. L. aūt a phariſeis qn̄ venit regnū dei; et rn̄dit eis et dixit. Non venit regnū cū obẜuatōe neqꝫ dicēt. Ecce hic aut ecce illic. Ecce eī regnū dei intra vos ē Cōgregatis. M. aūt phari ſeis interrogauit eos ih̓s dicēs Quid vob̓ videt̉ de xp̄o cuiꝰ filiꝰ ē? Dicūt ei. Dauid. Et. R. rn̄dens ieſus dicebat docēs ī tēplo Quō gͦ dicūt ſcribe xp̄m filiū dauid cui ip̄e dauid dicebat in ſpūſctō. Dixit dn̄s domi no meo ſede a dextris meis. Donec ponam inimicos tuos ſcabellū pedū tuoꝝ? Quō gͦ dauid in ſpū in. L. libro pſalmoruꝫ. vocat M. eū dn̄m. ⁊. R. vn̄ Quō. L. eſt filiꝰ eiꝰ? Et nēo. M. poterat rn̄dere ei v̓bū. Et. R. ml̓ta turba libēter eum audiebat. neqꝫ. M auſus fuit qͥſqͣꝫ eū āpliꝰ ex illa die int̓rogare De doctrinis phari ſeoꝝ audiēdis. M. xxiij. R. xij. L. xx CCapitulū cxxviij. Unc. M. ieſus locutꝰ ē ad turbas et ad diſcipulos ſuos. ⁊ dicebat eiſ ī doctrina ſua Suꝑ. M. cathedrā moyſi ſederūt ſcribe ⁊ phariſei Oīa gͦ q̄cun qꝫ dixerint vob̓ ẜuate ⁊ facite. ẜm v̓o ope ra eoꝝ nolite facere. Dicūt enī et nō faciūt. Alligāt aūt onera gͣuia et īportabilia ⁊ im ponūt ī humeros hoīm. digito aūt ſuo no lunt ea mouere. Oīa ꝟo oꝑa ſua faciunt vt videant̉ ab hoībꝰ. Attēdite. L. ⁊ cauete. R. a ſcrib̓. Dilatāt. M. eī philateria ſua ⁊ ma gnificāt fimbrias. Uolunt. L. R. in ſchol̓ ambulare. amāt. M. R. L. autē pͥmos re cubitus ī cenis. ⁊. L. cōuiuijs. pͥmas. M L. cathedras ī ſynagogis ⁊ in pͥmis cathe dris ſedere ī ſynagogꝭ. ⁊. M. ſalutationes R. L. in foro. qui. R. L. d̓uorāt domos vi duaꝝ ſub obtētu. R. ꝓlixe oratōis. ſimulan tes.. lōgam orōeꝫ. hī accipiūt damnatō īeꝫ maiorem. ⁊. R. ꝓlixiꝰ iudiciuꝫ. Amant M. vocari rabbi. voſ aūt nolite vocari rab bi. Unꝰ ē enī mgr̄ vr̄. Oēs aūt vos fratreſ eſtis. ⁊ pr̄em nolite vob̓ vocare ſuꝑ terram L. vnꝰ ē enī pr̄ veſter qͥ in celis eſt. Nō vo cemini mgr̄i. qꝛ mgr̄ vr̄ vnꝰ ē chriſtꝰ. Qui maior eſt veſtꝝ erit mīſter vr̄. Qui āt ſe exal tauerit hūiliabit̉. et qͥ ſe hūiliat exaltabit̉ De ve multiplici MRonoteſſeron ſiue M.xxiij. L. xi. ⁊. xiij. ¶ Cap̄. cxxix. M. vob̓ ſcribe ⁊ phariſei hypo crite qͥ clauditis regnū celoꝝ ante hoīes. vos em̄ nō ītratis nec intro cūtēs ſinitiſ ītrare. Ue vobis ſcribe ⁊ phariſci Quāuis iſta repo hypocrite qͥ comeditiſ nant̉ ſub eo ꝯtextu domos viduaꝝ longaᵐ dicta per euangeli orōne orāteſ. ꝓpt̓ hͦ amᵐ ſtas. pōt tn̄ dici ꝙ pliꝰ accipietꝭ iudiciuꝫ. diuerſis tēporibus Ue vob̓ ſcribe ⁊ phari fuerūt predicta. ſei hypocrite qͥ circūitꝭ mare ⁊ aridā vt faciatꝭ vnū ꝓſelitū ⁊ cū fue rit factꝰ facitis eū filiū gehēne duplo qͣꝫ voſ Ue vob̓ duces ceci qͥ dicitis qͥcūqꝫ iuraue rit ꝑ templū nihil ē. Qui aūt iurauerit ī au ro tēpli debet. ſtulti ⁊ ceci. qͥd em̄ maius eſt auꝝ an tēplū qd̓ ſctīficat auꝝ? Et qͥcūqꝫ iu rauerit in altari nihil ē. qͥ aūt iurauerit ī do no qd̓ ē ſuꝑ illud dꝫ Ceci. Quid em̄ maiꝰ ē donū an altare qd̓ ſanctificat donū? qͥ gͦ iu rat in altari iurat in eo ⁊ in oībꝰ q̄ ſuꝑ illud ſunt. Et qͥ iurat in tēplo iurat in illo ⁊ in eo qui habitat in ip̄o. Et qͥ iurat in celo iura in throno dei ⁊ in eo qͥ ſedet ſuꝑ eū. Ue. E vobis ſcribe. L. ⁊ phariſei hypocrite qͥ de cimatis mentā ⁊ anetū rutā. L. ⁊ ciminū. M. ⁊ oē. L. olus ⁊ relinqͥtis. M. L. q̄ gra uiora ſunt legis. iudiciū ⁊ miẜicordiā. ⁊ fi dē ⁊ charitatē dei. Hec aūt oportuit facere ⁊ illa nō omittere. Duces. M. ceci excolan tes culicē. camelum aūt glutientes. Ue. L. vobis phariſei qͥ diligitis pͥmas cathedraſ in ſynagogis ⁊ ſalutatōes in foro. Ue vo bis qͥ eſtis vt monumēta q̄ nō apparent ⁊ hoīes ambulātes neſciūt. Rn̄dens auteꝫ qͥ dam ex legiſperitis ait illi. Magiſter. Hec dicens etiā nobis ꝯtumeliam facis. At ille ait. Et vobis legiſꝑitis ve qͥ oneratis ho mines oneribꝰ q̄ portare nō pn̄t. ⁊ ip̄i vno digito nō tāgitis ſarcinas. Ue. M. vobis ſcribe ⁊ phariſei hypocrite qͥ mundatis qd̓ deforis ē calicis ⁊ parapſidis. intus auteꝫ pleni eſtis rapina ⁊ immundicia. Phariſee cece mūda pͥus qd̓ intus eſt calicis ⁊ para pſidis vt fiat illd̓ qd̓ deforis ē mundū. Ue vobis ſcribe ⁊ phariſei hypocrite qͥ ſimiles eſtis ſepulchris dealbatis q̄ foris apparēt hoībꝰ ſpecioſa intus āt ſunt plena oſſibus mortuoꝝ ⁊ oī ſpurcicia. Sic ⁊ vos qͥdeꝫ a foris apparetis hoībꝰ iuſti. intus aūt pleni eſtis hypocriſi ⁊ iniqͥtate. Ue. M. vob̓. L. ſcribe ⁊ phariſei hypocrite qͥ edificatꝭ ſepul chra ꝓph̓aꝝ. pr̄es. L. aūt vr̄i occiderūt il los. ⁊ ornatis. M. monumenta iuſtoꝝ. Et dicitꝭ ſi fuiſſemꝰ in diebꝰ patꝝ nr̄oꝝ nō eſſe mus ſocij eoꝝ in ſanguīe ꝓph̓aꝝ. Itaqꝫ te ſtimonio eſtꝭ vobiſmetip̄is. ⁊. L. ꝓfecto te ſtificamī ꝙ ꝯſētitꝭ oꝑbꝰ patꝝ vr̄oꝝ. qꝛ. M filij eoꝝ eſtꝭ qͥ ꝓph̓as occider̄t. qmqͥdē. L. ip̄i eos occider̄t. Uos āt edificatis eoꝝ ſe pulchra. ⁊. M. vos īplete mēſurā patꝝ ve ſtroꝝ. Serpētes genimīa vipaꝝ quō fugi etis a iudicio gehene? ꝓpt̓ea. L. ⁊ ſapīa dei dixit. Ecce. M. ego. L. mitto ad vos ꝓphe tas ⁊ apl̓os. L. ⁊ ſapiētes. M. ⁊ ſcribas. ⁊ M. ex ill̓. L. occidetꝭ ⁊ crucifigetꝭ ⁊ ex eis flagellabitꝭ ī ſynagogꝭ vr̄is ⁊ ꝑſeqͥmī de ci uitate ī ciuitatē vt veniat ſuꝑ vos ⁊ inqͥrat̉ L. oīs. M. ſāguis iuſtꝰ ſāguis. L. oīuꝫ ꝓ phetaꝝ qͥ effuſus ē ſuꝑ. M. t̓raꝫ a ꝯſtitutōe L. mudi a generatōe iſta a ſāguīe abel iuſti vſqꝫ ad ſāguinē zacharie filij. M. barachie quē occidiſtꝭ. et. L. perijt int̓ templū ⁊ edē R. ⁊ altare. Ita dico vob̓ reqͥret̉ ab hac ge neratōe. Amē. M. dico vobis veniēt hec oīa ſuꝑ generatōem iſtā. Ue vob̓ legiſꝑitꝭ qͥ tuliſtꝭ clauē ſcīe ⁊ ip̄i nō introiſtis. ⁊ eos qͥ introibāt ꝓhibuiſtis. Cū hec ad illos di ceret ceperūt phariſei ⁊ legiſꝑiti gͣuiter inſi ſtere et os eiꝰ opprimere de multis. inſidiā tes ei. ⁊ q̄rētes aliqͥd caꝑe ex ore eiꝰ vt accu ſarēt eū. Hierl̓m. M. hieruſalē. L. xiij. que occidis ꝓph̓as ⁊ lapidas eos qͥ ad te miſſi ſunt. Quotiēs volui ꝯgregare filios tuos quēadmodū gallina ꝯgregat pullos ſuos ſub alas ſuas. ⁊ auis. L. nidū ſuū ſub pen nis. ⁊. M. noluiſti. L. Ecce relinquet̉ vob̓ domus veſtra deſerta. Dico enī vobis nō me videbitꝭ amodo donec veniat. L. M. hora cū dicetis. Benedictus qͥ venit ī noīe domini. Se Vidua duo mi nuta offerente. R. xij. L. xi. ¶ Cap̄. cxxx. T. R. ſedens ieſus ꝯtra gazophila ciū aſpiciebat eos qͥ mittebāt mu nera ſua in gazophilaciū. quomo do. R. turba iactabat es. ⁊ ml̓ti diuites ia ctabāt multa. Cū veniſſet aūt vna vidua pauꝑ. miſit duo minuta qd̓ eſt qͣdrās. Ui dit. L. autē ieſus pauꝑculā illam viduam mittentē era duo minuta. Et ꝯuocatis. R. diſcipul̓ ſuis ait illis. Amen vere. L. dico vob̓ qm̄ R. L. vidua hec pauꝑ plꝰ oībus miſit qͥ miſerūt in gazophilaciū. Oēs eniꝫ Unum ex quactuor treo qd̓ abūdabat illis miſerūt ī munera dei. Hec aūt ex eo qd̓ illi deeſt. et. R. de pe nuria ſua oīa q̄ habuit miſit totū victū ſuū Ie edificio tēpli et ꝯminatōe euerſiōis hieruſalem. M. xxiiij. R. xiij. L. xxi. ¶ Cap̄. cxxxi T egreſſus. M. ieſus d̓ tēplo ibat Et. R. cū egrederet̉ Acceſſerūt M diſcipuli eiꝰ vt on̄derēt ei edificatō nem tēpli. Et qͥbuſdā. L. dicētibꝰ de tēplo ꝙ bonis lapidibꝰ ⁊ donis ornatū eēt. Ait R. illi vnꝰ ex diſcipul̓ ſuis. Mgr̄ aſpice qͣ les lapides ⁊ qͣles ſtructure. Ip̄e. M. autē rn̄dens ait eis. Uidetis hec oīa. ⁊ R. ma gnas edificatōes. Amē. M. dico. R. L. vo bis veniēt. L. dies ī qͥbꝰ nō. M. relinq̄tur R. L. hic lapis ſuꝑ lapidē qͥ nō deſtruat̉. Sedēte. M. R. aūt eo ſuꝑ montē oliuēti ꝯͣ templū Acceſſerūt. M. ad eū diſcipuli eiuſ ſecreto. ⁊. R. int̓rogabant eum ſeꝑatim Pe rus ⁊ iacobꝰ ⁊ andreas et iohānes dicētes M. Dic nobis p̄ceptor. L. qn̄ hec erūt. et R. hec fiēt. M. quod. R. L. ſignū aduētuſ tui ⁊ ꝯſūmatōis ſecl̓i? ⁊. R. qd̓ ſignū. L. cū hec fieri incipiēt et ꝯſūmari. R? Et. M. re ſpondēs. R. L. Ieſus dixit. Uidete ne qͥs vos ſeducat. ml̓ti veniēt ī noīe meo dicēteſ Ego ſum chriſtꝰ et ml̓tos ſeducēt. ⁊. L. tē pus appropinqͣbit. Nolite gͦ ire poſt illos. Audituri. M. enī eſtis p̄lia ⁊ opiniōes pre liorū. Cū aūt. R. L. audieritis p̄lia et ſedi tōes nolite terreri. Uidete. M. ne turbem ī oꝑtet. M. R. enī pͥmū hec fieri ſed nōdum ſtatim finis. Tūc dicebat ill̓. Surget gēs ꝯͣ gentē et regnū aduerſus regnū ⁊ terremo tus magni erūt ꝑ loca et peſtilētie et fameſ terroreſqꝫ de celo ⁊ ſigna magna erūt. Hec M. aūt. R. oīa initia ſunt doloꝝ. Uidete R. aūt voſmetip̄os. Sed. L. an̄ hec om̄ia inijciēt vob̓ manꝰ ſuas/ ⁊ ꝑſequēt̉. tūc M. tradent vos in tribulatiōeꝫ ⁊ occidēt vos. Tradēt. R. L. enī vos in cōcilijs ⁊ in ſina gogis ſuis vapulabitis. ⁊ an̄ reges ⁊ preſi des ſtabitis ꝓpt̓ me. ꝓpter. L. nomē meū Cōtingit autē vobis ī teſtimoniū ill̓. R. et eritis. M. odio oībꝰ gentibꝰ ꝓpt̓ nomē me um. Et tūc ſcandalizabūt̉ multi. et inuiceꝫ tradēt ⁊ odio habebūt īuicē. Et ml̓ti ꝑſeudo Hoc videt̉ tāgere ꝓphete ſurgēt et ſedu penas pctōꝝ no cēt ml̓tos. Et quoniā uiſſimoꝝ tempoꝝ abūdabit iniqͥtas r̄fri geſcet charitas multoꝝ. Qui aūt ꝑſeuerauo rit vſqꝫ in finē hic ſaluꝰ erit. Et p̄dicabit̉ hͦ euāgeliū regni ī vniuerſo mūdo. ⁊ in om̄es gentes. pͥmū oꝑtꝫ p̄dicari euāgeliū in. M. teſtimoniū oībꝰ gentibꝰ. Et tūc veniet con ſūmatio. Et. R. cū duxerint vos tradenteſ ponite. L. in cordibꝰ vr̄is non p̄meditari quēadmodū rn̄deatis. Nolite. R. p̄cogita re qͥd loqͣmini. Non enī vos eſtis loq̄ntes ſed ſpūſſctūs. Ego. L. enī dabo vobis os ⁊ ſapiētiā cui nō poterūt reſiſtere ⁊ ꝯͣdicere omnes aduerſarij veſtri. Tradet. R. autē frater fratrē ī mortē et pater filiū. ⁊ ꝯſurgēt filij in ꝑentes. et morte eos afficient. Tra demini. L. enī a parentibꝰ et fratribꝰ ⁊ ami cis et cognatis. ⁊ eritis L. R. odio oībus hoībꝰ ꝓpter nomē meū. et. L. capillꝰ de ca pite vr̄o nō peribit. Qui. R. aūt ſuſtinuerit vſqꝫ in finē hic ſaluꝰ erit. In patiētia. L. ve ſtra poſſidebitis aīas vr̄as. Cum. M. er go. R. videritis abominatōeꝫ deſolatōnis q̄ dicta eſt a daniele ꝓpheta ſtantē ī loco ſā cto vbi. R. nō debet qui. M. R. legit intelli gat. Cum. L. autē videritis circūdari ab exercitu hieruſalē tūc ſcitote qꝛ appropinqͣꝫ bit deſolatio eius. Tunc. M. R. qui. L. in iudea ſunt fugiāt ad mōtes. et. M. qui. R. in tecto nō deſcēdant aliqͥd tollere d̓ domo ſua. et qͥ in agro nō reuertat̉ tollere tunicam ſuam. ⁊. L. qͥ in medio eiꝰ ſunt diſcedant. ⁊ qui in regionibꝰ nō intrent in eam. qꝛ dies vltionis hi ſunt vt īpleant̉ om̄ia q̄ ſcripta ſunt. Ue autē. M. R. L. pregnantibꝰ et nu trientibꝰ in illis diebꝰ Orate M. R. ne fiat fuga veſtra hyeme vel ſabbato. Erit. L. enī preſſura magna ſuper terrā/ et ira populo huic. Et cadent in ore gladij et captiui du centur in omnes gentes et hieruſalem cal cabit̉ a gentibus donec impleant̉ tempora nation ¶ De ſignis iudicii M. xxiiij. R. xiij. C. xvij. et. xxi. Ac. xij. ¶ Capitulū cxxxij T. L. ait ad diſcipulos ſuos. Ue niet tꝑs qn̄ deſiderabitꝭ videre vnū diē filij hoīs ⁊ n̄ videbitꝭ Erit. M enī tūc tribulatio magna Erūt. R. aūt dieſ illi tribulatōis et tales quales nō fuerūt ab initio creature quā condidit deus vſqꝫ nūc neqꝫ fient. Et niſi abbreuiaſſet dominus dies illos/ non fuiſſet ſalua omnis caro. ſed propter electos quos elegit dominus Monoteſſeron ſiue abbreuiabit dies. Et. L. dicēt vob̓. Ecce hic ecce illic. Tunc. M. ſi. R. qͥs vob̓ dixe rit. Ecce hic ē chriſtꝰ aūt illic/ nolite crede re nolite. R. ire neqꝫ ſectemī. Surgēt. M. R. enim pſeudo chriſti et pſeudo ꝓphete. et dabūt ſigna magna ⁊ ꝓdigia ⁊ portēta. R. ad ſeducendos ſi fieri p̄t etiam electos. Ita M. vt in errorē ducāt̉ ſi fieri p̄t etiā elc̄i. Ego Pn̄t hec intelligi p̄dixi vob̓ oīa. vos er dicta diuerſis vici go videte. Si gͦ. M. bus licet ſonēt. dixerint vob̓. Ecce in deſerto eſt nolite exire. Ecce ī penetrabilibꝰ nolite credere. Nā. L. ſicut fulgur exit. M ab oriēte choruſcās. L. de ſub celo ī ea que ſub celo ſunt fulget ⁊ apparet. M. vſqꝫ ī oc cidentē. ita. L. erit filiꝰ hoīs et aduētꝰ. M in die. L. ſua. Ubicūqꝫ. M. fuerit corpus illuc ꝯgregabunt̉ ⁊ aqͥle. Primū. L. aut oꝑ tet illū mīta pati ⁊ reprobari a generatōne hac. Statim. M. R. aūt pꝰ tribulatōꝫ die rū illoꝝ ſol obſcurabit̉. ⁊ luna nō dabit lu mē ſuū. et ſtelle cadēt d̓ celo. Et erūt. L. xxi ſigna in ſole et luna et ſtellis. ⁊ ī terris p̄ſſu ra gētiū p̄ ꝯfuſiōe ſonitꝰ marꝭ ⁊ fluctuū are ſcentibꝰ hoībꝰ p̄ timore ⁊ expectatōe q̄ ſuꝑ ueniēt vniuerſo orbi. Et. M. v̓tutes. L. ce loꝝ et. R. q̄ ſub celo ſunt mouebūt̉. M. R. L. Et tūc. M. apparebit. ſignū filij hoīs ī celo. ⁊. M. tūc. R. L. plāgent ſe oēs tribuſ terre. Et tūc videbūt filiū hoīs veniētē in nube cū ptāte magna R. L. ⁊ gl̓ia. R. ⁊ ma ieſtate. L. M. ⁊ mittet. M. R. angelos cuꝫ tuba et voce magna. ⁊ ꝯgregabūt electos a qͣttuor vētis a ſūmis celoꝝ vſqꝫ ad t̓mīos eorū. a. R. ſūmo terre vſqꝫ ad ſummum celi Ab. M. arbore. R. fici diſcite ꝑabolā. Cū iā ramꝰ eiꝰ tener fuerit ⁊ folia nata. ꝯgͦſcitiſ R. qꝛ in ꝓximo ſit eſtas. His. L. aūt fieri ī cipiētibꝰ reſpicite et leuate capita vr̄a quo niā appropinqͣt redēptio vr̄a. Et dixit illiſ ſil̓itudinē. Uidete ficulneā ⁊ oēs arbores cū ꝓducūt iā ex ſe fructuꝫ ſcitote qꝛ ꝓpe eſt eſtas. Ita. M. et. L. vos. R. cū videritis hec fieri ſcitote qꝛ ꝓpe. M. eſt ⁊ ī ianuis et hoſtijs. R. regnū. L. dei. Amē. L. M. R. dico vob̓. qm̄ nō trāſibit generatio hec do nec oīa fiāt. Celū ⁊ terra trāſibūt. v̓ba autē mea nō trāſibūt. Attēdite. L. āt vob̓ ne for te gͣuent̉ corda vr̄a crapula ⁊ ebrietate ⁊ cu ris huiꝰ vite. ⁊ ſuꝑueniat ſuꝑ vos repētina dies illa. Tanqͣꝫ enī laq̄us ſuꝑueniēt ī oēs qͥ ſedent ſuꝑ faciē oīs terre. De. M. die. R. aūt et hora illa nemo ſcit neqꝫ angeli celor neqꝫ. R. filiꝰ niſi ſolꝰ pater. Sicut autē. L. xvij. fuit in diebꝰ noe ita erit in diebꝰ aduen tus. M. filij hoīs. Sicut enī erāt an̄ dilu uiū ꝯmedēteſ ⁊ bibētes. nubētes et nuptui tradētes. edebāt. L. et bibebāt et vxoreſ du cebāt/ et dabāt ad nuptias vſqꝫ ad eū diem in qͦ intrauit in arcā noe. et nō ꝯgͦuerūt do nec venit diluuiū ⁊ tulit ⁊ ꝑdidit. L. om̄es M. Ita erit aduentꝰ filij hoīs. Sil̓r. L. ſicut factū eſt ī diebꝰ lothedebāt ⁊ bibebāt emebāt et vēdebāt. plantabāt et edificabāt Qua die āt exiuit lotha zodomis pluit do minꝰ ignē ⁊ ſulphur de celo. et oēs ꝑdidit. ẜm hͦ erit qua die filiꝰ hoīs reuelabit̉. ī die illa qͥ fuerit in tecto ⁊ vaſa eiꝰ ī domo ne de ſcēdat tollere illa. Et qͥ in agro ſil̓r nō rede at retro. Memoreſ eſtote vxoris loth. Qui cūqꝫ q̄ſierit aīaꝫ ſuā ſaluā facere ꝑdet illam Et qͥcūqꝫ ꝑdiderit eā viuificabit illā. Di co. L. vob̓. M. In illa nocte erunt duo in lecto. vnꝰ aſſumet̉ et alter relinquet̉. Duo e rūt molētes in vnū in. L. mola vna aſſume tur ⁊ altera relinq̄tur. Duo ī agro vnꝰ aſſu met̉ ⁊ alter relinq̄t̉. Rn̄dētes dicūt illi Ubi dn̄e? Qui dixit illis Ubicūqꝫ fuerit corpuſ illic ꝯgregabūt̉ ⁊ aqͥle. Uigilate. L. xxi. ita qꝫ omī tꝑe orātes vt digni habeamī fugere oīa iſta q̄ futura ſunt ⁊ ſtare an̄ filiū hoīs e Digilia ⁊ oratōe M. xxiiij. R. xiij. L. xij. Ca. cxxxiij Idete. R. vigilate et orate neſcitis em̄ qn̄ tꝑus ſit. Sicut em̄ hō qͥ ꝑe gre ꝓfectꝰ reliqͥt domū ſuā. ⁊ dedit ſeruis ſuis poteſtatē cuiuſcūqꝫ operis. ⁊ ia nitori p̄cepit vt vigilaret Uigilate ergo ne ſcitis enim qn̄ dn̄s domus veniat ſero an media nocte. an gallicātu an mane. Ne cuꝫ venerit repente inueniat vos dormientes. Quod aūt vobis dico omnibꝰ dico. vigila te. Sint. L. lumbi veſtri p̄cincti ⁊ lucerne ardentes in manibꝰ veſtris. Et vos ſimileſ hominibꝰ expectātibꝰ dominū ſuū quādo reuertat̉ a nuptijs. vt cū venerit et pulſaue rit cōfeſtim aperiāt ei. Beati ſunt ſerui illi qͦs Pn̄t hec intelligi cū venerit dn̄s inuene poſitaᵇ per reme rit vigilantes. Amē di morationem. co vob̓ ꝙ p̄cinget ſe et faciet illos diſcūbere ⁊ trāſiēs mīſtrabit ill̓ Et ſi venerit ī ſcd̓a vigilia et ſi ī tercia vigi lia venerit et ita inuenerit. Beati ſunt ſerui Unum ex quattuor illi. Uigilate. M. gͦ qꝛ neſcitis qͣ hora dn̄s veſter vēturꝰ ſit Hoc. M. aūt. L. ſcitote qͦ niā ſi ſciret pr̄familias qͣ hora fur veniret/ vigilaret vtiqꝫ et nō ſineret ꝑfodi domū ſu am. Et vos eſtote ꝑati qꝛ qͣ hora nō putatꝭ filiꝰ hoīs vēiet. ¶ Ait. L. aūt ei Petrꝰ. Do mine ad nos dicꝭ hāc ꝑabolā an ⁊ ad oēs? Dixit aūt dn̄s. Quiſputas ē fidel̓ diſpēſa tor et prudēs quē ꝯſtituit dn̄s ſuꝑ familiā ſuā vt det illis cibū in tꝑe. in tēꝑe. L. tritici menſurā? Btūs. L. M. ille ẜuus quē cuꝫ venerit dn̄s īuenerit ſic faciētē. Amē. M. L. dico. M. vob̓. ſuꝑ oīa bona. q̄ poſſidet ꝯſtituet eum. Si. M. aūt. L. dixerit male ille ẜuus ī corde ſuo. morā facit dn̄s meus vēire ⁊ ceꝑit ꝑcutere ꝯẜuos ſuoſ pueroſ L ⁊ ācillas et edere ⁊ⁱ ineb̓ari. māducet aūt et bibat cū ebrioſis. Ueniet. L. M. dn̄s ẜui illiꝰ in die qͣ nō ſperat. et hora qͣ neſcit. ⁊ di uidet eū partēqꝫ eius cū infidelibꝰ ypocri tis. M. ponet. Ibi erit fletꝰ ⁊ ſtridor denti um. Ille. L. aūt ſeruus qͥ cogͦuit volūtateꝫ dn̄i ſui et nō ſe p̄parauit et nō fecit ẜm volū tatem eiꝰ plagis vapulabit multꝭ. Qui aūt nō cognouit et fecit digna/ plagis vapula bit paucꝭ. Om̄i autē cui ml̓tū datū eſt mul tū q̄retur ab eo. ⁊ cui ꝯmendauerūt ml̓tum plꝰ petent ab eo. Ignē veni mittere in t̓raꝫ. ⁊ qͥd volo niſi vt accendat̉. Baptiſmo ha beo baptizari. ⁊ quō coartor vſqꝫdū ꝑficia tur. Putatis qꝛ pacē venidare in terrā. nō dico vobis ſed ſeꝑatōem. Erūt ex hoc qͥn qꝫ in vna domo diuiſi. tres ī duos ⁊ duo ī tres. Diuidet̉ pater in filiū. et filiꝰ ī patrem ſuū. Et mater in filiā ⁊ filia in mr̄em. So in nurū ſuā ⁊ nurus in ſocrū ſuā ¶ De decem virgini us et de decem talentis ⁊ de modo iudicij Lrxy. ¶ Capitulū cxxxiiij. Unc ſil̓e eſt regnū celoꝝ decē v̓gi nibꝰ q̄ accipiētes lāpades ſuas exi erunt obuiā ſponſo ⁊ ſpōſe. Quīqꝫ autē ex eis erāt fatue ⁊ qͥnqꝫ prudentes. ſed qͥnqꝫ fatue acceptis lāpadibꝰ nō ſumpſer̄t oleū ſecū. Prudentes ꝟo acceperūt oleū in vaſis ſuis cū lāpadibꝰ. Mora aūt faciente ſpōſo dormitauerūt oēs et dormierūt. Me dia aūt nocte clamor factꝰ ē. Ecce ſponſus venit exite obuiā ei. Tūc ſurrexerūt oēſ vir gines ille et ornauerūt lāpades ſuaſ. Fatue aūt ſapiētibꝰ dixerūt. Date nob̓ de oleo ve ſtro qꝛ lāpades nr̄e extinguūt̉. Rn̄der̄t pru dentes dicētes. Ne forte nō ſufficiat̉ nobis ⁊ vobis ite potiꝰ ad vēdētes ⁊ emite vobiſ Dū aūt irēt emere vēit ſpōſus et q̄ parate erāt intrauerūt cū eo ad nuptias. ⁊ clauſa ē ianua. Nouiſſime ꝟo veniūt et reliq̄ virgi nes dicētes. Dn̄e dn̄e aꝑi nobis. At ille re ſpondēs ait. Amē dico vob̓. Neſcio vos. Uigilate itaqꝫ qꝛ neſcitis diē neqꝫ horam. Sic̄ enī hō ꝑegre ꝓficiſcēs vocauit ẜuos ſuos ⁊ tradidit illis bōa ſua. ⁊ vni dedit qͥn qꝫ talēta. alij duo. alij ꝟo vnū. vnicuiqꝫ ẜm ꝓpͥam v̓tutē. ⁊ ꝓfectꝰ eſt ſtatim. Abijt aūt qͥ quinqꝫ talenta acceꝑat et oꝑatꝰ eſt in eis ⁊ lucratus eſt alia qͥnqꝫ. Sil̓r ⁊ qͥ duo acce ꝑat lucratꝰ ē alia duo. Qui aūt vnū accepe rat abijt ⁊ fodit ī terrā pecuniā dn̄i ſui. multū v̓o tꝑis venit dn̄s ẜuoꝝ illoꝝ et po ſuit ratōem cū illis. Et accedens qͥ qͥnqꝫ ta lenta acceꝑat obtulit alia qͥnqꝫ talēta dicēs Dn̄e qͥnqꝫ talenta tradidiſti mihi. ecce alia qͥnqꝫ talēta ſuplucratꝰ ſum. Ait illi dn̄s eiꝰ Euge ẜue bone et fidel̓. qꝛ ſuꝑ pauca fuiſti fidei ſuꝑ multa te ꝯſtitua. Intra ī gaudiuꝫ dn̄i tui. Acceſſit aūt ⁊ qͥ duo talēta acceꝑat ⁊ ait. Dn̄e duo talenta tradidiſti mihi. ecce alia duo ſuꝑlucratꝰ ſum. Ait illi dn̄s eius. Euge ſerue bone et fidel̓/ qꝛ ſuꝑ pauca fui ſti fidelis ſuꝑ multa te ꝯſtituā ītra in gaudi um dn̄i tui. Accedēs aūt ⁊ qͥ vnū talētū ac ceꝑat. ait. Dn̄e ſcio qꝛ durꝰ es. metis vbi n̄ ſemīaſti. et ꝯgregas vbi nō ſparſiſti. Et ti mens abij et abſcōdi talētū tuū in terram. Ecce habes quod tuū ē. Rn̄dens aūt dn̄s eiꝰ dixit ei. Serue male ⁊ piger ſciebas qꝛ meto vbi nō ſemīo. et ꝯgrego vbi nō ſpar ſi. oꝑtuit gͦ te pecuniā meā ꝯmittere numu larijs. ⁊ veniēs ego accepiſſem vtiqꝫ quod meū eſt cū vſura. Tollite igit̉ ab eo talētuꝫ ⁊ date ei qͥ habꝫ decē talēta. omni enī habē ti dabit̉ et abūdabit. ei aūt qͥ nō hꝫ et qd̓ vi det̉ hr̄e auferet̉ ab eo. et inutilē ẜuū eijcite ī tenebras ext̓iores. Illicerit fletus ⁊ ſtridor dentiū. ¶ Cū aūt venerit filiꝰ homīs ī maie ſtate ſua ⁊ oēs angelieiꝰ cū eo. tūc ſedebit ſuꝑ ſedē maieſtatis ſue et ꝯgregabunt̉ ante eū oēs gentes et ſeꝑabit eos abinuicē ſicut paſtor ſegregat oueſ ab hediſ. ⁊ ſtatuet oueſ qͥdē a dextrꝭ. hedos āt a ſiniſtrꝭ. Tūc dicet̉ rex his qͥ a dextris eiꝰ erūt. Uenite bn̄dicti patris mei poſſidete ꝑatum vobis regnuꝫ a cōſtitutōe mūdi. Eſuriui eī et dediſtꝭ mi hi manducare. ſitiui et dediſtis mihi bibe re. hoſpes eram ⁊ collegiſtis me. Nudus Monoceſſeron ſiue erā et cooꝑuiſtis me. infirmus ⁊ viſitaſtis me. In carcere erā ⁊ veniſtꝭ ad me. Tūc re ſpondebūt ei iuſti dicētes. Dn̄e qn̄ te vidi mꝰ eſuriētē ⁊ pauimꝰ. ſitientē ⁊ dedimꝰ tibi potū? Qn̄ autē te vidimꝰ hoſpitē ⁊ collegi mus. Aut nudū ⁊ cooꝑuimus te? Aut qn̄ te vidimus infirmū aut in carcere ⁊ veni mus ad te? Et rn̄dens rex dicet illis. Amē dico vob̓. qͣꝫdiu feciſtis vni de his fratri bus meis mīmis mihi feciſtis. Tūc dicet ⁊ his qͥ a ſiniſtris eiꝰ erunt. Diſcedite a me maledicti in ignē eternū qͥ paratꝰ ē diabolo ⁊ angel̓ eius. Eſuriui enī ⁊ nō dediſtꝭ mi hi māducare. ſitiui ⁊ nō dediſtꝭ mihi potū. hoſpes erā ⁊ nō collegiſtis me. Nudꝰ ⁊ nō oꝑuiſtis me. Infirmꝰ ⁊ ī carcere ⁊ nō viſi taſtis me. Tunc rn̄debūt ei ⁊ ip̄i dicentes. Dn̄e qn̄ vidimꝰ te eſuriētē aūt ſitiētem aut hoſpitē aut nudū aut infirmū aut ī carce re ⁊ nō mīſtrauimꝰ tibi. Tūc rn̄debit ill̓ di cens. Amen dico vob̓ qͣꝫdiu nō feciſtiſ vni de minoribꝰ his nec mihi feciſtis. ⁊ ibunt hi ī ſuppliciū et̓nū. Iuſti āt ī vitā et̓nā. De modo chriſti ī docēdo. L. xxi. ⁊ de obſtinatōe iudeoꝝ. I. ¶ Capitulū cxxxv. Rat. L. aūt in diebꝰ docēs in tem Iplo. noctibꝰ ve ro exiens mo Et poteſt hoc intel rabat̉ in monte qͥ vocaᵐ ligi poſitū hic per tur oliueti. Et oīs po rememoratōem qn̄ pulꝰ manicabat ad eū ſequit̉ ad ea q̄ chri venire in tēplo audire ſtus dixit ante ſex illū. Cū. I. autē tantaᵐ dies paſce ſigna feciſſet corā illis nō credebāt in eū vt ſermo yſaie ꝯpleretur quē dixit. Dn̄e qͥs credidit auditui noſtro ⁊ brachiū dn̄i cui reuelatū ē? Propt̓ea non poterāt credere qꝛ iteꝝ dixit yſaias Et exce cauit ocl̓os eoꝝ et indurauit cor eorū vt n̄ videant ocul̓ et intelligāt corde ⁊ ꝯuertant̉ ⁊ ſanem eos. Hoc dixit yſaiaſ qn̄ vidit glo riā eiꝰ et locutꝰ eſt de eo. Uerūtamē ex pͥnci pibꝰ multi crediderūt in eū. ſed ꝓpt̓ phari ſeos nō ꝯfitebant̉ vt de ſynagoga nō eijce rent̉. Dilexerūt enī gl̓iam hoīm. magis qͣꝫ gl̓iaꝫ dei. Ieſus aūt clamauit ⁊ dixit. Qui credit ī me nō credit in me ſꝫ ī eū qͥ miſit me Ego lux in mūdū veni vt oīs qͥ credit in me in tenebris nō maneat. ⁊ ſi qͥs audierit v̓ba mea et cuſtodierit ego nō iudico. Nō enī veni vt iudicē mūdū ſꝫ vt ſaluū faciaꝫ mūdū. Qui ſpernit me et nō accipit verba mea. habet qͥ iudicet eū. Sermo quē locu tꝰ ſū ille iudicabit eū ī nouiſſimo die. quia ego ex meip̄o nō ſum locutꝰ. ſꝫ qͥ miſit me pater ip̄e mihi mādatū dedit qͥd dicā ⁊ qͥd loquar. Ego ſcio qꝛ mādatū eiꝰ vita et̓na ē Que gͦ ego loqͦr ſic̄ dixit mihi pr̄ ſic loquor Ie feſto azimorum appropinqͣnte. M. xxvi. R. xiiij. L. xxij. I Capitulū. cxxx. Ppropinqͣbat. L. aūt dies feſtus azimorū qͥ dici tur paſca Erat Hec eſt dies mercu R. aūt paſca et azima rij ante diē veneriſ poſt biduū. Et. M. fa ſanctam ctū ē cū ꝯſummaſſꝫ ie ſus ẜmōes hos omēs dixit diſcipul̓ ſuis. Scitis qꝛ pꝰ biduū paſca fiet. ⁊ filiꝰ hoīs tradet̉ vt crucifigat̉? Tūc ꝯgregati ſūt pͥn cipes ſacerdotū et ſeniores ī atriū pͥncipis ſacerdotū qͥ d̓r cayphas. ⁊ ꝯciliū fecerunt. Et. R. q̄rebant. L. ſūmi ſacerdotes ⁊ ſcri be quō eū dolo tenerēt ⁊ occiderēt. timebāt L. ꝟ̓o plebē. Dicebāt. M. R. aūt. nō ī die feſto ne forte tumultꝰ fieret ī ppl̓o. Intra uit. L. aūt ſathanas in iudā qͥ cognomīa tur ſcarioth vnū de duodecī. Tūc. M. ab ijt. R. L. vnꝰ de duodecim ad pͥncipes ſa cerdotū ⁊ ſummos. R. ſacerdotes vt ꝓde ret eum illis. Et. L. locutꝰ ē cū pͥncipibuſ ſacerdotū ⁊ magiſtratibꝰ quēadmodū illū traderet eis. ⁊ ait. M. ill̓. Quid vultꝭ mihi dare ⁊ ego vob̓ eū tradā? Qui. R. L. audiē tes gauiſi ſunt ⁊ ꝓmiſerūt. ⁊ pacti. L. ſunt pecuniā illi dare. At illi ꝯſtituerūt ei trigī ta argenteos et ſpopōdit Et. M. exīde. R. L. q̄ꝛebat oportunitatē vt eū oportune R traderet ſine. L. turbis. Ante. I. diē feſtuꝫ paſce ſciēs ih̓s qꝛ venit hora eiꝰ vt trāſeat ex hͦ mūdo ad pr̄em. cū dilexiſſet ſuos qui erāt in mūdo in finē dilexit eos. ¶ Tercia pars princi palis huius cōtextus de egreſſu paſſionis et Hec eſt dies iouis reſurrectōis chriſti. in cuiꝰ veſpere fie bat eſus agni. ⁊ hec De miſſio vocat̉ primā dies ne petri et ioh̓is prima azimorū die azimoꝝ quā Iohā nes vocat an̄ feſtū paſce. M. xxvi. R. xiiij. L. xxij. I. xiij. Cap̄. cxxxvij. Unum ex quattuor Rima. M. R. autē die azimorum quādo. R. paſca īmolabat̉. in qua L. neceſſe erat paſca occidi. Acceſ ſerūt. M. diſcipuli ad ieſum. ⁊ dicunt M. R. ei. Quo vis eamus ⁊ paremꝰ tibi vt mā duces baſca? Et mittit ex diſcipulis ſuis pctꝝ. L. ⁊ iohannē dicens. Eūtes parate nobis paſca vt manducemꝰ At illi dixerūt Ubi vis Paremꝰ? Et dixit ad eos. Ite M in ciuitatē. R. ad quendā. M. Ecce. L. in troeuntibꝰ vobis in ciuitatē ocurret vobiſ homo amphorā aque portās. ſeqͥmī eū in domū in quam intrat. ⁊ dicetis pr̄ifamili as domꝰ. Dicit tibi mgr̄. Tēpus M. me um prope eſt. apuid te facio paſca. vbi. R. eſt refectio mea? Ubi. L. eſt diuerſorium vbi. L. R. paſca cū diſcipulis meis mādu cem? Et ip̄e oſtendet cenaculū magnū ſtra tum. ⁊ ibi parate. Et. R. abierūt diſcipuli eius ⁊ venerūt ī ciuitatē. Euntes. L. R. au tem inuenerūt ſicut dixit illis ieſus. ⁊ para uerūt paſca. Ueſꝑe. R. aūt facto venit cū duo decim. ⁊. L. cum facta Hic fuit eſus agni eſſet hora diſcubuit. et duodecim apl̓i cum eo. ablutōe pedū ¶ Capitulū. cxxxviij Ioh̓. xiij. Ecena facta cū diabolus iā miſiſ ſet ī cor vt traderet eū iudas ſymo nis ſcharioth. ſciens quia omīa de dit ei pater in manus. ⁊ quia a deo exiuit ⁊ ad deū vadit. Surgit a cena ⁊ ponit veſti menta ſua. ⁊ cū accepiſſet linteū p̄cinxit ſe Deinde miſit aquā in peluim et cepit laua re pedes diſcipuloꝝ ſuoꝝ. ⁊ extergere līteo quo erat p̄cinctus. Uenit gͦ ad ſymonē pe trū. ⁊ dicit ei petrus. Dn̄e tu mihi lauaſ pe des. Rn̄dit ieſus ⁊ dixit ei. Quid ego facio tu neſcis mō ſcies aūt poſtea. Dic̄ ei petrꝰ. Non lauabis mihi pedes ineternum. Re ſpōdit ei ieſus. Si nō lauero te nō habebiſ partē mecū. Dicit ei ſymon petrꝰ. Nō tm̄ pedes ſed ⁊ manus ⁊ caput. Dicit ei ieſus. Qui lotus ē nō indiget niſi vt pedes lauet ſed ē mūdus totus. ⁊ vos mūdi eſtꝭ ſed nō oēs. Sciebat nāqꝫ qͥſnā eſſꝫ qͥ traderet eū. ꝓpterea dixit. nō eſtis mūdi oēs Poſtqͣꝫ gͦ lauit pedes eoꝝ accepit veſtimēta ſua. ⁊ cū recubuiſſet iteꝝ dixit eis. Scitis qͥd fecerī vobis? Uos vocatis me mgr̄ et domine ⁊ bn̄ dicitis. Sum etenī. Si gͦ ego laui pedes vr̄os dominꝰ ⁊ magiſter. ⁊ vos dehē tis alter alteriꝰ lauare pedes. Exemplū em̄ dedi vobis vt quēadmodū ego feci vobis ita ⁊ vos faciatꝭ. Amē dico vob̓ nō ē ſeruꝰ maior dn̄o ſuo. neqꝫ apoſtolꝰ maior eo qui miſit illū. Si hoc ſcitis beati eritis ſi fece ritis ea. De ſacramēti inſti tutōe. M. xxvi. R. xiiij. Luce. xxij. ¶ Capitulū cxxxix. T. M. diſcūbentibꝰ. R. eis ⁊ man ducantibꝰ ait Ieſus. Deſiderio. L deſideraui hͦ paſca manducare vo biſcū anteqͣꝫ patiar. Dico eniꝫ vobis/ quia ex hoc nō māducabo illud donec impleat̉ in regno dei. ¶ Cenantibꝰ. M. autem illis Accepit ieſus panem gratias. L. egit et bn̄ Uidet̉ intelligen dixit. M. et fregit. M. dum ꝙ cena agni L. deditqꝫ diſcipulis fuerit alia cena vel ſuiſ et ait. Accipite. M eadem diſcontinu et comedite. hoc. M. ē ata per pedū lotio L. corpus. R. meū qd̓ neꝫ vt intelligitur pro vobis tradet̉. hoc per dictū iohānis. facite in meā cōmemo ratōem. Sil̓r ⁊ caliceꝫ poſtqͣꝫ cenauit acci piens. M. gratias egit ⁊ dedit illis dicēs. Accipite. T. ⁊ diuidite inter vos. et bibite M. ex hoc omnes. Hic eſt ſanguis meus noui teſtamenti. Hic. L. eſt calix nouū te ſtamentū in meo ſanguīe. L. qͥ pro vobis ⁊. M. ꝓ multis effundet̉ in remiſſionē pec catoꝝ. Dico aūt vobis qꝛ nō bibā amodo de hoc genimine vitis vſqꝫ in diē illū cum illud bibam nouū vobiſcū in regno patris mei dei. R. Et biberūt ex eo omnes De predictōe nega tionis petri. et queſtione diſcipulorū. M. xxvi. R. xiiij. L. xxij. I. xiij. ¶ Cap̄. cxl. Unc. M. L. dixit illis ieſus. Om nes vos ſcandalū patiemī in me ī iſta nocte. quia ſcriptū eſt. Percuti am paſtorem. et diſpergentur oues gregis Sed poſtqͣꝫ reſurrexero precedaꝫ vos in galyleā. Reſpondens autem Petrus ait illi. Et ſi omnes ſcādaliza Intelligenda ē tri ti fuerint in te. ego nū na negatio Petri qͣꝫ ſcādalizabor Et. M velut vna negatio ait illi ieſus. priꝰ qͣꝫ. R. continuata que in gallꝰ bis vocē d̓derit terᵐ cepit antequam Ronoteſſeron ſiue me es negaturꝰ. Amenᵐ gallus cantaret. et. M. dico tibi. qꝛ ī hac ſic intelligūt euan nocte anteqͣꝫ gallꝰ can geliſte trinā negati tet ter me es negaturuſ onē factam anteqͣꝫ At. R. ille ampliꝰ loq̄ gallꝰ cātaret. ſꝫ cō bat̉. Et. M. ſi. R. opor ſummata eſt ante tuerit me mori tecuꝫ te ſecundū gallicātū. nō negabo. Sil̓r ⁊ oēſ vt ponit marcus. diſcipuli dixerūt. Nō nec r̄pugnat ꝙ chri I. de oībꝰ vobis dico. ſtus vtrūqꝫ dixerit Ego ſcio qͦs elegerim. nūc vt marcꝰ pōit ſed vt adimpleat̉ ſcrip de bis. nunc vt alij tura. Qui māducat pa ad maiorē exagge nē meum leuabit ꝯͣ me rationem. calcaneuꝫ ſuum. Amē amen dico vobis priꝰ qͣꝫ fiat vt cū fuerit fa ctū credatis qꝛ ego ſum. Amen amen dico vobis. qͥ accipit ſi quē miſero me accipit. qͥ aūt me accipit accipit eū qͥ me miſit. Cū hͦ dixiſſet ieſus turbatꝰ eſt ſpū. ⁊ ꝓteſtatꝰē et dixit. Amen. I. R. dico vobis qꝛ vnus ex vob̓ me tradet qͥ. R. māducat mecum. Aſpicientes. I. gͦ adinuicē diſcipuli heſitā tes de quo diceret. Et. M. ꝯtriſtati. R. val de ceperūt ſinguli dicere. Nunqͥd ego ſuꝫ dn̄e? At ille rn̄dens ait. Unꝰ. R. ex duode cim. qͥ M. ītingit. R. mecū manu ī papſide M. in catino. R. hic me tradet. Filiꝰ qͥdem hoīs vadit ſicut ſcriptū eſt de illo. Ue aūt homini illi ꝑ quē filiꝰ hoīs tradet̉. Bonuꝫ erat ei ſi natus nō fuiſſet homo ille. Reſpō dens. M. aūt iudas qͥ tradidit eū dixit. Nun Intelligenduꝫ ē ꝙ quid ego ſū rabbi? Ait Iohānes propin illi. Tu dixiſti. Erat I quus ieſu inclina ergo recūbens vnꝰ ex uit faciē ſuā ad fa diſcipul̓ eius ī ſinu ie ciē ieſu. ipſuꝫ fami ſu quē diligebat ieſus. liariter ⁊ ſilent̓ in Innuit gͦ huic ſymon terrogās cui chri petrus. ⁊ dixit ei. Quiſ ſtus ſubmiſſe rn̄dit eſt de qͦ dicit? Itaqꝫ cū recubuiſſet ille ſuꝑ pectus ieſu dicit ei. Do mīe qͥs eſt? Rn̄dit ieſuſ. Ille ē cui ego intin ctū panē porrexero. Et cū intinxiſſet pane dedit iude ſymōi ſcariothis. Et poſt buc cellā tunc introiuit in eū ſathanas. Et dic̄ ei ieſus. Quod facꝭ fac citius. Hoc aūt nemo Dixit hoc permit ſciuit diſcūbentiuꝫ ad tendo non iubēdo qͥd dixerit ei. Quidam nec ſcelꝰ aperiēdo. enī putabāt qꝛ loculos hēbat iudas/ qꝛ dic̄ ei ieſus. Eme ea que opus ſunt nobis ad diē feſtū. Aut egenis vt aliqͥd daret. Cum gͦ accepiſſet ille exiuit ꝯtinuo. Erat aūt nox. Cū gͦ exiſſet dixit ie ſus. Nunc clarificatꝰ eſt filiꝰ hoīs ⁊ deus clarificatꝰ eſt in eo. ſi deꝰ clarificatꝰ eſt ī eo ⁊ deꝰ clarificabit eū in ſemetip̄o/ ⁊ ꝯtinuo clarificabit eū. ¶ Filioli adhuc modicū vo biſcū ſum. queritis me/ et ſicut dixi iudeis qͦ ego vado vos nō poteſtis venire. Et vo bis dico mō. Mandatū nouū do vob̓ vt diligatis inuicē ſicut dilexi vos. vt et vos diligatis inuicē. In hͦ cognoſcēt oēs quia mei eſtis diſcipuli ſi dilectiōem habueritis adinuicē. Dicit ei ſymon petrꝰ. Dn̄e qͦ va dis? Rn̄dit ieſus. Quo ego vado nō poteſ me ſeqͥ mō ſeq̄rꝭ aūt poſtea. Dicit ei petrꝰ. Quare nō poſſum te ſeqͥ mō? Anima meā pro te pono. Rn̄dit ieſus. animā tuā ꝓme pones? Amē amē dico tibi. Non cantabit gallus donecter me neges. Et ip̄i ceperunt q̄ꝛere inter ſe qͥs eſſet qͥ eū traditurus eſſꝫ. Fa Hoc poteſt intelli cta eſt aūt ⁊ ꝯtentio in gi eleuate vl̓ depreſ ter eos quis eorum vi ſe. deretur eſſe maior. Di xit autē eis. Reges gentiū dn̄ant̉ eorū. et qͥ ptātemhabent ſuꝑ eos benefici vocantur. Uos aūt nō ſic. ſed qͥ maior eſt ī vob̓ fiat ſicut minor. ⁊ qͥ p̄ceſſor eſt ſicut mīſtrator. Nam qͥs maior eſt qͥ recūbit an qͥ mīſtratꝭ Nōne qͥ recūbit? Ego aūt ī medio veſtruꝫ ſum ſicut qͥ mīſtrat. Uos aūt eſtis qͥ ꝑmā ſiſtis mecū in tēptatōibꝰ meis. Et ego diſ pono vob̓ ſicut diſpoſuit mihi pr̄ meꝰ re gnū vt edatis et bibatis ſuꝑ menſam meā in regno meo. ⁊ ſedeatis ſuꝑ thronos iudi cantes duodecim tribꝰ iſrl̓. Ait aūt dn̄s ſy moni. Symon ecce ſathan expetiuit vos vt cribraret ſicut triticū. Ego autē rogaui ꝓ te vt nō deficiat fides tua Et tu aliqͣndo ꝯuerſus cōfirma fratres tuos. Qui dixit. Dn̄e tecū ſum paratꝰ ⁊ in carcerē ⁊ ī mortē ire. Et ille dixit. Dico tibi petre. Non cāta bit hodie gallus donec ter abneges noſſe me. Et dixit eis. Qn̄ miſi vos ſine ſacculo ⁊ pera ⁊ calciamētis/ nūquid aliqͥd defuit vobis? At illi dixerunt. Nihil. Dixit gͦ eis. ſed nūc qͥ habꝫ ſacculū tollat ſil̓r et peram. ſed qͥ nō habet vendat tunicā ſuaꝫ et emat gladiū. Dico enī vob̓. quoniā adhuc hͦ qd̓ ſcriptū ē oꝑtꝫ impleri ī me. Et cū iniuſtis deputatꝰ eſt. Etenim ea que ſunt de me fi nem habēt. At illi dixer̄t. Ecce duo gladij hic. At ille dixit eis. ſatis eſt. Unum ex quattuor De ſermone domi ni poſt cenā ⁊ ꝯtinet multas rubricellas ꝓ multitudine doctrinaꝝ vbi ꝑ totū de my ſterio trinitatis. Io. xiiij. xv. xvi. xvij. ¶ Capitulum. cxli. Cait diſcipulis ſuis. Nō turbetur cor veſtꝝ. Creditis in deū ⁊ in me creditē. In domo pa tris mei māſiones ml̓ Prima rubricella. te ſunt. Si qͦ minꝰ di xiſſem vobis. qꝛ vado ꝑare vobis locū. ⁊ ſi abiero ⁊ p̄parauero vobis locū. iteꝝ venio ad vos ⁊ accipio vos ad meip̄m vt vbi ego ſum ⁊ vos ſitis. ⁊ qͦ ego vado ſcitis. ⁊ viaꝫ ſcitis. Dicit ei Thomas. Dn̄e neſcimus qͦ vadis. ⁊ quō poſſumus viā ſcire? Dicit ei ieſus. Ego ſum via veritas ⁊ vita. Nemo venit ad patrē niſi ꝑ me. Si cognouiſſetis me ⁊ patrē meū vtiqꝫ cognouiſſetis. ⁊ amo do cognoſcetis eū ⁊ vidiſtis eū. Dic̄ ei phi lippus. Dn̄e on̄de nobis patrē ⁊ ſuffic̄ no bis? Dicit ei ieſus. Tāto tēꝑe vobiſcū ſum ⁊ nō cognouiſtis me. Philippe qͥ videt me videt ⁊ patrē meū. Quō tū dicis on̄de no bis patrē? Nō credis qꝛ ego in patre ⁊ pat in me eſt? Uerba q̄ ego loquor vobis a me ip̄o nō loquor. Pater aūt in me manēs ip̄e facit oꝑa. Nō creditis qꝛ ego in patre ⁊ pr̄ in me ē. Alioqͥn ꝓpt̓ oꝑa ip̄a credite. Amē amen dico vobis qͥ credit in me oꝑa q̄ ego facio ip̄e faciet ⁊ maiora hoꝝ faciet. qꝛ ego ad patrē vado. ⁊ qd̓cūqꝫ petieritis in noīe meo hoc faciā vt glorificet̉ pr̄ in filio. ſi qͥd petieritis in noīe meo hoc faciā. ¶ Si dili gitis me mādata mea ſeruate. ⁊ ego roga bo patrē ⁊ aliū paraclitum dabo vobis vt maneat vobiſcū in eternū/ ſpm̄ veritatꝭ quē mūdus nō pōt acciꝑe qꝛ nō videt̉ eū nec ſcit Scd̓a rubricella. eū. Uos aūt cognoſce tis eū. qꝛ apud vos manebit ⁊ in vobis erit Nō relinquā vos orphanos. veniā ad vos Adhuc modicū ⁊ mundus me iā nō videt Uos aūt videtis me. qꝛ ego viuo ⁊ vos vi uetis. In illo die vos cognoſcetis. qꝛ ego in patre meo ⁊ vos in me ⁊ ego in vobis. Qui hꝫ mādata mea ⁊ ſeruat ea ille eſt qui diligit me. qͥ aūt diligit me diliget̉ a patre meo ⁊ ego diligā eū ⁊ manifeſtabo ei meip ſuꝫ. Dicit ei iudas nō ille ſchariotꝭ. Dn̄e qͥd Queſtio iude apl̓i factū eſt. qꝛ manifeſtaturus es teip̄m nobis Tercia rubricella. ⁊ nō mundo? Rn̄dit ei ieſus ⁊ dixit ei. ¶ Si qͥs diligit me ſermonē meū ſeruabit ⁊ pr̄ meus diliget eū ⁊ ad euꝫ veniemꝰ ⁊ māſionē apud eū faciemꝰ. Qui nō diligit me ſermones meos nō ſeruat. Et ſermonē quē audiſtis nō ē meus ſꝫ eius qͥ mi Implēdus ſermo ſit me patrꝭ. Hec locū chriſti tꝰ ſum vobis apd̓ vos manēs. Paraclitus aūt ſpūſſctūs quē mit tet pr̄ in nomīe meo ille vos docebit oīa et ſuggeret vobis oīa q̄cūqꝫ dixero vob̓. Pa cem relinquo vobis/ pacē meā do vobis. nō quō mūdus dat ego do vobis. Nō tur bet̉ cor veſtꝝ neqꝫ formidet. Audiſtis quia dixi vobis vado et venio ad vos. Si dili geretis me gauderetis vtiqꝫ qꝛ ad patrem vado. qꝛ pr̄ maior me eſt. Et nūc dixi vob̓ pͥuſqͣꝫ fiat vt cū factū fuerit credatis. Iam nō multa loqͣr vobiſcū Uenit enī pͥnceps mū Quarta rubricella Scd̓m aliquos hic di huiꝰ ⁊ in me nō ha bet qͥcqͣꝫ. ſed vt cogno incipit capitulum ſcat mūdus qꝛ diligo xv. Iohā. non ex patrē. et ſicut mādatū plicat euangeliſta dedit mihi pater ſic fa quo iuerit dn̄s ⁊ di cio. Surgite eamꝰ hīc xerit ſequētia quia ¶ Ego ſum vitis vera nonduꝫ tranſierat ⁊ pater meꝰ agricola ē. torrentem cedron Oēm palmite in me n̄ nec erat hymnus dictus. Niſi veli ferentē fructū tollet eū. et oēm qͥ fert fructum mus vti regula vel purgabit̉ eū vt fructū anticipatōnis vel plꝰ afferat. Iā vos mū rememoratōis. di eſtꝭ ꝓpt̓ ẜmonē quē locutus ſum vob̓. manete ī me ⁊ ego in vo bis. Sic̄ palmes nō p̄t ferre fructu a ſemet ip̄o niſi māſerit in vite. ſic nec vos niſi ī me māſeritis. Ego I. xv. ſum vitis ⁊ vos pal mites. qͥ manet ī me ⁊ ego ī eo hic fert fru tū multū. qꝛ ſine me nihil poteſtis facere. Si qͥs ī me nō māſerit mittet̉ foras ſicut palmes et areſcet. ⁊ colligent eū ⁊ in ignem mittent ⁊ ardet. Si māſeritꝭ in me ⁊ verba mea ī vob̓ māſerint. qd̓cunqꝫ volueritꝭ pe tetis ⁊ fiet vobis. In hͦ clarificatꝰ eſt pr̄ me us vt fructū plurimū afferatis. ⁊ efficiamī mei diſcipuli. Sicut dilexit me pr̄ ⁊ ego di lexi vos. Manete in dilectōe mea. ſi prece pta mea ẜuaueritis manebitꝭ in dilectōne mea ſicut et ego p̄cepta pr̄is mei ẜuaui. et maneo in eiꝰ dilectōe. Hec locutꝰ ſum vob̓ Monoteſſeron ſiue vt gaudiū meū in vobis ſit et gaudiū ve ſtru plenū impleatur. ¶ Hoc eſt p̄ceptū meū Preceptū dilectōis vt diligatis inuicē ſic̄ dilexi vos. Maiorem Quinta rubricella hac dilectōeꝫ nēo habꝫ vt aīam ſuā ponat qͥs ꝓ amicis ſuis. Uos amici mei eſtis ſi feceritis q̄ ego p̄cipio vo bis. Iam nō dicā vos ſeruos/ qꝛ ſeruꝰ ne ſcit qͥd faciat dn̄s eius. Uos aūt dixi ami cos. qꝛ omnia q̄cunqꝫ audiui a pr̄e meo no ta feci vobis Nō vos me elegiſtis ſꝫ ego el gi vos ⁊ poſui vos vt eatis ⁊ fructū affera tis ⁊ fructus veſter maneat. vt qd̓cūqꝫ peti eritis pr̄em in noīe meo det vobis. ¶ Hec mando vobis vt dili gatis inuicē. Si mū Sexta rubricella dꝰ vos odit ſcitōte qꝛ me priorē vobis odio habuit. Si de mun do fuiſſetis mūdꝰ qd̓ ſuū erat diligeret. qꝛ ꝟo de mūdo non eſtis. ſꝫ ego elegi vos de mundo. ꝓpterea odit vos mūdus. Memē tote ſermonis mei quem ego dixi vobis. Nō eſt ſeruus maior dn̄o ſuo. ſi me ꝑſecuti ſunt ⁊ vos ꝑſequent̉. ſi ſermonē meū ſerua uerint ⁊ veſtꝝ ſeruabūt. Sꝫ hec oīa faciēt vobis ꝓpter nomē meū. qꝛ neſciūt eū qͥ mi ſit me. Si nō veniſſem ⁊ locutus eis fuiſ ſem pctm̄ nō haberēt. Nūc aūt excuſatōem nō hn̄t d̓ pctō ſuo. Qui odit me odit ⁊ pr̄eꝫ meū. Si oꝑa nō feciſſem in eis que nemo alius fecit. pctm̄ non haberēt. Nūc autem ⁊ viderūt ⁊ oderūt me ⁊ patrē meū. ſꝫ vt im pleat̉ ſermo qͥ in lege eoꝝ ſcriptus ē qꝛ odio habuerunt me gratis. ¶ Cū aūt venerit ꝑacli Septima rubricel tus quē ego mittā vo la. bis a pr̄e ſpm̄ ꝟitatis qui a pr̄e ꝓcedit ille teſtimoniū ꝑhibebit d̓ me. ⁊ vos teſtimoniū ꝑhibebitꝭ. qꝛ ab īitio mecū eſtis. Hec locutus ſum vobis vt nō ſcādalizemī. Abſqꝫ ſynagogis facient voſ ſꝫ venit hora vt omīs qͥ interficit vos arbi tret̉ obſequiū ſe p̄ſtare deo. Et hec faciēt vo bis. qꝛ nō nouerūt pr̄eꝫ neqꝫ me. ſꝫ hec lo cutus ſum vob̓ vt cū venerit hora eorū re miniſcamī/ qꝛ ego dixi vobis. Hec aūt vo bis ab initio non dixi. qꝛ vobiſcū erā. ¶ Et nunc vado ad eū qͥ me miſit. ⁊ nemo ex vob̓ ī Octaua rubricella terrogat me qͦ vadis. Sed qꝛ hec locutꝰ ſū vobis. triſticia imple uit cor veſtꝝ. ſed ego ꝟitatē dico vob̓. Expedit vobis vt ego vadā. Si eī nō abiero ꝑaclitꝰ nō veniet ad vos. ſi aūt abiero mit tā eū ad vos. Et cū venerit ille arguet mū dū de pctō. ⁊ de iuſticia ⁊ d̓ iudicio. De pec cato qͥdem qͥa nō credider̄t ī me. de iuſticia ꝟo qꝛ ad pr̄em vado ⁊ iā nō videbitꝭ me De iudicio aūt qꝛ pͥnceps huiꝰ mūdi iam iudicatꝰ eſt. Adhuc ml̓ta habeo vobis di cere ſed nō poteſtis portare modo. Cū au tē venerit ille ſpūs ꝟitatis docebit voſ oēꝫ ꝟitatē. Nō eī loqͥt̉ a ſemetip̄o ſꝫ q̄cūqꝫ audi et loq̄t̉. ⁊ q̄ vētura ſūt annūciabit vob̓ Ille me clarificabit qꝛ d̓ meo accipiet ⁊ annūci abit vob̓. ¶ Modicū et iā nō videbitis me. Nona rubricella. et iteꝝ modicū ⁊ vide bitis me. qꝛ vado ad pr̄em. Dixerunt gͦ ex diſcipul̓ eiꝰ adinuicē. Quid eſt hͦ quod di cit nobis modicū ⁊ nō videbitis me. ⁊ ite rū modicū ⁊ videbitꝭ me. qꝛ vado ad pr̄eꝫ? Dicebāt gͦ. quid eſt hͦ quod dicit nob̓ modi cū? neſcimꝰ qͥd loqͥtur. Cognouit aūt ih̓s qꝛ volebant eū īterrogare. et dixit eis. De hͦ qꝛitis inter vos. qꝛ dixi modicū et nō vide bitꝭ me. ⁊ iteꝝ modicū ⁊ videbitꝭ me. Amē amen dico vob̓ qꝛ plorabitis et flebitꝭ voſ. mūdus aūt gaudebit. voſ aūt ꝯtriſtabimī. ſed triſticia veſtra vertet̉ in gaudiū. Muli er cū parit triſticiā habꝫ. qꝛ venit hora ei Cum aūt pepererit pueꝝ iā nō memīt p̄ſ ſure ꝓpter gaudiū qꝛ natꝰ eſt hō ī mūdum Et vos igit̉ nūc qͥdē triſticiā habetis. Itē rū aūt videbo vos et gaudebit cor veſtrū. et gaudiū veſtꝝ nemo tollet a vobis. Et in illo die nō rogabitꝭ qͥc qͣꝫ. ¶ Amen amen dico Decima rubricella vobis ſi qͥd petieritis patrē in noīe meo dabit vob̓. Uſqꝫ mō nō petiſtis qͥcqͣꝫ ī noīe meo. Petite ⁊ accipietꝭ. vt gaudiū veſtꝝ ſit plenū. Hec in ꝓuerbijſ locutꝰ ſum vobis. Uenit enī hora cū iam nō ī ꝓuerbijs loqͣr vobis ſed palā de patre meo annūciabo vob̓. Illo die in noīe meo petetis. Et nō dico vob̓ qꝛ ego rogabo pa trē de vobis. Ip̄e enī pr̄ amat vos qꝛ vos me amatis/ et credidiſtꝭ qꝛ a deo exiui. Exi ui a patre et veni in mūdū. Iteꝝ relinqͦ mū dū et vado ad pr̄em. Dicūt ei diſcipuli eiꝰ. Ecce nūc palā loq̄ris ⁊ ꝓuerbiū nullū di cis. Nunc ſcimus qꝛ ſcis oīa et nō eſt opꝰ tibi vt qͥs te interroget. In hͦ cognouimuſ qꝛ a deo exiſti. Rn̄dit eis ieſus. Mō credi tis. Ecce venit hora et iā venit vt diſꝑga Unum ex quattuor mini vnuſqͥqꝫ ī ꝓpͥa et me ſolū relinquetis. ⁊ nō ſuꝫ ſolus. qꝛ pr̄ mecū ē. Hec locutꝰ ſuꝫ vob̓ vt in me pacē hēatis. In mūdo p̄ſſu ram habebitis. ſꝫ ꝯfidite ego vici mundū. ¶ Hec locutꝰ ē ieſus. ⁊ ſubleuatꝭ in celū ocul̓. Undecima rubri dixit. Pr̄ vēit hora cla cella. rifica filiū tuū vt filiui tuꝰ clarificet te. ſic̄ dediſti ei ptātē oīs carniſ vt oē qd̓ dediſti ei det eis vitā eternā. Hec eſt vita eterna vt cogͦſcāt te ſolū veꝝ deum/ ⁊ quē miſiſti ih̓m xp̄m. Ego te clarificaui ſuꝑ terrā. opus ꝯſummaui qd̓ dediſti mihi vt faciā. ⁊ nūc clarifica me tu pr̄ apd̓ temet ip̄m claritate quā habui pͥus qͣꝫ mūdus eſ ſet apud te. Manifeſtaui nomē tuū hoībꝰ quos dediſti mihi de mūdo. Tui erant/ et mihi eos dediſti ⁊ ſermonē tuū ẜuauerūt. ⁊ nūc cognouerūt. qꝛ oīa q̄ dediſti mihi abs te ſunt. qꝛ v̓ba q̄ dediſti mihi dedi eis. ⁊ ip̄i acceperūt ⁊ cognouerūt verę. qꝛ a te exiui ⁊ crediderūt qꝛ tu me miſiſti. Ego ꝓ eis ro go nō ꝓ mūdo rogo. ſꝫ ꝓ his qͦs dediſtimi hi qꝛ tui ſunt. Et mea omīa tua ſunt ⁊ tua mea ſunt. ⁊ clarificatꝰ ſuꝫ in eis. Et iā nō ſū in mūdo. ⁊ hi in mūdo ſunt ⁊ ego ad te ve nio. Pr̄ ſctē ſerua eos in noīe tuo qͦs dedi ſti mihi vt ſint vnū ſic̄ ⁊ nos. Cū eſſem cuꝫ eis ego ẜuabā eos ī no mine tuo. qͦſ dediſti mi Duodecima rubri hi cuſtodiui ⁊ nemo ex cella. eis perijt niſi filiꝰ ꝑditi onis vt ſcpͥtura impleat̉. Nūc aūt ad te ve nio ⁊ hec loqͦr in mūdo vt habeāt gaudiuꝫ meū impletum in ſemetip̄is. Ego dedi eis ſermonē tuū ⁊ mūdus eoſodio habuit. qͥa nō ſunt de mūdo ſic̄ ⁊ ego nō ſum de mun do. Nō rogo vt tollas eos de mūdo. ſed vt ſerues eos a malo. De mūdo nō ſunt ſicut ⁊ ego nō ſum de mūdo. Sanctifica eos in veritate. ſermo tuꝰ ꝟitas eſt. ſic̄ tu me miſiſti in mūdū. ⁊ ego miſi eos in mundū ⁊ ego ꝓ ip̄is ſctīfico meip̄m vt ſint ⁊ ip̄i ſctīficati ī veritate. Nō ꝓ his aūt rogo tm̄. ſꝫ ⁊ ꝓ eis qͥ credituri ſunt ꝑ v̓bū eoꝝ in me. vt omēs vnū ſint ſic̄ ⁊ ego pr̄ in te ⁊ tu in me. vt ⁊ ip̄i in nob̓ vnū ſint. vt mūdus credat qꝛ tu me miſiſti. Et ego claritatē quam dediſti mihi dedi eis. vt ſint vnū ſic̄ ⁊ nos vnū ſumus Ego ī eis ⁊ tu ī me vt ſint ꝯſūmati in vnuꝫ ⁊ cogͦſcat mūdꝰ/ qꝛ tu me miſiſti. ⁊ dilexiſti eos ſic̄ ⁊ medilexiſti. Pr̄ qͦs dediſti mihi vo lo vt vbi ego ſuꝫ ⁊ illi ſint mecū vt videant claritatē meā quā dediſti mihi. qꝛ dilexiſti me an̄ ꝯſtitutōeꝫ mūdi. Pr̄ iuſte mūdus te nō cogͦuit. ego āt cogͦui ⁊ hi cogͦuer̄t. qꝛ tu me miſiſti ⁊ notū feci eis nomē tuū vt dile ctio qͣ dilexiſti me in ip̄is ſit ⁊ ego in ip̄is. De or̄one ieſu ⁊ ſua captōe. M. xxvi. R. xiiij. L. xxij. I. xviij. ¶ Capitulum. cxlij. Ec. I. cū dixiſſet ih̓s ⁊. M. hym eno. R. dicto exier̄t in montē oliuēti ⁊. L. egreſſus ibat ẜm ꝯſuetudinē in mōtē oliuaꝝ trās torrētē. I. cedrō in villā. M. ī p̄diū. R. cui nomē gethſemani. Secuti. L ſunt aūt eū ⁊ diſcipuli eiꝰ. Sciebat. I. ⁊ iu das qͥ tradebat eū locū. qꝛ frequēter ꝯuene rat ih̓s illuc cū diſcipul̓ ſuis ⁊. M. dixit R Sedete h̓ donec. M. vadā illuc. M. ⁊ orē R. Et coaſſūpto. M. R. petro ⁊ duobꝰ fi lijs zebedei cepit. M. ꝯtriſtari ⁊ meſtꝰ eſſe pauere R. ⁊ tedere. Tūc. M. ait. R. ill̓. Tri ſtis eſt aīa mea vſqꝫ ad mortē Suſtinete h̓ et vigilate mecū et. L. ip̄e auulſus ē ab eis quantū eſt iactꝰ lapidis. Et ꝓgreſſus. M. R. puſillū ꝓcidit. M. ī faciē ſuā ſuꝑ. R. ter rā ⁊ orabat vt ſi fieri poſſꝫ trāſiret ab eo ho ra. Et dixit. Abba pr̄. oīa poſſibilia ſūt tibi Poteſt intelligi ꝙ trāſfer hūc calicē a me. chriſtus bis ita di ſed nō qd̓ ego volo ſed qd̓ tu. Mi. M. pater ſi poſſibile ē trāſeat a me calix iſte. Uerūtn̄ nō ſicut ego volo ſꝫ ſicut tu. Et vēit ad di ſcipulos ſuos. ⁊. M. inuenit. R. eos dormi entes. ⁊ dixit petro ſic. Symon. R. dormiſ Nō. M. potuiſti. R. vna hora vigilare me cū? Uigilate ⁊ orate vt nō intretis in tēpta tionē. Spiritus qͥdem ꝓmptꝰ eſt caro aūt infirma. Iteꝝ ſcd̓o abijt et orauit eundem ẜmonē dicēſ. Pr̄. M. mi ſi n̄ p̄t hic calixtrā ſire niſi bibā illū fiat volūtas tua. Et venit M. R. iteꝝ et īuenit eos dormiētes. Erāt enī oculi eoꝝ gͣuati ⁊ ignorabāt. R. qͥd rn̄ derent ei. Et relictis. M. illis iterū abijt et orauit eundē ẜmonē. Et poſitis. L. geni bus orabat dicēs. Pater ſi vis trāſfer cali cē iſtū a me. Uerūtamen nō mea ſꝫ tua vo luntas fiat. Apparuit autē illi angelꝰ de celo Probabile eſt ꝙ fu ꝯfortans eū. Et factꝰ ī it gabriel agonia ꝓlixiꝰ orabat. ⁊ factus eſt ſudor eiꝰ ſicut gutte ſanguīs de currentis in terrā. Et cū ſurrexiſſet ab orōe Monoteſſeron ſiue ⁊ veniſſet ad diſcipulos ſuos inuenit eos dormiētes p̄ triſticia. ⁊ ait ill̓. Quid dormi tis? Dormite iā. M. R. ⁊ reqͥeſcite. Suffi cit. R. ſurgite. T. ⁊ orate ne intretis in tem ptatōeꝫ. Ecce. M. appropinqͣbit. R. hora ⁊ filius hoīs tradet̉ in manus pctōꝝ. ſurgi te eamus. Ecce qͥ me tradet ꝓpe ē. Iudas I. ergo cū accepiſſet cohortē a pōtificibꝰ ⁊ phariſeis mīſtros venit illuc cū laternis ⁊ facibꝰ ⁊ armis. ⁊. M. adhuc. R. ieſu loquē te. Ecce iudas ſchariotis vnus ex duodecī ⁊ cū eo turba multa cū gladijs ⁊ fuſtibus/ miſſi. M. a pͥncipibꝰ ſacerdotum ⁊ ſcribis R. ⁊ ſenioribꝰ. M. R. ppl̓i. Dederat auteꝫ traditor eis ſignū dicēs. Quēcūqꝫ oſcula rus fuero ip̄e ē tenete eū ⁊ ducite. R. caute ⁊ L. an̄cedebat eos ⁊ appropinquit ieſu vt oſcularet̉ eū. Et. M. cū veniſſet. R. ſtatim acceſſit ad eū ⁊ ait. Rabbi. R. Aue M. rab bi. ⁊. M. oſculatus. R. ē eū. Dixit. M. ei ie ſus. Amice. Ad quid veniſti? Iuda oſculo filiū hoīs tradis. Ieſus. I. itaqꝫ ſciēs oīa que vētura erāt ſuꝑ eum ꝓceſſit ⁊ dixit eis. Quē q̄ritis? Rn̄derūt ei. ieſum nazarenuꝫ. dixit eis ieſus. ego ſum. Stabat aūt ⁊ Iu das qͥ tradidit eū cū ip̄is. Ut ergo dixit eiſ ih̓s ego ſum abierūt re Intelligēdum eſt trorſum ⁊ ceciderūt in terrā. Iteꝝ gͦ eos inter poſtqͣꝫ iudas oſcu rogauit. Quē q̄ritꝭ? Il latus ē ieſuꝫ. qꝛ pre li aūt dixerūt Ih̓m naͣ ceſſerat regreſſus zarenū. Rn̄dit ih̓s. Di ad turbā ad quam xi vobis qꝛ ego ſum. ſi ieſus proceſſit. ergo me queritis ſinite hos abire. Ut impleret̉ ſermo quēdixit. qꝛ quos dediſti mihi nō ꝑdidi ex eis quenqͣꝫ. Tūc. M. acceſſerūt ⁊ manus. M. R. inie cerūt in ieſum ⁊ tenuerūt eū. Uidentes. L aūt hi qͥ cū ip̄o erāt qd̓ futuꝝ erat dixerunt ei. Dn̄e ſi ꝑcutimꝰ in gladio? Rn̄dens autē ieſus ait. ſinite vſqꝫ huc. Symō. M. R. gͦ Petrus hn̄s gladiū eduxit eū ⁊ ꝑcuſſit pō tificis ſummi. R. ſacerdotis ſeruū/ ⁊ abſci dit auriculam eius dexterā. I. Erat aūt no mē ſeruo malchus. Di xit gͦ ieſus petro. Mit Intelligēdū eſt ꝙ te gladiū in vaginam. nō expectata rn̄ſio Calicē quē dedit mihi ne chriſti Petrus pr̄ nō vis vt bibā illū? percuſſit. Oēs. M. em̄ qͥ accepe rint gladiū gladio ꝑibūt. An putasᵇ qꝛ nō poſſum rogare pr̄eꝫ meū ⁊ exhibebit mihi mō pluſqͣꝫ duodecī legiones āgeloꝝ? Quō ergo implebunt̉ ſcripture? Quia ſic opor tet fieri. Et. L. cū tetigiſſet auriculā eius ſa nauit eū. Dixit aūt ieſus ad eos qͥ venerāt ad ſe pͥncipes ſacerdotū ⁊ mgr̄atus tēpli ⁊ ſeniores. Tāqͣꝫ. M. L. ad. R. latronē exiſtꝭ cū gladijs ⁊ fuſtibꝰ cōprehēdere me. cū qͦti die. L. fuerim vobiſcū in tēplo ⁊ ſedebam M. docēs ⁊ non. M. me. R. tenuiſtis. ſꝫ hec Superuenerāt for eſt hora vr̄a ⁊ ptās te te aliqui cū turba. nebraꝝ. Hoc. M. aūt vel poſt. vl̓ ideo di R. totū factū ē vt adī cunt̉ principes ve plerēt̉ ſcripture ꝓph̓a niſſe. quia miſerūt rū. Tūc. M. diſcipuli ſuos. R. relicto eo oēs fugie rūt. Adoleſcēs. R. aūt qͥdā ſeq̄bat̉ eū ami ctus ſyndone ſuꝑ nudo ⁊ tenuerūt eū. Et il le relicta ſyndone nudus ꝓfugit ab eis. Co hors. I. aūt ⁊ tribunꝰ ⁊ mīſtri iudeoꝝ cō prehenderūt ieſum. et tenētes. M. L. liga uerūt eū ⁊ adduxerūt eū ad annā primum. Erat eī ſocer cayphe qͥ erat pōtifex anni il lius. Erat aūt cayphas qͥ ꝯſiliū dederat iu deis. quia expedit vnū hoīem mori ꝓ po pulo. Et ꝯuenerūt. R. in vnū oēs ſacerdo ſcribe et phariſei ⁊ ſeniores) ¶ De miſſiōe ieſu ad annam. Et pͥma negatōne petri. M. xxvi. R. xiiij. L. xxij. I. xviij. ¶ Cap̄. cxliij. Equebat̉. I. aūt ieſum Simō pe trus ⁊ aliꝰ diſcipulꝰ. Diſcipulꝰ aūt ille erat notus pōtifici. ⁊ introiuit ī atriū pͥncipis cū ieſu. Petrus autē ſtabat ad oſtiū foris. Exiuit gͦ alius diſcipulꝰ qui erat notꝰ pōtifici. ⁊ dixit oſtiarie. ⁊ introdu xit petrū. Dixit gͦ Pe tro ancilla oſtiaria ſū Quāuis diuerſi di mi. R. ſacerdotis cū vi uerſimode videan diſſet Petrū calefacien tur loqui de mō cō tē ſe. L. ſedentē ad lu cordādi triplicem men. Et. M. tū cū Io negatōeꝫ petri ita ſu nazareno. R. galyleo vt Auguſti. ſentire eras. Nūqͥd. I. ⁊ tu ex videāt̉ totaꝫ fuiſſe diſcipulis es hoīs iſti in domo anne. Ip us? Et hic. L. cū illo ſe nihilominus vl̓ erat. At. M. ille. R. ne alij nō intēdūt pre gauit. L. illū corā om̄i iudicare probabili bus dicēs. Mulier. L ri mō dicendū ſi ex nō noui illū. Non. I. textu poſſit elici ſi ſum neqꝫ. R. ſcio. neqꝫ cut eſſe videt̉ mo noui qͥd dicas. Sta dus hic ꝯtētus. iu Unum ex quattuor niſtri ad prunas. qꝛ frigus erat ⁊ calefacie bāt ſe. Erat aūt cū eis ⁊ Petrus ſtās ⁊ ca lefaciēs ſe. Et. R. exiuit foras ante atrium ⁊ gallus cantauit. Pōtifex. I. gͦ interrogauit ieſum de diſcipulis ⁊ de doctrina eius? Rn̄ dit ei ieſus. Ego palā locutus ſum mūdo/ ego ſꝑ docui in ſynagoga ⁊ in templo quo oēs iudei ꝯueniūt/ ⁊ in occulto locutus ſuꝫ nihil. Quid me interrogas. Interroga eos qui audierūt q̄ locutus ſum ip̄is. Ecce hi ſciūt qͥd dixerim ego. Hec cū dixiſſet vnus aſſiſtēs miniſtroꝝ dedit alapā ieſu dicens. Sic rn̄des pōtifici? Rn̄dit ei ih̓s. Si ma le locutus ſum teſtimoniū ꝑhibe de malo. ſi aūt bn̄ qͥd me cedis? Et miſit eū annas li zatū ad Caypham pontificem. De miſſiōe Ieſu ad Cayphā. M. xxvi. R. xiiij. L. xxij. I. xviij ¶ Capitulum. cxliiij. M. illi tenētes ieſum duxerūt il lum ad cayphā pͥncipē ſacerdotuꝫ vbi ſcribe ſeniores ⁊ phariſei ꝯuenerāt. Pe trus. M. R. aūt ſequebat̉ eū a lōge vſqꝫ in atriū pͥncipis ſacerdotū. Et ingreſſus in tro ſedebat cū miniſtris vt. M. videret fi nem. Accenſo. L. aūt igne in medio atrio ⁊ circūſedētibꝰ illis erat Petrus in medio eoꝝ ⁊ calefaciebat ſe ad ignē. Principes au tem ſacerdotū ⁊ oē ꝯci liū q̄rebāt falſum ꝯͣ ie Difficultas proue ſum teſtimoniū vt euꝫ nit in hoc paſſu. qꝛ morti traderēt ⁊ nō in tres euāgeliſte non ueniebāt cū multi falſi loquunt̉ de Anna. teſtes acceſſiſſent. ⁊. R ideo vident̉ cōpre ꝯuenientia teſtimonia hēdere factū anne n̄ erāt. Nouiſſime. M cū facto cayphe vt aūt venerunt duo falſi in prima negatōne teſtes ⁊. R. falſum teſti Petri quā hic pōit moniū ferebant aduer cū duabus alijs ſus eum dicētes. Qm̄ nos audiuimus eū dicentē. Ego diſſoluaꝫ tēplū hͦ manufactū ⁊ poſt triduū aliud nō manufactū edificabo. Hic. M. dixit. poſ ſum deſtruere tēplū dei ⁊ poſt triduū reedi ficare illud. Et. R. nō erat ꝯueniēs teſtimo niū illoꝝ Et exurgēs ſummꝰ ſacerdos ī me diū int̓rogauit ih̓m dicēs. Nō rn̄des qͥcqͣꝫ ad ea q̄ tibi obijciunt̉ ab his? Ille aūt tace bat ⁊ nihil rn̄dit. Rurſus ſūmus ſacerdos interrogauit eū ⁊ dixit ei. Adiuro. M. te ꝑ ſum. Uerūtn̄. M. dico vob̓ amodo vide bitis. M. R. filiū hoīs ſedentē a dextris ꝟ̓ tutis dei ⁊ venientē in nubibꝰ celi. Tūc pͥn ceps ſacerdotū ſcidit veſtimēta ſua dicens Blaſphemauit. qͥd adhuc egemus teſtibꝰ ⁊ deſideramꝰ. R. teſtes. Ecce. M. nūc. R. iudiſtis blaſphemiaꝫ. qͥd vob̓ videt̉? Qui R. oēs. M. ꝯdēnauerūt eū reū eſſe mortis L. eū cedētes. L. eū colaphis. R. ⁊. L. int̓ rogauer̄t. M. eū dicētes. ꝓphetiza nob̓ xp̄e qͥs ē qͥ te ꝑcuſſit? ⁊. R. miſtri eū alapis cede bāt ⁊ alia ml̓ta blaſphemātes dicebāt ī eū. De ſcd̓a ⁊ tercia ne gatōne Petri. M. xxvi. R. xiiij. L. xxij. I. xviij. ¶ Capitulum. cxlv. Xeunte. M. aūt Petro ianuā rur ſus. R. cū vidiſſet illū alia. M. an cilla. R. cepit dicere cir cūſtātibꝰ. Quia hic ex Gloſa. illis eſt. Hic. M. erat Intelligendū ꝙ in cū ieſu nazareno. ⁊. L. qualibet negatōne petri ml̓te perſone poſt puſillū aliꝰ vidēs eū dixit. Et tu de ill̓ es locute ſunt. ſicut fu it in tumultū. et ꝙ Erat. I. aūt Symon petrꝰ nūc exijt nūc petrus ſtans et calefa ciēs ſe. Dixerūt ergo ei redijt vt turbatꝰ. n̄ Nunqͥd et tu ex diſci ꝯſiderās quid dice pul̓ eius es? Et iteꝝ ne ret aut agerꝫ pre ti gauit cum iuramento. more. ⁊ nūc ſtabat quia nō noui hominē. nūc ſedebat. Pn̄t Et. M. poſt. R. puſil etiam intelligi treſ eē in nocte gallicā lū interuallo. L. quaſi hore vnius rurſus. M tuſ circa mediā no R. qui aſtabāt dicebāt ctem. circa terciaꝫ. Petro. Uere ex illis es circa aurorā. Non Nam ⁊ galyleꝰ es. ⁊ lo aūt videt̉ ꝙ ieſus ⁊ petrus māſerūt in quela. M. tua manife domo anne vel ad ſtum te facit. Dixit. I. vnusᵉ ex ſeruis pōtifi ſecundū aut terciū cis cognatꝰ eius cuiꝰ gallicātum. Et for te etiā petrꝰ in pri ma negatōe ter ne gauit an̄qͣꝫ gallꝰ cā taret. qꝛ nō negat euāgelium pl̓es qͣꝫ tres fuiſſe negatōeſ citis. Et ꝯtinuo. L. adhuc eo loq̄nte. iterū R. gallꝰ. M. R. cātauit. L. I. Et. L. ꝯuer Monoteſſeron ſiue L. R. eſt Petrus vbi dn̄i ſic̄ dixerat ꝙ buſ qͣꝫ gallus cantet bis. R. ter me negab̓. Et e eſſus foras fleuit amare. Ie tercia cōuentōe ſenioꝝ ⁊ traditōe ieſu Pylato. M. xxvij. R xiiij. ⁊. xv. L. xxij. ⁊. xxiij. I. xviij. ⁊. xix. ¶ Capl̓m. xlvi. Ane. M. autē Prima rubricella. ſacto vt factuſ C. eſt dies ꝯci Intelligēdum ē ꝙ liū. M. inierūt oēs pͥn bis cōuenerunt in cipes ſacerdotū ⁊ ſeni domū Cayphe re ores ppl̓i aduerſus ie ſeruato ibideꝫ et a ſum vt eū morti trade ſeruis cuſtodito n̄ rent. Et adduxerūt. L ſine ꝯtūelijs ⁊ fla cum in ꝯciliū ſuū dicē gellis tes. Si tu es xp̄us dic nobis? Et ait illis. Si dixero vobis non creditis mihi. ſi aūt ⁊ interrogauero nō rn̄ debitis mihi neqꝫ dimittetis. Ex hoc autē erit filius hoīs ſedens a dextris v̓tutis dei Dixerunt aūt oēs. Ti ergo es filius dei? Qui Littera Auguſtini ait. Uos dicitis/ quia habet ad cayphā. ego ſuꝫ. At illi dixerūt. ſed hec eſt clarior. Quid adhuc deſidera licet ſaluet ſuam mus teſtimonium. ip̄i em̄ audiuimus de ore eius. Et ſurgēs omīs multitudo eoꝝ ⁊. R. vincientes. M. Ieſum duxerūt illū ad py latum a Caypha in p̄toriū. Erat aūt mane ⁊ ip̄i nō introierūt in p̄toriū vt non ꝯtami narent̉ ſed manducarēt paſca. Exiuit ergo ad eos pilatus foras ⁊ vinctū. M. adduxer̄t. Attēdēda ē multi ⁊ tradiderūt pōtio pi plex acceptō paſce lato p̄ſidi. ¶ Tunc vi vide in poſtill̓. dens qͥ eum tradidit ꝙ dānatus eſſet pnīa du Scd̓a rubricella ctus retulit. xxx. argen teos pͥncipibꝰ ſacerdotū ⁊ ſenioribꝰ ppl̓i di cens. Peccaui tradens ſanguinē iuſtū. At illi dixerūt. Quid ad nos? Tu videris. Et ꝓiectis in templo argenteis receſſit ⁊ abiēs laqueo ſe ſuſpendit. Principes aūt ſacerdo tum acceptis argenteis dixerunt. Non li cet mittere eos in carbonā. qꝛ p̄ciū ſangui nis ē Cōcilio aūt inito emerūt ex illis agꝝ figuli in ſepulturā ꝑegrinoꝝ. ꝓpter hͦ voca tus ē ager ille acheldemach hͦ eſt ager ſāgui nis vſqꝫ in hodiernū diē. Tūc adimpletuꝫ eſt qd̓ dictū eſt ꝑ Hicremiā ꝓphetā dicētē. Et acceperunt. xxx. ar Tercia rubricella. genteos p̄ciū app̄ciati qd̓ app̄ciauerūt a filijſ Quāuis hec pro iſrl̓. ⁊ dederunt eos in phetia ſit magis agruꝫ figuli ſic̄ ꝯſtituit in zacharia. nihilo mihi dn̄s. Ieſus autē minus venit in mē ſtetit an̄ p̄ſidem. Et. I tē hieremie propt̓ dixit p̄ſes. Quā accu aliquā ſil̓itudineꝫ ſatōneꝫ affertis aduer quorūdā verborū ſus hoīeꝫ hunc? Rn̄de hic poſitoruꝫ cum rūt ⁊ dixerūt ei. Si n̄ verbis ſuis. ⁊ non eēt malefactor n̄ tibi tra curauit mutare. didiſſemꝰ euꝫ. Dixit gͦ quoniā omēs pro eis Pylatus. Accipite phete vno ſpū lo eū vos ⁊ ẜm legē vr̄aꝫ cuti ſunt tāqͣꝫ ſi v iudicate eū. Dixerūt gͦ nus ſcriptor diuer ſis calamis ꝯſcri iudei. Nob̓ nō licet in terficere quēqͣꝫ vt ẜmo beret eadē ſcriptu ieſu īpleret̉ quē dixit ſi ra videret̉. vide in gnificās quā morte eēt poſtillis. moriturꝰ Ceperūt. L. xxij. autē illū accuſare dicētes. Hūc īuēimꝰ ſubuertētē gentē nr̄aꝫ ⁊ ꝓhibētē tributa da ri ceſari. ⁊ dicentē ſe chriſtū regē eſſe. Pilatꝰ gͦ int̓rogauit eū dicēs. Tu es rex iudeorū? At ille rn̄dens ait. Tu dixiſti. Ait aūt pila tus ad pͥncipes ſacerdotū ⁊ turbas. Nihil īuenio cauſe in hͦ hoīe. At illi inualeſcebant dicētes. Cōmouit ppl̓m docēs ꝑ vniuer ſam iudeā incipiēs a galylea vſqꝫ huc. Pi latꝰ aūt audiēs galylea Interrogauit ſi hō galyleꝰ eſſꝫ. Et vt cogͦuit ꝙ de herodis ptā te eſſet remiſit eū ad herodē qͥ ⁊ ip̄e hieroſo lymis erat illis diebꝰ. ¶ Herodes aūt viſo ieſu gauiſus eſt valde. Erat enī ex ml̓to tēꝑe Quarta rubricella cupiēs videre eū eo ꝙ audierat ml̓ta de illo. Et ſperabat ſignum aliqd̓ ab eo videre fieri. Int̓rogabat gͦ illū multis ẜmonibꝰ At ip̄e nihil illi rn̄debat. Stabant etiā pͥncipes ſacerdotū et ſcribe ꝯſtāter accuſantes eū. Spreuit aūt illū he rodes cū exercitu ſuo. ⁊ illuſit indutū veſte alba ⁊ remiſit ad pilatū. Et facti ſunt amici herodes ⁊ pilatꝰ in ip̄a die. Nā antea inimi ci erāt adinuicē. Pilatꝰ autē ꝯuocatꝭ pͥnci pibꝰ ſacerdotū ⁊ magiſtratibꝰ ⁊ plebe dixit ad illos. Obtuliſtꝭ mihi hoīem hūc quaſi auertentē ppl̓m. Et ecce ego corā vobis in terrogās nullā cauſam inuenio ī hoīe iſto ex his in qͥbꝰ eū accuſatis. ſꝫ nec herodes. Nā remiſi vos ad illū. ⁊ ecce nihil dignum morte actū eſt ei. Intrauit gͦ iteꝝ in p̄toriuꝫ Unum ex quattuor pilatus. ⁊ vocauit ieſū ⁊ dixit ei. Tu es rex iudeorū? Rn̄dit ieſus. A temetip̄o hoc dicꝭ an alij tibi dixerunt de me? Rn̄dit pilatus. Nunqͥd iudeꝰ ego ſū? Gēs tua et pōtifices tradiderūt te mihi. qͥd feciſti? Rn̄dit ieſus. Regnū meū nō eſt de hͦ mūdo Si ex hͦ mū do eſſet regnū meū miniſtri mei vtiqꝫ decer tarēt vt nō traderer iudeis. Nūc aūt regnū meū nō ē hinc. Dixit itaqꝫ pilatꝰ. Ergo rex es tu? Rn̄dit ieſus. tu dicꝭ. qꝛ rex ſum ego. Ego in hͦ natꝰ ſum et ad hoc veni ī mūdū vt teſtimoniū ꝑhibeam ꝟitati. Oīs qͥ ex ve ritate eſt audit vocem meā. Dixit ei pilatꝰ. Quid eſt ꝟitas? Et cuꝫ hͦ dixiſſet ad iude os iteꝝ exiuit. ⁊ dixit eis. Ego nullā cauſaꝫ inuenio in eo. Eſt au tē cōſuetudo vobis vt Quinta rubricella vnū dimittā vob̓ in pa ſca. vultis ergo dimittā vobis regē iudeo rū. Clamauerūt rurſum oēs dicētes. Non hunc ſꝫ barrabā. Erat aūt barrabas latro. qui. L. xxiij. erat ꝓpter ſeditōem quandaꝫ factā in ciuitate ⁊ homicidiū miſſus in car cerē. Iteꝝ gͦ pilatus locutꝰ eſt ad illos volēſ dimittere ieſum. At illi ſucclamabāt dicen tes. Crucifige crucifige illū. Ille aūt tercio dixit ad illoſ. Quid eī mali fecit ille? Nullā cauſam mortis īuenio in eo. Corripiā ergo illuꝫ et dimittā. ¶ Tūc I. xix. ergo pilatꝰ app̄ Sexta rubricella hēdit ieſum et flagella uit. ⁊ milites plectētes Gloſa Uidēt̉ etiā plures coronaꝫ de ſpinis īpo ſuerūt capiti eiꝰ ⁊ pur fuiſſe flagellatiōes chriſti. vt iſta q̄ fa pura circūdederūt eū. ⁊ veniebāt ad eū ⁊ dice cta eſt ad ſatiſfaciē bāt. Aue rex iudeoꝝ. et dū iudeis veluti q̄ dabāt ei alapas. Exijt dā punitio. alt̓a ve iteꝝ pilatꝰ foraſ. ⁊ dixit ro iuxta legē roma eis. Ecce adduco euꝫ noꝝ ſꝫm quā prius vob̓ foras vt cognoſca flāgellabat̉ occidē tis qꝛ in eo nullā cauſā inuenio. Exijt gͦ ieſus Septima rubri portās coronā ſpineā ⁊ purpureū veſtimētū. ⁊ dicit eis. Ecce homo. Cuꝫ gͦ vidiſſent eū pontifices ⁊ mīſtri clamabāt dicētes. Cru cifige crucifige eū. Dicit eis Pilatꝰ. Acci pite eū vos ⁊ crucifigite. Ego enī nō inue nio in eo cauſam. Rn̄derūt eī iudei. Nos le gē habemꝰ ⁊ ẜm legē debꝫ mori. qꝛ filiū dei ſe fecit. Cū gͦ audiſſet pilatꝰ hūc ẜmonem. toriū. ⁊ dicit ad Ieſum Unde es tu? Ieſuſ aūt rn̄ſum nō dedit ei. Dicit ei pilatꝰ. Mi hi nō loq̄is. neſcis qꝛ ptātem habeo cruci figere te ⁊ ptātē habeo dimittere te? Reſpō dit ieſus. Nō haberes ptātem aduerſuſ me vllā niſi tibi eſſet datū deſuꝑ. ꝓpt̓ea qui me tradidit tibi maiꝰ peccatū habet. Et exīde querebat pilatus dimittere eū. Iudei auteꝫ clamabāt dicētes. Si hūc dimittꝭ nō es ami Probabile eſt ieſuꝫ cus ceſaris. Oīs enim crucifixum int̓ ter qͥ ſe regē facit cōtradi ciam et ſextā horā cit ceſari. Pilatꝰ gͦ cuꝫ et qꝛ mediū partici audiſſet hos ẜmones/ pat extrema Mar adduxit foras ieſum. et cus ponit terciam. ſedit ꝓ tribunali ī loco Alij ſextā vl̓ quaſi qͥ dicitur licōſtratꝰ. he ſex tam braice aūt gabatha vel golgatha. Erat autem Intelligendū ē ml̓ ꝑaſceue paſce hora qͣſi ta fuiſſe facta ⁊ di ſexta. Et dicit iudeis cta ⁊ per pilatū et Ecce rex veſter. Illi āt iudeos quorum ali qua narrat euan clamabant. Tolle tolle crucifige eū. Dicit eis geliſta alter alia. et pilatꝰ. Regē veſtꝝ cru aliqn̄ talia q̄ vidēt̉ cifigam? Rn̄derūt pō eſſe ſimillima ſicut tifices. Nō habem re poſſe potuerunt gē niſi ceſarē. ¶ Et. R xv. accuſabant eū ſum Octaua rubricella mi ſacerdotes in multꝭ ⁊ ſeniores. M. ppl̓i. ⁊ nihil rn̄dit. Pilatus R. aūt rurſus interrogauit eū dicēs. Non rn̄des qͥcqͣꝫ. vides in qͣntis te accuſant. Ie ſus aūt ampliꝰ nihil rn̄dit. ita vt miraretur pilatꝰ p̄ſes. M. vehemēter. Per. R. xv. diē aūt feſtū ſolebat dimittere illis vnū ex vin ctis quēcunqꝫ petiſſent. Erat aūt qͥ dice bat̉ barrabas qui cū ſeditioſis vinctꝰ erat. qui ī ſeditōe fecerat homicidiū. Et cū aſcē diſſet turba cepit rogare ſicut ſemꝑ faciebat illis. Cōgregatꝭ. M. ergo illis dixit Pyla tus. Que vultis dimitta vobis. Barrabā an ieſum qui dicit̉ chriſtꝰ? Sciebat enī ꝙ ꝑ inuidiā tradidiſſent eū ſummi. R. ſacer dotes ¶ Sedente. M. aūt eo ꝓ tribunali. mi Nona rubricella ſit ad eū vxor eius di. Nihil tibi et iuſto illi. multa enī paſſa ſum hodie ꝑ viſum ꝓpter eū. ¶ Principes autē ſacerdotū ⁊ ſeniores ꝑſuaſerūt popul̓. ⁊ cō citauerūt. R. turbam. vt. M. peterent bar rabam. ieſum v̓o ꝑderēt. Rn̄dens aūt p̄ſes ait illis. Quē vultis vob̓ de duobꝰ dimitti? g 4 Monoteſſeron ſiue At illi dixerūt Barrabā. Dicit illis Pyla tus. Quid gͦ faciā de ieſu qͥ dr̄ xp̄s? Dicūt oēs. crucifigat̉ Ait illis p̄ſes. Quid em̄ ma li fecit? At illi magis clamabāt dicēteſ. cru cifigat̉. ¶ Uidēs aūt Pylatus ꝙ nihil ꝓfi ceret/ ſꝫ magis tumul tus fieret accepta aqͣ la Decima rubricella uit manus corā popu lo dicēs. Innocens ego ſum a ſanguine iu ſti huius vos videritis. Et rn̄dēs vniuer ſus ppl̓s dixit. Sanguis eius ſuꝑ nos ⁊ ſuꝑ filios nr̄os. Adiudicauit. L. xxiij. fieri petitōeꝫ eoꝝ. Tūc. M. dimiſit illis Barra bam. Ieſum aūt flagellatū tradidit eis vt crucifigeret̉. ¶ Tūc mili tes p̄ſidis ſuſcipientes Undecima rubri Ieſum in p̄torio ꝯgre cella gauerūt ad eū vniuer ſam cohortē ⁊ exuētes Hec flagellatio vi eū chlamydē coccineā detur eadem cum circūdederūt ei. Et ple precedenti ctētes coronā de ſpiniſ poſuerūt ſuꝑ caput eius ⁊ arūdinē in dexte ra eius ⁊ genuflexo ante eū illudebāt dicen tes. Aue rex iudeoꝝ. Et expuētes in eū ac ceperūt arundinē ⁊ ꝑcutiebant caput eius Et poſtqͣꝫ illuſerūt ⁊ exuerūt chlamydem/ ⁊ induerūt veſtimētis eius ⁊ duxerūt eum vt crucifigeret̉. Pylatus. R. aūt volēs po pulo ſatiſfacere dimiſit illis Barrabā/ ⁊ tra didit eis Ieſum flagellis ceſum vt crucifi geret̉. Milites aūt duxerūt Ieſum intro in atriū p̄torij ⁊ ꝯuocāt totā cohortē ⁊ induūt purpura ⁊ imponūt ei plectētes coronā ſpi neā/ ⁊ ceperūt ſalutare eū dicentes. Aue rex iudeoꝝ. Et ꝑcutiebāt caput eius arūdine/ ⁊ ꝯſpuebāt eū/ ⁊ ponētes genua adorabāt eū. Et poſtqͣꝫ illuſerūt ei exuerūt illum pur pura ⁊ induerūt illū veſtimētis ſuis e deductōne ſu ad crucē ⁊ eius crucifixiōe. M. xxvi xv. L. xiij. I. xix. ¶ Capl̓m.. cxlvij. Uſceperūt. I. autē ieſum ⁊ eduxe runt eū ⁊ baiulās ſibi crucē exiuit ī eū qͥ dicit̉ caluarie locum/ hebraice. golgatha. Et cū ducerēt eū app̄hēderūt ſy monē quendā cyrenenſem venientē de vil la. patrē. R. alexandri et rufi. Hūc. M. an gariauerūt vt tolleret crucē eius. Et. L. im poſuerūt illi crucē portare poſt ieſum. Se quebat̉ aūt illū turba multa ppl̓i ⁊ ml̓ierū q̄ plāgebāt ⁊ lamentabāt̉ cū. Cōuerſus āt ad illas ieſus dixit. Filie hieruſalē nolite fle re ſuꝑ me ſed ſuꝑ voſip̄as flete et ſuꝑ filios veſtros. Qm̄ ecce veniēt dies in qͥbꝰ dicent Btē ſteriles et vētres q̄ nō genuerūt ⁊ vbe ra q̄ nō lactauerūt. Tūc incipiēt dicere mō tibus cadite ſuꝑ nos. et collibꝰ cooꝑite noſ qꝛ ſi in viridi ligno hoc faciūt in arido qͥd iet? Ducebant̉ aūt ⁊ alij duo nequā cuꝫ eo vt interficerent̉. Et. M. venerūt in locū qͥ dicit̉ golgatha qd̓ eſt caluarie locꝰ. Et dede Bis datū eſt vl̓ hic unt ei vinū mirrhatū. ē preoccupatio. p. M. R. bibere. M. cuꝫ M. R. et. L felle mixtū. ⁊ cū guſtāſ ſet noluit bibere. et nō. R. accepit. Ibi. L. crucifixerūt eū ⁊ latrones vnū a dextris et alteꝝ a ſiniſtris. hinc. I. ⁊ hinc. mediū autē ieſum. Et. R. īpleta ē ſcriptura q̄ dicit. Et cū impijs deputatꝰ eſt. Ieſus. L. aūt dice bat. Pr̄ dimitte illis. nō enī ſciūt qͥd faciūt. Scripſit. I. aūt ⁊ pilatus. L. titulū cauſe R. eiꝰ. ⁊ poſuit ſuꝑ crucē. ſuꝑ caput. M. eiꝰ Erat. L. aūt ſuꝑſcpͥtio ſcripta ſuꝑ illū lr̄is grecis latinis et hebraicis. Hic. M. ē ih̓s nazarenus. L. rex. M. R. iudeoruꝫ. L. I. Hūc. L. gͦ titulū multi legerūt iudeoꝝ. qꝛ ppe ciuitatē erat locꝰ vbi crucifixus ē ih̓s. ⁊ erat hebraice grece et latine ſcriptū. Dice bāt ergo pilato pōtifices iudeoꝝ. Noli ſcri bere rex iudeoꝝ. ſꝫ qꝛ ip̄e dixit rex ſum iude orū. Rn̄dit pilatꝰ. Quod ſcripſi ſcpͥſi. Mi lites gͦ cū crucifixiſſent eū acceperūt veſti mēta eiꝰ. ⁊ fecerūt qͣttuor ꝑtes vnicuiqꝫ mi liti partē et tunicā. Erat aūt tunica incōſu tilis deſuꝑ cōtexta ꝑ totū. Dixerunt gͦ adin cē. Nō ſcindamꝰ ea ſed ſortiamur d̓ ea cuiꝰ ſit. Ut ſcriptura impleret̉ dicēs. Partiti ſūt veſtimēta mea ſibi ⁊ in veſtē meā miſerunt ſortē. Et milites qͥdem hec fecerūt. Erat āt hora tercia ⁊ crucifixerūt eū Ie irriſione Ieſu cruce. et de v̓bis eius ⁊ ſignis pꝰ morteꝫ S. xxvij. R. xv. L. xxiij. et. I. xix. ¶ Capitulū cxlviij. Retereūtes au tē blaſphema Ultra glo. predictā bat eū mouētes capi videat̉ Aug. qui re ta ſua ⁊ dicētes. Uach fert hoc dictuꝫ. R. qͥ deſtruis templū dei ad crucifixiōeꝫ lin ⁊ in triduo illd̓ reedifi guaꝝ. ⁊ ita ponitur cas. ſalua teip̄m ſi filiuſ hic per remēoratio dei es deſcēde de cruce nem Unum ex quattuor Similit̓ et principes ſacerdotū illudētes ad alterutrū cū ſcribis et ſenioribꝰ dicebāt. dimꝰ ei. Cōfidit in deo liberet eū ſi vult. di xit enī qꝛ filiꝰ dei ſū. Idip̄m autē ⁊ latroneſ qͥ crucifixi erāt cū eo ī Potuit ſic fuiſſe in properabāt ei ⁊ ꝯuicia bāt̉. R. ⁊. L. ſtabat po principio ſed vnuſ pulꝰ expectās. ⁊ deri cōuerſus eſt. Vel ē moduſ loq̄ndi quo debāt illū pͥncipes cuꝫ factū vniꝰ refertur eis dicētes. Alios ſal uos fecit ſeip̄m ſaluuꝫ ad plures faciat ſi hic eſt chriſtus dei electus. Illudebāt aūt ei ⁊ milites acce dentes ⁊ acetū offerētes illi ⁊ dicētes. Si tu es rex iudeorū ſaluū te fac̄. Unꝰ aūt ex his qͥ pendebāt latronibꝰ blaſphemabat eū di cēs. Si tu es chriſtꝰ ſaluū fac̄ teip̄m ⁊ nos Rn̄dēs aūt alt̓ increꝑabat eū dicēs. Neqꝫ tu times deū. qꝛ in eadē dānatiōe es. ⁊ nos qͥdem iuſte. nā digna factis recipimꝰ. h̓ ve ro nihil mali geſſit. Et dicebat ad ieſū. Do mine memēto mei dū veneris in regnū tuū Et dixit illi ieſus. Amē dico tibi. hodie me cū eris in ꝑadiſo. Erat aūt fere hora ſexta. Stabat. j. autē iuxta crucem ieſu Maria mr̄ eius et ſoror mr̄is eiꝰ maria cleophe et maria magdalene. Cū vidiſſet gͦ ieſus ma trē ⁊ diſcipulū quē diligebat dixit mr̄i ſue. Dl̓ier ecce filius tuꝰ Deinde dicit diſcipu lo. Ecce mr̄ tua. ⁊ ex illa hora accepit eā di ſcipulꝰ in ſua. A. M. ſexta. R. L. aūt hora tenebre facte ſunt ſuꝑ vniuerſam terrā vſqꝫ ad horā nonā ⁊ obſcuratꝰ ē ſol. Et. M. cir ca. R. horā nonā exclamauit ih̓s voce ma gna dicēs. Heli heli lamazabathani. Hoc eſt. deꝰ meꝰ deuſ meus vt qͥd dereliqͥſti meꝫ Quidā aūt illic ſtātes et audiētes dicebāt. Heliā vocat iſte. Et ꝯtinuo currēs vnꝰ ex eis acceptā ſpongiā impleuit aceto ⁊ impo ſuit arūdini et dabat ei bibere. Ceteri vero dicebāt. Sine. videamꝰ an veniat helias li berās eū. Poſtea ſciēs ieſus qꝛ iā oīa ꝯſum mata ſunt vt ꝯſūmaret̉ ſcriptura dixit. ſitio Uas gͦ poſitū erat aceto plenū. Illi autem ſpongia aceto plenā iſopo circūponētes ob tulerūt ori eius. Cū gͦ accepiſſet ih̓s acetuꝫ dixit. ꝯſummatū ē. Et. L. clamāſ voce ma gna ieſus ait. Pr̄ in manꝰ tuas ꝯmēdo ſpi ritū meū. ⁊ hec dicēs expirauit. R. L. et in clinato. I. capite tradidit. ⁊ emiſit. M. ſpiritū. Et. M. ecce. R. velum templi ſciſſum eſt in duas ꝑtes a ſūmo vſqꝫ deorſum. Et M. terra mota eſt ⁊ petre ſciſſe ⁊ monumē ta aꝑta ſunt. Et ml̓ta corꝑa ſanctorū qͥ dor mierāt reſurrexerūt. Et exeūtes de monum tis poſt reſurrectōꝫ eiꝰ venerūt in ciuitatē ſan Dubiū ē an̄ modo ctā et̓ apparuer̄t multꝭ vel die reſurrectōiſ Centurio. M. R. L. reſurrexerint. et ſi autē ⁊ qͥ cū eo erant cu rurſus obierunt. vi ſtodientes ieſū viſo ter de doct̉. remotu et his que fie bant. et qꝛ ſic clamās expiraſſꝫ timuer̄t val de. dicētes. Uere filiꝰ dei erat iſte. Et gl̓ifi cauit. L. deum cēturio dicēs. Uere hic hō iuſtꝰ erat. et oīs turba eorū qͥ ſimul aderant ad ſpectaculū iſtud. ⁊ videbāt q̄ fiebāt ꝑcu tiētes pectora ſua reuertebant̉. Stabat au tē oēs noti eiꝰ a longe. Erāt. M. aūt. R. et ibi ml̓ieres de lōge aſpiciētes. Inter quas erat maria magdalene ⁊ maria iacobi mi noris ⁊ ioſeph mater. ⁊ ſalomē. ⁊ mater fili orum zebedei. Et cū eſſent in galylea ſeq̄bā tur eū ⁊ mīſtrabāt ei. ⁊ alie multe q̄ ſil̓ aſcen derāt cū eo hieroſolymā Ie ſepultura do mini. M. xxvij. R. xv. L. xxiij. I. xix. ¶ Capitulum cxlix Udei. I. ergo quoniam paraſceue erat/ vt nō remanerent in cruce cor pora ſabbato. Erat enim magnus dies ille ſabbati/ rogauerunt Pylatum vt frangerentur crura eorum et tollerent̉. Ue nerunt ergo milites et primi quidem frege rant crura et alterius qui crucifixus eſt cuꝫ eo. Ad ieſum autē cū veniſſent vt viderunt eum iam mortuum nō fregerunt eius cru ra. ſed vnus militū lancea latus eius ape ruit. et continuo exiuit ſanguis et aqua. Et qui vidit teſtimoniū perhibuit ⁊ verum eſt teſtimoniū eius. Et ille ſcit quia vera dicit vt et vos credatis. Facta ſunt enim hec vt ſcriptura impleretur. Os non cōminuētis exeo. Et iterum alia ſcriptura dicit. Uide bunt in quem tranſfixerunt. Cum. M. ſe ro. R. autem factum eſſet. quia. R. erat pa raſceue quod eſt ante ſabbatuꝫ. Uenit. M. quidam homo diues ab arimathia nomi ne Ioſeph nobilis. R. decurio. Uir. L. bo nus et iuſtus. Hic non conſenſerat conſi lio ⁊ actibus eorum/ qui expectabat et ipſe g ſ Monoteſſeron ſiue regnū dei. Et. M. diſcipulꝰ. I. erat ieſu. oc cultꝰ. L. aūt ꝓpt̓ metū iudeoꝝ. Et audact̉ introiuit ad pilatū ⁊ petijt corpꝰ ieſu. Pila tus aūt mirabat̉ ſi iā obijſſet. Et accerſito centuriōe int̓rogauit eū ſi iā mortuꝰ eſſet. ⁊ cū cogͦuiſſet a ceturiōe donauit. ⁊ iuſſit M reddi corpꝰ ieſu. Ioſeph aūt mercatꝰ ſindo nē ⁊ deponēs euꝫ inuoluit ſindone mūda. M. Uēit. I. aūt ⁊ nicodemꝰ qͥ venerat ad ieſum nocte pͥmū ferēs mixturā myrrhe et aloes libras qͣſi cētū. Acceperūt gͦ corpꝰ ie ſu et ligauerūt linteis illud cū aromatibus ſicut mos eſt iudeis ſepelire. Erat aūt in lo co vbi crucifixus ē ortus. ⁊ ī orto monumē tū nouū. Et. M. poſuit eū ioſeph ī monu mēto ſuo nouo qd̓ excidit ī petra. in. L. I. qͦ nōdū qͥſqͣꝫ poſitꝰ fuerat. Ibi gͦ. R. ꝓpt̓ pa raſceuen iudeoꝝ qꝛ iuxta erat monumentū poſuerūt ieſum. Et aduoluit. M. ioſeph ſa xum magnū ad oſtiū monumēti. et abijt. Maria. R. aūt magdalene ⁊ maria ioſeph aſpiciebāt vbi poneret̉ ſedētes. M. ꝯͣ ſepul crū. Et. L. dies erat ꝑaſceues ⁊ ſabbatū il luceſcebat. Subſecute aūt ml̓ieres que cū ip̄o venerūt de galylea viderūt monumētū ⁊ quēadmodū erat poſitū corpꝰ eius. Et re uertētes ꝑauerūt aromata ⁊ vnguēta. et ſab bato qͥdē ſiluerūt ẜm mandatū. Altera. M aūt die q̄ eſt poſt ꝑaſceuen ꝯuenerūt princi pes ſacerdotū et phariſei ad pilatū dicētes Dn̄e recordati ſumꝰ qꝛ ſeductor ille dixit ad huc viuēs. poſt tres dies reſurgā. Iube er go cuſtodiri ſepulcrū vſqꝫ in diē terciū. Ne forte veniāt diſcipuli eiꝰ et furēt̉ eū ⁊ dicāt plebiſurrexit a mortuis. ⁊ erit nouiſſimꝰ er ror peior pͥore. Ait illis pilatꝰ. Habetis cū ſtodiā. ite cuſtodite ſicut ſcitis. Illi aūt ab euntes munierūt ſepulcrū ſignātes lapidē cum cuſtodibꝰ. DDe reſurrectōe dn̄i ꝑ totū. Et ꝯtinet ml̓tas rubricellas ꝓ mul titudine geſtoꝝ. M. xxviij. R. xvi. L. xxiiij ⁊. I. xx. ⁊. xxi Capitulū. cl. Eſꝑe. M. aūt ſabbati q̄ luceſcit in pͥma ſabbati venit maria magdale na ⁊ altera maria videre ſepulcrum Et ecce terremotꝰ factꝰ ē magnus. Angelꝰ aūt dn̄i deſcēdit de celo. Et accedēs reuol uit lapidē et ſedebat ſuꝑ eū. Erat aūt aſpe ctus eiꝰ ſicut fulgur ⁊ veſtimēta eiꝰ ſic̄ nix Pre timore aūt eiꝰ exterriti ſūt cuſtodes. et facti ſunt velut mortui. ¶ Et. R. cum tranſiſſꝫ ſabbatū maria ma Prima rubricella. gdalena et maria iaco bi et ſalome emerūt aromata vt veniēteſ vn gerēt ih̓m. Et valde mane vna ſabbatoruꝫ veniūt ad monumētū orto iā ſole. Et dice bāt ad inuicē. Quis reuoluet nob̓ lapidem ab oſtio monumēti? Et reſpiciētes viderūt reuolutū lapidē. Erat qͥppe magnꝰ valde. Rn̄dens. M. aūt angelꝰ dixit ml̓ieribꝰᶜ No lite timere vos. ſcio enī ꝙ ieſum qͥ crucifixꝰ ē q̄ritꝭ. nō eſt hic. ſurrexit eī ſic̄ dixit. Et ītro eūtes. R. ī monumētū viderūt iuuenē ſedē tē ī dextrꝭ cooꝑtū ſtola cādida. ⁊ obſtupue rūt. qͥ dicit ill̓. Nolite expaueſcere Ieſū q̄ri tis nazarenū crucifixū. nō eſt h̓. Ecce locuſ vbi poſuerūt eū. ſꝫ ite dicite diſcipul̓ eius ⁊ petro. qꝛ p̄cedet vos ī galyleā. ibi eū videbi tis ſic̄ dixit vob̓. Et. L. factū ē. dū mēte eſ ſent ꝯſternate d̓ iſto. ec ce duo viri ſteter̄t ſecuſ Angeli erāt vl̓ illi illaſ ī veſte fulgēti. Cū de quibꝰ priꝰ vl̓ alij aūt timerēt ⁊ d̓clinarēt ⁊ habēda ē cogni vultū ī t̓rā/ dixerūt ad tio de mō ſepulcri. illas Quid q̄ritꝭ viuētē ⁊ figura eius. vide cū mortuis? Nō ē h̓ ſꝫ in poſtill̓. ſurrexit. Recordamī q̄ lit̓ locutꝰ ē vob̓ cū adhuc in galylea eēt di cēs qꝛ oꝑtꝫ filiū hoīs tradi ī manus hoīm pctōrū ⁊ crucifigi. ⁊ tercia die reſurgere. Et recordate ſūt ꝟboꝝ eiꝰ At R. ille exeūtes fu gerūt d̓ monumēto. Inuaſerat eas enī tre mor ⁊ pauor. ⁊ nemī qͥcqͣꝫ dixer̄t. timebant enī. ¶ Una. I. xx. autē ſabbati maria magda Scd̓a rubricel la lene venit mane cuꝫ ad huc tenebre eſſent ad Uidetur ꝙ Ma monumētuꝫ. Et vidit ria magdalena eēt reuolutū lapideꝫ a mo vna ex iſtis que tn̄ numēto. Cucurrit gͦ ⁊ dixit petro chriſtuꝫ venit ad ſymonē petrū ſublatū. Sed intel ⁊ ad aliū diſcipulū quē ligendū eſt ꝙ nemi diligebat ieſus. ⁊ dixit ni ibi exiſtenti quic eis. Tulerūt dn̄m meū qͣꝫ dixerūt ſicut cu et neſcio vbi poſuerūt ſtodibus. Principi euꝫ. Exiuit gͦ Petrꝰ ⁊ il um erat diluculi in le aliꝰ diſcipulꝰ quē di quo ſunt ſil̓ tenebre ligebat ieſus et venerūt ⁊ lux ſolis ad monumentū. Cur rebāt gͦ duo ſil̓ ⁊ ille ali us diſcipulus precucurrit citius petro. et venit primus ad monumentū. Et cum ſe Unum ex quattuor et introiuit in monumentū ⁊ vidit linteami na poſita et ſudariū qd̓ fuerat ſuper caput ciꝰ nō cū linteaminibꝰ poſitū ſed ſeparatim inuolutū in vnū locū. Tūc gͦ introiuit et il le diſcipulꝰ qͥ venit pͥmus ad monumētuꝫ ⁊ vidit et credidit. Nōdū enī ſciebāt ſcpͥtu rā. qꝛ oꝑtebat eū a mortuis reſurgere. Abi erūt gͦ iteꝝ ad ſemetip̄os diſcipuli. ¶ Ma ria aūt ſtabat ad monu mentum foris plorās. Tercia rubricella Dū gͦ fleret inclinauit ſe et ꝓſpexit ī monumētū. ⁊ vidit duos an gelos ī albis ſedētes. vnū ad caput ⁊ vnuꝫ ad pedes vbi poſitū fuerat corpus ieſu. Di cūt ei illi Mulier quid Gloſa ploras? Dicit eis. qꝛ tu Forte iō ꝯuerſa eſt ler̄t dn̄m meū et neſcio quoniā āgeli aſſur rexerunt preſentie vbi poſuerūt eā. Hec chriſti. cū dixiſſet ꝯuerſa eſt re trorſum. ⁊ vidit ieſum ſtantē ⁊ nō ſciebat qꝛ ieſus ē. Dicit ei ieſus. Pl̓ier qͥd ploraſ? quē q̄ris? Illa exiſtimāſ qꝛ ortulanꝰ ē/ dicit ei. Dn̄e ſi tu ſuſtuliſti il lū dicito mihi vbi poſuiſti eū ⁊ ego eū tollā Dicit ei ieſus. Maria Prima apparitio. Conuerſa illa dicit ei. Rabboni qd̓ dicit̉ ma giſter. Dicit ei ieſus. Noli me tāgere. nōdū enī aſcēdi ad pr̄em meū. Uade aūt ad frēs meos ⁊ dic eis. Aſcēdo ad pr̄eꝫ meū et pr̄eꝫ veſtꝝ. deū meū ⁊ deuꝫ veſtrū. Et. M. ml̓iereſ Quarta rubricella exiuerūt cito de monu mento cū timore ⁊ gaudio magno currēteſ nūciare diſcipul̓ ſuis. Et ecce ieſus occur rit illis dicens. Auete Ille aūt acceſſerūt ⁊ te Scd̓a apparitio. nuerūt pedes eiꝰ ⁊ ado rauerūt eū. Tunc ait illis ieſus. Nolite ti mere. Ite nūciate fratribꝰ meis vt eant ī ga lyleā. ibi me videbunt. Que cū abijſſent ecce Pōt intelligi ꝙ ille qͥdam de cuſtodibꝰ ve mulieres ſatis pro nerūt in ciuitatē ⁊ nun pe erāt ad mariam ciauerūt pͥncipibꝰ ſacer magdalenā qn̄ vi dotū oīa q̄ facta fuerāt dit ieſum. ⁊ ꝙ rede Et ꝯgregati cū ſenio undo iūxit ſe cum ribꝰ ꝯſilio accepto pe eis. et iterum vidit cuniā copioſam deder̄tᵐ chriſtum in via militibꝰ dicētes. Dici te/ diſcipuli eiꝰ nocte venerūt et furati ſunt eū nob̓ dormientibꝰ. et ſi hoc auditū fuerit a p̄ſide nos ſuadebimꝰ ei ⁊ ſecuros vos fa ciemus At illi accepta pecunia fecerunt ſie̓ erāt edocti. Et diuulgatū ē v̓bū iſtd̓ apud iudeos vſqꝫ in hodiernū diē. Surgēs. R. autem ieſus mane prima ſabbati apparu it primo marie magdalene/ de qͣ eiecerat ſe ptē demonia. Et. R. illa vadens nunciauit his qui cū eo fuerant lugentibꝰ ⁊ flentibus Uenit. I. enī maria magdalene annūcianſ diſcipul̓/ quia vidi dominū. ⁊ hec dixit mi hi. Et illi audiētes qꝛ viueret et viſus eſſet ab ea nō crediderūt. Erant. L. autē maria magdalena et Iohāna. et Maria iacobi et cetere que cū eis erant que dicebāt ad apo ſtolos hec. Que regreſſe a monumēto nūci auerūt hec oīa illis. xi. ⁊ ceteris oībꝰ. Et vi ſa ſunt ante illos ſicut d̓liramentū v̓ba iſta et nō credebāt illis. Petrus autē ſurgens cucurrit ad monumentū. et procumbens vidit linteamina ſola poſita. et abijt ſecum mirans quod factū fu erat. ¶ Et ecce duo ex Quinta rubricel illis ibant ip̄a die in ca la ſtellum quod erat ī ſpa Forte Petrus ſo cio ſtadioruꝫ. lx. ab hie ruſalem noīe Emaus lus iuit ad monu et ip̄i loquebant̉ adin mentum ſine Io cem de his omnibꝰ q̄ hanne. et in ingreſ ſu vidit chriſtum ⁊ dū fabularentur in vi iſta fuit tercia ap et ſecum quererent ⁊ ip paritio. de qua in ſe ieſus appropinquaſ fra dicitur. qꝛ ap ibat cum illis. Oculi paruit ſymoni. autem eorū tenebātur ne eū agnoſcerent. Et ait ad illos. Qui ſunt hi ſermones qͦs con fertis ad inuicem ambulantes. et eſtis tri ſtes? Et reſpondens vnus cui nomē Clco phas dixit. Tu ſolus peregrinꝰ es in hie ruſalē et nō cognouiſti que facta ſunt in illa his diebus. Quibꝰ ille dixit. Queꝫ Et di xerunt. De Ieſu nazareno qui fuit vir pro pheta potens in opere et ſermone corā deo et omni populo. Et quomodo tradiderūt eū ſummi ſacerdotes et principes noſtri in damnatōnem mortis et crucifixerunt eum Nos autē ſperabamus ꝙ ip̄e eſſet redēptu rus iſrael. Et nunc ſuper hec omnia tercia dies eſt quo hec facta ſunt. Sed et mulie res quedā ex noſtris terruerūt nos/ que an te lucem fuerunt ad monumentū. et nō in uento corpore eius venerūt dicentes ſe eti am viſionem angelorum vidiſſe. que dicūt̉ eum viuere. Et abierunt quidā ex noſtris Monoteſſeron ſiue ad monumētū. et ita inuenerūt ſic̄ muliereſ dixerūt. ip̄m v̓o nō inuenerūt. Et ip̄e dixit ad eos. O ſtulti ⁊ tardi corde ad credēdū ī oībꝰ q̄ locuti ſūt ꝓph̓e. Nōne ſic oꝑtuit pa ti xp̄m ⁊ ita ītrare ī gl̓iaꝫ ſuā? Et īcipiens a moyſe ⁊ oībꝰ ꝓphetis interp̄tabat̉ illis ī oī bus ſcripturis q̄ de ip̄o erāt. Et appropī qͣuerūt caſtello qͦ ibāt. ⁊ ip̄e ſe finxit longiuſ ire. Et coegerūt illū dicētes. Mane nobi ſcū quoniā adueſpaſcit ⁊ īclīata eſt iā dieſ ⁊ ītrauit cū illis. Et factū ē cū recūberet cū illis accepit panē et bn̄dixit ac fregit ⁊ por rigebat illis. Et aꝑti ſunt oculi eoꝝ et cogͦ uerūt eū. ⁊ ip̄e euanuit ex ocul̓ eoꝝ. Et dixerūt Tercia apparitio. adinuicem. Nonne cor nr̄m ardēs erat ī nob̓ dū loqueret̉ nobis in via. ⁊ aperiret nobis ſcripturas? Et ſurgē tes eadē hora regreſſi ſunt ī hierl̓m. Et īu nerūt ꝯgregatos. xi. ⁊ eos qͥ cū ip̄is erāt di centes. qꝛ ſurrexit dn̄s ꝟe ⁊ apparuit ſymo ni. et ip̄i narrabāt que geſta erāt in via ⁊ quō Patꝫ hic ꝙ appa cogͦuerūt eū in fractiōe ruerat ſymoni panis. Nec. R. illis cre diderūt. Dū. L. hec loquerent̉ ih̓s ſtetit in medio eoꝝ et dicit eis. Pax vob̓ ego ſū no lite timere. Cōturbati Sexta rubricella vero ⁊ cōterriti extima bāt ſe ſpm̄ videre Et di Intelligendū ē nō xit eis. Quid turbati eſtis ⁊ cogitatōes aſcē de omnibꝰ ſed d̓ ali dunt ī corda vr̄a. Ui quibꝰ int̓ quos tho dete manꝰ meas et pe mas fuit qui egre des meos qꝛ egoip̄e ſū ſus propt̓ea nō vi Palpate ⁊ videte quia dit illo die chriſtuꝫ ſpūs carnē ⁊ oſſa n̄ hꝫᵐ cuꝫ alijs in quinta ſicut me videtis habe apparitione re. Et cū hͦ dixiſſꝫ oſtē dit eis manꝰ ⁊ pedes. Adhuc aūt ill̓ n̄ cre dentibꝰ ⁊ miratibꝰ p̄ gaudio dixit. Habetꝭ hic aliqͥd qd̓ māducet̉? At illi obtulerūt ei ꝑtem piſcis aſſi et fauū mellis. Et cū man ducaſſet corā eis ſumēs reliqͥas dedit eis ⁊ dixit ad eos. Hec ſunt verba q̄ locutus ſuꝫ ad vos cum adhuc eſſem vobiſcum. quo niā neceſſe ē impleri oīa q̄ ſcripta ſūt in lege moyſi ⁊ ꝓphetꝭ ⁊ pſalmis de me. Tūc ape ruit illis ſenſū vt intelligerēt ſcpͥturas. ⁊ di xit eis. qm̄ ſic ſcpͥtū eſt ⁊ ſic oꝑtebat chriſtū pati et reſurgere a mortuis tercia die. ⁊ pre dicare in noīe eiꝰ penitētiā et remiſſionē pec catorū in oēs gentes incipiētibꝰ ab hierl̓ima. Uos aūt eſtis teſtes horū. et ego mittā ꝓmiſſū pr̄is mei ī voſ ¶ Cū. I. xxi. ſero gͦ eſſꝫ Septima rubricella die illa vna ſabbatoꝝ et fores eſſent clauſe vbi erāt diſcipuli con gregati ꝓpter metū iudeoꝝ venit ieſuſ ⁊ ſte tit in medio. ⁊ dixit eis. Pax vobis. Et cū hoc dixiſſet on̄dit eis manꝰ ⁊ latus. Gauiſi ſunt gͦ diſcipuli viſo dn̄o. Dixit gͦ eis iteruꝫ ieſus. Pax vobis. Sic̄ miſit me pr̄ et ego mitto vos. Hoc cū dixiſſet inſufflauit ⁊ di xit eis. Accipite ſpm̄ ſctm̄ qͦꝝ remiſeritꝭ pec cata remittunt̉ eis. ⁊ qͦꝝ retinueritꝭ retenta ſunt. Thomas aūt vnꝰ ex duodecī qͥ dicit̉ didimꝰ nō erat cū eis qn̄ venit ieſus. Dixe rūt gͦ ei alij diſcipuli. Uidimꝰ dn̄m. Ille āt dixit eis. Niſi videro ī manibꝰ eiꝰ fixuram clauoꝝ ⁊ mittā digitū meū ī locū clauoꝝ. ⁊ mittā manū meā ī latꝰ eiꝰ nō credaꝫ. Et pꝰ dies octo iteꝝ erāt diſcipuli eiꝰ intꝰ. ⁊ tho mas cū eis. Uenit ieſus ianuis clauſis/ et ſtetit ī medio. et dixit. Pax vob̓. Deīde di cit thome. Inferdigitū tuū huc ⁊ vide ma nus meas ⁊ affer manū tuā. ⁊ mitte ī latus meū. ⁊ noli eſſe incredulꝰ ſed fidel̓. Rn̄dit Thomas ⁊ dixit ei. Dn̄s meꝰ et deꝰ meus. Dicit ei ieſus. Quia vidiſti me credidiſti. beati qͥ nō viderūt et crediderūt. Multa qͥ dē et alia ſigna fecit ieſus ī ꝯſpectu diſcipu lorū ſuoꝝ q̄ nō ſunt ſcpͥta ī libro hͦ. Hec au tē ſcripta ſunt vt credatis qꝛ ieſus chriſtꝰ ē filiꝰ dei. et vt credētes vitā habeatis ī noīe eius. ¶ Poſtea manife ſtauit ſe iteruꝫ ieſus ad Octaua rubricella mare tyberiadis. ma nifeſtauit aūt ſic. Erāt ſimul Symō petrꝰ ⁊ thomas qͥ d̓r didimus. ⁊ nathanael qͥ erat in chana galilee ⁊ filij zebedei et alij ex diſci pulis eius duo. Dic̄ eis ſymō petrus. Ua do piſcari. Dicūt ei. Uenimus ⁊ nos tecū. Et exierūt ⁊ aſcēderunt in nauī ⁊ illa nocte nihil prēdiderūt. Mane āt iā facto ſtetit ie ſus in littore. nō tn̄ cogͦuer̄t diſcipuli qꝛ ih̓ſ eſt. Dixit gͦ eis ieſus. Pueri nūqͥd pulmēta riū habetis? Rn̄derunt ei. Non. Dixit eis. Mittite in dexterā nauigij rhete ⁊ inuenie tis. Miſerūt ergo rhete ⁊ iā nō valebāt tra here p̨̄ multitudine piſcium. Dicit gͦ diſci pulus ille quē diligebat ieſus Petro. Dn̄s eſt. Symon petrus cū audiſſet. qꝛ dn̄s eſt/ tunica ſuccinxit ſe. Erat em̄ nudus ⁊ miſit ſe in mare. Alij aūt diſcipuli nauigio vene runt. Non em̄ longe erant a terra. ſed qua Unum ex quattuor ſi cubitis ducētis trahētes rhete piſcium. Ut ergo deſcenderūt in terrā viderūt pru nas poſitas ⁊ piſcē ſuꝑpoſitū et panē. Di cit eis ieſus. Afferte de piſcibꝰ quos prēdi diſtis nūc. Aſcēdit autē Symon petrus ⁊ traxit rhete plenū magnis piſcibꝰ centum qͥnquagintatribus. Et cū tanti eſſent nō ē ſciſſum rhete. Dicit eis ieſus. Uenite pran dete. Et nemo audebat diſcūbētiū interro gare eum. Tu qͥs es. ſcientes quia dn̄s eſt. Et venit ieſus et accepit panē et dabat eis ⁊ piſcem ſimiliter. Hoc iā tercio manifeſta tus eſt ieſus diſcipulis ſuis cū reſurrexiſſꝫ a mortuis. ¶ Cū ergo prādidiſſēt dic̄ ſymo ni petro ieſus. Symō iohānis diligis me plꝰ Nona rubricella his. Dicit ei. etiā domi ne tu ſcis quia amo te. Dicit ei. paſce agnoſ meos. Dicit ei iterū Symō iohānis diligꝭ me? Ait illi. Etiā dn̄e tu ſcis qꝛ amo te. Di cit ei. Paſce agnos meos. Dicit ei tercio. ſy mon iohānis amas me? Contriſtatꝰ ē pe trus quia dixit tercio amas me. ⁊ dicit Do mine tu omnia ſcis. tu ſcis quia amo te. Dic̄ Interrogat̉ petrꝭ et papa conſtituit̉. ei. paſce oues meas. et ſua mors ei pre Amen amen dico tibi. cū eſſes iunior cīgebaſ dicitur te et ābulabas vbi vo lebas. Cum aūt ſenueris extēdes manꝰ tu as ⁊ alius te cinget ⁊ ducet quo tu nō vis. Hoc aūt dixit ſignificās qͣ morte clarifica turus eſſet deum. Et cū hoc dixiſſet dixit ei Sequere me. Cōuerſus petrꝰ vidit illum diſcipulū quē diligebat ieſus ſeq̄ntē. qui et recubuit in cena ſuꝑ pectus eiꝰ et dixit. Do mine qͥs eſt qͥ tradet te. Hūc ergo cū vidiſ ſet petrus dixit ieſu. Dn̄e hic autē qͥd? Dic̄ ei ieſus. Sic eū volo manere donec veniā. qͥd ad te? tu me ſeq̄re. ¶ Exiuit gͦ ſermo iſte ī Decima rubricel ter fratres qꝛ diſcipulꝰ ille nō morit̉. Et nō di xit ieſus qꝛ nō moritur. ſed ſic eū volo ma nere. quid ad te. Hic eſt diſcipulꝰ ille qͥ te ſtimoniū ꝑhibet d̓ his ⁊ ſcripſit hec. ⁊ ſcimus Probabile eſt mul qꝛ verū eſt teſtimoniū tos alios ibi fuiſſe eiuſ. Undecim. M. āt ab. xi. ſicut apl̓s lo diſcipuli abierūt in ga quitur ꝙ apparuit lyleam in mōtē vbi cō pluſqͣꝫ quingentis ſtituerat illiſ ih̓s. Et vi fratribus ſimul in dentes adorauerūt. qͥ quibus aliqui podam aūt dubitauerūt. tuerūt dubitare vl̓ Et accedens ih̓s locūᵐ nō credidiſſe illis tus eſt eis dicēs. Data qui videbant eſt mihi oīs ptās in ce lo ⁊ in terra. Eūtes docete oēs gentes bapti zantes eos ī noīe pr̄is et filij et ſpūſſancti. Docentes eos ẜuare oīa q̄cunqꝫ mandaui vobis. Et ecce ego vobiſcū ſum oībꝰ diebꝰ vſqꝫ ad ꝯſummatōem ſeculi. ¶ Nouiſſime. R. Undecima rubri aūt recūbentibꝰ. xi. ap cella paruit illis ieſus ⁊ ex probrauit incredulitatē illoꝝ ⁊ duriciā cor dis. qꝛ his qͥ viderāt eū reſurrexiſſe nō cre diderūt. Et dixit eis. Euntes in mundum vniuerſum p̄dicate euāgeliū om̄i creature. Qui crediderit ⁊ baptizatꝰ fuerit ſaluꝰ erit. qui ꝟo nō crediderit cōdemnabit̉. Signa aūt eos qͥ crediderint hec ſequent̉. In noīe meo demonia eijciēt. linguis loquent̉ no uis. ſerpētes tollēt. Et ſi mortifeꝝ qͥd bibe rint non eos nocebit. Suꝑ egros manus imponent ⁊ bn̄ habebūt. ¶ Eduxit. L. aūt eos foras in bethaniā et eleuatis manibꝰ ſuiſ Duodecima rubri benedixit eis. Et factū eſt dū bn̄diceret illis re ceſſit ab eis et ferebat̉ ī Gloſa celum. Et. R. dn̄s qͥdē Uidet̉ apud Lucā ieſus poſtqͣꝫ locutus ē hec apparitō fuiſſe eis aſſumptus eſt in ce facta in die paſce. lum. et ſedet a dextris vbi vigilant̉ inten dei. Et. L. ip̄i adoran dat̉ aliorū ſil̓ euan tes regreſſi ſunt hieru geliſtaruꝫ narratio ſalem cū gaudio magͦ. ſupplementū eorū Et erant ſemꝑ in tēplo q̄ Lucas omiſit. nō laudantes et benedicē ꝙ ex ignorātia ſi tes deum. Illi. R. autē cut patꝫ Act̉.i. vbi ꝓfecti p̄dicauerūt vbi narrat ſe prebuiſſe qꝫ dn̄o cooꝑante ⁊ ſer viuū in multis ar monē confirmante ſe gumentis per dieſ quentibꝰ ſignis. Sūt quadraginta I. autē et alia multa q̄ fecit ieſus. que ſi ſcribant̉ ꝑ ſingula. nec ip ſum arbitror mundū caꝑe eos qͥ ſcribendi ſunt libros Finit vnū ex quattuor magiſtri Iohā nis Gerſonis De poteſtate Sequitur tractatus eiuſdem cancellarij pariſiēſis de ptāte eccle ſiaſtica. et de origine iuris et legū editꝰ Cō ſtantie tꝑe concilij generalis. Prohemiū qd̓ expe dit inquirere de eccl̓iaſtica ptāte. ¶ In prima ꝯſideratōne deſcribit̉ ptās ec cleſiaſtica ꝑ cauſam qͣdruplicem ¶ In ſcd̓a diſtinguit̉ ptās eccl̓iaſtica ml̓ tis modis/ ⁊ on̄ditur ꝙ ptās ordīs eſt eqͣ lis in omnibꝰ ſacerdotibꝰ. quo ad ꝯſecratō nem corporis chriſti In tercia on̄dit̉ ꝙ ptās ordīs nō ē ſim plicit̓ equal̓ in oībꝰ ſacerdotibꝰ ⁊ ep̄is ¶ In quarta on̄ditur qͥd ſit ptās iuriſditi onis in foro exteriori. ¶ In qͥnta on̄ditur quid ſit ptās iuriſditō nis in foro īteriori/ ⁊ de duplici ſubiectōe ¶ In ſexta ponit̉ quadruplex diſtīctio vti lis et neceſſaria ꝓ intellectu ſeq̄ntiū ¶ In ſeptima qͥd dicendū ſit de eccl̓iaſti ca ptāte dū ꝯſiderat̉ formal̓r et abſolute ¶ In octaua qͥd dicendū ſit de eccl̓iaſtica ptate prout conſiderat̉ reſpectiue et quodā modo material̓r ſeu ſubiectiue In nona qͥd dicēdū ſit de eccl̓iaſtica po teſtate dū cōſiderat̉ quo ad vſum vel exer citiū. et illic fundatur ſup̄ma plenitudo ec cleſiaſtice poteſtatis. ¶ In decima oſtendit̉ ꝙ in papa eſt pleni tudo eccl̓iaſtice ptātis et deſcribit̉ ¶ In vndecima oſtendit̉ qualiter plenitu do eccl̓iaſtice ptātis ſit in eccleſia vel gene rali concilio ¶ In duodecima oſtendit̉ de plenitudine ptatis papalis per reſpectū ad bona eccl̓ia ſticorum atqꝫ laicorū In terciadecima fundat̉ oīs ptās a pri ma iuſticia varijs et multis mēbris. Oteſtas eccleſi aſtica debꝫ ab eccl̓iaſticis quid et qual̓ et quāta ſit agnoſci. Hꝫ hͦ itaqꝫ fieri. vt ⁊ honoret̉ cognita. cū deꝰ de derit talē ptātem hoībꝰ. ⁊ vt in ſuis termīs honorata ſeruet̉ ne plꝰ debito falſe eā opi niōes vel depͥmant vl̓ exaltēt Qm̄ pͥmū eſt ſacrilege impietatis. Alteꝝ de adulatōe pe ſtifera ſuſpectū eſt. ¶ Conſtat igit̉ ꝙ de ptā te eccl̓iaſtica diſputare vel inqͥrere nedū li cet ſed decet et expedit. tm̄ modo ſit intētōiſ oculꝰ ſimplex et rectꝰ. Quidni ſic liceat cū de ip̄ius oīpotētis dei ptāte crebro fiat abi qꝫ om̄i temeritate ꝯqͥſitio. Hec me ꝯſidera tio mouit vt de ptāte eccl̓iaſtica ſub paucu lis cōſideratōibꝰ diſſererē quatinꝰ materia que quodāmodo videt̉ īfinita./ ſicut tracta ri ſolet ab aliqͥbꝰ ꝑ autoritates ⁊ allegatio nes. reſolueret̉ ad paucos certos et claros terminos ꝑ deſcriptōes et diuiſiōes reſolu tiue ꝓcedendo allegationū ꝯfuſione dimiſ ſa. quales apud doctores īuenire nō ē diffi cile. Ceteꝝ nō vſurpo nūc in hͦ opuſculo vl̓ alijs me dicturū aliqͥd quod alibi nō inue niat̉. ſciens illud comici. Nullū eſt iam di ctū quod nō dictū ſit prius. Satis eſt ſi ex bn̄ inuentis et doctrinis alioꝝ ego meis ꝟ̓ bis meo ordine fauū aliquē ꝟitatis inſtar apum ꝓpͥa quadā arte cōpingam. Fiet au te initiua quid noīs terminoꝝ. qm̄ hͦ igno rato paralogizant̉ facilit̓ inqͥſitores verita tis. Erit ꝟo finis de origine iuris et legum Cōſideratio prima O teſtas eccl̓iaſtica eſt ptās que M a chriſto ſuꝑnaturalit̓ et ſpeciali ter collata ē ſuis apl̓is ⁊ diſcipu lis/ ac eorū ſucceſſoribꝰ legitimiſ vſqꝫ in finē ſecl̓i ad edificatōem eccl̓ie mili tantis ẜm leges euāgelicas ꝓ ꝯſecutōe feli citatꝭ et̓ne. ¶ Hec deſcpͥtio data ē ꝑ cāꝫ qua duplicē ẜm quā diſtīguit̉ ptās eccl̓iaſtica ab alia qualibꝫ ptāte. Ptās ibi ponitur ꝓ genere. ¶ Eſt aūt poteſtas facultas ꝓpinqͣ ad exeundū in actum. Propinqua inqͣꝫ/ qꝛ ẜm facultatem remotā et obedientialem nō eſt impoſſibile apud deum omne verbum ¶ Porro notatur cauſa efficiens principa lis cum dicit̉. a chriſto ſuꝑnaturaliter col lata. ¶ Cauſa vero materialis vel ſubiecti ua ſignatur cum ſubditur. ſuis apoſtol̓ ⁊c̄. ¶ Cauſa formalis īſinuat̉ cum dicitur. ẜm leges euangelicas. dant enī formaꝫ vtendi ¶ Deniqꝫ cauſa final̓ ꝯcludit̉. Ad edificatō nem eccl̓ie militantis ꝓ ꝯſecutione felicita tis eterne. ¶ Additū eſt hoc aduerbiū ſpeci aliter. ad excluſionē donorū ſuꝑnaturaliuꝫ que omni viatori pn̄t eſſe cōmunia. ſic̄ ſunt fides ſpes charitas ꝓphetia timor pietaſ. ⁊ ſil̓ia. ¶ Unde et eccl̓ia ꝯtracte ſumit̉ dum loqͥmur hic de eccl̓iaſtica ptāte ꝓ illis vide licet qui ſpāli quodam ſignaculo dedicati ſunt ad diuinū ſeruitiū. a clericatura q̄ infi mū tenet gradū. vſqꝫ ad ſup̄mū quo papa Eccleſiaſtica decorat̉. ¶ Fallor ſi nō ſit hec deſcriptio ꝓ pria ꝯpetēs omni ⁊ ſoli eccl̓iaſtice ptāti. qͦ niā oīs alia ptās vl̓ ē natural̓r indita qͦ ad cauſam efficientē. vl̓ eſt ẜm leges naturaleſ aūt hūanas regulata qͦ ad cauſam formalē. vl̓ eſt ad finē naturalē īmediate ⁊ pͥncipali ter ordinata. Uel deniqꝫ qͦ ad cauſam ſub iectiuā radicat̉ in habētibꝰ eā ẜm dona na turalia. etiā vbi ſuꝑnaturalia nō adeſſent. qͣ lia ſūt fides ſpes et charitas. ¶ Un̄ ptās ſe cularis ꝯuenit alijs qͣꝫ xp̄ianis baptizatis. Ptās aūt eccl̓iaſtica de neceſſitate fundat̉ in dono ſuꝑnaturali. ſicut ē character bap tiſmalis de cōi lege. qͥ character ī viatoribꝰ eos de eccl̓ia militāte reddit. facit īſuꝑ ido neos et capaces eccl̓iaſtice ptātꝭ. Fatemur itaqꝫ ꝙ charitas ſeu gr̄a gͣtū faciens valde decens eſt in ſuſcepturis. vl̓ iam habētibuſ eccl̓iaſticā ptātē. nō tn̄ exigit̉ ꝓ dādo titu lum qͣſi ſine ea neq̄at in aliqͦ fundari vl̓ ſub ſiſtere ptās hmōi. Hic enī fuit error vetus waldenſiū et pauperū de lugduno qui per ⁊ vicleffet ſeqͣces ſuos renouari q̄ſitus ē. ſꝫ iuſte damnatꝰ. Cur ita? Ne hierarchicꝰ or do ptātis eccl̓iaſtice maneat inſtabil̓ vagꝰ ⁊ incertus cū nemo ſciat an amore vl̓ odio dignꝰ ſit. Et minꝰ hoc de gr̄a p̄deſtinatio nis ꝯſtet quā ponūt radicē neceſſariā ꝓ ti tulo vl̓ iure cuiuſlibet ptātis. ¶ Hac igitur deſcriptōe p̄ſuppoſita ꝓ intelligētia qͥd ſit eccl̓iaſtica ptās in genere deſcendemus ad pecieſ. Pro qͣꝝ noticia multiplex anīaduer tenda eſt diſtinctio. vt differētie q̄ addite ge neri ꝯſtituunt ſpeciē innoteſcant onſideratio ſcd̓a Oteſtaſ eccl̓iaſtica ſecernit̉ pͥma ſui diuiſiōe ī ptātem ordīs ⁊ ptātem iuriſditōis. ¶ Rurſus ptās ordīs duplicē habet reſpectu. Unus eſt ſuꝑ cor pus xp̄i myſticū verū qͦ ad ꝯſecratōem eiꝰ Alter eſt ſuꝑ corpus xp̄i myſticū ſeu mēbra eius. Et hͦ dupl̓r. vl̓ qͦ ad admīſtratōꝫ cor ꝑis xp̄i veri. vel qͦ ad mīſtratiōem vl̓ exhi bitōem alteriꝰ ſacramēti ſicut ē ordo vl̓ cō firmatio. vl̓ penitētial̓ abſolutio ¶ Ptās iu riſdictōis duplex eſt. vna in foro exteriori. altera in foro cōſcīe interiori. ¶ Rurſus ꝑts iuriſdictōis in foro exteriori duplicit̓ ꝯſide rat̉. Uno mō ꝓut īmediate a xp̄o tradita ē ẜm legē euāgelicā. Alio mō ꝓut ſuꝑaddita eſt ex hūana ꝯſtitutōe vl̓ dono ꝑ pͥncipes ſeculares aūt aliter. Subinde ptās iuriſdi ctiōis ī foro interiori ꝯſurgit ex duplici ra dice. Uno mō ex ꝑte hoīs vltro ſe ſubijciē tis tali ptāti. ſicut cū ſpōte ꝯfitēs ſubijcit ſe p̄ſbytero. et ordinādꝰ ep̄o. Aliꝰ ſubiectōnis modus ꝯſurgit ex aucͣte ſuꝑioris. hūc vl̓ il lū tali vl̓ tali ſubijciētꝭ qd̓ fieri p̄t nō ad ar bitriū illiꝰ qͥ ſubijcit̉. Et ſic int̓ duplicē hāc ſubiectōꝫ dr̄ia magͣ ptꝫ. ¶ Et qm̄ adpauca aſpiciētes d̓ facili enūciāt ⁊ enūciātes ſeip ſos vl̓ dicta ſua nō reſoluūt ſꝫ ꝯfundūt. eo rū doctrina reddit̉ vl̓ erronea vl̓ īintellligi bil̓ vl̓ difficil̓ et ꝑplexa. Doctrina v̓o ſapiē tū facil̓ teſte ſapiēte. qꝛ reſolute ⁊ ordinate ꝑ diſtinctōes tradēt oīa ſeꝑantes p̄cioſum a vili. et p̄cauētes ne lucem ꝟitatis tenebro ſa nubes erroris īuoluat. ſꝫ ſit ignis ſine fu mo. Declaratōem multiplicꝭ huius diſtin ctōnis meliꝰ alit̓ dare nō poſſumꝰ qͣꝫ ſi ſua cuilibet mēbro donet̉ deſcpͥtio vl̓ ſpecialis notificatio. ¶ Dicamꝰ igit̉ ꝙ ptās ordinis pͥmo mō ꝯſiderata ē ptās eccl̓iaſtica reſpi ciēs pͥncipalit̓ ⁊ eēntialit̓ ꝯſecratōꝫ corꝑis xp̄i veri. q.ſ. p̄t hn̄s eā ꝯſecrare corpꝰ ⁊ ſan guinē xp̄i v̓tute ꝟboꝝ ſacr̄aliū. Ponit̉ hic ptās eccl̓iaſtica ꝓ genere q̄ ptās qͥd ⁊ qͣlis ſit īmediate p̄diximꝰ. cuiꝰ deſcpͥtōeꝫ h̓ ⁊ in oībꝰ ꝯſequent̓ dicēdis abſqꝫ alia repetitōe ſupponimꝰ dū vtemur hͦ termīo ꝓ genere ptās eccl̓aſtica. Addit̉ hͦ clauſula reſpiciēſ pͥncipalit̓ ⁊c̄. tāqͣꝫ ꝓ dr̄ia ſpecifica. diſtīguē te eā a qͣlibet alia eccl̓iaſtica ptāte. Hec po teſtas de lege cōi inabdicabilis ē. inauferi bilis ⁊ illimitabil̓ in ſua eēntia. qm̄ qͥſqͥs eſt ſacerdos rite ꝯſecratꝰ/ ſi tēptet cū intentiōe ⁊ cū forma ⁊ materia debitis ꝯſecrare. ꝯſe crat vtiqꝫ etiā ſi excōicatꝰ/ ſi hereticꝰ/ ſi quō cūqꝫ degradatꝰ extiterit/ peccaret nihilomi nus in hͦ caſu nec ad vtilitatē ſuā ſꝫ dāna tionem hͦ ageret. ¶ Iuxta qd̓ vtiliter diſtin gui ſolet ꝙ aliqͣ ſunt de neceſſitate executio nis hmōi ptātis dupl̓r. Una eſt neceſſitaſ ſolius p̄cepti cuius trāſgreſſio graue pctm̄ eſt. ſicut ꝙ excōicatus nō cōſecret. Uerūtn̄. hec trāſgreſſio nō impedit ꝯſecratōis effe ctū pͥncipalē qͥ eſt trāſſubſtātiatio. Altera eſt neceſſitas conſecratōis vel ſacramenti. ſiſtēs in hoc ꝙ miniſter ſit rite ordinatus hn̄s intentionē ꝯſecrādi cum forma ⁊ ma teria debitꝭ. ꝙ ſi alteꝝ defuerit. nihil efficit̉ ⁊ peccat̉. Hanc ptātem tradunt doctores ꝯcorditer parē eſſe in oībus qui conſecrati ſunt ſacerdotes. q̄ ptās collata fuiſſe credi tur in cena dum dixit xp̄s apl̓is hoc facite De poteſtate in meā cōmemoratōem. vbi doctores cōi ter ſentiūt ꝙ iudas illic fuit ſacerdos ꝯſtitu tus ſicut pͥus electus in apoſtolatū ptāteꝫ p̄dicādi et faciēdi miracula ſuſceꝑat. ¶ Et hic ſumit̉ argumentū ꝙ ptās eccl̓iaſtica n̄ neceſſario fundat̉ in fide vel gr̄a. ſed in cha ractere baptiſmali quē de lege cōmuni ne ceſſario p̄ſupponit Conſideratio tercia Oteſtas eccl̓iaſtica ordīs alio mō ꝯſecrata ꝓut reſpicit mīſtratione corꝑis chriſti fidelibus. ⁊ mīſtrati onē ſacramentoꝝ ordīs ⁊ ꝯfirmatōis. Cō ſecratōem inſuꝑ virginū. abbatū et eccl̓iaꝫ ⁊ īſtitutōꝫ mīſtroꝝ eccl̓ie nō eſt eqͣlit̓ in qͦli bet ſacerdote. Cuiꝰ ratio eſt qm̄ ſimplex ſa cerdos iuxta cōem doctorū ſententiā nō p̄t ordines ꝯferre. neqꝫ ſacr̄m ꝯfirmatōnis da re. neqꝫ ꝯſecrare v̓gines ⁊c̄. Etiā de facto ſic ꝙ ſi tale aliqͥd temptet agere. nihil tn̄ ef ficitur. qꝛ neqꝫ ꝯfirmat neqꝫ ordinat. Ep̄s aūt ſi volentē ꝯfirmari/ ſi volentē p̄terea ad ordines ꝓmoueri. qͥ ſit eorū ſuſceptibil̓(qd̓ dicit̉ ꝓpt̓ ſexū muliebrē) tēptauerit vl̓ ꝯfir mare vl̓ ordīare ordinat vtiqꝫ vl̓ ꝯfirmat d̓ facto licꝫ excōicatꝰ/ licꝫ irregularis/ licꝫ de gͣdatus extiterit. Et in hͦ par in oībꝰ ep̄is/ ab infimo vſqꝫ ad ſup̄mū qͥ papa dicit̉/ po teſtas ordinis. Non aūt in ſacerdotibꝰ mi noribꝰ eſt hec ptās vt dictū eſt ſaltē in tali plenitudīe ſeu ꝑfectōe ꝙ hͦ poſſint. Licꝫ cō cedat̉ cū maiori ꝑte doctorū ꝙ ſupͣ ſacerdo tiū ſimplex nulla eſt altera ptās ordīs. ne qꝫ in ep̄is neqꝫ in papa. ſed aliter eſt ī ep̄is ⁊ papa alit̓ ī ſimplicibꝰ p̄ſbyteris. ſic̄ exēplifi cant ꝙ eadē eſt hūanitas in hoīe dū eſt pu er. et eadē dū factꝰ eſt vir. vir nihilominꝰ ge nerare p̄t ſibi ſil̓e puer nequaqͣꝫ. Cū igit̉ fue rit inter apl̓os ⁊ diſcipulos tal̓ diſtinctio ſi cut inter ep̄os et ſimplices curatos ſacerdo tes. ſicut notat Iſid̓. ⁊ mgr̄ in. iiij. di. xxxiiij ca. vij. allegans eū. ꝑſpicua ē ꝟitas huius ꝯſideratōis. ¶ Si ꝟo loq̄remur de ptāte iu ris. iuxta qd̓ dici ſolet. Illud poſſumꝰ qd̓ d̓ iure poſſumꝰ/ certior adhuc eſt iſta ꝯſide ratio. qꝛ nullꝰ ſacerdos rite mīſtrat aliqd̓ ſa cramentū. ſccluſo neceſſitatꝭ caſu niſi iuriſ dictōem habeat ſuꝑ illū cui mīſtrat. Sꝫ ſu per hac re dabit̉ ꝯſideratio ſeq̄ns. ſatis ſit ī terim aꝑuiſſe qͣliter ſit vl̓ nō ſit eqͣlis ptās ordinis ī omnibꝰ p̄ſbyteris. qꝛ qͦ ad conſe cratōem corꝑis chriſti veri eandē hn̄t ſacerdotes oēs ptātem. Quātū v̓o ad ſacr̄oruꝫ mīſtrationē. diſpar eſt in ep̄is ⁊ ſimplicibꝰ p̄ſbyteris ptās ſeu facultas tā de iure qͣꝫ de facto. Sil̓r in miniſtroꝝ eccl̓iaſticoꝝ inſti tutōe. que ē ptās ꝯpetēs pͥmis hierarchijs de pͥmo ordīe et ſcd̓o nō autē inferioribus quēadmodū ſunt curati. qͥ licꝫ purgare illu minare et ꝑficere poſſint plebē ſuā. ꝓut in ferior angelorū hierarchia purgat illumi nat ⁊ ꝑficit ſubceleſtē vl̓ hūanā hierarchiā. nihilominus hec ptās curatoꝝ nō extēdit̉ ad hierarchaꝝ ſpēalem inſtitutōeꝫ de inſti tuto ꝯmūi. ¶ Addamꝰ ꝙ et ſi pͥmus hierar/ P chaſummꝰ pontifex vl̓ alij ꝯn̄ter ſuo mo do poſſint ꝓ ratōnabili cauſa vl̓ neceſſitate dare ſuis inferioribꝰ adiutores ad exercen dū hierarchicos actꝰ. qͥ ſūt purgare illumi nare ⁊ ꝑficere plebes ſibi ſubditas. ſic̄ inue nit̉ de penitētiarijs ⁊ pͥuilegiatis. hoc tn̄ ſi ne manifeſta rōe vl̓ neceſſitate facere nō de bet vl̓ cū eorūdem deiectōe. irreuerētia ⁊ vi lipēſiōe apud illos qͥbꝰ honori debēt eſſe ⁊ a qͥbꝰ debitā ſuſtentatōeꝫ reciꝑe ꝓ ſuo ſtatu ⁊ mīſterio pn̄t. Quis eī tutorē dederit adul to/ prudēti ꝓuidēti ⁊ potēti ſe nolēte? ¶ Nec tandē claudicare dꝫ obligatio mutua ep̄oꝝ vel curatoꝝ ad plebes ſuas. Claudicat au tē dū plebes eximunt̉ ⁊ libertāt̉(ſi iſta liber tas nō iniqͥtas eſt) dū eligere ſibi pn̄t hierar chizantes eos in foro ꝯſcīe vel in p̄dicatōe aut ſacr̄oꝝ aliorū mīſtratōe. Prelati ꝟ̓o ma iores vel minores remanēt hac obligatōne ꝯſtricti/ vt nō liceat eis plebibꝰ ſuis negare qͥcqͥd in p̄dictis q̄ſiuerint/ tanqͣꝫ nedū deo ſed eis rōem reddituri ſint. etiā ſi peſtilētia li ſi epydimiali ſi quauis alia abominabili ꝯtagione morbi laborauerūt Preterea ſi ta les vice paſtoꝝ dati/ luporū accipiāt offici um. ſi ſeducāt ſubditos. lacerēt et deuorent. nulla relinquit̉ eis obuiandi vl̓ ꝓmouēdi ptās. Niſi forte dicat̉ ꝙ hi ſuꝑiores habēt ꝑ iudicibꝰ. ſed aꝑta eſt rn̄ſio p̄latoꝝ d̓ qͥbuſ dam. inimici nr̄i ſunt iudices. ¶ Attendat lector circa ꝯſideratōnem iſtā de ep̄atu ſi ſit ordo vl̓ ſacerdotiū. ꝙ apd̓ theologos et iu riſtas eſt cōcordia in re bn̄ ꝯcipiēdo/ ſꝫ ex plicatio diuerſa eſt. Quia iuriſte vocāt epi ſcopatū eſſe ordinē. qm̄ p̄t vltra ſacerdo tiū Theologi ꝟo ꝯcedūt ſcd̓m.ſ. ꝙ ep̄atus eſt ptās hierarchica ſup̄ ſacerdotiū. ſꝫ qꝛ nihil addit ptātis ſupra corpꝰ xp̄i verū. ꝓpterea nō dicūt ꝙ ſit nouus ordo ſed bn̄ noua po teſtas. et hoc redit in idē. ¶ Rurſus attēdatꝰ Eccleſiaſtica ꝙ de ꝯfirmatōe dicit ſctūs Tho. eā cōmit ti poſſe a papa ſimplici ſacerdoti. ꝓpter be ati Grego. qͦddā dictū. pluribꝰ tn̄ hoc non placet. ⁊ dicūt illos de quibꝰ loquit̉ Greg. nō fuiſſe ꝯfirmatos. tolerati aūt ſunt ſic ma nere. qꝛ ꝯfirmatio nō eſt neceſſitatis ſacr̄m Deniqꝫ dat̉ rō ꝑ doctores cur mulier nō ſit ſuſceptibilis cuiuſcūqꝫ ordīs qm̄ ſubiectio nis ſexus ē. nō hierarchice dn̄atōnis Conſideratio qͣrta Oteſtas eccl̓iaſtica iuriſdictōis in foro exteriori/ eſt ptās eccl̓ia ſtica coerciua q̄ valet exerceri in alteꝝ etiā inuitū ad dirigendum ſubditos in finē btītudinis eterne velut in finē ꝓximū ⁊ pͥncipalit̓ intentū. Addita eſt fatemur hec vltīa clauſula deſcriptōnis ac exp̄ſſionē magiſqͣꝫ neceſſitatē/ qm̄ hͨ īcludi tur in hͦ noīe poſito ꝓ genere. ptās eccl̓iaſti ca ſic̄ in deſcriptōe ſua notatū eſt. ¶ Attēda tur aūt ꝙ iuriſditio dicit̉ noīe generali qͣſi iuris ditio.i. ptās dicēdi ius. vel eſt iuriſdi ctio qͣſi iuris dictio.i. ꝓmulgatio vel notifi catio ſeu ꝓnūciatio. Proprie ꝟo dicit̉ iuriſ dictio facultas ſeu ptās ꝓpinqͣ dicendi vl̓ ſententiādi ius in alteꝝ etiā inuitū. Et hec duplex ē. Tꝑalis ⁊ ſpūalis. Temꝑalis ex ercet̉ ẜm leges ciuiles ad finē qͥete ꝯuerſati onis hūane ꝓ hac vita. Spūalis aūt exer cet̉ ẜm leges canonicas ad finē pͥncipalem eternebtītudinis ꝯſequēde. ¶ Ceterū ptās hec iuriſdictōis eccl̓iaſtice adeo vicina ē iu riſdictōi ſeculari ⁊ politice/ ꝙ laicis īmo ⁊ mulieribꝰ plerūqꝫ ⁊ in multis caſibꝰ cōmu nicari pōt executio vel cōmitti. ¶ Hāc ptā tem ꝯtulit xp̄s Math̓. xviij. dū dixit petro vice oīuꝫ. Si peccauerit in te frat̓ tuus va de ⁊ corripe eū ⁊c̄. Sequit̉. ꝙ ſi te nō audi erit dic eccl̓ie. ꝙ ſi eccl̓iaꝫ nō audierit ſit ti bi ſic̄ ethnicus ⁊ publicanus. ¶ Quo in lo co fundat̉ iuridica ptās excōmunicādi vl̓ interdicēdi ab eccl̓iaſticis ſacr̄is ⁊ cōmu nione fideliū/ rebelles ⁊ inobediētes eccl̓ie ſic̄ vſus eſt apl̓s ⁊ idē hortatus ē ad Tytū iij. ſcribēs hereticū hoīeꝫ poſt pͥmā ⁊ ſcd̓aꝫ correptōꝫ deuita. Et ſil̓e dixit. i. ad Choꝝ. v. Si qͥs frat̓ noīat̉ int̓ vos ⁊c̄. Sequitur Cū hmōi nec cibū ſumere. ¶ Fundat̉ rur ſus abſqꝫ oī calūnia ponibili in hͦ textu ple nitudo ptātis gladij ſpūalis ⁊ executio eiꝰ in eccl̓ia ſuꝑ quēlibet xp̄ianū qͥ eſt frater ni etiā ſi papa fuerit. Nec accipiēdū eſt h̓ dic eccl̓ie.i. pape. Qm̄ xp̄s Petro loq̄bat̉. qͥ nō dixiſſet ſibijp̄i. Itē qꝛ ſubiunctū eſt plurali ter. Quecūqꝫ ligaueritis ſuꝑ terrā ⁊c̄. ¶ De niqꝫ ſi nō hr̄et eccl̓ia talē ptātē ⁊ executōem fruſtra dixiſſet xp̄us. dic eccl̓ie/ qꝛ potuiſſet īpune nō audiri. ꝯͣ illud qd̓ ſequit̉. Si ec cleſiā nō audierit ſit tibi ⁊c̄. ¶ Fundat̉ etiaꝫ R in hoc textu nedū ptās exercēdi ſꝫ ptās dif finiēdi determinādi ſtatuēdi decernēdi cō ſtituēdi p̄cepta leges ⁊ canones. Procedē di deniqꝫ ꝯͣ nō obediētes vſqꝫ ad ſnīaꝫ excō municatōis incluſiue. īmo ẜm cāones nūc inſtitutos vſqꝫ ad inuocatōeꝫ brachij ſecū laris. qꝛ dicit̉ in textu ꝙ ſi eccl̓iaꝫ nō audie rit ⁊c̄. Audire igit̉ debꝫ eccl̓iaꝫ qͥlibet frater noſter qͥ dicit ad deū. Pr̄ noſter. ſic̄ explicat alibi chriſtꝰ. Qui vos audit me audit ¶ Cō firmant hāc ſnīaꝫ ſtatuta ⁊ pͣcticata in hoc ſacro Conſtan̄. ꝯcilio. p̄ẜtim. vi. aplis anni M.ccccxv. in ſeſſiōe publica. Cuiꝰ int̓ cete ra ſunt hec decreta duo pͥma Et pͥmo decla rat ꝙ ip̄a in ſpūſctō legitime ꝯgregata gene rale ꝯciliū faciēs et eccl̓iam catholicā mili tantē rep̄ſentās ptātē īmediate a chriſto hꝫ cui qͥlibet cuiuſcūqꝫ ſtatꝰ vl̓ dignitatis/ eti am ſi papal̓ exiſtat obedire tenet̉ ī his q̄ ꝑ tinent ad fidē. ⁊ extirpatōem dicti ſciſmatꝭ ac generalē reformatōem eccl̓ie dei in capi te ⁊ in mēbris. ¶ Itē declarat ꝙ qͥcunqꝫ cu iuſcūqꝫ ſtatus vel dignitatꝭ etiā ſi papalis exiſtat qͥ mādatis ſtatutis ſeu ordinatiōibꝰ aut p̄ceptis huiꝰ ſctē ſynodi/ et cuiuſcunqꝫ alteriꝰ ꝯcilij general̓ legitīe ꝯgregati ſuꝑ p̄ miſſis ſeu ad ea ꝑtinentibꝰ factis vl̓ facien dis obedire ꝯtumacit̓ ꝯtēpſerit. niſi reſipu erit ꝯdigne penitētie ſubijciat̉ ⁊ debite pu niat̉/ etiā ad alia iuris ſubſidia ſi opꝰ fuerit recurrēdo. ¶ Concludit̉ aūt ex p̄miſſis ꝙ ſi ptās p̄dicta ſit eccl̓ie data/ ꝯciliuꝫ generale rep̄ſentās eccl̓iam habꝫ illā. īmo videtur ꝙ eccl̓ia vt ſparſim ꝯſiderata nō habꝫ illā po teſtatē niſi in quodā mat̓iali ſeu potentiali. ſed ꝯgregatio ſua et vnitio q̄ fit in ꝯcilio ge nerali dat ei formā. ſicut ī alijs cōitatibꝰ exē plū dari p̄t. Et fundat̉ p̄dicta ptās eccl̓ia ſtica iuriſdictōis in vnitate vl̓ vnione tali. quēad modū notaſſe videt̉ eleuatꝰ Aug. ꝙ claues eccl̓ie date ſunt vnitati. ¶ Uerū tn̄ hͦ nō impedit qͥn date ſint petro tanqͣꝫ monar che legitimiſqꝫ ſucceſſoribꝰ ſuis. pͥncipaliꝰ tn̄ eccl̓ie. Primo rōe indeuiabilitatis. quia porte īferi nō p̄ualebūt aduerſus eā. nec de ficiet fides eius. nō ſic de papa. Scd̓o rōe De poteſtate regulabilitatis. qm̄ hꝫ regulare vſum ptā tis papalis. nō ſic ccōuerſo. Tercio ratōne multiplicitatis qm̄ eccl̓ia ꝯtinet ptātē quā libet eccl̓iaſticā/ etiā papalē. nō ſic papa p̄ẜ tim in extēſione. Quarto rōne obligabilita tis. qm̄ eccl̓ia pōt ꝯdere leges obligantes ⁊ regulātes etiā ip̄m papā tam qͦ ad ꝑſonaꝫ/ qͣꝫ reſpectu vſus ptātis. Non ſic ecōtra po teſt papa iudicare totā eccl̓aꝫ vel vſum ſue ptātis limitare. īmo ſi papa condat leges ⁊ canones videt̉ obſeruandū illud qd̓ ſnīali ter dic̄ Augꝰ. Leges inſtituunt̉ cuꝫ ꝓmul gant̉. Firmant̉ aūt cū moribꝰ vtentiū ap probant̉. Hoc em̄ dicit̉ ad repͥmendum p̄ ſumptōneꝫ qͦrundā ſummoꝝ pontificū vl̓ eis adulantiū. qͥ vident̉ voluiſſe debere ſer uari ꝓ regula immutabili de papa reſpectu cuiuſlibet ꝓuīcie vel totius eccl̓e. Qd̓ pla cuit pͥncipi legis habet vigorē. qͣſi nullū ſu S pereſſet examē ſup̄mū. ¶ Addita eſt ꝟ̓o ꝓ in obedientiū coertōe penalis excōmunicatio Et ſunt qͥ dicūt penā hāc eſſe vltimā quaꝫ infligere poſſit eccl̓iaſtica ptās iuriſdictio nis ex inſtitutōe xp̄i ſola pͥmaria. ſic ꝙ non extendit̉ ad incarceratōeꝫ. nec vt aliqͥs ad iudicet̉ morti vel flagello corꝑali. ſꝫ facit hͦ eccl̓iaſticus dū facit ex ꝯceſſione pͥncipuꝫ. quēadmodū multā ob eoꝝ deuotōeꝫ iuriſ dictōis tꝑalis auctoritatē clerus accepit. q̄ nihilominus iuriſdictio vel cēſura dr̄ ſpūa lis ſicut ⁊ eccl̓iaſticoꝝ bōa tꝑalia. ꝓpt̓ dedi catōeꝫ ⁊ applicatōꝫ ad eos qͥ mīſtrat eccl̓e. ſicut panes ꝓpoſitōis pͥmitie ⁊ decime. va ſa inſuꝑ templi veſtes ⁊ ſil̓ia dicebant̉ in le ge veteri ſacra vel ſctā. ſic ⁊ noua lex hoc re tinet. ¶ Ac ꝓinde ꝯſurgit ꝙ eccl̓iaſtica cēſu ra qua xp̄s ꝯtulit ⁊ ꝓmulgari voluit vbi pͥ us Math̓. xviij. ꝯſequēter poſtdotatiōem eccl̓ie in bonis tꝑalibꝰ applicata ē ad defen ſionē coerciuā volentiū vēdicare ſibi. vel ī pedire temꝑalitatē hmōi. ꝑ excōicatōes vi delꝫ ⁊ interdicta q̄ pena vel cēſura videt̉ pͥ mitus īſtituta ꝯͣ ꝑtinaces ſciſmaticos ⁊ he reticos ⁊ alios īcorrigibiles vicioſos. Cui legi tanqͣꝫ diuīe ⁊ naturali papa ſubijcit̉/ ſic̄ ⁊ frater ē potēs delinq̄re. Hec aūt applica tio gladij ſpūalis. ad defenſionē temꝑaliuꝫ ſi ꝯfuſionē magnā in eccl̓ia. ſi vilipenſionē vel ꝯtēptū euāgelice huiꝰ cēſure ſue q̄ eſt ex cōicatiōis gladius extreme formidabilis. Si deniqꝫ laq̄os aīabꝰ multoꝝ magis qͣꝫ ſalutē ſpūalē induxerit vel īducat exꝑiētiā teſtē voco. Itaqꝫ ſic̄ tꝑalitas addita ē eccl̓e ꝓ dote ſua. videri pōt aliqͥbꝰ/ ꝙ ad eius de fenſionē ſil̓r addere ſuffecerat aduerſus īꝑe titores penā vel cēſurā tꝑalē/ vt ē mulcta tio pecuniaria vel corꝑalis detentio/ vel ar reſtatio bonoꝝ ꝓprioꝝ. Conſideratio quita Oteſtas eccl̓iaſtica iuriſdictōis T in foro īteriori q̄ nō ē ꝓpͥe coerci ua ſꝫ magis ſpōtanea qͦ ad ſubij ciētes ſe eiſdē. eſt ptās eccl̓aſtica ſuꝑ corꝑ xp̄i myſticū illuminādo ⁊ ꝑficiē do ip̄m ꝑ doctrinā ⁊ ſacr̄oꝝ mīſtratōem/ et purgādo ꝑ baptiſmi ⁊ pnīe ſacr̄a. ¶ Aduer tendū ē itaqꝫ ꝙ hec ptās iuriſdictōis q̄ ra dicalit̓ fundat̉ in ptāte ordīs ſacerdotalis ⁊ ep̄alis dū in ſua generalitate ꝯſiderat̉/ re ſpicit ml̓tipl̓r corpꝰ xp̄i myſticū. qd̓ ē fideli um eccl̓ia qͦs fideles oꝑtet ẜm tres actus hierarchicos regere. qͥ ſunt ẜm Dionyſiuꝫ purgare. illumīare. ⁊ ꝑficere. Purgare ꝑ in flictōeꝫ penalē excōicatōnis vel int̓dicti. ſi rebelles īueniant̉ qd̓ ſpectat ad iuriſdictōꝫ coerciuā de qͣ p̄dictū ē. qͣꝫuis hec purgatio fiat ꝑ baptiſmū ⁊ ꝑ ſacramentalē abſolutōꝫ nō tn̄ coerciue. Oportet inſuꝑ illumīare ꝑ p̄dicatōnem et doctrinā. Oportꝫ demū ꝑfi cere ꝑ alioꝝ ſacr̄orū miniſtratōnem. ¶ Por ro talis mīſtratio ſacr̄oꝝ nō habet ꝓ mat̓ia debita res ſolū inſenſibilesᵇ. ꝓut eſt ī ꝯſecra tione corꝑis chriſti. vbi ꝓ materia debita re qͥrit̉ ⁊ ſuffic̄ paniſ triticeᶻ et vinū. Nec r̄fert qͦ ad ꝯſecratōis neceſſitatē ſi panis ſit ip̄iuſ ꝯſecrātis vl̓ alterius. Secꝰ eſt in mīſtratōe ſacramentorū vbi reqͥrit̉ ꝙ ꝑſona cui fit mi niſtratio ſit mīſtrāti ſubdita/ p̄terqͣꝫ in ba ptiſmo qd̓ eſt neceſſitatis ſacr̄m nō iterabi le. Sil̓r in ſacr̄o ꝯfirmatōis et ordīs qui bus indelibil̓ character impͥmit̉ inde ſuffi cit de neceſſitate ſacr̄i nō tn̄ p̄cepti ſubiectō volūtaria ſuſcipiētis hec ſacr̄a ab illo qͥ cō ferre p̄t illa. peccant tn̄ dās atqꝫ ſuſcipiens ſi nō aſſit ſubiectio ꝑ ſuꝑiorē ordinata. Se cus aūt eſt in pnīe ſacr̄o/ vbi de neceſſitate ſacr̄i et p̄cepti reqͥritur p̄dicta duplex ſubie ctio iuxta ꝯmuniorē doctoꝝ ſentētiā. ſic ꝙ alicui nō dat̉ abſolutio etiā ſi dari tēꝑtetur. qꝛ mat̓ia deficit q̄ eſt pctōr ſubditus Sub ditus inqͣꝫ nedū volūtaria ſubiectōe ſꝫ alie na ſuꝑioris autoritate. Hoc rite ſtatuit pͥ mus legiſlator xp̄s. hoc eccl̓ia ſic elucida uit et tradidit ne ꝯfunderet̉ eccl̓iaſticuꝫ re gimē. et ne hierarchicus ordo quem tradit Eccleſiaſtica Pyoniſiꝰ talē eſſe vt īfima reducant̉ ad ſup̄ ma ꝑ media/ turbaret̉. ¶ Uidere ē igit̉ quē admodū ptās hͦ eccl̓aſtica iuriſdictōꝫ quā dā exigit cui ꝯuenit ꝙ libera ſit ⁊ ſpōtanea vere vel interp̄tatiue circa ꝑſonā in quā ex ercet̉ hͦ iuriſdictio. aut ſaltē ꝙ nō ferat̉ in in uitū. Quis eī diceret ꝙ aliqͥs īuitꝰ vel bap tizat̉ vl̓ ꝯfirmat̉ vl̓ abſoluit̉ in foro ꝯſcīe vl̓ ordinat̉. ⁊ ita de reliqͥs? Hīc ē ꝙ papa qui nulli ꝑſone ꝑticulari ſubeſt vt coerceri iuri dice poſſit ī exteriori foro. ſubeſt tn̄ qͦ ad iu riſdictōeꝫ hāc ānexā ordini ſacerdotali con feſſori ſuo ⁊ ordinatori ſuo ſi antea ſacerdoſ nō fuerat vn̄ ⁊ ab hoſtiēſi ꝯſecrat̉ ep̄o qͥ mi nor ē. ¶ Proficit aūt ſup̄ modū tal̓ diſtīctio duplicis iuriſdictōis coerciue.ſ. ⁊ nō coer ciue cuiꝰ igͦrātia vel īaduertētia gignit ꝯfu ſionē apud aliqͦs īfinitā. Nam cū vſus do ctoꝝ cōis hēat dicere ꝙ ptās ordīs eqͣlis ē in oībꝰ ſacerdotibꝰ ⁊ p̄latis. accipiūt ꝯſeq̄n ter occaſionē erroris ꝙ qͥlibꝫ ſacerdos poſ ſit quēlibet abſoluere. poſſit p̄dicare nō miſ ſus. poſſit eūchariſtia mīſtrare. Inuenimꝰ āt ꝙ hͦ iuriſdictōis ptās ꝓmiſſa ē apl̓is an̄ paſſionē xp̄i. Math̓. xviij. Amē dico vob̓. Quecūqꝫ ligaueritis ſuꝑ terrā erūt ligata ⁊ in cel̓ ⁊c̄. Et ꝓmiſſa fuit petro. Math̓. xvi. Tibi dabo claues regni celoꝝ. Sꝫ poſt re ſurrectōꝫ ſuā collata ē apl̓is qn̄ inſufflās in eos dixit. Accipite ſpmſctm̄ qͦꝝ remiſeritis pctā remittunt̉ eis ⁊c̄. Ioh̓. xxi. Et ibidem vltīo dictū ē petro. Paſce oues meas. ¶ Ad dita ē ſeu potiꝰ ꝯfirmata ptās p̄dicādi cuꝫ ptāte ꝯferēdi baptiſmū vl̓ potiꝰ iā date ptā tis executio iuſſa ē. Math̓. vl. Eūtes ī mū dū vniuerſuꝫ p̄dicate euāgeliū oī creature. baptizātes eos in noīe pr̄is ⁊ filij ⁊ ſpūſſcī. Un̄ lꝫ ī caſu neceſſitatꝭ qͥlibet viator bapti zare poſſit. hͦ tn̄ faciūt ex officio vel eccl̓aſti ca ptāte ſoli ſacerdotes. ¶ Huic āt ptāti iu riſdictōnis que in latitudine ſua ꝯſiderata nedū ad ſacramentū pnīe. ſꝫ ad alioꝝ ſacra mentoꝝ miniſtratōeꝫ ⁊ ad p̄dicatōeꝫ exten dit̉. annexa eſt ptās ius ſeu facultas accipi endi vite neceſſaria. Math̓. x. ⁊ Luc̄. x. qd̓ apl̓s ꝯfirmauit. i. Choꝝ. ix. Quia dignꝰ eſt oꝑarius mercede ſua. ¶ Cōſequent̓ fundat̉ in hac ptāte ſumēdi vite neceſſaria. rōnabi litas dotatōis eccl̓aſtice loco decimaꝝ ⁊ pͥ mitiaꝝ legis antiq̄. ¶ Deniqꝫ ptās faciēdi miracula ⁊ ſi videat̉ ānexa fuiſſe ꝑ xp̄m lico tia p̄dicādi v̓bū dei. qn̄ miſit diſcipulos ad p̄dicādū/ ⁊ dixit eis. Infirmos cura te. demonia eijcite ⁊c̄. Nihilominꝰ videt̉ hͨ ptās donū gͣtis datū. cōuenire potēs cuilibet ex fidelibꝰ. ꝓut ad edificatōeꝫ eccl̓ie iudicabit expediēs ſpūſſanctus qͥ diſtribuit ſingulis prout vult. Conſideratio ſexta. Oteſtas eccl̓iaſtica ꝯſiderari p̄t X ⁊ dꝫ tripl̓r. Uno mō formaliter in ſe ⁊ abſolute ſine reſpectu. Alio mō materialit̓ ſeu reſpectīe ꝓut applicat̉ ad hāc vel illā ꝑſonā iure legitīo. qd̓ cōit̓ fit ꝑ ꝯſecratōeꝫ ⁊ electiōeꝫ. qꝛ ſic̄ dic̄ apl̓s. Nemo ſibi aſſumit honorē. ſꝫ qͥ vocat̉ a deo tāqͣꝫ aarō. Ptās hͨ dr̄ inſtitutio mini ſtroꝝ tā actiue qͣꝫ paſſiue. Cōſiderat̉ tercio mō qͦ ad exercitiū vl̓ executiōeꝫ. qꝛ fruſtra eſt potētia ẜm ph̓m ſi nō hēat actu. ¶ Pro ficit hec ꝯſideratio q̄ diſtinguit et reſoluit modos loq̄ndi varios/ tā theologoꝝ qͣꝫ ca noniſtarū de eccl̓iaſtica ptāte. cuiꝰ reſoluti onis ignorātia vel inaduertētia falli plerū qꝫ facit ⁊ fallere. qm̄ aliter loquēdū eſt d̓ ec cleſiaſtica ptāte dū in ſe ꝯſiderat̉ formal̓r ⁊ abſolutē. alit̓ dū ꝯſiderat̉ material̓r ſeu re ſpectiue. aliterdū ꝯſiderat̉ qͦ ad exercitij vſū vl̓ executiue ſicut infra docebit̉. ¶ Notemꝰ p̄terea modos eſſendi ī. qͦs in metaphiſica poſuit Ariſto. qͦꝝ inaduertētia facit oberra re qͦſdā dū inqͥrit̉. In qͦ vl̓ in qͥbꝰ ſit plenitu do eccl̓iaſtice ptātis? Unus modꝰ eſſendi in; eſt ſicut pars ī ſuo toto. Aliꝰ ſicut totū in tegrale in ſuis ꝑtibꝰ. Terciꝰ ſic̄ ſpecies ī ge nere. Quartꝰ ſicut genus in ſpecie. Quītus ſicut forma in mat̓ia. q̄ forma triplex eſt. eſ ſential̓ accidentalis ⁊ mathematical̓. Se ctus ſicut effectꝰ in ſua cauſa efficiēte diri gēte vl̓ regēte. vt regnū eſt ī rege. Septimꝰ ſicut ordinata in finē ſunt ī ſuo fine. quēad modū virtus in btītudine. Octauꝰ ſicut lo catū ī loco. ¶ Ex qͣ ꝓtinus diſtinctōe mani feſtū ē ꝙ ẜm ꝗdruplex genꝰ cauſe qͣdruplex reꝑitur ⁊ adaptat̉ modꝰ eſſendi in; licꝫ ad dant̉ ⁊ alij. ¶ Subiūgamꝰ iteꝝ diſtīctōem de vſu ptātis eccl̓iaſtice. Eſt enī vſus aliqͥſ licitꝰ et ratꝰ. Eſt vſus illicitꝰ et ratꝰ. Eſt v ſus licitꝰ et nō ratꝰ. Eſt vſus illicitꝰ ⁊ irritꝰ Exēplū primi dū ſacerdos ꝯſecrat vel ab ſoluit cū circūſtantijs oībꝰ ad hͦ reqͥſitis de neceſſitate vl̓ ſacr̄i vel p̄cepti. Exēplū ſecū di dū ſacerdos ꝯſecrat ī pctō mortali vl̓ cū trāſgreſſiōe p̄cepti. Exēplū tercij dū ſacer dos qͣꝫtū in ſe eſt bona fide ⁊ intētiōe credit h 2 De poteſtate abſoluere cōfitentē ſibi vtens in hͦ bn̄ claui bus. qͥ ꝯfitens qꝛ mētit̉ ī ꝯfeſſiōe ſua vl̓ obr cē ſecreto ponit nequaqͣꝫ abſoluit̉. Exēpluꝫ qͣrti in caſu priori ſi ſacerdos ſciēter q̄rit vti clauibꝰ erga aliquē. cuiꝰ fictōeꝫ agͦuerit. et qͥ nequaqꝫ ſibi ſubiectuſ ē. ¶ Colligit̉ ꝯſeq̄r ter alia diſtīctio valēs ad intelligētiā p̄miſ ſoꝝ et ſequentiū dū q̄rit̉ an ptās eccl̓iaſtica ſit eqͣlis in oībꝰ. Quia q̄rit̉ d̓ ptāte vl̓ facti l̓ iuris Facti ſic ꝙ dū attēptat̉ fieri fit ſiue be ne ſiue male. Iuris ꝟo dū bn̄ fit iuxta alle gatū. Id poſſumꝰ qd̓ d̓ iure poſſumꝰ ¶ Re dit aūt hec diſtinctio ad alterā p̄tactā de ne ceſſitate duplici ī conſecratōe corꝑis chriſti Qm̄ altera ē ſacr̄i. altera ē p̄cepti. Et hec ſi militer diſtinctio p̄t extendi ad eccl̓iaſticaꝫ ptātem ſuꝑ corpus chriſti myſticū quo ad mīſtratōem ſacr̄oꝝ q̄ characterē impͥmunt. ſicut ſūt baptiſmꝰ. ꝯfirmatio ⁊ ordo. qm̄ ſi cut in ptāte ordīs ſuꝑ corpus xp̄i veꝝ ſuf ficit aliqͥd de neceſſitate ſacr̄i. qd̓ nō ſufficit de neceſſitate p̄cepti. qꝛ peccat qͥ ꝯͣ vl̓ p̄ter ordinationē eccleſie ꝯſecrat. Sic inuenimꝰ in ptāte eccl̓iaſtica ſuꝑ corpus xp̄i myſticū p̄ẜtim qͦ ad mīſtratōem triū ſacroꝝ que di cta ſunt. ¶ His diſtinctōibꝰ et alijs q̄ predi cta ſunt attētis poſſet ſtatim īueſtigari qͥd ⁊ in qͦ ſit plenitudo eccl̓iaſtice ptātis. Nihi lominus antea iuxta pͥorē diſtinctōꝫ trimē brem tres aſſignabimus ꝯſideratōes. ſep timā octauam ⁊ nonā. ¶ Conſideratio. Vil. Oteſtas eccl̓iaſtica ſi ꝯſideret̉ in ſe formalit̓ ⁊ abſolute ip̄a in ſe ē inua riabil̓/ et eadē a pͥncipio naſcentis eccl̓ie vſqꝫ in finē ꝑſeuerat. ¶ Eccleſia ſiqui dem dū ſic ꝯſiderat̉ in ſuis ꝑtibꝰ eſſentiali alibꝰ et ꝑmanentibꝰ. q̄ ſunt papatꝰ. cardīala tus. patriarchatꝰ. archiep̄atꝰ. ep̄atus. ſacer dotiū hꝫ integrari ex his oībꝰ/ ſic ꝙ ablata penitꝰ vna tali ptāte. iā nō maneret eccleſia ꝓut a xp̄o ſeminal̓r. et velut in qͦdā germīe ſuo ꝑfecte fuit inſtituta. vt ſi papatꝰ ꝑ ima ginatōem p̄ſcindat̉ a reliqͥs ptātibꝰ inferio. ribꝰ id quod ſuꝑeſt nō dicit̉ eccl̓ia. Propte rea q̄rere ſi papal̓ auc̄tas ſit maior qͣꝫ eccl̓ia vel ecōuerſo redit in idē ac ſi peteret̉. nonne totū eſt maiꝰ ſua ꝑte. vl̓ pars minor ſuo to to. ¶ Proinde ſeqͥtur ꝙ ſi generale ꝯcilium rep̄ſentet vniuerſalē eccleſiā ſufficiēter et in tegre/ neceſſe ē vt includat auc̄tē papalem. ſiue papa ſit ſiue d̓ſierit eſſe ꝑ mortē natura lem aūt ciuilē. Sic dicimꝰ de ptāte roma ne eccl̓ie vel ſacri collegij. Sic de ptāte epi ſcopali. ſic de ſacerdotio quod ē ptās cura toꝝ qͥ ſunt in eccl̓ia p̄lati minores. ¶ Si ve ro vellet aliqͥs curioſus inqͥrere. qͣlit̓ hꝫ fie ri tal̓ abſtractio ptātis eccl̓iaſtice. Et ſi ſit aliqd̓ vniuerſale reale ſpecificū ⁊ qͥdditati uū p̄ter omnē oꝑatōem intellectꝰ. ſicut inqͥ rit̉ de aīalitate ⁊ hūanitate r̄mittimꝰ ad me taphiſicā. Concedimꝰ itaqꝫ ꝙ abſtrahētiū nō eſt mendaciū ẜm Ariſt. licꝫ negauerimꝰ hec vniuerſalia realia. ſicut nec mathemati ci mentiūt̉. ſiue puncta ſint realit̓ ſiue non. ¶ Unde dicimꝰ qͣntum nobis hic ſatis ē ꝙ vniuerſalitas eſt in oꝑatōne ⁊ abſtractione quā facit intellectꝰ ex rerū ſingulariū exteri ori cognitōe videndo qͣliter ip̄e res adinui cem ꝯueniūt vl̓ differūt eſſentialit̓ vl̓ acci dentalit̓. vt ꝙ qͥlibet hō ꝯuenit eēntialiter ī hoc cū altero ꝙ eſt aīal rōnale. qd̓ intellectꝰ attēdens abſtrahit innata ſibi v̓tute ſimili udinē hanc. q̄ nō ē extra niſi ſingulariter in ſingulis hoībꝰ. et denudat eā a loco. a tꝑe. ⁊ ab omni generalit̓ accidentiū ꝯfuſiōe. ⁊ ita remanet vniuerſal̓ ⁊ abſolutꝰ ꝯceptꝰ hoīs i anima. qͥ nihilominꝰ originat̉ ex rebꝰ ad ex tra ſingularibꝰ. Sic de eccl̓iaſtica ptāte ſen tire poſſumꝰ dū in ſe formaliter ⁊ abſolute ꝯſiderat̉. Omnes enī ſacerdotes ꝯueniūt ī ſacerdotio. oēs ep̄i in ep̄atū. ⁊ ita d̓ reliquis ¶ Queret forte aliqͥs qͦ pacto eccl̓ia roma na dicat̉ eadem iſto mō cū ab initio fuerit petrꝰ in antiochia? Rn̄ſio facil̓ eſt. fiat ab ſtractio tal̓ a cōnotatione loci. ⁊ dicamuſ ꝙ eccleſia romana ē illa dyoceſis ꝓuīcia vl̓ ſe des q̄ peculiarit̓ habꝫ regi ꝑ auc̄tē papaleꝫ ⁊ eam ꝯplectit̉. ſic ꝟitatem hꝫ vulgata vox vbi papa ibi roma. Nec in dubiū v̓ti debꝫ qͥn iſto modo romana ſedes ⁊ eccleſia ſit ca put mr̄ et mgr̄a ceteraꝝ. qꝛ ſup̄mā petri po teſtatem includit Conſideratio. viii. Oteſtas eccleſiaſtica ꝯſiderata re ſpectiue ⁊ quodāmodo materialit̓ ꝓut applicat̉ ad hͦ vel illud ſuppo ſitū p̄t dici variabil̓ ⁊ auferibilis in caſibuſ multis. Hoc ꝑſpicuū ē qͦtidie dum fiūt im mutatōnes. nūc ꝑ nouā ꝯſecratōem. nūc ꝑ nouā electōem vl̓ inſtitutōem miniſtroruꝫ Ita ꝯſeq̄nter dicere poſſumꝰ de ptāte papa li ꝙ mutabil̓ ē ⁊ auferibil̓ ꝑ mortē naturalē Eccleſiaſtica ſaltē qͦ ad plenitudinē ſue iuriſdictōis q̄ de poſitio qͣlit̓ ⁊ ex qͥbꝰ cauſis fieri poſſit latiꝰ in alijs opuſculis aꝑtuꝫ eſt. ¶ Un̄ ſic̄ papa renūciare pōt papatui ⁊ dare libelluꝫ repu dij eccl̓ie etiā ſine culpa ip̄ius ſponſe lꝫ hoc facere nō debeat ſine cauſa. Sic eccl̓ia pōt hūc vicariū ſpōſi ſui dimittere ⁊ ei libelluꝫ repudij dare etiaꝫ ſine culpa ſua lꝫ non ſine cauſa. Exēplificauimus al̓s in ſex caſibꝰ in qͥbꝰ verus papa deponi pōt ex culpa ſua etiā vbi nō eſſet realit̓ hereticus ad intra qͣꝫ uis ad extra tal̓ iudicaret̉. Exēplificauimꝰ in alijs ſex caſibꝰ qͥbꝰ deponi pōt papa ſine culpa ſua lꝫ nō ſine cauſa etiā p̄ter liberā eiꝰ ceſſionē. Tractatulus intitulari pōt de au feribilitate pape ab eccl̓ia ⁊ incipit. Ueniēt aūt dies cū auferet̉ ab eis ſponſus. ꝓpterea breuitatis amor h̓ iſta nō repetit. ¶ Uerum ptātē hāc eccl̓iaſticā q̄ reſpicit inſtitutōneꝫ mīſtroꝝ eccl̓ie a ſummo vſqꝫ deorſuꝫ ꝯfun dit magna caligine cupiditas ambitioſa rens q̄ ſua ſunt ⁊ q̄ creſcētibꝰ bn̄ficioꝝ dota tionibꝰ īpudent̓ excreuit. ita vt vix diſcerni mō poſſit qͥd ex pͥmaria inſtitutiōe xp̄i vel inuariabili iure diuīo tenendū ſit in hmōi mīſtroꝝ ordinatōe. Mira ſiqͥdem qͦ ad vſū talis ptātis varietas inceſſit q̄ ex cronicis ſummoꝝ pontificū ⁊ ex tenore generaliū cō cilioꝝ decretaliū ⁊ decretoꝝ ſe oſtēdit. Nec eſt opuſculi pn̄tis ꝑ hec oīa diſcurrere. S dicamus hic alit̓ eſſe diſcernendū in eccl̓ia ſtica politia. dū eſt ordinata cōplete ſub qͣ dam explicatōe ꝑfecta ⁊ numeroſa mēbroꝝ ſuoꝝ ī miniſtris. ꝑ ſtatus. gradus. ⁊ officia Aliter dū ab initio firmata eſt eccl̓ia in ma gna tā eccl̓iaſticoꝝ qͣꝫ fideliū paucitate. ve ut in qͦdā ſeminario vel germine ſeu botro Potuit em̄ tūc rōnabiliter ſup̄mus ille pō tifex Petrus habere faciliter pn̄tiā ꝯcilij ge neralis ſic̄ in electōe Mathie ⁊ ceſſatiōe le galiū. Potuit ⁊ inſtituere mīſtros ꝑ diuer ſas ꝓuincias ⁊ loca de mādato ſuo. ſicut ad eū facilis patebat acceſſus. Nec vigebat a uaricia. qꝛ pͥmi pͥmo petebant̉ ad mortem. Que oīa ceſſant in hac tā copioſa fidelium multitudine poſt tot iura. tot leges. tot de creta ⁊ decretales ſummoꝝ pontificū ⁊ ge neraliū ꝯcilioꝝ editas ad regendā feliciter eccl̓iaꝫ. ¶ Suꝑpetit hͦ loco cōueniētiſſime ꝯſiliū Ietro datū Moyſi Exo. xviij. qd̓ ſic hꝫ. Stulto labore ꝯſumeris tu ⁊ populus tuus qͥ tecū eſt/ vltra vires tuas eſt negoci um. ſolus illud ſuſtinere nō poteris Sꝫ au di v̓ba mea ⁊ cōſilia mea ⁊ erit dn̄s tecum. Eſto tu ppl̓o in his q̄ ad deū ꝑtinēt vt refe ras q̄ dicunt̉ ad eū/ on̄daſqꝫ ppl̓o cerimo nias ⁊ ritū colēdi. viāqꝫ ꝑ quā ingredi de beant ⁊ opus qd̓ facere debeāt. ꝓuide autē de omni plebe viros potētes ⁊ timētes de um in qͥbus ſit veritas ⁊ qͥ oderint auarici am. ⁊ ꝯſtitue ex eis tribunos ⁊ cēturiones quinqͣgenarios ⁊ decanos qͥ iudicēt ppl̓m in oī temꝑe. Quicqͥd aūt maius fuerit refe rant ad te. ⁊ ip̄i faciliora tantūmō iudicent. Leuius qͦꝫ tibi ſit partito in alios onere. ſi hec feceris implebis imꝑium dei. ⁊ p̄cepta eius potueris ſuſtinere. ⁊ oīs hic ppl̓us re uertet̉ cuꝫ pace ad loca ſua. Quibꝰ auditis Moyſes fecit oīa q̄ ille ſuggeſſerat. ¶ Edo ꝓ cemur ex hac ſcriptura calamo dei ſcripta( de multis. Spāliter ꝙ ſi Moyſes loquēs deo familiariter ſic̄ amicus ad amicū obe diēter audiuit ꝯſiliū gentilis hoīs in regi mine totiꝰ ſynagoge. qͣꝫto magꝭ dꝫ hͦ ſūmuſ pōtifex ad dictamē totiꝰ eccl̓ie vl̓ generaliſ ꝯcilij ſuo noīe. ¶ Rurſus ſi iudicia minora reprobant̉ ī moyſe videamꝰ ī ſūmo pōtifi ce ⁊ curia ſua qͥd de tot ꝓphaniſſimis ⁊ īdi gniſſimis cauſaꝝ ⁊ litigioꝝ ꝯtinuiſ ⁊ anxijſ occupatōibꝰ? Quid de bn̄ficiorū qͦrūcūqꝫ etiā minoꝝ collatōibꝰ ⁊ ſignatōibꝰ māu pa pe? Quid de annataꝝ exactōibꝰ. Quid de ī numeris ſil̓ibꝰ dicēdū iudicabit̉ r̄licta om̄i cura ſollicitudīe vel ſtudio de om̄i eo quod ſpūale eſt. qd̓ diuinū ē. quod deniqꝫ fidē cō cernit ⁊ religionē xp̄iana. ¶ Cōcludimꝰ tā deꝫ ex dato moyſi ꝯſilio et p̄cepto legꝭ Deū tero. xviij. ⁊ ex inſtitutōe chriſti Mat. xviij ꝙ nll̓a fuit hactenꝰ nec erit in poſteꝝ ꝑnicio ſior peſtis in eccl̓ia qͣꝫ omiſſio generaliū cō ciliorū et ꝓuincialiū. vl̓ in re ip̄a vl̓ auctori tate. Auc̄taſ itaqꝫ nulla erit ſi ſolꝰ ſummꝰ pō tifex oīa velit inferiorū eccl̓iaſticorū vſurpa re īſtitutōes. iura. ſtatꝰ. gͣdus et officia Me minerit itaqꝫ ſūmuſ pontifex datā ſibi a d̓o ptātem ſup̄mā in eccl̓ia ad edificatōeꝫ eius ꝓut ſapiēs iudicabit. Iudicat aūt ſapiens de ptātis vſu variabilit̓ inuariabil̓ exiſtēs ſicut eſt generale ꝯciliū. ⁊ hͦ ꝓ tempoꝝ/ loco rū reliqͣrūqꝫ circūſtantiaꝝ diuerſa qͣlitate. Teneat gͦ ſuū iudiciū et maneat eccl̓iaſtica politia optimo regimine. qͣle fuit ſub moyſe gub̓nata. qm̄ mixta fuit ex triplici politia. Regali in moyſe Ariſtocratica in. lxxij. ſeni oribꝰ. ⁊ in tymocratica dū de ppl̓o et ſingul̓ tribubꝰ ſub moyſe rectores ſumebāt̉. ¶ Sꝫ De poteſtate opponūt plurimi nolentes ad ordinarios remitti miſtroꝝ eccl̓iaſticoꝝ inſtitutōes ne qꝫ ꝑ electōeꝫ neqꝫ ꝑ collatōeꝫ. Exꝑtū eſt inqͥ unt ꝙ turbarēt oīa venderēt diſſiparēt. par tim cupiditate carnali. ꝑtim ſeculari ptāte tracti. de lr̄aꝝ qͦꝫ ſtudijs actū eſſet. Ueꝝ in ꝓmpto eſt rn̄ſio/ corrigeret ſummus ponti fex abuſus hmōi. ⁊ auctoritatꝭ ſeueritate ſu prema vigilāter adhibita poneret aſꝑa ī vi as planas. deponeret potentes intruſos de ſede. ⁊ exaltaret humiles ſine p̄ce vel mūere Hoc ē em̄ architectoris officiū. Dū ꝟo pec cat in his ſummus pōtifex/ qͥs miniſtrorū corrigere/ vel p̄ſumet vel poterit? Dices ꝙ hoc poterit generale ꝯciliū. Uide quia nec crebro nec faciliter habet̉. Uix em̄ ſtatuit li benter aliqͥs ſibi correctōis iudiciū. Deni qꝫ ſi ꝓpter abuſus ordinarioꝝ in miniſtro rum inſtitutōe putēt aliqͥ ſublatū eſſe ab eiſ dem hoc exercitiū. ſil̓eꝫ in papa rōnē. ꝙ ab eo debeat vſus tolli nūc inueniri dr̄ ab alijſ maxīe dū recipit annatas. qm̄ ex hac cōpu la qͣꝫdiu ꝑſeuerauerit oriet̉ ineuitabiliter le proſa peſtis ſymonie inficiēs ſua ꝯtagione nedū caput. ſed pene ſingula eccl̓ie mēbra. Suꝑeſt vt apponatur ſicut apponi querit̉ in reformatōe ꝓuiſio. Conſideratio nona Oteſtas eccl̓iaſtica ſi ꝯſideret̉ qͦ V ad vſum vel exercitiū. illa muta bilis ē ⁊ multipliciter variabilis ¶ Hec ꝯſideratio cū duabꝰ p̄ce dētibꝰ ſoluit ꝓtinus q̄ſtionē hāc. Si ptās eccl̓iaſtica ſit immediate a deo. vel mediate ab hoībꝰ? Nā ꝯſiderādo eccl̓iaſticā ptātem pͥmo mō ꝯcedendū eſt abſqꝫ vlla dubitatio ne ꝙ illa fuit ⁊ ē īmediate a deo homīe xp̄o ſic ꝙ a nullo altero fuit inſtituta. Nec ꝯgre gatio totiꝰ vniuerſitatis hoīuꝫ. ſecluſo xp̄o docuiſſet ſibi ptātē hmōi inſtituere. quēad modū potuit vel poſſet inſtituere ſibi ptātē imꝑialē ſuꝑ omēs. ptātē regalē. ptātē duca tuū. comitatuū ⁊ baroniaꝝ. ⁊ ita de reliqͥs ptātibꝰ pure ſecularibꝰ. Nō aūt potuiſſet ſi bi inſtituere ſacerdotiū nec papatū. ſicut hꝫ eccl̓ia. Nec ſil̓r deſtituere ſicut nec mutare legē xp̄i. q̄ mutatio ſequit̉ de neceſſitate ꝓut arguit apl̓s ꝙ trāſlato ſacerdotio neceſſe eſt vt legis trāſlatio fiat. ¶ Si ꝟo ptās eccl̓ia ſtica ꝯſideret̉ ſcd̓o mō tūc in pͥncipio naſce tis eccl̓ie collata ē īmediate a deo tā petro qͣꝫ apl̓is ⁊ diſcipul̓ qͥbus īmediate xp̄s cō tulit ſacerdotiū ſuꝑ corpꝰ ſuuꝫ veꝝ ⁊ ſuper myſticū. Unde ⁊ apl̓s dicit ſe recepiſſe euā geliū nō ꝑ hoīem. ⁊ ſil̓r myſteriū ⁊ mīſtrati onem corꝑis xp̄i. Ego inqͥt accepi a domi nō qd̓ ⁊ tradidi vob̓ ⁊c̄. ¶ Et ita ꝯn̄t̉ ꝓba bile ē ꝙ ſicut xp̄s īmediate ꝯtulit hāc ptātē pͥmitꝰ ſuis apl̓is ⁊ diſcipul̓. applicādo.ſ. eā iſtis ⁊ nō alijs. ſic ⁊ īmediate ꝯceſſit vſum actū vel exercitiū. qꝛ dans formā dat cōſe q̄ntia ad formā. ¶ Dicimꝰ tandē his nō ob ſtantibꝰ vel ita ſe habētibꝰ ꝙ ſucceſſores pe tri ⁊ alioꝝ apl̓oꝝ de cōi lege ſecluſo miracu lo vl̓ noua reuelatōe/ fuerūt ⁊ ſūt īſtituti me diate ꝑ hoīes. vt p ꝯſecratōem ⁊ electōꝫ vel aliā inſtitutōem. Uſum ſil̓r vel exercitium receperūt atqꝫ recipiūt mediate ꝑ hūanum myſteriū vl̓ ꝯceſſionem. ¶ Et forte quo ad A vſū vel exercitiū ptātis eccl̓iaſtice ſic euenit ip̄is etiā apl̓is et diſcipulis ꝙ poſt imme diatā ꝯceſſionē vtriuſqꝫ.ſ. ptātis et vſus fa ctā a chriſto poſtmodū creſcēte nūero fide liū fuit ad tollēdū ſciſma ⁊ ad exēplar dādū poſteris limitatio facta taliſ ptātis qͦ ad v ſum/ et hͦ ꝑ petrū ſummū pontificē de con ſenſu totiꝰ eccl̓ie pͥmitiue vel general̓ ꝯcilij vt nō qͥlibet poſſet in quēlibet vti ptāte ſua attenta xp̄i ordīatiōe pͥmaria qͣ voluit eccle ſiā ſuā regi principaliter ſub vno et ab vno monarchice. ſicut ē vna fides. vnū baptiſ ma. et vna eccl̓ia. vnitate capitis tā pͥmarij qͣꝫ vicarij. qm̄ iſte ē optimꝰ pͥncipatꝰ. p̄ẜtiꝫ in ſpūalibus ad ꝯẜuationē vnitatis fidei. ad quā obligant̉ oēs. Non ſic aūt ē de legi bꝰ ciuilibꝰ ꝙ debeāt eſſe ſil̓es et eedē apud oēs natōes propt̓ varietatē morū ⁊ ꝯditio nū in diuerſis ꝓuincijs. Qm̄ inſuꝑ gladiꝰ eccl̓ie ſpūalis eſt vicꝫ excōicatio que p̄t ex tendere ſe qͣntūlibet in longinqͣs nationes. Aliter eſt de gladio materiali. Propt̓ea nō oꝑtuit nec forſitā expediuit ꝙ in tꝑali ptā te eſſet vna ꝑſeuerās monarchia ꝑ orbe vni uerſū. ſicut de ſpūali ptāte p̄dicimꝰ inſtitu tum fuiſſe iure diuino pͥmitꝰ in ꝑſona petri Ioh̓. vlti. Paſce oues meas. ꝓut ſctī docto res ⁊ eccl̓ia tenendū tradiderūt. ¶ Suma mus exēplū mat̓iale/ ꝯforme vt tradit Dio ny. ſpūali qd̓ inuenit̉ in ſole. qͥ fons lumīs eſt. nō illuminatꝰ ab alio corꝑe ſꝫ illumināſ Deinde ſunt aliqͣ q̄ ab eo illumināt̉ ⁊ ꝯſeq̄n ter illumināt. nōnulla ꝟo que illuminant̉ ſꝫ illuminādi v̓tute carēt. qm̄ in ipſis lux oc cūbit. ¶ Exemplū alid̓ eſt in angelica tripli ci hierarchia. vn̄ licꝫ qͦ ad naturā gr̄am et Eccleſiaſtica gl̓iaꝫ ſit qͥlibet angelus īmediate formatus a deo. nihilominus qͦ ad exercitiū actuum hierarchicoꝝ qͥ ſunt purgare. illuminare. ⁊ ꝑficere. Tres pͥmi ordines hierarchizāt nō hierarchizati ab alijs. Tres medij hierar chizant̉ ⁊ hierarchizāt. Tres infimi hiera chizant̉ ⁊ nō alios angelos hierarchizant. ¶ Papalis autoritas ſuo mō cū cardinali bus imitat̉ triplicē pͥmā. Alterā ꝟ̓o mediā imitat̉ pr̄iarchalis. archiep̄alis. ep̄alis ⁊ ſa cerdotalis autoritas in hn̄tibꝰ ſubiectos ſi bi. Qd̓ dr̄ ꝓpter curatos vl̓ etiā ꝓpter ſoloſ titulares ep̄os carētes plebe. Ultimi ſunt ī ſtar tercie hierarchie. qͥ hierarchizant̉ in ec cleſia ſꝫ nō alios autoritatiue hierarchizāt. quemadmodū ſunt populi ⁊ ſimplices reli gioſi ẜm Diony. Lōſideratō decima Oteſtas eccl̓iaſtica in ſua pleni tudine ē formalit̓ ⁊ ſubiectiue in ſolo Romano pōtifice. ¶ Sup ponit̉ itaqꝫ pͥmo ꝙ lꝫ aliqͥs poſ ſit eligi in papā nō ſacerdos. ſicut eligit̉ ali quis in ep̄m. Ip̄e nihilominus appellari n̄ pōt aūt dꝫ ſummus pōtifex niſi fuerit in ſa cerdotē ⁊ ep̄m ꝯſecratus. Et qͣꝫuis ex electi one poſſet aliqͥd iuriſdictiōis habere nō tn̄ hꝫ an̄ ꝯſecratōeꝫ in ep̄m plenitudinē eccl̓ia ſtice ptātis tā ordīs qͣꝫ iuriſdictōis vtriuſqꝫ qd̓ ꝑſpicuū ē ex terminis. ¶ Hic aūt cōſur git eqͥuocatio nō modica ꝓpter dn̄os iuri ſtas qͥ loquētes de plenitudīe ptātis papa lis ſolū loqͥ vident̉ de ptāte iuriſdictōis ex qua locutōe videt̉ hec abſurditas ſeqͥ ꝙ pu re laicus. īmo ⁊ femina poſſet eſſe papa et habere plenitudinē eccl̓aſtice ptātꝭ ¶ Suꝑ ponit̉ inſuꝑ ex iā dictis ꝙ ex inſtitutiōe xp̄i nullus in eccl̓ia dꝫ dare vel ſuſciꝑe gradus hierarchicos qͥ ſunt purgare. illuminare. et ꝑficere. ſi nō int̓ueniat vere vel interp̄tatiue auctoritas ſup̄mi hierarche/ vel mōarche in eccl̓ia ſctā dei qͣtenus in ea vitet̉ ꝯfuſio ⁊ optimo regimine gubernet̉ ad exemplar ec cleſie triumphātis. ꝓpter qd̓ dicit Ioh̓. in apocal̓. ſe vidiſſe nouā ciuitatē hierl̓m de ſcēdiſſe de celo. Et Moyſi dictū ē. Uide vt oīa facias iuxta exēplar qd̓ tibi on̄ſum ē in mōte. ¶ Supponit̉ rurſus illud ph̓i ꝙ acti ones ſunt ſuppoſitoꝝ. ¶ Tandē ex his p̄ce dentibꝰ poſſumus deſcribēdo dicere ꝙ ple nitudo ptātis eccl̓iaſtice eſt ptās ordinis ⁊ iuriſdictiōis q̄ a xp̄o collata ē ſuꝑnaturalit̓ Petro ſic̄ vicario ſuo ⁊ monarche pͥmo ꝓ ſe ⁊ ſuis ſucceſſoribꝰ legitīs vſqꝫ in finē ſeculi ad edificatōeꝫ eccl̓ie militātis. ꝓ ꝯſecutōne felicitatis et̓ne. ¶ Dicit̉ in hac deſcriptōe ſu pernaturalit̓ ad dr̄iaꝫ ptātū vel iuriſdictio num q̄ ſucceſſoribꝰ Petri potuerūt ꝯueni re ẜm leges hūanas ciuiles ⁊ politicas. vel dictamē iuris naturalis. qd̓ vult vt ſup̄mꝰ in aliqͣ politia gaudeat multis honoribꝰ et pͥuilegijs ſuꝑ alios vel ex ſpāli dotatōe ſeu donatōe pͥncipū ⁊ alioꝝ ſeculariū/ vel tan dē ex ip̄ius eccl̓ie ſeu ꝯcilioꝝ generaliū fa uorabili ꝯceſſiōe. ſic̄ cōitas ꝑfecta ſuo capi ti naturalit̓ dare pōt. Cuius ꝯceſſiōis vna fuit rō nō mala qͣtenus honoret̉ in interp̄ tādis iuribꝰ ⁊ emergētibꝰ qͦtidie dubijs cir ca regimen eccl̓iaſticū/ qꝛ facilior eſt recur ſus ad papā cū curia ſua. qͣꝫ ad ip̄m genera le ꝯciliū. Que cauſa mouit ab initio reges inſtituere. et eis ptātē leges cōdendi ⁊ inter p̄tandi tribuere. ¶ Hanc aūt diſtinctōeꝫ nō attēdentes aliqͥ putauerūt oīa q̄ nūc ſum mis pōtificibꝰ ꝯueniūt ꝯpetere ex primaria xp̄i inſtitutōe/ ⁊ īmutabili iure diuīo. quod falſū eſt. qm̄ ſtaret aliquē eſſe veꝝ papā ⁊ ꝑ fectū qͥ careret actualit̓ multꝭ talibꝰ pͥuilegi is et honoribꝰ in qͥbus nō ꝯſiſtit plenitudo eccl̓iaſtice ptātis/ qualē in petro fuiſſe de ſcripſimus. ⁊ quā nullꝰ hoīm p̄ter chriſtuꝫ īmo nec eccl̓ia tota ꝯferre potuit ita nec au ferre. ſicut in ꝯſideratiōe nona notatum eſt. ¶ Contēdunt nūc aliqͥ pollētes lr̄is ꝙ poſt C inſtitutas ꝑ generalia ꝯcilia regl̓as ſuꝑ ele ctōibꝰ faciēdis. et bn̄ficijs ꝑ ordinarios cō ferēdis iuxta fundatoꝝ intentōem quēad modū obẜuat̉ de iure patronatus apd̓ lai cos nequaqͣꝫ licitū fuit pape tales caſſare re gulas p̄ſertim ita general̓r et paſſim ꝑ reſer uatōes et aliter. ſicut viſum ē a centū annis vel vltra. Non licuit p̄terea facere tot et ta les nō obſtātias eorū q̄ ꝯſtituta ſunt in ge neralibꝰ ꝯcilijs. qͦt ⁊ qͣlibꝰ nō obſtantijs vti ſolet paſſim ī bullis ſuis. adeo qͥdem vt ale xander qͥntus inductꝰ ſit in p̄tēſis qͥbuſdaꝫ bullis ponere nō obſtantiā huiꝰ ſaluberri mi ac celebriter obẜuati ſtatuti. Oīs vtriuſ qꝫ ſexus. ¶ At ꝟ̓o rn̄dent alij nō ad origineꝫ eccl̓iaſtice ptātꝭ poſitā a iure diuino tantū dem ꝯſiderātes qͣntū reſpiciunt decretales cū gloſis allegatōibꝰ ꝯcordātijs ſine nūero doctorū vnius ad alteꝝ. vt ouiū gregi moſ eſt. Rn̄dent inqͣm ꝑ vnicū v̓bum ꝙ ſꝑ ītel lexit conciliū generale auc̄teꝫ ſūmi pōtificꝭ De poteſtate exceptā eſſe in omni ꝯſtitutōe ſua qͣlicunqꝫ. Nimiꝝ qꝛ poſuerūt iſti papalē auctoritatē ſupͣ ꝯciliū. aut ſaltē nō imparē. Eſt aūt cer tū apud eos ꝙ par in parē ⁊ minor in ſupe riorē non hꝫ imꝑiū. ¶ Bn̄dictꝰ aūt deus qͥ ꝑ hoc ſacroſanctum Cōſtantien̄. ꝯciliū illu ſtratū diuīe legis lumine dāte ad hoc ip̄m vexatōe pn̄tis ſciſmatis intellectum/ libera uit eccl̓iam ſuā ab hac peſtifera ꝑnicioſiſſi maqꝫ doctrina. qͣ ſemꝑ manēte ꝑſeueraſſet ſemꝑ ſciſma nutritū ab ea. Declaratū nēpe decretūqꝫ ē ꝙ ⁊ ſine papa generale ꝯcilium ꝯuocari. ⁊ a ꝯcilio papa iudicari certis ca ſibꝰ pōt. Ꝙ inſuꝑ hꝫ aucͣtoritateꝫ generale ꝯciliū p̄ſcribere leges ſeu regulas ẜm quas plenitudo ptātis papalis nō qͥdē in ſe q̄ ſꝑ eadē eſt/ ſꝫ in vſu ſuo moderāda regulādaqꝫ eſt. ¶ Neqꝫ putandū eſt inſuꝑ ꝯcilia genera lia ſic excepiſſe papalē aucͣtoritatē in ꝯſtitu tionibꝰ ſuis vt eidē ꝑmitteret̉ effrenis liber tas/ ea deſtruēdi leuiſſime/ q̄ tāta grauitate ⁊ digeſta ſapientū maturitate ꝯdita ſūt. In telligit̉ gͦ papalis auctoritas exceptio facta ꝓut occurrēs neceſſitas vel euidēs vtilitas poſtulabat. vbi ꝓtūc recurſus ad generale ꝯciliū nō patebat. Alioqͥn n̄ erat ibi vti ple nitudine papalis ptātis ſed abuti pleniſſi me. ¶ Utꝝ v̓o validū fuerit ⁊ ratū qͥcqͥd ex abuſū tali ꝓceſſit diffinire ſub vna generali tate nō audeo. Scio ꝙ multa fiūt inique multa inexpediēter. multa in deformatōem eccl̓ie q̄ tn̄ facta tenēt. Ceteꝝ videt̉ appone da ꝑ hoc ſacroſanctū generale ꝯciliū tal̓ de claratio ꝑ quā appareat qͦ pacto auctoritaſ papalis ⁊ quſqꝫ cognoſcat̉ excepta/ in ꝯſti tutōibꝰ vel iā factis/ vel de nouo ꝯdendis. qm̄ vt aiūt nō eſt ad p̄terita lex. Oīuꝫ deni qꝫ male geſtoꝝ p̄teritis tꝑibꝰ ceſſatio vl̓ an nullatio. neqꝫ facil̓. neqꝫ forte iuridica. ⁊ in D expediēs plane videret̉. ¶ Attēdant̉ regule que ſequunt̉ faciētes ad elucidatōeꝫ p̄cedē tiū de legū vel ꝯſtitutionum interp̄tatione. ¶ Prima leges hūane dant̉ ẜm illa q̄ vt in pluribꝰ accidūt. Qm̄ oēs caſus ꝑticulares enūerare ⁊ remediū ſpālis legis apponere neqꝫ poſſibile eſt hūano legiſlatori cuꝫ ſint in infinttū variabiles. ſꝫ nec expedit ꝓpter ꝯfuſiōꝫ faſtidioſiſſimā īmo ⁊ ꝑplexā. q̄ ex il la multiplicitate ꝯſurgeret. Erit aūt lex ẜm Iſido. honeſta iuſta poſſibilis ẜuari. ⁊ ẜm ꝯſuetudinē patrie. loco tꝑiqꝫ ꝯueniens ne ceſſaria. vtil̓ manifeſtaqꝫ. ne aliqͥd ꝑ obſcu ritatē in captōe ꝯtineat nullo pͥuato cōmodo. ſꝫ ꝓ cōmuni ciuiū vtilitate ꝯſcpͥta. ¶ Al tera regula. Leges hūane q̄ ferunt̉ genera liter pn̄t ⁊ debēt exceptōeꝫ reciꝑe dū deficit rō legis. qn̄ videlꝫ legiſlator ſi adeſſet. vel a lius prudēs int̓rogatus/ exciꝑet a generali ꝯſtitutōe caſum ꝑticularē. qͥ talit̓ aūt taliter occurreret. Hec aūt exceptio multipliciter noīat̉. qn̄qꝫ epikeia. ſic̄ ab Ariſtotele. qn̄qꝫ iuris interp̄tatio. ſic̄ a legiſtis. qn̄qꝫ diſpen ſatio. ſicut a canoniſtis. qn̄qꝫ bona fides. ſi cut a politicis. dicentibꝰ bonā fidē eſſe vbi nō ſil̓at̉ vnum ⁊ aliud agit̉. qn̄qꝫ dicit̉ eqͥ tas ſic̄ ait ꝓph̓a dn̄o. Omīa mādata tua eqͥ tas. hoc ē. ẜm eqͥtatē implenda. ¶ Tercia re gula. Triplex inuenit̉ iuris interp̄tatio vel exceptio. Quedā ē iudicialis ptātꝭ ſpectās ad legiſlatorē ⁊ iudices. quēadmoduꝫ dici ſolet. Cuius ē ꝯdere eius ē interp̄tari. Que dam ē doctoralis auctoritatis/ ſpectans ad illos qͥbꝰ data eſt auc̄te ſūmi pōtificꝭ licen tia interp̄tādi ſcholaſtice iura. vl̓ qͥ ſuꝑ his interp̄tādis ſcīa pollēt arte vl̓ exꝑientia. iu xta illud. Cuilibꝫ exꝑto in ſua ſciētia credē dū ē. Et iteꝝ. Unuſqͥſqꝫ bn̄ iudicat de qͥbꝰ nouit. Quedā interp̄tatio ē īeuitabil̓ neceſ ſitatis. potēs cadere circa quēlibꝫ. dū certi tudīal̓r videt imminēs ꝑiculū ſuū niſi vim vi repulerit ⁊ egerit ꝯͣ generalia v̓ba legis. qͦ caſu eſt ſine culpa apd̓ deū. qͣꝫuis dolere debeat ꝙ incidit in hāc neceſſitatē. Et ſi do cere p̄t legitimis teſtimonijs apd̓ iudicem hūanū abſolutus erit. aliter nō. qm̄ apd̓ il lud idē eſt de illis q̄ nō ſunt ⁊ q̄ nō apparēt ¶ Quarta regula. Iuris interp̄tatio ſeu diſ pēſatio vl̓ exceptio q̄ eſt iudicial̓ ptātis hͦ oꝑatur ꝙ agens ꝯͣ verba legis nō punit̉ a pud hoīes in ext̓iori foro. Sed apud deuꝫ in foro ꝯſcīe peccabit vterqꝫ.ſ. diſpenſans. ⁊ cū qͦ diſpenſat̉ ſi tal̓ nō fuerit qͥ diſpēſat qͣ lē deſcripſit chriſtꝰ fidel̓ et prudēs. Fideliſ ne ꝯmodū ꝓpriū fauorē vel honorē q̄ſiue rit derelicto diuīo vel ꝯmūi bono. Prudēs vt circūſpiciat̉ vndiqꝫ rō legis et legiſlato ris intētio. ¶ Eſt enī diſpēſatio ꝯmēſuratio ſeu diſtributio boni cōiſ. qͣle eſt lex ad ſingu los ẜm legis intentōem ꝓut circūſtātiaruꝫ varietas occurrerit. q̄ diſpēſatio ſi nō fideli ter ⁊ prudēter fiat eā appellat Bern̄. diſſipa tōem nō diſpēſatōem. intellige qͦ ad deuꝫ et ꝯſciētiam/ ſi hͦ ꝯſtiterit aut ꝯſtare debuerit. Tenet vero freq̄nter apud hoīes ẜm exteri ora iudicantes hec diſpēſatio ſi nō ꝯtineat errorē aꝑtum. Aut niſi fuerit ſuꝑiori lege ꝓ Eccleſiaſtica hibita/ quod dicit̉ ꝓpter ſtatuta fieri poſſi bilia circa papalis vſum ptātis ꝑ generale E conciliū. ¶ Quinta regula. Iuris interp̄ta tio vel exceptio q̄ eſt doctoralis auctoritatꝭ releuat plurimū nō obediētes nudo legꝭ ꝟͥ bo/ tam qͦ ad iudicia forēſia. ſicut eſt ab ex penſis releuatio. qͣꝫ in foro ꝯſciētie ⁊ diuino iudicio/ p̄ſertim dū ſunt doctores famati. plures ⁊ exꝑti in arte ſua. et in morū hone ſtate ꝓbati. Alioquin ſepe mentit̉ iniquitaſ ſibi dum corrupta eſt p̄ce vel p̄cio. Excecāt enim munera etiā oculos prudentiū. Et ſi credit̉ Ariſtoteli experientie verba loquēti. Malicia facit errare. nedū circa ꝯcluſiōeſ elongatas a primis principijs/ ſed in ipſiſ met principiorū moraliū ianuis. quemad modū reputabat̉ olim latrociniū apud al manos licitū/ teſte Iulio de bello gallico. Ac peccatū innaturale et ſordidū apd̓ Ro manos ẜm apoſtolū ad eoſdē. Et ita d̓ plu ribus hominibꝰ datis in reprobū ſenſum/ ꝓ varietate damnatōnis viciorū. ¶ Sexta regula. Iuris interp̄tatio exceptio vel diſ penſatio ſimilit̓ exigit dū fit altero p̄dictoꝝ modorū iudicialiter vel doctrinaliter ꝙ ha beatur duplex intuitus. vnus ad bonū di uinū et publicū. alter ad particulare ꝯmo dum illius pro quo fit iuris interp̄tatio vl̓ diſpēſatio. Euenit itaqꝫ ſepius ꝙ dū paſ ſim laxatur rigor legis ex quadā vt fingit̉ compaſſiōe ⁊ miſericordi cōdeſcēſiōe ad ali quos particl̓ares poſitos ſub lege. deperit ex altera ꝑte ſtabilitas et rigor diſcipline qͥ rigor eſt p̄cipue in om̄i lege ſeruādus. Do cuerunt hoc romani qui ꝓprios etiā filios occiderūt. qui in ſeip̄os rigorē legum ſuaꝝ exercuerūt. quatinꝰ diſciplina militaris et obediētia legalis inuiolata maneret. Docēt hoc fratres carthuſien̄. qui ſuꝑ eſu carniuꝫ vel nunqͣꝫ vel rariſſime diſpenſationē recipi unt. Ac ꝓinde diſciplina regularis viget a pud eos/ que quantū ſit collapſa apud reli iones quaſdā al̓s paſſim diſpenſatōibus tentes/ videre ſtupor ⁊ dolor eſt. Suꝑ qͣ re iā Bernardi pro tēpore ſuo querela naſci batur. Quid modo dicendū putabimꝰ de tam facili vt appellant diſpēſatōne ꝑ papā et p̄latos ſuꝑ iuramētis licitis. Suꝑ votꝭ rationabilibus. Suꝑ immenſa beneficio rum pluralitate. Suꝑ generali cōciliorū n̄ obſtantia. Suꝑ priuilegiorū et exemptio nū cōmune ius pͥuantiū conceſſiōe? Quis om̄ia dinumeraret ꝑ que nunc vigor eccl̓ia ſtice/ īmo ⁊ euāgelice diſcipline totꝰ ꝟe lan guit/ emarcuit. euanuit? Prouideat ſuꝑ oī bus ſacroſanctū hoc Conſtantien̄. ꝯciliū. ¶ Fundat̉ in hac radice ſtabilitas legum ꝙ conſuetudo eſt optima legum poſitiuaruꝫ interpres. ita ſi neqꝫ iuri diuino neqꝫ natu rali fuerit cōtraria. Fundat̉ et illud Ariſto telis politizantis. Non eſſe dandū p̄mium inuenientibus nouas leges. qͣꝫuis in ſe me liores extiterint. quoniā mutatio leguꝫ fre quens cauſat inſtabilitatē. neqꝫ ꝑmittit eaſ in cōſuetudinis fixa radice roborari. Hoc animaduertāt qui ad omnē motū capitis ad omne qd̓ bonū agi fantaſiatū fuerit con dere ſatagūt nouas leges/ penas penis ad ijcere quaſi ſuper omni re que bona eſt ſi fie ret bonū ſit et expediēs legem penalē adde re. Non enī reſpublica regit̉ ꝑ ſimile. ¶ Fū datur in eadē radice ratōnabilitas abolitio nis vel abrogationis quarūdam legū poſi tiuarū per oppoſitos mores ſubditorū qui verſi ſunt in naturā. ¶ Fundat̉ et rationabi litas permiſſionis quorūdam malorum/ nō vt approbentur ſed ne punita ruant in deterius. ¶ Fundatur et ius p̄ſcriptionis punientis ne fiant incerta dominia. negle ctores rerū propriarū ac iuſte tranſferenteſ etiam apud deum et conſcientiā tale domi niū in bone fidei poſſeſſorē et preſcriptoreꝫ legitimū. ¶ L ONAderatio. xi. Oteſtas eccleſiaſtica in ſua pleni F tudine eſt in eccleſia ſicut in fine. et ſicut in regulante applicatio nem ⁊ vſum hmōi plenitudinis eccleſiaſtice poteſtatis ꝑ ſeipſam vel per ge nerale conciliū ip̄am ſufficienter ⁊ legitime repreſentans. ¶ Conſtat vtiqꝫ datam fuiſſe Petro plenitudinē eccl̓iaſtice poteſtatis a chriſto ad edificationē eccleſie ſue ſicut cō formit̉ ad apoſtolū ponit deſcriptio ¶ Pro pterea loquit̉ Auguſt. cū alijs quibuſdam ꝙ claues eccleſie date ſunt nō vni ſed vnita ti. ⁊ ꝙ date ſunt eccleſie. Et hoc cōueniēter poteſt intelligi modis quos explicat conſi deratio. quoniā claues date ſunt ꝓpter ec cleſiam et vnitatē eius tanqͣꝫ ꝓpter finem. ¶ Poteſt etiam dici in eccleſia vel in conci lio hec plenitudo eccleſiaſtice poteſtatꝭ ne dum in ſe finaliter. ſed alijs duobꝰ modis. videlicet quo ad applicationem ad hanc vel illaꝫ perſonam. Et quo ad vſum regu De poteſtate lādū/ ſi fortaſſis ī abuſū v̓ti q̄reret̉. Cōſtat his tribꝰ modis plenitudinē eccl̓iaſtice po teſtatis eſſe in eccl̓ia. ⁊ ī generali ꝯcilio taqͣꝫ in gerēte vices eiꝰ. Et qͥdem de duplici mō pͥmo ⁊ ſcd̓o nō ē difficl̓tas. Sil̓r nec d̓ ter cio ſi ꝯſideremꝰ deſcriptōem plenitudīs ec cleſiaſtice ptātis vbi ponit̉ ꝙ data ē ad edi ficatiōem eccl̓ie. Cum igit̉ ſummꝰ pōtifex habēſ eā ſubiectiue ſit peccabil̓ ⁊ poſſit hac ptātē ī deſtructōꝫ velle ꝯuertere. Sil̓r ſacꝝ collegiū qd̓ ei datū ē ⁊ coaſſiſtit qͣſi cōitaſ a riſtocratica. nō eſt ī gr̄a vel fide ꝯfirmatuꝫ. ſuꝑeſt vt aliqͣ ſit relicta inobliquabil̓ ⁊ īde uiabilis regula ab optīo legiſlatore chriſto ẜm quā poſſit abuſus hmōi ptātisˡ repͥmi dirigi atqꝫ moderari. Hec aūt regula eſt vl̓ eccl̓ia vl̓ generale ꝯciliū. Unde cū mediuꝫ virtutis alit̓ nō habeat̉ niſi ꝓut ſapiēs iudi cabit. final̓ reſolutio ad hāc ſapīam fiet ad eccl̓iam vbi eſt ſapiētia indeuiabil̓ vl̓ ad ge nerale conciliū. ¶ Hic fundant̉ ea ml̓ta q̄ ꝑ hͦ ſacꝝ ꝯciliuꝫ ⁊ ꝯſtituta ⁊ practicata ſunt. Ut ꝙ papa iudicari p̄t et deponi ꝑ cōciliū Ꝙ eidē ī regulatōe ſue ptātis qͦ ad vſū ſub ijcit̉. et ſibi p̄t dici. Cur ita facis? ⁊ ita d̓ pl̓i bus q̄ recollecta ſunt in illo ẜmōe. Proſpe rū iter faciet nobis deꝰ. ¶ Poſſumꝰ ad hāc ꝯſideratōem addere ꝙ plenitudo eccl̓iaſti ce ptātis ſi ꝯſideret̉ ī ſua latitudine ip̄a nō eſt in ſolo papa. niſi quodāmō fontalit̓ ptā tiue ⁊ originaliter ſuo mō. Hec em̄ latitu do ptātis ꝯplectit̉ in ſe alias ptātes eccl̓ia ſticas collectiue a ſūmo vſqꝫ ad d̓orſū Et ē in eis plenitudo eccl̓iaſtice ptātis papal̓ tā qͣꝫ ꝑs integral̓ in ſuo toto. ⁊ ita nō ē maior vl̓ ſuꝑior ad totā eccl̓iam. ſicut nec ꝑs ma ior toto. Si ꝟo conſideretur hec plenitudo in ſua ſup̄mitate. tūc abſqꝫ vlla dubitatōne plenitudo eccl̓iaſtice ptātis papal̓ ſuꝑior ⁊ maior eſt ad reliqͣs. ſed iam illd̓ qd̓ r̄liquū eſt nullo pacto p̄t ꝯſtituere generale ꝯciliū. iuxta illud qd̓ dictū eſt pͥus ꝙ generale ꝯci liū in ſua ratōe formali īcludit de neceſſita te papalē auc̄tē. ſiue papa ſit ſiue nō ſit. qꝛ ſ papa ē ⁊ vult facere debitū ſuū de ꝯuocādo ꝯciliū certe dꝫ auctorizari ꝑ ip̄m. Si vero ꝑtinaciter renuit in deſtructōem eccl̓ie. iam tūc agendū eſt ac ſi nō eſſet. ⁊ remanet in eo cleſia poteſtas ſeip̄am ꝯgregandi et ſibi ꝓ uidendi ac ordinandi de ptāte papali. ſcd̓o ⁊ tercio modis qͦ ad applicatōeꝫ ⁊ ad vſuꝫ ſicut de capitulo ⁊ decano. vl̓ de vniuerſita te et rectore ſuo mō diceret̉. ¶ Sꝫ occurrit difficultas pͥncipalis qͥd mortuo papa vel eiecto poſſit ip̄m cōciliū? ¶ Pōt itaqꝫ primo ꝯſtituere ſibi papā vnū modo ſolito ꝑ electi onem dn̄oꝝ cardinaliū vl̓ alio modo ꝑ cō promiſſum vel p viā ſpūſſancti. ſi ꝓbabilit̓ ita ſperaret̉ poſſe fieri ꝙ oēs ꝯcordarent in vnū. Uel forte ꝑ expectatōem diuini mira culi ſicut fuit in electōe Matthie. Et d̓ hac pͥma ptāte ꝯcilij non eſt difficultas qͥn ſibi poſſit facere caput vnū ¶ Alia multa ſunt q̄ papa mortuo vel eiecto p̄t exercere ꝯciliū ꝑ ſeip̄m vel ꝑ organū aliquod vice omniuꝫ. quēadmodū ſepe practicatū eſt in hoc cōci lio de diuerſis ſentētijs ⁊ decretis reſpiciēti bus exercitiū iuriſdictōis coerciue ſicut in vocatōe et depoſitōe pape. ſicut in excōica tione ⁊ interdicto. relaxatōe ⁊ abſolutōe fa ctū eſt ī cauſa tridētina ⁊ Argētina. in qͥbuſ oībꝰ introducit̉ ſctā ſynodus loq̄ns decer nens diffiniēs. Sic inuenit̉ ī pͥmis ꝯcilijſ tꝑe apl̓oꝝ et aliorū. ꝙ ꝯciliū loquebat̉ ⁊ nō papa/ etiā dū viuebat. Unde dixerūt apo ſtoli et ſeniores Actuū.xv. ſcribētes acta il lius ꝯcilij. Uiſum eſt ſpūiſancto et nobis. Et ſil̓e notat̉ Act̉. vi. de ꝯuocatōne eccl̓ie ꝑ xij. apl̓os. et in cōcilijs generalibꝰ tales īue niunt̉ modi loquēdi. Placuit ſctō concilio Uel ꝯciliū diffinit. vel ſtatuit ſanctū cōci lium. vel ſacri auc̄te ꝯcilij. vl̓ Synodal̓ or dinatio vigeat Et ita in ſil̓ibꝰ. ¶ Deniqꝫ ter cio ſunt alia que nō poſſunt exerceri niſi ꝑ ſuppoſitū determinatū iuxta iā allegatū ꝙ actōnes ſunt ſuppoſitoꝝ. ¶ Circa que diſtī guendū eſt. qꝛ vel illa ſunt talia qͣlia nullus p̄t exercere niſi ſit papa. nec ꝑ ꝯmiſſionē nec alit̓. Uel ſunt talia q̄ ꝯmitti pn̄t ꝑ aliquē vl̓ aliqͦs ꝑ qͦs hͦ exerceri nō poſſꝫ ſꝫ aliꝰ capax eſt. Exēplū d̓ curato non ſacerdote qͥ p̄t cō mittere ſimplici ſacerdoti nō habēti plebeꝫ aliquā ꝙ ī cura ſua celebret miſſam ⁊ conſe cret. ꝙ audiat cōfeſſiōes et abſoluat. ꝙ mi niſtret euchariſtiā. et ita de rrliquis ſpectā tibus ad ſacerdotiū. Poterit igit̉ ſimilit̓ cō cilium cōmittere ſacerdotibꝰ vt agāt talia q̄ nec ꝯciliū ꝑ ſe nec illi ſacerdotes ſine ꝯmiſ ſione vel licentia ꝯcilij poſſent exeqͥ ſaltem licite. ¶ Quocirca reſtat cognoſcendū de il la ꝯditionali ſi ſit aliqͣ ptās in papa q̄ poſſit in aliquid in qd̓ nulla altera ptās eccl̓iaſti ca pōt attingere neqꝫ de facto neqꝫ de iure. Et videt̉ prima facie ꝙ nō iuxta cōiorē do ctorū ſnīam qͥ dicunt ptātē ordinis eſſe eqͣ lem in omnibus ſacerdotibꝰ comp̄hēdēdo Eccleſiaſtica more apl̓i ep̄atū ſub ſacerdotio Non enī vi det̉ ꝙ ſit aliqͥs actꝰ ordīs ī quē poſſit papal̓ auc̄tas. qͥn in illū poſſit de facto ptās epi ſcopal̓. Ceteꝝ d̓ poteſtate iuriſdictōis quō cunqꝫ fiat ẜmo videt̉ ꝙ ꝯciliū poſſit illam ꝯcedere ī defectu pape vt ī ſubijciēdo. A. e piſcopo tales ppl̓os qͣles voluerit ꝓ ſacr̄o rū licita ⁊ rata mīſtratōne. Et ita pͣcticauit hͦ ꝯciliū circa Samaytas legatos eis dan do. qͥ licite poſſent oīa q̄ ſunt ordīs ⁊ ſpūal̓ iuriſditōis. ¶ Proinde qͥd de largitōe indul gentiaꝝ tenendū ſit lectori interi cōſideran dū relinqͦ. ſi ſoliꝰ pape ꝯceſſiōe mediate vel īmediate tradi poſſint. Putāt aliqͥ ꝙ ptās hec reſpicit claues in foro pn̄īe. Propterea ꝯuenit ī eodē foro cuilibꝫ ſacerdoti/ maxīe ep̄o. ſi nō fuerit hec ptās a ſuꝑiore qͦ ad vſū limitata. aut ꝯuenit illi qͥ habꝫ cura cōitatꝭ eccleſie. ẜm Thomā. Cōciliū v̓o talē curā hꝫ. ¶ Porro iuxta hūc dicēdi modū p̄t oc currere ſcādalū trahēs ad hoc incōuenienſ ꝙ eccl̓ia poſſet bn̄ regi vſqꝫ in finē ſeculi ſi ne papa. vt ſi generale ꝯciliū daret licentiā oībus ep̄is ſacerdotibꝰ cuilibꝫ ſupͣ plebē ſu am abſqꝫ vlla iuriſdictōis limitatiōe vel re ſtrictōne. quia ſic ep̄s poſſet ꝯſtituere ſacer dotes. īmo et ep̄os licite et rate ⁊ vti claui bus. ⁊ ita de reliqͥs oībꝰ hierarchicꝭ actibꝰ. ¶ Rn̄demuſ ꝙ ⁊ ſi ad tꝑs aliqd̓ generale cō ciliū poſſit aliqͥd tale facere. qm̄ hr̄e papaꝫ eſt p̄ceptū affirmatiuū/ obligās ad ſemꝑ ſꝫ nō ꝓ ſemꝑ. ſicut apparuit dū vacauit ſedes ꝑ duos aut tres annos. ſicut ⁊ nūc vacat. Nihilominus generale ꝯciliū neqꝫ deberet neqꝫ poſſet talē defectū capitis vſqꝫ in finē ſeculi tolerare ſtante lege. p̄t tn̄ ſupplere dū neceſſitas vrget vl̓ ſuadet euidēs vtilitas. ⁊ hͦ vel ꝑ vnū ep̄m qͣſi vicariū. vel per pl̓es ſimul aūt ſucceſſiue. Et hͦ mō d̓r eſſe pleni tudo ptātis eccl̓iaſtice in eccl̓ia ſuppletiue ¶ Cognoſcimꝰ ex his ꝙ falſe ſunt ⁊ iniurio ſe ꝯcilio generali tales aſſertōes q̄ negāt ab co vel ab eccl̓ia executōem ptātis ſupͥme iu riſdictōis. Negant inſuꝑ decernēdi vel dif finiēdi ptātem dū papa ē/ reponentes in eo ſolo hāc auc̄tē diffiniēdi/ cū ex multis ꝯci lijs et certa rōne ꝯſtet oppoſitū. Un̄ ⁊ apo ſtoli miſerūt in ſamariā petrū ⁊ iohannē tā qͣꝫ ſubditos eccl̓ie. Et Iacobus ꝓtulit dif finitiōem ſacri ꝯcilij ſuꝑ ceſſatōe legalium. De quo Act̉. xv. notatū eſt. qn̄ tn̄ Petrꝰ p̄ ſidebat et reſidebat in eccl̓ia legitime cū eēt in gr̄a ꝯfirmatꝰ die pētecoſtes. ¶ Poſſumꝰ tandē canōes apparēter diſcordes ſuꝑ lau de plenitudīs ptātꝭ papal̓ rōnabilit̓ ad cō cordiā reuocare ſi diſtinctōꝫ trimēbrē acce tiōis eccl̓iaſtice ptātis acute viderimus. Hāc enī ptātē formal̓r ⁊ ī ſe ꝯſideratā pͥmo mō nēo iudicare p̄t. neqꝫ auguſtꝰ neqꝫ po pulꝰ. neqꝫ totꝰ clerꝰ. īmo nec vniuerſal̓ ec cleſia. Secꝰ ī alio duplici mō. Un̄ ſic̄ ex ꝯſi deratōe ptātis huiꝰ ſtupēde ⁊ mira cl̓oſe ī ꝑatoreſ etiā ⁊ reges ꝓcubūt ad oſcula pedū pape. Et inde ꝯſurgit aliqn̄ ex hūana fra gilitate arrogās ſuꝑbia ī ꝑſona pape referē tis ad ſe qd̓ īpēdit̉ ptāti. Nō alit̓ exiſtimā dū ē de pͥoribꝰ ſctīs pr̄ibꝰ extollētibꝰ papaꝫ miris modis. Et īde ſuborta ē ī qͥbuſdā ſū mis pōtificibꝰ arrogātia maior debito. qd̓ ē vſurpare id qd̓ iure nō poterat. Hinc cui dā gl̓ianti ꝙ pedibꝰ ſuis ꝯculcaret īꝑatoriſ caput. r̄tudit hāc arrogātiā acrit̉ ſatꝭ īꝑator hͦ mordaci v̓bo Nō tibi inqͥt ſꝫ petro ¶ Hīc fit p̄terea ꝙ abſqꝫ mēdacio vl̓ adulatōe pa pa neqͥſſimꝰ p̄t appellari ſctīſſimꝰ. p̄t adora ri cultū dulie vſqꝫ ad oſcula pedū. ⁊ ita d̓ re liqͥs honoribꝰ. ¶ Sic eccl̓ia q̄ maculā non habꝫ neqꝫ rugā q̄ īſtar marie v̓go ē ⁊ mr̄ in troducit̉ qn̄qꝫ tanqͣꝫ peccatrix ⁊ ſordida. n̄. qͥdem ꝓ ſe ⁊ in ſe. ſꝫ ꝓ pctīs filiorū ſic̄ anīa ſana fert et regit corpus egrotū. Conſideratio. xvi. Oteſtas eccl̓iaſtica papal̓ nō ita I habꝫ dominia ⁊ iura t̓reni ſil̓ et celeſtꝭ īperij ꝙ poſſit ad libitum ſuū d̓ bonis clericoꝝ/ ⁊ ml̓to mi nus laicoꝝ diſponere. qͣꝫuiſ ꝯcedi debeat ꝙ habꝫ ī eis dn̄iū qd̓dā regitiuū. directiuū. re gulatiuū et ordinatiuū ¶ Declaratōnē huiꝰ ꝯſideratōis quā diſcretio moderatrix atqꝫ mediatrix ponit int̓ errores oppoſitos/ duꝫ facere meditarer/ occurrere viſa eſt ꝓtinꝰ in ip̄o meditatōnis mee ſecreto duplex impro ba peſtis. Nomen vnius detractio liuida. Nomē alteriꝰ adulatio ſubdola. Prima po teſtatē eccleſiaſticā depͥmens ſubijciebat tē porali. Altera ſuſtollebat in immēſum ve lut ad ſil̓itudinē altiſſimi confundens iura cuiuſlibet alterius ptātis. Tolle tolle cla mat detractio tꝑalitatē oēm ius vl̓ dn̄ium ab eccl̓iaſticꝭ. Quare? Quia ſic īſtituit xp̄s cuiꝰ iſta vox eſt. Niſi qͥs renūciauerit oībꝰ que poſſidet non poteſt meus eſſe diſcipu lus. Sic improperabat Iulianus apoſta ta xp̄ianis. rapiens eoꝝ facultates. Addit De poteſtate detractio ꝙ eccl̓iaſtici nequaqͣꝫ capaces ſūt iuriſditōis tꝑalis. etiā ſi pͥncipes alij ꝯferre voluerint. Inducit apl̓m. qꝛ nemo militās deo īplicat ſe negocijs ſecl̓aribꝰ. Addit de tractio nihil hr̄e eccl̓iaſticos neqꝫ decimas neqꝫ oblatōes quātominꝰ alias dotatōnes vl̓ poſſeſſiōes niſi ex pura elēoſyna donātiū Et ꝙ ab eccl̓iaſticis peccātibꝰ ſaltē habitu aliter poſſent ꝑ ſecularē ptātem optimo iu re tolli. quia data ē ptās hec ſecularis ī vi dictam malefactorū. neqꝫ ſine cā gladium portat. Addit qͣrto nitens apl̓i v̓bis. Ha bentes alimēta ⁊ qͥbus tegamur his ꝯtenti ſimus. qꝛ qͥcqͥd habēt eccl̓iaſtici vltra ſim plicē victū et veſtitū. totū illud eſt paupeꝝ. cuiꝰ retentio nedū furtū vl̓ rapina ſimplex eſt ſꝫ ſacrilegiū ꝓut detorq̄t ad hanc ſnīam tā Hieronymi v̓ba qͣꝫ Bernardi. Uult tā dem detractio eccl̓iaſticos oēs ad illā apo ſtolorū ⁊ diſcipuloꝝ pͥmā pauꝑtatē ſine e quiſ. ſine theſaurꝭ. ſine calciamētis. ſine poſ ſeſſiōibꝰ de neceſſitate ſalutꝭ redigere execrāſ ī eccl̓iaſticis pōpam oēm vel ſeruiētiū/ vel K ciborū vel equorū vl̓ indumētoꝝ. ¶ Cōſur git ex aduerſo blādiēs ⁊ ſubdola adulatio. ⁊ ad aures eccl̓iaſticoꝝ p̄cipue ſūmi pōtifici īſuſurrās. O qͣnta ē. qͣnta ſublimitas eccl̓ia ſtice ptātis tue. O ſacer clere. qͣꝫ nihil ē ſecu laris auc̄tas tue ꝯꝑata. Qm̄ ſic̄ xp̄o collata eſt oīs ptās ī celo ⁊ in t̓ra. ſic eā chriſtꝰ oēm petro ſuiſqꝫ ſucceſſoribꝰ d̓reliqͥt. Un̄ et nec Cōſtātinꝰ qͥcqͣꝫ Silueſtro pape ꝯtulit qd̓ nō eſſet pͥus ſuū. ſꝫ reddidit iniuſte detētuꝫ Porro ſicut nō eſt ptāſ niſi a deo. ſic nec ali q̄ tꝑalis vl̓ eccl̓iaſtica imꝑialis vl̓ regalis niſi a papa. in cuiꝰ femore ſcripſit xp̄s. Rex regū. dn̄s dn̄antiū. De cuiꝰ ptāte diſputa re inſtar ſacrilegij ē. cui neqꝫ qͥſqͣꝫ dicere pōt Cur ita facꝭ? Si etiā tꝑalia oīa. ſi eccl̓iaſti ca bōa atqꝫ dominia mutauerit/ diruperit/ diſtraxerit. Mētior ſi nō inueniūt̉ hec ſcri pta ab illis etiā qͥ ſapiētes ſunt in ocul̓ ſuis Si p̄terea nō inueniūt̉ fuiſſe ꝑ aliqͦs ſum mos pōtifices hec credita Notū ē illd̓ Sa tyrici. Nihil ē qd̓ credere de ſe nō poſſit cū laudat̉ dijs eqͣ ptās. Et illd̓ comici d̓ adu latore. Hic ꝓfecto ex ſtultis inſanos facit. ¶ Sentiēs aūt adulatio qn̄qꝫ nimis ſe co gnoſci ſtudet qͣſi modeſtiori ẜmōe dep̄ſſiuſ vti vt credibilior appareat. Cōcedit ſecula ri ptāti poſſeſſiōes ⁊ iuriſdictōes ꝓpͥas qͣs tollere neqͥt ꝓ libito papa. Recognoſcit Cō ſtantinū vl̓ alios principes aliqͥd eccl̓ie no uiter contuliſſe. Nihilominꝰ tradit ꝙ ſum mus pōtifex ſup̄mus eſt monarcha nedū ī ſpiritualibus ſed tꝑalibus habēs poteſta tem hāc immediate a chriſto. ſed alij reges oēs et prīcipes ſuam recipiūt dn̄atōem ab eo. ⁊ ſolū mediate a deo. Alioquin vt mon ſtruoſus eſſet hic mūdus ſi haberet tot ca pita q̄ nō ſub vnico regerent̉. Rediretqꝫ ma nichei deliramentū ponētis duo pͥncipia. Unū bonorū et ſpūaliū. Aliud maloruꝫ et tꝑaliū. Unde et ſicut corpus eſt ꝓpter aīaꝫ ⁊ ab anima viuit et regit̉. ſic ptās ſecularis ꝓpter ſpiritualē a qua recipit ſuū eſſe legiti mū. Quā aucͣtoritatē ſpūalem qͥ negāt vl̓ impugnāt ſint intus ſint foris eccleſiā poſ ſunt gladio vl̓ ſpirituali excōmūicatōis ſi cut catholici/ vel debellatōnis ſic̄ infideles feriri. Et eoꝝ dn̄ia vel bona in alios trāſfer ri. ¶ Hāc exiſtimationē habuiſſe viſus ē bo nifaciꝰ octauꝰ in quadā decretali. Et ī hac fundari putat̉ ab aliqͥbus dn̄oꝝ prutenoꝝ aduerſus infideles debellatio. ſuorūqꝫ bo norū et dn̄ioruꝫ cōquiſitio. Putat̉ ab alijs depoſitio vniꝰ regis francie ꝑ papā zacha riā hic eſſe fundata tanqͣꝫ papa ſit qui tranſ ferre poſſit reges et regna. ¶ Rurſus anīad L uertens adulatio. durū eſſe multis hūc ſer monē. et ideo minus credibilē ſtudet loqui reſtrictiꝰ/ cōcedens ꝙ ſicut ante Petrū fue runt apud infideles vera dominia. quēad modū irrefragabil̓ auctoritas ſacre ſcriptu re et euāgelice narratōis teſtis eſt. Sic non oportet nūc poſt petrū. vt om̄is ptās im perialis regalis vel altera ſecularis ſit īme diate robur habēs a ſummo pōtifice. ſicut rex francorū chriſtianiſſimꝰ ſuꝑiorē hͦ mō nō habet nec recognoſcit in terris. Idcirco trāſfert verbū ſuū adulatio loqui de digni tatibꝰ officijs et bonis eccleſiaſticorū que omnia ſic ſubijcit ſūmo pontifici. vt qͥcqͥd circa ea placuerit diſponere mutādo/ tranſ ferendo. appropriādo hoc poſſit. hoc tene at/ et ratū ſit. licꝫ hoc ſine cauſa. licꝫ cum pec cato ſuo ꝑegerit. qͣꝫuis peccatū circa hͦ vult adulatio longe a papa ſic facere. vt eum ſy moniā poſſe neget ꝯmittere. qm̄ ſua ſūt oīa eccl̓iaſtica bona. Concedit inſuꝑ ꝙ ſuper ius eſt potens ab altero ius ſuum tollere. et ꝙ nec ab eo appellari neqꝫ eū iudicialit̓ euo cari. nec obedientiam ab eo ſubtrahi. pre ſertim extra caſum hereſis ſit aliquatenus poſſibile. Hic ſolus ſymbolum fidei con dere. hic ſolus cauſas eiuſdē fidei. et maio Eccleſiaſtica res ceteras tractare p̄t/ ſolus vt iā tactū eſt diffinitōes. regulas leges ⁊ canones ꝯdit. Alioqͥn qͥcqͥd ꝑ alios diffinit̉/ decernit̉/ cō dit̉/ ſtatuit̉. irrituꝫ eſt ⁊ inane. Nec aliqͥd ex eis q̄ ſtatuerit p̄t niſi ꝑ ip̄m quōlibꝫ caſſari vel infringi. Fallor ſi nō ante celebratōem huiꝰ ſacroſcē ꝯſtan̄. ſynodi ſic occupauerat mentes plurimorū. lr̄aliū magꝭ qͣꝫ lr̄atoruꝫ iſta traditō. vt oppoſitoꝝ dogmatizator fu iſſet de heretica puitate vl̓ notatus vel dam natus. Huiꝰ rei ſignū accipe qꝛ poſt decla ratōnem ex theologie pͥncipijs luce clariorē ⁊ qd̓ vrgentiꝰ ē poſt determinatōeꝫ et p̄cti cationē eiuſdē ſctē ſynodi/ inueniūt̉ qui ta lia palā aſſerere nō paueāt. tā radicatū ⁊ vt cancer ſerpēs tā medullitꝰ imbibitū fuit hͦ priſce adulatōis virꝰ letifeꝝ. ¶ Tandē miſe rāte deo moderatrix diſcretio. colluſtrata lu mine legis euāgelice/ mediā ac regiā viā te nens int̓ deuios errores extrēos. detractio nis ⁊ adulatōis ponit dictā hāc ꝯſideratōꝫ duodecimā cū pͥoribꝰ tanqͣꝫ ſignū aliquod on̄ſiuum itineris recti. ne forte offendāt ac lapidē erroris pedē ſue inqͥſitiōis ſcrutato res ꝟitatis. ¶ Unde dicimꝰ eccl̓iaſticos e capaces eſſe bonoꝝ tꝑaliū. ⁊ multa eis ex d̓ bito nō ex elēoſyna pura ꝯpetere. ⁊ nō debe re eos coerceri vel ſpoliari ꝑ ſecl̓arē ptātem niſi vocata ſit in ſui iuris ſubſidiū. qd̓ dici tur ꝓpt̓ hereticos et rebelles. Pn̄t ip̄i deni qꝫ cū diuitijs aliter qͣꝫ apl̓i viuere ꝯuerſari vel incedere ꝓ tēporū locoꝝ et aliaꝝ circū ſtantiaꝝ varia qͣlitate ꝓut ſapiēs iudicabit Nec ita ſunt hieronymi vl̓ Bernardi v̓ba generaliter ad oēs eccl̓iaſticos tanqͣꝫ ꝓpriū habeāt nihil/ detorq̄nda. Monachis autē qͥbꝰ loq̄bant̉ alia lex ē. ¶ Uitamꝰ ex aduer ſo ſtultas ⁊ falſas adulatōis īſaniaſ attribu entes ſummo pōtifici plenitudīs ptāteꝫ. q̄ lem deſcripſimꝰ. que tanta ē qͣntā ſapiētiſſi mus legiſlator chriſtꝰ p̄uidit ſufficere ad e dificatōem ꝯtinuā eccleſie dilectiſſime ſpō ſe ſue. quam ꝓpͥa morte firmauit ⁊ dotauit. Cui ptāti detrahere eſſet īpietas ſacrilega ī digniſſimaqꝫ. Sed gl̓ificent deū qͥ ptātem talē dedit hoībꝰ miẜicordiſſima pietate ſua que ptās qͣnto ſublimior eſt pulcrior et di gnior. tanto ne vertat̉ in abuſum vilē. turpē ⁊ indignū ꝓuidere debꝫ ſummꝰ pōtifex et eā vt ſapiēs iudicabit regulare. Quid aūt ſapiētius in terris generali ꝯcilio. qd̓ ⁊ ſpi rituſctō regit̉. ⁊ cuiꝰ agi frenis ſūma lib̓tas eſt. Preclare dixit Ariſto. Nō eſſe ẜuituteꝫ obedire legibꝰ. ¶ Addamꝰ ſummū pontifi cem cū collegio ſuo ita p̄ſidere bonis eccl̓ia ſticis vt de eis ſtatū habere ſufficientē ⁊ de cētem oꝑteat. Sed nō ita vt caput graui dū mēbra reliqͣ obruat mole ſua. neqꝫ velit vſurpare ꝯtra naturā ſingularis mēbri oīa officia membroꝝ. qͥbꝰ ſingul̓ vt ait apoſto lus ꝓpͥum datū eſt officiū. Nā ſi oīa oculꝰ vl̓ caput vbi pes? vbi manus? Concernit hoc collationē beneficiorū multiplicitateꝫ exemptionū odioſiſſimā plenā erroris ⁊ cō fuſionis in eccl̓iaſtica hierarchia. et ita d̓ re liquis. Reſeruatōnem p̄terea tot caſuū. tot excōmunicationū in foro ꝯſciētie. euocatio nem tam facilē omniū cauſarū ab ordina rijs. ſint cauſe ille ꝓphane. ſint ſacre fidei. quales fidei cauſas omnes ab ordinarijs ſingulis preſertim in doctrinis notorie ſcā dalizantibꝰ dyoceſes ſuas. et vbi vigēt ſtu dia litterarū velle ꝓhibere quid aliud eſt qͣꝫ ianuam grandē erroribꝰ aperire? ¶ Poſtre mo ſuis ſe terminis ita poteſtas eccleſiaſti ca coerceat. vt meminerit poteſtatē ſecula rem etiā apud infideles ſua habere propria iura. ſuas dignitates. ſuas leges. ſua iudi cia. de quibꝰ occupare ſe eccleſiaſtica pote ſtas nō p̄ſumat vel vſurpet. niſi dum redū dat abuſus poteſtatꝭ ſecularis in impugna tionē fidei et blaſphemiā creatoris ⁊ in ma nifeſtam eccleſiaſtice poteſtatis iniuriam. tunc enī attēdere conuenit vltimā huiꝰ con ſideratiōis duodecime particulā. ꝙ in his eccleſiaſtica poteſtas habet dominiū quod dam regitiuū. directiuū. regulatiuū et ordi natiuum. ¶ Concludunt hoc et nihil fere N aliud ratōnes et allegatiōes omnes induci ſolite ꝙ plenitudo poteſtatis papalis ſupe rior eſt ad omnē aliā eccleſiaſtica et tēpora lem. Quāuis ſub hoc reſpectu poteſtas vni uerſalis eccleſie vel generalis concilij legiti me cōgregati dici poſſit maior in amplitu dine vel extēſione. maior in infallibili dire ctione. maior in morū reformatōe in capite et in mēbris. maior in coerciua poteſtate. maior in cauſaꝝ fidei difficiliū vltimata de ciſione. maior deniqꝫ quia copioſior. com plectitur enī ſaltem virtualiter omnē pote ſtatem ⁊ omne politicū regimen. papale. ī periale. regale. ariſtocraticum et tymocrati cum prout al̓s deductū eſt ex deſcriptōne concilij generalis que talis eſt. ¶ Conciliū generale eſt cōgregatio legitima auctorita te facta ad aliquē locū ex oī ſtatu hierarchi De Origine iuris co totius eccleſie catholice. nulla fideli ꝑſo na que audiri requirat excluſa ad ſalubriter tractādū et ordinandū ea q̄ debitū regimē eiuſdē eccl̓ie ī fide et moribꝰ reſpiciūt. ¶ Di camus hic aliqͣ circa diffinitōeꝫ hanc ꝯcilij generalis. Et pͥmo ꝙ ꝯgregatio legitima auc̄te facta d̓r regularit̓ a papa. ſicut ſonāt decreta ⁊ decretales innumere. Excipiūtur tn̄ tres caſus vbi ꝯgregatio ꝯcilij generaliſ fit legitime ſine papa. Unꝰ dū deſijt eē per mortē naturalē vl̓ ciuilē ſeu canonicā q̄ eſt depoſitio. Uel ſi cadat in ꝑpetuā maniam. Et ſi ad eū captiuatū nō pateat acceſſus. Aliꝰ dū ſufficiēter reqͥſitus d̓ ꝯuocādo ꝯci liū renuit ꝯtumaciter in ꝑniciem eccl̓ie pre ſertim ſi tāgat ip̄m. Tercio ſi ꝯciliū poſtꝙͣ eſt a papa legitime ꝯgregatū ſtatuat certū tꝑus ⁊ locū ꝓ celebrādo generali concilio. ſicut infra triēiū/ vel de decēnio in decēni um. etiā vbi papa renueret. Nec refert in pͥ mo et ſcd̓o caſu ꝑ quos euocet̉ ꝯciliū. dum modo ꝯgreget̉ quēadmodū fuit piẜ. Nihi lominus expedit decernere ꝓ futuro modū ꝯuocatiōis. ſicut in reformatōe ſalubrit̓ eſt auiſatū. vtinā ⁊ ſynodaliter iā eſſet diffini tum. ¶ Dicamus ſecūdo iuxta probabileꝫ valde ſentētiā ꝙ de ſtatu hierarchico eccle ſie nō ſunt ꝓprie niſi duo ſtatꝰ. Prelatoruꝫ maiorū videlicꝫ qͥ ſuccedūt apoſtol̓. et ſūt epiſcopi archiep̄i. ⁊ ita ſurſum. Et minoꝝ qui ſucceſſores ſunt. lxxij. diſcipulorū. Et dicunt̉ p̄lati ſecūdi ordinis dignitatis vel honoris. qͣles ſunt curati qͥbus ex ſtatu et ordinario iure ꝯueniūt tres actꝰ hierarchi ci primarie eſſentialit̓ ⁊ īmediate a chriſto qͥ ſunt purgare ꝑ correctōem. illuminare ꝑ doctrinā et p̄dicatōem. ꝑficere ꝑ ſacr̄oꝝ mi niſtratōꝫ. Fundat̉ hec ſentētia Mat. xviij. vbi poſtqͣꝫ chriſtꝰ dixerat. dic eccl̓ie. ſubiū xit de qͥbꝰ loquebat̉ dum ait. Qd̓cunqꝫ ſol ueritis ſuꝑ terrā ⁊c̄. Conſtat aūt ꝙ nedum apoſtolis ſꝫ et diſcipul̓ loquebat̉. iuxta glo ſas doctorū in hoc loco. et Mat. x. ⁊ Luc̄. x. vbi fit ſermo de miſſione. lxxij. diſcipulo rum. et Mat. xvi. vbi chriſtus Petro dixit ꝑ omnibꝰ. Quodcūqꝫ ligaueris. Et iteruꝫ. Suꝑ hanc petrā edificabo eccleſiā meam ⁊ porte inferi nō p̄ualebunt aduerſus eam. ¶ Cōcordant Augꝰ. Hiero. Iſid̓. Beda. Mgr̄ vbi prius et exp̄ſſe multū Damaſus papa. Non amplius inqͥt qͣꝫ duos ordines inter diſcipulos dn̄i eſſe cognouimꝰ.i. du odecim apoſtoloꝝ. ⁊. lxxij. diſcipuloꝝ. Un̄ iſte ꝓceſſerit ignoramus. ⁊ quod ratōne ca ret extirpare neceſſe eſt. loquit̉ ꝯtra coepiſco pos. ¶ Dicamus tercio naturā general̓ cō O cilij talem eſſe/ vt nullꝰ fidelis qui audire voluerit debeat excludi ab audiētia. qͣtenꝰ vel doceat̉ vl̓ doceat. ſicut legit̉ in pͥncipio cōcilij. ¶ Diſtingui tn̄ ſolet de habentibus vocem in ꝯcilio. Quidā habēt ꝯſultiuā. alij diffinitiuā. Primi ſunt quibꝰ ineſt noticia taliū que tractant̉ etiā vſqꝫ ad mechanicas artes. Ut ſi querat̉ de modo reparatōis ec cleſiarū materialiū/ eſſe poterit ī lathomis vox cōſultiua. Sic ī aurifabris et fabris. Sic dū fit q̄ſtio de philoſophicꝭ ⁊ morali bus diſciplinis. vt ſūt p̄cepta decalogi/ poſ ſunt ſeculares eruditi in ph̓ia legibꝰ ⁊ mo ribꝰ dare ꝯſiliū. ⁊ aliqn̄ ſalubriꝰ qͣꝫ nōnulli p̄latorū vel curatorū vl etiā theologorū. vſ qꝫ adeo ꝙ in generalibꝰ ꝯcilijs ꝯͣ Arriū tē pore Athanaſij fuerit interrogatꝰ gentilis philoſophus de materia nedū pure morali ſed q̄ tangebat btē trinitatis eandē eēntiā. ¶ Ceteꝝ de voce diffinitiua qͣles eam habe ant nō eſt dubiū de ep̄is et ſuꝑioribꝰ prela tis. ſicut iuxta p̄dicta practicatū ſepiꝰ inue nitur in pͥoribꝰ cōcilijs. Sed neqꝫ videtur ambiguitas eſſe de minoribꝰ p̄latis qͥ ſunt curati et hierarche. neqꝫ de illis qͥ ad hunc duplicē p̄latorū ordinē reducunt̉. quibꝰ nō ex pͥuilegio ſolo ſed ex ſtatu et ordinario iu re cōpetit aīarū cura. quēadmodū ſunt ml̓ ti abbates/ decani p̄poſiti cum ſimilibus. ¶ Facit ad hoc determinatio ſacre faculta tis theologie pariſienẜ. nuꝑ edita contra te meritatē extollentiū priuilegiatos ſuꝑ cu ratos in p̄dicatōibus ⁊ ꝯfeſſionibꝰ. vbi ſic dicit̉ in duobꝰ pͥmis articul̓. ¶ Dn̄i curati ſunt in eccl̓ia minores p̄lati et hierarche ex pͥmaria īſtitutōe chriſti. quibꝰ ꝯpetit ex ſta tu ius p̄dicandi/ ius cōfeſſiones audiendi. ius ſacr̄a eccl̓iaſtica ẜm exigentiā ſui ſtatꝰ ⁊ parochianorū miniſtrādi. ius ſepulturaſ dandi. ius inſuper decimas et alia iura pa rochialia recipiēdi. ¶ Secūdus articulus ꝙ ius p̄dicandi et cōfeſſandi cōpetit prela tis et curatis pͥncipaliter et eſſentialit̓ ⁊ mē dicantibus de ꝑ accidens ex priuilegio. qͦ niā ſunt introducti vel admiſſi ex cōceſſio ne et beneplacito dn̄orū p̄latorū. ¶ Dicamꝰ poſtremo ꝙ licꝫ ea q̄ ſtatim dicta ſunt con ſonare videant̉ iuri diuino et obſeruationi priorū conciliorū atqꝫ rationi. Nihilomi nus conciliuꝫ poteſt certis de cauſis et ad Et legum tēpus cōſtituere voces diffinitiuas in plu ribus vl̓ paucioribꝰ et in alijs qͣꝫ dicti ſint ſatis ſil̓r ad illa q̄ facta ſūt et fieri pn̄t vario modo circa inſtitutionē p̄latoꝝ eccl̓iaſtico rū maiorū et mīoꝝ q̄ qn̄qꝫ fiebāt a toto po pulo et clero. qn̄qꝫ a toto clero ſolū. qn̄qꝫ a ſolis canonicis eccl̓ie cathedral̓. ⁊ nouiſſi me crebriꝰ ꝑ ſolū papā ſic̄ pl̓imoꝝ ē iudiciū Conſideratio. xiii. Oteſtas eccl̓ia ſtica ſic̄ ⁊ alia q̄li bet originat̉ a pͥma iuſticia ẜm quā iura oīa/ leges iuriſdictōes atqꝫ dominia pulcra ordīs vari etate fundant̉. ¶ Deſcribit̉ itaqꝫ iuſticia ꝙ ē ꝑpetua ⁊ ꝯſtās volūtas/ ius ſuū vnicuiqꝫ tribuēs. Hec aūt deſcpͥtio ꝯpetit pͥncipali ter iuſticie diuīe in ordīe ad ſuas creaturaſ. Deꝰ nēpe ſolꝰ eſt qͥ volūtate ꝑpetua et ꝯſtā ti dat vnicuiqꝫ rei qd̓ ſuū eſt. ſuū inqͣꝫ nō ex debito rigoris ſꝫ ex liberaliſſima et digniſſi ma donatōe creatoris. Sic in qͣlibet re tan tūdem ē de iure qͣntum de entitate. Habꝫ eī res q̄libet ius ſeu titulū id habēdi qd̓ habꝫ ex dictamine rectiſſimo pͥme iuſticie. ¶ Iuſ ꝟo ſic deſcribit̉. Ius ē ptās ſeu facultas ꝓ pinqͣ conueniēs alicui ẜm dictamē pͥme iu ſticie. ¶ Porro dictamē hͦ lex dicit̉. quia lex eſt regula ꝯformitatē habēs ad dictamē re cte rōis. Dictamen ꝟo recte rōis pͥme/ et iu ſticia ꝯueniūt in deo ſynonime. Proīde di ctū eſt in deſcriptōe iuris ꝙ ē facultas ꝓpī qua ⁊c̄. ꝓpter illa q̄ in potētia obedientiali ꝯuenire pn̄t cuilibet creature. qd̓ poſſe dice re poſſumꝰ vel obediētiale vl̓ logicale. ẜm le nō dicit̉ ꝓpͥe res habere ius vel legē. ſic̄ nō dicimus ꝙ dānati ius habeāt ad btītu dinē eternā. Nec ꝙ ſtella ius ſuū ſeu facul atē habeat in tāta luce quāta refulget in ſo le. licet in potētia obediētiali creature vl̓ ab ſoluta dei poſſint hec oīa fieri. ¶ Conſeq̄nt̓ ib hac ampliſſima iurꝭ ⁊ legis acceptōe ſic̄ vtitur ſcriptura dū ait. He ſunt leges celi ⁊ erre ⁊c̄. ⁊ alibi pluries. ⁊ apud Boetium. Legēqꝫ pati ſidera cogis/ fit deſcēſus reſtri ctior ad ea q̄ creaturā rōnalē reſpiciunt vt ratōnalis eſt. ¶ Fit ſubinde diſtinctio de iu ſticia. quia q̄dam ē eſſential̓ et pͥmaria qͣlis p̄deſcripta eſt. Altera eſt ꝑticipata ſeu deri uata ⁊ attributiue dicta/ que ſic deſcribitur Iuſticia ē habitꝰ vl̓ tanqͣꝫ habitꝰ ꝯformis diuīe iuſticie. eiuſqꝫ imitatiuus ꝑ ꝑticipati onē quo habitu īclinat̉ habēs eā facere ius vel reddere. Ita ꝙ ius ē velut actꝰ vl̓ vſus vel effectus vel titulꝰ tal̓ iuſticie. ¶ Rurſus de iuſticia ſic accepta ꝑticipatiue dicimꝰ ꝙ quedā eſt iuſticia original̓. quedā regni ce leſtis. vt ibi. Primū qꝛite regnū dei et iuſti ciā eiꝰ. Et hec duplex ē. q̄dā gl̓ie/ q̄dā gr̄e. ¶ Altera iteꝝ ē iuſticia legal̓. alia ciuil̓. Iu ſticie ꝟo ciuil̓ alia diſtributiua alia ꝯmuta tiua Et ita de reliqͥs acceptōibꝰ iuſticie ſpe cialibꝰ. ¶ Iuſticia legalis ē oīſ virtꝰ ſic̄ cha ritas eſt tota lex xp̄i. ¶ Porro iuſticie diſtri butiue contrariant̉ ꝓmotōes indigne et in truſiōes in officijs reipublice et bn̄ficijſ ec cleſie. Cōmutatiue aūt ꝯͣriant̉ ꝯtractꝰ illici ti. vſura/ et fraus in tꝑalibꝰ. ſymonia ⁊ gie zia in ſpūalibus. de quibꝰ nō eſt hic dicēdū ꝑ ſingula. ¶ Dicamꝰ p̄terea tot eſſe legū va/ Ꝙ rietates qͦt modis iura variāt̉ ẜm dictamē ꝑticipate iuſticie. Propterea ſunt q̄dam le ges ꝓprie diuine. quedā ꝓpͥe naturales. q̄ dam poſitiue vl̓ hūane. Quarū aliq̄ ſūt ca nonice vel eccl̓iaſtice. alie ſūt ciuiles ſeu po litice. Et qͣꝫuis pauce reperiant̉ leges quin mixte ſunt ex partitipatōe diuerſaꝝ. nihilo minꝰ denominat̉ lex a p̄domināti ſeu a pͥn cipaliori qd̓ in ea reperit̉. Quibꝰ p̄ſuppoſi tis dicamꝰ vlteriꝰ deſcriptōes hmōi leguꝫ ¶ Et qm̄ lex dicit̉ a ligando.i. obligādo. vl̓ a legendo.i. dictādo qͥd agendū ſit. Cōfor miter ad hāc obligatōeꝫ ſeu dictamen recte ratōis deſcribemꝰ pͥncipaliter leges obliga torias. qꝛ de ꝯſultorijſ ⁊ ꝑmiſſiuis/ et ſi que ſint alie facil̓ hēbit̉ ex his cognitio. ¶ Lcx diuīa obligatoria eſt ſignū veꝝ reuelatū cre ature rationali notificatiuū recte ratōis di uine volentis teneri ſeu ligari illā creaturā ad aliqͥd agendū vel non agendū ꝓ conſe cutōne felicitatis eterne. Dicit̉ hic ⁊ infra. Signū notificatiuum. quoniā ꝓprie nulla lex obligat liberū arbitriū ſi notificata n̄ fu erit. Hoc autē ſignū triplex eſt. quoddam mentale/ quoddā vocale/ quoddā ſcriptū. ſicut eſt lex ſcripta ꝓlata indita/ lr̄alis voca lis/ mentalis. De mentali ſcribit̉ in pſalmo Signatū eſt ſuꝑ nos lumē vultus tui do mine. Et ad Roma. ij. pulcre ꝑ totum. Et iterū in pͣs. Legem tuam in medio cordis mei. ¶ Lex naturalis obligatoria deſcribit̉ ꝙ eſt ſignū naturaliter habitū. notificatiuū recte ratōis diuine. volentis creaturā ratio nalē hūanā teneri ſeu ligari ad aliqͥd agen dū vel nō agendū ꝓ conſecutōe finis ſui na turalis qͥ eſt felicitas hūana ſiue monaſtica De Origine iuris ſiue iconomica ſiue politica. Dr̄ aūt ſignū pure natural̓r habitū illud qd̓ inditū ē cui libet homini. nō impedito in vſu debito ra tōis. Impedit̉ aūt ꝑ corpꝰ. ꝑ errores. ꝑ vi cia ml̓ta. ¶ Notificat̉ ex hac duplici deſcri ptiōe differētia ⁊ ꝯueniētia diuine legis ad naturalē pͥncipalit̓ ex modo acqͥſitōis. et ex ꝑte finis. Lex enī diuīa de rōe ſua habꝫ pri mo vt acqͥrat̉ ꝑ reuelatōem. Deinde ꝙ ordi net de ꝓxīo ⁊ ꝑ ſe ad felicitatē et̓nā. Lex ve ro natural̓ ⁊ ſi poſſit ſic acqͥri ⁊ ordīari ſicut patet in datōe p̄ceptoꝝ decalogi. in vtraqꝫ lege veteri ⁊ noua. hoc tn̄ nō habet de rōne ſua vt natural̓ ē ſꝫ trāſit in diuinā. ¶ Lex ca nonica deſcribit̉ ꝙ eſt ſignū habitu ꝑ hūa nā traditōeꝫ notificatiuū recte rōis diuine. volētis creaturā rōnalē hūanā teneri ſeu li gari ad aliqͥd agendū vel nō agendū pͥnci palit̓ ꝓ ꝯſecutōe felicitatis et̓ne. Per hanc vltimā clauſulā ꝯuenit lex canonica cū di uina. ⁊ differt a naturali. Et ꝑ pͥmā ab vtra qꝫ ſub ſua rōe q̄ eſt vt habeat̉ eiꝰ cognitio ⁊ robur ꝑ hūana traditōem magꝭ qͣꝫ ꝑ puraꝫ reuelatōem vl̓ naturalē euidentiā. ¶ Lex ci uilis deſcribit̉ ꝙ ē ſignū habitū ꝑ hūanam traditōem poſitiuā volentē ꝙ hō teneat̉ ſeu liget̉ aliqͥd agere vel nō agere ꝓ ꝯſecutōe fi nis ſui natural̓. qͥ eſt hūana felicitas vl̓ mo naſtica vl̓ iconomica vl̓ politica. Patꝫ de R ſcriptio ex pͥoribꝰ. ¶ Unde diligēter attēdē dū ē ꝙ ſicut in ſpeculabilibꝰ ſunt pͥmo prin cipia naturalit̓ nota. Sūt ſcd̓o ꝯcluſiones euidēter ab illis pͥncipijs d̓mōſtrate. Sūt ꝯſeq̄nter tercio ꝯcluſiōes tm̄mō ꝓbabiliter deducte ex p̄dictis ꝟitatibꝰ circa qͣs ē ſoluꝫ opinio. Tandē qͣrto ſunt alie ꝓpoſitōes ſic elōgate a pͥmis veritatibꝰ ꝙ nō apparet ꝙ ex illis ſeq̄nt̉ vl̓ repugnēt. vt ſi aſtra ſint pa ria vel īparia. Proportionabilit̓ ſuo mō di cendū ē de ꝟitatibꝰ moralibꝰ ſub hac diſtin ctōe qͣdruplici. Et iuxta duplicē pͥmū gra dū accipit̉ ius pure diuinuꝫ ſi ꝟitates ſint certitudinalit̓ reuelate. vl̓ ex reuelatis ma nifeſte deducte. Sꝫ ſi cognoſcāt̉ ꝑ euiden tiā naturalē accipit̉ ius ꝓpͥe naturale. Cir ca terciū gͣdū et qͣꝛtū ꝓportionabil̓r ſumit̉ ius canonicū ⁊ ciuile. addita legiſlatorꝭ au toritate. q̄ facit vt ꝓpoſitio moral̓ aliūde ſo lū ꝓbabil̓ vl̓ imꝑtinens legibꝰ ꝓpͥe diuiniſ vl̓ naturalibꝰ robur habeat/ ⁊ vim obligati onis ad alteꝝ finē vl̓ ſuꝑnaturalē. ⁊ ſic ē lex canonica. vel naturalē ⁊ ſic lex ciuil̓ vel po litica noīat̉. Rememorādū eſt tn̄ id qd̓ iaꝫ dictū repetit̉/ pauciſſimas inuenire leges qͣ nō ſe mutuo ꝑticipēt. ſꝫ rō diſtinguit eas et ſecernit. ¶ Trāſeamꝰ ꝯſeq̄nter poſt ẜmonē de iuſticia. de iure. de lege. loqͥ de iuriſdicti on. de dn̄io et de politia. Iuriſditio deſcri bit̉ vel interp̄tat̉ ꝙ eſt iuris ditio.i. ptās ſeu facultas exercēdi ius. Uel dicit̉ iuriſdi ctio qͣſi iuris dictio.i. ꝓnūciatio ſeu ꝓmul gatio iuris. ¶ Que iuriſdictio qͣdruplex eſt iuxta qͣdruplicē legē. diuīa.ſ. natural̓. cano nica. ciuilis. Itaqꝫ iuriſdictio diuīa eſt po teſtas exeq̄ndi ius qd̓ ꝯpetit alicui ẜm legē pprie diuinā. ⁊ hͦ in alteꝝ vel tanqͣꝫ in alteꝝ Nō enī ꝓpͥe dicit̉ hr̄e quis iuriſdictionem in ſemetip̄m niſi forte ꝯſideret̉ tanqͣꝫ alt̓ ſit. vt vellēt aliqͥ d̓ pnīa dicere. ¶ Proportiona bilis eſt deſcriptio triplex triplicis alterius iuriſdictōis ẜm triplicē legē. ¶ Diuidit̉ aūt qn̄qꝫ iuriſdictio in coerciuā. q̄.ſ. fert̉ in inui tū. Et in directiuā ſeu regulatiuā ⁊ ordīati uā. qͣlis fuiſſet etiā ī ſtatu innocētie. ⁊ qͣlis eſt ſapiētis ad inſipiētiores ⁊ ꝑfectioris ad imꝑfectiorē. vt in angel̓ etiā poſuit Dyoni ſius. ¶ Subiūgamꝰ de dominio qd̓ ita de S ſcribi p̄t. Dominiū ē ptās ꝓpinqͣ aſſumen di res alias. vl̓ vt alias in ſui facultateꝫ vel vſū licitū ẜm iura vl̓ leges rōnabilit̓ inſti tutas. ¶ Inuenit̉ aūt hͦ modo dominiū ſe xtuplex. Beatificū. originale. gͣtificū. euan gelicū canonicū. politicū. Beatificū eſt do miniū ẜm leges gl̓ie. Originale dn̄iuꝫ eſt ẜm leges original̓ iuſticie. Gratificū ē dn̄i um ẜm leges gͣtie gratificātis. Euāgelicuꝫ eſt dn̄ium ẜm legē ꝓpͥe euāgelicā. Et ita de reliqͥs duobꝰ ſuo mō. Primū fundat̉ in ti tulo gl̓ie. ſcd̓m in titulo original̓ iuſticie. et ita de reliqͥs ſuo mō. ¶ Poſſumꝰ aūt ꝯtra ctiꝰ loqui de triplici dn̄io. quoꝝ vnū funda tur ī titulo charitatis gͣtificātis. Alteꝝ ī ti tulo alicuiꝰ gr̄e ſuꝑnatural̓ ſolū gͣtis date. nō gratificātis. Terciū in titulo doni ali cuiꝰ pure natural̓ ſicut eſt electio vl̓ natura lis ſucceſſio ad aliquē pͥncipatū ¶ Deſcribi tur autē dn̄iū qd̓ appellat̉ a multis euāge licū ꝑ appropͥatōem qd̓ eſt dn̄ium īmedia te a deo inſtitutū. ꝯpatiēs ſecū ex eqͦ qͦtlibet dn̄os et inabdicabile ẜuata charitate ſe ex tēdēs ad oīa. De hͦ dicit apl̓s ꝙ nr̄a ſūt oīa. qꝛ diligentibꝰ deū oīa cooꝑant̉ ī bonū. qm̄ in titulū charitatꝭ adijciūt̉ omīa abūde ad fruēdum vl̓ vtendū q̄ in celis ſunt ⁊ ī terra in mari ⁊ in oībꝰ abyſſis. ¶ Deſcriberet̉ con formit̉ dn̄ium original̓ iuſticie ꝙ ē donuꝫ Et legum dei quo creatura rōnalis ius hꝫ immediate a deo aſſumere alias res inferiores in ſui v ſum ⁊ ꝯẜuatōeꝫ pluribꝰ cōpetēs ex eqͦ. ⁊ in abdicabile ſeruata originali iuſticia. ſeu īte gritate naturali. Hoc mō habuit Adā do minium ſuꝑ volucres celi ⁊ piſces maris. ¶ Deſcriberet̉ ꝓportionabilit̓ dn̄iū liberta tis create ꝙ ē facultas ꝓpinqͣ reſultans ex liberaliſſima ꝯdeſcēſione dei ſedonātis ad agendū vel nō agendū cū aīa rōnali in ꝓdu ctione ſuoꝝ actuū elicitoꝝ vel in eoꝝ ſuſpē ſione ad finē ꝯſequēdebtītudinis ordinata ¶ Porro qͥd ſit dominiū aliud fundatuꝫ in gra ſuꝑnaturali ſolū gratis data pōt appa rere ꝯſiderāti naturā gr̄e talis ſic̄ dic̄ apl̓us Ꝙ ſpūs ꝓphetaꝝ ſubiecti ſunt eis. ⁊ fides informis facit miracula. ¶ Contractius tn̄ locuti ſumus in pͥma ꝯſideratōe dū ptāteꝫ eccl̓iaſticā deſcripſimus q̄ dominiū eccl̓ia ſticū dici pōt. ¶ Preterea ciuile dominium ſeu politicū eſt dominiū pctī occaſione in troductū. nō competēs pluribꝰ ex eqͦ retini bile ⁊ abdicabile ſeruata vel nō ſeruata cha ritate fundatū in legibꝰ ciuilibꝰ ⁊ politicis ẜm qͣs pōt abdicari. vendēdo. donādo. ne gligēdo. ꝑmutādo. Un̄ ⁊ apud eccl̓aſticos inuenit̉ tale dominiū ſuo mō. Nec fundat̉ in charitate nec in fide/ qm̄ apud infideles ⁊ iniuſtos pctōres. iuſte manet tale dn̄iuꝫ. ¶ Poſtremo tandē habito ſermone de iuſti cia. de iure. de lege. de iuriſdictōe. de dn̄io lo quamur aliqͥd de politia deſcribentes eam ꝙ eſt cōitas ordinata ad finē aliquē ꝑfectū Eſt aūt ordinatio vel ordo/ pariū diſpariū qꝫ reꝝ ſua vnicuiqꝫ tribuēs diſpoſitio. Cō uenit igit̉ ꝓrſus ordo cū iuſticia q̄ dat vni cuiqꝫ qd̓ ſuū ē. Propterea diuine fuit enun ciatū ꝑ ꝓphetā ꝙ opus iuſticie ē pax. Cur ita? Plane/ qꝛ nihil aliud ē pax qͣꝫ ordīs trā quillitas. Hāc v̓o trāqͥllitatē ordinis facit iuſticia. ius ſuū vnicuiqꝫ tribuēs. qͣ in re di ctū eſt. Iuſticia ⁊ pax oſculate ſunt. ¶ Poli tiaꝝ ꝟ̓o alia ē celeſtis. de qͣ nihil ad preſens Alia ē hūana duplex viatoꝝ. Una q̄ vulga to ⁊ appropͥato noīe dr̄ eccl̓aſtica. Altera ſe cularis. Secularis aūt diuidit̉ ab Ariſto tile politizāte in tres. Quaꝝ pͥmā vocat re gnum. Scd̓aꝫ dicit ariſtocratiā. Terciam noīat vocabulo generali appropriate politi am quā dicere poſſumus tymocratiā. ¶ De ſcribit̉ regnū qd̓ eſt politia ſub vno bono. Uel exp̄ſſius ꝙ ē ꝯgregatio cōitatis ꝑfecte ſub vno ẜm leges ſuas bonas ꝓ republica Dicit̉ aūt vnus ille bonus vel rex vel impe rator ſeu monarcha qͥ nō ꝓpriū pͥncipalit̓ ſꝫ cōe bonū intēdit in ſuo pͥncipatu. ¶ De ſcribit̉ ariſtocratia ꝙ ē politia ſub paucis bonis. vel exp̄ſſius ꝙ ē ꝯgregatio cōitatis ꝑfecte ſub paucis bonū reipublice ꝑ leges ſuas pͥncipaliter intēdentibꝰ. vt Senatus. ¶ Deſcribit̉ politia appropͥato noīe ſeu ty mocratia ꝙ ē politia ſub plurimis bonis. Uel exp̄ſſius ꝙ ē ꝯgregatio cōitatis ꝑfecte ſub plurimis vtilitatē reipublice ꝑ leges ſu as pͥncipalit̓ intendentibꝰ. Dicit̉ ꝑfecta cō munitas ad differentiā yconomice ꝯuerſa tionis q̄ ſibi ꝑfecte nō ſufficit. Dicit̉ ẜm le ges ſuas. qm̄ in hoc attendit̉ pͥncipatꝰ do minātis ſi ẜm leges ſuas inueniat̉ vltro re gere politiā aliena lege non artatus. ¶ Oīs U idcirco politia eccl̓aſtica ſiue dn̄et̉ vnus. ſi ue pauci. ſiue plures boni dicit̉ ꝓprie diuīa qꝛ ẜm leges ſuꝑnaturales debꝫ qͥlibet regu latōem acciꝑe. Et ita ꝑſpicuū ē ꝙ tres iſte politie vniūt̉ in eccl̓ia alit̓ qͣꝫ ī ciuili politia ꝓpt̓ diuine legis vnitatē. ¶ Perſpicuū ē cō ſeq̄nter q̄ſtionē hāc ſaꝑe blaſphemiā ⁊ here ſim pelagianā. ſi ī eccl̓iaſtico regimīe theo logia p̄poni d̓beat alteri ſcīe naturali vl̓ hu mane. Non enī ſumit̉ h̓ eccl̓ia ꝓ tēplo ma teriali. qd̓ edificare meliꝰ ſciret lathomꝰ qͣꝫ theologꝰ aūt iuriſta. Nec de eccl̓ia tm̄mo do debꝫ fieri ſermo ꝓ ſolis ꝓuentibꝰ ⁊ red ditibꝰ et iuriſdictōibꝰ eccl̓iaſticis ad tꝑali tatē ⁊ vitā hāc ciuilē reſpiciētibꝰ. qm̄ eſſꝫ hͦ pure gētilit̓ ſaꝑe. Ita tn̄ aīales etiā de eccl̓a plerūqꝫ ꝯcipiūt ꝓut oꝑbus et v̓bis inſinu ant extollētes vſqꝫ in celū. ſi qͥs ep̄s aut ab bas laborauerit vt ſtent menia ⁊ p̄dia cum ſuis iuriſditōibꝰ et ꝑmittat ruere ſubditos ꝑ erroꝝ deuia ī fide catholica ⁊ bonis mo ribꝰ. Sic aūt poſſet ſecularis vnꝰ exꝑtus yconomꝰ iudicari freq̄nter vtilior in eccle ſiaſtico regimine qͣꝫ theologus aut iuriſta. ¶ Conſiderari igit̉ dꝫ eccl̓ia ꝓut īſtituta ē a xp̄o ſupͣ firmā petrā fidei ad finē ſuꝑnatu ralē ẜm legē euāgelicā ⁊ ſacre ſcpͥture diui nitus reuelate ẜm quā debꝫ regulari iudi ciū de fide et moribꝰ ſubditoꝝ. qm̄ rectū eſt iudex ſui et obliqͥ. ¶ Pro qͣ fide ꝯẜuanda ſi deberēt in curia romana ꝯſtitui auditores cauſaꝝ fidei ī theologia ꝑitiſſimi nec corru pti moribꝰ. qͣs cauſas oēs dicūt aliqͥ ad ſe dem apl̓icā referēdas eſſe. licꝫ hͦ nimis ge neralit̓ intelligāt. Attendat̉ ſi hͦ eque rōna bilit̓ fieret. ſic̄ auditores cauſaꝝ ꝓphanaꝝ Sermo pro viagio ſūt ordīarie ⁊ collegial̓r īſtituti. ¶ Poſſumꝰ ꝯformit̓ ad p̄dicta ph̓i politiā triplicit̓ di ſtīctā in naturali regimīe politiaꝫ eccl̓iaſti cam diuidere. ꝙ alia ē papalis. alia collegi alis. alia ſynodalis ſeu ꝯcilij generalis. Pa palis imitat̉ regalē. Collegialis dn̄oꝝ car dinaliū imitat̉ aryſtocratiā. Synodal̓ ge neralis imitat̉ politiā ſeu tymocratiā. Ul potius ē ꝑfecta politia q̄ reſultat ex omnibꝰ ¶ Sūt ex aduerſo politie ſi talit̓ appellari merent̉. q̄ nō libero ⁊ tāqͣꝫ paternali regimi ne ducunt̉. ſic̄ p̄cedētes. ſꝫ diſpotico ⁊ ſeru li iugo trahunt̉. vel ex ꝓpͥo demerito ꝑmit tente deo qͥ regnare facit hypocritā dicente Iob ꝓpter pctā ppl̓i. Uel aliūde iuſto eiuſ dē dei iudicio. Uocat aūt eas Ariſto. pͥmā Tyrānidē. Alterā oligartiā. Terciā demo cratiā. In tyrānide p̄ſidet vnus ꝓpriū tan ti modo bonū inqͥrens volēs ſubditos im potētes. indoctos. ⁊ diuiſos ab inuicē eſſe. In oligartia p̄ſidēt pauci ſil̓is ꝯditiōis ſu per alios. In democratia p̄ſidet ſibijp̄i ml̓ titudo neqͣꝫ vbi q̄rit vnuſqͥſqꝫ q̄ ſua ſunt nō que cōia. ¶ Cogͦſcet ex his ſtudioſus lector ſi poſſit in eccl̓iaſtica politia tale aliqͥd tri plicit̓ ⁊ ꝓportionabilit̓ īueniri ¶ Deniqꝫ de politijs mixtis nihil exp̄ſſimꝰ. qm̄ fere nul la eſt q̄ mixtionē excludat. ſꝫ a p̄dominanti talis vel talis noīat̉. Hec ꝟ̓o latius explica ta ſunt in tractatū quodā de vita ſpūali. Et in ẜmōe illo. Dedit ei pr̄ oīa in manus. Epilogus premiſſo Pilogādo dicimus ꝙ a pͥma iuſticia deriuat̉ ius. generali ter in oēꝫ creaturā ſpālit̓ in cre aturā rōnalē. ⁊ hoc ẜm multi plices leges. Scd̓m ꝓprie diuinā. ẜm ꝓpͥe naturalē. ẜm canonica. ẜm ciuilē. Fundat̉ inde ꝑticipata iuſticia imitatrix diuīe ¶ De hinc iuriſdictio qͣdruplex ẜm qͣdruplicē le gem. ꝓpͥe diuinā. ꝓprie naturalē. canonicā ⁊ ciuilē ¶ Et de qͣlibet haꝝ dupl̓r haberi ſer mo pōt. Qm̄ alia ē coerciua in inuitum. A lia doctrinal̓ directiua vl̓ arbitraria ſeu ſpō tanea dici pōt. Porro ẜm leges ⁊ iuriſdicti ones fundant̉ dn̄ia. Unū gl̓ie. Alteꝝ iuſti cie originalis. Aliud gr̄e gͣtificātis. Aliud euangelicū ẜm leges ꝓpͥe diuinaſ. Alid̓ euā gelicū ẜm leges canonicas. Aliud politicū vel ciuile ẜm leges ciuilit̓ datas. Amplius ꝟo fundāt̉ ẜm p̄dicta diuerſe politie. Una regalis ſeu libera. Altera ẜuilis et diſpotica Et vtraqꝫ diuidit̉ in eccl̓iaſticā et ſecularē. Secularis libera ⁊ bona diuidit̉ in regnū. in ariſtocratiā et tymocratiā. Seruilis et mala ī tyrānidē. in oligartiā ⁊ democratiā. Eccl̓iaſtica bona diuidit̉ ꝓportionabilit̓ ī papatū. in cardinalatū et ſynodum. Mala vero re ip̄a magis huic aduerſo triplici mō cognoſcit̉ qͣꝫ noīe. ¶ Tandē ſub eccl̓iaſtica politia continet̉ appropͥato noīe ptās eccl̓i aſtica que pͥmo diuidit̉. qm̄ vna eſt ordīs/ altera iuriſdictiōis. Ptās ordinis duplex. Una ſuꝑ corpus xp̄i veꝝ in ꝯſecratiōe. Al tera ſuꝑ corpus xp̄i myſticū in ſacr̄oꝝ mi niſtratōe. Ptās iuriſdictōis duplex. Una ī foro exteriori. Altera in interiori. Ptās ī ex teriori duplex. Una coertōis ſeu correctio nis ẜm legē ꝓpͥe diuinā q̄ eſt excōicatio. Al tera ẜm leges poſitiuas. cāonicas ſeu ciui les q̄ iuriſdictōi ſecl̓ari ſil̓is ē. Rurſus ptāſ iuriſdictōis inforo iteriori duplex eſt. Una clauiū ſcīe ⁊ ptātis in abſolutōe ſeu remiſſi on culpaꝝ. Altera in pene cōmutatōe ꝑ lar gitiōeꝫ indulgētiaꝝ. ¶ Poſtremo tripl̓r hꝫ ꝯſiderari ptās eccl̓aſtica. Uno mō in ſe for malit̓ vel abſolutē. Alio mō vt in hͦ vel illo ſuppoſito materialit̓ ſeu ſubiectiue. Tercio mō vſualit̓ vel exercitatiue. Uſus ꝟo qͣdru plex ē licitus ⁊ ratus. licitus ⁊ nō ratus. Il licitus et ratus. Illicitus ⁊ irritꝰ. Ratꝰ ꝟ̓o. dupliciter. vel de iure vel de facto ¶ Finit tractatulꝰ magis ad inqͥſitōem ve ritatis qͣꝫ ad determinatōem editꝰ ⁊ ꝓnūci atus Cōſtantie tꝑe general̓ cōcilij ꝓ parte Cancellarij pariſien̄. Anno a natiuitate do mini. M.ccccxvij. die. vi. Februarij. Concordia ꝙ pleni. tudo ptātꝭ eccl̓aſtice ſit ī ſūmo pōtifice ⁊ ī eccl̓ia. qͣꝫuis nō oīno ſimilit̓. ⁊ hͦ ſub tripli ci ꝯcluſione. Cuius declaratio patꝫ ex tra ctatu cuius titulꝰ eſt de ptāte eccl̓iaſtica. et de origine iuris ⁊ legū Prima conciuſio ¶ Plenitudo ptātis eccl̓iaſtice ꝯplectit̉ ī ſe plenitudinē duplicis ptātis.ſ. ordīs et iu riſdictōis tā in foro interiori qͣꝫ exteriori/ q̄ circa quēlibet de eccl̓ia p̄t īmediate ⁊ abſqꝫ limitatōe exerceri claue nō errāte. Sed ſi er rat p̄t ꝑ ſolā eccl̓iam ſynodalit̓ ꝯgregatā er ror iudicialiter corrigi. ⁊ ne fiat vlterius lex Regis rhomanoꝝ imponi cui tenebit̉ hn̄s hmōi ptātē reuerē ter obedire ſicut mr̄i ⁊ ſponſe xp̄i. ⁊ ſic̄ regu le a ſpūſctō directe. Secunda cōcluſio ¶ Plenitudo ptātis eccl̓aſtice ſic ꝓpͥe ſūpta nō pōt eē d̓ lege ordīata. niſi in vnico ſūmo pōtifice formalit̓ ⁊ ſubiectīe. Alioqͥn eccl̓ia ſticū regimē nō eſſet mōarchicū ⁊ hr̄e poſ ſet ml̓tiplex caput ex eqͦ. qd̓ aꝑte ē hereticū. Nec tn̄ plenitudo ptātis papal̓ ſic ītelligē da ē īmediate ſuꝑ om̄s xp̄ianos ꝙ ꝓ libito poſſit īmediate iuriſdictiōeꝫ in oēs ꝑ ſe vel alios extraordīarios paſſiꝫ exercere. ſic em̄ p̄iudicaret ordinarijs qͥ ius hn̄t īmediatiꝰ īmo immediatiſſimū ſuꝑ plebes eis cōmiſ ſas actus hierarchicos exercēdi. Extendit̉ igit̉ plenitudo ptātis pape ſuꝑ oēs inferio res. ſolū dū ſubeſt neceſſitas ex defectu or dinarioꝝ inferioꝝ. Uel dū apparet euidēs vtilitas eccl̓ie quēadmodū dici pōt d̓ ep̄is reſpectu plebanoꝝ ſeu ꝓprioꝝ ſacerdotum quoꝝ pn̄t ſupplere defectus. Tercia concluſio ¶ Plenitudo ptātis eccl̓iaſtice dū ponit̉ in eccl̓ia ſynodalit̓ ꝯgregata cū plenitudīe exe cutōis hmōi ptātis fit variatio vel eqͥuoca tio de hͦ qd̓ ē eſſe in. qꝛ nō eodē mō ē pleniti do ptātis eccl̓iaſtice ī papa ⁊ in eccl̓ia. Fa tēdū ē tn̄ ꝙ ē vtrobiqꝫ ⁊ pͥncipaliꝰ in eccl̓ia ſuo mō. ⁊ hͦ qͣdruplici reſpectu.ſ. indeuiabi litatis ac indefectibilitatis extenſionis. re gulatōis. ⁊ generalis obligatōis. cui ſubij cit̉ etiā ip̄e papa tāqͣꝫ imꝑatrici ſpōſe regis ſummi/ q̄ pōt ꝯdere canones ⁊ diffinire eti am ſi fuerit papa pn̄s. ¶ Faciūt autoritateſ ſubſequētes ꝓ vtraqꝫ ꝑte ſcd̓e ꝯcluſiōis cū pͥma ⁊ t̓cia. Dic̄ em̄ Bonauē. ꝑte. vi. c. v. ſui breuiloquij ex dictꝭ Aug. Sic igit̉ baptiſ mus pōt eſſe extra eccl̓iaꝫ. munꝰ āt btē vite nō niſi ītra eccl̓iaꝫ reꝑit̉ q̄ ſupͣ petrā funda ta ē. q̄ ligādi ⁊ ſoluēdi claues accepit. hec ē vna q̄ tenet ⁊ poſſidet oēꝫ ſui ſpōſi ⁊ dn̄i po teſtatē. ꝑ quā ꝯiugalē ptātē etiā d̓ ācillis pa rere filios pōt. Itē ſtephanꝰ papa ſic ſcribit Gualberto patriarche. Nūc ꝟo iterato tibi ſcripſimꝰ nolētes alicuiꝰ eccl̓ie pͥuilegiū in fringere. lꝫ apl̓ica p̄rogatiua poſſumꝰ de qͣli bet eccl̓ia clericū ordinare. Notent̉ decreta cū ſuis gloſis. Ꝙ ⁊ ſi papalis ptās exten dat̉ ad oēs immediate. ſupple in caſu neceſ ſitatis vel euidētis vtilitatis. nō tn̄ vult alicuius eccl̓ie pͥuilegiuꝫ infringere ſupple qꝛ nec ita velle debet. Et ſit epilogus p̄miſſoꝝ. Sermo factus per eundē. xxi. die Iulij. Anno dn̄i. M.ccccxv ſuꝑ ꝓceſſiōibꝰ faciēdis ꝓ viagio regis rho manoꝝ ad Petꝝ de luna. ¶ In qͦ ponuntur xij. ꝯcluſiones ſeu regule pctice in ſacro ge nerali Conſtantien̄. ꝯcilio. 3E Roſperuꝫ ite. (faciet nobis deꝰ ſalutariū nr̄o rū. Ita loquit̉ ꝓpheta in pſal. lxvij. Cuiꝰ initiū eſt. Exurgat deꝰ et diſſipēt̉ inimici eiꝰ ⁊c̄. Fiat ita q̄ſumꝰ Proſpeꝝ iter faciet nob̓ deꝰ ſalutariū nr̄o rum Auxiliāte te btīſſima virgine/ in qͣ eſt oīs gr̄a vie ⁊ veritatis. quā imploremꝰ ⁊ ſa lutemꝰ dicētes. Aue maria. ¶ Proſperū iter faciet nobis deꝰ ſalutariū noſtroꝝ. Ita fie ri credimꝰ et ſperamꝰ. O dn̄e deꝰ ſalutariū noſtrorū. Nec mirandū ſi ſperamus et cre dimꝰ qm̄ te donāte aſſumꝰ. Ecce ordinatōi ſctīſſime nuꝑ facte quā inſpiraſti fit cōuen tus iſte celeberrimꝰ et deuotꝰ ad orandum ⁊ dep̄candū faciē tuā plenā gratiaꝝ et dicē dū. Dn̄e ſaluū fac regē. iterqꝫ ſuū in ſalutis tue ꝓſꝑitate diſpone. ¶ Sꝫ quare nobis ꝓ ſperū iter fieri petimꝰ viri pr̄es ⁊ fr̄es Reue rēdiſſimi ſapiētes illuſtres atqꝫ doctiſſimi. ⁊ in oīm v̓tutū decore p̄clari. Nob̓ inqͣꝫ pro ſpeꝝ iter quo pacto fieri petimꝰ qͥ etiā loco manemꝰ. nec moueri quoqͣꝫ extra diſponi mus? Sꝫ ꝓfecto videmur iter agere dū fa cit iter nob̓. hͦ eſt ad vtilitatē nr̄am. ad obſe quiū noſtꝝ. ad vniuerſalē eccl̓ie pacē. Se reniſſimꝰ rhomanorū rex ꝓtector eiuſdē ec cleſie fideliſſimus Proſpeꝝ ſit iter ſuū ſup plicit̓ et ſalubrit̓ imploremꝰ. qm̄ in ꝓſꝑita te ſua ſalus nr̄a reponit̉. Ita enī ꝓſpeꝝ faciꝰ es iter nobis O deꝰ ſalutariū noſtroꝝ ſi pe des eiuſdē regis nr̄i in viā pacis direxeris. ſi conceſſeris eū redire cū exultatōe portan tē vberes vniōis ꝑfecte manipulos. Sic enī fas habebit ex ſentētia dicere cū Abrae ſeruo/ ꝙ ꝓſpeꝝ feceris iter ſuū. ꝙ p̄terea fue ris ſecū in oībꝰ ad q̄ ꝑrexit. Ambulet igitur ipſe rex via regia ꝑ arma iuſticie. a dextrisˡ ⁊ a ſiniſtris. te duce et te comite qͥ es via ve ritas ⁊ vita. te dicēte ad euꝫ. Intellectū tibi dabo et inſtruā te in via hac qͥ gradierꝭ. fir mabo ſuꝑ te oculos meos. Mādes deus Sermo pro viagio angelis tuis vt cuſtodiāt eū in om̄ibꝰ vijs ſuis. portēt eū in manibꝰ tue ꝓtectōis vt n̄ offendat ad lapidē cuiuſlibet obſtaculi vel obduratōnis ꝑtis aduerſe pedē ſuū/ zelum ſuū. Sic enī ꝓſpeꝝ iter facies/ nedū ſibi ſꝫ nobis. et hͦ ad vtilitatē noſtrā tu deꝰ ſaluta riū noſtrorū. ¶ Potuerat ẜmo noſter ꝓlixi extendi. qui deuotas ꝓ regꝭ itinere ꝓſꝑo fū dendas oratōes commonefaceret atqꝫ ſua deret. Sed inſpicio veſtꝝ deuotōis ardorē qui vt ꝯtinuet̉ vel in maiorē deſiderioꝝ flā mā erumpat. nō eget flatu ꝟboꝝ meoꝝ exi guo. ꝑ ſe em̄ ſatis in meditatōe vr̄a exarde ſcit ignis pioꝝ ſctōrūqꝫ deſiderioꝝ. vt iugi ter leuatꝭ ſurſū cordibꝰ. vt tractis ex imo pe ctoris ſuſpirijs atqꝫ gemitibꝰ dicat vnuſqͥſ qꝫ apd̓ ſemetipꝫ Proſpeꝝ iter faciet nob̓ de us ſalutariū nr̄oꝝ. faciet ꝓ faciat. nā ⁊ apud hebreos(vt Nicolaus de lyra dicit) futuꝝ indicatiui ꝓ optatiuo ſolet poni ¶ Diuertat nūc paululū ⁊ ꝑgat ad alia nō aliena ẜmo noſter. Ecce qͣꝫ offertur in ip̄a meditatione mea īter qͦddā nō terreſtre qd̓ agit̉ pedibus corꝑis. Sꝫ ſpūale ⁊ celeſte iter eternitatis qd̓ ꝑagrat̉ pedibꝰ mētis qui ſunt cognitio pes ſiniſter in intellectu. ⁊ volitio pes dext̉ in affectu. Hoc iter qͣle eſt ſi qͥs interrogaue rit? rn̄deat ꝓph̓a id eſſe viā mandatoꝝ dei. quā nedū ambulaſſe ſꝫ cucurriſſe gloriabat̉ ip̄e cū ait. Uiā mādatoꝝ tuoꝝ cucurri cuꝫ dilataſti cor meū. Et rurſus. In via teſtīo nioꝝ tuoꝝ delectatus ſum ſic̄ in omībꝰ diui tijs. Et talia ſunt in hāc ſnīaꝫ abſqꝫ nūero. Etem̄ tu qͥ ꝑegrinaris hic a dn̄o. ſi ꝑgēdo vis ad vita ingredi ẜua mādata. Hec ē em̄ via regia. hͦ iter ꝓſpeꝝ. hec cōpendioſa ſemi ta q̄ ducit ad vitā. ¶ At ꝟo videre mihi vi deor ꝯſequent̓ in ip̄a meditatiōe mea colle ctum eſſe ſacroſanctū pn̄s ꝯciliū vt viā iſtā p̄paret ⁊ dirigat vt ꝓſpeꝝ hoc iter noſtꝝ fa ciat ꝯcedēte deo ſalutariū nr̄oꝝ. Nā ve mū do a ſcādalis. ve hoſtilibꝰ inſidijs. ſuꝑ qͥbꝰ eſt illa ꝓphete ꝯq̄ſtio. In via hac qͣ ambu. abſcō. ſuꝑ. laqueū mihi. Et rurſus. Iuxta iter ſcāda. poſue. mihi. Quis aūt oīa iuxta iter mādatoꝝ dei poſita ſuꝑboꝝ demonuꝫ carnis ⁊ mūdi ſcādala dinueret? Quis oēs laqueoꝝ nodos. artes ⁊ modos agͦſcat? qͥs nō cū Anthonio paueſcens exclamauerit. Hos dn̄e laq̄os oēs. hec ſcādaloꝝ retia qͥs cuadet? At qͥ bn̄dictus deus ſalutariū nr̄o rū qͥ ꝓſpeꝝ nob̓ fecit iter ſpūale mandatoꝝ ſuoꝝ. dū volūtatē facultatēqꝫ ꝯtulit ꝯueniē di ſeniores in vnū. ꝯuocādi cetū. ꝯgregādi eccl̓iaꝫ vt viderēt qͥd facto opus eſſet ad tol lendū tot ſcādala poſita in vijs ſyon ita vt lugerēt. eo ꝙ nō eſſet qͥ veniret ad ſolēnitatē Hinc offendebat ſcandalū ſciſmatice diui ſionis. Hinc ſcādalū multiplex heretice p̄ uitatis. Hinc multiplicata ſuꝑ numeꝝ ſcā dala/ offenſiōes ⁊ retiā cuiuſlibet vicioſita tis. ¶ Obſidebat p̄cipue hͦ iter ſpūale/ mon ſtrū horrendū ingēs mole potes/ ſuꝑbia ⁊ filia eiꝰ īprobiſſima dira dn̄andi libido. ꝓ hibuerat toto malignitatis ſpū ⁊ aſtu/ ne ce lebraret̉ generale ꝯciliū qd̓ efficaciſſimum erat ⁊ pene vnicū aduerſus hec oīa ſcādala r̄mediū ¶ Exultet v̓o nūc oīs fideliū turba Nūc magnifice gras referat deo ſalutariuꝫ nr̄oꝝ. qͥ ꝓſpeꝝ fecit iter mādatoꝝ ſuoꝝ duꝫ ꝯtulit celebrari ſacroſāctū hoc generale cō ciliū ſufficiēs ad ſciſmatū ſedatōeꝫ. Ad he reſum extirpatōeꝫ ⁊ ad morū reformatōem Et hͦ ex paucis in hͦ eodē p̄cticatis ꝯcilio n̄ tam declarare qͣꝫ ſummatim narrare vl̓ an notare curabo. Nō accurato qͥdem ſꝫ doct̉ nali quotidianoqꝫ ẜmōe. Satis erit ita lo qui vt ītelligar. ¶ Cōſiderās itaqꝫ mētalibꝰ ocul̓ p̄ſens generale cōciliū ⁊ acta eius. In uenio ꝙ ip̄m ab itinere ſpūali remouit pri mo qͣdruplex ſcandalū obſtans ſciſmatꝭ ſe datōi. Remouit alid̓ qͣdruplex ſcādalū no cēs hereſū extirpatōi. Remouit alteꝝ qͣdru plex cōtrarians morū reformatōi. ⁊ ita ꝯͣri ans vt iā nō eſſet ꝓſpeꝝ ſed infauſtū iter pa cis fidei et virtutis. ¶ Conformit̉ ad hanc triplicē quaternitatē ſcādaloꝝ nūeremꝰ. xij. concluſiones/ regulas aut leges q̄ ī hoc ꝯci lio vel explicite vel implicite ſtabilite ſunt. quaſi totidē directōes ſalutares/ ꝑ qͣs ꝓſpe rum iter fecit nobis deꝰ ſalutariū noſtrorū. vt in hoc itinere ſit vnitas rōe primi. ſit ve ritas ratōe ſecūdi. ſit bonitas reſpectu tercij Sit inſuꝑ modꝰ ſpecies ⁊ ordo. Sit deni. qꝫ mēſura numerꝰ et pōdus. Cōformit̉ ad potentiā ſapīam et bonitatē patris et filij ⁊ ſpūſſancti. Hoc mō ꝓſpeꝝ īter facit nobis deus.ſ. vt ſit iter planū. iter lucidū. iter pul crū. dū iuſticia ponit ī via greſſus ſuos. dū veſtigia ſua relinqͥt imp̄ſſa qͣſi certa totideꝫ ſigna/ ne oberrem vl̓ exorbitemꝰ nob̓ data Prima lex in viā pacis. ¶ Aſſignet̉ ꝓ prima ꝑte que eſt de via paciſ prima lex ſiue directio liberās iter noſtruꝫ a Regis rhomanoꝝ III pͥmo ſcandalo q̄ data eſt in ſeſſione publica quīto aprilis anni pn̄tis. ¶ Conciliū gene rale ptātē a xp̄o īmediate hꝫ. cui qͥlibet cu iuſcūqꝫ ſtatus vl̓ dignitatis etiā ſi papalis exiſtat obedire tenet̉ in his q̄ ꝑtinēt ad fidē ⁊ extirpatōeꝫ ſciſmatis. ac generalem refor matōeꝫ eccl̓ie dei in capite ⁊ in mēbris. Cō ſcribēda ꝓrſus eſſe mihi videret̉ in eminen tioribꝰ locis vel inſculpēda ꝑ oēs eccl̓as ſa luberrima hec determinatio. lex vel regula tanqͣꝫ directio fundamētalis ⁊ velut infalli bilis aduerſus mōſtruoſum. horrendumqꝫ offendiculū. qd̓ hactenus poſitū erat ꝑ ml̓ tos de eccl̓ia in itinere mādatoꝝ dei. deter minātes ex textibꝰ groſſe. nō ad regulā euā gelicā ⁊ eternā acceptis/ papā nō eſſe ſubie ctum generali cōcilio. neqꝫ iudicari poſſe ꝑ ip̄m. Ꝙ p̄terea generale ꝯciliū totū ab ip̄o robur īmediatū ſumebat. Nec poterat ſine eo caſu quocunqꝫ vel ꝯuocari vel ſtabiliri. Ꝙ nemo poterat ei dicere cur ita facis qm̄ ſolutus erat legibꝰ ⁊ ſupͣ ius. Et ita de pluri mis ꝑ q̄ blāda fallax ⁊ ſubdola adulatio fo uebat libidinē dominādi ⁊ tyrannidē eccle ſie deſtructricē papatū ſeu eius vſum ꝯuer tebat. ita vt nō pateret via reductōis ſeu pa cis. ¶ Scripſit ſuꝑ hͦ errore vel ſcādalo re uerendiſſimus pat̓ dn̄s cardinalis Came racen̄. p̄ceptor meus inclytus dudū ⁊ nuꝑ an̄qͣꝫ fieret hec ꝯſtitutio reputās eſſe ꝑnici ociſſimū ſic aſſerere. ſicut ⁊ d̓ multis dictis ꝑ quoſdā innitētes ſuis iuribꝰ poſitiuis an notauit. Nūc exqͦ iā lex poſita ē nec iā licet dubitare ꝓbatiōes omittamus. Sola hec ꝓbatio ſufficeret. Si eccl̓iaꝫ nō audierit ſit tibi vt ethnicus ⁊ publicanus. A N Secūda directio ſi ue lex ſalutaris. ¶ Conciliū generale pōt eū quē reputat ſummū pontificē. nedū ꝯſulti ue inducere. ſed autoritatiue ꝯpellere ad of ferēdū viā ceſſiōis vl̓ ad cedendū papatui etiā ſine culpa ſua licꝫ nō ſine cā. Qual̓ cau ſa multiplex eſſe pōt quēad modū ī publicꝭ ẜmonibꝰ tactū fuit in hoc ꝯcilio. ¶ Hec lex ꝑ hͦ ſacrū ꝯciliū determīatiue ſtatuta ē. ⁊ in papa Ioh̓e. xxiij. pͣcticata qͥ viaꝫ ceſſionis vrgente ꝯcilio pͥmuꝫ obtulit. deinde ceſſit. Tollit̉ ex hͦ ſcādalū dicētiū viā ceſſiōis p̄ cticari nō poſſe inuitꝭ ꝯtendentibꝰ de papa tu. Tollit̉ deniqꝫ colluſio ſeu tergiuerſatio volētiū īuito generali ꝯcilio vl̓ eccl̓a ꝑnici ꝯſepapatū detiere/ nūc aūt quōlibet ī futū. rū. Etenī ſi poteſt ſummꝰ pōtifex dare libel lū r̄pudij eccl̓ie ſpōſe xp̄i/ ſicut egit celeſtinꝰ ⁊ laudat̉. cur nō viceuerſa poterit ſpōſa xp̄i repudiare nō dicā ſpōſum ſuū. ſꝫ ſpōſi vica riū. p̄ſertim vbi ſubeſt vl̓ culpa vl̓ cauſa ¶ Tercia directio. ¶ Cōciliū generale ſic ē ſupͣ papā ꝙ eiꝰ bul las ⁊ ꝓceſſus vl̓ ordinatōes ⁊ ſtatuta p̄t irri tare vl̓ annullare. Pōt inſuꝑ trāſlatōꝫ curie romane a loco ꝯcilij impedire. Compellere rurſus papā ſtare cū ꝯcilio. et ita de ſil̓ibus Hoc det̓minatū ē in publica ſeſſiōe ⁊ ml̓ tipliciter pͣcticatū. Tollit̉ ex hͦ ſcandalum qͦ ꝑ indirectū quereret̉ nūc aūt al̓s diſſipa ri generale ꝯciliū Quarta directio. ¶ Conciliū generale ſic ē ſuꝑ oēs leges po ſitiuas. vl̓ a ſūmis pontificibꝰ vl̓ a genera libꝰ ꝯcilijs editas. ꝙ eas p̄t interp̄tari mu tare vl̓ tollere/ ꝓ qͣnto viderent̉ impedimen tū vl̓ ſcandalū eē ad iter eccl̓iaſtice vniōis. Hoc pͣcticauit p̄ſēs ꝯciliuꝫ tollēdo penas oēs ⁊ inhabilitatōes ⁊c̄. Suſpēdēdo inſu per futurā ſummi pōtificis electōeꝫ. Reci piēdo deniqꝫ ad cautelā et hūili qͣdaꝫ ꝯde ſcenſiōe p̄tenſam ꝯfirmatōem ꝯcilij a domi no papa cū multis ſil̓ibꝰ q̄ ⁊ qͣlia iuriū poſi tiuorū rigor nō admittit Secunda pars prin cipalis de via veritatis. Xpoſuimꝰ in hac ꝑte pͥma qͣttu or ſcādaloꝝ genera qͥbꝰ obſiſtit p̄ ſens ꝯciliuꝫ vt ꝓſpeꝝ iter faceretꝰ nobis deꝰ ſalutariū noſtrorū ad dirigēdos pēdes nr̄os in viā pacis. ⁊ ad ſe datōeꝫ ſciſmatice diuiſiōis. Trāſeamꝰ pro ſcd̓a ꝑte ad deſtructōꝫ alteriꝰ qͣdruplicꝭ ſcā dali qͦ videbat̉ impediri declaratio ꝟitatis. ⁊ heretice pͣuitatis deſtructio Prima directio ſalu taris in via catholice ꝟitatis. ¶ Concilium generale p̄t et debet circa oēm ꝑſonā cuiuſ cūqꝫ p̄eminētie vl̓ ſtatus exiſtat abſqꝫ fauo re vl̓ timore vl̓ ꝑſonaꝝ acceptōe iudiciuꝫ in cauſa hereſis excercere/ ptꝫ ex tenore ꝯmiſſi onis date reuerendiſſimis patribꝰ dominis quattuor cardinalibꝰ. ⁊ alijs de qualibet na tōne. Hoc inſuper practicatū eſt circa inqͥ ſitōem factā d̓ papa Iohanne. xxiij. ⁊ circa Sermo pro Diagio Iohannē hus. qui qͣꝫuis eſſet ſtatus parui habuit tn̄ fautores plurimos fortes acres ⁊ potētes. Hoc aūt eſt ꝓſperū et efficax īter ad extirpatiōem erroꝝ dū nullis parcit̉. ſed ꝯſtanter ꝓcedit̉ ad emendatōem. vel ſi corri gi noluerint ad punitōeꝫ ⁊ exterminatōeꝫ et rantiū. Alioqͥn nō ſatis deſtruunt̉ errores ſi ꝑmittunt̉ liberi ⁊ impuniti patētes ⁊ no torij verbis aut factis hereſum defenſores. Si p̄terea p̄dicatoribꝰ catholice ꝟitatꝭ nō ſubeſt plena lib̓tas elucidādi legē ſcāꝫ. Tol lit̉ ex hͦ pn̄ti ꝯcilio dictuꝫ ph̓i illius qͥ leges cōꝑabat telis araneaꝝ. eo ꝙ debiliores mu ſcas retinēt. tranſmittūt fortiores Secunda directio ſiue ſexta lex ī ordine ¶ Cōciliū generale pōt ⁊ dꝫ aſſertiones hereticas ⁊ erroneas in fide ⁊ moribꝰ que fuerūt ⁊ ſunt in ſcandalū pub licum diligēter examinare. reprobare. ⁊ dā nare etiā nō facto pͥus vel ſimul ꝓceſſu ad uerſus aſſertores. Hoc pluries practicatū eſt in hoc ꝯcilio vt de aſſertionibꝰ ꝙ cōmu nicandi erant laici ſub vtraqꝫ ſpecie. Et de iſta aſſertōe qͥlibet xp̄ianus pōt ⁊ debet ⁊c̄ Deniqꝫ tā rōnes qͣꝫ ſil̓itudines manifeſte ⁊ exēpla ſctōꝝ ꝓbāt idē vt de falſo numiſma te ⁊ famoſo libello. Tollit̉ ex hoc ſcandalū vel tolli debꝫ eoꝝ qͥꝓ bono acceſſorio qd̓ in facto ꝯſiſtit. elucidatōeꝫ veritatis vel impe diunt vel ꝓcraſtinant. hoc aūt ꝓcraſtinare quid niſi impedire eſt? ¶ Tercia directio. ¶ Conciliū generale pōt dānare ꝓpoſitōes multas cū ſuis autoribus. lꝫ habere gloſas aliquas vel expoſitiōes vel ſenſus logicaleſ veros poſſint Hoc practicatū eſt in hoc cō cilio de multis articulis vo icleff ⁊ Iohan nis Hus. quoꝝ aliqͥ poterāt vl̓ de vi logice vel grāmatice defenſionē aliquaꝫ reciꝑe vt in articulis qͥ ſunt indefinite traditi. vl̓ qͥ lo quunt̉ de poſſibilitate ꝓut poſſe logicū eſt ⁊ nō ph̓icū. Uel qͥ poſſent ad aliquē ſenſum veꝝ trahi. ſi ſeorſum ponerent̉. ¶ Sed ꝯci liū hoc ſollerter attēdit pͥmo/ qꝛ iuxta hila riū Intelligētia dictoꝝ ex cauſis eſt aſſumē da dicendi. Iteꝝ illud Augꝰ. Liberis ver bis vtunt̉ ph̓i ⁊ in rebus ad intelligendum difficillimiſ offenſionē piaꝝ auriū non ꝑti meſcūt. Nobis aūt.ſ. theologis ad certa re gulam loqͥ fas eſt. Illud deniqꝫ vulgatum fundamentū in Areſto. ꝙ ſermones accipiendi ſunt ẜm materiā ſubiectā. vn̄ mora lis ſnīa ſumit̉. Ea eſt em̄ diuine forme ſub ſtantia vt ꝙ nec in extrema dilabat̉ nec in ſe extraneū aliqd̓ ipſa ſuſcipiat. ſed ſicut de ea permenides ait. Uerū orbē mobilem rotat dum ſe immobilē ip̄a cōſeruat. Ꝙ ſi rōnes quoqꝫ nō extra petitas ſed intra rei quā tra ctabimus ambitū collocatas agitauimus nihil eſt qd̓ ammirere cū platōe ſanciēte di diceras/ cognatos. de qͥbus loquimur re bus oꝑtere eſſe ẜmones. iij. de ꝯſolatōe vl ti. ꝓſa in fi. Sil̓r theologia ſuā ꝓpriā habꝫ logicā et ſenſum lr̄alem. alit̓ qͣꝫ ſpeculatiue ſcie. Hec directio vl̓ lex p̄ẜuauit hactenꝰ p̄ clarā vniuerſitatē Pariſien̄. a pluribꝰ erro ribus dū ſcholaſticos ſuos ſꝑ ad certā r̄gu lā fidei loqui iuſſit et ꝯpulit. Utinā in alijs ſtudijs hec diſciplina ſil̓r teneat̉. Mala li bertas eſt male et erronee loqͥ poſſe yFO ¶ Quāētā olrectio ſi ue octaua in ordine. ¶ Conciliū generale p̄t ⁊ debꝫ dānare ꝓpoſitōes multas vl̓ aſſertō nes hmōi/ qͣꝫuis nō poſſent ex ſolo et nudo textu exp̄ſſo ſacre ſcripture patēter reproba i. ſecluſis expoſitōibꝰ doctorū vl̓ vſu cele bri eccl̓ie et ceteris. Hoc pͣcticatū eſt in hoc ꝯcilio in multis aſſertōibꝰ Ioh̓is wicleff ⁊ Ioh̓is hus. īmo et de iſta ꝙ eſt ꝯmunicā du ꝑ laicos ſub vtraqꝫ ſpecie panis et vini. Hec directio vl̓ lex ꝓſpeꝝ facit iter ad here ſum et hereticoꝝ exterminatōem. qm̄ hereti ci quos vidimꝰ defenſionē ſuā vt plurimū accipiūt. qꝛ nolūt hereſes abſolute reuoca re ſed tm̄ ꝯditionaliter. ſi videlicꝫ ex rigore textus ſacre ſcpͥture ꝯuincant̉ errare dicen tes. ꝙ expoſitōes doctorū d̓creta decretaleſ ſint apocrife. neqꝫ de illis curandū eſt. Hec aūt p̄ſumptio qͣꝫ late pateat ad errores. ne mo non intelligit. ¶ Tercia pars prin cipalis de via morū vel virtutū Eclaratis vl̓ narratꝭ ſcādal̓ qͣttuor obuiātibꝰ errorū extirpatōi. loqua mur ꝓ tercia ⁊ vltima ꝑte aliqͥd d̓ re motōe totidē ſcandalorū obſtantiū moruꝫ reformatōi in capite ⁊ in mēbris narrādo ꝙ duplicē legē vl̓ directōem pͣcticatā in hoc ꝯcilio. vt ꝓſpeꝝ iter faciat nobis deus ſalu tariū noſtrorū Prima directio ſalu Regis rhomanoꝝ III taris in via moꝝ ⁊ virtutis. ¶ Conciliū ge nerale ſic eſt ſupra papā ⁊ aliū quēlibet d̓ ec cleſia ꝙ ip̄m papā pōt deponere ꝓ quocūqꝫ crimine. de qͣ notorie ⁊ incorrigibiliter ſcā dalizat̉ eccl̓ia. Hoc eſt practicatū dudū de papa Ioh̓. xij. ⁊ nūc de Ioh̓. xxiij. In cu ius deiectōe nō inſerit̉ ꝙ fuerit hereticꝰ vel a fide deuius. Et ſi ita actū eſt d̓ cedro liba ni. qͣre nō timebit humilis herba deẜti? Ac cuſatus tn̄ int̓ cetera fuit ⁊ cōuictus ꝙ fue rat notorie ſymoniacus. Ex qͦ ꝯfundit̉ illa quorundā temeritas qͥ papā in collatōe be neficioꝝ nō poſſe cōmittere ſymoniam/ vel diſputabant vel diffiniebant. Secūda directio ſi ue decima lex. ¶ Cōciliū generale qͣꝫuis nō poſſit nec debeat plenitudinē ptātis papa lis cōmiſſam a xp̄o Petro ⁊ ſucceſſoribus eiꝰ tollere vl̓ minuere. ſꝫ de ea gr̄as agere d̓o qui ꝯtulit eāqꝫ reuereri dꝫ ⁊ āplecti. Pōt ni hilominus vſuꝫ ptātis illius certis legibꝰ ⁊ ſtatutis limitare in edificatōeꝫ eccl̓ie. Hoc practicauit pn̄s ꝯciliū. tū in multis. tū ſpā liter in hoc ꝙ legē p̄fixit in eligēdo papā fu tuꝝ ⁊ ſuis electoribꝰ ꝙ reuerendiſſimū pa trē dn̄m angelū corario. ob laudabilitatem ſue ceſſiōis ſpōtanee. nullus papa futurus poſſet eū a collatis cardinalatū ⁊ ptāte lega ti ꝑ hoc ꝯciliū deponere. nec eū ſuꝑ p̄teritis quibuſcūqꝫ factis quōlibet impetere vl̓ pu uire. Iure qͥdē ⁊ indulgēti ꝯdeſcēſione hoc factū eſt vt exēplū poſteris det̉ vltro ceden di/ dū illud efflagitat eccl̓ie vel pia vtilitas vel vrgēs neceſſitas. ¶ Expedit aūt nūc an̄ ſummi pōtificis electōeꝫ ita fieri circa mul a generalē ſtatū eccl̓ie ꝯcernētia. In quibꝰ ummi pōtifices vſum plenitudīs ſue ptā tis paſſim nimis verterūt in abuſum. vt qꝛ noluerūt generalia celebrare ꝯcilia. Nec in ferioribꝰ p̄latꝭ ordīaria iura relinq̄re. Ꝙqꝫ in ſtatutis generaliū ꝯcilioꝝ nūc caſſando ca. nūc mutādo. nūc ad libitū īterp̄tando nūc pͥuilegia ⁊ exceptiōes largiēdo. palam ⁊ abſqꝫ manifeſta rōne vel vtilitate deuiar̄t. ¶ Un̄ ſicut in vſu diſpenſationū. ꝯceſſiōe pͥ uilegioꝝ. innouatiōe decretaliū nō expedit vſum ptātis papalis ſic reſtringi. vt in om ni caſu tali fiat ad ꝯciliū generale recurſus ꝓpter difficultatē ⁊ raritatē ſue ꝯuocatiōis qualis nō erat in pͥmitiua eccl̓ia. qn̄ cōi cō ſenſu dicēte Hiero. fiebāt oīa. Sic non ex pedit talē laxatōeꝫ fieri q̄ vim ⁊ robur generaliū ꝯcilioꝝ in ſuis ꝯſtitutiōibꝰ paſſim tol lat ⁊ eneruet. ¶ Cōſiderari poſſet in hoc lo D co Areſto. traditio de triplici politia rega li.ſ. ⁊ mōarchica. In qͣ vnus bn̄ p̄eſt cui ty rānus opponit̉. Altera eſt ariſtocratia. vbi dn̄ant̉ pauci ⁊ boni. cui opponit̉ oligartia. Tercia ponit tymocratiā in qͣ ppl̓s bn̄ do minat̉ que oppoſitā hꝫ democratiā. ¶ Eſſꝫ aūt int̓ iſtas policias illa melior qͣꝫ aliqͣ ſin gularis q̄ ex regali ⁊ ariſtocratia cōponeret̉ vt in regno Francie vbi rex inſtituit parla mentū a quo iudicari nō refugit. Eſſet v̓o oīuꝫ optīa ⁊ ſaluberrima policia/ q̄ triplicē hanc bonā complecteret̉ regalē/ ariſtocrati am/ ⁊ tymocratiā. ¶ Eſt aūt generale ꝯciliū politia talis cōpoſita hn̄s ſuā directōꝫ ma gis ex aſſiſtētia ſpāli ſpūſſancti ⁊ ꝓmiſſiōe ieſu xp̄i. qͣꝫ ex natura vel ex hūana ſola indu ſtria. ¶ Hinc eſt illud qd̓ p̄diximus ꝙ ip̄m eſt ſaluberrima ⁊ efficaciſſima regl̓a ad regi men totiꝰ eccl̓ie trāquillū vel ꝯẜuandū vel reformandū vel inueniendū tanqͣꝫ ſup̄mus et ſufficiēs legiſlator vniuerſal̓ ⁊ potēs epi ekes. Preterea legitimꝰ et ſecurꝰ nec ſuſpe ctus rōnabiliter ab aliqͥbꝰ xp̄ianis cū ꝓce dat oīm vl̓ qͣſi omniū ꝯmuni cōſenſu vl̓ aſ ſenſu. ¶ Quid āt ē generale ꝯciliū al̓s d̓ſcri ptū ē ⁊ repeto? Cōciliū generale ē ꝯgregatō legitima auctoritate facta ad aliquē locū ex om̄ī ſtatu hierarchico/ totiꝰ eccl̓ie catholice̓ nulla fideli ꝑſona q̄ audiri reqͥrat excluſa ad ſalubriter tractādū et ordinādū ea que de bitū regimē eiuſdē eccl̓ie in fide et moribuſ reſpiciūt. Deduci poſſet ex hac deſcriptōne cū p̄cedentibꝰ qͣliter plenitudo ptātiſ papa lis collata eſt a xp̄o in his q̄ ſuꝑ naturā ſūt In alijs etiā q̄ leges natural̓ canonica et ci uilis ſibi tribuūt vt monarche ſup̄mo ſtat et ꝯcordat̉ cū ptāte cōcilij q̄ dicta ē. qm̄ in ꝯcilio papalis ptās includit̉. qͣꝫuis alit̓ ſit hec ptās in papa alit̓ in concilio. Sic̄ alit̓ claues petro tradite ſunt aliter eccl̓ie. Und̓ ꝯciliū. multis q̄ papā reſpiciūt habꝫ au ctoritatē ꝯciliatiuā et dictatiuā. papa exer citatiuā et executiuā. Non enī poſſꝫ ꝯciliū ꝑ ſeip̄m vel abſoluere in foro ꝯſcīe/ vel p̄ſby teros ordīare. vel corpꝰ xp̄i ꝯficere. vel de bellare manu armata infideles. ⁊ ita d̓ ml̓tꝭ. ſꝫ ad ip̄m ſpectat circa hec hmōi ꝯſulere vl̓ dictare/ cuiꝰ dictamini qͥ repugnat ꝯtuma citer repugnat ſpūiſancto cuiꝰ eſt ip̄m con ciliū in dictādo vel conſulēdo dirigere. Ex emplū ī hoīe vbi ratio ptātem hꝫ dictatiuā De auferibilitate pape ⁊ conciliatiuam. voluntas exercitium ⁊ exe cutionem. Terciā directio ¶ Concilium generale pōt de diſſentōibꝰ ⁊ guerris int̓ pͥncipes xp̄ianos ſeuiētes in ꝑ niciē totius xp̄ianitatis ⁊ ꝑditōis hoīuꝫ in aīa ⁊ corꝑe autoritate legitīa cogͦſcere. ꝓhi bēdo eis vias facti ⁊ ad ſuſcipienduꝫ vias iuris ⁊ rōnis ꝑ cēſuras eccl̓aſticas cōpellē do. ¶ Hoc pͣcticare ꝓpoſuit ſereniſſimꝰ rex romanoꝝ ſemꝑ auguſtus qͥ pͥuſqͣꝫ recederet ab hoc ꝯcilio ad locū ꝯuentōis cū rege ara gonū ⁊ Petro de luna orōnē ad deputatos habuit oī religioſa pietate. ⁊ vera xp̄iana re ligione pleniſſimā. quā his auribꝰ non ſine pia ꝯpunctiōe letus audiui. Narrauit illic ꝓpoſitū ſuū eſſe tēdere poſt ſedatōeꝫ ſciſma tis ad pacificatōeꝫ regū frācie ⁊ anglie. ma xime ꝑ autoritatē huius ꝯcilij. Narrauit d̓ pacificatōe regis Polonie cū prutenis. De hinc de paſſagio hieroſolymitano p̄ceden te pacificatōe regis polonie ⁊c̄. ¶ Fūdamen tū ſeu regulā ꝓcurauit inducēdo qͣꝫlibet ꝑ tium vt ſe generali ꝯcilio ſueqꝫ diffinitioni ꝓrſus ſummitterēt. cuius autoritati ip̄emet rex quēadmodū tū c ⁊ pluries antea ſub at teſtatiōe diuini noīs ꝓteſtatus eſſe debebat ⁊ volebat eſſe ſubiectus ⁊ hͦ in ſpeculū ⁊ exē plar eternum cuiuſlibet pͥncipis catholicio temporalis. Quarta directio ſi ue lex duodecima ⁊ vltīa. ¶ Conciliū gene rale pōt ⁊ dꝫ ꝯſtituere crebriorē generalium ꝯcilioꝝ celebratōeꝫ qͣꝫ retroactis tꝑibꝰ fue rint celebrata. vt de decēnio in decēniū pre fixa futuris ſūmis pōtificibꝰ iſta lege quaꝫ trāſgredi nō liceat. Fundat̉ in p̄miſſis hec ꝯſideratō ⁊ ꝑ argumētū ex oppoſitis. qm̄ ſi tot et tā enormia diſcrimina ꝓuenerūt eccle ſie dei dū ceſſatū eſt a ꝯcilijs generalibꝰ/ qͣꝫ ta demū erit ſalutaris vtilitas ex frequētio ri celebratiōe ꝑſpicuū eſt. Quis itaqꝫ neſci at ꝙ inde ſuꝑioꝝ pctā minus vigebūt. duꝫ minorē ſibi ſentiēt eſſe peccādi licentiā. vel impunitatis ſpeꝫ dū.ſ. reddituros ſe rōneꝫ coram iudice ſuo generali ꝯcilio ꝓſpicient. Sūt qͥppe nōnulli qͥ ⁊ ſi deū nō timent ho mines tn̄ reuerent̉. Deniqꝫ ſi nō aſſidue lex viua dirigēs regēs ⁊ actuans leges mortu as ad effectū. ip̄e nō ſatis ꝓficiūt. vn̄ ⁊ ph̓s tradere ſatagēs mediū ꝟ̓tutis nō potuit illud efficacius inuenire qͣꝫ vt diceret ꝓut ſa piēs iudicabit. ¶ Potuerāt ex p̄miſſis oībꝰ velut ex fundamētalibꝰ qͥbuſdā regulis di rectionibꝰ ⁊ ſignis in via mandatoꝝ dei le ges elici ꝑticulariores. ad tollendū ſcādala impediētia ꝓſpeꝝ iter pacis fidei ⁊ v̓tutis ad ſedationē ſciſmatū qͦ ad pͥmū. ad extirpa tionē erroꝝ qͦ ad ſcd̓m. ⁊ ad reformatōꝫ mo rum qͦ ad terciū. ſꝫ neqꝫ tp̄s neqꝫ locus ſuffi ciūt. qꝛ tetigerūt inſuꝑ multa ex eis pruden tes ⁊ ſtudioſi ſuis in ſcriptis. qꝛ rurſus de bent hmōi leges ⁊ ꝯſtitutōes ꝑticl̓ares ma gis ꝑ mutuā collatōeꝫ oīuꝫ de ꝯcilio agita ri tractari ⁊ diffiniri. iuxta regionū aut pa triaꝝ varietatē. Quia deniqꝫ decreta ⁊ decre tales viderent̉ abūdanter ſufficere. ſi ꝑ legē viuā fieret efficax executio. Alioqͥn ml̓tipli catio ꝯſtitutionū hmōi etiaꝫ penaliū qn̄qꝫ plus onerat et aggͣuat qͣꝫ ſubleuet aūt ꝓfici at. ¶ Faciamꝰ tādē in orōe finē v̓bis vt O reuolet ad A. et dicamꝰ obſecrātes. Proſpe rū iter faciat nobis deꝰ ſalutariū noſtroruꝫ. Iter nedū terreſtre ſed ſpūale ⁊ celeſte. iter eternitatis ad deū ſalutariū nr̄oꝝ. qͥ eſt deuſ bn̄dictus in ſecula Amen. Libellus de auferi bilitate pape ab eccl̓ia Ioh̓is d̓ gerſon Cā cellarij pariſien̄. Cuiet autē dies cū auferet̉ ab ꝓ eis ſpōſus. Mar. ij. Circa quē textū ꝓ materia nūc currēte q̄ri tur. Si auferibil̓ ſit ſpōſus ec cleſie a filijs ſuis vel ab ea. Et ponant̉ hic conſideratōnes. xx. Cōſideratio prima Uferibil̓ n̄ ē ſpōſuſ eccleſie xp̄s hō ab ip̄a tota eccl̓ia lege ſtante. Siqͥ dē caput eccl̓ie chriſtꝰ eſt. ad Eph̓. iiij. et Col̓. i. et. ij. Puto autē nemo ꝯceſſerit ꝙ abſqꝫ capite valeat ꝑmanere corpꝰ aliqd̓ verū vl̓ myſticū. ſed eccl̓ie corpus myſticū manere ſꝑ vſqꝫ ad ꝯſūmatōem ſecl̓i neceſſe eſt lege ſtāte. Matthei vlti. et. xxiiij. Hoc gͦ fiet ꝑ viuificū influxū capitis in ip̄m. Pro qͦ facit ꝑabola qua xp̄s ſe viti cōꝑat. diſci pulos palmitibꝰ. Ꝙ ſi qͥs dixerit oppoſitū dicēs eccl̓iam īcepiſſe ab abel iuſto ẜm gre qͦ tꝑe nōdū xp̄s erat incarnatꝰ. Rn̄det Io hānes in Apocal̓. qͥ dicit agnum fuiſſe occi ſū ab origine mundi p̄uiſiue.ſ. ⁊ acceptati Ab eccleſia III ue a deo. licꝫ nōdū corꝑal̓r exhibitiue. quia nec ip̄is antiqͥs erat ſalꝰ niſi in fide. ml̓tu tn̄ implicita ⁊ generali mediatoris ⁊ capitꝭ ec cleſie xp̄i tūc futuri. qͥbꝰ erat neceſſariū cre dere ſanctū illd̓ ſymbolū ꝙ deꝰ ē ⁊ ꝙ ē r̄mu nerator ī ſe credētiū ¶ Rurſus d̓ducit̉ qd̓ di ctū ē ex ip̄a ꝯditōe mrimonial̓ vincl̓i inter xp̄m ſpōſū et eccl̓iam ſpōſam. ſic̄ Ioh̓. in apocal̓. eccl̓iaꝫ ſub typo ciuitatꝭ noue hieru ſalē vidit deſcēdētē d̓ celo ſic̄ ſponſā ornatā viro ſuo. Nā ad exēplar celeſtꝭ eccl̓ia terrēa formata ē. Qd̓ aūt deꝰ ꝯiūxit hō nō ſeꝑat. ita vt lege ſtāte nō poſſet aut debeat dari li bellus repudij int̓ ſponſū et ſpōſam ꝯiun ctos legitime. Que aūt ꝯiūctio mr̄imonial magis legitima qͣꝫ xp̄i ſit ad eccl̓iam ꝯfede ratio? Propt̓ea dicit ꝑ Oſee. Deſpōſabo te mihi in et̓nū. ⁊ ꝑ alteꝝ ꝓph̓am. Si p̄t obli uiſci mr̄ ꝙ nō miſereat̉ filio vteri ſui ego tn̄ tui nō obliuiſcar. Loqͥt̉ de eccl̓ia ſpōſa ſua Nā relinq̄t hō pr̄em et matreꝫ ⁊ adherebit vxori ſue. ſic et xp̄s eccl̓ie. cū mr̄imoniū car nale ideo ſumat indiſſolubilitatē/ qꝛ ſacr̄m magnū eſt in xp̄o et eccl̓ia. quia eſt illiꝰ ma trimonij ſacrū ſignū. Cōſideratio ſecūda Uferibil̓ ē abſolute loq̄ndo ſpōſus eccl̓ie chriſtꝰ hō ab ip̄a eccl̓ia. Ne qꝫ enī minꝰ hͦ ē poſſibile qͣꝫ ꝙ xp̄s deſineret eſſe hō. ſic̄ ſpōtanea volūtate v̓bū caro factū ē. aut ꝙ deſineret eē nedū eccleſia ip̄a ſed oīs generalit̓ creatura. Porro ſic̄ nō eſt abſoluta ⁊ inauferibil̓ habitudo cuiuſcū qꝫ creature ad alterā creaturā. neqꝫ tāqͣꝫ fini bilis ad ſuū finē. neqꝫ tāqͣꝫ effectꝰ ad ſuā cāꝫ Sic nō eſt hͦ mō eſſential̓ vl̓ inauferibilis habitudo eccleſie ad xp̄i hūanitatē quā vti qꝫ ꝯfitemur creaturā. Et ita ſtaret abſolute xp̄m hoīeꝫ eē et eccl̓iam ſil̓r eſſe. nec tn̄ ip̄aꝫ a xp̄o vt hō ē vitales influxus ſuſciꝑe Conſideratio tercia Uferibilis ē ſponſus militātis ec cleſie xp̄s a qͦlibꝫ filioꝝ ſuoꝝ hic in via. licꝫ nō ab oībꝰ collectiue qͣꝫdiu ꝑmanebit militans eccl̓ia et lege ſtāte ſicut deinceps loqͥ ꝓponimꝰ. ¶ Perſpicua eſt pͥ ma pars huiꝰ diſiūcti. qm̄ nullus eſt hō vi uens qͥ nō videat mortē. ⁊ ſi hͦ nō ſufficiat. qꝛ dicit apl̓us ꝙ ſiue viuimꝰ ſiue morimur ⁊c̄. aut ꝑide nūqͣꝫ ſeꝑamur a xp̄o. Cōſtat tn̄ ꝙ fit ſeꝑatio ꝑ mortē talē qͣ deſinit eē qͥs viator ⁊ de eccl̓ia militāte. Cōſtat p̄terca ꝙ qͣꝫ diu manebit h̓ aliqͥs ī via. ſicut p̄t ꝓficere/ ita deficere culpabilit̓. et a xp̄o vera vite vt palmes aridꝰ et ꝯbuſtiōi ſoli aptꝰ ſeꝑari. ni ſi tn̄ fuerit ꝑ confirmatōem quodāmō po ſitus extra ſtatū ꝓut eſt viator. ¶ Altera ꝑs diſiuncti ſequit̉ ex pͥma conſideratōe ⁊ eiuſ deductōne. quoniā ⁊ omniū collectio nihil aliud eſt qͣꝫ eccl̓iaſtici corꝑis indiſſolubilis cōpago. quēadmodū dici ſolet. totū nihil aliud eſt qͣꝫ ſue ꝑtes ſimul ſumpte. ſed hec ꝯpago manet ineternū lege ſtante Conſideratio qͣrta Uferibilis nō eſt ſponſus eccleſie chriſtus ab ip̄a qͥn influat quoti die tā ꝑ modum meriti ⁊ impetra tionis vt alij ſancti et plꝰ qͣꝫ ip̄i. qͣꝫ etiā ꝑ mo dū dignatiue cōdeſpiratōiſ et viuificatōis ꝑ ſpiritū ſctm̄ ſuū/ fidem ſpem et charitateꝫ cū ceteris dotibꝰ infundēdo gratuitis. vir tutū donorū et beatitudinū. ⁊ maxīe ſacra mentorū. Itaqꝫ ſicut nō ꝑmanet corpꝰ ali quod verū et viuēs niſi habuerit qͣlitatiuaſ diſpoſitōes reddentes cōplexionē armoni acam et decentē. ꝑ manutenentiā forme cū corꝑe organico ẜm exigentiam ip̄ius ac for me actiuitatis ⁊ oꝑationū ſuarū. cur aliun de venit mors? nō aliter ſentiendū eſt d̓ cor pore myſtico eccleſie. Ip̄e enim ſpirituſſan ctus qͥ eſt ſpiritus chriſti eſt etiā ſuo mō for ma corꝑis eccleſie chriſti/ p̄bens ei vitā vni tatem et motū. et hec nō ꝑmaneret ceſſanti bus qͣlitatiuis diſpoſitōibꝰ p̄nominatꝭ dif ſuſis ꝑ totū corpus eccleſie et ꝑ mēbra va ria ꝓut vnicuiqꝫ mēbro donatū eſt. ⁊ prout opus hꝫ ad edificatōeꝫ corporis vniuerſi. Tradit hoc apoſtolus clariſſime ſcribens ad Ephe. iiij. Solliciti inquit ſeruare vni tatē ſpiritus in vinculo pacis. vnū corpus ⁊ vnus ſpūs. ſicut vocati eſtis ī vna ſpe vo cationis veſtre. Unus dominꝰ. vna fides. vnū baptiſma. vnus deus et pater omniū. Sequitur. Unicuiqꝫ autē noſtꝝ data ē gͣ tia ẜm menſuram donatōis chriſti. ſeqͥtur. ⁊ ip̄e dedit qͦſdā qͥdē apl̓os ⁊c̄. Quīetiā arti cl̓i qͣttuor principales apl̓ici ſimboli fūdāt illam conſideratōnem. Unus eſt. Credo ī ſpiritūſanctū et viuificantē. quid viuifican tem niſi ſanctā eccleſiam. ſicut ꝓtinus ad ditur. et vnā ſanctā eccl̓iam catholicā. De inde ſequit̉. Sāctorū. hͦ eſt ſacr̄oꝝ ꝯmūio nem. ac deinde remiſſionē peccatorū intel De auferibilitate pape tellige conſequitur et vitam eternam. ¶ Conſideratio. V. Uferibilis nō eſt ab eccl̓ia militan te ſponſus ſuꝰ chriſtꝰ hō qͥn ſꝑ influ Nat in eandē eccl̓iam ſpōſam ſuā per mēbra varia. gͣdus hierarchicos/ officiorū ⁊ ammīſtrationū et dignitatū ⁊ ſtatuū ab ip̄o ꝯſtitutoꝝ dū eccl̓iam fundauit pͥmituſ ⁊ edificauit. Si eī ꝑmanebit eccl̓ia vſqꝫ ad ꝯſūmatōeꝫ ſecl̓i ꝑmanebit vt ꝑfecta. dei enī ꝑfecta ſunt oꝑa. nō ſolū ī inchoatōe ſed ma gis in ꝯſeruatōe ⁊ ꝯſummatōe. Sed nemo dubitauerit qͥn ablatio vniꝰ mēbri a corpo re deformitatē grandē ⁊ imꝑfectōnem indu cat. Manebit gͦ ſemꝑ eccl̓ia cū ſuoꝝ integri tate et ꝑfectōe membrorū. Scribit de his apl̓s..i. ad Choꝝ. xij. Diuiſiones inqͥt gr̄aꝝ ſunt/ idē aūt ſpūs. ⁊ diuiſiōes mīſtrationuꝫ ſunt idē aūt dn̄s. ⁊ diuiſiōes oꝑationū ſūt idem aūt deꝰ qͥ oꝑat̉ oīa in oībꝰ. Unicuiqꝫ autē dat̉ māifeſtatio ſpūs ad vtilitatē. alijs qͥdem ꝑ ſpm̄ dat̉ ẜmo ſapīe. alijs aūt ẜmo ſcīe ẜm eūdē ſpm̄. alteri fides in eodē ſpiri tu. alij gr̄a ſanitatū in vno ſpū. alij oꝑatio virtutū. alij ꝓphetia. alij diſcretio ſpirituū. alij genera linguaꝝ. alij interp̄tatio ẜmonū Hec aūt oīa oꝑat̉ vnus atqꝫ idē ſpūs diui dens ſingul̓ ꝓut vult. ¶ Concludamus ex his pauli v̓bis ꝙ aſſiduꝰ erit in eccl̓ia vſuſ miniſtrationū ⁊ gr̄aꝝ gͣtis datarum qͣs enu merat. et hͦ qͣntū expediat eiꝰ decurſui et edi ficatōi. ſic erūt ſapiētes. ſic ꝓphete. ſic diſcre tores ſpirituuꝫ. qͥbus ex officio hierachico ꝯmiſſo eis a xp̄o ⁊ ſpūſctō ꝯueniūt tales a ctus. ita vt ab hūana qͣuis auctoritate ne q̄ant īpediri/ ſuſpēdi vl̓ ꝓhiberi. ſic̄ nec ſta tus papal̓ nec apl̓icꝰ vel paſtoral̓. Fuerūt enī pͥmitus velut in qͦdā ſemīario viuifico poſiti in eccl̓ia ꝑ chriſtū. ⁊ poſtmodū creſcē te eccl̓ia diſcretio taliū magis īnotuit. velut ſi ſtipes vinee ſe ī folia ⁊ flores ⁊ ramos ex plicuerit. ¶ Conſideratio. vi. Uferibilis nō eſt ſpōſus eccl̓ie xp̄s ab eccl̓ia talit̓ qͥn ſemꝑ habeat in ſe viuificū ſemen qͦ p̄t ꝑ ſucceſſiones generatōis et generatōis ſeſe ꝯtinuare ī cor ꝑe toto et in mēbris p̄ẜtim officialibꝰ. ſimi liter et in filijs. Traducit̉ ad hͦ illud chriſti Matth̓. xxiiij. Amen dico vob̓ qꝛ nō p̄teri bit generatio hec donec oīa fiant. loquens de generatōie iuſtorū. q̄ ꝯͣriat̉ illi de qͣ dictū ē. Amē amē dico vob̓ ꝙ reqͥret̉ a generatōe hac oīs ſāguis ab abel iuſto. Itaqꝫ ſi dn̄s ī reꝝ mutabiliū creatōe ſingul̓ indidit ſemē tē ẜm genus ſuū ad ꝓpagatōis ſue genera tionē. Si tā ī lege nature qͣꝫ ī lege moyſi ſta tus ſacerdotal̓ durabat vl̓ in pͥmogenitis vel ꝑ ſucceſſiōem hereditariā filioꝝ ꝓ pr̄ibꝰ ſuis. oportuit ml̓to ampliꝰ legē gr̄e ꝑfectiſ ſimā habere in ſemetip̄a fecūditatē ꝓ ſui cō tinuatione legitima Ad qd̓ inducit apl̓us ad Ro. ix. textū ꝓphete euāgelici Eſa. i. Ni ſi dn̄s exercituū reliqͥſſet nob̓ ſemen qͣſi zo doma fuiſſemus. et qͣſi gomorra ſil̓es eēmꝰ Hoc aūt qͥd aliud dꝫ intelligi qͣꝫ vis inſita ſpūalis et ars quedā viuifica in vniuerſum corpus eccl̓ie. ꝑ quā hierarchicꝰ ordo ſuuſ p̄t vſqꝫ in finē ſubſiſtere. ¶ Et ex his ꝓtinus infert̉ ꝙ eccl̓ia vl̓ ꝯcilium eā rep̄ſentās p̄t ī ſtituere vl̓ eligere vel deſigͣre ſūmū pōtificē in ſacra ſede petri. Poteſt inſuꝑ modū det̓ minare vl̓ limitare eū taliter vl̓ talit̓ inſtitu endi ſiue deſigͣndi ita ꝙ nō ſpectat hͦ ad ſo lum pontificē ſūmū. alioqͥn ip̄o mortuo vl̓ nolēte dare legē eligendi ſucceſſorē poſſꝫ ec cleſia ꝑmanere iugit̉ ſine ſūmo pōtifice. qd̓ neqͥt fieri lege ſtante. Ꝙ ſi qͥs dixerit. mo dos qͥ nūc obẜuant̉ ꝓ electōe ſūmi pōtificꝭ determīatos eſſe ꝑ ſummos pōtifices. Pla cet. Sed eccl̓ia ꝯſenſu ſuo vero vel interp̄ tatiuo approbauit. aut in defectu qͣlē p̄dixi mus fas haberet immutare. Et ita fas vt ī contrariū nulliꝰ poſſet cuiuſcūqꝫ pōtificis auctoritas legē dare. Conſideratio. Vil. Uferibil̓ nō eſt ſpōſus eccleſie xp̄s ab eccl̓ia ſpōſa ſua et filijs eius. ſic ꝙ r̄maneat eccl̓ia ī ſola ml̓iere. īmo nec in ſolis ml̓ieribꝰ oībꝰ. īmo nec in laicis ſolū lege ſtāte ⁊ nō facta diuinitꝰ noua īſti tutōe. Da oppoſitū. eccl̓ia deficere poſſꝫ in ſuis gͣdibꝰ et officijs hierarchicis. In ſuis etiā ſacr̄is vſqꝫ in finē. Ptꝫ hͦ p̄ſupponēdo ꝙ ſacerdos a n̄ ſacerdote. et ep̄s a nō ep̄o ne qͥt inſtitui. īmo nec a tota multitudīe laico rum aūt mulierū ſimul cōgregata. ſi per ca ſum mortui eſſent om̄es ſacerdotes. Addi tum eſt/ non facta diuinitus inſtitutōe no ua. quia ſpūſancto dictante et oꝑante noua preſtari poſſet auctoritas qualis nondū col lata eſt. quemadmodū prius qͣꝫ deus īſtitu iſſꝫ ſacerdotiū nouū ſup̄mū ⁊ alios īferioreſ Ab eccleſia III gradus hierarchicos ī eccl̓ia nō dubiū qͥn hoc potuerit. Porro nulla ꝯmūitas vl̓ vni uerſitas hoīm mortaliū ſil̓ ꝯgregata talem aliquē gradū nullo mō īſtituere potuiſſet cū ptāte qͣlis in qͦlibꝫ reꝑit̉ q̄ ſupͣ naturā exi ſtēs ip̄am ſibi p̄ſupponit et ſubſternit quo dāmō ſicut forma materiā. ¶ Nec opinor ꝙ aliqͥs doctorū theologorū ſenſerit in hoc ꝯͣ rie qͣꝫuis v̓ba q̄dā epl̓e cuiuſdā tractatꝰ de ꝯcilio generali videri pn̄t aliqͣliter hͦ ſonare. niſi benigno interp̄te foueant̉. ¶ Deducit̉ ꝓ inde ꝙ nec hieronymus nec aliqͥs aliorum dicēs eccl̓iam vel apl̓os ſibi ꝯſtituiſſe Pe trū vt ſup̄mus eſſet ⁊ princeps inter eos ad ſciſma tollendū non intelligunt hoc niſi qd̓ eccleſia vel apl̓i declarauerūt ita eſſe ꝯſtitu tum a chriſto. ⁊ hoc tenendū fidelibꝰ tradi derūt. Et ita ſaluat̉ illa q̄ videt̉ ſuꝑ hac re ī ter Hieronymū et ceteros varietas. Conſideratio. Vili. Uferibilis eſt aut mutabil̓ lege ſtā te q̄libet politia ciuilis monarchica ſeu regalis/ vt fiat ariſtocratica. et nō ſic de eccl̓ia q̄ in vno monarcha ſup̄mo ꝑ vniuerſum fundata eſt a xp̄o. ¶ Poſſꝫ de duci ꝯſideratio tā a priori qͣꝫ a poſteriori de ducēdo variatiōes q̄ fuerūt ī alijs politijs. qꝛ nullā aliā politiā inſtituit chriſtꝰ īmuta biliter monarchicā. ⁊ quodāmō regalē niſi eccl̓iam. Et oppoſitū ſentiētes de eccl̓ia. ꝙ ſcꝫ fas ē eſſe plures papas. aut ꝙ qͥlibꝫ ep̄s eſt in ſua dioceſi papa. vel paſtor ſup̄mꝰ eē lis pape romano/ errāt ī fide et vnitate eccle ſie ꝯtra articulū illū. ⁊ in vnā ſctām ⁊c̄. et ſi ꝑtinaces maneant iudicādi ſūt heretici. ſic̄ Martinꝰ de padua et qͥdā aliorū. ¶ Cōſo nat rō. qꝛ ſicut ad vnā fidē et ad eadē ſacr̄a obligant̉ oēs viatores. Sic oꝑtet vt n̄ eſſꝫ ciſma reductionē finalē fieri ad vnū ſupre mū. Secus vbi ꝯmunitas regit̉ legibꝰ ſo lis naturalibꝰ et traditōibꝰ humanis/ q̄ pro arietate tēporū et locorū laudabiliꝰ et vti lius variant̉/ qͣꝫ vt vno tenore ligēt omnes. quēadmodū tradit Ariſto. exemplificāſ de regula leſbie. ¶ Quocirca dicam ex inciden ti conſeq̄nter ꝙ nec ſummꝰ pontifex nec ali qͥs alioꝝ debet conari vt canones poſiti vl̓ alie traditōes hūane obẜuent̉ vbiqꝫ ꝑ totaꝫ eccl̓iā et ꝑ oēs īuariabiliter natōes. Oppo ſitū ſatagere dedit forte occaſionē grecis di ſcedēdi a latinis. dat p̄terea quotidie mate riā multā litium ſcrupulorū grauiū/ dū eqͣ li tenore querit̉ obẜuari lex humana. ſiue ſit illa canonica ſecularis vl̓ ciuilis. quēadmo dum cuſtodiri diuinā abſqꝫ vlla variatōne neceſſe eſt. Inde vēit illa xp̄i queſtio Mat. xv. Irritū feciſtis mandatū dei ꝓpter tradi tiones veſtras. ¶ Conſideratio. ix. x Uferibilis eſt vicariꝰ ſponſus ec cleſie ꝑ voluntariā eius ceſſionē aut renunciatōem a papatū. Fuerat eī olim dubitatio poſt renuciatōem Celeſtini nunqͥd talis renūciatio iure ſubſiſteret. Tū ꝓpter votū quo ſe papa obligat ad eccl̓iaꝫ. Cum ꝓpter deſponſationē et mr̄imonium quoddā ſpūale inter papam et eccl̓iaꝫ. Tū p̄terea qꝛ papa diuino iure ſtatutus eſt in hͦ gradu. Et ſi que ſunt alieratōes. Occaſiōe cuius dubitatōis facta eſt decretalis deter minās affirmatiuā ꝙ hoc licet. Et ita licet ꝙ ex hac humili renunciatōe cū ceteris pa tribus Celeſtinꝰ annumeratꝰ eſt catalogo beatorū. ¶ Sunt autē caſus aliqͥ etiā ꝑ iu riſtas exp̄ſſi quādo licitū eſt p̄lato. īmo qn̄ qꝫ debitū cedere ſtatui ſuo. Unus eſt gran de ſcādalū ſubditorū qd̓ non expectat̉ alio modo ꝓbabiliter terminandū qͣꝫ ꝑ ceſſiōeꝫ. Alius caſus eſt dū occupatio ſeu retentio p̄ lature patenter vergit in detrimentū ſalutis ꝓpͥe. Nam quid ꝓdeſt homini ſi vniuerſuꝫ mundū lucret̉ anime vero ſue detrimentuꝫ patiat̉. aut quā dabit homo ꝓ anīa ſua cō mutationē. Alius caſus eſt vbi manifeſte talis retentio impediret maius bonū vel in p̄lato vel in ſubditis. ¶ Multiplices eſſent caſus in particulari ẜm illud triplex genus Sed breuitati nr̄e ſatis ſint iſta ꝓ nūc. Per que diſſoluitur prima ratio que fiebat d̓ vo to/ quod non obligat dum vergit in detri mentum ſalutis/ vel exitū deteriorē. Alterā rationem ſoluit diſſimilitudo que eſt inter matrimoniū carnale et ſpūale. licꝫ cōueniāt in multis. Diſſimilitudo eſt quantū ad hͦ ꝙ in ſpirituali nō eſt ſacramentū. exquo cō ſurgat indiſſolubil̓ nexus ex inſtitutōne di uina. Quēadmodū de carnali eſt exp̄ſſa lex Quod deus cōiunxit hō nō ſeꝑet. et ſacr̄m hoc magnū eſt. Dico autē in chriſto ⁊ eccle ſia. inquit apoſtolus. Ac ꝑinde ſoluit̉ ratio tercia. qꝛ ꝓpͥe ſolꝰ chriſtꝰ eſt ſponſus eccl̓ie. Alij ſunt tantū modo vicarij quos per hu manam deſignationem vel electionem vo luit inſtitui. quāuis officium ſit diuinum/ De auferibilitate pape et ſola auctoritate diuīa pͥmitus ordinatū. ¶ Conſideratio. x. Uferibilis eſt in caſibꝰ dabilibꝰ vi carius ſponſus eccl̓ie ab ip̄a eccl̓ia. Thͦ ꝑ eam/ vl̓ ꝑ cōciliū generale rep̄ ſentās eā vī̓ ꝑ aliqͦs ad hͦ ꝑ eā inſtitutos/ ſi ue cōſentiat ip̄e vicarius vl̓ nō ꝯſentiat ſue ceſſiōi. ¶ Sumit̉ in primis argumētū pro hac ꝯſideratōe ex ꝟitate p̄cedentis. Naꝫ ſi vicarius ſpōſus p̄t reſignare ſpōte ip̄i eccle ſie dādo ei libellū repudij. Cū ſpōſus ⁊ ſpō ſa nō debeāt qͦ ad hͦ impari iure cēſeri. pote rit ſil̓iter repudiare ſponſum talē ip̄a eccl̓ia ſponſa. dū par rō vel potior adducit̉ ꝓ ipſa ꝯͣ ſponſū. vel qꝛ ꝓſtituere q̄rit eā qͣꝫtū īſe eſt. vl̓ tyrānide ſeua tractare/ laniādo eā. vl̓ pla citādo bona ſua diſſipādo. vel qꝛ abuti co nat̉ ea in ꝑniciē filiorū. Nullū qͥppe ſtatuꝫ. nullū gͣdū dignitatis/ nullū mīſtratōis ge nus dedit deꝰ niſi in edificatōem ſuā ⁊ vtili tatē ꝯmunē. ptꝫ ad Eph̓. iiij. ⁊ ad Chorin. vi. Dedit vtiqꝫ ad pacē eius cuiꝰ fines po ſuit pacē. ẜm pͣs. Et hanc oꝑat̉ dilectio. ꝓ pter qd̓ finis legis ab apl̓o ponit̉ dilectio. qua etiā fundauit xp̄s officiū paſtoral̓ Si diligis me(inqͥt chriſtꝰ petro) paſce oueſ me as. Ioh̓. vlti. Sed qͥs nō videat caſus ml̓ tos eſſe poſſibiles/ quoꝝ aliqͥ nūc tacti ſunt. in qͥbꝰ eccl̓ia nō edificaret̉ ſed deſtrueretur. nō vniret̉ ſed diſſiparet̉. nō paſceret̉ ſꝫ depa ſceret̉. ſi nō cederet voluntariꝰ vel eijceret̉ ī uitus h̓ qͥ in vicariū ſponſum eccl̓ie rite et canonice fuerat ordinatꝰ. Nec ſit cuiqͣꝫ illd̓ ammiratōi qd̓ dicimꝰ qͣſi ꝯtrariātes illi iuſ ſioni. Nolite tāgere chriſtos meos quomo do etiā vni ſingulari ꝑſone fas eſſet in caſu violētie attēptate ꝑ papā verū cōtra caſtita tem ſuā vel vitā vim vi repellere cū appoſi tione inculpate tutele. ⁊ ita licite ſtabit ꝙ tā gat papā violēter. vl̓ in mare deijciat. Cur ſimiliter in caſu nō liceat idē toti eccl̓ie ꝓ de fenſiōe ſua et violētie attēptate cauta rep̄ſſi one ¶ I onſideratio. xi. Uferibilis eſt in caſu vicariꝰ eccl̓ie ꝑ ꝯciliū generale eo non ꝯſentiente Nvl̓ īuito celebratū. ¶ Fateamur pͥuſ ꝙ regulariter ꝯciliū generale nō eſt celebrā dū de iure etiā diuino nō vocāte vl̓ appro bante papa ſi eſt vnicꝰ. nec aduerſus eū alle gatio legitima. Sed regule generales bene ſuſcipiunt exceptōes ſicut in grāmaticalibꝰ ita et in moralibꝰ. p̄ẜtim vbi caſus particu lares incidūt modis variabiles infinitꝭ. ad qͣs exceptōes ordīata eſt lex ſuꝑior int̓pres aliaꝝ. quā Ariſto. vocat epykeiam. v. ethi corū. Et alia diuinior qua gnomi appellat in. vi. ethicorū. Hec autē lex ſꝑ hꝫ locū in ī terp̄tatione legū aliaꝝ ꝑticulariū vbi defice re cernit̉ ratio ⁊ finis inſtitutōnis ip̄aꝝ. Fi nis autē legū omniū nedū hūanarū. ſed di uinaꝝ eſt dilectio que vnitatē oꝑat̉. Sit gͦ caſus vbi legis aliculꝰ obẜuatio diſſiparet vnitatē ⁊ obeſſet publice ſaluti. Quis rōne vtēs diceret eā tenere oportere. Nimirū nec ſibijp̄i qͥſqͣꝫ vellet hoc fieri. quāto minus to ta ꝯmunitas ratōnabiliter hoc fugiet ¶ Q. ſi quis interrogaret/ qͣ auctoritate fulcietur vel vtet̉ hmōi conciliuꝫ acephalū vt videt̉ ſine papa? Reſpōdendū ꝙ auctoritate xp̄i capitis ſui et indefectibil̓ ſponſi. auctorita te p̄terea legū ſuaꝝ tam diuīe qͣꝫ natural̓. q̄ hac licentiā vel neceſſitati vl̓ manifeſte cha ritati vel religioſe pietati ꝯcedūt. Pro qͦ fa cit textus Marci. ij. de excuſatōe diſcipulo rū vellentiū ſpicas in ſabbato ꝑ legē neceſſi tis ꝯfirmatā. exemplo dauid qͥ ꝯmedit pa nes propoſitionis onſideratio. xii. Uferibilis eſt in caſu vicariꝰ ſpon M ſus eccleſie/ ꝑ eccleſiam vel genera le conciliū/ neduꝫ conciliatiue/ aut dictatiue/ vel denunciatiue. ſed autoritati ue iudicialiter/ atqꝫ iuridice. ¶ Preſuppona mus ꝙ iuriſdictio idem eſt ꝙ iuris dictio ſeu poteſtas vel iuriſdictio ⁊ facultas pro pinqua dicēdi ius. Et ſolet reſtringi ad co actiuam iuriſdictionem que fertur vel dici tur in alterum etiam inuitum. Sequitur ꝓ tinus ex hac deſcriptione conſiderationis veritas. quomodo eccleſia ſeu conciliuꝫ ha bet in caſu facultatem ꝓpinquam vel auto ritatem ſeu poteſtatē dicendi ius. etiā in al teꝝ qͥ in papā fuit rite ſuſceptus ⁊ electus. Nolumus tn̄ impugnare quī ſummus pō tifex habeat ptātē regitiuā ⁊ autoritatiuam reſpectu omniū hominuꝫ. quantum xp̄us voluit ⁊ cognouit expediens ſibi dare pro exercendo eam. Non pro ſe tantummodo/ ſed magis ad vtilitatem eccleſie. qualeꝫ au toritatem eccleſie nō habet totū eccleſie reſi duuꝫ. niſi vnitiue quodammō vel electiue. Et ex iſta diuiſione verū eſt ꝙ claues date Ab eccleſia ſunt nedū vni ſed vnitati. Ex hoc tn̄ nō ha bet̉ ꝙ eccl̓ia tota vel ꝯciliū abſente papa p̄ ſertim ſuo d̓merito nō poſſit auctoritatiuā iuriſdictōem exercere. ſic̄ lex q̄dam diuīa et indeuiabilis ad reducendū ip̄m vl̓ corrigē dū vl̓ compeſcēdū Ne noceat ip̄e nedū ec cleſie ſed ſibimet tanqͣꝫ freneticꝰ. vel vt peſſi ma malaꝝ paſſionū ebrietate ſeductꝰ. ſicut enī tradit Ariſto. v. pol̓. ꝙ ad ꝯmunitatem totā ſpectat pͥncipis vel correctio vl̓ total̓ deſtitutio ſi īemēdabil̓ ꝑſeueret. Et hec po teſtas inauferibil̓ vl̓ inabdicabil̓ eſt a ꝯmu nitate libera que de rebꝰ ſuis facere p̄t ad li bitum. nec ꝑ appropriatiōem vl̓ aliquā le gē p̄t ſuſpendi. qͣnto magis hͦ habebit eccle ſia. ¶ Iudaizabat olī petrꝰ ꝑ diſſimulatōeꝫ Paulꝰ ei reſtitit in faciē. ad Gal̓. ij. Intro ducebat Petrꝰ rē nouā in eccl̓ia dei ad cen turionē gentilē intrauit. Act̉. xi. ſubortuꝫ eſt murmur in eccl̓ia. ita vt ꝯpulſus ſit petrus doctrinā inſequi quam tradidit ſcriptꝭ. vt ſcꝫ paratus eſſet corā tota eccl̓ia rōem red dere de ea que in ip̄o erat fide et ſpe. alioquī nō ſibi credidiſſet eccl̓ia. Quāto fortiꝰ et rō nabiliꝰ poſſunt duo ꝯtēdētes diffamati a pud bonos et gͣues de ſciſmate. de ꝑiurio. de hereſis ſuſpitōe compelli ratōem redde re ſi ſe cogͦuerīt īnocētes. Sic Simachꝰ. ſic btūs Marcellus. ſic ip̄e Gregoriꝰ. ſic alij plures iudiciū ſubiere. ꝯcilij nequaqͣꝫ ex hu mili ꝯdeſcēſionē. ſicut fingūt aliqͥ. ſed ex de pito ⁊ obligatōe. qͦrū multos qꝛ ꝯciliū non reperit ꝯuīctos de crimīe/ reliqͥt cauſam eo ū examini iudicis dei terminandā. Conſideratio. xiii. Uferibil̓ nō eſt vicariꝰ ſponſus ec cleſie ꝑ eccl̓iam aūt ꝯciliū generale qͦ ad ea q̄ ſunt ordinis ſacri cuiuſcū qꝫ qͥn ſemꝑ remaneat vel ſacerdos vel ep̄us ſi in talē fuerit aliqͣndo ꝯſecratꝰ. Sil̓r etiaꝫ de papatu ſi diceret ordinē a ſacerdotio vel ep̄atū diſtinctū. ¶ Dudū tꝑe beati Cypͥani martyris in affrica dū ſanctus Corneliꝰ pa patū rhome gerebat. fuit error multoꝝ etiā magnorū/ ꝙ ſciſmatici ⁊ heretici excōieati ⁊ ſymoniaci deijciebant̉ ab om̄i gradu ⁊ di gnitate ⁊ ordine. ita ꝙ nō remanebāt ſacer dotes nec epiſcopi retinebāt epiſcopalē gͣ dū. nec diaconi diaconatū. ⁊ ita de ſil̓ibus: Immo vſqꝫ ad hͦ deuentū eſt vt diceret̉ ab eis ꝙ tales nullo mō valebāt baptizare. ſed baptizabant̉ hi quos baptizauerāt. Similiter nec ꝯſecrabāt nec ordinabāt qͥn totum poſtea dicerēt iterādū. Introducebāt ꝓ ſe ip̄is ml̓tos paſſus ſcripturaꝝ. vt illd̓. Ma ledicā bn̄dictōibꝰ veſtris ⁊c̄. Affirmabant̉ deniqꝫ ꝙ tales ſpiritūſanctū dare non pote rāt/ quē vtiqꝫ nō habebāt. Notata ſūt hec ī decretis cauſa pͥma. et in qͣrto ſententiaruꝫ di. xxv. et diſt. xiij. vbi magiſter nō tenet̉. licꝫ loquat̉ magis recitatiue qͣꝫ determinatiue. ¶ Illuſtriſſimꝰ vero doctor Augꝰ poſt Cy prianū materiaꝫ hanc declarauit cōformit̉ ad ꝯcilia generalia ante eū et poſt celebrata Et hūc inſecuti ſunt doctores theologi di cētes ꝙ ea q̄ ſunt ordinis ſtabilia ſunt ⁊ in delibilia. ꝓpterea dicūt hi impͥmi characte rē quē appellāt indelibilē et nō iterabilem? ¶ Attn̄ ꝓ cōcordātia diuerſaꝝ ſententiarū in hac ꝑte ꝓficit duplex diſtinctio. Epiſco pus itaqꝫ hereticꝰ et degͣdatꝰ ab eccleſia aut intēdit dare ⁊ facere ꝯformiter ad intentōeꝫ eccl̓ie. vel baptizat vel ꝯſecrat vel ordīat vl̓ ꝯfirmat/ materiā inſuꝑ et formā debitaſ ob ſeruat. Aut deficit in aliqͦ iſtorū Intentōne ſcꝫ corrupta et erronea vel in materia vel in forma. Scd̓m hāc diſtinctōem ꝓcedūt ml̓ te autoritates ſanctoꝝ. quoꝝ aliqͥ dicētes ꝙ ſacerdotes heretici nihil agāt intelligūt d̓ his qͥ ſecūdo mō deficiūt. quales erāt plu rimi hereticorū. vt arriani ⁊ errātes in ipſa ſubſtātia ſacramētorū. Alij dicētes oppoſi tū ſicut auguſtinꝰ et eccl̓ia de pͥoribꝰ intelli gunt. ¶ Rurſus alia ē diſtinctio de efficacia ſacr̄orū collatorū ab indignis ſacerdotibꝰ ⁊ hereticis. Nā ꝙ talia ſunt efficacia p̄t ītel ligi vel qͦ ad vtilitatē vel qͦ ad vitatē. Si pͥ mo mō illa dicunt̉ eſſe nulla. qꝛ neqꝫ ꝓſunt facientibꝰ neqꝫ ſciēter recipiētibꝰ/ ſed obſūt potius. Si ſecundo modo/ ſic conſecrati ones hereticorū ſacerdotū efficaciā habere et veritatē fatendū eſt. ¶ Tandeꝫ ex hac cō ſideratione cū ſuis ꝓbatōnibus que latio ri deductione ponunt̉ ab auctoribꝰ. ſequit̉ ꝙ durante preſenti ſciſmate nō oportet du bitare quin vtrobiqꝫ fuerint cōſecrati/ ⁊ ſint veri epiſcopi. et ſacerdotes ꝑ mutuā ſucceſ ſionem vſqꝫ in preſens. ¶ Nec eſt difficul tas in collatōne ſacramentorū niſi de ſacra mento penitētie in quo iuriſdictio quedam requiritur. quā nō habent heretici ⁊ ſciſma tici vel excōmunicati ſacerdotes. Sed hec difficultas redundat ſimilit̓ in illos qui an te ſciſma fuerunt ordinati. et ẜm eſtimatio nem illorum qui iudicarent hanc vel illam De auferibilitate pape partem eſſe ſciſmaticā. et ex conſequenti nō habere ſacerdotes niſi excōicatos ⁊ ſuſpen ſos. Et ita vanū ē et forte ſcādaloſum glori ari ꝙ p̄ſbyteral̓ vl̓ ep̄alis ordīatio ſuſcepta fuerit an̄ ſciſma p̄ſens. potiꝰ qͣꝫ hͦ tꝑe. Si ꝑ hͦ velint hmōi gl̓iantes vocare ſe veriꝰ eſſe ſacerdotes ⁊ ep̄os qͣꝫ poſteriores. Si velīt p̄t̓ea dicere ſicut aliqͥ dixerunt ⁊ ſcripſerunt tꝑibꝰ iſtis ꝙ vera ſacramēta et veri ſacerdo tes et veri ep̄i ⁊ veꝝ corpus xp̄i ⁊ verus ba ptiſmus cū ſil̓ibus nō ſint in hac ꝑte obedi entie vel in illa. Conſideratio. xiiii. Uferibil̓ eſt vicariꝰ ſponſus eccl̓ie ꝑ ip̄am eccl̓iam aut generale ꝯciliū qͦad executōem licita eoꝝ omnium q̄ ptātem ordinis reſpiciūt.i. ꝙ nō licite ta lia aget. Data qͥppe eſt papal̓ ptās ip̄i eccle ſie/ et ſua ē ſicut eſt ip̄ius pape. qͣꝫuis alio et alio mō. Sua eſt inqͣꝫ et pape ad edificatō nem eccl̓ie nō ad deſtructionē. Poteſt ergo vſus talis ptātis tolli vel ſuſpendi ꝑ eccle ſiā ab eo qͥ vellet vti manifeſte in ꝑditōeꝫ ec cleſie aūt mēbrorū ſuorū tali dignitate. vn̄ ⁊ ſi ptās ordinis ſit īmediate a deo. ſit etiaꝫ indelibilis. tn̄ vſus ip̄ius multū dependet ab eccl̓ia ⁊ a rectoribꝰ ſuis qui vices eiꝰ exe quunt̉ ¶ Et hic fundabil̓ ē poſſibilitas ſub tractōis vel ſuſpenſiōis obediētie ab aliqͦ ī papam rite electo. Nā ꝙ obediētia tali p̄ſte tur eſt p̄ceptū affirmatiuū. qd̓ nō obligat ꝓ ſemꝑ. nec in ꝑniciē eccl̓ie. Si viderit gͦ ec cleſia ꝙ p̄ſtare nūc obediētiā pape in ammī ſtratōe ordinū ſacr̄oruꝫ et ſil̓iuꝫ fieret eccle ſie ꝑnicioſuꝫ et pape in inſtrumētū malicie. cur nō ſuſpēdere p̄t hmōi obedientiā qͦuſ qꝫ nullū in obediēdo cadat ꝑiculū? Hec au tem ſubtractio obediētie magis adhuc fū dabil̓ eſt in his q̄ ſunt tēporalis ammīſtra tionis. ¶ Sꝫ vtrū hec obedientie ſubtractō vel ſuſpēſio valeat ꝑ aliū qͣꝫ ꝑ eccl̓iam vl̓ ge nerale conciliū? Forte videret̉ reſpondēdū negatiue. p̄ſertim ſi fiat ſermo de ſubtractō ne generali ⁊ autoritatiua. et q̄ ligat omnes de eccleſia in hoc ſtare. ¶ Secus eſt de ſub tractōe ꝑticulari quo ad hos vel illos/ q̄ nō fert̉ auctoritatiue ſed vel doctrinal̓r ⁊ inſi nuatiue. vl̓ neceſſitatis qͣdā inductōe. ¶ Iu bebit(exempli gr̄a) ſūmus pōtifex cora the ologis exꝑtis ꝙ fideles credāt ſpm̄ſanctuꝫ nō ꝓcedere a patre ⁊ filio/ dicimꝰ ꝙ theolo gorū erit doctrinalit̓ reſiſtere ⁊ dicere ꝙ ſibi nō obediat̉. ¶ Iubebit alter ſummꝰ pōtifex ꝙ vaſtet̉ regnū frācie igne ⁊ gladio dicimꝰ ꝙ regis erit reſiſtere ⁊ iubere ꝙ ei nō obedia tur ſed reſiſtat̉. hͦ enī fas eſt agere cuicūqꝫ ī quē vim illicitā vellet inferre etiā verꝰ papa ¶ Nō eſt pax iubebit ip̄e ideꝫ ꝙ vnio ad pa cem eccl̓ie nō querat̉ vijs cōuenientibꝰ ⁊ cō gruis. aut etiā ꝑ eum iuratis. aut ꝙ eccleſia nequaqͣꝫ cōgreget̉ ne forte ip̄m eijciat. Di cimus ꝙ oīm catholicoꝝ erit reſiſtere ⁊ nō obedire. ¶ Ꝙ ſi ſit aliqͥs qͥ totā p̄ſidentiaꝫ ſuā et papalē dignitatē cōuertere velit in in ſtrumentū nequicie et deſtructōis alicuiuſ ꝑtis eccleſie in tꝑalibus vl̓ ſpiritualibꝰ. nec pateat ſufficiēs remediū aliud niſi ſubdu cēdo ſe ab obediētia talis poteſtatis ſeuien tis ⁊ ſeip̄a abutentis. ⁊ hoc ad tēpus. vel qͦ uſqꝫ eccl̓ia vel conciliū ꝓuiderit. hoc fas e rit. dum tamē illud agere pia quedā īpellat neceſſitas. nō libido ſeu cupiditas aſſumē di īprobe valamen malicie libertatē. ¶ Fa temur enī duo illa nullo modo debere fieri niſi manifeſtis cauſis vrgentibꝰ. ne in toto corpore eccl̓ie deterior et generalior ſciſſura fiat et inducat̉. dum particularia mēbra cō ſueſcūt nō obedire. ſicut notat Ariſtot̉. ī po lit̓. peſſimū eē cōſueſcere nō obedire pͥncipi ſiue regi Quanto magis erronea ⁊ dānāda eſt aſſertio/ ꝙ licet vnicuiqꝫ ſubditoꝝ mox vt aliqͥs eſt tyrānꝰ ip̄m vijs om̄ibꝰ fraudu lentis et doloſis ſine qͣuis auctoritate vl̓ de claratōe iudiciaria morti tradere. p̄ſertim ſi addat hec aſſertio ꝙ tyrānus ille oīſ eſt qui nō p̄eſt ad vtilitatē ſubditorū ſed de hac re alibi. de qͣ viderint aſſertores Conſideratio. xv. Uferibilis eſt vicarius ſponſus e6 P cleſie per eccleſiā aut generale con ciliū ꝑpetuo vel ad tēpus/ quo ad ea om̄ia que ſūt iuriſdictōis. Satꝭ īdirecte deductio conſideratōnis iſtius patet ex p̄ cedenti. Nam poſſunt ab aliquo rite in pa pam electo tolli tā de iure qͣꝫ de facto ſubdi ti in quos debet iuriſdictōnem exercere. Et ita per indirectū iuriſdictio non ſubſiſtet. ¶ Utrū vero directe et abſolute poſſit om̄iſ poteſtas iuriſdictōnis a papa rite electo re moueri; poſſet eſſe duplex imaginatio qͦ ad aliquas iuriſdictōes. qualis eſt iuriſdictio reſpiciens ſacramentalē abſolutōnem/ q̄ al terius eſt ratōis qͣꝫ aliereſpiciētes forū exte rius. Hanc enī iuriſdictionē habet ꝯfeſſor Ab eccleſia III papeſuꝑ ip̄m. cui tn̄ nō poſſꝫ ꝯmūicari iu riſdictio in foro exteriori ſupͣ papā. vt ꝙ eū poſſet excōicare. Hāc inſuꝑ iuriſdictōꝫ ha bet in caſu neceſſitatꝭ oīs ſacerdos apd̓ pec catorē ſibi volentē ꝯfiteri ¶ Dicerēt gͦ aliqͥ d̓ hac ſpūali iuriſdictiōe ſicut de ptāte ordīs ꝙ licꝫ īauferibilis ſit ī ſe ⁊ in ſua eſſentia. tn̄ eſt ſuus vſus impedibil̓ modis tactꝭ. Si cut etiā impediunt̉ ſciſmatici ⁊ heretici p̄ſci ſi ab eccl̓ia ne qͥſqͣꝫ eis niſi in caſu neceſſita tis debeat ꝯfiteri. ¶ Dicerēt alij ꝙ tal̓ iuriſ dictio nō ſolū impedit̉ in ſuo vſu ſed etiam tollit̉ miniſterio eccl̓ie ⁊ p̄lati ſuꝑioris duꝫ degͣdatur hereticꝰ aliqͥs p̄latus vl̓ ſacerdoſ. ⁊ hͦ qꝛ ꝯdeſcēdit deuſ tollere ab illo ſacerdo te ptātem diuinitꝰ ſibi collatā ꝑ miniſteriuꝫ talis tanqͣꝫ ꝑ cauſam ſine qͣ nō. ſicut imagi nant̉ doctores multi de potentia collata ſa cramētis reſpectu gr̄e quaꝫ figurāt. nō enī attingit illa v̓tus actiua ſacramētoꝝ ſubſtā tiā gre. ſed tamē ſunt cauſa ſine qͣ nō talis gͣ tia nequaqͣꝫ crearet̉. Sicut p̄terea dicimus de infuſiōe aīe in embrionē diſpoſitū. ⁊ ma gis ad ꝓpoſitū de receſſu aīe a corꝑe ꝑ indu ctōem diſconuenientē qualitatū. p̄ſertim ſi maginemur ꝙ aīa ſicut creabat̉ prius/ ita ūc annihilaret̉ cōſequenter ad has diſpe tōnes vl̓ ad alias. Uel exēplificemꝰ de an ihilatōe gr̄e ꝑ peccatū mortale. ¶ Aduerta nus tamē in hac materia ꝙ oꝑtet nos ꝯce lere ꝯſeq̄nter ad p̄miſſa ⁊ ad factū Celeſti iqͥ ceſſit papatui. ꝙ papatus nō dicat or dinē ſuꝑ ſacerdotiū vel ep̄atū. Ꝙ inſuꝑ nō icat iuriſdictōem inabdicabilē hūana vo intate ſupra epiſcopatū. Alioqͥn tūc tēpo ris remāſiſſent duo habētes papalē digni atē aūt talē que fuiſſet ſuꝑior ad epiſcopa ē vel archiepalē. Oportet vt videt̉ ꝯſeq̄nt̓ icere ꝙ mortuo vel cedēte bonifacio qͥ ī lo ū celeſtini ſucceſſit ip̄e Celeſtinꝰ potuerat aſſumi in papatū ſine noua alicuiꝰ ordinis vel poteſtatis iuridice eſſential̓ et inabdica bilis collatōe. quēad modū dicimꝰ de ep̄ali dignitate in his qͥ fuerunt degͣdati vel deie cti. qͥ iterū poſſunt reſtitui nulla ꝯſecratōne noua facta. ¶ He aūt ꝯſideratōes ꝓficiunt ſtudioſis ad cognoſcēdū magꝭ et magꝭ qͥd dicat vel importet/ ⁊ qͥd nō papal̓ dignitaſ. ⁊ qualiter pōt exercere iudiciuꝫ eccl̓ia circa papā. Notet̉ Bonauētura in di. xxv. quar ti vbi q̄rit ſi ep̄atus ſit ordo ſup̄ ſacerdotiū. et ponit ꝙ neqꝫ epiſcopatus neqꝫ papatus dicit niſi plenitudinē aliquā vl̓ dignitateꝫ in ordine/ ⁊ ordinē nouū nullū addit. Conſideratio. l. Uferibil̓ eſt vicariꝰ ſponſus eccle Q ſie ꝑ eccl̓iam aut generale ꝯciliū vt Adictū ē. ⁊ dū hͦ euenit ꝓbabile eſt ꝙ magis fiat deſtitutiue ⁊ iuridice qͣꝫ ſolū de claratiue ſeu dictatiue ſeu ꝯſiliatiue. ¶ Fue rūt due opiniōes vt al̓s tangebat̉ de deſti tutōe pape. Una ponit ꝙ papa dū labit̉ in hereſim iā damnatꝰ eſt. ⁊ eo facto ꝑ deū de poſitꝰ. ⁊ ꝑdidit iure diuīo papalē dignita tē. ſiue hec hereſis ſit ſecreta vt ampliat aliqͥ ſiue ſit manifeſta. vt placet alijs loqͥ reſtri ctius. ¶ Credūt alij ꝙ nullꝰ rite in papā ele ctus reddit̉ ꝑ aliqd̓ crimē eo facto depoſi tus licꝫ bn̄ ſit deponēdꝰ. ⁊ manet tal̓ rite ele ctus ſꝑ papa vſqꝫ ad ſnīam depoſitōis latā ꝯͣ eū ꝑ eccl̓iam vl̓ generale ꝯcilium. aut niſi ceſſerit ſpōte ſua. quēadmodū in alijs ep̄ati bus ⁊ dignitatibꝰ minoribꝰ dicūt eē certuꝫ. ita ꝙ reſolutio final̓ huiꝰ opiniōis quā nūc dicimꝰ ꝓbabilē ſtat in hͦ ꝙ ſicut nullꝰ efficit̉ papa lege ſtante ⁊ niſi fieret noua reuelatio vl̓ miracl̓oſa inſtitutio. nullus inquā talis rite efficit̉ papa niſi ꝑ legitimā electiōeꝫ do minorū cardinaliū aūt aliorū quibꝰ hec po teſtas collata fuerit ꝑ eccl̓iam aut ꝑ genera le conciliū. ſic nullus talis rite electꝰ deſinit eſſe papa. niſi ꝑ deſtitutōeꝫ legitimā factaꝫ ab eccl̓ia vel concilio vel alijs qͥbus volue rit ꝯferre eccl̓ia vel ꝯciliū hmōi ptāteꝫ. qua lis nondū collata eſſe reperit̉. ¶ Probabili tas huius opiniōis fundata eſt al̓s in alio opuſculo. Et nunc breuiter repetamꝰ dice̓ tes aliqua. Primo ꝙ ſtatus hierarchicꝰ in eccleſia debet eſſe certꝰ et conſtans. da oppo ſitū. Iam eccleſia nō fuiſſet ſufficienter in ſtituta. qꝛ ſubditi remanerēt ſemꝑ expoſiti diſcrimini peccati mortal̓ in obediēdo vel nō obediendo ſuis ſuꝑioribus/ cū nō poſ ſet eis ꝯſtare ſufficiēter quādo ſuꝑiores ius ꝑdidiſſent in p̄ſidendo. vel ip̄m retinerent. ¶ Ac ꝓinde dicimus cōſequenter ꝙ titulus eccl̓iaſtice dignitatis vel auctoritatis non eſt fundatꝰ ī ſola ſanctitate. quemad modū dixerunt heretici qui nominabant̉ paupe res de lugduno. ⁊ alij ſimiles. ſicut deducit Bonauētura in diſtinctōe. xxv. quarti. Ali oquin nihil eſſet certū in actibus hierarchi cis. Sicut nemo ſcit an odio vel amore di gnus ſit ¶ Ex eadem radice pateat ꝙ ꝑ p̄ſci cutiā vel reprobationē eternā nō datur vel De auferibilitate pape aufert̉ p̄ciſe titulus eccl̓iaſtice dignitatis. Nā iudas p̄ſcitus fuit apl̓s ⁊ ml̓ti p̄deſti nati carēt tali dignitate. Sequit̉ amplius ꝙ titulꝰ eccl̓iaſtice dignitatis nō ē fundatꝰ in donis gͣtuitis latētibꝰ ī aīa. qꝛ de illis cō ſtare n̄ p̄t ſubditis niſi forte ꝑ reuelatiōem. ⁊ p̄ẜtim ſi ſint dona q̄ ſtatim habita ſtatim ꝑdi poſſunt. qd̓ dicit̉ ꝓpt̓ caracteres inde libiles poſtqͣꝫ ſemel habiti ſunt. ⁊ de qͥbꝰ p̄ ſuppoſita fide p̄t haberi ſufficiēs certitudo dū aliqͥs rite ſuſcipit ſacramēta impͥmētia R tales caracteres. ¶ Addamꝰ rurſus ꝙ ſicut iniuſtꝰ hō ſine charitate ⁊ ī pctō mortl̓i p̄t iuſte dn̄ari tꝑalit̓ ⁊ eſſe rex vel pͥnceps iuſto titulo. Sic etiā p̄t eſſe ep̄s vl̓ ſacerdos. Et hͦ ſeqͥt̉ ex pͥoribꝰ ꝯͣ imaginatōem aliqͦꝝ no ſtris tꝑibꝰ in anglia ⁊ alibi. qͥ poſuerūt om̄e dominiū ⁊ oēm dignitatē fundari in iuſti cia charitatꝭ. ⁊ ꝙ ſine ea nihil p̄t eſſe iuſtum neqꝫ iuſte fieri neqꝫ poſſideri. qd̓ vtiqꝫ repu gnat aſſertōibꝰ ſacre ſcpͥture ī locꝭ pl̓imis/ qͥbus idolatre ⁊ peſſimi hoīes ⁊ r̄probi ap pellant̉ reges. vt ſaul. Cyrꝰ et Achaꝫ. Un de ⁊ chriſtꝰ docuit ꝙ phariſeis ⁊ reprobi daret̉ obediētia ī doctrina eoꝝ dū ait. S pra cathedrā moyſi ſederūt ſcribe et phari ſei. q̄ dicūt facite ⁊c̄. ¶ Dicamꝰ ꝯſeq̄nt̓ ꝙ di gnitates eccl̓iaſtice nō fundant̉ in fide inte riori. neqꝫ in ſpe ſctā. neqꝫ ī charitate. ptꝫ ex eiſdē fundamētis. ¶ Ac ꝓinde ſeqͥt̉ vlteriꝰ ꝙ deficiēte fide in aliqͦ p̄lato nō ē ꝯſequens vt mox ꝑdiderit paſtoralē dignitatē. qꝛ nec fides ē neceſſariū eiꝰ fundamētū. ¶ Ptꝫ am pliꝰ ꝙ canōes ſacre ſcpͥture ac ſūmoꝝ pōti ficū dicentes hereticos eſſe vitādos tanqͣꝫ ethnicos et anathematizatos verū dicunt dū ꝯſtat eos tales eē. ⁊ maxime ꝑ ſnīam iu diciariā. aut ꝓpͥam ꝯfeſſiōeꝫ. aut facti eui dentiā. Nihilominꝰ ꝙ tales ſint eo facto de poſiti a dignitatibꝰ/ ⁊ ꝙ eas ꝑdiderint ſine deſtitutōe nō habet̉ ex eiſdē canōibꝰ. Aut ſi aliqͥ canōes videant̉ hͦ ſonare de notorijs ⁊ manifeſtis hereticꝭ qͥ ſunt eo facto depoſiti intelligi poſſꝫ ꝙ ꝯͣ tales nō reqͥrit̉ ꝓceſſus iuridicꝰ ordinatꝰ ad degͣdandū eos ꝑ ſen tentiā diffinitiuā. ſicut in occultis ⁊ nō ꝯfeſ ſatis oꝑteret. ¶ Dicamꝰ gͦ ꝯcludētes ꝓbabi liter ꝙ ſicut hūana electio dat ius ⁊ tituluꝫ ad papalē dignitatē ſi homo ſit capax huiꝰ electōis atqꝫ dignitatis. ⁊ ſi ſit viator bapti zatus ſic ꝑ hūanā deſtitutōem ꝑdit illā p̄ſi dentiā ⁊ nō alit̓. eo inuito ſiue ſit hereticus ſiue ſit ſciſmaticꝰ. ¶ Et dū opponit̉ ꝙ hereticꝰ nō p̄t eſſe mēbrū eccl̓ie/ qͣꝫto minꝰ p̄t eē caput eiꝰ vel vicariꝰ ſuus. aut ſpōſus mul ta in hāc ſnīam. ¶ Rn̄det̉ ꝙ hec rō vel ſil̓is ſi bn̄ ꝑpēdat̉ oīno fuit illa q̄ fundauit om̄s errores de qͥbꝰ p̄tactū eſt ꝙ ſolꝰ iuſtꝰ iuſte dn̄at̉. vel eſt ſacerdos. vl̓ conſecrat. ⁊ ita de ſil̓ibꝰ. ¶ Notemꝰ gͦ ſine ꝓceſſu lōgiori ꝙ ml̓ te ſunt ꝯnexiōes mēbroꝝ in corꝑe myſtico eccl̓ie ſicut diuerſe ſunt in eodē corꝑe vnita tes. ¶ Una ē enī vnitas charitatꝭ. Et ita ſo li habētes charitatē dicunt̉ ve mēbra eccl̓ie Alij qͣntūcūqꝫ fideles ſunt. vel vt p̄ciſa ve vt arida ⁊ emortua mēbra. īmo ſunt ꝓdito res dn̄i ſui. nec de familia eiꝰ hͦ mō dici poſ ſunt. nec ſunt digni pane qͦ veſcunt̉. ¶ Alia eſt vnitas ī donis nature. ſicut om̄s hoīes ꝯnectunt̉ in intellectu et in rōe. ¶ Alia ē vni tas in ſil̓i ꝑticipatōe ſacr̄oꝝ. et pẜtim ī vni tate baptiſmatis. in qͦ caracter impͥmit̉. in qͣ vnitate ꝯnectūt̉ oēs qͥ baptiſma rite ſuſce perūt. etiā vbi fidē actualē vl̓ habitualē ꝑ didiſſent. Et hec vnio videt̉ abſolute ſuffi cere ad hͦ ꝙ aliqͥs rite in papā electꝰ maneat caput eccl̓ie qͦuſqꝫ fuerit ꝑ ſnīaꝫ diffinitiu depoſitꝰ. ¶ Nolo tn̄ ꝓpt̓ea dicere ꝙ ſꝑ ſit o bediēdū tali heretico/ vl̓ nō ſibi reſiſtendū. aut ꝙ ſit appellatōe papal̓ dignitatꝭ hono rādus. Qm̄ in caſu ſic̄ iā tactu eſt poſſꝫ pa pa verus manēs papa licite etiā ligari vl̓ ī carcerari. vl̓ in mari demergi. qͣnto magis poſſet obediētia ſibi vel reuerētialis nomīa tio denegari. Conſideratio. xvii. Uferibil̓ nō eſt vicariꝰ ſponſus ec S cleſie rite pͥus electus qͥn poſſꝫ cre are veros ſacerdotes et ep̄os ⁊ alia facere q̄ ordinē ſuū reſpiciūt ī tali plenitudi ne receptū. abſqꝫ hͦ ꝙ iterari debeāt ea q̄ fe ciſſet/ qꝛ valida ſunt iure diuīo. qͣꝫuiſ pecca bit ip̄e cū participibꝰ ſuis ſi hͦ attēptauerit. ¶ Conſil̓r ea q̄ iuriſdictōem purā reſpiciūt illa pn̄t dici valida q̄ egerit talis qͣꝫdiu tole rat̉ ab eccl̓ia. ⁊ hoc iure ſeu approbatōe to tius eccl̓ie. vl̓ p̄cedentiū pontificū ⁊ ꝯcilio rū generaliū īſtitutiōe. p̄ẜtim niſi aliūde ex culpa ſubditorū talia reddita fuerūt inuali da. qꝛ ꝑticipāt in crimīe. ¶ Rn̄det hec conſi deratio multis dubitatōibꝰ q̄ potuerūt ori ri durāte hͦ peſtifero ſciſmate tā in collatōi bus ordinū. qͣꝫ in depēdētibꝰ ⁊ collatōibus bn̄ficioꝝ et ſil̓ibꝰ. vbi faciliꝰ ſe expedit opi nio quā ꝓbabili mō poſuimꝰ in p̄cedenti Ab eccleſia III ꝯſideratōe circa obiecta. Multū ꝓdeſt inſu per eadē ꝯſideratio ad celeriorē ⁊ expeditio rē terminatōneꝫ ſciſmatis ꝑ viam ceſſionis omiſſa qͣlibet diſcuſſione faciēda. Conſideratio. xviii. Uferibilis ē vicarius ſpōſus ec cleſie tāqͣꝫ hereticus aūt ſciſmati cus etiā vbi in caſu ip̄e nō eſt ve racit̓ ⁊ mentalit̓ talis. ¶ Aſſigne mus ſummati caſus aliqͦs circa ꝑſonas a lias qͥ ſimiliter pn̄t in papā cadere. duos in uenimus in iuribꝰ exp̄ſſos. ¶ Unus eſt duꝫ aliqͥs ſuſtinet excōmunicatōeꝫ vltra annū ⁊ citat̉ ſuꝑ materia fidei. nec rn̄det. ¶ Alius dū citatꝰ corā iudice renuit p̄ſtare iuramē tū. Talis aliqͥs poterit manere ſemꝑ verus fidelis. attū ip̄e tāqͣꝫ hereticus iuris p̄ſum ptiōe damnabit̉. ¶ Tercius aſſignat̉ caſus ſi timore mortis vel alia paſſiōe motus qͥs vocalit̓ negat ea q̄ ſunt fidei. nec poſſit aut velit ſufficiēter ſe purgare. ¶ Quartus caſus vbi ꝑ actꝰ hereticales aut idolatricos habe bit̉ p̄ſumptio vehemēs ꝯͣ aliquē. ⁊ talis nec poterit aūt velit ſufficiēter ſe purgare. Dicū tur aūt actus hereticales vel idolatrici. qui ſunt ꝯͣrij vel oppoſiti actibꝰ quibꝰ ſolet fieri ꝓfeſſio fidei ⁊ religionis xp̄iane ⁊ cultus di uini. ſicut ē genuflexio corā ſacr̄o altaris/ et ingreſſus templi ⁊ ſil̓ia. Et in hoc multum valet vſus hoīuꝫ. ſic talia ſigna vel talia ac cipientiū. Un̄ ſi qͥs exhibet talia in honorē machometi vel idoloꝝ. aut ſi oppoſitis fa ctis deteſtaret̉ ſacramētū altaris. ⁊ templū dei ⁊ ſacras imagines ⁊ ſil̓ia faceret. haberi deberet de hereſi ⁊ idolatria ſuſpectus. et hͦ vel vehemēter vel grauiter vel leuiter ẜm ꝙ plures cauſe ſuſpitōeꝫ aggrauātes/ ⁊ pau ciores releuātes ꝯcurrerēt. Et hic eſſet lon gus ſermo de mō accuſatōis taliū corā in quiſitore. qn̄.ſ. ⁊ qn̄ nō veniūt iudicialit̓ in materia fidei vel idolatrie ꝑtractādi. ¶ Ca ſus qͥntus inuenit̉ vbi qͥs ꝑ falſos teſtes ac cuſat̉ atqꝫ ꝯuincit̉ fuiſſe relapſus in hereſet iā dānatas. Ille plane damnabit̉ ⁊ iuſte dā nabit̉ ꝑ eccl̓iam q̄ nō iudicat de occultis. ſꝫ de allegatis ⁊ ꝓbatis ꝑ ſentētiā. ¶ Sextus caſus incidēs cū quarto vbi qͥs etiam leui ſuſpitōe notatus de fide. vocatus fuerit ad iudiciū. ⁊ venire neglexerit ſeu ꝯtempſerit. aut forte nō potuerit. de qua tn̄ impotentia fidē facere nō valebit. Cū em̄ ſummus pō tifex iuxta ꝓbata pͥus poſſit taꝫ doctrinalit̓ qͣꝫ iudicialiter denūciari deferri ⁊ accuſari corā ꝯcilio generali in materia fidei ⁊ cultꝰ diuini. nō repugnat caſus iſtos ⁊ ſimiles in ip̄o poſſe reperiri. qui circundatus eſt infir mitate. ſicut dicit apoſtolus. experiētie vo ce loquens. Conſiderato. xlx. Uferibilis ē vicarius ſpōſus ec T cleſie. ꝑ eccl̓aꝫ etiā ſine culpa ſua qͣꝫuis nō ſine cauſa ¶ Tāgamus ſimiliter caſus aliqͦs. Ubi coraꝫ tota eccl̓ia vel ꝯcilio generali ꝓponeret̉ ⁊ ꝓ baret̉ ꝑ teſtes ꝙ papa qͥ forte eſt detētus in ter ſaracenos iā obijt. ⁊ cū eccl̓ia iā nō poſ ſit cōmode diutius remanere ſine papa. vi det̉ oīno ꝙ in hoc caſu ꝯciliū poterit creare nouū papā/ ⁊ cū nō poſſint eſſe duo ſimul. videt̉ ꝙ pͥmus erit deſtitutꝰ ꝑ ꝯciliū. Poſ ſet etiā deſtitui vbi ꝯſtaret d̓ vita ſi de eo ab lata eſſet ſpes oīs redeūdi. ¶ Alter caſus eſt vbi qͥs rite electus in papā efficeret̉ adeo ī utilis ꝓpt̓ indiſpoſitōem corꝑalē ac ꝓpter carentia ꝑpetua vſus rōis. ꝙ ꝑ ꝯciliū iā ꝑ eū ꝯgregatū dū ſane mētꝭ erat expediret ali ter ꝓuideri de ſūmo pōtifice. ¶ Alter caſus eſt vbi poſt electōnē canonica alicuiꝰ ī pa pā ꝑ cardinales. ip̄i cardinales oēs morerē tur pͥꝰ qͣꝫ poſſent electōem ſuā canonicā pu blicare. ꝯſtat ꝙ eccl̓ia nō tenet̉ hūc reciꝑe ꝓ papa. et ita poſſet ad electōem alteriꝰ ꝓcede re. ¶ Alter caſus ſil̓is ſtat cū pͥori. vbi nll̓o mō cardinaleſ etiā viuētes poſſent facere fi dem ſufficientē de electōe canonica facta cir ca vnū. qual̓ caſus videt̉ eſſe et fuiſſe ī ſciſ mate p̄ſenti ſi bn̄ ꝑpendat̉. Et iō circūſtan tia eiꝰ multū iuſtificat ꝓceſſus habitos ꝯͣ il los ꝯtendētes ⁊ aduerſus cardinales. ¶ Al ter caſus ꝓpter ꝯmunē errorē aut eſtimatio nem ſubditorū aūt ip̄oꝝ maliciā generaleꝫ. de qͥbꝰ nō eſt p̄ſumēdū ꝙ vnqͣꝫ debeāt obe diētiā p̄ſtare tali qͥ fuit in papā rite electus. tn̄ alteri nouiter eligēdo ꝑati ſunt. vt forte ſi greci vellēt ad vnitatē eccl̓ie redire dūmō tolleret̉ papa iā exiſtēs ⁊ nouus rite canoni ce crearet̉. Cōfirmat hͦ imaginatio caſus il lius iuxta poſitōem Innocētij ⁊ aliorū iu riſtaꝝ. qͥ dicūt hoīem exp̄ſſe ꝓfeſſuꝫ in reli giōe poſſe vxorē ducere ꝓ ſaluatiōe magne gentis aut ad fidē ꝯuerſiōe. Cur nō ſil̓r pro aliqͦ tāto bono poſſet rite electus ꝑ eccl̓iam aut ꝯciliū generale deſtitui bono zelo ⁊ inte gra charitate? ¶ Caſus alter ſextus eſſet vbi De modo habendi ſe ꝑ iuramentū et votū aliqͥs in papā rite ele ctus/ ſeip̄m ad ceſſionē obligaſſet ſꝫ differ reret hoc adimplere. in ſcandalū ppl̓oꝝ pu tantiū ex tali facto pape/ ꝙ neqꝫ iuramētis ſuis obligant̉/ neqꝫ votis/ qualē caſum hr̄e videmur in manibꝰ. ¶ Deniqꝫ ⁊ ſi caſus no tati in hac ⁊ p̄cedēti ꝯſideratōe vix aut nū qͣꝫ viſi fuerint/ nihilominus expediēs eſt tā gere ad inqͥſitōeꝫ ſolidiorē veritatis ⁊ ad cō futatiōeꝫ illoꝝ qͥ in iuribꝰ ſuis ſcriptis oīa ꝑticulatī ⁊ ſufficient̓ arbitrant̉ eſſe deciſa. ¶ Conſideratio. xx. Uferibilis nō eſt vſqꝫ ad ꝯſum matiōeꝫ ſeculi vicarius ſponſus eccl̓ie/ qͥn aliqͥs certus ⁊ vnicus p̄ficiat̉ ⁊ hoc lege ſtāte ⁊ p̄ſuppo ſita mūdi duratōe lōgiſſima. ¶ Det̉ oppoſi tū/ tūc eccl̓ia maneret imꝑfecta vſqꝫ ad cō ſummatōneꝫ ſeculi nec ſuoꝝ gauderet inte gritate mēbroꝝ ⁊ p̄ſertim mēbri pͥncipalis. ¶ Quo circa ꝯcludamus ſub qͣdruplici co rollario morali ꝯformit̉ ad p̄dicta ⁊ ad ali as ꝯſideratōes alibi notatas ſuꝑ eadē ma teria. ¶ Et dicamus pͥmo ꝙ hi repugnant ordinatiōi xp̄i ⁊ ſpūiſancto rebelles ſunt/ qͥ pn̄tis ſciſmatis terminatōeꝫ impediūt mo dis talibꝰ quos ſciūt aut ſcire debēt ad pa cem ꝓtinus reducendā eſſe vel inutiles vel nociuos. vt ſi querat̉ fieri pax ꝑ reductōeꝫ vnius obediētie ad alterā. vl̓ ꝑ vim armata vel ꝑ diſpoſitōeꝫ iuris que nō ſunt ꝓbabili ter ⁊ ſalubriter expectāda. Nec ſufficit dice re habemus papā xp̄m. ſufficit vt credamꝰ in eū/ naꝫ talis vnio ad xp̄m ⁊ ſi ſit neceſſa ria/ nō tn̄ vſqꝫquaqꝫ ſufficit vt in ea ſtemus nō ꝓcurando qͣꝫtū in nobis eſt vnionē alte ram ad vnū vicariū ſuū in terris/ de qͦ con ſtat eccleſie. ¶ Addimus ꝯſequenter ꝓ ſcd̓o corollario/ ꝙ hi fallunt ⁊ fallunt̉ qͥ ꝓpter af fectionē qualēcunqꝫ cōmodi vel honoris/ vel amicicie circa alteꝝ ꝯtendentiū/ tende rent impedire ſuā ceſſionē ꝓ impletiōe iura mentoꝝ ⁊ votoꝝ ſuoꝝ ⁊ pacis datiōe/ ſi nol lent ſua deiectōeꝫ vbi hoc agere renuerent/ īmo ꝓrſus qͣꝫto magis aliqͥs fuerit amicus tāto amplius debet hoc q̄rere vt eoꝝ ſpūs ſaluus fiat. ⁊ vt pateat omnibꝰ/ qꝛ non zelo malo zelati ſunt eos aliqn̄ ſed zelo charita tis lꝫ forte vel error vel deceptio in iudicio ꝑticularium agendoꝝ interuenire potuerit. ¶ Dicamꝰ p̄t̓ea ꝓ tercio corollario ꝙ hi nu tu dei ⁊ ſpūſſancti(ſicut credendū eſt) inſpi ratione tracti fuerūt. qui ad ꝯuocatōneꝫ ſa cri ꝯcilij Piſis celebrādi dederūt operam ⁊ ꝓmptitudinē p̄ſtiterūt/ p̄ſtant ⁊ p̄ſtabūt. Il le orando. ille exhortādo. hic ꝓtegendo. ille comꝑendo. ⁊ ita de ſingulis. Impeditores ſi qͥ eſſent numerādi ſunt inter illos de qui bus nūc tetigimus. qui rei ſunt detrimen toꝝ omniū tā tꝑaliū qͣꝫ ſpūaliū. ex hoc ſciſ mate horrendo naſcentiū qualia vix ſuffece rit tractatus grādis vel ſummatī enarrare. Nam quō paratus eſſet audire eccl̓iaꝫ qui ſuā ꝯgregatōeꝫ vel nollet dānabiliter. vl̓ dā nabilius impediret? Hanc ꝯuocatōeꝫ ꝓ fi nali ſcuto ſue ꝓtectōnis ad deū. queſiuit in morte rex frācie Rarolus qͥntus. Ad hanc eſſe debet finalis reſolutio omniū qͥ de ſciſ mate nolūt increpari apud deū īmo ad hoc tēdit neutralitas accepta ſi bn̄ capiat̉. ¶ Di camus ad extremuꝫ ꝓ quarto corollario ꝙ hi qͥ ſacrū ꝯciliū piſanū cōſtituerāt/ ſuffici entē habeant auctoritatē deijciēdi duos cō tendentes aut ſuos ꝯplices. ſi noluerint pa rere dictatis ꝑ hoc ꝯciliū. in ceſſiōe faciēda realiter ⁊ de facto ⁊ ſcito ⁊ alijs reqͥſitiſ. Po terūtqꝫ ꝓcedere ad electōem vniꝰ tercij vica rij qͥ tercius ⁊ indubitatus ab eccl̓ia pote rit et dēbit reputari. Etiā vbi nō oēs obedi re vellēt ſic electo. qd̓ tn̄ nō eſt indebite p̄ſu mendū. ¶ Ecce gͦ viginti conſideratōnes qͦ dā ordine geometrico ſe ſeq̄ntes. Que iun ctis alijs ſedecim in qͣꝝ qͣlibet initiū eſt vni tas eccl̓iaſtica. Additis quoqꝫ alijs qͣttuor dudū taraſcone p̄dicatis. reddunt̉. xl. ꝯſide ratōnes. Et he qualem poſſint afferre ſtudi oſioribꝰ cognitōis materiā ſit eoꝝ iudiciuꝫ qͥ viderint. ¶ Poſtulemꝰ tandē vt inauferi bil̓ ſponſus eccl̓ie xp̄s vicariū certū ⁊ vni cū nobis inſtituat ad gl̓iam noīs ſui ⁊ no ſtrā oīm ſalutē. p̄ſtante eodē qͥ eſt bn̄dictꝰ in ſecula ſeculorū Amen ¶ Sedecim conſideratiōes qͣꝝ h̓ mentōem fecit. paulo poſt ſubſeq̄nt̉. iiij. A Quattu or alie in ẜmōe taraſcone p̄dicato. qͥ incipit Apparuit gͣtia dei ⁊c̄. etiā ſubiūgēt̉. vi. M ententia magiſtri Iohānis de Gerſon de modo habēdi ſe tē pore ſciſmatis D tollēdā qͦrūdā ī p̄ſenti ſciſma/ 3 te ꝑtinaciā īprobitatēqꝫ nimiaꝫ ſpecialit̓ in patria Flādrēſi. ſi ꝓ meritis aut falſis aſſertōibꝰ ſuis III Tempore ſciſmatis certiſſima ⁊ ꝑnicioſiſſima ſciſmata formant ⁊ fraternā violāt charitatē. Dum hoīes ab obediētia debita ſuoꝝ ſuꝑioꝝ auertūt. Duꝫ poſtremo ꝓ inſtabili ſua opinione ⁊ huma na traditōne legem dei ſanctā ⁊ ſtabilē deſe rere ꝯtēnere ⁊ violare compellūt. Dignum duxi q̄dam fundamētalia ꝑ me poſita ſaluo ſemꝑ in oībꝰ ſuꝑioꝝ ac ſapientioꝝ iudicio nūc ſub aliquaꝝ ꝯcluſionū compendio po nere. ¶ Quocūqꝫ de papatu ꝯtendentiū de monſtrato nō eſt hereticū dicere. A. non eſt papa. ¶ In caſu p̄dicto ſtat aliqͦs eſſe apud quos iſtud ꝑtinaciter aſſerere. A. nō ē papa ſaꝑet hereſim. ¶ In ſciſmate pn̄ti tā dubio temerariū/ iniurioſum/ ⁊ ſcandaloſum eſt aſ ſerere oēs tenentes iſtam ꝑtem/ vel alteram vel oēs neutrales etiā abſolutos eſſe vniuer ſaliter extra ſtatū ſalutis vel excōicatos vel rōnabiliter de ſciſmate ſuſpectos. ¶ In ſciſ mate pn̄ti licitū īmo cautū eſt p̄ſtātibꝰ obe dientiā iſti vel illi/ eam ſub ꝯditōe tacita vl̓ exp̄ſſa tribuere. ¶ Quacūqꝫ ꝑte demonſtra ta temerariū ⁊ ſcādaloſum/ ⁊ ſapiens here ſim eſt aſſerere/ ſacramēta eccl̓ie ſuā efficaci am nō habere. aut ſacerdotes nō eſſe ꝯſecra tos/ pueros nō eſſe baptizatos ſacramētuꝫ altaris nō eſſe ꝯfectuꝫ ⁊ ſil̓ia. ¶ In ſciſmate pn̄ti temerariū ⁊ ſcādaloſum eſt aſſerere/ qͣ cūqꝫ parte demonſtrata/ ꝙ non licet audire miſſas eoꝝ vel ſacramētis nō cōmunicare/ p̄ſertim attēta diuerſitate locoꝝ/ temporum atqꝫ ꝑſonaꝝ. ¶ Poſſibile eſt aliqͦs vere parti aſſentientes eſſe veraciter ſciſmaticos ⁊ ali quos falſe ꝑti mō p̄dicto aſſentiētes/ ſciſma ticos nō exiſtere. Salubrius/ iuſtius ⁊ tu tius eſt q̄rere vnitatē eccl̓ie inſiſtendo circa ꝯtendētes de papatu. ⁊ hoc ꝑ viā ceſſionis vtriuſqꝫ vel ſubtractōis obediētie/ vel alte rius licite coactōis qͣꝫ ſubditos ꝑ excōmu nicatōis cenſurā vel aliter vexare ſeu turba re/ aut ꝙ vna pars xp̄ianitatis ab alterius cōmunione ꝑtinaciter ſeꝑet̉. ¶ Rō pͥme cō cluſionis hec eſt/ qm̄ nulla ꝓpoſitio ad cu ius verificatōeꝫ exigit̉ veritas vnius ꝓpo ſitōis ꝯtingētis ⁊ ad fidē imꝑtinētis eſt de neceſſitate aūt integritate fid ei. Nā ſicut ꝓ poſitio copulatiua cuius vna ꝑs eſt cōtin gens eſt tota ꝯtingēs. cuius vna ꝑs eſt fal ſa aut impoſſibilis eſt tota falſa aut impoſ ſibilis ſic in ꝓpoſito. Conſtat aūt ad veri ficatōneꝫ illius. A. ē papa. exigit̉ nō ſolum vna ſed multe ꝯtingētes/ pure eſſe veras. vt ꝙ electio ſit rite celebrata/ ⁊ ab illis qͥ habebant ptātē ⁊ ꝯſil̓es multe. Ex ſil̓i ratōne col ligit̉ ꝙ qͦcūqꝫ ſacerdote mōſtrato iſta non ē heretica iſte nō eſt ſacerdos. ⁊ ꝯſequent̓ ſeqͥ tur ꝙ nec iſta. hoc nō eſt corpus xp̄i in alta ri ⁊c̄. ¶ Rō ſcd̓e ꝓpoſitiōis qm̄ ꝓpoſitio dr̄ ſaꝑe hereſim qn̄ ex ip̄a coaſſumptis aliqͥbꝰ veris que rōnabiliter negari nō pn̄t ſequit̉ error in fide. ſed poſſibile eſt aliqͦs hoīes ꝑ reuelationē vl̓ alit̓ ſic certificatos eſſe ꝙ oīa rite facta ſunt ī electōe ⁊ ꝯſecratōe eiꝰ in pa pā A/ ꝙ rationabilit̓ dubitare tūc non poſ ſunt. Si negāt A eſſe vel fuiſſe papā inci dūt in errorē illū ꝙ rite electus ⁊ ꝯſecratꝰ in papā nō eſt nec vnqͣꝫ fuit papa. ⁊ ꝙ nō ſuc cedit Petro/ et ſil̓ia q̄ ſunt heretica. ¶ Ratio Y tercie ꝯcluſiōis. quia multi ſūt ex vtraqꝫ ꝑte ⁊ neutrales qͥbꝰ nō eſt materia iſta clarifica ta/ quin rōnabiliter poſſint negare vel dubi tare iſtā ꝓpoſitōem quocūqꝫ ꝯtendētiū de mōſtrato. A eſt aut fuit rite electꝰ. A nō eſt ſciſmaticꝰ aūt hereticꝰ/ ⁊ ꝯſil̓es. ad qͣs ſeqͥt̉. A nō eſt papa. Aſſumptū docet exꝑientia. ⁊ tot doctoꝝ diuerſe aduerſeqꝫ ſnīe. Et con ſtat ml̓tos eſſe ſimplices qͥ ad talia dubia ī ueſtigāda nō tenēt̉ alios ſeqͥ nec mouēt̉ fa uore vl̓ odio ſeu q̄ſtū ad nō ꝯſentiēdū huic parti vl̓ illi. et ꝑati ſunt obedire ꝟitati ſuffi ciēter agnite. nec ſunt ꝑtinaces. igit̉ nec ex cōicati nec de ſciſmate rōnabiliter ſuſpecti. Tota ratio fundat̉ in hͦ ꝙ nunqͣꝫ fuit tā rati onabilis vehemēs cauſa dubitatōis in ali quo ſciſmate ſicut ī iſto. Cuiꝰ ſignū euidēs eſt varietas opinionū doctorū. et int̓ doctiſ ſimos ⁊ ꝓbatiſſimos ex vtraqꝫ ꝑte/ qͥntiaꝫ ſuppletis eis q̄ facti ſūt ꝯceſſis adhuc reſta rent q̄ſtiōes iuris ad vtrūlibꝫ diſputabiles q̄ oīa incertitudinē rōnabilē generāt in hoc ſciſmate. ⁊ ab errore ꝑnicioſo pl̓es excuſant Poteſt igit̉ illd̓ dici ratōnabiliter dubitabi le qd̓ plurimi et maxime ſapiētes dubitabi le reputāt et p̄dicāt. ¶ Rō qͣrte ꝯcluſiōis col ligit̉ ex p̄cedēti/ et ꝑ ſil̓e de adoratōe hoſtie ī altari/ dū occurrit aliqͣ dubitatio ꝙ p̄ſbyter celebrās nō ꝯpleuerit oīa rite ad ꝯſecratōeꝫ requiſita. ſufficit enī adorare ſub ꝯditōe im plicita/ īmo ſꝑ dꝫ ſubiūgi cōditio implici ta. iſta vicꝫ vel ſil̓is. ſi oīa rite facta ſint ẜm ī ſtitutōem chriſti ⁊ eccl̓ie. Cur igit̉ in caſu p̄ ſentis ſciſmatis tā dubio/ et qd̓ nō tā ꝓprie tangit ſtatū ſalutꝭ ⁊ fidei nō poterit aut de bebit apponi ꝯditio iſta vl̓ ꝯſil̓is. ſi tal̓ fue rit canoīce electꝰ ⁊ ꝯſecratꝰ. ⁊ nō ſit hereticꝰ aut ſciſmatice dep̄uatus. ¶ Ratio qͥnte ꝯclu k 2 De modo habendi ſe ſiōis manifeſta ē aduertēti/ qm̄ neqꝫ ſciſma neqꝫ hereſes neqꝫ alid̓ qd̓cūqꝫ viciū obſtat ī mīſtro qͥn ſacr̄oꝝ collatio hēat ſuā efficaci am/ dūmō ꝯferētes ītēdāt id facere qd̓ xp̄s ⁊ eccl̓ia īſtituer̄t ⁊ recipiēs illd̓ reciꝑe ſic̄ rō nabilit̓ p̄ſumi debꝫ de oībꝰ. ¶ Rō ſexte ꝯclu ſionis manifeſtat̉ ex precedentibꝰ. qm̄ nihil debet rōnabiliter a talibꝰ impedire excōmū nicatio lata ſi nō aſſit ꝑtinacia. Nunqͣꝫ ex cōmunicatio intendit̉ ferri niſi in ꝑtinaces qui nō ſunt parati audire eccl̓iaꝫ. Alioquin fruſtra ferret̉ excōmunicatio/ īmo damna biliter ⁊ in eccl̓ie deſtructiōeꝫ. Nō aūt data eſt ptās mīſtris eccl̓ie qͥbuſlibet ad deſtru ctionem ſed ad edificatiōeꝫ ẜm apl̓m. quē admodū medicina dat̉ ꝓut ꝯferre poſſit ſa nitati. ⁊ ſanitas rōni. Sic finis excōmuni cationis eſt ſubditoꝝ emēdatio/ q̄ ſi clare ꝑ excōmunicationē videat̉ aut videri debeat nō ſequi emēdatio. vel fructus damnabilis in oppoſito ꝯferri videat̉ ẜm Augꝰ. in pa rabola de zyzanijs. Matthei. xiij. cū ibidē notatis. ¶ Rurſus iſta cōcluſio aꝑte trahit̉ ex tercia ⁊ quarta ꝯcluſionibꝰ. Si em̄ mul ti ex vtraqꝫ parte ſunt in ſtatu ſalutis/ ⁊ nō ꝑtinaces/ īmo parati ſtare ⁊ mori in verita te agnita ſufficiēter/ aut qui ſub ꝯditōe etiā falſe parti aſſentiūt/ que ꝯditio etiā eoſdem ab errore damnabili reddit excuſatos con ſtat ꝙ tales nō debuerūt nec potuerūt rōna biliter excōmunicari/ ⁊ ꝑ ꝯſequens nec eoꝝ cōmunicationē ꝓhibemus. ¶ Si dicat̉ ꝙ etiā excōmunicatio iniuſte lata timēda eſt. Hec ꝓpoſitio male ītelligit̉ a pleriſqꝫ ⁊ ſcru pulos varios ⁊ ꝑiculoſos ingerit. Tn̄ qͣꝫtū ad pn̄s ſufficit rn̄det̉/ ꝙ ſi lator nō reputet̉ iudex. eadem executiōe qua hoc fit/ pōt ꝯſe quenter excōmunicatio nō tenere. Et quia multi tenētes vnā partē debent rationabili ter tenere ꝙ alij ſint in ſtatu ſalutis non ꝑti naces. ⁊ parati ſtare iuri agnito. īmo qͥ for te ſuo pape aſſentiūt ſub ꝯditione pn̄t ex hͦ cōmunicationē eis impēdere. Non em̄ de bent ſuo pape tale crimē imponere ꝙ volu it hoīes nō ꝑtinaces excōmunicare vl̓ eos qui tenēt antipapā ſub ꝯditione tn̄ rōnabi liter appoſita/ ſi ⁊ inquantū fuerit rite electꝰ ⁊ non aliter a cōmunione eccl̓iaſtica cano Z nica ſegregare. ¶ Ratio ſeptime ꝯcluſionis eſt. qꝛ ſtat aliquē vere ꝑti aſſentientē ⁊ perti nacē eſſe ꝙ vel ꝓpter q̄ſtuꝫ/ vel ꝓpter vanā gl̓iaꝫ vel aliā cauſam/ non habet animū pa ratū ad obediendū veritati agnite/ ſi ꝑ eccle ſiā vel aliter reꝑiret̉ eundē errare/ vel etiam dū in tāto dubio inuoluto ꝓ ſua aſſertione ſuſtinēda ſeꝑaret ſe a mēbris veris ⁊ viuis ip̄ius eccl̓ie. Caſus ſunt multi de parte op poſita vt dictū ē. Nō ē eī ſciſma tm̄ in ſeꝑa tione mēbroꝝ a capite ſꝫ etiā in ſeꝑatōe ꝑti naci mēbroꝝ ab inuicē. Ex qͦ ꝯſequent̓ ha bet̉ ꝙ temerariū ⁊ ꝑiculoſuꝫ ē ꝑtinacit̓ vnā ꝑtē vel alterā īpugnare ⁊ ab eiuſdē cōione eā deteſtādo declinare. Altera ꝑs ꝯcluſiōis pꝫ ex tercia ꝯcluſione. ¶ Rō octaue ꝯcluſio nis ꝑſpicua ē ex p̄cedētibꝰ/ qm̄ vbi radix et origo talis. vel pͥncipalis ip̄ius ſciſmatis ꝯiſſtit ibi eradicatio fieri dꝫ aut antidotuꝫ ſumi ꝓ vnitatis adeptōe. Ip̄i enīſunt qui peccauerūt/ alij āt qͥ oues ſūt qͥd meruert? Ip̄i ſūt ꝓpt̓ qͦs tēpeſtas orta ē in mari. De derūt deniqꝫ ⁊ dāt ſcādalū/ ꝓpt̓ qd̓ ad illd̓ remouendū de neceſſitate ſalutis obligant̉. Nō negādū tn̄ ē ꝙ qͥlibet ꝓ ꝑte ſua obligat̉ ẜmdonū a deo ſibi p̄ſtitū q̄rere q̄ ad paceꝫ ſunt/ h̓ orādo ille monēdo. alt̓ docēdo. Ul tima ꝑs ꝙ nō expedit vnā ꝑtē generalit̓ vi tare alterā ⁊ facere ſciſſurā in pͥncipalioribꝰ actibꝰ religionis xp̄iane/ ⁊ frat̓nā charitatē violare/ ptꝫ ex p̄cedentibꝰ. et pͥncipal̓r ex qͥn ta ꝯcluſione ⁊ ſexta. ¶ Uerū eſt enī ꝙ ſingu laritas in opiniōe ꝓpria ꝯtumacit̉ alios cō demnās incōꝑabiliter videt̉ eſſe ꝑicl̓oſior ⁊ deterior qͣꝫ cōicatio fraternalis ꝑ charitatē. q̄ eſt ꝯpago mēbroꝝ eccl̓ie ſub intentiōe ſꝑ recta ⁊ firma de obediēdo eccl̓ie. Etenī qui aliter agit ꝓ incerto vero ille ſe exponit certe violatōi fraterne charitatis. ¶ Nec oꝑtꝫ alle gare iura ſuꝑ ꝑiculis ⁊ maledictōibꝰ eoꝝ qͥ nō obediūt p̄ceptis ⁊ inſtitutōibꝰ ſūmi pō tificis ⁊ ſentētijs. Habꝫ enī locū taliū alle gatio apud illos qͥ nulla poſſunt ratōnabi li cauſa excuſari qͥn ſciāt vel ſcire debeāt ta lē vel talē eſſe ſuū ſuꝑiorē. Si v̓o eſt ignorā tia ꝓbabilis/ ſicut eſt in p̄ſenti ſciſmate apd̓ ml̓tos de vtraqꝫ obediētia ⁊ apd̓ neutros. nō reputāt̉ talibꝰ ſentētijs alligati. ¶ Ex oī bus p̄dictis vident̉ poſſe elici q̄dā docum̄ ta. ¶ Primū eſt qd̓ ī p̄ſenti ſciſmate p̄t apud pl̓imos applicari rōnabiliter documētum Ambroſij ad Auguſtinū de ieiunando vel nō ieiunādo ſabbata ẜm diuerſitatē tēporū locoꝝ ⁊ ꝑſonaꝝ. ¶ Poteſt ſine ꝑicl̓o ſciſma tis aut dānatōis nūc illi nūc iſti modiſ iſtꝭ obedire. ⁊ nūc cū iſtis nūc cū alijs ꝯmunio nē p̄ſtare. Et hoc totū dicit̉ ꝓpter ꝓbabilē ignorantiā iuris iſtiꝰ vl̓ illius ꝑtꝭ. ¶ Et ſup Tempore ſciſmatis III poſito ꝙ ab initio ſciſmatis forte tēptanda fuiſſꝫ alia via ad ſciendū ſi ꝑ excōicationeſ aut p̄dicatōes vel aliter/ om̄es ad vnā obe dientiā trahi potuiſſent. Attn̄ cognito ꝑ ex periētiā ꝙ talia nihil ꝓficerēt/ īmo nocuer̄t ꝙ de die in diē maior īuolutio ſequit̉/ videt̉ faciendū vt dictū ē. ¶ Scd̓m documētū ꝙ inter oēs eiuſdē obediētie expedit adherere ſentētijs latis a ſuo ſuꝑiore credito alioquī nō eſſet vinculū charitatis. ¶ Terciū docu mentū ē de caſibꝰ reẜuatis pape de diſpēſa tionibꝰ ⁊ alijs in foro ꝯſcīe/ vl̓ publico pn̄t hoīes ẜm credulitatē ſue ꝑtis. ⁊ ſeip̄os qͥeta re ꝓ facto tenēdo id qd̓ eoꝝ ſuꝑior creditus fecerit. Neutrales aut vident̉ hr̄e ſufficien tē recurſum ad ordinarios apud qͦs ẜm eo rū opinionē cōit̓ loquēdo ē ptās deuoluta ꝟ. Fac pacem xp̄e de qͣ tractatulus iſte Diſ putat/ atqꝫ pia mediatrix eſto Maria. P ſtor ⁊ eccl̓ie deꝰ en grex nūc balat ad te. E go cauſa tui nūc miẜere ſui. Finit Tractatus qui aſcri bit̉ Iohāni de Gerſon. Qualis fuerit ſtatꝰ eccl̓ie in veteri ⁊ nouo teſtamēto. ⁊ qͣliter ec cleſia fuerit erecta temꝑibꝰ p̄dictis. ⁊ qͦt ſciſ mata. ⁊ qͦt intruſioues fuerūt in eccl̓ia Ro mana. ⁊ qͣliter in ſciſmatibus p̄teritis fuerit actū ẜm veras cronicas. Oſtqͣꝫ ſuꝑior ſtatus ⁊ effectuſ pn̄tis ſciſmatis ac acta ⁊ agē da in vniuerſali eccl̓ia ⁊ ſpāli ter in roma ẜm veros ꝓph̓as digeſta ⁊ notata ſunt. Pro ple niori noticia p̄dictoꝝ acuit̉ ſtilus vt ẜm ve ras cronicas ⁊ approbatas. ⁊ ſpālit̉ antiſti tis nr̄i reuerēdi archiep̄i Euſontini veriſſi mi antiqͥtatuꝫ relatoris/ ⁊ frīs Ptholomei de Luca venerabilis croniſte ſtatus ⁊ acta p̄terita in dicta eccl̓ia lucidius cogͦſcant̉/ ſciant̉ a lectoribꝰ. Inuenimus em̄ ego The oforus ⁊ ſocius meus chariſſimus frat̓ Eu ſebius in p̄dictis ⁊ alijs cronicis/ vt īfra dr̄ fidelit̓ referēdo q̄ Euſontinꝰ ⁊ Ptholomeꝰ geſta ⁊ acta romane eccl̓ie denotarūt/ a nat uitate xp̄i vſqꝫ ad annū dn̄i. M. ccc. xvi. a qͦ tꝑe citra nullū ſciſma fuit in eccl̓ia dei/ vſqꝫ ad iſtud nouiſſimū tp̄s Petri de luna/ ⁊ an geli carorio. ¶ Ex qͣꝝ cronicaꝝ lectōne clare reꝑimus/ ꝙ eccl̓ia tā in veteri teſtamēto/ qͣꝫ in nouo exigentibꝰ pctīs ⁊ malicia ſathane multas tribulatōnes paſſa ē. Tn̄ ab oī tri bulatōe ip̄aꝫ ſꝑ deus liberauit/ cū ip̄i humi liter ⁊ ꝯtrito corde ad deū ꝯuerſi ſunt veniā petētes ⁊ maiorē quietē. Aliqͣ in nouo teſtō habuit eccl̓ia dei a deſtructōe frederici īꝑa toris ſcd̓i/ vſqꝫ ad tꝑa bōe mēorie dn̄i Gre go. pape. xi. q̄ qͥes ⁊ abūdātia diuitiaꝝ redu xerūt eccl̓iaꝫ in pctā ⁊ vicia ꝓpt̓ q̄ eccl̓ia pa tit̉ pn̄s ſciſma ⁊ ml̓ta diſcrimina ⁊ maiora patiet̉. ¶ In veteri āt teſtamēto eccl̓a ml̓tas tribulatōes paſſa ē. Prīo decē plagas duꝫ fuit in terra egypti. Itē in tꝑe hīte poſſeſſio nis terre ꝓmiſſiōis vſqꝫ ad tēpli edificatio nē. xi. ꝑſecutōes paſſa ē eccl̓ia. Itē poſt tem pli edificatōeꝫ ſuſcitauit duriſſimā iacturaꝫ ⁊ ſciſma qd̓ fuit int̓ roboā ⁊ hieroboā. Itē ſuſcitauit trāſmigratōꝫ totiꝰ ſacerdotij ⁊ de ſtructōeꝫ tēpli in babyloniā ꝑ pr̄eꝫ Nabu chodonoſor. Itē paſſa ē tꝑe nabuchodono ſor/ qͦ tꝑe ml̓ti fuerūt pſeudo pōtifices ma ximi ⁊ ſciſmata/ clerus magnā ꝑſecutioneꝫ paſſus/ et fuit vltīa in vet̓i teſtō. Cui ꝑſecū tōi pn̄s et ꝑſecutio Frederici t̓cij/ ⁊ magni vltimi antichriſti futuri ſil̓es erūt ẜm abba tē Ioachim libro de vltimis tribulatiōibꝰ. ¶ In nouo aūt teſtam̄to eccl̓ia etiā varias ⁊ diuerſas ꝑſecutōes paſſa eſt exigentibus pctīs ⁊ oꝑe nature hūane hoſtis. ¶ In pͥmi tiua enī eccl̓ia ſummi pōtificeſ apl̓i p̄lati ⁊ aliꝰ clerꝰ/ opprobria/ dāna ⁊ īiurias ⁊ mor tis diuerſa martyria paſſi ſūt. ¶ Itē ceſſan tibꝰ martyrijs et creſcēte dicta eccl̓ia a Con ſtantino magno ⁊ ab alijs pͥncipibꝰ a ppl̓o xp̄iano inceperūt hereſes menandri pͥmi he retici Arrij/ ⁊ aliorū hereticorū/ maxima ſcā dala generātes in eccl̓ia dei. ¶ Poſtqͣꝫ auteꝫ in eccl̓ia multiplicata ſūt dn̄ia in tꝑalibꝰ et ſpūalibꝰ inceperūt intruſiōes ⁊ ſciſmata in romana eccl̓ia ꝓpt̓ q̄ dn̄ia et ptātes ꝯtinue fuerūt odia ⁊ racores inter ſūmos pōtificeſ imꝑatores rhomanos ⁊ dn̄os tꝑaleſ. Que ſciſmata fuerūt viginti cū pn̄ti/ ⁊ intruſio nes. xli. ¶ Quorū pͥmū ſciſma incepit anno 4 natiuitatis dn̄i.ccxliiij. inter pͥmū corneliūq ⁊ nouacianū. ¶ Scd̓ꝫ ſciſma fuit anno. ccc liij. inter liberiū et felicē. ¶ Terciū anno. ccc lxxiiij. inter damaſū pͥmū ⁊ Urſinū ¶ Quar tū ſciſma fuit āno. ccccxxxvij. inter Bonifa ciū primū ⁊ Eulaliū p̄ſbyteꝝ. ¶ Quintum Anno dn̄i. dxvi. inter Simachū pͥmuꝫ ⁊ Laurētilꝫ. ¶ Sextū anno. dccxxiij. inter Bonifaciū et Dyoſcorū. ¶ Septimū. dec xliij. inter Stephanū tercium ſanctū virū. ⁊ Conſtantinū ſcd̓m. qd̓ ſciſma ſi bn̄ videa tur qͣſi ꝑ oīa ſil̓e eſt inſtanti ſciſmati. ⁊ plus k 3 Quot ſciſmata fuerūt in De. ⁊ no. te. aſſil̓at̉ pn̄ti ſciſmati qͣꝫ alia p̄terita. ¶ Octa. uum ſciſma fuit āno. dcccxlviij. int̓ Euge niū ſcd̓m ⁊ Siſimū. ¶ Nonū fuit. dccccxxx int̓ Leonē qͥntū ⁊ Xp̄ofoꝝ p̄ſbyteꝝ. ¶ Deci mū fuit anno. deccclxij. int̓ Ioh̓eꝫ ſcd̓m no bilē Romanū ⁊ Leonē octauū. ¶ Undeci mū fuit. dcccclxiiij. int̓ Gregorium qͥntū ⁊ Ioh̓eꝫ ep̄m Placētinū. ¶ Duodecimū. dec ccxcix. int̓ Bn̄dictū nonū ⁊ Leonē p̄dictū ¶ Decimūterciū. M. xxxvi. tꝑe Benedicti octaui qͥ a Romanis eijcit̉ ⁊ alius intrudit̉ poſtea Bn̄dictus reſtituit̉. ¶ Decimūqͣrtū ſciſma fuit anno. M. lij. temꝑe Bn̄dicti. cū iā ſediſſet multis annis alijqꝫ ſunt electi expulſo Bn̄dicto. ¶ Decimūquintum fuit M. lxxviij. int̓ Alexandrū ſcd̓m ⁊ Codul lum ep̄m. Permēſem. ¶ Decimū ſextuꝫ fuit Mlxxxv. int̓. Gregoriū ⁊ ep̄m Permēſem ¶ Decimūſeptimū ſciſma fuit. Mc. int̓ Pa ſcalē ſcd̓m ⁊ tres p̄latos qͥ nomē ⁊ officium occupauerunt fauore heretici imperatoris. ¶ Decimūoctauū fuit. Mcxl. int̓ Gelaſiuꝫ ſcd̓m ⁊ Bitodinū Hyſpanū. ¶ Decimū no num fuit. Mcxxxi. int̓ Innocentiū ſcd̓m/ ⁊ Petꝝ leonis. ¶ Uiceſimū anno. Mcxlix. inter Alexandrū tercium ⁊ qͣttuor ſciſmati cos. ¶ Uiceſimū primū ſciſma fuit tꝑe Lo douici de Bauaria/ qͥ Lodouicus venien te ⁊ regnāte Iohāne. xx. qͥ Iohānes aſſum ptus fuit ad papatū. Anno dn̄i. M.cccxix fecit fieri antipapā frēꝫ Petꝝ de Carbario ordinis minoꝝa quo coronā imꝑij recepit Tn̄ facta dictoꝝ antipape ⁊ antijmꝑatori annullata ſunt infra annos. ¶ Uiceſimū ſe cundū ſciſma pn̄s eſt ⁊ melius coloratum aliqͦ alio ꝓphetatū a ſpūſcō ꝓ punitōe cleri ⁊ reformatōe eccl̓ie. Circa quoꝝ intruſione ſciſmatū ꝯfictionē ꝓceſſuuꝫ ordinationem ablationē ⁊ finem ex flore ſupradictoꝝ no tum eſt. ¶ Et pōt notari ſingulariter ꝙ om nia ⁊ ſingula ſciſmata ⁊ intruſiones p̄dicta ꝯficta fota ⁊ nutrita ſꝑ fuerūt oꝑe ingenio ⁊ inuidia peſſimoꝝ ſacerdotū ⁊ cleri dei. ſi bi ſꝑ fauētibꝰ ⁊ auxiliātibꝰ imꝑatoribꝰ ⁊ po pulo Romāo. excepto Rarolo magno ⁊ tri bus Ottōnibꝰ pͥmīs de Saxonia/ qͥ eccle ſiā multū afflictā ſꝑ erexerūt. ¶ Itē notamꝰ ꝙ in oī ſciſmate ſꝑ ille vicit ⁊ obtinuit qͥ ha buit ius ſiue primo ſiue ſcd̓o electus fuiſſet. Et ſꝑ antipapis ⁊ ſequacibꝰ male ſucceſſit. ¶ Itē ī oī ſciſmate iſte papa viſus ē habere ius ⁊ obtinuit qͥ electus fuit a maiori parte electoꝝ ⁊ habentiū vocē in electōeꝫ papatꝰ. ¶ Itē notamꝰ ꝙ de ꝯuerſiōe magni Cōſtā tini circa ⁊ poſtqͣꝫ roma ⁊ maxīa ꝑſfidē xp̄i agͦuit ꝙ īꝑatores romani vl̓ ppl̓s romanꝰ xxv. veros ſūmoſ pōtifices expuler̄t de Ro ma/ ⁊ ip̄os diuerſis penitētijs afflixerūt in iuſte. Quoꝝ ſummoꝝ pontificū noīa ſunt hec. Iulius pͥmus Simachus. Silueriꝰ pͥmus. Uigilius pͥmus. Martinus pͥmꝰ. Leo tercius. Eugenius ſcd̓s. Ioh̓es octa uus. Leo qͥntus vel ſextus. Iohānes deci mus. Bn̄dictus octauus. Ioh̓es decimuſ quartus. Ioh̓es decimuſſextus. Gregoriꝰ quintus. Bn̄dictus nonus. Gregorius ſe ptimꝰ. Uictor terciꝰ. Paſcal̓ ſcd̓s Alexan der terciꝰ. Bonifaciꝰ ſextꝰ ¶ Itē notatū fuit ꝙ reges Frācie qͥ ꝓ tꝑe fuerūt nūqͣꝫ in aliqͦ dictoꝝ ſciſmatū adheſerūt ſciſmatico/ ſꝫ ſꝑ veris pōtificibꝰ. īmo qd̓ plꝰ ē reges francie octo ſūmos pōtifices de ſede expulſos po ſuerūt et reduxerūt in rhomā ī ſedē ꝓpriaꝫ. quoꝝ ſūmorū pontificū ſūt hec noīa. Uigi lius vl̓ Eugeniꝰ Leo Zacharias Stepha nus Calixtꝰ Innocētiꝰ Alexāder tercius ⁊ Paſcal̓. ¶ Itē ſingularit̓ notatū ē ꝙ qn̄ cū qꝫ eccl̓ia in ſciſmate vl̓ alio mō vacillauit ſꝑ eccl̓ia erecta fuit ꝑ aliqͦs principes ſecl̓a res. vt ꝑ Rarolū magnū. Ottōnes de ſaxo nia. reges francie cōe Piſis ſeu Piſanos et diuerſos alios. Nunqͣꝫ enī eccl̓ia relapſa vl̓ vacillās ſuis oꝑbꝰ vel viribꝰ ſe erexit ¶ Itē ſingularit̓ eſt notatū ꝙ nūqͣꝫ in ſciſmate per eccl̓iam ꝯciliū generale fuit vocatū. Sꝫ il li qͥ fuerūt in ſciſmatibꝰ veri pōtifices voca uerūt ꝯcilia particl̓aria in diuerſis locis ꝓ ut videbat̉ ſibi expedire. ¶ Tn̄ nō reꝑio ali qd̓ ſciſma ſine concilio aliqͦ fuiſſe ablatum. ¶ Item reperio ꝙ tꝑe Gregorij ſexti ⁊ Cle mentis ſcd̓i qͦ tꝑe erat ſciſma ī eccl̓ia quan do Henricꝰ imꝑator ꝯuocauit ⁊ ꝯgregauit ꝯciliū generale nō vocatis papa nec cardi nalibꝰ qͥ erāt diſcordes. Et qd̓ ibi ordīatū fuit valuit ⁊ ẜuatū fuit ī eccl̓ia nō obſtante abſentia pape ⁊ cardīaliū. ¶ Itē notatū ē ꝙ aliqͥ in ſede apl̓ica ⁊ tenētes pacē iuſte ſuis tꝑibꝰ regnauer̄t ſine ſciſmate/ qͦꝝ noīa ſt̓ hͨ. Ioh̓es. x. Ioh̓eſ. xvij. Silueſter. ij. Dama ſus et Uictor. ij. ¶ Itē notādū ē ꝙ Leo pa pa. iiij. dubitās ne eiꝰ electio eēt bōa r̄nūcia uit papatui. tn̄ cardīales vidētes eiꝰ bōita tē r̄eleger̄t ip̄m. Et idē ꝯtigit honorio. ij. na tōe bonon̄. ¶ Sciſmata ſupdicta fidel̓r ex tracta ſt̓a ſupdictꝭ cronicꝭ q̄ patēt oībꝰ volē tibꝰ eas audire. ¶ Finit Tractatus de vnitate eccleſiaſtica IIII Incipit tractatus dē Ioh̓. de gerſon d̓ vnitate eccl̓iaſtica Nitatis eccl̓iaſtice tractatori bus/ vnꝰ ex zelatoribꝰ eiuſdeꝫ pacis viā felicit̓ inuenire. Et ſi alligatū corpus vincul̓ oc cupationū teneat̉ ne ꝑgat ad ſacꝝ ꝯciliū Piſiſd̓o auſpice celebrādū. nihi lominꝰ v̓bū dei(ſicut dicit apl̓s) nō eſt alli gatū. Propt̓ea decreuit ſpūs ꝓmptus/ et pacis auidiſſimꝰ verbū aliqd̓ dei litterul̓ in ſertū quaquauerſum ſpargere qua infirma neqͥt irecaro. Non qͥdē ad det̓minandū ab ſit hec temeritas ſꝫ ad examinādū ⁊ dāduꝫ ſapiētibꝰ occaſiōeꝫ ⁊ offerēdū in tabernacu lo dei cū hoībꝰ id qd̓ ex talento qualiſqꝫ ſciē tie cōmiſſum eſt Nitas qͥppe eccl̓iaſtica ad vnū cer tū xp̄i vicariū/ ſtantibꝰ terminis in qͥbꝰ eſt eccl̓ia Anno dn̄i. M.ccccxl. xxix. Ianuarij nō eſt retardāda ꝓpt̓ allega tōes qͣſdam ex iuribꝰ poſitiuis/ ſūptas ꝯtra celebrationē ꝯcilij general̓ aut viā ceſſiōis vt ꝙ ꝯciliū nō p̄t celebrari ſine aucͣte pape Ꝙ ſpoliatus an̄ oīa debet reſtitui. Ꝙ recu ſandi ſunt tanqͣꝫ inimici qͥ ſubtraxerūt ſe ab obediētia. Et allegari p̄t iuſtꝰ metꝰ. Ꝙ pa pe nemo dicere p̄t. cur ita facis? p̄ẜtim ſi nō ſit exp̄ſſe errans cōtra articl̓os fidei. cū a ne mine valeat iudicari/ ⁊ nemini ſit ſubiectus nec poſſit effici ſciſmaticꝰ. Ꝙ ꝑicl̓oſum eſt paſtori deſerere gregē ſuū cedēdo. Rurſuſ ꝙ qͥlibet fecit debitū ſuū ꝓ eccl̓iaſtica vniōe. nec eſt in culpa. Deniqꝫ ꝙ inqͥrendū ē de iu ſticia vere ꝑtꝭ. ſine cuiꝰ cognitōe nō pn̄t hi qͥ errauerūt penitere. ⁊ ſi qͣ ſūt ſil̓ia. ¶ Ponū tur igit̉ aduerſus iſta ꝯſideratiōes. xij. gene rales/ quoꝝ explicatio ſpecial̓ ſufficiet ſtudi oſis iſta reuellere. onſideratio.i. Nitas eccl̓ie general̓/ ſic̄ īpedita ē ꝑ diuiſiōes filioꝝ ſuoꝝ tāqͣꝫ mēbroꝝ ꝑutreſcētiū/ ⁊ ꝯͣ deū peccantiū. naꝫ pctā nr̄a iuxta verbū ꝓpheticū diuiſerūt in ter nos ⁊ deū. Sic ꝑ vnionē oppoſitā.ſ. ꝑ recōciliatōem cuiuſſibꝫ ad deū corrigendo pͣuos mores hūiliādo ſe et orādo rurſuſ dꝫ hec vnitas impetrari. Alioqͥn manēte cā ſci ſmatis qͣlis de ſua ceſſatōe poterit ſpes hr̄i niſi tm̄ in pura gr̄a dn̄i nr̄i ieſu xp̄i. qͥ imme nus coadiutores eiꝰ eſſe nos oꝑtꝫ. nūc p̄ci pue qn̄ pacis inimicꝰ ſeuiet acriꝰ/ qͣꝫto redi tus pacꝭ ꝓpinqͥor apparet/ īmittet qn̄ ſi po terit validiſſimū ad ꝯtinuatōeꝫ ſciſmatꝭ im pedimētū diuiſiōes.ſ. int̓ eos qͥ ꝓſecut̉i ſūt vniōꝫ mīſterio ſuꝑbie cupiditatꝭ aut īuidie primā al COſideratio. ll. iegationem Nitas eccl̓ie eſſential̓ ſꝑ manet ad B chriſtū ſpōſuꝫ ſuū. Nā caput eccle ſie xp̄s in qͦ ſumꝰ oēs vnū ẜm apo ſtolū. Et ſi nō hꝫ vicariū/ dū.ſ. mortuꝰ ē cor ꝑaliter vel ciuilit̓. vel qꝛ nō ē ꝓbabilit̓ expe ctādū ꝙ vnqͣꝫ ſibi vl̓ ſucceſſoribꝰ ſuis obe diētia p̄ſtet̉ a xp̄ianis/ tūc eccl̓ia tā diuīo qͣꝫ naturali iure cui nullū obuiat ius poſitiuū rite ītellectū/ p̄t ad ꝓcurādū ſibi vicariū v nū ⁊ certū ſemet ꝯgregare ad ꝯciliū genera le repn̄tās eā. ⁊ hͦ n̄ ſolū auc̄te dn̄oꝝ cardīa liū ſꝫ etiā adiutorio et auxilio cuiuſcūqꝫ pͥn cipis vl̓ alt̓iꝰ xp̄iani. Nō enī hꝫ corpꝰ eccle ſie myſticū a xp̄o ꝑfectiſſime ſtabilitū minꝰ ius ⁊ robur ad ꝓcuratōeꝫ ſue vniōiſ qͣꝫ cor pus alid̓ ciuile myſticū vl̓ naturale verum Neqꝫ enī ē d̓ īmediato ac īmutabili iure di uino vl̓ naturali/ ꝙ eccl̓ia ſe n̄ poſſit ꝯgrega re ⁊ vnire ⁊ ſine papa aut ſine aliqͦ ꝑticulari ſtatu vl̓ collegio. vbi in caſu cadere p̄t morſ vel error. ꝯͣ ſcd̓aꝫ al CONderatO. It l. iegationeꝫ. Nitas eccl̓ie ad vnū certu vicariū xp̄i/ qͥ qd̓āmō accidētal̓ atꝫ mutabi lis ē n̄ dꝫ īpediri mīme vl̓ differri ꝓ pter ꝯtētiōeꝫ duoꝝ d̓ papatu aut fautoꝝ ſu orū ſi q̄rāt ſic manere ꝑ allegatōes iuriū po ſitiuoꝝ. ⁊ iuſtificatōes varias ⁊ ꝯq̄ſtiōes ꝙ ſūt ſpoliati. ⁊ ꝙ debēt an̄ oīa reſtitui vl̓ aliū de. Sꝫ videt̉ expediēs ꝙ ea q̄ r̄tro ſūt obli uiſcētes iſti d̓ ꝯcilio/ ī anteriora ſic̄ apl̓s lo qͥtur/ ſe extēdāt. vt iuxta narratōeꝫ ab Aug. ꝯmēoratā/ plꝰ q̄rat̉ quō liberabit̉ eccl̓ia ab hac ſciſmatꝭ fouea ꝓfundiſſima qͣꝫ qͣlit̓ et a qͥbꝰ in eam eſt ꝓlapſa ꝯͣ ſextā al Cōſideratō. Illl. iegarōem Nitas eccl̓ie ad vnū certū xp̄i vica riū ſic amāda ē/ vt ꝓ ſua adeptōne poſſint ratōnabiliter plurima mala ſingulariū ꝑſonaꝝ dimitti/ nunc vel in po ſterū ſine pena. Et quedā vera ſingularia iu ra poſſunt differri. ſic ꝙ fiat ceſſatio volūta ria de eiſ. vel etiā coacta ꝑ auctoritatē ꝯcilij De vnitate Hoc nimirū dictat nature lex vt ꝑs q̄libꝫ ꝓ ſuo toto ſaluādo ſe det et exponat. Ꝙ ſi qͥs ꝯtendentiū iuſtificare ſe ſeu iniuſte ſecū agi ꝯtēderit dicat̉ ei. tu te tuaqꝫ oīa debes eccle ſie/ tu qͥ paſtorē te noīas qͣꝫtūcūqꝫ ſis inno cēs debes ꝓ ea vl̓ ſaluāda vl̓ vniēda vel nō. gͣuiter ſcādalizāda ꝑatus eſſe ponere vitam ꝓpͥam. qͣnto magꝭ quālibꝫ dignitatē q̄rēdo q̄ ſunt ieſu xp̄i. ⁊ hoc nō ẜm dictamē ꝓpͥuꝫ vel carnale. ſed publicū ⁊ incorruptū ſpūa le/ ꝓut ꝯcilium qd̓ vtiqꝫ ſapiēs ē iudicabit. Neqꝫ ꝓrſus hͦ agēdo deſeres gregē ſed pa ſces vnies et manere diceberis ¶ Conſideratio. V. Nitas eccl̓ie ad vnū xp̄i vicarium nō habꝫ neceſſe ꝙ nūc ꝓcuret̉ ẜuā do termīos lr̄aleſ/ aut cerimonialeſ iuriū poſitiuorū/ aut ꝓceſſuū ordinariorū/ in euocatōibꝰ/ accuſatōibꝰ/ dilatōibꝰ aūt ſil̓i bus. ſed ſūmarie ⁊ de bona groſſaqꝫ eqͥtate p̄t ꝓcedere ꝯciliū iſtd̓ generale. In qͦ reſide bit ſufficiēs auctoritas iudicial̓ vtēdi epi keya.i. interp̄tādi oīa iura poſitiua. ⁊ ad fi nē celeriorē et ſalubriorē habēde vniōis ea dem adaptādi/ aut ſi opꝰ fuerit relinquēdi. Qd̓ enī ꝓ eccl̓iaſtica pace ⁊ ſalute inſtitutū eſt/ ſi rite et nō tyrānica malignitate fuerit ī ſtitutū nō dꝫ ꝯͣ eam militare. ne ptās data videat̉ ꝯſtitutōibꝰ hūanis in deſtructōꝫ ec cleſie nō in eiꝰ edificatiōeꝫ. Auc̄tas ꝟo do ctrinal̓r vtendi epikeya reſidet pͥncipaliter apud ꝑitos ī theologia q̄ ē architectoria re ſpectu aliaꝝ Et ꝯſeq̄nter apd̓ ꝑitos ī ſcīa iu ris canonici et ciuil̓ ꝓut ex pͥncipijs iurꝭ di uini et natural̓ habēt acciꝑe fundamēta. ꝯͣ qͣrtā al Cōſideralio. Vl. iegatōeꝫ Nitas eccl̓ie ad vnū certū xp̄i vica riū videt̉ ꝑ ꝯciliū nūc celebrandū (ſic ꝓcurāda/ ꝙ primo det̉ ſecuritas ta ꝑ pͥncipes qͣꝫ ꝑ alios qͦſcūqꝫ ꝓ duobꝰ ꝯtē dentibꝰ ſi voluerit ꝯparere ꝓcedēdo ad im plēdū iuramēta ſua atꝫ vota. Ꝙ ſi noluerīt ꝯfidere q̄rat̉ ab eis ceſſio ꝑ ꝓcuratores legi timos. Ꝙ ſi vtrūqꝫ ꝯtēpſerint ꝓcedat̉ ꝯtē ptis ambobus cōtendētibꝰ ad electōeꝫ vni us ꝑ cōmunem aſſenſum totiꝰ cōcilij robo rantis et approbātis illud qd̓ duo de col legio dn̄orū cardinaliū aut eorū pars ma ior et ſanior ꝯſtituerīt aut fecerint. Ꝙ ſi vo luerint aliqui ꝑtinaciter adherere alteri ꝯtē dentiū nec inſequi ſententiā concilij qd̓ nō eſt leuiter p̄ſumendū/ viderint ip̄i de ſalute ſua. quia cōcilium iſtud et ſequaces eiꝰ ſe a pud deū et homines a ſciſmatis imputati on liberauerint. ꝯͣ t̓ciā al Cōſiderato. Vll. iegarōe. Nitas eccleſie ad vnū certū chriſti vicariū ſic pͥuilegiata ⁊ ſancta ē/ vt eā ſincero zelo q̄rētes/ nullo mō de bent reputari a ꝯtēdentibꝰ ſui aduerſarij. ſꝫ amiciſſimi in chriſto dū ceſſionem ip̄orum volūtariā q̄rūt/ vel eiſ nolētibꝰ cedere petūt deiectōem/ quatinus vt ſpūs eorū ſaluꝰ fi at nec eccl̓ia diutiꝰ ꝑturbet̉. Agūt qͥppe tā rem ip̄oꝝ contendentiū qͣꝫ id qd̓ qͥlibꝫ xp̄ia nus agere debꝫ. Immo iuſſionē dei habēt in tam deſꝑato et inueterato mr̄is cōmūis morbo. Hec eſt radix inuiolāda ⁊ ſufficiēs pie neceſſitatis et neceſſarie pietatis/ ī qua chriſtianiſſimꝰ rex francorū/ vere innocen tiſſimus. nec q̄rens que ſua ſunt. nec quēpi am odio habēs/ fundauit hactenꝰ oēm agi biliū varietatē laudabilē circa pacis redu ctōnem. ſicut lr̄a ſua patens indicat/ cuius initiū eſt poſt ſalutatōꝫ. Pax eccl̓iaſtica ⁊c̄. Preclara itaqꝫ attulit excuſatōem Cicero ī philippicis. dum incōſtans in amicicia ce ſaris ⁊ variꝰ fuiſſe culparet̉. cuiꝰ eſt hec ſen tentia/ qꝛ v̓ba nō habeo. Ceſarē ait nūqͣꝫ di lexi niſi ꝓ qͣnto diligere viſus eſt rēpublicā Dū gͦ mutauit amorē ad eandē rēpublicaꝫ factus tyrannus. ego ꝯſeq̄nter aduerſus eū amiciciā ꝯmutaui. ꝯͣ terciam al COſdera. Ulll. iegationem. Nitas eccl̓ie ad vnū certū xp̄i vica riū nō debꝫ īpedire ꝓpter reſtitutō nem obedientiarū ambobꝰ conten dentibꝰ tanqͣꝫ ſpoliati ſint pͥus faciendam. Nam ꝙ iniuſtus detentor vel predo ſpolia tus ſit reſtituēdus/ eſt magꝭ ex inſtitutōne poſitiua ⁊ iudiciaria nō pure naturali vl̓ di uina. Propt̓ea tenet in ſolis caſibꝰ exp̄ſſis. nec ī p̄iudiciū iuris diuini/ ⁊ natural̓ ⁊ bo ni ꝯmūis eſt aliqͣtenus obẜuāda. Neqꝫ eī reſtitutio dꝫ fieri(exēpli gr̄a) hereticis neqꝫ ſciſmaticis manifeſtis neqꝫ furioẜ ⁊ ebrijs in ſui ꝑniciē. neqꝫ intruſis in papatuꝫ. neqꝫ petētibꝰ vxorē nō deſponſabilē. aut affineꝫ in gradu ꝓhibito iure diuino. neqꝫ petenti bn̄ficiū qd̓ tenere nō potuit. alio iā exn̄te le gitimo poſſeſſore. neqꝫ poſtremo volēti re bus detētis abuti in contumeliā creatoris Eccleſiaſtica IIII aut ī eccleſie ꝑniciē. aut in hoīs liberi ẜuitu tē/ aut ꝯͣ caſtitatē alicuiꝰ et vitā. ⁊ ſi qua ſūt ſil̓ia. Dl̓tas aūt exceptōes hmōi ꝯͣ ꝯtēden tiū quēlibet int̓uenire videre facile eſt ꝯͣ octauaꝫ Cōſideratio. lC. allegatōeꝫ Nitas eccl̓ie ad vnū certū xp̄i vica riū videt̉ meliꝰ ꝓcurāda ſi neqꝫ an̄ Iꝯciliū neqꝫ ī ꝯcilio neqꝫ poſtmodū q̄rāt̉ fieri iuſtificatōes vl̓ iniuſtificatōes eo rū q̄ hincinde facta ſūt. vt de intruſiōe huiꝰ vl̓ illiꝰ ī papatū. de ꝓceſſibꝰ pͥmo fulmīatis ī alt̓utꝝ. de violatōe iuramētorū et votorū. de ſubtractōe aut neutralitate. vel libertatiſ eccl̓iaꝝ ꝑticulariū reductōe. De īputatōne ſciſmatū vel hereſū. de adheſiōe reprobāda vel laudāda alteriꝰ ꝑtis obediētie. De ſentē tijs excōicatōnū aūt aliaꝝ penarū. ¶ Ceſſēt qͥppe talia/ ⁊ iuxta ratōes ꝓ via ceſſiōis et pͣcticā eiꝰ al̓s pluries on̄ſam ꝓcedat̉ auferē do ꝓceſſus factos et iuſtificādo vl̓ ratificā do aut etiā tolerādo p̄terita/ ꝓut reꝝ qͣlitas patiet̉. aut pl̓ima ad ſtatū qͦ pͥus erat an̄ ſci ſma p̄ſens/ abſqꝫ alia diſcuſſiōe reponēdo. ꝓuidēdo rurſus ambobꝰ ꝯtēdentibꝰ de ſuf ficiēti ſecuritate ⁊ ſtatu pꝰ ceſſionē. ſi eā ꝑ ſe vel ꝓcuratores legitimos vltro facere etiaꝫ ſero voluerint. q̄ ceſſio eis ꝑ ꝯciliū ꝓ purga tōe omniū pͥus impoſitoꝝ tanqͣꝫ ſufficiens reputet̉ valitura. ꝯͣ ſeptimā et quin OIIALCA.. tam allegationem Nitas eccl̓ie ad vnū certu xp̄i vica riū tāto zelo q̄rēda eſt vt vix poſſit ſobria eſſe/ ⁊ nō temeraria reputatio alicuiꝰ xp̄iani ꝙ ſufficiēter ad hͦ d̓bitū ꝑege rit. qͣꝫto minꝰ hͦ quiſpiā audere dꝫ aſſerere iu ramēto/ p̄ẜtim vbi hoīm maxima multitu do reputat ꝯͣriū. hͦ enī qͥd aliud eſt qͣꝫ ꝑtina citer et incorrigibiliter talē in erratis ꝑſiſte re? ¶ Rurſus occurrere pn̄t caſus multi ī qͥ bus ꝓ adeptōe pacis publice aut iuſte defē ſionis ſicut vim vi repellēdo. Liceret a rite electo ī papā ſubtrahere obediētiā. Liceret in neutralitate manere. Liceret ip̄m corꝑa liter incarcerare. Liceret ei admīſtratōꝫ oēꝫ publicā int̓dicere. Liceret ꝑ appellatiōem aut ſil̓e remedium ſibi r̄ſiſtere Fieretqꝫ ſic ei obediētia vera potiꝰ qͣꝫ ꝯtradictio vel reſiſtē tia. Liceret p̄miſſas ſnīas ſuas qͣleſcūqꝫ nō timere nec timēdas aſſerere ſꝫ lacerare eaſ ⁊ in caput ſuū retorq̄re. Liceret p̄terea accu ſare eū de ſciſmate vl̓ hereſi. Tā doctrinaliter in locis publicis ꝑ theologos et ſapiē tes qͣꝫ ſecrete in correctōe fraterna. cui ſubij cit̉ tanqͣꝫ pctōr ī foro penitētie ⁊ iuridice co rā tota eccl̓ia. cui ſimiliter ſubiectꝰ eſt tanqͣꝫ deuiabil̓ in d̓uiabili. Liceret ꝯciliū genera le eo inuito celebrare. Liceret tādē ip̄m ad ceſſionē ꝯpellere vel renitentē deijcere ab oī honore et gradu/ īmo et vita priuare ¶ Hec omnia deniqꝫ talit̓ licere pn̄t ſub tali iure di uino et naturali ꝙ aduerſus hāc ꝟitatē nul la lex vel ꝯſtitutio puri hominis cuiuſcun qꝫ ſine noua autorizatōe dei fieri debꝫ. quin errorꝭ intolerabilis dānāda ſit. An vero pre dicti caſus in ſciſmate p̄ſenti ꝯcurrerūt diſ cutiēdo nequaqͣꝫ aſſumimꝰ/ cū diſtinctōes particulariū caſuum omitti debere magis eſtimemus. ꝯͣ octauaꝫ OAAeralio. Cl. aliegatōeꝫ Nitas eccleſie ad vnū certū chriſti E vicariū nō reqͥrit vt errantes p̄ſer tim in dubio ꝓbabili circa obedien tiā veri pape penitere nō poſſint. nec eſſe in ſtatu ſalutis. niſi exp̄ſſe ⁊ abſolute confiteāt̉ erratū ſuū. cū ſepe in talibꝰ penitētia vel ab ſolutio ꝯditionata ſufficiat. Sed nec oꝑtꝫ oēs inculpare de ſciſmate. qui in tāta iuris papalis dubietate ꝯſurgēte ex factis dubijſ et varijs/ certā vero pape nō p̄ſtiterūt obe dientiā. Sicut nēpe verus papa potuit ī ſciſmatꝭ culpam labi ſi ꝑtinax fuerit in recu ſando ea que pacē vniuerſalē habebāt redu cere vt conciliū generale. vel ꝓmptitudinē animi ad viā ceſſiōis iurate ⁊ voti comple mentū. Sic excuſari poterūt multi aduer ſantes ei/ ſi fuerit hoc zelo vniōis habende. ſi fuerit ex dubio ꝓbabil̓ ignorātie. duꝫ tn̄ ꝑatos ſꝑ audire eccl̓iam exhibuerint ſemet ip̄os/ et obedire cognite veritati Conſideratio. xli. Nitas eccl̓ie ad vnū certū xp̄i vica riū ſicut inchoada īpetrādaqꝫ eſt ꝑ orōes deuotas/ et moꝝ correctōeꝫ. ſic in eius reformatōe a ſūmo vſqꝫ deorſum ꝑ oēm ſuorū mēbrorū pͥncipaliū vel n̄ prin cipaliū iuncturā/ dꝫ cū facta fuerit ſtudiuꝫ vehemētiſſimū ⁊ ꝯtinuū adhiberi ne iuſto de i iudicio deteriꝰ qͥd cōtingat ſi poſt ꝯceſ ſam dei miſcd̓iam vniōis ſalutarē recidiua tio pͥor fiat. ¶ Qualia ꝟo in eccl̓iaſtica poli tia veniāt reformāda. poterūt docere tam li bri exꝑientie/ qͣꝫ multiplices cartule/ iā ſuꝑ De vnitate hoc edite ⁊ relatōes eccl̓iaſticoꝝ ī ꝯcilio fi de digne. ¶ Deniqꝫ ſi ꝯtigerit forſitā genera le ꝯciliū retardari ꝓpter principū vel alioꝝ in diuerſis patrijs diuiſiōes/ vl̓ aliūde. ſic ꝙ multi notabiles vel neq̄ant vel noluerīt ꝯparere nec mittere ſꝫ differre. et dn̄i cardīa les vtrobiqꝫ ſentiāt ꝓbabili ꝯiectura ꝙ tl̓eſ multi et magni de vtraqꝫ ꝑte nō obedirent ſue electōi/ videret̉ expediēs in hͦ caſu ꝙ ip̄i cardinales ꝯparētes in ꝯcilio inuenirēt ſal tē modū tollendi ꝑpetuitatē in hoc ſciſma te. ꝓuidendo ꝙ poſt deceſſum amboꝝ ꝯten dentiū ⁊ ſi nō citiꝰ pax haberet̉. qꝛ melius eſſet ſero qͣꝫ nunqͣꝫ. et hoc iuxta modū qui ī alio ꝯcilio frācie fuit ꝯcluſus vt ꝑ ſuos am baſiatores q̄reret̉ ⁊ ꝓſeq̄ret̉ apud amboſ cō tendētes ⁊ ſua collegia de nō eligēdo.ſ. quē piā in caſu mortis huiꝰ et illius/ cū ceteris clauſulis ad hoc oportunis 3937 Sequa t quattuor conſideratōes ad ſulcimentū ⁊ declaratōeꝫ p̄miſſorum. Cōſideratio prima Nitas eccl̓ie ligat̉ quadruplici lege diuina ſcꝫ vel euangelica/ naturali canonica ⁊ ciuili. Quaꝝ duas extre mas regulare neceſſe ē ꝑ pͥmas ẜm epikeyā id ē bonā eqͥtatē. Hoc itaqꝫ ex traditōibꝰ ea rundē legū vltimaꝝ ꝯuincit̉/ qͦrū annotati ones aliquas ꝑ minꝰ eruditis et lr̄atis pla cet adducere. ¶ Prima annotatio ¶ Nō de bet rep̄hēſibile iudicari ſi ẜm varietatē tem poꝝ ſtatuta qn̄qꝫ variant̉ hūana. p̄ẜtim cū vrgens neceſſitas vl̓ euidens vtilitas id ex poſcit qm̄ ip̄e deꝰ ex his q̄ in veteri teſtamē to ſtatuerat nōnulla mutauit in nouo. Hec Innocētius terciꝰ in ꝯcilio generali/ ⁊ habē tur in decretali. Nō debꝫ. de cōſanguinitate ⁊ affinitate in antiqͥs. ¶ Scd̓a annotatio. ¶ Qm̄ nulla iuris ſanctio quātūcūqꝫ ꝑpen ſo digeſta cōcilio ad hūane nature varieta tem ⁊ machinatōes eiꝰ inopinabiles ſuffic̄. nec ad deciſionē lucidā ſue nodoſe ambigu itatis attīgit. eo p̄ẜtim ꝙ nihil adeo certum clarūqꝫ ſtatuit̉ qͥn ex cauſis emergentibꝰ qͥ bus iura iā p̄dicta mederi nō pn̄t in dubiū reuocet̉ ⁊c̄. Hec Ioh̓. xxij. ī ꝓemio clemēt̓. ¶ Tercia annotatio. ¶ Nō pn̄t om̄es caſus ſeu iuris articl̓i legibꝰ ꝯp̄hēdi/ ſꝫ cū aliquo caſu ſentētia legū manifeſta ē. is qͥ iuriſditi oni p̄ eſt ad ſil̓ia ꝓcedere/ atqꝫ ius ita dicere debet. Hec habent̉ in. l. nō pn̄t. ff. de legibꝰ. Quarta annotatio. ¶ Certū eſt ꝙ is cō mittit in legē qͥ legis v̓ba ꝯplectēs cōtra le gis nitit̉ voluntatē. hoc habet̉ in regula iu ris Certū ī. vi. Cōtra facit qͥ id facit quod lex ꝓhibet. In fraudē legis facit qui ſaluis verbis legis ſnīaꝫ eius circūuenit. Hec ha bent̉ in. l. contra legē. ff. de legibꝰ ¶ Quin ta annotatio ¶ Nulla iuris ratio aut eqͥtatiſ benignitas patit̉/ vt q̄ ſalubriter ꝓ vtilitate hominū introducunt̉/ ea nos interp̄tatōne duriore ꝯtra ip̄orū ꝯmoda ꝑducamꝰ ad ſe ueritatē. Hec habent̉ in. l. nulla. ff. de legibꝰ Cum quo ꝯcordat regula iuris canonici ī vi. Quod ob gratiā alicuius ꝯcedit̉ nō eſt in eius diſpendiū retorquendū. Itē ip̄e le ges cupiūt vt iure regant̉. Itē ait Scipio naſica. Cōſul dū iuriſ ordinē ſequit̉ id agit vt cū legibꝰ ſuis rhomanū corruat imperiū Ideo iuris ordo eſt in caſu. vt ſcꝫ iuris or do non ſeruetur. Conſideratio ſcd̓a Nitas eccl̓ie ad vnū certū xp̄i vica riū neqͥt mō ꝓcurari ꝯmode ſine re curſu ad epikeyam/ ſeu bonā equi tatem q̄ interp̄tat̉ lr̄am iuriū poſitiuorū ẜm intentōeꝫ legiſlatorū radicatā in legibꝰ eter nis ac immutabilibus diuīe legis/ per quā legum cōditoreſ iuſta decernūt. atqꝫ ẜm di ctamen legis naturalis. Hic autē ꝓceſſus antonomatice et ſūme iudicādꝰ erit iuridi cus/ ſi innitet̉ legibꝰ et iuribꝰ et canonibꝰ/ ꝓ prio et vero noīe ſic vocādis. ¶ Ueritas cō ſideratōis legit̉ clariſſime in libro experien tie ꝑ prudentes et circūſpectos nec proter uos nec male affectatos/ dū cōſiderant ma teriam p̄ſentis ſciſmatis/ cum circūſtātijs omnibus/ quales nunqͣꝫ viſe ſunt cōcurriſ ſe in aliqͦ caſu lege poſitiua mēorato. Quid igit̉ mirandū/ ſi nō habeat̉ in eiſdē traditio nibus poſitiuis modus ad remediandū ex preſſus/ quēadmodū multi vigebāt morbi priuſqͣꝫ leges nūc cōdite late eſſent/ quibuſ nō erat exp̄ſſe ꝓuiſum. ⁊ cū leges hmōi facte ſunt conſtat ꝙ nō poterūt infinitati caſuuꝫ poſſibiliū ꝓuidere. ¶ Sūt autē ip̄iꝰ iurꝭ di uini et naturalis regule tales īmobiles ⁊ et̄ ne/ vt exēpli gratia Principia iuris di uini ⁊ naturalis o ¶ Bedire oꝑtet deo magis qͣꝫ hoībꝰ. Eccleſiaſtica IIII Dedit deus ptātem hoībꝰ in edificationeꝫ non in deſtructionem eccleſie. Nihil poſſu mus contra ꝟitatē. Plenitudo legis atqꝫ fi nis eius ē dilectio. Dilectio ē cā vniōis atqꝫ pacis. Dilectio nō q̄rit q̄ ſua ſūt. Finis oīs ptātis ⁊ hierarchie eccl̓iaſtice ē dilectō pax ⁊ vnio. Finis īponit neceſſitatē his q̄ ad fi nē ſunt. id ē ẜm exigētiā finis cetera dn̄i mo derari. Neceſſitas nō hꝫ legē. Felix neceſſi tas q̄ ad meliora ꝯpellit. Bonꝰ paſtor pōi aīam ſuā ꝓ ouibꝰ ſuis puniēdis ⁊ ſaluādis Inimici hoīs domeſtici eiꝰ.i. carnales ſen ſus. Spūalis hō oīa dijudicat. Mediū v̓ tutis accipiēdū ē vt ſapiēs iudicabit Uim vi licet repellere. Fas ē vnicuiqꝫ ſe tueri ⁊ rē ſuā defēdere ꝯͣ vim īiuſtā. Qui ſuo iure vtit̉ nemini facit iniuriā. Deteriora ſunt aīarum qͣꝫ corꝑaliū vel reꝝ exterioꝝ detrimēta. De poſitū nō eſt reddēdū ī depoſitarij vl̓ reipu blice detrimētū. Salubriꝰ panis aut veſtꝭ aut gladius abuſiuis ſubtrahit̉ qͣꝫ donetur Unicuiqꝫ mādauit deꝰ de ꝓximo ſuo. dili ges inqͥt ꝓximū tuū ſicut teip̄m. Qd̓ ꝓ cha ritate inſtitutū ē ꝯͣ charitatē militare nō dꝫ Si pes tuus aūt manꝰ ⁊ ita de capite ſcan dalizat te ꝓijce abs te. Qui eccl̓iaꝫ nō audi erit ſit ſicut ethnicꝰ et publicanꝰ. Tolerāda ſunt zizania ne ſil̓ eradicet̉ et triticū. Cōmu nis error facit iuſ. Nō ꝑiurabis. Reddes al tiſſimo vota tua. Om̄e iuramētū et votum qd̓ ſine detrimēto ſalutꝭ p̄t cuſtodiri ẜuādū eſt. Cuiꝰ ē ꝯdere vel doctrinal̓r vel iudicia liter/ eiꝰ ē ſil̓r interp̄tari. Intelligētia dictoꝝ s aſſumēda ē dicēdi ⁊ ſil̓ia multa Cōſideratio tercia Nītas eccl̓ie ad vnū certū xp̄i vi cariū dū ꝓcurat̉ ꝑ epikeyā ſeu bo nā eqͥtatē nō exigit ī ſic epikentibuſ ſeu legū poſitiuaꝝ interp̄tibꝰ ꝙ habeāt eui dentiā mathematicā ſeu demōſtratiuā. ſed ſatꝭ ē ſi certitudinē moralē ſeu ciuilē ⁊ politi cā attulerīt. ¶ Cōſiderat qͥppe bonꝰ epikeyeſ circūſtātias oēs ꝑticl̓ares/ qͣles nō potuit legiſlator p̄uidere nec expͥmere. qͥbꝰ attentis aſpicit finē qͥ ſeq̄ret̉ rigorē lr̄alis exp̄ſſionis obẜuaret/ qͥ dū videt ex hac obẜuatōne leſu rā fore ex legibꝰ diuīs vel et̓nis/ ꝯͣ intentōeꝫ debitā legiſlatorū dictat vel doctrinalit̓ vel auctoritatiue/ ꝙ lex ſcpͥta ſic vl̓ ſic applican da eſt ſeu deſerēda ẜm imaginationē ph̓i de regula leſbia q̄ erat plūbea et nō ferrea.i. fle xibilis nō īmutabilis. ¶ Cōſtat aūt ꝙ d̓ cir cūſtantijs moralibꝰ nō p̄t hr̄i certitudo niſi moral̓ ẜm ph̓i ſnīam in ethicis. Exēpli gr̄a Tyrānus ꝑſeq̄t̉ rēpublicā cautel̓ doloẜ/ ſi cut lupus rapax. nihilominꝰ ip̄e teget ſe ve ſtimētis ouiū. q̄ ſūt tā v̓ba qͣꝫ facta apparē ter ſctīſſima. in quibꝰ eſt freq̄nter eqͥuocatio vl̓ hypocriſis. Ago inqͥet iſta ꝓ republica. ago ꝓ ſalute ppl̓i/ ꝓ qͥbꝰ ꝑatꝰ ſū etiā mori nec dicētibꝰ oppoſitū quōlibꝫ fides detur. Ita mentiet̉ tyrānꝰ ⁊ ml̓tos ex ſimplicibꝰ ſeducet. Prudentes ꝟo et iudices quoꝝ eſt epikeya vti legent ī oꝑbꝰ ſuis oppoſitū ẜm artē xp̄i. Ex oꝑbꝰ eoꝝ cogͦſcetꝭ eos. ¶ Uult dicere ꝯſideratio ꝙ prudētibꝰ ip̄is credēdū eſt/ etiā ſi neſciuerint rōes euidētes ⁊ incalū niabiles adducere. alioqͥn ꝑiret ꝯfeſtim oīs politia. Deniqꝫ apte ſunt hͦ loco parabolice narratōes de lupo et oue/ quā lupus diuer ſis fraudibꝰ nūc on̄dendo ſil̓itudinē ⁊ ami ciciā nūc falſam imponēdo calūniā q̄rebat fallere vt voraret. ¶ Propt̓ qd̓ monuit xp̄s Attendite a falſis ꝓphetis CConſideratio qͣꝛta Nitas eccl̓ie ad vnū certū xp̄i vica riū nūc ꝑ ꝯciliū pyſanū dn̄o ꝯcedē te ꝓcurāda debꝫ ſolidiꝰ inniti ſentē tijs ⁊ deliberatōibꝰ hmōi concilij et ſapiētū in eo vēturorū/ etiā ſi nō offerāt ratōes eui dentes qͣꝫ allegatōibus vel aſſertōibꝰ vel ex cuſatōibus aut iuſtificatōibus vel cōtendē tium de papatu vel fautorū ſuorū. ¶ Dedu citur faciliter ꝯſideratio ex hͦ ꝙ mediū v̓tu tis accipiendū eſt vt ſapiēs iudicabit. ⁊ vt ſpiritualis qui om̄ia dijudicat dicet nō vt carnal̓ hō qͥ non ſapit q̄ dei ſunt ſibi fingit. ¶ Quis enī dubitauerit qn̄ pl̓es cauſe ꝯcur rere habeāt ꝓ omnibꝰ de ꝯcilio vt eis fides det̉ qͥ laborat ad vnionē dādā/ qͣꝫ ꝓ alijs cō tendentibꝰ ad ſuā p̄ſidentiā talē qͣlē occupā dā. ¶ Amor qͥppe nimiꝰ et carnal̓ ad ſeip̄ꝫ et ad ſuos nōne fallere ſolet ⁊ in errores īꝑioſ traducere etiā vſqꝫ ad imitatōem luciferi vt adorari velint ſicut dij neqꝫ reputēt ſe ſub ditos eē cuiqͣꝫ/ ſicut filij belial ſine iugo nec ſibi poſſe dici. cur ita facis. qͥ nec deū timēt nec hoīem reuerent̉/ cū tn̄ huiliores eſſe de beant/ ⁊ ad ẜuiendū ꝓmptiores ex p̄latiōis munere qͣnto ſe obligatiores eē ꝯſpiciūt in reddēda ratōe. ¶ Poſtremo tn̄ hͦ ſummoꝑe cauendū ē iudicibꝰ ne vſus epikeye paſſim ⁊ abſqꝫ manifeſta ratōe fiat/ trāſmutādo le gem ſcriptā Alioqͥn tolleret̉ ꝓtinus a legibꝰ Tractatus ſua ſtabilitas/ quibꝰ nutātibꝰ totā reipubli ce diſciplinā innitentē eis collabi. ⁊ ex ꝯn̄ti rēpublicā corruere vl̓ ꝯturbari neceſſe ē In de ꝯtigit apud rhomanos iſta ſeueritas eti am in nece proprioꝝ filioꝝ. ne labefacerēt optimā reipublice diſciplinā ¶ Finit ¶ Quattuor ꝯſideratōes q̄ ad robur p̄dicto rū faciūt reꝑiuntur poſtea in orōe Apparu it gratia vi. M Incipit tractatus eiuſdem de ſtatibus eccl̓iaſticis Ax quā omnes obẜuare conue M nit cū omnibꝰ. tn̄ maxime circa mīſteriū religionis xp̄iane/ nūqͣꝫ ſolidiꝰ ſubſiſtit qͣꝫ ſi ꝟitate ⁊ iuſti cia tanqͣꝫ ſororibꝰ fulciat̉. Nā ſi nō in vera iuſticia et iuſta ꝟitate reddat̉ vnicuiqꝫ qd̓ ſuū eſt nōne ſciſma ꝓtinꝰ irrūpens pacē ex turbabit. ¶ Audiamꝰ idcirco ſub breuiū ꝯſi derationū nūero qͥd ſtatꝰ ſūmoꝝ pontificū. qͥd p̄latorū. qͥd curatorū. qͥd mendicantiuꝫ poſſit qͥlibet de ſuo mīſterio v̓aciter offerre ne trāſgreſſio finiū ꝓpriorū ſeu dilatio ni mia ſeꝑet iuſticiā ab oſculo felici pacis. ꝓin̄ Vnatural̓. Propterea cū lex natural̓ dicat ꝙ de lites fedas vt aſſolet introducat equūtur ſex conſi deratōes ſuꝑ ſtatu ſūmi pontificis. Cōſideratio prima Tatus papal̓ inſtitutꝰ ē a xp̄o ſuꝑ naturalit̓ ⁊ īmediate tāqͣꝫ pͥmatum habēs monarchicū ⁊ regalē ī eccl̓ia ſtica hierarchia. ẜm quē ſtatū vnicū et ſup̄ mū eccl̓ia militās dicit̉ vna ſub xp̄o. quem ſtatū qͥſqͥs īpugnare vl̓ diminuere/ vl̓ alicui eccl̓iaſtico ſtatui ꝑticl̓ari coeqͣre p̄ſumit/ ſi hͦ ꝑtinacit̓ faciat/ hereticꝰ eſt ſciſmaticꝰ im piꝰ atqꝫ ſacrilegꝰ. Cadit enī in hereſim toti ens exp̄ſſe dānatā a pͥncipio naſcētis eccl̓ie vſqꝫ hodie/ tā ꝑ inſtitutōem xp̄i de pͥncipa tu petri ſuꝑ alios apl̓os/ qͣꝫ ꝑ traditōem to tius eccl̓ie in ſacris eloquijs ſuis ⁊ genera libus cōcilijs. ¶ Conſideratio ſecūda Tatus papalis licꝫ nō oīno vacet ſeu deficiat ꝑ mortē pape naturaleꝫ vel ciuilē. nec ꝑ ꝯſeq̄nſ eccl̓ia deſinit eē vna. nihilominꝰ eniti debēt chriſtiani ſub pena ſciſmatis ꝙ in hͦ ſtatu ꝯſtituat̉ ⁊ p̄ſideat aſ ſidue vnicꝰ et certus ſūmꝰ pōtifex qͣꝫtū fieri pōt ꝓ loco et tꝑe. ſic ꝙ nō eſt licitū ſciēter īpedire qͦ minus ſit vnꝰ tal̓ ſup̄mꝰ pōtifex ī eccl̓ia in qͦ ſit eccl̓iaſtice ptātis plenitudo. ⁊ ꝙ n̄ ſint plures in qͦ tanqͣꝫ eccl̓iaſticū regi men deſinere eſſe poſſꝫ monarchicū ⁊ ī aliā politie ſpēm/ vt ī ariſtocraticā/ aut tymocra ticā verteret̉. qͣꝫuis papatꝰ has politiaꝝ ſpe cies nō excludat ſꝫ aſſumat. quēadmoduꝫ de ſacro dn̄oꝝ cardinaliū collegio ⁊ de ge nerali concilio videre eſt ¶ Conſideratio tercia Tatus papal̓ nō eximit papam a legibꝰ pure diuīs q̄ vl̓ in euāgelijs vl̓ generalibꝰ ꝯcilijs poſite ſūt. ¶ Et ex hoc ꝯn̄t̉ ptꝫ ꝙ papa ſubijcit̉ legi illi de correcti one fraterna. Si peccauerit in te fr̄ tuꝰ ⁊c̄. ſic ꝙ p̄t fraternal̓r corripi duꝫ peccat. Et ſi tādē nollet audire eccl̓iam qua generale ꝯci liū rep̄ſentat/ debꝫ hr̄i ſicut ethnicꝰ ⁊ publi canus. Et ita p̄t hͦ mō ꝑ ꝯciliū vel iudicari vel coerceri vl̓ ꝓ excōicato haberi ¶ Conſideratio quarta Tatus papalis nō eximit papaꝫ⁊ iuribꝰ q̄ ſunt pure d̓ dictamīe natu rali. quēadmodū ſunt pͥncipia iuriſ bonū ꝯmūe tāqͣꝫ aliqͥd diuinū p̄ferēdū ē ꝑ ticulari bono. Deducit̉ ex hͦ ꝙ ad bonū to tiꝰ e ccl̓ie quā ꝯciliū generale repn̄tat/ redu cēdū ē bonū ꝑſonale pape ſic ꝙ in p̄iudiciū boni ꝯmūis ꝑticulare bonū pape ſeu ꝯmo dū vel ſtatus/ retētio vel dilatatio p̄ualere n̄ debet. cū ẜm exigentiā finis cetera debeant moderari. finis aūt papatꝰ ē vtilitas eccl̓ie ¶ Conſideratio quinta Tatus papalis qͣꝫuis eximat pa pā a legibꝰ pure poſitiuis/ canoni cis vl̓ ciuilibꝰ. ſic ꝙ ẜm eas coerceri puniti ue nō p̄t/ vt p̄ciſe tales ſūt. nihilominus pa pa nō dꝫ aūt p̄t leges poſitiuas p̄ẜtim ꝑ cō ciliū generale ad qd̓ ſufficiēter ſpectat diſcer nere vel dictare ſi papa palā cōuertat ptātē ſuam in deſtructōem eccl̓ie nō in edificatōꝫ ¶ Conſideratio ſexta Tatus papalis obligat papā tāto ampliꝰ qͣnto maior eſt in eccl̓ia ſub ijcere ſe legibꝰ diuīs/ naturalibꝰ ⁊ canoniciſ ad vtilitatē eccl̓ie. Propt̓ea cū magꝭ vide ant ocl̓i qͣꝫ oculꝰ videt̉ ꝙ n̄ ſine gͣndi diſcri mine ſalutꝭ papa poſſit delib̓atōes vl̓ īſtitu ta generaliū ꝯcilioꝝ ꝯtēnere vt n̄ ẜm cōeꝫ ſꝫ ꝓpriā delib̓atōꝫ ꝯtēdat ī eccl̓iaſtico r̄gimīe p̄ſidere. Propt̓ea bn̄ dictū ē ꝙ papa n̄ p̄t ge neralē ſtatū eccl̓ie īmutare vel tollere. IIII De ſtatibus eccleſiaſticis Sequunt̉ ſex ꝯſide ratōes de ſtatu ſummi pōtificis ⁊ dn̄oꝝ ſā cte Romanę eccl̓ie cardinaliū. ¶ Conſideratio prima. Tatus ſummi pōtificis ac ſacri col legij dn̄oꝝ cardinaliū ſibi collatera liū fundatꝰ ē in eccl̓iaſtica hierarchia ſub celeſti/ īmediate a xp̄o. nec hūana inſtitutōe ſeu p̄ſumptōe pōt deſtitui. Cui ſtatui qͥ ꝑti nacit̓ derogat cēſendus ē iuxta ſacros cano nes hereticꝰ atꝫ ſacrilegꝰ. ¶ Scd̓a ꝯſideratio Tatus p̄dictus dotādus ē vel fo uēdus ꝓ debita ⁊ honeſta ſuſtētati one tꝑaliū ſine qͥbꝰ in hac vita miſe ra ſpūalia diu nō ſubſiſtūt quēadmodū al ter ſtatus quicunqꝫ eccl̓iaſticus inferior ſcū ſubditus dotatus eſt/ vel dotandus iuxta ſui qualitatem. ¶ Conſideratio tercia Tatus p̄dictus non ideo ꝑdit iura ſibi ꝯueniētia/ q̄ poſuit ꝓpoſitio du plex p̄cedēs/ ſi forte fuerint abuſus quin ſic argueret̉ aduerſus omnē ſtatū ne dum eccl̓iaſticū ſꝫ temꝑalē ꝙ diſſipādus ē deſerendus ⁊ ꝑdendus/ qm̄ in multis offen dimus oēs. ¶ Conſideratio quarta. Tatus p̄dictus potuit/ ⁊ pōt ī ſub uentōibꝰ tꝑalis ⁊ honeſte ſuſtētatio nis p̄ſcribere de certo mō. vel quo ta ſubuentōis/ ſicut p̄lati vel curati inferio res reſpectu ſubuētiōis facte ꝑ ſubditos in oblatōibꝰ/ decimis ⁊ ſil̓ibꝰ. etiā vbi ſtatus p̄dictus aliūde dotatus eſſꝫ ex patrimonia libꝰ bonis vel alijs/ quēad modū in p̄latis dicimus ⁊ curatis. ¶ Cōſideratio quinta. Tatus p̄dictus dū recipit ⁊ querit ſubuentōes ꝯſuetas in oblatiōibꝰ/ decimis/ vel annatis/ ⁊ ſil̓ibꝰ/ non debet eo ip̄o de ſymoniaca prauitate notari niſi forte viciū aliud in executōis mō ꝯcur rerit. qd̓ viciū corrigi dꝫ nō obinde ſtatꝰ mi nui/ deſtrui/ culpari/ vel iuribꝰ aliūde debi tis defraudari. Sicut ab infirmo morbus tollendus eſt nō ſubiectum vel corpus de ſtruendum. ¶ Oppoſitū ꝟo ꝑtinaciter im ponens. notando generaliter de ſymoniaca prauitate totū ſtatu iſtū/ temerarius eēt nec ferendus. ¶ Conſideratio ſexta. Tatus p̄dictus pōt ⁊ dꝫ rōnabilit̓ reſiſtere ꝑ viā appellatiōis/ aut al̓s ſi aduerſus p̄dicta voluerit aliqͥd d̓ facto ꝓcedere/ p̄ẜtim dū ꝑſone de illo ſtatu ſubijciūt ſe ⁊ ſtatū ſuū debite regulatōi ſan cte mr̄is eccl̓ie/ ſi forſitan aliqͣ fuerint in eis reformāda ⁊ hoc agēdo. nedū nō ſcandali zant actiue vel peccāt. ſꝫ merent̉ tanqͣꝫ defē ſores iuriū nō ſolū ſuoꝝ ꝑſonaliū/ vel eccl̓ie particularis Romane. ſꝫ vniuerſalis eccl̓ie ⁊ ad vtilitatem honeſtatēqꝫ totius reipub lice xp̄iane q̄ ꝯſiſtit in ſuo decore membro rum maxime pͥncipaliū. De ſtatu prelatorū. ¶ Conſideratio prima. Tatus p̄latōis ep̄alis in eccl̓ia/ L ſic ē de pͥmaria ⁊ īmediata ac ſuꝑ naturali inſtitutōe xp̄i/ ꝙ natura li vel hūana ſolū auctoritate/ nō potuit in ſtitui/ ſicut potuit ſtatus dn̄atōis temꝑalis regie vel imꝑialis hūanitus ⁊ naturalit̓ or dinari ¶ Conſideratio ſecunda. Tatus p̄latōiſ ep̄alis in eccl̓ia qͥ ad ſſui collatōeꝫ pͥmariā fuit īmediate a xp̄o datꝰ pͥmis apl̓is. ſic̄ ſtatꝰ papa aliqui ꝑſonales/ olim vel nūc inuenti. Alis Vlis petro. Licꝫ poſtmodū tal̓ collatio vl̓ ac qͥſitio fieri potuerit ⁊ facta ſit ī ſucceſſoribꝰ ꝑ hoīes. ſic̄ Matthias factꝰ ē apl̓s ꝑ electi onē vl̓ ſortē. ⁊ ſucceſſores etiā petri fiūt nūc ꝑ hūanā electōem dn̄oꝝ cardinaliū. qͥ mo dus potuit ⁊ p̄t variari vt infra ponet̉ ¶ Conſideratio tercia Tatus p̄lationis ep̄alis habuit in apl̓is ⁊ ī ſucceſſoribꝰ vſū vl̓ exerciti um ſue ptātis ſub papa petro ⁊ ſuc ceſſoribꝰ eiꝰ tāqͣꝫ ſub hn̄te vl̓ habētibꝰ plēi tudinē fōtalē ep̄alis auc̄tis. ¶ Un̄ ⁊ qͦ ad ta lia mīores p̄lati.ſ. curati ſubſunt ep̄is/ a qͥbꝰ vſus ſue ptātis qn̄qꝫ limitat̉ vl̓ arcet̉. et ſic a papa poſſe fieri circa p̄latos maiores ex certis et rōnabilibꝰ cauſis nō ē ambigēdū. ¶ Conſideratio quarta Tatꝰ ep̄alis nō ita ſubeſt ſtatui pa pali ꝙ illū poſſit papa annullare. ſi cut nec ſtatꝰ papal̓ poſſꝫ hūanitus deſtitui Nihilominꝰ idē ſtatꝰ ep̄alis qͦ ad acqͥſitōꝫ iſti ꝑſōe et qͦ ad exercitiū/ ſubeſt rōnabili pa pe volūtati ad vtilitatē eccl̓ie vt dictū ē Hec aūt rōnabilitas videt̉ attēdenda ſeu regulā da maxime ꝑ determīatōnes ꝯciliorū gene raliū p̄ẜtim iā factas de ꝯſenſu ⁊ auc̄te ſum moꝝ pontificū ¶ Conſideratio quinta Tatꝰ ep̄al̓ qͦ ad ſui acqͥſitōeꝫ iſti ꝑ ſone/ ⁊ qͦ ad exercitiū non ita ſubeſt mere volūtati pape ꝙ ꝓ libito poſſit ſine in De ſtatibus iuria ⁊ pctō circa hmōi acqͥſitōeꝫ ⁊ deſtitu tionē ampliatōeꝫ ⁊ reſtrictōꝫ oꝑari. qm̄ da ta ē ei ptās/ dicēte apl̓o nō ad deſtructōem ſed edificationem. ¶ Conſideratio ſexta. Tatus ep̄alis hꝫ ex ſe ⁊ xp̄i inſtitu tione pͥmaria ptātē ꝯficiēdi corpus xp̄i ⁊ mīſtrādi ſacr̄a eccl̓iaſtica oīa/ ius īſuꝑ p̄dicādi/ ius ſtipēdia tꝑalia ſumen di/ ius excōicādi/ ius p̄latos mīores.ſ. cura tos inſtituēdi/ ius eccl̓as ꝯſecrādi ius bn̄fi ciū eccl̓aſticū vel ſtipendiū tꝑale ꝯferendi vel facere ꝯferri miniſtrantibꝰ ſub ſe ſpiritu alia/ ius indulgentias dandi. Et ita de reli quis multis q̄ ſummo pontifici competūt vt in fonte. ¶ Conſideratio ſeptima. Tatus ep̄alis qͦ ad ſui vſum vl̓ ex ercitiū nō ita ſubeſt pure voluntati dicantiū vel alioꝝ/ qͥbus eſſentiali ordine ⁊ hierarchico ſtatu/ p̄dicta iura ep̄alia nō cō petūt Pōt idcirco papa ſub talibꝰ pͥuilegijſ ⁊ pͥuilegiatis abſqꝫ īiuria vel pctō īmutati ones oꝑari reſtrīgēdo vel tollēdo/ nō ſic paſ ſim in platis vel curatis. ¶ Conſideratio octaua. M Tatus ep̄alis lꝫ eſſe poſſit in aliqͦ ſi ne plebe ⁊ ſine vſu vel exercitio. hoc fieri nō ꝯuenit qꝛ vanū ⁊ monſtruoſum in eccl̓ia videret̉/ qm̄ fruſtra eſt ptās cui non Vhoc manifeſte ſit ꝓpter ſtudiū lr̄aꝝ p̄ſertim ſubeſt oꝑatio. ¶ Cōſideratio nona Tatus ep̄alis ſi nimis artet̉ in ſuis uribꝰ eſſentialibꝰ qͦ ad reſtrictiōem vſus vel exercitij paſſim cōit̓ ꝑ pa pam abſqꝫ vtilitate maiori eccl̓ie/ ſiue hͦ eēt in exemptōibꝰ ſubditoꝝ ab eo/ ſiue in reſer uatōe caſuū in foro pnīe ſeu in reſtrictōe ſti pendioꝝ tꝑaliū ſeu in reſeruatiōe bn̄ficioꝝ eccl̓iaſticoꝝ ſub eo ſeu ꝑ inductiōeꝫ onero ſam pͥuilegiatoꝝ/ aut modis ſil̓ibꝰ. Ille in quā ſtatus ep̄alis poſſet rōnabiliter deferre querelam nedum ad papā ⁊ generale con ciliū qd̓ eſt cōuenientiſſimū mediū. ſed ad pͥncipes orthodoxos implorādo iuuamen oportunū. ¶ Conſideratio decima. Tatus ep̄alis ſicut nō acquirit̉ in aliqͦ ꝑ ſolū titulū fidei/ vel charita tis ita nō deꝑdit̉ ꝑ ſolam hereſim/ vel peccatū mortale/ nō interueniēte huma na inſtitutōe/ vel diuina reuelatōe alioquin ſtatus eccl̓ie hierarchicus ꝓrſus eſſet incer tus cum ſuo vſu vel exercitio qd̓ nō eſt cō ueniens dicere de policia a ſup̄molegiſlato re ꝯſtituta Tatus ep̄alis ſic̄ p̄t diuerſis tꝑibꝰ N inſtitutōibꝰ/ modis varijs acqͥri ⁊ ſil̓r auferri. ſic ⁊ ſtatus papal̓ in ca ſu ꝑ ordinatōes papales aut ꝑ cōciliū gene rale ſicut ⁊ factū eſt aliqn̄ p̄t īmutari ¶ Conſideratio xij. Tatus ep̄alis p̄t ab aliqͦ ꝓpt̓ ſuam maliciā auferri/ licꝫ reniteret̉ occu pās. ſic ⁊ ſtatꝰ papal̓ vt videt̉ in caſu p̄ſertī ꝑ ꝯciliū generale poſſet auferri. cuꝫ ſtatꝰ pa palis datus ſit eccl̓iaſtice cōmunitati. que in hoc habet quid diuinū tāqͣꝫ cōmune bo num ad qd̓ papalis auctoritas ꝯſeruandū fuit inſtituta. ¶ Conſideratio. xiij. Tatus ep̄alis hꝫ rōnabilit̓ monar chā ſup̄mū.ſ. papā rōne vnitatis fi dei ⁊ ſacr̄oꝝ. ſꝫ hͨ nō ita ꝑſpicuū eſ pape. ſicut ſtatus pͥuilegiatoꝝ men Veſſe debere ex inſtitutōe xp̄i/ ⁊ ꝓ vtilitate vn uerſalis eccl̓ie reſpectu diſpēſatiōis bonoꝝ tꝑaliū ⁊ iuriſdictionū ꝯtētioſaꝝ ſeu coerci uaꝝ/ q̄ diuerſis legibꝰ ſeu decretalibꝰ/ aut ſta tutis ꝓ diuerſitate locoꝝ ⁊ tēpoꝝ regi debēt ſic̄ ⁊ alia mere tēꝑalia/ regalia/ vel imꝑialia. Hinc bn̄ dictū ē ꝙ q̄libet ꝓuincia in ſenſu ſuo abūdat. ¶ Conſideratio. xiiij Tatus p̄latiōis/ ſi fiat limitatio ſui ſus in bn̄ficijs ꝯferēdis/ vel in ex emptiōibꝰ nō dꝫ rōnabilit̓ ꝯq̄ri dū ſacre doctrine qd̓ ꝑ talia ꝓmouet̉/ ⁊ dū hoc potēter fit ad repͥmēdos abuſus notorie ꝓ ueniētes/ ſiue hoc ſit ex importunitate dn̄o rum tꝑaliū/ vel ex ꝓpͥa puſillanimitate/ vel alia qͣuis corrupta affectōe. ¶ Sed in hͦ ca ꝑe mediū cōueniēs nō alit̓ videt̉ poſſe det̓ minari/ qͣꝫ iuxta Ariſto. ſnīaꝫ. ſcꝫ vt ſapiens iudicabit. Nihil aūt videt̉ in hͦ ſapientiꝰ qͣꝫ generale ꝯciliū rite et libere celebratū. ¶ De ſtatu curatorū. ¶ Conſideratio prima Tatꝰ curatoꝝ ſuccedit ſtatui. lxxij. ᵏ diſcipuloꝝ xp̄i qͦ ad legē nouā. et fi guratus eſt in antiqͣ lege ꝑ leuitas. ¶ Ac ꝑ inde ſtatꝰ curatorū ē de inſtitutōe xp̄i ⁊ apo ſtoloꝝ ſuoꝝ a pͥncipio fundatōis eccl̓ie/ q̄ ī ſtitutio ꝑ declaratōes ſūmoꝝ pontificū ⁊ ſy nodoꝝ tā generaliū qͣꝫ ſpecialium magꝭ ac magis innotuit ¶ Cōſideratio ſcd̓a Tatus curatoꝝ eſt de eēntiali ac in trīſeca eccl̓ie hierarchia ſic̄ ſtatꝰ p̄ latoꝝ/ qͣꝫuis inferior ſit ⁊ ꝓ ſua ꝑfe Cōſideratio vndecima. Octōe variabilior. Qua rōe curati ſimplices Eccleſiaſticis IIII nō eque ꝓprie dicunt̉ ſpōſi ſicut ep̄i. liberi uſqꝫ ꝑmittunt̉ cedere vl̓ renūciare curꝭ ſuis ¶ Conſideratio tercia Tatus curatorū inſtitutꝰ eſt ad re gimen aīarū dirigendaꝝ in finē vl miſſionē/ ⁊ ꝓmotionē ad virtutes ¶ Cōſideratio quarta Tatus curatorū annexā habet obli gatōem docēdi et publicādi v̓bum dei ſuis parochianis ſaltē qͦdā generali te nore legis euāgelice qͦ ad credēda ⁊ agēda ẜm ſtatū ſue ſimplicitatis. ſicut maioribꝰ p̄ latis ꝯuenit ex obligatōe ſcīe reddere rōem ꝑticulariꝰ de ea q̄ in eis eſt fide ⁊ ſpe/ apud oēs tā qͥ de foris ſunt/ qͣꝫ qͥ intus. fideles.ſ. ⁊ infideles. hec enī obligatio ꝯſeqͥtur ad obli gatōnem priorē/ q̄ eſt de ſpūali regimīe ſub ¶ Cōſideratio. v. ditorū. Tatus curatorū eſt ſtatꝰ ꝑfectiōis nō ſolū acqͥrēde/ ſꝫ etiā exercēde/ cū ſibi ꝯpetat tā obligatio qͣꝫ auctori tas rēducēdi aīas ad deū/ ẜm hierarchicoſ actus. qͥ purgare illumīare ꝑficere noīant̉. ¶ Conſideratio vi. chice eccl̓ie ad ſtatū ſimpliciū reli gioſoꝝ ſicut diuinꝰ Dionyſiꝰ et Hierony mus ī p̄cedentis ꝯſideratiōis determinant ¶ Conſideratio vij. Tatus curatoꝝ eccl̓ias parochia les ſibi deputatas habꝫ in tali lib̓ tate/ ꝙ nulli alteri ſacerdoti fas ē ip ſis inuitis aut ſine eoꝝ licētia p̄dicare ī eadē Preẜtī dū p̄dicare voluerīt ip̄i ſed nec ꝯfe ſiōes illic audire nec ſacr̄a miniſtrare ſalua ſemꝑ autoritate vel rōnabili ordinatōe ſuꝑi orum p̄latorū ¶ Cōſideratio. viij Tatus curatoꝝ habꝫ ius ⁊ tituluꝫ recipiēdi decimas ⁊ oblatōes ⁊ fu neralia/ aut alia emolimēta loco illo rū ꝓ ſuſtētatōe ſufficiēti ſtatꝰ ſui. Et hͦ fit tā de iure diuīo qͣꝫ naturali p̄ſuppoſito dn̄io. Determinatio aūt huiꝰ vl̓ illiꝰ quote/ vl̓ cō mutatio in aliā ſubuentōem habꝫ fieri ſolo iure poſitiuo ¶ Cōſideratio ix. Tatus curatoꝝ ſicut habet de ſibi ſubditis ouibꝰ cogitare in mīſtrati one ſacr̄orū/ vt ſcte ſuſcipiant̉. ſic de cet maxime vt qͥlibꝫ parochianꝰ ſe pͥus oſtē dat ſuo curato generalit̓ vel ſpēalit̓ in foro ꝯſciētie qͣꝫ eadē ſacr̄a ſuſcipiat. Poteſt inſu ꝑ edictū generale vel ſpeciale ſuis parochia nis ſuꝑ hoc ꝑ curatos ne aliter ſe ingerāt ꝓ mulgari. ¶ Cōſideratio x. Tatus curatoꝝ ſecuriꝰ ⁊ iuſtiꝰ eli/ O git̉ qͣꝫtū eſt de ſe et ceteris paribꝰ/ ꝓ ꝯfeſſiōe ſacramētali faciēda a paro timū ꝑ ꝯmunionē ſacramētorū ⁊ pctōꝝ rē Vchianis qͣꝫ aliꝰ ſtatus/ p̄ẜtim qͥ nō eſt ſuꝑior ẜm inſtitutōem eccl̓ie hierarchicā. ptꝫ quia mutua ⁊ correlatiua ē obligatio parochia norū ad curatos vnde viciſſim magꝭ obli gant̉. Colluſiōes p̄terea hincinde poſſibi les fieri magis ex hͦ euitāt̉. Deniqꝫ remedia ſpūalia celeriꝰ et conſultiꝰ in caſibꝰ multis exhibent̉. Poteſt nihilominꝰ apd̓ pͥuilegia tos qn̄qꝫ ratio potior inueniri ¶ Conſideratio xi. TTatus curatoꝝ ſanctꝰ et ſalubris nō debet inculpari vel infamari ꝑ qͦſcūqꝫ ſi in eo qn̄qꝫ ſint ꝑſone minꝰ idonee ad debitū regimē aīarū. Alioqͥn nullꝰ eſſet ſtatus in eccl̓ia militāte qͥ culpari nō debe ret. ſicut nullꝰ abſqꝫ macl̓a quorūdā de vllo ſtatu viſus eſt diu ſtare. ¶ Cōſid̓. xij. Tatus curatorū p̄t ſufficiēter rege re ſuos parochianos ſi polleat bōa charitate ⁊ ſimplici moꝝ honeſtate Tatus curatoꝝ ſuꝑior eſt hierar/ Vetiā vbi lr̄atura magna deeſſet Propt̓ea nō leuiter ſe eis p̄ponere debēt alieni/ qͣꝫuis in ueniantur magis lr̄ati. ¶ Conſideratio xiij. Tatus curatorū pōt cum facili ſtu dio habere ea ⁊ ſcire q̄ ad parochiā ſuam regendā ſufficiūt/ maiora maioribus prudēter remittēdo. Hoc aūt ſi agͦſcere ne glexerint debet apud eos correctio epiſco palis maxime vigil eſſe vt aſtringant̉ ſeueri us tenorē habere in ſcriptis eorū q̄ ſcire de bent ī punctis regimīs. tā inſtitutōes ſyno dales pofitiuas/ qͣꝫ ceteras. ¶ Conſideratio xiiij. Tatus curatorū p̄t obuentōes or dinatas licēter exigere. Uerūtamē tali mō et tꝑe ꝙ ſimoniaca pͣuitas vel eius ſuſpitio nequaqͣꝫ incurrat̉. vt ꝙ ꝓpter nega tionē tꝑaliū/ ſpiritualiū interim mīſtratio nō neget̉ nec interueniat q̄ ſtuoſa mercatio. ¶ Conſideratio xv Tatus curatorū debet cum bona gratia ſuſciꝑe ſtatū priuilegiatorū tanqͣꝫ coadiutores miſſos habētes a ſuꝑioribus licentiā p̄dicandi/ et cōfeſſio nes audiēdi ſi nō appareat ratōnabilis cau ſa aliquē taleꝫ repellēdi. vtpote ſi detractor. ſi colluſor. ſi corruptor. ſi queſtuoſus. ſi ſe Tractatus de modo ductor appareat. Aut parochianoꝝ ml̓ti in de veniūt in cōtemptu curatorū. Aut ſi tūc curatus ꝑ ſeip̄m id agere circa parochiāos ſuos qd̓ agendū ſit ſatis potuerit. qꝛ vide retur p̄ferendus niſi legitima fieret exceptio cōtra eū. ¶ Conſideratio xvi. Tatus curatoꝝ vix pōt a parochia nis ſine pctō ſic cōtemni/ ꝙ eoꝝ li cētia neqꝫ ī generali neqꝫ in ſpeciali pͥus q̄ratur/ dū alibi ꝯfiteri aut miſſas vel ẜmones audire tꝑe diuini ſeruitij diebꝰ do minicis et feſtiuis voluerīt. Que licentia ſi ſine cauſa rōnabili deneget̉/ ſufficit excuſare freq̄nter eos qͥ alibi confitent̉/ licētia nō ob tenta ſed petita Sequūtur decē co ſideratōes q̄ ponūtur ꝓ ſtatu pͥuilegiatorū ¶ Cōſideratio prima Tatus pͥuilegiatoꝝ ad p̄dican dū/ ⁊ ꝯfeſſiones audiēdū/ ſtatu tus ē poſt primariā eccl̓ie inſtitu tionē rōnabiliter ordinatꝰ ad ſubleuamē eo rū qui hierarchicos in eccl̓ia ſtatꝰ habent. Preẜtim poſt talē ⁊ tātā in tꝑalibꝰ ditatōeꝫ q̄ ſecū attulit multā occupatōem ¶ Conſideratio ſcd̓a Tatꝰ pͥuilegiatorū dꝫ cū bona cha ritate licentia ſua vti. Nō ad q̄ſtuꝫ nō ad emulatōem nō ad ambitōeꝫ. non deniqꝫ in p̄iudiciū tꝑale vel ſpūale cu ratorū/ ſed in ſtādo clam ⁊ palā apd̓ paro chianos/ quatenꝰ honorē debitū ac ſuſten tationē ſuis reddant curatis. Alioqͥn faci unt qd̓ ſibi fieri nollent. Meritoqꝫ repellūt̉ hi de qͥbus aliter ꝯſtiterit et excōicatōnem a canone nōnunqͣꝫ incurrunt. ¶ Conſideratio tercia Tatus pͥuilegiatorū et omniū ge neraliter religioſorū ꝓhibet̉ ſub pe na excōmūicatōis late ſentētie ne ſacramē tū euchariſtie mīſtrent ⁊ mr̄imoniū ſolēni zent. ¶ Cōſideratio quarta Tatus pͥuilegiatorū habet ꝙ ī ſuiſ locis ⁊ publicis p̄dicare pn̄t. dum p̄latus nō p̄dicat nec p̄dicatōeꝫ in ſtituit. Sil̓r hͦ pn̄t in eccleſijs parochialibꝰ de licentia curatorū ¶ Cōſideratio. v. Tatus priuilegiatoruꝫ hoc habet vt idonei p̄ſentati ſufficiēter ꝑ ſuꝑi ores ſuos ad p̄latū dyoceſanū vale ant in locis ſuis ꝯfeſſiōes audire dyoceſa norū ⁊ eos abſoluere cū tali poteſtate/ ⁊ ī ca ſibꝰ talibꝰ quēadmodū curati parochiales ordinarie fungunt̉ ⁊ nō ampliori/ niſi d̓ ſpe ciali gr̄a p̄lati maior eis fuerit elargita pote ¶ Conſideratio vi. Tatus priuilegiatorū habet hͦ vt qͣꝫuis ſacram̄tū penitētie poſſit plu ries ſuꝑ eadem pctā ſuū effectū ſor tiri ſaltē quo ad augmentū gr̄e. cū ſit ſacra mentū iterabile. et licꝫ meritorie eadem pec cata pluribus ꝯfiteri. nec ſit repugnātia qͥn adhuc poſſit tēpus obligari. nihilominus confeſſi priuilegiatis nō tenent̉ inuiti eadeꝫ peccata ampliꝰ confiteri plꝰ qͣꝫ ſi ſuis curatꝭ eadem cōfeſſi fuiſſent quantū eſt ex ꝑte effi cacie ſacramenti. Hoc enī ꝑ Ioh̓em.xxij. fuit declaratū. ⁊ vſus cōis hͦ obtinuit ¶ Conſideratio vij. Tatus priuilegiatoꝝ hoc habꝫ vt A cōfeſſis ſibi nō debeāt curati no uam extorq̄re confeſſiōem de eiſdē peccatꝭ. p̄ſertim ſi ſecreta ſint. nec debēt ꝓhibere pa rochianos cū talia voluerīt eis ꝯfiteri. Fa ſit curatis/ īmo tutū inqͥrere a parochianis ſuis qn̄ et qualiter a quibꝰ ꝯfeſſiōem rece perint. Quibꝰ veritatē rn̄dere ſi quis paro chianus negauerit/ vix in ſtatu ſalutis eſſe credi poſſet. Ip̄iqꝫ in hͦ caſu petēti euchari ſtie ſacramentū rōnabilit̓ denegaret̉/ dicen do. neſcio ſi ꝯfeſſus ſis ab habēte poteſtatē ⁊ an in hoc te decipias vel alter te. ¶ Conſideratio viij. Tatus pͥuilegiatorū hoc habet dū de peccatis publicis abſoluūt pa rochlanos/ vt ip̄i debeāt facere fidē de abſo lutione ⁊ abſoluēdi ptāte. ſi ſuꝑ hoc a cura tis parochialibus fuerint reqͥſiti/ ſub pena denegandi rōnabilit̓ talibꝰ cū ſe dicūt abſo lutos euchariſtie ſacramentū. ¶ Conſideratio ix Tatus priuilegiatoꝝ hoc habꝫ vt nō debeant inducere voto vel pro miſſo alios ad eligendū ſepulturā in eccle ſijs et locis ſuis. Uel ad ꝑſiſtendū in iā ele cta ibidem. Et hoc ſub pena excōicatōnis late ſentētie. Debent p̄terea reddere quartaꝫ partē legatorū ſeu funeraliū curato parochi aliip̄ius defuncti/ que pars canonica nomi natur. Cōſideratio x. Tatus priuilegiatoruꝫ ad p̄dican dū debet ẜm qualitatē auditorū for mare ſermonē/ ne corā laicis ⁊ ſub ditis detegant̉ vicia clericorū atqꝫ dn̄oruꝫ. Hoc enī eſſet nō extirpare vicia ſed nutrire viuendi omniū fideliū IIII rebellionē.ſ. murmuratōis ⁊ ꝯtēptus apud audiētes. Fiat inſuꝑ p̄dicatio principalit̓ de punctis nr̄e religionis in fide ſpe ⁊ cha ritate cū ceteris virtutibꝰ. Sꝫ ⁊ p̄ẜtim ꝯfeſ ſiones mulieꝝ et iuuenū nō niſi locis patē tibus et publicis audire. nec ꝯuenticl̓a ī ca meris et angulis agere p̄ſumāt/ ab om̄i ſpe cie mala abſtinētes ſe. De Aoqꝫ ſtatu ſi ¶ Conſideratio prima Tatus vterqꝫ curatorū.ſ. ⁊ pͥui legiatorū/ inuigilet cogͦſcere ca ſus reẜuatos p̄latis ne ſeducant̉ ⁊ ſeducāt/ ſi tranſgrediant̉ limiteſ ſue ptātis. qͣꝫuis expediret pauciores caſus p̄ſertim occultos reẜuari. vt ſunt pctā illa carnis que freq̄ntiſſime cōmiſſa vix ꝯfiten tur. p̄ẜtim ꝑ ml̓ieres ⁊ adoleſcētulos. ¶ Conſideratio ſcd̓a us vterqꝫ ſtudeat alter alteriuſ onera portare ſine contentōe ⁊ emu latōe de rebꝰ p̄dicatis vel alijs/ ne ſi inuiceꝫ more cornicū ſe mordeant ꝯſumant̉. Ne p̄ terea ſurgat feda opinio eccl̓iaſticorū apud laicos ⁊ vituꝑet̉ miniſteriū verbi dei. Non ne deus q̄ſo abunde diues eſt ꝓ omnibus? Nōne pacis eſt deus nō diuiſiōis? Deni qꝫ qͥd ꝓdeſt phariſaica cōtentio de ſtatus p̄ eminentia/ qͥn ſanctiꝰ eſt dare operā/ vt quiſ ꝑfectus inueniat̉. qͣꝫ ſi iacens in imis de ꝑ fectōne ſtatus gloriet̉. Attēto p̄ſertim ꝙ cō ciliorū eccl̓iaſticorū obſeruatio nō p̄t ita cō cludi ſub regulis quibuſcūqꝫ/ quin neceſſe ſit recurrere ſepiſſime ad gloſam ſapiētiſſi mi Auguſtini tractā ex oꝑbꝰ chriſti. videli cet/ ꝙ talia dant̉ in obẜuanda animi p̄para tione. et nō ſemꝑ oꝑis exhibitōe Que animi p̄paratio poteſt apud omnē ſtatū ⁊ ꝑſonam chriſtiane religionis ſi vult inueniri. ¶ Finit Incipit tractatus eiuſdem cancellarij pariſien̄. de modo viuē di omniū fideliū Ad nobiles ¶ Conſideratio prima. Egula prima q̄ ſpec tat ad nobi les potētes ⁊ ſcabinos. ne pau ꝑes vicꝫ ꝑ potētiā ſuā oppͥmāt ⁊ a ſubditꝭ ſuis opprimi ꝑmittāt. Malos vſus in villis ſuis deſtruāt. Cau ſas paupeꝝ viduaꝝ et orphanorū libenter audiāt. ⁊ cito iuſte iudicēt. Munera ꝓ iudi cio faciēdo vel feſtinādo aut retardādo nō accipiāt. Nil a ſubditis ſuis extorq̄ant. ¶ Ad milites ¶ Cōſideratio ſcd̓a. Egula ad milites tangit̉ Luc̄. iij. Neminē ꝯcutiatꝭ. ſcꝫ in ꝑſona ꝑ po ¶ Vtentiā indebite. Nemini calūniā fa ciatis in rebꝰ quā ꝑ militiaꝫ facere poſſetis. Et cōtenti eſtote ſtipēdijs vr̄is.i. de redditi bus veſtris multis tꝑibꝰ. accipiēdo ꝟ̓o ad d̓fendendā patriā. ij. Machab̓. xv. Accipe gladiū ſanctū munus ⁊c̄. Roma. xiij. Non ſine cauſa gladiū portat. ¶ Ad ſimplices ¶ Cōſideratio iij. DEgula ſimpliciū qͦ ad eccleſiam. vt ieiuni ad miſſam veniāt. In miſſa nō loquant̉ nec circūſpiciant. Ante miſſam orare debēt vt gr̄am dei recipiant. In miſſa memoriā paſſiōis chriſti habeāt Ante euangeliū ſancti Iohānis nō exeant Sermones libēter et diligēter audiāt. ⁊ re ferre poſt miſſam gr̄as deo ſatagant ¶ Ad ep̄os ⁊ p̄latos ¶ Cōſideratio iiij. Egula ep̄orū et p̄latorū ſatis patꝫ ad Titū.i. Oportet epiſcopuꝫ ſine crimine eſſe ſicut dei diſpēſatorem. Et Matth̓. xx. Qui maior eſt veſtꝝ ſit ve ſter miniſter. i. Choꝝ. vi. Hortamur voſ ⁊c̄ Eſt aūt officiū ep̄i malos corrigere ⁊ argue re bonos ⁊ puſillanimes pacificare. Quia ſicut dn̄s Petro in ꝑſona cuiuſlibet prelati ait Paſce oues meas ⁊c̄. i. Theſſa. v. Frēs corripite inquietos/ cōſolamini puſillani mes. De iſtis. ij. ad Thimo. iiij. Predica v̓ bum inſta oportune importune. obſecra. ar gue. increpa. in omni patientia ⁊ doctrina. Et ad Gal̓. vi. Si p̄occupatus fuerit hō in aliquo delicto ⁊c̄. ¶ Ad clericos ¶ Cōſideratio v Egula clericorū ē habere doctrinā ſanam. vitā ſcāꝫ. famā odoriferam Hebre. v. Sacerdotes habēt hoſti as pro delictis ſuis offerre. Et Augꝰ in re gula ſua. Sit vobis cor vnū et anīa vna ī domino. Pſal. Sacerdotes tui induant̉ iu ſticia. Col̓. iiij. Induite vos ſicut electi dei viſcera miſericordie et pietatis habētes ¶ Ad religioſos ¶ Cōſideratio vi. Egula religioſorū eſt viuere in obe diētia/ caſtitate et pauꝑtate. Et de bēt deuote orare ⁊ ꝯtēplari/ ⁊ carnē mortificare cōtra vicia ⁊ ꝯcupiſcētias. Un de. Augu. in regula mōachorū. In omnibꝰ Tractatus d̓ mō viuēdi oīm fideliū et ſuper om̄ia amet̉ et honorificet̉ deus. Et Hugo de ſctō vic. de clauſtro anīe. Sūma religiōis regula in hoc depēdet vt p̄lati cu ſtodiant ſubditos ſuos ſubditi p̄latis beni gne obediāt. deuoti ſint ſenes. iuuenes ꝟo la borioſi. Sit honeſtas in hītu. mediocritaſ in victu. Sint in clauſtro aſſidui/ et ad īiu riā rari. Nō ſint ciuiles ſꝫ clauſtrales. Sint intenti pſalmis nō cauſis. Nō ſit rumor in clauſtro ſed dilectio. In capitulo nō lites ſꝫ ꝯfeſſio. In choro ſit ſacra ſimplicitas. ⁊ cir ca altare reuerētie honeſtas. ¶ Ad diuites ¶ Conſideratio vij. Egula diuitū. ne aliqͥd iniuſtū acqͥ Prant. Ne ꝓpter diuitias ſuas pau Oꝑes vicinos ſuos deſpiciāt. Paupe res ſuſtineāt. Oꝑarijs ſuis bn̄ et cito ꝑſol uant. Adulatores neqꝫ adulatrices in men ſa recipiāt. Diligēter ⁊ libēter ad ꝯcordiam vicinorū ſuorū laborent. ¶ Ad pauꝑes ¶ Conſideratio viij. Egula pauperū vt diuitibꝰ libent ⁊ fideliter ſeruiant. nec diuitibꝰ pro Opter diuitias ſuas inuideāt nec pro. pter pauꝑtatē adulatōne vl̓ detractōne pec cent. Nec impatiēter ſed gͣtanter pauꝑtateꝫ ſuſtineāt. nec iniuſte ditari cupiāt. nec eccle ſias ꝓpt̓ diuites vitent. Nihil furti a fami lia ſuoꝝ vicinorū nec ab alijs retineāt. ¶ Ad virgines ¶ Conſideratio ix. Egula virginū. Nō ſint loquaces. A ſed ſimplices corde ⁊ habitu. Ad. pj. 1 G ginitatē matris chriſti cogitēt/ ⁊ eā diligāt. Choreas vitēt. Inter iuuenes nō ſedeant. nec ſe ab eis palpari ꝑmittāt. non amēt aliquē illicito amore. Adulatores ne qꝫ adulatrices recipiāt nec audiāt. Orōnes libenter dicant. Sordida v̓ba et inhoneſta fugiāt Ad viduas ¶ Conſideratio x. Egula viduaꝝ eſt vt ꝯtinentiā dili. gant/ et in veſtibꝰ hūiliter ſe habeāt ⁊ oratōibus libent̓ inſiſtāt. Homi nes ſuſpectos in hoſpitio ſuo non recipiāt. De ꝯſilio proborū ſe gubernēt ⁊ viuāt Sā ctam Aunā ⁊ Elizabeth viduas cogitent. Familiā caſtā habeāt. Paꝝ ꝑ vicos currāt ¶ Ad nuptas ¶ Conſideratio xi. Egula nuptaꝝ eſt Thimo. hono 4 rare ſuꝑiores. diligere maritū. rege Pre familiā. diligēter gub̓nare domū ⁊ ſeip̄am honeſtā et irrep̄henſibilē oſtēdere ſiue exhibere ¶ Ad muleres ¶ Cōſideratio xij. DEgula mulieꝝ eſt ꝙ nō ſe indecēter ornatas oſtēdāt. Aures collū gut tur ⁊ caput tegant. Hūiliter in ec cleſia et vbiqꝫ ſe habeant. nec alias muliereſ ꝑ ſuꝑbiā ſuā iuuent ¶ Ad maritos ⁊ vxores ¶ Cōſide. xiij. Egula viroꝝ ad ml̓ieres ⁊ ecōuerſo ponit̉ ad Epheẜ. vi. Uiri diligite vxores vr̄as/ ſicut et chriſtꝰ dilexit eccleſiā ſuam. Uxor autē timeat virū ſuum i. Petri. iij. Uiri cohabitātes ẜm ꝯſcientiā quaſi infirmiori vaſculo muliebri imparti entes honorē Parentū ad filios ¶ Conſid̓. xiiij. Egula parentū ad filios. Eph̓. vi. Et vos patreſ nolite prouocare ad ¶ Oiracundiā filios veſtros. ſed educa te eos in diſciplina et correptiōe. ij. Chor̄. xij. Non debent filij theſaurizare ꝑentibus. ſed parentes filijs ¶ Filiorū ad ꝑentes ¶ Cōſid̓. xv. Egula filioꝝ ad parētes eſt ꝙ parē tes honorēt/ et eis in bonis obedi Oant nec eis ſua furent̉. Ante eos nō reſpondeāt. A maledictōibus om̄ino ſe ca ueant. Cum parentibꝰ aliquādo ad eccl̓iaꝫ vadant libenter. in negocijs ꝑentū ſuorū fi deliter laborent. Dn̄orum ad ſeruos xvi. Egula dn̄orū ad ſeruos. Eph̓. vi. ⁊ Uos dn̄i eadem facite illis remittē Etes minas. ⁊ ſoluite dn̄o qd̓ iuſtuꝫ eſt et equū ſeruis p̄ſtate. ſciētes ꝙ vos dn̄m in celis habetis. Eccl̓i. vij. Ne ledas ſeruū tuū in veritate operantē. Seruus ſenſatus ſit tibi dilectus quaſi aīa tua. nō defraudes illū libertate. neqꝫ inopem derelinquas illū Seruorū ad dn̄os Cōſide. xvij. Egula ſeruorum ad dn̄os. Col̓. iij. Serui obedite dn̄is carnalibꝰ. non ad oculū ſeruiētes qͣſi hoībꝰ placē tes ſed in ſimplicitate cordis timētes deū. ſcientes ꝙ a dn̄o accipietis retributōeꝫ he reditatis.i. Petri. ij. Serui ſubditi eſtote ī omni timore dn̄is vr̄is nō tm̄ bonis ⁊c̄. ¶ Ad familiā Cōſideratio xviij. Egula ad familiā. Ne fraudē dn̄is ſuis in ẜuiēdo/ negligēdo faciant. Fideles ſint in rebꝰ ſuis cuſtodien dis. Nihil ab eis auferāt occulte nec alios facere ꝑmittant. Nunciū malū nō faciant vxori vel filijs dn̄i ſui. De male reſpōdēdo Sermo de ſignis ruine eccleſie IIII caueāt. Malos rumores fugiāt/ vnde ī do mo malū oriri poſſit. ſed diſcordias etiā re portare vitēt. Miſſi cito reuertant̉. Merce dem ſuā in ſuꝑbia veſtiū nō expendāt. Ita viuant in hūilitate vt labor eorū ſit eis ī re miſſionē peccatorū ſuorū ¶ Ad mercatores Egula mercatorū ē vt nō in die do minica mercent̉. Nec ꝑiurēt. Ab il licito ſibi caueāt lucro. nec ad diem vendāt vl̓ charius ꝓpter dilatōem. Ut de bitū ſuū tꝑe ꝓmiſſo ſoluāt. Nec ſciētes mē tiant̉. Equam ſtaterā habeāt. equa pōdera ⁊ equam menſurā. Ad tabernatores Egula tabernatorū eſt ne ꝑmittant ludere ad taxillos in tabula ſua ne qꝫ in taberna ſua. Deū blaſphema re nō ꝑmittāt. nec meretrices recipiāt de no cte. Plenā mēſurā dent oībꝰ Uinū cū aqua ad vendendū nō miſceant. nec aliqͣ pocula vl̓ fercula aliqͦ mō ad vēdendū defraudēt ¶ Ad hoſpites Egula ad hoſpites eſt ꝙ malos in hoſpitio ſuo nō ꝑmittāt vel ſciēter recipiāt. nec hoſpitibꝰ ſuis furētur auena vel fenū. Nec ſuſtineant ꝙ hoſpites ſciēter fornicent̉ in hoſpitio ſuo. Iuſtā bo nam rationabilē ꝯputatiōeꝫ cū hoſpitibusᵖ ſuis faciant. Ad ſenes Egula ad ſenes eſt. In eccl̓ia liben ter iaceāt. Iuuenibꝰ bonū exēpluꝫ p̄beant. De maledicēdo ſiue malefa ciēdo ip̄os rep̄hēdant. Turpia v̓ba nō ha beāt/ nec laudent malicias corā iuuenibus Mulierculas a bono nō retrahāt. nec iuue nes laudent in ſuꝑbijs ſuis. ¶ Ad omnes Egula ad om̄es ē vt excōicatos vi tent. Nō ſe inebriēt. Pauꝑes ꝓ po ſe ſuo ſuſtineāt. Sacerdotes ⁊ reli gioſos ⁊ eccleſiā vbiqꝫ honorēt. Et deuote ab eis doctrinā audiāt. Feſta bn̄ cuſtodiāt Decimas rite ſoluāt. Detractiōeꝫ caueant Ab adulatōe/ a blaſphemia/ a mēdacio/ a ꝑ iurio ab aſſiduo iuramēto a turpibꝰ v̓bis. ⁊ maxime a luxurioſis v̓bis ſe abſtineāt. qꝛ circūſtātes ⁊ audiētes ab eis īflāmāt̉. Pre cepta eccl̓ie teneāt. penitētias ſibi iniūctas diligēter impleāt. Alter alteꝝ ad bonū opꝰ inuitet ⁊ de malo rep̄hēdat. Dent libēter ele moſynas. qꝛ ſicut aqua extīguit ignē. ita ele moſyna extinguit peccatū. Miſſas ẜmōes ⁊ ꝯfeſſiones libēter colāt et freq̄ntent. Abla ta reſtituāt. qꝛ nō dimittit̉ peccatū niſi reſti tuat̉ ablatū. vt dicit Augꝰ. In veſꝑe. i. in fi ne vite tormenta inferni ⁊ gaudia ꝑadiſi co Egula omniū ponitur(gitent. Matth̓. xxviij. Baptizātes om̄es AOgentes in noīe pr̄is ⁊ filij ⁊ ſpūſſctī. vt ẜm illud Ioh̓.i. omnes crederēt ꝑ illum. i. Pet̓. iij. In fide aūt om̄es vnanimes. In oratōe eſtote ꝯpatientes. fraternitatis ama tores. miẜicordes. modeſti. hūiles. nō red dentes malū ꝓ malo. neqꝫ maledictū ꝓ ma ledicto. ſed ecōtrario bn̄dicētes ⁊c̄. Eccl̓s. vlti. Deum time et mādata eiꝰ obẜua. hͦ eſt om̄is homo ⁊c̄. Un̄ Gal̓. vi. Qui hāc regu lā ſecuti fuerint pax ſuꝑ illos et miẜicordia Finit ermo eiuſdeꝫ do ctoris de tribulatōibꝰ ex defectuoſo eccl̓ia ſticorū regimine adhuc eccl̓ie ꝓuenturꝭ. et de ſignis earūdem ex ſentētia ꝓnunciatꝰ de conceptōe glorioſe virginis marie in ꝯcilio Conſtantien̄. Ominꝰ dabit vob̓ ſignū. Ec/ U ce virgo ꝯcipiet ⁊ pariet filiū. Eſa. vij. recitatū ⁊c̄. ¶ Nūc qͦ ad ſcd̓m Reuerē. pr̄eſ ⁊ dn̄i re ſtat on̄dere quō ſignū oīpotē tie et ſūme clementie/ factū ſit ſignū cōtradi ctōis et ruine. Contradixit enī Achaꝫ pe tere ſignū qd̓ ꝑ ꝓphetaꝫ.ſ. Eſaiā a dn̄o ſibi erat p̄ceptū. Non petā inquit et nō tempta bo dominū. Hoc qͥdem addidit ⁊ n̄ tēpta bo dominū forma qͥdem pietatis ſed nō v̓ tutis. Colebat achaꝫ idolū qd̓ deſerere nolu it/ et ideo ne dn̄s exaltaret̉ ⁊ idolū vilipēde ret̉/ ſignū petere recuſauit. Et ꝓpter hoc te ſte beato Hiero. in glo. in graue ruinā inci dit. quia totalit̓ a dn̄o derelictus fuit. ¶ Ue rū quia ip̄ius achaꝫ ꝯtradictio ſigni aduē tū longe p̄ceſſit. Conſideremꝰ illud qd̓ iuſtꝰ Symeon ⁊ timoratꝰ poſt ſigni ortū ꝓphe tauerit. Ecce inquit poſitus ē hic in ruinaꝫ multorū in iſrl̓/ ⁊ in ſignū cui ꝯtradicet̉ Ad virginē ꝟo/ tuā inquit ip̄ius aīaꝫ ꝑtrāſibit gladius Luc̄. ij. Quod vtiqꝫ orto ſigno he rodes impleuit/ qꝛ mox pueri anima queſi uit. Poſtmodū ꝯͣdixerūt iudei/ ꝯtradixerūt ꝑſecutores/ ꝯtradixerūt heretici/ quoꝝ aliqͥ virginē nō de ſubſtātia carnis chriſtu edi diſſe dogmatizabāt. Alij filium nō peꝑiſſe Sermo de ſignis ſed repꝑiſſe ſibilabant. Alij vero cognitam blaſphemabāt. Alij dei mr̄eꝫ audire n̄ ſuſti nentes/ magnū illud nomē theotocon im pijſſime ſuggillabāt. ¶ Sed cūctas hereſeſ in ſuis auctoritatibꝰ ſola virgo in ruinā de truſit/ qn̄ archāgeli ſignū nūciantis credi dit. ¶ Sed p̄ter hos magis ꝯtradicūt alij.ſ. moderni eccl̓iaſtici qͥ nedū ſigno ꝯͣdicūt ſꝫ gladio v̓ginis anima crudeliter tranſfigūt Per virginē noto eccl̓iaꝫ cuius typuꝫ geri virgo Maria/ quā trahūt in ruinam ꝑ ma la exempla. Neqꝫ em̄ hereticoꝝ atqꝫ ꝑſecu toꝝ ꝯͣdictio tantā eccl̓ie intulit ruina quin ip̄a ſemꝑ in ſobolem creſceret nimiā/ immo qͣꝫto maiorē contradictionē ſuſtinuit/ tanto plures ſue virginitatis defenſores peperit. Tales ꝑgebāt intrepidi in eius adiutoriū. galeā bonoꝝ exemploꝝ imponebāt capiti ⁊ accingebat gladiū ſpūs qd̓ eſt verbū dei. Porro ſi qn̄qꝫ hic videbat̉ calcari in ſangui ne/ tn̄ viuebat ⁊ eo āplius creſcebat ex dei ꝟ tute/ dn̄o de eo loquēte ſub nomine hierl̓m Ezech̓. xvi. In die qͣ nata es inqͥt vidi te cō culcari in ſanguine tuo/ ⁊ dixi tibi. In ſan guinc tuo viue ⁊ loquit̉ de tꝑe martyꝝ. Se quit̉ ⁊ multiplicata es qͣſi germē agri ⁊ grā dis effecta es/ emundaui ſanguinē tuuꝫ ex te.ſ. ceſſante ꝑſecutōe. Grādis qͥdem effecta erat multitudine credentiū. grādis ſpecioſi tate v̓tutū. grādis copioſitate tꝑaliū/ eodeꝫ ꝓph̓a ſubſequēter dicēte. Dedi inqͥt coronā decoris in capite tuo ⁊ ornata es auro ⁊ ar gento. Decora facta es nimis vehemēter/ ⁊ ꝓfeciſti in regnū ⁊ egreſſum ē nomen tuum in gētes ꝓpt̓ ſpēꝫ tuā/ qꝛ ꝑfecta eras in de core meo quē poſuerā ſuꝑ te. Magis videt̉ hyſtoria hec qͣꝫ ꝓphetia de ꝓſꝑitate eccl̓ie. x ¶ Sꝫ qͥd reue. pa. ⁊ dn̄i de moderno temꝑe idē ꝓph̓a ſubiūgit audiamus. Et hn̄s in quit fiduciā in pulchritudiue tua.ſ. in tꝑa liū abūdātia/ ⁊ ſeculari potentia/ fornicata es in noīe meo/ loquit̉ ſil̓itudinarie de forni catōe/ ſic̄ mulier p̄bens venale qd̓ natura fe cit nō venale dr̄ fornicari. Sic etiā dr̄ forni cari ẜm doctores p̄bēs venale p̄ce. p̄cio vel inordinato fauore qd̓ gratis erat danduꝫ ꝓ ꝟtute. ¶ Sequit̉. Et poſt oēs abominatio nes tuas nō es recordata dieꝝ adoleſcētie tue.ſ. de tꝑe martyꝝ ⁊ ſctōꝝ patꝝ. ſꝫ in cun ctis plateis ad oē caput vie edificaſti ſigna ꝓſtitutōis tue. ⁊ abominabilē feciſti decorē tuum. Tūc ſequit̉ punitio ⁊ grauis ruina. Ecce ego inqͥt dabo te in manus odientiuꝫ te/ ⁊ deſtruēt lupanar tuū. ⁊ demolient̉ ꝓſti bulū tuū.i. locū in quo exercebat̉ iniuſticia ⁊ ſymonia/ et denudabūt te veſtimētis tuiſ. ⁊ auferēt vaſa gl̓ie tue/ ⁊ relinquēt te plenaꝫ ignominia. Hec dic̄ dn̄s oīpotēs. Eze. xvi ¶ Sed forſan aliqͥ blandientes ſibi putant hec ſic dicta de futuro ꝙ nō ſint timenda aut ꝙ venire debeāt de ꝓpinqͦ. Et iō qͣꝫuis nō ſit noſtꝝ noſſe tꝑa l̓ momēta q̄ pater po ſuit in ſua ptāte. tn̄ ꝓpono ex dictis doctoꝝ ⁊ ſacra ſcpͥtura aliqua cōtradictōis ⁊ ruine ſigna adducere/ ex qͥbꝰ poſſumus ꝓpinqͥta tem ſuſpicari vel conijcere. Primū ſignū eſt re bellionis et inobediētie. Et hoc ſumit̉ ex v̓ biſ apl̓i. ij. ad Theẜ. ij. Et niſi venerit diſceſ ſio primū ⁊c̄. Quod btūs Hieron̄. xi. q. ad inquiſitōem algaſie exponit de romani īpe rij deſolatōe. inter quā ⁊ eccl̓ie ꝑſecutōes p̄ uias antixp̄o/ quaꝝ vna forſitan erit prima tꝑaliū ablatio nullū ponit mediū. Quedaꝫ gloſadic̄ ꝙ erit diſceſſio aliaꝝ eccl̓iaruꝫ ab ip̄a romana eccl̓ia. Magiſter ſuꝑ v̓bo pre miſſo has ſimul cōiungit. Completa īquit hac acceſſiōe ad romanū imperiū ⁊ eccleſie obediētiā aderit diſceſſio ab vtroqꝫ īperio. Acceſſiōem nouimꝰ fuiſſe ante huiꝰ ſciſma tis ortū poſtmodū cōpleta videt̉ fuiſſe diſ ceſſio. ¶ Et pͥmo ab īperio tꝑali. Hoc ſatis euidenter apparuit. qꝛ vix ciuitas baro aut miles/ ante huiꝰ gl̓ioſe virginis aſſumptō nem rhomano īperio obedire curauit. Et ſi aliqͥ videbant̉ obedire hͦ erat vl̓ in ſanguīs ꝓpinqͥtate/ vel p̄ſidentꝭ ꝓprij dominij ptā te. ¶ Diſceſſio a romana eccl̓ia videt̉ ī eccl̓ia ꝯpleta. Nā ſi pͥmo vel ſecūdo electus in ex ordio ſciſmatis fuerit pōtifex vere tunc ab vtroqꝫ vel ſucceſſoribꝰ receſſus videt̉ ꝯple tus. Nā ad tantā ambiguitatē vniuerſal̓ ec cleſia deuenit ꝙ ignorat apud quā partē ve ra ſedes romana erat/ niſi forſan deꝰ alicui reuelaſſet. aut Salomōis iudiciū de puero diuidēdo/ et vera et falſa matre hͦ ꝑſuaderet Secūdum ſignum. deſolatōis eſt inuerecūdia. Et hoc ſumit̉ ex illo/ quia efficit̉ moribꝰ peior qͣꝫ fuit ſynago ga. cū imminebat eiꝰ ruina. Unde ẜm bea tū Hiero. triplex erat peccatū phariſeorū qͦ ⁊ dicebāt̉ clerici iudeorū.ſ. auaricia/ qꝛ colū bas in tēplo vendi ꝑmittebāt. Solū labijl deū honorabant. Et tanqͣꝫ hypocrite doce Ruine eccleſie IIII bant q̄ nō faciebant. Sꝫ nūquid peiꝰ eſt ſa crilegiū eccl̓iaſtica beneficia et ſpūales po teſtates/ p̄ce p̄cio aut inordinato fauore di ſtribuere/ qͣꝫ colūbas in tēplo vendi ꝑmitte re? An ne minus malū ſit ſolū labijs deum honorare/ alioſqꝫ ꝑ hoc ad deuotionē indu cere qͣꝫ locū miniſterij/ ſolū ſpe queſtus ſuſci pere/ et ceſſare ob ſuꝑbiam a laude dei. ⁊ ſi lere. De talibꝰ Eſa. lvi. Canes muti nō va lentes latrare. Canes impudētiſſimi neſciē tes ſaturitatē. Ueniēt dies ſuꝑ vos ⁊c̄. De mū nunqͥd minus nociuū videt̉ eccl̓ie pro priam maliciā hypocriſis pallio cooꝑire/ ⁊ velut es ſonās ⁊ cymbalū tinniēs alios ꝑ p̄ dicatōis officiū docere/ qͣꝫ inuerecūde pra uis moribus ⁊ exēplis ſubditos ſecū in rui nam trahere? Eſtimo eī ꝙ nemo boni iudi cij cōtrariū diceret. ſed illud Hierem̄. iij. po tius cōpletū cōcederet. Iuſtificauit animā ſuā auerſatrix iſrael. id ē ſynagoga ꝯꝑatōne p̄uaricatōis iude. Ibi Origenes/ de nob̓ in quit hec intelligit Ezech̓. xvi. dn̄s loquens eccl̓ie. Soror tua ſamaria.i. ſynagoga/ di midiū peccatorū tuorū nō peccauit/ ſꝫ vici ſti eā ſceleribꝰ tuis. Sequit̉ ruina. Ergo et tu porta confuſionē tuā. Et infra. xxiij. pꝰ qͣꝫ diffuſe deſcripſit maliciā ⁊ deſtructōneꝫ ſynagoge. adiecit dicēs de eccl̓ia. Plus in ſaniuit libidine/ et fornicatōem ſuā p̄buit ī pudenter diuitibꝰ ⁊ magiſtratibꝰ ad ſe veni entibꝰ induta veſte varia. Et bn̄ inqͥt indu ta veſte varia inſaniuit libidine.i. cupidita te diuitiarū ⁊ ꝯcupiſcētia deliciaꝝ. Erat nā qꝫ futuꝝ vt p̄lati eccl̓iarū nō vererent̉ eccle ſie primitiue venerādā pudiciciā p̄cio ac p̄ cibꝰ ⁊ impijs actibꝰ infamare. Ita vt imple tum ſit quod ſequit̉ Cōfracte ſunt mamme pubertatis tue. ¶ Subiūgit tūc ruinā repe tendo cauſam eiꝰ. Receſſit aīa mea ab ea ſi cut receſſerat a ſorore eiꝰ.i. ſynagoga. qꝛ ſce lus tuū ⁊ fornicatōnes tue fecerūt hec tibi. loquitur de fornicatōne ſuperius expreſſa. id ē. ſymonia 1 Adiū ſignuꝫ ſumi tur ex ꝑſonarū diſpoſitōe. ⁊ eſt īmoderata ī equalitas/ qua alius et ſepe dignior eſurit. Alius ⁊ freq̄nter indignior p̄ multitudīe et magnitudine bn̄ficiorū ebrius eſt. Nā ſic̄ ī bona armonia requirit̉ vocū inequalitas ꝓ portionabil̓ tn̄ et moderata. que ſi nimia fu erit tollitur melodia. Ita ẜm ph̓m ꝓpter ci uiū diſparitatē/ et p̄ſertim indignoꝝ exalta tionē dignorūqꝫ dep̄ſſionē/ obruit̉ politia. Et ideo dicit ꝙ politia in qua ſunt plures mediocres eſt diuturnior. Sed nō puto ꝙ vnqͣꝫ fuerit aliquaꝝ gentiū politia in qͣ eſſet tanta ſacerdotuꝫ differētia vt hi quidē eēt maiores principibꝰ huius ſeculi/ licꝫ indo ctiores. Alij eiuſdē gradus ⁊ ordinis/ licet doctiores ⁊ ſapiētiores deiectiores vulgo. Cōmunitas em̄ talis apud eundē philoſo phū vocat̉ oligarcia. p̄terea videmꝰ ī corpo re humano(cui apoſtolꝰ in pluribꝰ ſuaꝝ epi ſtolaꝝ paſſibꝰ eccl̓iam ꝯparat) ꝙ ſi nutrimē tū fluit ad vnū membrū ita vt enormiter ī groſſetur/ et alia nimia attenuatōe demace rent̉ nō p̄t diu viuere. Sic in corꝑe eccleſie ſi ſuꝑiores fiant ita graues attractōe ſubſtā tie ꝙ inferiores vix poſſunt p̄ inopia ſe ſuſti nere hoc eſt ſignū iā ꝓpinque ruine. De ta libus enī ait dn̄s Amos. iiij. Uacce pīgueſ in hierl̓m qui calūniā facitis egenis/ ⁊ cō fringitis pauꝑes. Ecce dies veniēt ſuꝑ voſ Et infra. vi. Ue qui opulenti eſtis in ſyon. id eſt in eccleſia. vtī Qualtū ſignum eſt ⁊ faſtus et ſuꝑbia p̄latorū/ ⁊ aliorū eccl̓iaſti corū. Quāuis eī ex naturali prudētia ⁊ mo rali ph̓ia ſil̓r et theologia ꝯcedit̉/ ꝙ eccleſia ſtici debēt habere vn̄ poſſint honeſtiꝰ viue re/ qͣꝫ populares. ⁊ p̄lati qͣꝫ ſubditi. Ex hͦ tn̄ nō admittit̉ familie et equoꝝ ⁊ veſtiū ſuper flua pōpa q̄ raro abſqꝫ ſuꝑbia p̄t duci ⁊ ſal ua iuſticia ſuſtineri. ⁊ plerūqꝫ nō ſine iniuri is ⁊ delictis gubernari. Nā tantus faſtꝰ in dei eccl̓ia potiſſime tꝑibꝰ iſtis nō tā paucoſ mouet ad reuerentiā qͣꝫ multos ad indigna tionē. ⁊ plures inuitat ad p̄dam qui ſe repu tarent forſan d̓o ſacrificiū offerre/ ſi poſſent quoſdā diuites eccl̓iaſticos ſpoliare. Taleſ faſtuoſos notat dominꝰ Amos. vi. Opti mates capita populorū ingrediētes pom patice domū iſrael. Quibus in ſignū rui ne ī eodē capl̓o ve dicit Eſa xxviij. Ue co rone ſuꝑbie pedibꝰ conculcabit̉. Qd̓ abbaſ Ioachim exponit de magnis p̄latis qui ꝓ pter eorū ſuꝑbiam ꝓcurat vt fiant in eccl̓ia dei ſciſmata. Quintum ſignum ſumit̉ ex tyrannide p̄ſidentiū q̄ cū ſit violē ta durare in eternū nō pōt. Unde ꝓprietas tyranni eſt querere n̄ bonū publicū ſubdi torum ſed vtile ꝓpriū. Tales ſunt paſtores Declaratio defectuum qui nō paſcūt gregē dn̄i/ ſꝫ ſemetip̄os. Qui bus dicit ve Ezech̓. xxxiiij. Gaudēt de ma lefactis eoꝝ qͦs pecunialit̓ pn̄t ꝯdemnare. Nec q̄rit qͥs qͣꝫtū deliq̄rit/ ſꝫ qͣꝫtū qͥs ſoluere poſſit. Quibꝰ dn̄s dic̄ Michee. iij. Audite duces domus iſrl̓. Uos odio habetꝭ bonū ⁊ diligitis malū/ qͥ violenter tollitis pelles eoꝝ deſuꝑ eis. Qui comederūt carnes ppl̓i mei ⁊ pellē eoꝝ deſuꝑ excoriauerūt. Iō dic̄ dn̄s Ezech̓. xxxiiij. Ceſſare eos facia vt nō vltra paſcant gregē meū liberādo eū de ore eoꝝ ⁊ nō erit eis vltra in eſcā. ¶ Sextum ſignum eſt ꝙ ꝯturbatio pͥncipū ⁊ ꝯmotio ppl̓oꝝ quā in multis ꝑtibꝰ exꝑimur irrecuꝑabiliter de ſtruere eccl̓aꝫ ⁊ deſtruxiſſe. ita vt impleat̉ il lud Hiere. iiij. Cōtritio ſuꝑ ꝯtritōeꝫ voca ta ē repente vaſtata ſunt tabernacula mea. Ezech̓. vij. Adducā peſſimos de gētibus ⁊ poſſidebūt domos eoꝝ. ⁊ qͥeſcere faciā ſuꝑ biā potentū/ ⁊ poſſidebūt ſanctuaria eorū Cōturbatio ſuꝑ ꝯturbationē veniet. ⁊ audi tus ſuꝑ auditū. Et iſta videmus impleta ī grecia. in vngaria. in inclyto olī Bohemie regno. ⁊ pluribꝰ vicinis regionibꝰ Sepumū ſignuꝫ eſt ti. recuſatio correctōis ſi forte de pͥncipibꝰ ec cleſie intelligat̉ qd̓ ſcriptū eſt Zach̓. vij. No luerūt attēdere ⁊ cor ſuū poſuer̄t vt adamā tē ne audirēt v̓ba q̄ miſit dn̄s in ſpū ſuo ꝑ manꝰ ꝓph̓aꝝ ſuoꝝ. Et Eſaie. xxx. Filij mē daces noluerūt audire v̓bū dei qͥ dicūt No lite inſpicere nob̓ q̄ recta ſunt. Loqͥmini no bis placētia. qꝛ nolūt intelligere vt bn̄ agāt De qͥbꝰ Amos. vij. Odio habuerūt in por ta corripientē ⁊ loquentē ꝑfecte abominati ſunt. Tales ſalutaria monita ⁊ ſacrā ſcpͥtu rā reputāt fabulas. ⁊ in ea meditātes iudi cāt fantaſticos. Cōtra qͦꝝ eccl̓iaꝫ dn̄s oſee iiij. Quia tu ſcīaꝫ repuliſti. repellā te ne ſa cerdotio fungaris mihi. Et oblita es legis dei tui. obliuiſcar ⁊ ego filioꝝ tuoꝝ ⁊ ẜm ml̓ titudinē eoꝝ ſic peccauerūt mihi gl̓iaꝫ eoꝝ in ignominiā cōmutabo. Et erit ſic̄ ppl̓us ſic ſacerdos. Et Ezech̓. vij. Lex ꝑibit a ſa cerdote/ ⁊ ꝯſiliū a ſenioribꝰ. Octauū ſignū eſt no uitas opinionū. Ex hoc em̄ ſurgūt hereſeſ. ſciſmata orta defendunt̉ ⁊ d̓fenſa radicant̉. radicata vt exꝑimur fidē ⁊ eccl̓iaꝫ deſtruūt Moderno em̄ tꝑe vnuſqͥſqꝫ interp̄tari ⁊ tra here nō veret̉ ſacrā ſcpͥturā/ iura ſctōrumqꝫ patꝝ inſtituta ad libituꝫ ſue volūtatis/ ꝓut amor odiū. inuidia ſpes ꝓmotōis aut vīdi cta eū inclinat. Aliqͥ eoꝝ leuit̉ nimis alios hereticos dicūt qͦs tn̄ nōdū hereticare no uerūt. Alij verecūdia ducti qn̄qꝫ forſan er rores defendūt/ ne leui opinione vulgi vi deant̉ inqͥnati. Hi inuicē vt ait apl̓us lan guēt circa q̄ſtiones ⁊ pugnas ꝟboꝝ. ex qͥbꝰ oriunt̉ inuidie ꝯtentōes blaſphemie ſuſpi tiones male. i. Thimo. vi. Et. ij. Thim̄. iiij Erit inqͥt tp̄s cū ſanā doctrinā nō ſuſcipi ent/ ſꝫ ad ſua deſideria coaceruabūt ſibi ma giſtros pruriētes auribꝰ. et a ꝟitate qͥdē au ditū auertēt/ ⁊ ad fabulas ꝯuertent̉. Fabu le ⁊ nō ſane doctrine qͥdem ſunt/ q̄ in ꝑſuaſi bilibꝰ humane ſapiētie v̓bis/ vl̓ in ſublimi tate ẜmonū/ aut ẜm zelum et ꝯtentiōeꝫ aut inanem gl̓iam nō in reuelatōe ſpūſſctī ſed ẜm traditōem hominū cōſiſtunt. A quibuſ quattuor nos cautos reddit. vt nō circūfe ramini inqͥt omni vento doctrine et neqͥci hoīm in aſtutia et circūuentōe errorū ¶ Pr ter hec ſunt alia ſigna. vicꝫ receſſus iuſticie. Hec fuit cauſa deſtructōis rhomanoꝝ. ꝓ ut deducit Aug. li. d̓ ciuitate dei. Deſtructō ſtudiorū quā comitat̉ penuria ſapientuꝫ. et hanc ſequebat̉ deſtructio grecorū. Prelatio puerorū ac ignorantiū ac prauorū. ⁊ hec e rit deſtructio latinorū. ¶ Plura alia ſūt ſcri pta in ꝓphetis de deiectōne ſacerdotal̓ ho noris. ex qͥbus et p̄dictis ſapiēs poteſt con cludere ruinā tēporaliū eccleſie de ꝓpinqͦ ī minere Et forſan iuxta illd̓ Eſa. xxx. Subi to dū nō ſperat̉ veniet cōtritio. Quia Pro uerb̓.i. ſcribit̉. Deſpexiſtis omne ꝯſiliū me um/ ⁊ om̄es increpatōes meas neglexiſtis Ego aūt in interitu vr̄o ridebo/ cū irruerit ſuꝑ vos repētina calamitas/ qn̄ veniet ſuꝑ vos tribulatio ⁊ anguſtia. Nec debemꝰ re putare hͦ impoſſibile. qꝛ nr̄is tēporibꝰ vidi mus aliqua q̄ nuꝑ erāt incredibilia. Et ti mendū eſt maiora eē ī poſterioribꝰ. Immo veriſil̓e puto ꝙ a multis annis nō fuerunt tot maliuoli/ tanti corde rebelles ⁊ aīo accē ſi ꝯtra eccl̓iam ſicut his diebꝰ. Uidet̉ enim ꝙ dn̄s conuertit cor eorū vt odirent popu lum eius/ et dolos facerent in ſeruos eius. ſcꝫ in ſacerdotes. pſal. ciiij. Quos in longū compeſcere nequaqͣꝫ valebimus. niſi ſigniſ virtutū manifeſtis ad beniuolentiam eos inclinauerimus. Nec multum proderit vel virorum eccleſiaſticorū forſan ad modicū durabit vnio niſi ceſſent p̄miſſa ſigna. q̄ etiā fuerunt cauſa ſciſmatꝭ. ⁊ ſequatur notabilis ⁊ magna morū refor matio. ¶ Ad hoc enī Re. pa. ⁊ dn̄i deus om nipotens/ miro qͦdam modo cūctis prius ineſtimabili vos diuerſos quin ⁊ aduerſos tāta multitudīe in vnū ꝯgregauit. Ad vos totus mūdus tanqͣꝫ ad ſignū ducēs naufra gantes ad portū/ reſpicit hoc ip̄a eccl̓ia ine narrabilibꝰ lachrymis ⁊ gemitibꝰ a qͦlibet veſtꝝ q̄rendo reqͥrit. Iob. xxix. Quis mihi tribuat vt ſim ſicut fui in diebꝰ adoleſcentie mee/ qn̄ omnipotēs erat mecū. Tūc em̄ om nipotēs erat ſecū/ qꝛ in priſcis patribꝰ nul lū apparuit ꝯͣdictionis ſignū. ¶ Preſtolaỉ etiā dies adoleſcentie ſue vt moribus ⁊ do ctrinis ſanctoꝝ patꝝ decorata poſſit(vt ait btūs Auguſtinus in ſermone ſuꝑ cantica) exēplo v̓ginis credēdo verbū diuinū con ciꝑe ⁊ p̄dicādo parere. rebelles qͦꝫ ⁊ ꝯͣdicen tes vigore ſue adoleſcētie in ruinā detrude re. Hoc ſignificauit virga aarō qn̄ dn̄s p̄c pit Moyſi. Numeri. xvij. Defer inqͥt v̓gā Aarō in tabernaculū. vt ſeruet̉ in ſignū re belliū filioꝝ iſrael. Uirga aarō florida ⁊ fru ctifera/ qͣꝫuis non ſarculo culta nec humefa cta virginē ꝯcipientē ⁊ parientē qͣꝫuis virū nō cognoſcētē ſignat q̄ poſita erat in ſignū rebelliū.i. contradicentiū ⁊ ruinā. Et hoc ꝓ pheta nūcianit domui Dauid. vbi thema. Nunqͥd paꝝ vobis ē moleſtos eſſe hoībꝰ.i. ꝯͣdicētes. qꝛ moleſti eſtis ⁊ deo meor ꝓpter hoc dabit dn̄s ip̄e vobis ſignū. Finit. SSequit̉ declaratio Icōpēdioſa defectuū viroꝝ eccl̓iaſticoꝝ. CT Orte dicit̉ mihi. eccl̓ia funda ta eſt ſupra firmā petrā/ flaue rūt venti inundauerūt flumi na. nō ē paſſa ruinā. quō tu di cis reformatōne indiget? Aut dic in qͥbꝰ. Sꝫ ſi in nullis eius ꝑtibꝰ ethro geneis.i. in eius ſtatibꝰ/ vel in nullis ꝑtibus materialibꝰ ſiue fluētibꝰ.i. ſingularibꝰ ſuꝑ poſitis hodie correctōe ⁊ emēdatōne eccl̓ia indiget/ q̄ſo vbi ſunt tūc p̄cedentiū patrum ſancte ⁊ rōnabiles ꝯſtitutōes innūere in eo rū ꝯcilijs vel epl̓is papalibꝰ tradite? qͣꝝ ob ſeruātia nūc oblita nedū expediuit olim ſꝫ ⁊ magis mō fidelibꝰ ſaluberrima eēt ⁊ opor tuna. Et vt de pluribꝰ taceā ⁊ grādioribus l ¶ Primo vbi eſt ꝙ ep̄us bonus ⁊ ꝓbatus oꝑe ⁊ doctrina eligat̉ nō puer nō hō carna lis/ ſpūaliū ignarus. ij. ¶ Ubi ē ꝙ cleri ci in duabꝰ ciuitatibꝰ/ ⁊ eccl̓ijs p̄bēdas vel p̄latōes nō habeāt. iij. ¶ Ubi ꝙ ꝓ ſepul tura/ ꝯfeſſione ordinatōe/ ꝓmotōe nullo p̄ textu vbicūqꝫ aliqͥd exigat̉ aut det̉. iiij. Ꝙ nullus pͥncipū laicoꝝ capellanū habe at niſi ab ep̄o datū in caſu ab ep̄o deponen dū vel corrigendū. v. ¶ Ꝙ nullus ep̄s aut ſacerdos mūeribꝰ p̄cibꝰ ac fauoribꝰ ꝑſo naꝝ acceptōibꝰ ꝓmoueat̉. vi. ¶ Ubi ē ꝙ ep̄i extra dyoceſim nō morent̉. vij. ¶ Q nō plures qͣꝫ ſufficiāt ordinēt̉. viij. ¶ Ꝙ ep̄i ⁊ ſacerdotes ſpectaculis ⁊ ludis nō int̓ ſint nec delectent̉. ix. ¶ Ꝙ ſacerdotes ni hil fenoris/ aut ruſtici mīſterij exerceāt. nec mercatores venatores aut negociatores fi ant. x. ¶ Ꝙ negocia cauſaꝝ feſtiuis die bus ⁊ in eccl̓ijs nō tractent̉. xi. ¶ Ubi ē hodie ne rectores eccl̓aꝝ in ſuis ſtrēnui ſint rebꝰ/ ⁊ in eccl̓aſticis remiſſi. aut plus ꝓpria qͣꝫ eccl̓iaſtica iura ꝓcurēt. xij. ¶ Ꝙ nō li ceat dn̄is ⁊ p̄latis obſeruatōibꝰ ſuꝑſticioſis gentiliū attendere. nec diuinos ꝯſulere aut ſtellaꝝ curſus reſpicere in agēdis. xiij. ¶ Ubi ſunt ſynodi ꝓuīciales ẜm patꝝ ꝯſtitu tiones ſel̓ vel bis in āno celebrāde. xiiij. Ubi ꝙ nō licet quēcūqꝫ clericū vel ep̄m die dn̄ico abſentē eſſe/ ſꝫ miſſaꝝ ſolēnijs int̓eſſe ieiunū. xv. ¶ Ꝙ clerici ad matutinū ſeu veſꝑtinū officia nō veniētes deponant̉ niſi ep̄o vel decano ſatiſfaciāt. xvi. ¶ Ꝙ nō liceat clericis an̄ terciā horā prādere. ¶ xvij Ꝙ nullus ſacerdotū a qͥnqͣgeſima vſqꝫ pa ſcha carnes comedat. xviij. ¶ Ꝙ ſacer dotes aduentū chriſti ieiunēt. xix. ¶ Q clerici a ſubiectōne nō ceſſent. xx. ¶ Ubi eſt hodie ne quicqͣꝫ ꝓ gradibꝰ ꝓ dignitati bus/ pro diuinis ſacramētis accipiat̉ xxi. Ne p̄lati monaſterijs vl̓ eccleſijs cōſan guineos ſuos vel eis fauētes p̄ficiāt xxij ¶ Ꝙ non ordinent̉ qui pſalmorū cantico rū ſeu hymnoruꝫ ignari ſunt. xxiij. ¶ Qꝫ ſcripturis diuinis ſtudeāt ep̄i ⁊ ſacerdotes maxime monachi et religioſi. ſciētijs litigi oſis et practicis omiſſis xxiiij. ¶ Ubi ꝙ opp̄ſſores paupeꝝ potētes ⁊ tyrannos epi ſcopi arguant et corripiāt xxv. ¶ Ubi ꝙ per annos ſingulos epiſcopi parochias ſu as circūeant cum effectu. xxvi. ¶ Ut ad mēſam epiſcopi ſcripture diuine legant̉. xxvij ¶ Ꝙ epiſcopus angarias ⁊ impoſi tiones vel huiuſmodi grauamina ſubiectꝭ Declaratio defectuū nō imponat xxviij ¶ Ꝙ clericus ſcurril̓ ⁊ verbis turpibꝰ plenus ab officio retrahat̉ .xxix. ¶ Ubi eſt nūc clericorū ſingularis de cor cōtinētie/ in geſtu/ in veſtitu/ victu et ri ſu. xxx. ¶ Ubi ne clerici comā barbā ve nutriāt. aut calciamēta et veſtimēta alit̓ qͣꝫ religiōem deceret habeāt. xxxi. ¶ Ubi ꝙ ſtipendia clericorū iuxta merita diſtribuan tur ꝑſonarū xxxij. ¶ Ꝙ clerici nuptialia vitēt cōuiuia. xxxiij. ¶ Ꝙ clerici tab̓nas nō ingrediant̉/ nec in eis dominet̉ crapula ⁊ ebrietas. xxxiiij. ¶ Ubi eſt illud carta ginēſis cōcilij qͣrti vt epiſcopus vilē ſuppel iectilē ⁊ mēſam ac victū pauperuꝫ habeat. ⁊ dignitatis ſue auctoritatē fide et vite me ritis querat. xxxv. ¶ Ꝙ epiſcopꝰ pro re bus trāſitorijs nō leuiter litigetᵐ xxxvi. ¶ Ꝙ epiſcopus de loco ignobili ad nobilem per ambitōneꝫ aūt auariciā nō tranſeat. xxxvij. ¶ Ꝙ ſtudendū eſt clericis vt diſſi dentes fratres magis ad pacē qͣꝫ ad iudiciū cohortent̉. xxxviij. ¶ Ꝙ clerici ꝑ plateaſ ⁊ fora diſcurrere nō debent. xxxix. ¶ Q clericus quēlibet verbo erudiat. et ne pau peres grauent̉(vt paulus) artificio victum querat. xl. ¶ Ꝙ clericꝰ artificio vl̓ agri cultura ſibi victū abſqꝫ ſui officij detrimen to p̄paret. xli. ¶ Ubi eſt ꝙ clerici in aliēa ciuitate ſine cauſa legitima nō morentur ex tra p̄bendas vel eccl̓ias ſuas. xlij. ¶ Ꝙ ab his qͥ ſacramētis diuīs inſeruiūt ſingu laris caſtitas cuſtodiat̉. xliij. ¶ Ꝙ cleri ci actus ſeculariū vel ꝓcuratōnes nō ſuſci piant. xliiij. ¶ Ꝙ laici clericos actores vel rectores ſibi nō ꝯſtituāt. xlv. ¶ Ubi eſt hodie illud Calcedonen̄. ꝯcilij. monachi tantūmodo intenti ſint ieiunijs ⁊ orōnibꝰ/ in locis vbi renūciauerint ſeculo nec eccle ſiaſticis vel ſecularibꝰ negocijs ꝓpria mōa ſteria deſerēdo inſiſtāt. Et maxime qͥd opuſ eſt monachos euocari/ cū infiniti ſeculares hodie ſtudeāt in facultatibus litiū iuris ſcꝫ ⁊ legum. xlvi. ¶ Ubi eſt ꝙ nō liceat ep̄o a ſua eccl̓ia plus tribus hebdomadis abe ſe. xlvij. ¶ Ubi ꝙ clerici alleatores vena tores ⁊c̄. cōmunione pͥuent̉. xlviij. ¶ C officia eccl̓iaſtica pecunia nō obtineant̉ nihil ꝓ ordinatōe vel pallio vel paſtillo det̉ aut accipiat̉. ca. v. epl̓e tercie Grego. pape. Nunqͥd vult modo verbū illud eſſe verum ſcꝫ beati Hieronymi(qd̓ qui clericoꝝ audi erit ambe eius aures tinniāt) Ueteres inqͥt ſerūtans ſcripturas inuenire nō poſſuꝫ ſcidiſſe eccl̓iaꝫ ⁊ de domo dei ppl̓os ſeduxiſſe p̄ter eos qͥ ſacerdotes a deo poſiti fuerant ⁊ ꝓph̓e. Et Criẜ. ſuꝑ illud Math̓. xxi. Et in trauit ieſus templū/ ſicut dixit de tēplo om ne bonū egredit̉/ ita ⁊ de tēplo oē malū ꝓce dit. Si em̄ ſacerdotiū integrū fuerit tota eo cleſia floret. Si aūt corruptū fuerit omniū fides ⁊ virtus marcida ē/ ſicut cū videris ar borem pallētibꝰ folijs intelligis qꝛ vicium habet in radice. ſic cū videris ppl̓m indiſci plinatū ſine dubio cognoſce/ qꝛ ſacerdotiū eius nō eſt ſanū. Ubi eſt forte ꝓpter hoc de uotio ⁊ obediētia inferioꝝ/ defenſio militū/ pax pͥncipū xp̄ianoꝝ? ad finē vt inter ſe cō cordes impugnēt ſciſmaticos ⁊ infideles/ recuꝑando regiones qͣs iā xp̄ianis abſtule runt ⁊ ꝑuerterūt. ¶ Sꝫ nunqͥd hodie omēs ſacerdotes dn̄i ⁊ p̄lati in antedictis ⁊ poſt dicēdis culpabiles ſunt malis? Abſit. Reli quit em̄ dn̄s ſibi in iſrael ſeptē milia viroꝝ/ quoꝝ genua nō ſunt curuata ante baal. iij. Regū. xix. ca. ⁊c̄. xlix. ¶ Iteꝝ ad qͥd expe dit aut qͥd vtilitatis eccl̓ie ꝯfert tā magnifi ca pͥncipū gl̓ia ⁊ tā ſuꝑflua p̄latoꝝ ⁊ cardi naliū pōpa/ vt qͣſi ſe homīes eſſe neſcire faci ant. Et qͥ vtiqꝫ abomīatio ꝙ vnus tenet du cēta/ alter trecēta bn̄ficia eccl̓iaſtica. Nōne inde cultus diuinus diminuit̉ eccl̓e depau perant̉/ valētibꝰ viris ⁊ doctoribꝰ pͥuantur. fidelibꝰ mala exēpla dant̉. l. ¶ Quidſibi voluit ꝙ cardinales ſolū de vna natiōe/ vel qͣſi de vna patria fiebāt. inter qͦs de ſingulis vel notabilibꝰ linguis aliqͥ eſſe deberēt. nun quid apud xp̄m eſt differētia greci ⁊ latini ⁊ almani/ hiſpani ⁊ hungari ⁊c̄. li. ¶ Quid ē ꝙ hodie vnꝰ vtinā mediocrit̓ doctꝰ/ tenet qͣttuor qͥnqꝫ vl̓ ſex vl̓ octo bn̄ficia/ qͦꝝ vno nō ē dignꝰ/ quibꝰ octo ſuſtētari poſſent/ do ctrinis/ orōibꝰ. ⁊ diuīs laudibꝰ inſiſtentes. Attendite an potiꝰ hodie equi/ canes/ aues et ſuꝑflua eccl̓iaſticorū familia patrimoniū eccleſie ꝯmedere debeāt qͣꝫ pauꝑes xp̄i? vel qͣꝫ ad diuini cultus ampliatōem et pro infi deliū conuerſione aut in hmōi pietatꝭ ope ribꝰ modis cōgruis expendēdū ſit. lij. Quot hodie loca diuini cultus vt monaſte ria et venerabiliū martyrum eccleſie/ rome ⁊ alibi/ ob p̄dicta et ex p̄latorū incuria deſer te ſunt et deſtructe. liij. ¶ Iudicate etiaꝫ ſi iuſtū qn̄qꝫ ſit vl̓ exactōes ab ep̄is clerico īponi vt collectoribꝰ ſoluat̉ liiij. ¶ Quid ē etiā ꝙ hodie oēs mediū chriſtianitatꝭ pin guibꝰ abūdās bn̄ficijs tanqͣꝫ cētrū quietis virorum eccleſiaſticorū ambiūt derelictis partibꝰ eccl̓ie in circūitu vbi impij ambulāt inuiſitatꝭ ⁊ a doctoribꝰ immittēdis et ꝓmouēdis vacuis ⁊ īcultis Ubi fides ē debilis. v̓tus imꝑfecta. ſciſma tici abūdant. infideleſ impugnāt. vtiqꝫ opꝰ eſſet in lege xp̄i exꝑitioribꝰ p̄latis et doctori bus ingriſ atqꝫ ꝓbiori ⁊ abūdātiori milita ri ptāte. lv. ¶ Quid ē ꝙ gladiꝰ eccl̓ie.ſ. ex cōicatio in ſui ꝯtēptū mō tā leuit extrahit̉ ⁊ ꝓ modicare. vt ꝓ debitis vel hmōi tā cru delit̓ in pauꝑes extendit̉. lvi. ¶ Quid ē ꝙ vna cā ſuꝑ modicare durat tā ml̓tꝭ āniſ qrelitiū ꝓlixitas paupeꝝ ſpoliatrix/ ꝯueniē ti mō nō reſcindit̉. lvij. ¶ Quare cōuer ſis iudeis de eoꝝ bonis miẜicor diter non dat̉ vite neceſſitas potiꝰ qͣꝫ egeſta te cōpulſi apoſtatēt ⁊ xp̄ianos impietatis arguant. lviij. ¶ Etiā qͣre nō ordinat̉ iudeos int̓ xp̄i anos morari nō debere niſi vel xp̄ianis ſer uiēdo vel agros colēdo. vel in mechanicis laborādo acqͥrāt victū ſuū. ⁊ nō vſurando eis ī pctm̄ ⁊ xp̄ianis ī ſpoliū lix. ¶ Quid etiā ſibi vult ꝙ qͣrūdā eccl̓aſticaꝝ cathedra liū cāonici calceiſ roſtrati/ veſtibꝰ accurtati abiecto hītu clericali/ ⁊ aſſumpto militari/ ī armis ⁊ haſtiludijs ſe exercēt. Ep̄iqꝫ cappa ſuꝑpellicio/ libroqꝫ depoſitis arma ſumūt in cāpis armati pugnat vt pͥncipes ſecula res. lx. ¶ Quid ē ꝙ nōnulli p̄lati iuriſdi ctionē ſpūalē ⁊ tꝑalē qͥbuſdā potētibꝰ tyrā nis ⁊ auaris ꝓ certa ſūma locāt in gͣuamen eccl̓ie/ ſubuerſionē iuſticie ⁊ opp̄ſſionē pau peꝝ. lxi. ¶ Quid ē ꝙ hodie ep̄i/ abbates/ moachi ſūt plꝰ officiales fiſci qͣꝫ xp̄i. totis ni ſibꝰ militātes mūdo. in curijs pͥncipū ⁊ ſe culariū iudicioꝝ ſeu ꝑlamētoꝝᵐ lxij. ¶ Ec ce qͥd ſibi vult etiā ꝙ mō potius oēs ep̄i p̄ lati et parochiales ſacerdoteſ ꝑ papā ꝯſtitu unt̉/ qͣꝫ eligant̉ ꝑſone note ⁊ aptiores de pa tria. vt nō p̄ferant̉ eccleſijs hoīes extranei moribꝰ ⁊ linguis ⁊ ꝯſuetudībus. lxiij. Quid ē ꝙ hodie potētū ⁊ nobiliū pueri ec cleſiaſticis dignitatibꝰ p̄ferunt̉/ ⁊ clerici fa moſi ī vita ⁊ doctrīa eis ſubijciunt̉. lxiiij ¶ Quid ē ꝙ nūc ſpūaliū penitꝰ ignaris qͥ a puero md̓ane ⁊ litigioſe ſciētie vt legū qͣrū ſtudiū ſacerdotibꝰ ē ꝓhibitū vacauerūt. re gimē eccl̓ie potius cōmittit̉. Nūqͥd eccl̓a ꝑ mundū gubernāda ē ⁊ nō potius ꝯͣ moreꝫ mūdi/ eo ꝙ ſcriptū ē. nolite ꝯformari huic ſe culo/ ⁊ cetera multa. lxv. ¶ Rurſus ocu los aꝑite ⁊ inqͥrite ſi qͣ hodie clauſtra moni aliū facta ſunt/ qͣſi ꝓſtibula meretricuꝫ. Si que ꝯſecrata canonicoꝝ monaſteria fiant qͣ ſi fora ⁊ diuerſoria. Si q̄ cathedrales eccl̓e facte ſunt ſicut ſpelūce raptoꝝ ⁊ latronū. lxvi. ¶ Scrutemini ſi alicubi ſacerdotes ī conſuetudinē duxerūt ſub p̄textu ancillarū habere ꝯcubinas. lxvij. ¶ Iudicate ſi tā ta imaginuꝫ ⁊ picturaꝝ in eccl̓ijs varietas expediat. ⁊ an plures ſimplices nōnunqͣꝫ ad idolatriā ꝑuertāt. lxviij. ¶ Uidete ſi tan ta religionū numeroſitas ⁊ varietas ꝯueni at. lxix. ¶ Examinate ſi religiōes milita res faciūt debitū/ habeāt ī honore ſacerdo tiū. ẜuēt mores. fidē. regulas ⁊ canōes pa trū. lxx. ¶ Diſcutite ſi expediat qͦrūdam tā larga exēptio ⁊ pͥuilegiatio atqꝫ ordīario rū coertōe ſit ꝯmoda ſubductio. lxxi. ¶ Si ꝯueniat Urbanū qͥntū brigidā de ſue tia ducē britānie/ Rarolū nō obſtāte nimi ſctōrū multitudine canonizari lxxii S deceat qͦrūdā nouoꝝ ſctōrū feſta ſolēniꝰ ꝑa gi qͣꝫ p̄cipuoꝝ apl̓oꝝ. lxxiij. ¶ Si iuſtuꝫ ſit priores ſctōrū ſolēnes eccl̓ias deſeri ⁊ de ſtrui/ redditibꝰ a collectoribꝰ vl̓ cardinalibꝰ leuatis. ⁊ qn̄qꝫ poſt ad eoꝝ mēoriā vel qua ſi gl̓iaꝫ/ capellulas nouas edificari lxxiiij ¶ Rurſum penſate ſi equū eſt fatuos p̄eſſe. ⁊ ſapientes ſubeſſe. iuuenes dn̄ari. ſenes fa mulari. ignaros ardua diſcutere. ſciētes loqͦ nō audiri. equoꝝ famulos in ꝓmotōnibꝰ p̄ poni/ eloquiorū dei diſcipulos poſtponi. lxxv. ¶ Perqͥrite ſi q̄ ſcripture apocrife aut hymni/ aut orōnes ſucceſſu tꝑis ſtudio vel ignorātia in detrimētū fidei ītroducte ſint. Et corrigite opinionū diſcordias. vtpote d̓ ꝯceptōe v̓gīs gl̓ioſe ⁊ ꝯſil̓iuꝫ. ¶ Sedate ini O quas leges. ꝯſuetudīes pͣuas emēdate. Nō ne in Saxonia reꝑiunt̉ īiuſte leges a theo logis īpugnate. Et q̄ xp̄ianoruꝫ ꝯſuetudo dānabilior eſſe p̄t ea qͣ iā clerici ⁊ laici ⁊ prin cipes vbiqꝫ inſaniūt ſanctiſſimam natalis noctem celebrātes ludo taxillorū/ non con templatōne celeſtiū myſteriorū. Nonne in liuonia conſuetudo inoleuit/ vt nulli ruſti corū ſacramentū euchariſtie det̉. Nōne ibi dem reꝑitur ꝙ vir duas vxores viuas ha beat ⁊ mulier plures maritos? Quid plura? Ab ep̄is ad conciliū generale venientibus de qualibet ꝓuincia/ de omnibus inquirite abuſiuis cōſuetudinibus/ ⁊ ꝑnicioſis riti bus quacūqꝫ occaſiōe in eccleſijs et homi nū ſtatibꝰ regionū diuerſaꝝ introductꝭ vt ſuꝑ deuiationibꝰ p̄miſſis et conſil̓ibꝰ/ om̄s eccl̓ie ſtatus/ vel in generali ꝯcilio reforme Tractatus tis. aut in ꝯcilijs ꝓuincialibꝰ reformari mā detis/ vt de auctoritate veſtra reꝑaret̉ eccl̓a ⁊ purget̉ domus dei ab immūdicijs vicijs ⁊ erroribꝰ vniuerſis. Hoc aūt vt diligēter fi eret/ ſancti pͥores patres ordinauerūt. ⁊ or dinatōes eoꝝ poſteriores ſꝑ in ꝯcilijs ꝯfir mauerūt. vt.ſ. bis in anno in qualibet ꝓuin cia celebrāda eſſet ſynodus. Unde in cano nibꝰ Terracon̄. ꝯcilij. c. viij. ita dicit̉. Pro pter eccl̓iaſticas cauſas ⁊ altercationū ſolu tiones placuit ꝑ ſingulas ꝓuincias bis in anno ꝯcilia fieri/ conuocāte metropolitano oēs ep̄os ꝓuinciales ita vt ad cōciliū ꝓce dant oēs p̄ſbyteri vel dyacones/ vel hī qͥ le ſos ſe exiſtimat vt in ꝯcilio cauſe examinate ad iuſtū iudiciū ꝑducantur. Hec ibi. Se cūdūqꝫ capl̓m Carthaginē. ꝯcilij tercij di cit ſil̓r. Placuit vt ꝓpter cauſas eccleſiaſti cas q̄ ad ꝓuincie plebē ſepe inuēte ſunt/ ſin gulis annis ꝯciliū ꝓuinciale ꝯuocet̉. Rur ſus capl̓m ſeptimū Toletani ꝯcilij ſexti/ qͣꝫ uis inqͥt pͥora nequaqͣꝫ ſiluerūt de tanto fa cinore ꝯcilia/ rō dictabat vt ea q̄ frequēti p̄ uaricatōe iterant̉/ frequenti ſnīa ꝯdemnēt̉. qͣꝫuis vt ſcribit̉ in eodē ꝯcilio/ ſepe pullulā tia pͣuitatis germina. ſanctoꝝ ſepiſſime pa truꝫ iuſta nouerimus ſeueritate dānata. tn̄ qꝛ crebris ꝯſpiciunt̉ denuo vigere radicibꝰ iuſticie acrioris vigore/ radicitus ea āputa ri ſancimus. Ceteꝝ capl̓m terciū qͣrti ꝯcilij Toletani ita loquit̉. Nulla pene diſcipline mores ab eccl̓a xp̄i magis expellit qͣꝫ negli gentia ſacerdotū qui ꝯtēptis canonibꝰ ad corrigēdos eccl̓iaſticos mores ſynodos fa cere negligūt. Ob hoc a nobis diffinitū eſt/ vt qꝛ iuxta antiquoꝝ patꝝ decreta/ bis ī an no difficultas tꝑis fieri ꝯciliū nō ſinit ſal tem ſemel a vobis celebret̉. Ita tn̄ vt ſi fidei cauſa eſt/ aut q̄libet alia eccl̓ie cōmunis ge neralis totius Hyſpanie ⁊ gallie ſynodus ꝯuocet̉. Si ꝟ̓o nec de eccl̓ie cōmuni vtili tate tractabit̉/ ſpāle erit ꝯciliū ꝓut vniuſcu iuſqꝫ ꝓuincie metropolitanus elegerit per agendū. Hec ibi. ¶ Ex qͥbus oībꝰ arguit̉ a ſil̓i/ ꝙ etiā ꝓpter defectū ꝯcilioꝝ generaliuꝫ totius eccl̓ie q̄ ſola audet intrepide corrige re oēs ea mala q̄ vniuerſalē tangūt eccl̓iam manētia diu incorrecta creſcūt/ ⁊ inuēta ſūt de malo in peius donec tandē iniqͣ ſub ficti on ꝯſuetudinis reputēt̉ licita. ¶ His itaqꝫ ꝑactis vt in illo ſit noſtꝝ explicuiſſe a qͦ no bis fuit inchoaſſe. inuiſibil̓ oīm creatoris pͥncipis pacis īploro opēſuffragijs/ vt me is verborū energia tenuibꝰ hortamētꝭ vim tribuat effectꝰ ꝑoptatā/ fragilitatēqꝫ hūanā veritatis illuſtret fulgoribꝰ/ vt intētōi pieta tis ſe nō opponat ꝑtinacē/ ne diuīe ſeuerita tis vltio poſtmodū corripiat ꝯͣdictores ⁊ n̄ vt recto rōis libramīe amplectētes viā ꝯſi lij pacis miẜicordia ꝓfluēs/ pax ꝑpetua et gl̓ia ſuſcipiat ſempiterna Clemens vrbano litē qꝛ mouerat ergo Explicit errantē codex vaſurus in orbem Conſilij placeat nominet̉ epiſtola pacis Si facit anterior torpor vel deuius error Ut taceāt lingue/ mundū tranſite libelle Sciſma necat tale pote ꝯciliū generale Nō defers merces/ ſꝫ veri portitor es tu Et ſi diſpliceas veri qꝛ nūcius/ exquo Aſſem vix valet eſſe tuū/ qͥd ſi laceraris. Finit epl̓a pacis. De eodem ſciſmate alius tractatus eiuſdem. N inqͥſitōe veritatis tāgentis ꝑ ꝓximū ſciſma ⁊ ſtatū eius/ oꝑ tet nō eſſe monoculū ſic ꝙ tm̄ vno oculo ad rē ip̄aꝫ attenda mus/ qd̓ fit dū illa tm̄mō q̄ ꝓ ꝑte nr̄a faciūt aſpicimꝰ ⁊ aduerſus rōnes vi dere negligimꝰ. Et qꝛ ml̓ti vt ſuppono offe rēt ocul̓ videre volētiū rōnes q̄ faciūt ꝓ ſua opinione in materia q̄ nūc vētilat̉.ſ. de ſub tractōe obediētie a dn̄o nr̄o ī toto vl̓ in ꝑte. decreui q̄dā ſil̓r ī aſpectu adducere/ ī oppo ſitū faciētia. ¶ Prīo notet̉ q̄ ⁊ qͣlis ꝑſona et cuiꝰ fama ⁊ ſtatꝰ nūc tractat̉/ ⁊ qͥbꝰ pͥuilegijs qͣ dignitate ⁊ ſuꝑioritate dotatꝰ ē. Idcirco ſūme cauēdū ē ne qͥd temere aūt incōſidera te aut p̄cipitant̓ fiat. ¶ Scd̓o notet̉ ꝙ obtu lit ſꝑ ⁊ publice in pͥmo ꝯſiſtorio/ ꝙ videlicꝫ hēbat ꝓmptitudinē animi ad mortē ꝓ oui bus ſuſtinendā/ an̄qͣꝫ nō fiet vnio eccleſie. ¶ Tercio notet̉ ꝙ ceſſio ſua ſi nūc fieret nō eſſet ꝯueniēs ſꝫ peſſima niſi pͥus ab aduer ſa ꝑte alia ſentiremus. Et ita non dꝫ accuſa ri de ꝑiurio ſi nō ceſſerit vl̓ cedat pn̄tialiter. Si dicat̉ ꝙ nec hͦ petit̉ ſed ꝙ reddat ſe vo luntariū et ꝓmptū ad ceſſionē. ¶ Prīo vi deat̉ ſi iuramentū hoc importat qd̓ vocali ter nūc iſtud offerat. ¶ Secundo aduertat̉ ſi illa oblatio d̓ promptitudine ad mortem ſatis hoc importat ꝙ etiā paratꝰ eſt cedere De ſciſmate anteqͣꝫ nō fieret pax. ¶ Tercio videat̉ ſi poſ ſit hr̄e colorē ſufficientē ad excuſatōeꝫ ſuaꝫ. ꝙ vocalit̓ ꝓ nūc nō offert ceſſiōem anteqͣꝫ ſciat̉ voluntas eoꝝ de aduerſa ꝑte. quia eſti mat forſan ⁊ nō ſine apparētia/ ꝙ aduerſarij magis fortificarent̉ vl̓ indurarēt̉. Et dice rēt interp̄tātes iſtā oblatōem in malū ꝙ dif fidit de iure ſuo ⁊ hͦ nō ſine colore. ¶ Quar to prīcipaliter notet̉ ꝙ ꝑ bullā in rn̄ſiōe ter cia offert ſimplicit̓ et abſolute ꝙ vult tenere iuramētū ī forma. ¶ Quō igit̉ poterit argui de piurio? Si dicat̉ ꝙ intelligit alit̓ iuram̄ tū qͣꝫ cardinales ⁊ alij/ nō obſtat. qꝛ nōdū vi dimus nec venimꝰ ad hͦ ꝙ ceſſio debeat cō pleri quouſqꝫ viderimꝰ de rn̄ſionibꝰ aliorū alteriꝰ obediētie. Et ſi tūc papa velit ſubter fugere ⁊ gloſare. ⁊ ita pacē ꝑ hͦ impedire/ lo cū habebit interp̄tatio ⁊ ſue interptationis ſi mala ſit īpugnatio Quīto notet̉ ꝙ ꝑ nū ciū apl̓icū qͥ nouiſſime venit/ fecit ml̓ta o ferre dn̄o regi et alijs ſuꝑ declaratōe volūta tis ſue. et difficile eſſet iudicare eū niſi talia ſcirent̉/ q̄ tn̄ nō ē neceſſe reuelare vniuerſita ti vel oībꝰ/ p̄ſertim vbi negocia nō tractāt̉ ita ſecrete quin facil̓r ſciri poſſint. ¶ Sexto notet̉ ꝙ in qͣrta queſtiōe inter illa q̄ ponunt̉ ſupponit̉ ꝙ papa fuerit ꝓteſtatus de nō re cedendo a vijs ſuis. qd̓ multi oīno falſū eſti mant. īmo potiꝰ offert oēm viā rōnabilem ¶ Septimo notet̉ ꝙ via ceſſiōis ē inefficax ⁊ inſufficiēs ſi alij d̓ alia obediētia nolint il lam reciꝑe. Et ideo mirū videret̉ ꝙ ad talē viā q̄ exypotheſi poſſibili eſſꝫ inefficax/ ali F qͥs obligaret̉. ¶ Si dicat̉ ꝙ ſaltē papa tene tur ẜm ꝑꝑationē animi acceptare iſtā viaꝫ Non video qͣliter iſtud poſſit negari. qꝛ eti am tenet̉ acceptare iſto mō mortē. Sꝫ ꝙ n̄ habeat iſtā ꝓmptitudinē nō p̄t ſciri/ cū ſit ī mēte. Nec videt̉ ꝙ teneat̉ explicare voce vl̓ ſignis exterioribꝰ ꝓ nūc/ ꝓpt̓ aliqͣ tacta cir ca terciū notatū. qꝛ nec etiam hͦ iurauit. Et forte expediēs ē ſilere vſqꝫ ad tꝑs renūciati onis/ ꝓpt̓ ambitōes illorū qͥ tenderent ad papatū diuerſis vijs cautel̓ et modis. ⁊ poſ ſent īpedire factū totū. ¶ Octauo notet̉ ꝙ poſſibil̓ eſt alia via ꝯueniēs et bona ⁊ q̄ ab aduerſarijs forte acceptabit̉. et in hͦ caſu qui clarꝰ eſt papa ſufficiēter ſe abſoluet apd̓ de um et hoīes ſi illā viā acceptet ꝑ quam fiet pax. Nā ſuppoſito ꝙ ceſſio de ſe eſſꝫ viā me lior. tn̄ p̄t fieri ſufficiēs ꝑ accidēs. Itē nō ſꝑ meliꝰ bonū cadit ſub obligatōe qͥn ſuffici at minꝰ bonū acceptare. Duobꝰ enī ꝓpoſitꝭ bonis maiori ⁊ minori ſtat ꝙ ad nullū obli ger. Stat etiā ꝙ ad minꝰ obliger ⁊ non ad maiꝰ. ⁊ ſtat ꝙ ad vtrūqꝫ obliger ſub diſtīcti on. Et in caſu illo ē queſtio apd̓ doctores/ an tenear acceptare maiꝰ bonū. ⁊ nō eſt du bia illa q̄ſtio ſi maiꝰ bonū ſit mihi difficiliꝰ. ſed ſi ceteris paribꝰ ⁊ ſtāte eqͣ facilitate. In caſu iſto ſi dimittā maiꝰ bonū dicūt aliqͥ ꝙ pecco ꝓpt̓ ꝯtēptū. apud alios oppoſitū eſt multū ꝓbabile. Unde ꝓpter exꝑiendā lib̓ tatē mea vl̓ aliqd̓ tale/ poſſum vt videt̉/ li cite maiꝰ bonū deſerere minori acceptato. Tūc applicet̉ in caſu nr̄o ⁊ ꝯſtat ꝙ papa di cere poterit de iſta via ⁊ alia minus bona ꝙ cetera nō ſunt paria. ¶ Nono notet̉ ꝙ papa nō poteſt teneri ad ceſſiōeꝫ ſecluſo iuramen to/ niſi iſte tres cōditōes ponant̉. Primo ꝙ ꝑ ceſſionē habeat̉ vnio Scd̓o ꝙ aliter non poſſet hūanitus haberi. Tercio ꝙ malū il lud ꝓpt̓ qd̓ ſit ceſſio faciēda ſit mortiferum animabꝰ. ⁊ ꝙ ꝑ ceſſiōem nō augeat̉. Nūc be ne attēdamꝰ ſi rebꝰ adhuc ſtātibꝰ vt ſtāt p̄ ſertim apud aduerſarios nr̄os/ quoꝝ opini ones igͦramꝰ/ poſſꝫ dici apparēter aliquaꝫ triū conditionū deeſſe nūc ī ceſſiōe. ¶ Deci mo notet̉ ꝙ etiaꝫ de ꝑte nr̄a rex hiſpanie/ et rex arrogonū/ ⁊ p̄ẜtim eiꝰ ppl̓us nō ſt̓ ad huc determīati ad iſtā viā ceſſiōis. īmo di cūt multi vidiſſe multas lr̄as quibꝰ oppo ſitū clare ꝑpendit̉. Et iſtis ſic ꝑdurātibus cōſtat ꝙ ceſſio nō eſſet via totaliter ſufficiēſ. īmo multi formidant ne iā ſit formatꝰ vnꝰ rancor et quoddā ſeminariū diſcordie inter illos hiſpanos et arrogon̄. ex vna ꝑte ꝯtra gallicos/ ⁊ interp̄tant̉ ꝙ in odiū eorū volūt papā deponere qꝛ de patria. ¶ Undecīo no tet̉ qualiter ꝑ determinatōem iſtaꝝ q̄ſtionū ſi nunc fierēt poſſet poni ſciſma in fide inter vniuerſitatē Pariſien̄. et papā noſtrū et ſibi adherentes ex vna parte. Eūdē et alias vni uerſitates alteriꝰ obedientie. que ſunt emu le eius. et ī quibꝰ ſunt clerici ⁊ viget vniuer ſitas. ¶ Duodecimo notet̉ modus qui tene tur de ſcedulis et modo vocū ſeu opinionū vel d̓liberationū. qꝛ in illis q̄ fiunt ꝑ modū vniuerſitatis/ facultas theologie ad quam ſpectat principaliſſime illud negociū/ non habet niſi quartā vocē. et facultas medici ne tantā ¶ Terciodecimo notet̉ quō poteſt requiri ſalua ꝯſciētia ꝙ a papa qui nō eſt iu dicatus ſciſmaticꝰ/ aut hereticus poſſet re moueri obedientia circa ea que ad eū ſem per ſpectare ꝯfeſſa ſunt. Et aduertere debēt Tractatus Alius talia agentes ſuꝑ penis exp̄ſſis. ⁊ d̓ peccato ad deū. notat̉. q. iiij. noue. cū ibi allegatis. Si dicat̉ ꝙ papa on̄dit ſe ſciſmaticū hͦ nō eſt claꝝ ꝑ p̄cedētia. Itē nō ē tal̓ iudicatꝰ ab habētibꝰ ptātē. et nō eſt in ptāte libera cuiuſ libꝫ ſic iudicare de papa. ⁊ ab eiꝰ obediētia remouere aut ꝯtēnere ſentētias ſuas vel iu riſditōem diminuere. Et videat̉ ſi tales ſint ſuſpecti de ſciſmate ꝯtra papā. Itē notēt pͥn cipes qͥd tales facerēt ꝯͣ eos ſi īpune aude rent ⁊c̄. Et quā fidelitatē ẜuarēt. qꝛ ſic dice G re poſſent ꝙ eſſent tyrāni. ¶ Quartodecimo notetur ſi expediret ſimpl̓r eccl̓ie ꝙ p̄lati da rēt bn̄ficia. et ſi meliꝰ diſtribuerēt̉ attēto ſta tu eorū et familiariū ⁊c̄. Et an ſtudioſi vni uerſitatibꝰ haberēt bn̄ficia. Et an mali p̄lati fierēt peiores/ qꝛ magꝭ honorarēt̉/ ⁊ eiſ adu laret̉ in pctīs. ¶ Quintodecimo notet̉ ꝙ ſi expediat pͥncipes incitare ad remouenduꝫ vl̓ diminuēdū iuriſditōem vl̓ redditꝰ eccl̓ie ſiue ratōe ſiue alteriꝰ autoritate. ⁊ ſi bōa me lius diſtribuerēt̉ ⁊ ſi licite hͦ facerēt. Et ſi to tus clerus finalit̓ infra breue tꝑus ꝑderet̉ ⁊ affligeret̉/ maioribꝰ pͥmo deſtructꝭ ⁊ afflictꝭ ¶ Decimoſexto notet̉ circa iuramētū pape. Si factū an̄ papatū liget eū poſtqͣꝫ ē aſſum ptus. Itē ſi poſſet ſecū diſpēſare. Itē ſi iu dicet ꝙ v̓gat in detrimētū ſalutis ⁊ totiꝰ eo cleſie obẜuatio iuramēti. Itē ſi interp̄tatio ſpectet ad eū. Itē ſi magͣ ꝑs clericoꝝ ſpēal̓r doctorū vtriuſqꝫ iuris diuini et hūani ſit ſe cū. ꝙ obẜuatio illa iuramēti eſſꝫ in detrimē tū ſalutis ⁊c̄. An excuſet̉. Itē vt iā dictū eſt offert ꝙ vult obẜuare. Et ꝙ laboret̉ interiꝫ apud alios. Itē ſi habuerit cām male ſuſpi cādi in materia iſta/ ⁊ caute rn̄dēdi/ attenta variatōe circa eū ⁊ Clemētē ⁊ moribꝰ qͦrū dā cardinaliū. Et ꝙ ſibi negabat̉ modꝰ p̄ cticādi viā ceſſiōis. ¶ Decimoſeptimo note tur ꝙ in pͥma rn̄ſione ſua in qͣ aliqͥ dicūt eū reprobaſſe ſimpl̓r modū ceſſiōis nō p̄t hoc cxp̄ſſe haberi. qꝛ illud qd̓ ponit de ſcādale ⁊ ꝑnicie ⁊c̄. refert̉ ad modū exeq̄ndi illā viā ſi eſſet ineptꝰ. Et iō illū petebat modū exe q̄ndi. Et circa hͦ mirāt̉ aliqͥ quō hͦ ſibi po tuit rōnabilit̓ denegari/ cū maxime hͦ tāgat eū/ et ſit caput ⁊c̄. ¶ Decimooctauo notet̉ et aduertat vniuerſitas quō aliqͥ de ſuppoſitꝭ īprobāt ſimpl̓r et de plano vias qͣs ip̄a re putauit vtileſ bōas ⁊ ꝯueniētes. ⁊ ꝑ qͣꝝ quā libet poſſet hr̄i pax. et rōes ad hͦ dedit/ et ſe obtulit in lr̄is patētibꝰ quālibꝫ illaꝝ ꝯͣ quē libet ſuſtinere. Et videat̉ ſi circūſtantie ſic ſunt īmutate vl̓ ex ꝑſona vl̓ tꝑe/ ꝙ om̄s vie alie p̄ter ceſſiōem ſint facte inepte ⁊ inſuffici entes/ īmo ꝙ illaꝝ coloratores/ aut opina tores digni ſint punitōe vl̓ infamatōe. ⁊ p̄ ẜtim qꝛ ī īpugnatōe dictaꝝ viaꝝ aliaꝝ fiūt rōes ab aliqͥbꝰ qͥ ꝓ om̄i tꝑe militāt ꝯͣ eos. ſi qͥd v̓tutis habeat. ⁊ ſi ſit in honorē vniuerſi tatis ip̄a viderit. ¶ Decimonono notet̉ ſpe cialit̓ ꝓbatio cōcilij general̓. qd̓ tn̄ neceſſa rio fiēdū qͥdā bn̄ apparēter ꝑſuadebāt pro pter electōem noui pape. Et hec eſt radix in ſnīa breui. Quia magna ꝑs catholicorū eſt neutra/ ſic ꝙ credit ꝙ neuter ſit papa. aut in dubio ſuſpēſam ſe tenet. Iſti ꝟ̓o ꝯſeq̄nt̓ ha bēt credere aut dubitare de cardinalibꝰ vtri uſqꝫ ꝑtis. ꝙ nō poſſint etiā ſil̓r eligere nouū papā. qꝛ ſi neuter ſit papa maxima ꝑs eorū nec hꝫ nec hr̄e p̄t ptāteꝫ creādi nouū papā. nec alij qͥcūqꝫ a cardinalibꝰ niſi ꝑ ꝯciliū ge nerale. Suppoſito ꝙ oēs catholici ꝑticl̓a riter cōſentirēt in aliqͦs certos ꝓ eligēdo no uo papa. ſi nō fieret collegialiter nihil eſſet. Alioqͥn Urbanus intruſus habuiſſꝫ maxi mā apparētiā Si dicat̉ ꝙ cardīales ſoli an tiqͥ creabūt nouū. Primo dubiuꝫ eſt apud ml̓tos an ꝑdiderūt ptātē eligēdi. Itē ſi alij cardinales oēs ſūt veri cardīales. ſi antiqͥ n̄ habebūt niſi partiales voces. Alij eī habēt ptātē ī electōe pape ſic̄ ip̄i. Ideo nō eſſꝫ ẜm iſtā rōem plena pacificatio oīm ſine ꝯcilio generali. ¶ Uiceſimo notet̉. Si papa īcipi at ꝑſeqͥ alios/ qꝛ videt̉ int̓ cetera ꝙ illi qͥ ſūt ꝓ ſe ab eis ꝑſequūt̉/ ⁊ q̄dā talia. ⁊ vtat̉ excōi catōibꝰ vtꝝ ille erūt timēde vl̓ nō. Si rmo ueat bn̄ficia vtꝝ reꝑient̉ alij qͥ capiāt. Si il li excōicent̉ et nō curēt vtꝝ p̄ſumēdū ſit ſil̓e ꝙ alij nō curabūt ⁊ ꝙ debēt ꝯuiuere ⁊ cōi care cū eis ſic̄ ante. Et qd̓ erit remediū ī ce lebrare volēte ⁊ ī articl̓o mortꝭ an erit aliqͥs ſic negligēs ꝓpͥam ſalutē aut temerariꝰ ꝙ n̄ formidet ſnīaꝫ illiꝰ quē tenet aut tenere de bet papā. ſaltē qͥ nō eſt iudicatꝰ nō eſſe talis Et qd̓ erit etiā ī vita remediū vl̓ releuamē. Sequitur ite alius tractatus de eodem Reſuppoſito ꝙ papa poſſit fi H leri ſciſmaticꝰ ⁊ hereticus. Eo etiā ꝙ de his criminibꝰ poſſet accuſari ſi de his eſſꝫ vehemē ter infamatꝰ et ſuſpectꝰ. Quo rū vtrūqꝫ quidā negare voluerūt. ¶ Querit̉ vtrū rebꝰ ſtantibꝰ vt nūc turbate ſūt ī eccl̓ia De ſciſmate ſit expediēs accuſare iudicialiter dn̄m. Bn̄ dictū nouiſſime in papā electum ſuꝑ hmōi criminibꝰ hereſis ⁊ ſciſmatꝭ ¶ Prīo ꝙ ſic qꝛ nō debēt fideles ſe exponere diſcrimī. Amaſ em̄ ꝑiculū ꝑibit in illo inqͥt ſapiēs. Sꝫ obe dire homini ſciſmatico vel heretico vt vero pape eſſet diſcrimē pctī mortalis/ vt videt̉. Et nō obedire eidē ſi ſit verus papa ⁊ non ſciſmaticus eſt ſil̓r diſcrimē. ideo in caſu du bio ſicut ē mō apud multos dꝫ inqͥri ⁊ ſciri veritas. Et videt̉ fundari poſſe iſta rō in re gula mgr̄ali theologie ꝙ dubitans de aliqͦ actu an̄ ſit pctm̄ mortale/ ⁊ faciēs illū actuꝫ dꝫ eſſe certus ꝙ peccat mortalit̓. Cuius rō aſſignat̉ illa que dicta ē/ qꝛ exponit ſe diſcri mini. Ꝙ aūt nūc ſit dubiuꝫ apud multos an Bn̄dictus ſit ſciſmaticus et hereticus/ vel nō. patet ad oculū de multis qͥ ſibi obe diūt. ⁊ alij nō etiā de ſua ob ediētia. etiā d̓ eo dē regno/ īmo ⁊ in eadē vniuerſitate vel col legio. Tollendū eſt igit̉ illud dubiū a cordi bus hoīuꝫ/ ne obediēdo exponant ſe diſcri mini rōne dubitatōnis an̄dicte. Notet̉. xix. di. Anaſtaſius/ qͥ cōicauit fotino ⁊ archacio ¶ Scd̓o ſic. nō minus neceſſe ē vel expediēſ ſcire an ſubtractio ſit ꝯtinuanda/ qͣꝫ fuit ex pędiēs cognoſcere an eſſet faciēda/ ſꝫ expedi ens fuit ſcd̓m vt nūc ſupponit̉ igit̉ ⁊ pͥmū. An̄s ꝓ pͥma ꝑte fundatū videt̉ in ſufficiēti ſil̓itudine. Addito etiā ꝙ poſt ſubtractōem multa facta ſunt ⁊ aliqͣ oblata ꝑ bn̄dictū ꝓ pter q̄ multi varie ſentiūt de ſubtractōe ꝯti nuāda vel nō ꝯtinuāda. Dicentibꝰ alijs/ qꝛ Bn̄dictus ſatis offert ⁊ ceſſant cauſe ſubtra ctionis. Alijs in oppoſitū aſſerentibꝰ ꝙ nec ceſſant/ īmo nec ceſſare pn̄t vt vnqͣꝫ poſſit ī papatu ius hr̄e ꝓpterea neceſſaria eſt vt vi det̉ iuridica diſcuſſio. ¶ Tercio ſic. Chari tas obligat ⁊ mādat curare de ꝓximis ⁊ eo rū ſalute ⁊ reductōe ad cognitōꝫ veritatis. ſi ergo ſumus certi ſufficiēter ꝙ bn̄dicto nl̓ lo mō eſt obediendū ſub pena ſciſmatis/ qꝛ ſciſmaticus ē/ nos ex hͦ debemꝰ ꝓcurare ꝙ alia regna vel ſingularia ſuppoſita eidē nul latenus obediāt. ⁊ hͦ fieri non pōt abſqꝫ diſ cuſſione iuridica vt videt̉. Nā ſi nō vocarē tur alij ip̄i de facili ꝯtēnerēt qͥcqͥd ageremꝰ. Si aūt adhuc dubitamus redit argumen tū pͥmū ꝙ exponimus nos diſcrimini ꝯti nuādo ſubtractōeꝫ ab illo. Cui aūt ſit obe diendū dubitamus? ¶ Quarto ſic. aut cau ſa p̄ciſa fuit neceſſario via ceſſiōis ſic̄ multi tenēt dicētes ꝙ ſic fuit ꝓnunciatū ꝑ cācella riū Frācie ex deliberatiōe ꝯcilij p̄latoꝝ nec alit̓ p̄lati iudicauerūt aut fuerūt cū hoc alie cauſe. Si pͥmū ꝯſtat vt dr̄ ꝙ offert ip̄e Bn̄ dictus/ ⁊ dn̄s. A. obtulit ęandē viā ceſſiōis ⁊ largius qͣꝫ petebat̉. Si ſcd̓m dicat̉ ꝙ fue rūt alie cauſe q̄rit̉ an̄ ceſſent. ⁊ ſi ſic idem qd̓ pͥus. Si nō ceſſant ip̄e ergo Bn̄dictus ꝯti nuat pctm̄ ſuū in grāde ſcādalū totiꝰ eccl̓e. ⁊ ita dꝫ ꝯfeſtī fieri ꝓceſſus ꝯͣ eū ad eius de ſtitutōeꝫ totalē realit̓ ⁊ de facto/ qͣtinus poſ ſit eccl̓ie meliꝰ de paſtore ꝓuideri. Sil̓r ta les cauſe qꝛ nō notificate ſunt apud omēs nec certe ille debēt māifeſtari/ ne ex igͦrātia faciāt ſibi reſtitutōeꝫ aliqͥ ꝑ qͦꝝ auxiliū ipſe poſſet ml̓tiplicit̓ gͣuare eccl̓iaꝫ ⁊ p̄cipue ſu os cardinales ⁊ alios ſibi inobedientes qͦs odit ⁊ ꝑſequit̉ vt multi eſtimāt odio capita li ſic̄ ex minis eius ⁊ ꝓceſſibꝰ vt fama fert ꝯͣ eos inchoatis iudicat̉. īmo ꝑ hͦ poſſet deſti tuere om̄es cardinales veteres/ ⁊ nouoſcre are. Exaltare fautores ſuos ⁊ alios iuſticie zelatores crudelit̓ impugnare. His aūt in cōueniētibꝰ qͥs n̄ videat expediēs eſſe reme diū apponere. Hoc aūt fieri nō p̄t vt videt̉ abſqꝫ iuridica inueſtigatōe cauſaꝝ omniuꝫ ⁊ motiuoꝝ tā iuris qͣꝫ facti ſuꝑ rōnabilita te ſubtractōis ⁊ eiuſdē ꝯtinuatōiſ ¶ Addūt aliqͥ ꝙ oīa q̄ ꝓmiſit exiſtēs ī carcere ſuꝑ ceſ ſiōe refutabit dū erit liber ⁊ allegabit timo rē cadentē in ꝯſtantē virū. Alij dicunt ꝙ hͦ nō impedit alioqͥn obligatꝰ eſſet nūc ad im poſſibile. qꝛ nihil p̄t agere niſi ī carcere dū ſꝑ in illo eſt. Nō ē tn̄ alibi ꝯẜuādus nec in regno nec extra. vt alioꝝ ē aſſertio. ¶ Ad op I poſitū arguit̉ ſic. Diſcuſſio iuridica dꝫ co rā iudice ꝯpetēti fieri ⁊ audita ꝑte. ſꝫ nulla ꝑ ſona vel etiā cōmunitas niſi eccl̓ia aut ꝯcili um generale rep̄ſentās eccl̓iam debꝫ eſſe iu dex ꝯpetēs pape. īmo nec ip̄m p̄t iudicare/ vt qͥdam iuriſte dicere volūt ſed ꝓnūc op poſitū ſupponit̉. Cōcluditur gͦ ꝙ iſta accu ſatio/ diſcuſſio et declaratio fieri debebit co rā ꝯcilio generali totiꝰ eccl̓ie/ ſaltē iſtiꝰ obe diētie. Tunc vltra arguit̉. ſi nō eſt expediēſ celebrare hmōi ꝯciliū ꝓ hac cā pͥncipalit̓ n̄ eſt expediēs diſcuſſiōem fieri. ſꝫ nō eſt expe diēs celebrare hmōi ꝯciliū generale ꝓ hac cauſa igit̉ ⁊c̄. Suppoſita maiore ꝓbat̉ mi nor multiplicit̓. Primo ex ꝑte ꝯuocātꝭ. Se cūdo ex ꝑte ꝯuocatorū. Tercō ex ꝑte medij ī tractādo. Quarto ex ꝑte finis ī obediēdo. ¶ Primo ſic ex ꝑte ꝯuocātꝭ. Nulla ꝯgrega tio habꝫ vim ꝯcilij general̓ niſi fiat ī forma Tractatus alius iuris. vl̓ ſaltem nō erit veriſil̓e. vel neceſſe ꝙ omnes obediāt ſnīe tal̓ ꝯgregatōis q̄ n̄ erit in forma iuris ꝯuocata ⁊ ita erit totū quod ibi aget̉ dubiū fluctuās ⁊ inualidū. Conci lium autē generale nō pōt cōuocari ī forma iuris niſi auctoritate ſūmi pontificꝭ. di. xvij cum ibi allegatis. Et p̄ẜtim ſi ſit aliqͥs taliſ vel talis reputatus in eccl̓ia/ ⁊ ſi nō ꝑtinaci ter refutauerit celebrare conciliū/ dū ſuꝑ hͦ rationabiliter fuerit reqͥſitus. Iſtas duaſ ex ceptōes reputarēt aliqͥ iuriſtarū etiā ſuꝑflu as. quia tenent regulā in ſuis terminis gene raliter eſſe verā. tn̄ ita dicimus in ꝓpoſito. Supponimꝰ inſuꝑ ꝙ Bn̄dictus nōdū de poſitus ē de papatu/ quia nec fuit iuridice accuſatꝰ nec auditꝰ/ et ꝑ cōſeq̄ns nō conui ctus. Nam ⁊ ſi heretie ⁊ ſciſmaticꝰ ſit iure deponendꝰ/ et apud deū ſic mereat̉. nō ē tn̄ depoſitus de facto ante ſentētiā. no. v. q. iiij. Noue. ⁊ gloſe ſuꝑ hͦ verbo. Exēpla ſūt ml̓ ta in ſil̓ibꝰ materijs/ de ep̄is/ aut inferioribꝰ pͥncipibꝰ aut p̄latis. Ꝙ ſi qͥs dixerit nō eſſe expectandam ſentētiā a iudice latā dū ferat̉ a iure dū notoriū factū ē. Iſtud directe eſt ꝯfundere omnē ordinatōem policie. ⁊ cōtra omnē eccl̓ie regulā. Nā qͥlibet ad libitū di cere poterit d̓ nō notorio ꝙ eſt notoriū. ⁊ ſic qͥlibet erit iudex in cauſa ſua. Sicut ad pro poſitū p̄ſens poſſemꝰ applicare. Nā multa dicūt̉ a multis eſſe notoria crimīa ꝯͣ Bene dictū que alij vl̓ negant vl̓ approbāt. ¶ De inde dicētes ꝙ papa hereticꝰ minor ē qͦcūqꝫ catholico et iuriſditōi eccl̓ie ſubeſt/ ītelligūt ꝙ ab alijs p̄t vt inferior iudicari. ſed an̄ iu diciū debet ſꝑ reputari maior. Nō enī inſe mur errorē qͦrundā dicentiū iniuſtū nō poſ ſe iuſte dn̄ari. Iura ad hec nō allego. qꝛ to tus textus libri ꝯciliorū ab Iſidoro plenꝰ eſt ꝙ ꝯciliū nullū robur habꝫ nec p̄t ꝯuoca ri niſi autoritate pape/ ⁊ ꝙ etiā an̄ oīa ſpoli atus debꝫ reſtitui. In ꝓlogo vocat iſtas du as regulas duas claueſ ⁊ duos gladios ſui ficiētes ⁊c̄. Et eſt caſus ī termīs de Syma co papa. qͥ licꝫ accuſatus eſſet de hereſi cō uocauit ꝯciliū. ⁊ ante oīa reſtitutꝰ ē. Poſt modū ſe purgauit. Reꝑit̉ etiā ꝙ clerꝰ roma nus.ſ. cardīales puniti ſunt eo ꝙ a papa diſ ceſſerāt. ¶ His ſuppoſitis arguamꝰ vltra qͦ modo dn̄s Benedictꝰ ꝯuocabit ꝯciliū ſtāſ in carcere ⁊ ſpoliatus vt dicit̉. Qualit̓ etiaꝫ illi qͥ nō reſtituūt obediētiā iā ſubtractā ſi bi parebunt? Qualiter etiā ip̄emet in cā ſua audiet̉ vt iuris eſt ſi nō relaxet̉ ſiue det̉ lib̓ta ti ſaltē in ꝯcilio? Qualiter p̄terea poterit ml̓ tos a ꝯcilio abijcere. vel petere remoueri tā qͣꝫ inimicos ſibi/ ſpecialit̓ ꝓprioſ fratres do minos cardinales? Et an cauſaꝫ habeat ſu ꝑ hoc rationabilē videte qͥd p̄ſumendum? ¶ Secūdo ſic arguit̉ ex ꝑte cōuocandoruꝫ R Ꝙ ſi veꝝ ſit ꝓuerbiū. Ubi ml̓titudo ibi cō fuſio. p̄cipue hic habꝫ ꝟitatē qn̄ nō ē vnio ſub aliquo capite neqꝫ ſub eadē r̄gula ſiue le ge. Sed ꝯuocādi de diuerſis regnis. īmo d̓ eodē regno nō ꝯueniēt ī iudicio et opiniōe ſuꝑ eodem capite/ ꝑ realē ⁊ omnimodā obe diētiā vt veriſimilit̓ ſupponit̉. Et hͦ eſt/ qꝛ nō ꝯueniūt ſub eadē regula ſiue lege/ que eſt de ſubtractōnis rōnabilitate/ dicētibꝰ alijs ſubtractiōem bene factā et ꝯtinuandā fore alijs nō ſic. ſed et male facta fuit. Et ſi bene facta. tn̄ rebꝰ īmutatis nūc ē mutāda. et ita murmur erit inter eos. ⁊ qͥs ꝯpeſcet illud? Deniqꝫ nōdū ſcimꝰ an alij pͥncipes volent ꝯuenire nobiſcū/ p̄ẜtim ad hͦ tractanduꝫ ſi p̄ſciuerint. Neceſſe tn̄ eſt vt p̄ſciant. nec p̄ſu mendū eſt qͥn ante oīa hͦ ſcire flagitēt/ dū ꝓ ponet̉ eis iſtud ꝯciliū. Ꝙ ſi ab eis veritas celet̉ ⁊ mendacijs ſeduci q̄rant̉. qͣꝫ indecoꝝ hͦ eſſet īmo ꝑiculoſiſſimū et ſcādaloſiſſimū neſcit nemo. Ꝙ dicat̉ eis nos velle tracta re an Benedictꝰ ſit verꝰ papa vl̓ ſciſmaticꝰ. ⁊ ꝙ certū putāt ī dubiū reuocare. veriſimili us eſt ꝙ rn̄debunt ſe certos eſſe nec velle hͦ diſcutere/ ſicut obediētia ꝑtiſ intruſi nūc vſ qꝫ rn̄det. Ecce igit̉ qͣꝫ difficile ſit vel impoſ ſibile ꝯuocādos in vnā viaꝫ ꝯiūgere ꝓ diſ cuſſiōe negocij qd̓ loqͥmur. ¶ Tercio ſic ar guit̉ ex ꝑte mediorū in tractādo Preſuppo namꝰ itaqꝫ illud qd̓ nō eſt veriſil̓e ꝙ oēſ vna nimi aſſenſu de iſta obediētia/ velint ꝯueni re ad ꝯciliū/ ꝑtractādo hanc materiā ⁊ ſi nō ſolā tn̄ p̄cipue ⁊ pͥncipaliter iſtā. Cōſtat ꝙ Benedictus ⁊ ſui ꝓ ſe audient̉ in ſui defen ſiōe. ꝓpt̓ea videndū eſt ante oīa ſi ea q̄ oppo nuntur ꝯͣ ip̄m vel opponent̉ ſint talia q̄ de beant facere fidē omnibꝰ etiā ſibi obediēti bus ⁊ fauentibꝰ. qꝛ ſi nō ſint talia ⁊ talit̓ eui dentia nō ſolū fruſtra. īmo ꝯfuſibiliter ea ꝓ ponemus/ nos qͥ ſubtractōis cōtinuatōem defendimus/ ⁊ ponemus nos in ꝑiculo no te ſciſmatis. ⁊ ꝯdēnatōis obprobrioſe. Ad dito hoc ꝙ fauor ⁊ amor multū impediūt iudicia hominū ⁊ iuſtorū/ licet hͦ nō credāt vel videāt. Cū ergo maior ꝑs in cōcilio erit de eis qui ſubtractionē aut ſaltē ſubtractō nis continuatōnem reprobēt nō reſtat niſi De ſciſmate vt cōdemnemur. ¶ Nec valet hoc dicere ꝙ dn̄s nō ꝑmittet errare ꝯciliuꝫ/ qm̄ in eis q̄ ſunt facti aūt iuris poſitiui ⁊ breuit̓ in om nibꝰ alijs p̄terqͣꝫ ī materijs q̄ ſt̓ pure d̓ fide eccleſia fallit ⁊ fallit̉ ẜuata charitate. Pa tet cū cōpellit aliquē habitare cū non ſua. Iſte ꝟ̓o ꝓpoſitōes. Subtractio fuit bn̄ fa cta vel male facta/ nō ſunt ꝓpoſitiōes pure de fide/ ſꝫ p̄ſupponūt alias iniurias q̄ ſunt pure de facto. ¶ Rurſus ad idē ſi Bn̄dictꝰ accuſet̉ de aliqͥbus qͥs dubitat qͥn accuſa bit frēs ſuos ⁊ alios aduerſarios/ de pluri bus ⁊ forte de maioribꝰ ⁊ magis coloratis ⁊ fundatis tā in materia fidei qͣꝫ in materia ſciſmatis. Exempli gr̄a. Accuſabit cardīa les de rebellione ad eū ⁊ ꝯſpiratōe/ ⁊ crimi ne machinationū doloſaꝝ aut de alijs cri minibꝰ vt ſymonia ⁊ ſil̓ibꝰ. Itē hꝫ q̄dā ſcri pta aliquoꝝ in quibꝰ ſunt hereſes manife ſte/ dū credunt eundē impugnare vt ꝙ ſoli cardinales ſint ſucceſſores apl̓oꝝ Ꝙ eccle ſia tota nō poſſet creare papā niſi ꝑ mediū cardinaliū nec vnqͣꝫ potuit. Ꝙ res exp̄ſſe ꝓhibita a deo ſi iuret̉ dꝫ ẜuari in reuerenti am iuramēti. M Iepte occidēs ꝓpriaꝫ fi liā meruit. Ꝙ deus pōt obligari. Item de alijs. Ꝙ pn̄t eē pl̓es ſūmi pōtifices Ꝙꝫ de creta ⁊ decretales plus nocuerūt eccl̓ie qͣꝫ ꝓfuerūt. Ꝙ claues date ſunt vnitati non vni. Ꝙ oīs obediēs vel ꝓcurās obedien tiā ad ip̄m Bn̄dictū ſtātibꝰ terminis in qͥ bus ſumus/ ē ſciſmaticus. ꝑ ꝯſequens ꝑti nax. Ꝙ ꝓbabile ē ſtāte dubio ꝓbabili ⁊ no torio. de aliquibꝰ ꝯtendentibꝰ de papatu di cere ꝙ alteri eſt obediendū ē error in fide et moribꝰ. Nā cū caſus pn̄tis ſciſmatis ſit in tali dubio ꝓbabili ⁊ notorio/ ſi vnqͣꝫ fuit vl̓ erit tale dubiū. oēs qͥ obediuerūt vſqꝫ nunc vel obediūt vni ꝑti vel alteri errāt in fide et moribꝰ. Itē ꝙ in eodem dubio qͥlibet ꝯten dens tenet̉ cedere iuri ſi qd̓ habet ⁊ ſimilia Itē ꝙ a papa licet appellare/ ⁊ ꝙ licite ap pellatū eſt in hac materia. Cuius tn̄ oppo ſitum determinauit nuꝑ totū ꝯciliū cardi naliū vt dicit̉. Itē forte accuſabunt̉ multi de multis criminibꝰ tā in fide qͣꝫ in moribꝰ que debēt puniri morte. ⁊ merent̉ ẜm leges ⁊ decreta ꝑpetratores taliū exheredari ꝓ ſe ⁊ ſuis poſteris/ ⁊ ita videre facile ē ꝙ horrē da ſciſſura fieret. Ita tn̄ debere fieri in con tractādo materias an̄dictas videt̉ veriſimi lius. Nā ſi. Bn̄dictus accuſet̉ ad mortē et ſui fautores nōne credibile ē attento ſuo ꝙ alios ſil̓r accuſabit ad mortē ſi poterit. Pre ſertim ſi fautores aliqͦs habeat eoꝝ qͦs ac cuſare voluerit inimicos odioſos. īmo et forte accuſabit p̄latos regni de ſentētijs ex cōmūicatōis multis ⁊ nomīatim. qꝛ ꝯſen ſerunt ꝯtra iura vt dicet/ ⁊ contra eccl̓iaſti cā libertatē ſubſidia ꝓ dn̄is tꝑalibꝰ abſqꝫ cauſa manifeſte neceſſitatꝭ ⁊c̄. ¶ Prelati ecō tra volēt ſe tuere. Uolēt etiā dare beneficia ad nutū ſicut modo/ et hoc forte Benedi ctus nō volet neqꝫ ſui cardinales. Itē for te retorquebit omīa cōtra p̄deceſſorē ſuum Clementē ⁊ ſui fautores/ qͥ ꝯtra ip̄m allega bunt̉ ſaltē quo ad ip̄a ꝯcernūt modos di uerſos machinādi ꝓ impedimēto vniōis/ nō dico ꝙ iuſte ſed nec etiā ꝙ iniuſte/ par cat om̄ibꝰ deꝰ. ¶ Poſtremo qͦ ad hoc viden da ſunt ſcripta ꝯtinētia ratōes cōtra Bene dictū. ⁊ videant̉ ſimiliter reſpōſiones atqꝫ ponderent̉. Et forte videbimus qͥcqͥd ſit in re ꝙ nō poterit ſufficienter de hereſi aut ſciſmate ꝯuinci qd̓ tn̄ exigit̉. Eſt em̄ diffi cillimū ꝯuincere aliquē pertinacē ⁊ incor rigibilē fuiſſe ante iudiciū. Nā ⁊ ſi aliquis milleſies repetiuerit ⁊ ꝓteſtatus fuerit an te ſnīaꝫ ꝙ defendet errorē ſuum nec reuoca bit/ tn̄ admittit̉ ad veniā in puncto ſnīe ꝓ ferende/ ſi ſe monſtret penitere ⁊ velle ſtare iudicio ſuꝑioris ſui/ qͣꝫuis ip̄e Okā videat̉ oppoſitū ī dialogo ſuo ſuaſiſſe. Cōtra qd̓ ē vſus ⁊ lex eccleſie. ¶ Quarto ſic arguit̉ ex fi ne ꝯcilij in obediendo. ¶ Uideamus itaqꝫ M ẜm verā ⁊ iuſtā eſtimationeꝫ. Si quilibet de ꝯcilio tenebit maiorē partē bn̄ ſentētiaſ ſe qͣntūcūqꝫ ſit in ſui opprobriū vl̓ dānum vel infamiā. Nam cū cōciliū etiā totū poſ ſet errare vt dictū eſt in his q̄ tractāda hic ꝓponunt̉ nōne poterit leuiter dicere ꝯdē natus in hͦ ꝯcilio/ certe cōciliū errauit/ ꝯci liū male ſentētiauit. Fuit hic inimicicia vl̓ odiū vel ignorātia facti vel alicuiꝰ ſimilis Conſideremꝰ obſecro/ ſi pars q̄ ſubtraxit nec vult obedire/ ꝯdēnaret̉ male egiſſe aut ſaltē debere obedire. An pareret huic ſnīe. ſcio ꝙ facile eſt dicere ita obedirent. Scio ꝙ etiā ita obedire poſſent. Sed an hͦ debe at ẜm moralē eſtimatiōem ⁊ ꝯiecturā credi ex his q̄ vt in pluribꝰ accidant hūanitꝰ/ vi derint qͥ ſic vident ego nō video. Si vero nihil ſententiet̉/ irriſoriū et vanū erit conci lium. Si aliqͥd ſententiet̉ quod nō teneat̉ erit ꝑnicioſum et ſcādaloſiſſimū ꝓ omnibꝰ concilijs in poſteꝝ celebrādis/ ⁊ erit ſciſma m 2 De concilio generali tū innumerablliū ⁊ irreꝑabiliū cauſatiuū nō ſolū inter iſtā obedientiā in ꝑtibꝰ ſuis. ī mo ⁊ inter iſtā obedientiā ⁊ alteram. qm̄ re manebimus in irriſiōe ⁊ in infamia apud eos ꝑpetua in fabulā qͦꝫ ⁊ deriſum. Et for te nō poterit eſſe ꝯcordia in mō reſtituendi qꝛ alij volent ex toto alij ex ꝑte. Iſti volent in ſpūalibꝰ/ alij in tꝑalibꝰ. Aut ergo volu mus nos qͥ ſubtraximus reſtituere obediē tiam. ⁊ ita melius eſt ꝙ noſipſos libere faci amus qͣꝫ coacti iudicio. Aut nolumus/ et ita exponimus nos ꝑiculis p̄tactis ſi peta mus ꝯciliū. ¶ Sꝫ dicet aliqͥs iſtud ꝯciliuꝫ peti debere nō ꝙ fieri debeat aūt ſperet̉. ſed ꝙ interim abſqꝫ ſcandalo tp̄s ꝓtrahatur/ quo currēte moriet̉ Bn̄dictus. ⁊ ita libera bit nos dn̄s ⁊ eligēdi libertatē dabit. Poſ ſet hic allegari illud vulgatū pueris notiſſi mum. In mortē alterius noli ſperare ſalu tem. Quis ſcit em̄ qͣꝫtū viuet qn̄ morietur. Et interim in qͦ ſtatu ſumus īmo in qͦs ſta tus corruimus nemo nō videt. Porro ⁊ ſi cras moreret̉ Bn̄dictus attēdamus incre dibilia ꝑicula. Primo diceret̉ ab inobediē tibus ſibi ꝙ mors eius fuiſſet ꝓditorie ac celerata. ⁊ ita ſuſpecti de hoc ꝑſequerentur. Item obediētes nunc ſibi obedientiā ne garent ab illo qͥ nouiter eſſet electus. Tum qꝛ iudicarēt cardinales amiſiſſe ius electio nis. tum qꝛ veriſimiliter aliū eligerēt ꝑ ali quos cardinales qͥ nō ſubtraxerūt. Aut for te ad aliam obedientiā ſe diuerterent. Im mo rebꝰ ſe habentibꝰ inter nos/ vt ſe habēt cecus eſt qͥ nō aſpicit ꝑiculū diuiſionis ci uilis in regno frācie qͣlis nō fuit a diebus ſue inſtitutōis. Et ſane eo periculoſior eſſet diuiſio quo magis intranea ⁊ quo magis inter capita regni. Et qͦ ſub ſpecie religiōis fieret. Nā tūc expectandū eſſet illud qd̓ di cit ſcriptura. Amicus qui vult recedere ab amico occaſiones querit. Et illud decreti. Sciſma diſponit ad hereſim/ qꝛ recedens ab eccl̓ia/ errores fingit vt recte diſceſſiſſe videat̉. Et hoc iam ꝑiculū habemus in ia nuis niſi celeriter ⁊ cautiſſime ꝓuiderimꝰ Addito ꝙ nulla ſit implacabilior ⁊ irreme diabilior diuiſio qͣꝫ illa q̄ fit ſub religionis p̄textu. Intantū ꝙ in hoc caſu putet frater ſe obſequiū p̄ſtare deo ꝑſequendo fratrem. Addito p̄terea ꝙ magna ꝑs ne dicam ma ior nō ſponte ꝯſenſit in ſubtractōnem. Uel nūc dū videt q̄ ſecuta ſunt volūtaria ⁊ pro niſſima ē obedire ⁊ reuerti nec obſtat forte ad reuertenduꝫ niſi timor. qͦ ſublato ⁊ data audacia ip̄i etiā cū ꝑiculo corꝑis ⁊ reꝝ ſua rum ſuā oſtenderēt voluntatem. ¶ Quid ſi deſcēderimus ad ꝑticularia q̄ ſciēter omit timus arbitramur indubie ꝙ rei huius in gens ⁊ horrēdus pateret aſpectus ⁊ ſtupo rem vehementē ſola ſui cogitatōe cauſaret. Ue ve regno huic a ſcādalis. ve peſti ſciſ matice ſi diuiſionē in regno adducat/ ſicut iā poſuit in imꝑio. Sꝫ ve ſupra moduꝫ ſi nobis hereſes parturiat. quibꝰ ip̄m ſciſma irremediabilit̓ radicet̉/ ⁊ radicatū iugit̉ ala tur. creſcat dilatet̉ atqꝫ roboret̉. Ex his oībus hinc inde tactis ⁊ inſolutis ꝑſpicuū eſt in quali labyrintho vix egreſſibili poſiti ſumꝰ ⁊ vin culis vix extricabilibꝰ irretiti qͣſi videlꝫ po ſuerimꝰ in rhetibꝰ pedes/ et in macul̓ eoruꝫ ambulemus iuxta v̓ba Iob. ¶ Cū igitur anguſtie nobis ſint vndiqꝫ/ ⁊ cū ignoramꝰ qͥd agere debeamꝰ ego in inſipiētia mea hͦ ſolū video reſidui ⁊ cōſilij cū Ioſaphat re ge. ij. Paral̓. xx. vt ocl̓os noſtros ad deum dirigamus/ ſi forte auertat irā ſuā a nobis Si forte nō auferat cōſiliū a prudentibꝰ ⁊ ſenioribꝰ/ ſic̄ videt̉ hactenꝰ abſtuliſſe. Quā uis hoc fieri in tāta peccatorū abominabi liū colluuie in tā obſtinata et incorrecta fla gitiorū nephandoꝝ multiplicatōe/ vix ex pecto ⁊ vix ſpero. niſi ꝙ miẜicordie dei nō eſt numerus. et ſolus ē medicꝰ qͥ deſperatoſ morbos ad ſanitatē adducit. ne gl̓ietur an te eū ſtulta p̄ſumptio om̄is carnis qͣſi hō pacē effecerit. ¶ Si quid aūt vel in dubio dicere neceſſe ſit ꝓ remedio p̄ſenti dicā ſub correctōne. Uideret̉ itaqꝫ an̄ oīa tractādū hoc negociū inter dn̄os omnes de ſanguīe regio ꝯmuni ꝯſenſu ⁊ abſqꝫ maliuola/ aut acerba cōtentōe/ cū qͥbuſdā peritis nō ni mis hinc vel inde affectatis. Et qͥ non tm̄ timerēt de ſtatu ſuo in poſteꝝ. nec tm̄ affe ctarent nouā ſtatus exaltatiōem ꝙ mentiri velle p̄ſumerent̉ inordīato timore odio vl̓ fauore cuiuſcūqꝫ. Quibꝰ in vnū ꝯgregatiſ ⁊ ambulare volētibꝰ in domo dn̄i cū ꝯſen ſu/ ſperandū eſt in illo qͥ ē deꝰ pacis ⁊ dile ctōis. et cuius locꝰ in pace factꝰ eſt. ⁊ qͥ eſt in medio eorū qͥ ſe congregāt in noīe ſuo ꝙ ip̄e expediens aliqͥd in materia mīſtrabit. Alioqͥn ſi ſeorſum ꝑ contētiones ⁊ partia litates ⁊ ſimultates ⁊ ꝯminatiōes negociū hoc de pace reſtaurāda tractet̉ nō niſi diui vnius obedientie ſiones crudeliores ⁊ multipliciores gene rabunt̉ ⁊ erit īmedicabile vulnus. Et tan deꝫ qd̓ dei pietaſ auertat ſuꝑ capita noſtra dū ꝯtēdemus ⁊ rixabimur imo dum nos plus qͣꝫ hoſtiliter ad mortē ꝑſeq̄mur irru ent quaqͣuerſum hoſtes alieni inſidiatores regni huius ad p̄dandū ⁊ vaſtandū para tiſſimi/ ⁊ nos iā non vt hoſtes ſuos ſed vt ſciſmaticos ⁊ hereticos ⁊ ſaracenos liberi us ꝑſequēdos inuadēt/ vt in fabulis aqui la feciſſe fingit̉/ de rana ⁊ mure certātibus. Sit vtinā vanus iſte timor quē timeo nec tn̄ timere deſinā pͥꝰ qͣꝫ aliqd̓ r̄mediādi genꝰ alid̓ qͣꝫ q̄ri video aſpicere meruero. Finit Sequunt̉ quedam ꝑ p̄fatum dn̄m Iohannem Gerſon edita temꝑe ſciſmatis eccleſie. Aturus occaſionē ſapiētibꝰ/ vt ſapiētiores fiāt ꝓpono eoꝝ examinatōi ꝓpoſitiōes nega tiuas q̄ ſequunt̉ ſuꝑ materia cōis ꝯcilij huius obedientie. Ex qͥbus patebit citius ſi ſit expediēs aut non/ conciliū hmōi celebrari. ⁊ ſi ſic. q̄ cau tela debeat obſeruari? Nō expedit fieri cō ciliū generale huius obediētie ad tractan dū ⁊ ſententiandū de criminibꝰ dn̄i Bn̄di cti ſibi ꝑ qͦſdā impoſitis vtputa de ꝑiurio ⁊ ſciſmate ⁊ hereſi aut de ſuſpitōe vehemen ti ſuꝑ iſtiſ. ¶ Primo qꝛ obediētia iſta in ſe ⁊ in ꝑtibꝰ ſuis diuiſa ē circa iudiciū/ de actis ꝑ papā a. lijsdicētibus qꝛ bonus ē ⁊ ſuffici enter obtulit p̄ſertim nouiſſime alijs ꝯͣriuꝫ aſſerētibꝰ. Tractare igit̉ talia corā multitu dine tā multipliciter diuiſa eſſet potius in duratio ⁊ noua multiplicatio diuiſionū qͣꝫ aliaꝝ ſedatio. attēto ꝙ ita reqͥreret dn̄s Bn̄ dictus fieri ſuꝑ dictis hereticis illoꝝ qͥ ſi bi ſubtraxerūt. ¶ Scd̓o qꝛ ꝯciliū hmōi ad hūc finē. aut fieret ẜm formā p̄ſcriptā a iu re aut noua inuentōe Si pͥmo mō ꝯſtato Bn̄dictus deberet p̄eſſe etiā ſub noua ſub miſſione/ ⁊ tn̄ rebꝰ ſtātibꝰ vt ſtāt non videt̉ quis locus eſſet aptus ſibi ad ſecuritatem cū detineat̉ incluſus. Nec videt̉ ꝙ ꝑmanē tes in ſubtractōe ſue vocatōi obedirēt ⁊ ita nihil ageret̉. Si aūt fieret ꝯciliuꝫ ꝑ nouos modos p̄ter formā iuris nō videt̉ modus veriſil̓is ante celebratōeꝫ ꝯcilij quō p̄lati ⁊ pͥncipes in vnū ꝯcordarēt. vno volēte vnū modū altero aliū. ⁊ eſſet tractatus ī tractā do hoc diſpendioſiſſimus ⁊ ſumptuoſiſſi mus ſine magno fructu. ¶ Tercio/ qꝛ in de terminatōe huius materie neceſſe eſſet ml̓ ta ꝯcurrere ⁊ allegare/ tangentia fidē ⁊ mo res/ ſꝫ tales materias nō expedit in hoc ꝯci lio ventilare ad determinandū ꝓut ſtatī di ctum eſt. ¶ Quarto quia nunc oīa pn̄t fieri ad vnitate vniuerſalem eccleſie/ erga alias ꝓcurandā. quemadmodū ſi tota hec mate ria eſſet in ꝯcilio iſto termīata ſiue papa re maneat ſiue nō attento ꝙ offert omnia que nouiter electus quecūqꝫ poſſet offerre/ īmo apud talē aūt ꝓ tali nouiter electo fieri poſ ſent noue colligatōes ⁊ ꝯfirmatiōes peio res pͥoribꝰ/ ⁊ fieret veriſimiliter noua diui ſio aut iam facta ꝯtinuaret̉ in hac obedien tia. ¶ Non expedit fieri conciliū ad tractan dū determīatiue materias fidei. Ratio ad hoc qꝛ eſſet dare occaſionē ſcādali ⁊ ꝑiculi magni in fide noſtra/ ſi aliud determīaret iſta pars ſiue altera in materia q̄ oēs tāgit ⁊ q̄ ab oībꝰ debꝫ approbari. quēadmoduꝫ patuit de latinis ⁊ grecis. Facile tn̄ eſſet et veriſil̓e ꝙ det̓minatiōem in hac ꝑte factaꝫ nō approbaret altera pſ. p̄ẜtim ſi in aliquo tāgi videret̉ ſtatus eoꝝ in materia hac ſci ſmatꝭ. ſicut tn̄ tāgeret etiā apd̓ iſtam partē. Et forte ita apud aliā dicunt̉ multe aſſerti ones de fide in qͥbus eſſet aduerſiſſima ſen tētia int̓ diuerſas obedientias. īmo ⁊ inter ml̓tos eiuſdē obediētie. Ut ſuꝑ mat̓ia ap pellatōis a papa. Et ſuꝑ eo ꝙ renuēs cede re aūt ceſſionē facere ē ſciſmaticꝰ. Et ꝙ nō adherens ſubtractōi ē ſuſpectus de ſciſma te vel eccl̓ie aduerſus vl̓ in latitudīe ſciſma ticorū. ⁊ ita de ſil̓ibus multis. ¶ Cōſtat ꝙ de pͥma iſtaꝝ ꝓpoſitionū eſt ꝯtrouerſia ī re gno frācie apud theologos ⁊ decretiſtaſ. ⁊ inter multos de ꝯcilio regis/ ⁊ de ꝑlamen to. ⁊ alios de vniuerſitate/ ⁊ int̓ ſe mutuo. Et de alijs duabꝰ aſſertiōibꝰ ſil̓r et ampliꝰ. quoniā altera obediētia nūqͣꝫ tales ꝯcede ret/ īmo reputaret erroneas. ꝓpter qd̓ ꝑſpi cuū eſt nō eſſe tutū talia determīare ꝑ mo dū autoritatis cōcilij generalis. Sed nec deberēt tales aſſertōes leuit̓ in particulari bus poni. qꝛ reputat̉ hͦ ab alijs ad iniuriā ſuā. vt dicere ꝙ error ſit in fide ſi aſſerat̉ ꝙ ſtante dubio ꝓbabili de papatū apd̓ duos ꝯtendentes alteri ſit adherendū/ qꝛ nō vi det̉ eē poſſibile maius dubiuꝫ ꝓbabile/ qͣꝫ ſit in caſu p̄ſentis ſciſmatꝭ. et tn̄ vtraqꝫ obe m 3 De concilio generali dientia dixit obediendū ſuo. Et ita de ſil̓i bus vt ꝙ non ſit alia via hūanitus inueni bilis ad ſedandū ſciſma qͣꝫ via ceſſionis cū iam videat̉ reddita ꝑ ſe inefficax niſi ꝯcur rat ſaltē ꝯciliū generale/ qd̓ excludere non bn̄ ſaperet. ⁊ qꝛ certe circūſtantijs negocio rum variatis pn̄t vie ⁊ remedia ad vnita tem habendā vario mō reꝑiri/ ſicut ⁊ neceſ ſariū eſſe exꝑientia pn̄s notum facit. ¶ Nō expedit fieri conciliū hmōi ad tractanduꝫ reformationē eccl̓ie in moribꝰ ꝑ moduꝫ de terminatiōis. Rō ad hoc eſt qͦ ad multa ea dem ſicut ad p̄cedentē ꝓpoſitionē addito ꝙ reformatio eccl̓ie vniuerſalis fieri nō po teſt in moribꝰ ſine abolitione multoꝝ ſtatu toꝝ ſuꝑ excōmunicationibꝰ ⁊ ceteris tradi tionibꝰ nimis multiplicatis/ q̄ nec obẜuā tur nec obſeruari pn̄t rōnabiliter vbiqꝫ ꝓ pter varietatē moꝝ ⁊ tēpoꝝ. Et tn̄ tales re motiones ſtatutoꝝ ⁊ canonuꝫ antiqͦꝝ/ aut additiones nouoꝝ fieri nequeūt rōnabili ter ꝓ tota eccl̓a ſine ꝯſenſu cōmuni. al̓s poſ ſet eſſe ſtatī diuerſitas nimia in moribꝰ ⁊ iu dicijs qͦ ad ea que papa ⁊ ꝯcilia ſtatuerūt. Si ꝟo diceret̉ ꝙ multa bona pn̄t ibi aui ſari ⁊ diſcuti ſꝫ nō determinari/ pauca eſſet ibi vtilitas in comꝑatōe tāti facti. nā pau ci viri litterati ⁊ ꝓbi faciliter ⁊ forte cōgruē tius iſta ꝯſiderarēt/ extraherēt ⁊ ordinarēt. Nolo tn̄ dicere qͥn in multis ꝑtibus poſſit eccl̓a ꝑ ſuas ꝑtes reformari/ īmo hoc neceſ ſe eſſet. Sed ad hoc agendū ſufficerēt ꝯci lia ꝓuincialia ⁊ ad q̄dam ſatis eſſent ꝯcilia dyoceſana ⁊ ſynodalia ꝓut ſuꝑ hac re iam aliqͣ ſcripta ſunt ⁊ auiſata. ſi quis vellet ad opus manū mittere ⁊ ad fortia. Sed heu deſolatōe deſolata eſt oīs terra qꝛ nemo eſt qui recogitet corde/ ⁊ querūt omnes q̄ ſua ſunt. ¶ Nō expedit ꝓ reſtituēdo obedientiā pape in ſpūalibꝰ fieri conciliū hmōi gene rale. Primo/ qꝛ videt̉ implicatio ſicut tactū eſt ꝙ maneat ſubtractio hmōi a papa et ꝙ fiat conciliū. Scd̓o/ qꝛ facilius iſta reſtitu tio ⁊ reductio tractari poterit in ſolo regno francie. ſi veꝝ ſit ꝙ omnes alij iam reſtitue runt obedientiā aūt in ea ꝑmanſerūt. ſi veꝝ ſit etiam ꝙ ſubtractio nō eſt facta pape eti am in regno niſi ſub ꝯditōe explicita vt qͥ dam dicūt/ aut ſaltē implicita ⁊ q̄ de iure et eqͥtate debet intelligi. Hec ꝯditio eſt quo uſqꝫ papa fecerit debitū ſuū/ ⁊ ꝯceſſerit ea que ſibi petebant̉ ⁊ ꝓpter quoꝝ negationē fiebat ſubtractio. Nā ceſſante cauſa ceſſare dꝫ effectus. Addito hoc ꝙ ſubtractio nul lo mō potuit fieri iuſte niſi ad finem vnio nis tanqͣꝫ mediū ad hoc neceſſarium. Alio quin tātū malū ⁊ inſolituꝫ nullo mō poſſꝫ a culpa defendi. Si ergo nūc videat̉ ꝙ ſub tractio nō ꝓdeſt ad vnionē. vel nō eſt neceſ ſaria ꝓpter ꝯdeſcenſionē pape ad ea q̄ pete bant̉/ ceſſare ip̄a debet. qꝛ ſi rebus ſtantibꝰ vt ſtāt erga pape ꝓmptitudinē de cedendo nō pōt de nouo fieri ſubtractio ſicut conce dere habēt aduerſarij vt videt̉. non pōt aut debet eiſdērebꝰ ſtantibꝰ eadē ſubtractio cō tinuari. Tercio qꝛ reſtitutio huius obediē tie quo ad ſpūalia fieri cōmodius ⁊ breuiꝰ pōt ꝑ aſſenſum cardinaliū ⁊ reconciliatio nem mutuā indulgēdo p̄terita/ ratificādo que ratificāda eſſent ad cautelā futuroꝝ/ ⁊ emendationē ſecurionē p̄teritoꝝ ⁊ ꝯſciētia rum ſerenatōeꝫ ⁊ ad abolendā omnē infa mie aut rebelliōis notā/ ⁊ qͣtinus in viam pacis cōmūi aīo et eodē pede ꝓcederet hec obediētia ꝯcordius/ qm̄ faciēdo reſtitutōꝫ debitis modis/ nec ſubtrahētes nec ille a qͦ facta eſt ſubtractio remanerēt notati d̓ ta libus/ quod difficiliꝰ eſſet euadere ſi ꝑ con ciliū aliqd̓ fieret d̓etermīatiua d̓ciſio ¶ Nō expedit ꝯciliū tale celebrari ꝓ reſtituendo. obediētiā pape in adminiſtratōibꝰ bn̄ficio rū et aliorū hmōi. quia licꝫ annexa ſint ſpi ritualibꝰ tn̄ poſſunt tꝑalia noīari. Primo qꝛ ratiōes aliq̄ priores de nō expediēdo re formatōem eccl̓ie vniuerſalē in moribꝰ tra ctare faciunt ꝓ hac ꝑte ⁊ ꝓ altero pͥncipali argumēto ad hāc ꝑtē. Tn̄ aduertendū eſt ꝙ ⁊ ſi cōcederet̉ papā hr̄e de iure diuīo do miniū vniuerſale ſpūaliū ⁊ tꝑaliū reſpectu omniū. tamē ꝯſtat ꝙ ꝓ diuerſitate tēporuꝫ ⁊ locorū ⁊ ſtatuū. nec papa nec eccl̓ia habu erūt aūt habere debēt in talibꝰ diſpēſatōni bus aūt mīſtratōibꝰ beneficiorū tꝑaliū iu riſditionū ſimile exercitiū aut executōꝫ aut vſū. Itaqꝫ notū ē ꝙ eccl̓ia tꝑe xp̄i ⁊ apl̓oꝝ nullū habuit exercitiū aut executōem iuri dicā ⁊ ciuilit̓ circa hmōi tꝑalia/ īmo chri ſtus plus videt̉ facto et v̓bo tale exerciti um iuriſditōis ciuil̓ ꝓhibuiſſe qͣꝫ ꝑmiſiſſe. licꝫ nō dicam ꝙ ꝓhibuerit aut oppoſitum ꝯſuluerit/ niſi ꝓ loco et tꝑe. Quia enī eccl̓ia tūc multiplicāda erat ꝑ diſcurſū apl̓orū et fideliū. iō talis iuriſditio tꝑalis ⁊ poſſeſſio nes fuiſſent eiſ ad impedimētū. ⁊ tales ſūt ad hͦ ꝯgruentie multe. Sed ꝓ tꝑe Silue ſtri ⁊ Cōſtantini magni placuit dn̄o ad di vnius obedientie latatōem eccl̓ie inſpirare tū Cōſtantino ꝙ tales poſſeſſiōes daret. tū eccl̓ie ꝙ reciꝑet. ⁊ durauit hmōi dotatio eccl̓ie vſqꝫ ad tꝑa nr̄a ꝑ ſucceſſiōes ſanctiſſimoꝝ patrū Gre gorij ⁊ Ambroſij ⁊ aliorū. qͦs nō eſt credi bile in retentōe taliū erraſſe ꝯtra chriſti iuſ ſionē. Sed lōge alit̓ in primitiua dotatiōe diſtribuebant̉ bona talia/ qͣꝫ poſtmodum tꝑe p̄latoꝝ. qui ceperūt paulatim refrigeſce re a ſanctitate pͥorū/ tandē abuſi ſunt taliter collatiōibus bn̄ficiorū et hmōi admīſtra tione ꝙ pape paulatī ⁊ ſucceſſiue ad ſe ml̓ ta reuocauerūt/ vſqꝫ adeo ꝙ finalit̓ datꝭ oc caſionibꝰ et acceptis/ quas nō eſt hic opuſ recitare/ quaſi tota collatio ⁊ iuriſditio tal̓ penes papā et eius curiā remanebāt. Ita vt vix eſſet p̄latus qͥ poſſet minimū bn̄fici um ꝯferre. Cōcurrebāt ad hͦ exactōes ml̓ tiplices ꝓ ſtatu pape ⁊ cardinaliū ⁊ ſi frau des et abuſus et ſymonie ꝯmitterēt̉ relinqͦ iudicādū exꝑtis. ¶ Hec idcirco dixi quo niā forte aliqͥbꝰ videret̉ ꝙ ſit expediēs ec cleſie vniuerſali redire oīa ad priſtinū ſtatū eccl̓ie ſeu illius qͥ fuit tꝑe apl̓orū qͣꝫtū fieri ꝯgrue poſſet abiectis talibꝰ iuriſditiōibꝰ ꝓ magna ꝑte q̄ reddiderūt eccl̓iam totā bru talē et carnalē/ et nihil fere ſapientē de his q̄ dei ſunt erga ſalutē aīaꝝ. nō ex ſe qͥdem ſꝫ abutentiū vicio. Uel redeundū eſſꝫ ad ſta tū eccl̓ie tꝑe ſilueſtri ⁊ gregorij/ qn̄ qͥlibet p̄ latus dimittebat̉ in ſua iuriſditōe et ſollici tudinis ꝑte. et papa tenebat q̄ ſua erāt abſ qꝫ tot reẜuatiōibꝰ tot ⁊ cōtinuis magniſqꝫ exactōibus ꝓ ſuſtinendo ſtatū curie ⁊ capi tis nimis forte creſcētē ſuū ceteros mēbro rū ſtatus. ¶ Ad ſciendū igit̉ iſtd̓ cū multiſ appendicijs de ꝓuiſiōe clericoꝝ ſufficiētiū ⁊c̄. ⁊ ad ꝓuidendū/ expediens ē fieri deter minatōem ⁊ reformatōꝫ vniuerſalē eccl̓ie. nam vniuerſalē eccl̓ie ſtatū tangit. E ctū eſt pͥus ꝙ reformatio talis fieri nō bet in ꝯcilio ſolius obediētie iſtiꝰ. ¶ S ro qͥs obijciat ꝙ iſtud ſic ſtare non p̄t cum eis q̄ dicta ſunt de reſtitutōe obediētie quo ad ſpūalia/ quoniā eſſet ita bn̄ ꝑiculū ino bedientie culpabil̓ in vno ſicut in alio. Re ſpondet̉ ꝙ latiſſima eſt differētia in ſpūali bus ⁊ tꝑalibꝰ quo ad hoc. ⁊ vtinā fuiſſet be ne ſꝑ intellecta a pͥoribꝰ et modernis. forte ꝙ adhuc ſtarēt greci cū latinis. Patet eniꝫ ex pͥori deductōne ꝙ papa p̄t remanere pa pa vniuerſalit̓ in ꝑfectōe magna/ īmo ma iori qͣꝫ erat ſilu eſter. et tn̄ nullū habebit exercitiū actuale circa tꝑalia eccl̓ie vniuerſa ꝑ dioceſes qͣꝫtūcunqꝫ habeat dominiū vl̓ plenitudinē ptātis in habitu. q̄ ptāſ ex cau ſis certis pōt cohiberi et arceri/ imo debet. ne exeat in actū ſꝫ dimittat ſingula ſingulis mīſtrare. Nōne chriſtꝰ fuit papa ꝑfectiſſi mus. nōne ſil̓r Petrꝰ. ip̄i tn̄ ome exercitiuꝫ abdicauerūt a ſe in talibꝰ. qͣꝫqͣꝫ chriſtꝰ cum ſūma facilitate illd̓ obtinere potuiſſꝫ. Ni hil gͦ de ꝑfectōe ſtatus ſūmi pontificis di minuit̉/ ſi ꝓ cauſa rationali remouet̉ ad tē pus aūt ſuſpēdit̉ ſibi/ tā anxia ſollicitudo/ tot curaꝝ īmortaliū ⁊ ꝑiculoſiſſimaꝝ ī aīa ⁊ corꝑe ꝓ hmōi exercitio circa tꝑalia diſtri buenda aut cōferēda. auget̉ potius ſua ꝑfe ctio. et gratulari ꝓfecto deberet in domino ¶ Uidet̉ vlterius ꝓ hͦ multis ꝙ nō expedit vnū ſolū caput p̄eſſe in tali exercitio admi niſtratōnis tēporaliū/ ſicut expedit. īmo ſi cut neceſſe eſt vnum ſolū p̄eſſe in ſpirituali bus reſpectu omniū. Cuiꝰ ratio eſt quia ea que fidei ſunt debēt eadē apud om̄es. ⁊ hec idētitas et vnitas vix aut nunqͣꝫ ꝑpetuari poteſt niſi recurſus eſſet final̓ ad vnū ca put. Sed de traditōibꝰ hūanis ꝓ regimi ne tēporaliū eccleſie/ totaliter oppoſitū in uenit̉. quoniā ẜm varietatē tēporū locorū ⁊ gentiū et reſpectuū variande ſunt decre tales et ordinatōes ſuꝑ collatōibus et regi mine taliū temporaliū. ¶ Ex his omnibꝰ que latius poſſunt deduci ꝓbabilit̓ vellent aliqui dicere nō eſſe expediens fieri conci lium deciſiuum ſuper reſtitutōne vniuerſa li temporalis adminiſtratōis pape. Sed ſuper hoc debet concilium vniuerſale cele brari. Nec oportet illos eſſe vel dici ſciſma ticos/ qui occaſione data et accidente taleꝫ in temporalibꝰ fecerūt aut faciunt ſubtra ctionē. quia etiā ſtante vnitate eccleſie ta lis ſubtractio ꝯtingebat vl̓ ī toto vel in ꝑ te fieri fortaſſis debuiſſet. et hoc ſi abſqꝫ gͣ uiori ſciſſura in ſpiritualibꝰ hoc potuiſſet contingere. et ita ſapiētiſſima lucet in hac parte dei prouidentia/ que ex malo ſciſma tis/ alia bona ſciet elicere. ¶ Et ſi petatur de quo viueret papa interim et cardinales Rn̄detur ꝙ ſi faciant debitū ſuū laboran do et diligēt̉ inquirendo finē ſciſmatis/ pre ſumēdū ē ꝙ cito īuēirēt. et tūc ꝓuidebit eiſ ꝯciliū generale qͣlit̓ erit expediēs honeſtuꝫ ꝓ ſtatu tātoꝝ dn̄oꝝ. Sil̓r de mō ꝓuiſiōis ſufficiētiū clericoꝝ tūc tractādū eſſꝫ ꝓ futu ro ¶ Nō expedit ꝯciliū p̄fatū fieri tāqꝫ viaꝝ m 4 De concilio generali vniōis tm̄ modo reꝑtiuū. Ratō eſt qm̄ ma teria hmōi iam totalit̓ aꝑta eſt et diſcuſſa qͦ ad poſſibilitatē viarū ⁊ rōnabilitatē vl̓ ir rationabilitatē eaꝝ. et nō reſtat niſi ꝯueni re iſtā obediētiā cū altera in aliqͣ viarum. Hoc aūt fieri pōt ſi vnqͣꝫ debeat fieri abſ qꝫ tali concilio huiꝰ obediētie. qm̄ nō vide tur ꝙ alia cōcluſio ibidē ꝯcluderet̉/ qͣꝫ ꝙ ſū marent̉ aduerſarij de aliqͣ via aſſumenda. ſi enī vna particularis via limitaret̉ incide S remus in incōueniēs quale patimur. ¶ Ex his oībꝰ nō determīatiue poſitis ſed tātū modo examīatiue videt̉ ſeqͥ ꝙ nullo modo expedit nūc cōciliū iſtiꝰ obedientie fieri ni ſi forte ſolū ad habendū liberaꝫ ī ꝯſulendo deliberatōnem/ et plenā ꝯcordiā capitis et mēbroꝝ ad inuicē ſuꝑ modo ⁊ forma vni endi hanc obediētiā ſecū ⁊ cū alia/ ⁊ hanc vnionē ꝯcordit̓ ꝓſequendi. ¶ Ad qd̓ āpliꝰ declarandū poſſent adduci ꝑticulares cir cūſtantie ſuꝑ diuerẜ affectōibꝰ ⁊ intentōni bus diuerſoꝝ. et ſuꝑ ꝑiculo maximo noua rū diſſenſionū ſuboriendaꝝ/ et vix vnqͣꝫ ſo piendaꝝ in ſpūalibꝰ et tꝑalibꝰ. Niſi priꝰ an te om̄ia limitarent̉ ea q̄ tractāda eſſent ī cō cilio ſuꝑ quibus fieret. Niſi p̄terea fieret ta lis ꝓuiſio ſuꝑ p̄miſſis nō determinādis q̄ tangūt fidē et vniuerſalē eccl̓iam ꝙ ꝯuoca to ꝯcilio nulli ſuꝑ ip̄a diſceptare aut ſalteꝫ determīare p̄ſumerēt. Deniqꝫ ꝯſtat aliquoſ affectare totalē penitus deciſiōem bn̄dicti ⁊ alij penitus hͦ nolūt. ſed totis viribꝰ ob niterent̉. nec eſt ratio patēs ad ſui deſtituti onē ſtatim ſic inueniēda vt dicūt. ¶ Reſtat igit̉ ꝯmuni ⁊ ꝯcordi ꝯcilio vl̓ deliberatiōe tm̄modo q̄rere cū alijs viam aliquā ī qua nobiſcū ꝯueniāt ꝓ vniēdo eccl̓iaꝫ ſiue via illa ſit ꝯuentio ſiue ꝯpromiſſio/ habēs vim ꝯcilij generalis in modificatōe ſua/ ſiue cō cilium generale formaliter/ ſiue ceſſio/ ſiue omnes vie in vnū ſi debeat ꝑfectus hr̄i fi nis ꝓut multi doctores opinant̉. Naꝫ ⁊ ceſ ſio vt dicūt fieri neqͥt que vnionē det verā in eccl̓ia ſine cōcilio generali. et ꝑ ꝯſequēs neqꝫ abſqꝫ ꝯuentōe/ et p̄ẜtim renuente cede re altero cōtendentiū quoniā ꝑ ꝯciliū tali ter artabit̉ quilibꝫ aut artari poterit ꝙ reqͥ ret̉ eoꝝ ꝯſenſus. Nā ſi diſſenſerint obedire ꝯcilio erūt palā ſciſmatici. ⁊ ſi ſciſmatici e runt deponēdi. Quibꝰ depoſitꝭ ꝓcedēduꝫ erit ad nouā electōeꝫ libere fiendā/ ſicut eiſ a vita ſeꝑatis aut libere cedētibꝰ. ¶ An ꝟo iſta ſola cauſa vltimo tacta ſit ſufficiēs cau ſa ad hoc ꝙ expediat aut de neceſſitate cele brādū ſit huiuſmodi conciliū cōmune iſti us obediētie attēta difficultate in ꝯuocan do/ et expenſis et ꝑiculis incōtinuādo/ iu dicent illi ad quos ſpectat ⁊ in cōuenienti bus maioribꝰ prudēter ocurrāt. ¶ Ut veri T tatꝭ flāma ex diſcuſſiōis ventilatōne clari or emergat ꝓponemus ⁊ ſoluemꝰ obiectō nes contra viā mediā/ que ꝓut expedit ta cta eſt ¶ In primis dicēt aliqͥ cōtra ſecun dū expediēs ꝙ abſqꝫ diſcuſſiōe eoruꝫ que hactenus facta ſunt nō poteſt ſincere ⁊ pro cōſciētiaꝝ ſerenatōne illud fieri quod ꝓpo nit̉. Nā ſi bn̄dictꝰ ex vna ꝑte cū ſuis adherē tibꝰ aūt alij ex alt̓a fiūt culpabiles d̓ ſciſma te aut hereſi vel de rebelliōe aut alio tali vi cio. qualiter tales abſqꝫ recognitōne propͥe culpe et poſtulatōe venie indulgentiā apd̓ deū ⁊ homines merebunt̉ nō remittit̉ pe na niſi confiteat̉ culpa? ¶ Sed reſponde mus ꝙ hec abiectio friuola eſt ⁊ ſophiſtica atqꝫ fieri poſſet in omni materia dubia/ ſic̄ fieret ad impediendū viā ceſſionis libere/ abſqꝫ diſcuſſiōe iuſticie. Dicimꝰ igitur ẜm catholicā veritatē ꝙ in dubijs poteſt fieri confeſſio ſub conditōe/ et ex tali cōfeſſione veniā abſolutā peccator ꝯſequet̉. Addimꝰ ad hec ꝙ omnia ⁊ fere om̄ia dici pn̄t dubia in foro exteriori que nōdū ſunt iudicialiter diffinita. Propterea nullus erit ſcrupulus obediēdo dn̄o Benedicto etiaꝫ vbi fuiſſet hereticꝰ aūt ſciſmaticꝰ ſi reſipiſceret/ vel ſi hͦ nō conſtaret ꝑ diffinitiuā ſententiā eccleſie Similiter de ſubditis rebellantibꝰ ſi qui fuiſſent diceretur. Quis neſciat multa apd̓ antiquoſ patres ⁊ nūc quotidie tolerari. vt de ſymonijs et alijs. que ſi iudicialiter eēnt vētilata et cōuicta tolerari nō poſſent. Su ꝑaddimus ꝙ tota res p̄ſens magnis du biorū inuolutris contecta eſt ⁊ vtriuſqꝫ co lorata. Sed nec ſūt aliqua que ꝓprie et nu de tangant oppoſita fidei/ quin magꝭ in fa ctis diuerſis et diuerſimode receptis/ qͣꝫ in iure cōſiſtūt. Nulli idcirco poſſunt aut vix poſſunt de ſciſmate et hereſi ꝑtinaces con uinci in hac parte Deniqꝫ dicimus ꝙ regu la magiſtralis theologie nō dꝫ nos ſcrupu lis inquietare vt fiat diſcuſſio illa. ſcꝫ regu la/ ꝙ ſi illud ſit dubiū an liceat an̄ nō liceat illud fieri. ſi fiat/ certū eſt illud eſſe peccatū/ qm̄ ꝑ p̄dicta nō habebit̉ rōnabilit̓ dubiuꝫ de eis q̄ fuerint concordata/ et p̄ſupponet̉ qͥlibet aūt nō erraſſe/ aut de erratꝭ penitere. vnius obedientie et ita in ſuo honoris gradu/ iure/ aut ſaltim miẜicordia remanere. ¶ Ceterū ab alijs ſe cūda fieret obiectio cōtra ſecūdū expediēs. Crimina inqͥunt nō ita generaliter rema nere debēt impunita. alioqͥn incentiuū tri buerēt delinquēdi. Sed nec ſalua ꝯſciētia forſan poterit dn̄s Bn̄dictus ea ratificare aut nō infringere q̄ facta ſunt/ niſi p̄ſertim veniā/ ⁊ noua cōfirmatiōem ſinguli pro ſe petant. aut niſi de nouo habilitent̉ ⁊ ordi nent̉. Sed reſpondemꝰ ꝙ freq̄nter p̄cipue n delictis tāgētibꝰ ꝯmunitatē aut homīeſ rādis ſtatus/ cōſultiꝰ tolerant̉ errores cō nunes qͣꝫ vindicari ſeuero rigore q̄rerent̉. Nunqͥd non tolerat eccl̓ia meretrices? Nō ne hec eſt exp̄ſſa prudētiſſimi Aug. ſentētia n ſcriptis ſuis multis cuiꝰ dicta ſicut nec aliorū hic nō inſerimꝰ. qꝛ a clericꝭ ſatꝭ co noſcunt̉. qꝛ inſuꝑ magis ratōem qͣre talia dicta ſunt qͣꝫ vbi dicta ſunt nūc ⁊ al̓s offer econamur. Non deeſſent rōes et exempla iſi breuitatis amor obſtaret. ⁊ ſi nō exꝑien tia doctrice pateret veritas. ¶ Preterea qd̓ addit̉ de ꝯſcientia dn̄i Bn̄dicti ſatis diſſol uit̉ ꝑ hoc idem dictū ꝙ etiā vbi fuiſſēt ma la ꝑpetrata illa pōt ſalua cōſcientia ꝓ bono vtilitate tāti negocij ꝯplēdi tolerādo diſ ſimulare. Sicut regularit̓ veꝝ eſt ꝙ p̄latur nō ſolū pōt/ īmo debꝫ aliqͣ agere vel omit tere ꝓpter generalē inclinatōem ſubditoꝝ. vbi etiā qn̄qꝫ mala eſſꝫ q̄ al̓s agere vl̓ omit tere in graue d̓lictū ſibi verteret̉. Iuxta qd̓ nferūt aliqͥ ꝙ etiā vbi via ceſſiōis minus ona fuiſſet/ tamē attētis d̓liberatōibꝰ om liū ſubditorū ſuꝑ poſtulatōe huiꝰ vie/ do ninꝰ Bn̄dictus illā acceptare tenebat̉/ ſic̄ nunc acceptauit/ quātūcūqꝫ al̓s ad eā acce tandā nō fuiſſet artatus vel artādus Sꝫ hoc omittamꝰ. volumꝰ enī nihil diſcuti de factis hactenꝰ vel inde. Rurſus ea q̄ facta ſunt in ꝓmotionibꝰ ⁊ ſil̓ibꝰ/ durāte ſubtra ctōe autorizata ſunt ꝑ ordīarios locoꝝ/ ad quos de iure cōmūi ſpectabāt talia. Cur ergo nō poterit dn̄s Benedictꝰ p̄ſumere il los qͥ a ſe aut p̄deceſſoribꝰ ſuis fuerant ad hec electi et ꝓmoti/ īmemores nō fuiſſe ſue ſalutis. quare neqͥbit abſqꝫ ſcrupulo tolera re/ ne dicamꝰ approbare q̄ facta ſūt? ¶ De niqꝫ quod ſubiungit̉ de venia ſingillatim poſtulāda magis ad v̓ecundā multoꝝ tur batōem qͣꝫ ad trāquillitatē et pacē/ ſatꝭ eſſe debebit poſtulatio venie general̓ ⁊ modis honeſtis executa. ¶ Facit ꝓ p̄dictis ꝙ oīa ſacramenta niſi forte penitētia vim ſuā ha bent/ vt collatio ordinū/ baptiſmꝰ et ſil̓ia. qͣꝫtūcunqꝫ fuerīt a pctōribꝰ diſtributa. ſtā te tamē debita intentiōe faciēdi q̄ eccl̓ia fa cere ītēdit. ⁊ p̄cipue vbi nō ex affectata igͦ rantia iuris/ ſed ex facti inſcitia peccatum exortū eſt. ꝓpterea nō erūt reordinādi iam ordinati. ¶ Deinde tercio obijcient alij con U tra idem ſecūdum ⁊ terciū expediēs/ et di cent ꝙ implicatio eſt in termīs/ vt dn̄o be nedicto fiat obediētia tāqͣꝫ ſūmo pōtifici. ⁊ nihilominus coartet̉ eius ptās ad certa/ ⁊ ꝑ ceteros modos. ⁊ ꝙ ſibi coadiutores ſo cient̉. ¶ Sed reſpōdemꝰ pͥmo iuxta poſitio nem illorū qͥ ſubtractōem ꝙ licite fieri po tuiſſet ꝯfirmāt. ſicut reuera aūt in ī iſto aut in multis caſibꝰ poteſt euenire. Dicimꝰ ita qꝫ ꝙ papalis dignitas nō ꝓ extollentia aut fauore ꝑſone ſed ꝓ eccl̓ie vtilitate a chriſto ſtatuta eſt. qͣꝫobrem ẜm exigētiā vtilitatꝭ ec cleſie/ tanqͣꝫ finis debꝫ hec dignitas agibi lia ſua moderari p̄ſertim ī eis q̄ nō ſunt ex p̄ſſa ī iure diuīo. Hoc enī dicere eſſꝫ de iu re naturali cuiuſlibꝫ policie qd̓ violari nō poteſt aut mutari. Si gͦ ꝯtingit ꝙ p̄dicta fi eri ſit expediēs ꝓ eccl̓ia/ attētis circūſtātijſ negocioꝝ/ aut vicꝫ ꝓpter culpā dn̄i Bene dicti ſeu aliqͣs eius ꝯditōes minus ciuileſ ⁊ vtiles eccl̓ie. etiā vbi nō eſſent culpabileſ. aūt ꝓpter generalē affectōem ⁊ deliberatōꝫ omniū ſubditorū/ etiā vbi errarēt ⁊ minus bene iudicarēt dicimꝰ nō ſolū iſta licere fi eri. īmo poſſe ꝯſurgere obligatōem ad agē dū. Neqꝫ in hͦ derogat̉ auctoritati papali neqꝫ plenitudini ptātꝭ ſue collate ſibi a xp̄o ſed implet̉. Nā poſſe mala ⁊ inexpediētia eccl̓ie facere qͥs diceret eſſe poſſeꝫ qͥs crede ret hͦ a chriſto collatū extitiſſe? Porro d̓ iſtꝭ tꝑalibꝰ admīſtratōibꝰ eccl̓iarū poſſeſſionū iuriū bn̄ficiorū ⁊ ſimiliū chriſtꝰ ꝑ ſeip̄m ī mediate nullatenꝰ ſe intromiſit/ nec ordina re curauit. ſciēs ⁊ volēſ talia eſſe variabilia ẜm exigentiā tēporū ꝑſonaꝝ ⁊ locoruꝫ/ ad ꝯmune eccl̓ie vtilitatē. nō ad vniꝰ aut pau corū ſingularē pompā/ aut inutilē vanita tem ſiue voluntatē. Ratio poſtulat nec ne gamus/ vt dn̄o pape et ſuis cardinalibus fiat ſufficiens prouiſio de bonis eccleſiaſti cis. ſicut olī ſūmo ſacerdoti inferiores ſuas decimas offerebāt. Sed hec ꝓuiſio nōne pot̓at adīpleri abſqꝫ hͦ ꝙ neceſſe ſit ex toto ius ordīarioꝝ caſſari vl̓ ſuſpēdit ꝓfecto ſic ¶ Poſtrēo dicent alij ꝙ hec via q̄ d̓r media X Decreta concilii cōpleri nō poteſt abſqꝫ cōcilio huius obe dientie generali. ⁊ ita cadit in illd̓ qd̓ videt̉ velle fugere. Hic reſpōdemus ꝙ ſi ꝯciliuꝫ generale nō quereret̉ fieri niſi ſub modifica tōibus tactis ī hac via media. nō videret̉ incōueniens aut periculū celebrare hmōi conciliū. Ceſſarēt enī om̄ia que ꝯtra ip̄ius vtilitatē audiuimꝰ allegari. Nihilominus illud ꝯciliū nequaqͣꝫ iudicamꝰ neceſſariuꝫ ꝓ ꝯplemēto celeriori et faciliori huiꝰ vie. et abſqꝫ impenſis īnumeris ⁊ tractu tꝑis. qꝛ nunc interim priꝰ qͣꝫ iſta ꝯcordata ſint du bia q̄dam orirent̉ ſuꝑ cōuocatōne cōcilij/ ⁊ qͥbuſdā ſimilibꝰ/ que h̓ ceſſant. Dubitabit forte aliꝰ ꝙ dn̄s Benedictꝰ audita iſta via illā aut impediet/ aut nō ꝯcordabit. Pro pterea forte tutiꝰ ē/ vt ante om̄ia ſecrete qͥn tū fieri poterit habeat̉ ꝯſenſus maiorū om niū iſtius obediētie/ aut ſaltē principaliuꝫ/ vt cōmuni ꝯſenſu totius ſue obediētie fiat oblatio tal̓. cui vniuerſali ꝯſenſui ſi renuat aſſentire. quis nō videbit tunc eiꝰ moduꝫ ꝓcedendi penitꝰ improbabilē eſſe? quis nō iudicabit ab eo iure recedēdū fore? Nō enī poterit aliqͣ tergiuerſatōne fautoria ſciſma tis et ſubuerſiōis eccl̓ie d̓negari. ¶ Ꝙ ſi qͥſ ad extremū dubitauerit ſimilit̓ de pͥncipi bus alijs ꝙ nō approbabūt viā hanc me diā/ fatemur hoc nō vſqꝫ qͣqꝫ certū eſſe/ niſi ꝓut in moralibꝰ ſumenda ē certitudo ex hiſ que vt in pluribꝰ ẜm veriſil̓es et ꝓbabiles cōiecturas eueniūt. Si in omnibꝰ p̄dicta via nihil petit difficile aut oneroſū vel īho neſtū/ querit̉ ꝓpter quid pͥncipes et p̄lati d̓ beāt īprobare/ maxime ꝓ tāto bono reuni tionis obediētie huius totalis obtinendo Quid enī graue erit ꝙ om̄ia indulgeant̉ p̄ terita/ ⁊ nō diſcutiant̉/ ꝙ dn̄s Benedictus habeat bonos ꝯſiliarios nō ſuſpectos cui cūqꝫ parti/ ẜm quoꝝ iudiciū agat qd̓ actu rus eſt/ ꝙ ip̄e a vindicādo ꝓpͥas aut aliēaſ iniurias īmunis ſit ⁊ deo cōmittat. aut cer te vniuerſali bono eccl̓ie et pacis illas do net. Idē dicimus de ſubditis qͥbuſcunqꝫ erga dominū Benedictū. Profecto nihil iſtorū difficile eſt niſi forte apud illos apd̓ quos hūilitas et charitas ⁊ eccl̓iaſtica vni tas fuerint oneroſe. ſcꝫ qui turbatōibꝰ gau dent et querūt que ſua ſunt nō que ieſu xp̄i Aut qui ſuis ſentētijs ceruicoſa animoſita te nimis credūt. Aut ſi difficilia eſſe iſta qͥſ qͣꝫ cōtēderit/ anīaduertat ille obſecro ſi plu res ſint in alijs vijs difficultates et amba agere neceſſe ſit pergat nobiſcū in hāc ſen tentiā ⁊ attēdat/ quid plus habeat damni pro eccleſia/ vel ſic ſtare. īmo quotidie ma gnis lapſibꝰ corruere/ et dominū Benedi ctū incarceratū eſſe/ et cardinales ſuis ho noribus ſpoliatos/ et principes ad conten tionē ꝑiculoſam diſpoſitos videre. aut ꝙ ita p̄paremus nos per hanc reunitōem pri mā et totalē huiꝰ obediētie/ ꝙ cū alia celeri ter et vtiliter tractare valeamᵐ. ⁊ qualiter(ſi quis queſiuerit) iā in parte reſpōſū eſt/ et a prudentioribꝰ erit diligentiꝰ inqͥrendū ⁊ in ueniendū facilius. ¶ Finit ¶ Decreta in ſeſſio ne publica concilij general̓ Conſtantienẜ. die ſabbati. ix. Octobris Anno. M.cccc. xvij. Et primo ꝓhemiū ſuꝑ futuris conci lijs celebrādis/ ⁊ ꝓuiſiōe aduerſus futura ſciſmata Requens generaliū concilio rū celebratio agri dominici p̄ cipua cultura eſt que vepres ſpinas et tribulos hereſuꝫ er roruꝫ et ſciſmatū extirpat. ex ceſſus corrigit. deformata re format. et vineā dn̄i ad frugē vberrime fer tilitatis adducit. Illorū vero neglectꝰ pre miſſa diſſeminat atqꝫ fouet. Hec p̄teritorū tempoꝝ recordatio/ et p̄ſentiū cōſideratio ante oculos nr̄os ponūt. Eapropter hͦ edi cto ꝑpetuo ſancimus decernimꝰ atqꝫ ordi namus/ vt āmodo generalia ꝯcilia celebrē tur. Ita ꝙ primū a fine huiꝰ concilij in qͥn quenniū īmediate ſequens. Secūdū vero a fine illius mediate ſequētis concilij in ſe ptēniū ⁊ deinceps in decenniū ꝑpetuo cele bret̉ in locis que ſummꝰ pontifex ꝑ men ſem ante finē cuiuſlibet cōcilij approbante ⁊ cōſentiente cōcilio/ vel in eiꝰ defectū ip̄m ꝯciliū deputare et aſſignare teneatur. vt ſic per quandā continuationē ſemꝑ/ aut con ciliū vigeat/ aut per termini prouidentiaꝫ expectetur. Quem terminū liceat ſummo pontifici de fratrū ſuoꝝ ſancte romane ec cleſie cardinaliū ꝯſilio ob emergētes forte caſus abbreuiare. ſꝫ nullatenꝰ ꝓroget̉. Loges/ aut viā aliquā omni difficultate caren tē afferat in mediū nos letis animis cōple ctemur. Ꝙ ſi hoc vel facere nō vult/ vl̓ qd̓ magis credimus nō pōt. tūc cum aliquid Conſtantien̄. cum aūt ꝓ futuro ꝯcilio celebrādo deputa tum abſqꝫ euidēti neceſſitate nō mutet. ſꝫ ſi forte caſuſ aliqͥſ occurrerit qͦ neceſſariū vide ret̉ ip̄m locū mutari. puto obſidionis guer raꝝ peſtis aūt ſil̓is. Tūc liceat ſummo pō tifici de p̄dictoꝝ fratꝝ aūt duaꝝ ꝑtiū ip̄orū ꝯſenſu atqꝫ ſubſcriptōe aliū locū pͥus depu tato loco vicinioreꝫ ⁊ aptum ſub eadem tn̄ natōe ſurrogare. niſi idē vel ſil̓e impedimen tū ꝑ totā illa natōeꝫ vigeret. tūc ad aliquem aliū locū viciniorē alterius natiōis aptum hmōi ꝯciliū poterit ꝯuocari. ad quē p̄lati ⁊ alij qͥ ad ꝯciliū ſolēt ꝯuocari accedere teneā tur ac ſi a pͥncipio locus ille fuiſſet deputa tus. Qua tn̄ loci mutatōeꝫ vel termini bre uiationē teneat̉ dictus ſummus pontifex le gitime ⁊ ſemel ꝑ annū an̄ p̄fixū terminū pb̓ licare ⁊ intimare vti ad ip̄m ꝯciliū celebran dū p̄dicti poſſint ſtatuto termino ꝯuenire. Si ꝟo qd̓ abſit in futuꝝ ſciſma oriri ꝯtin geret/ ita ꝙ duo vel plures ꝓ ſummis pōti ficibꝰ ſe gererēt. a die qͦ ip̄i duo vel plures in ſignia pōtificatus publice aſſumpſerīt ſeu admīſtrare ceꝑint. intelligat̉ ip̄o iure termi nus ꝯcilij tūc forte vltra annū pendens ad annū ꝓximū breuiatus. ad qͦs oēs p̄lati ⁊ ce teri qͥ ad ꝯciliū ire tenent̉ ſub penis iuris et alijs ꝑ ꝯciliū imponēdis abſqꝫ alia vocati on ꝯueniāt. Necnō imꝑator ceteriqꝫ reges ⁊ pͥncipes ꝑſonalit̓ vel ꝑ ſolēnes nūcios tā qͣꝫ ad cōe incendiū extinguenduꝫ/ ꝑ viſcera niſericordie ieſu xp̄i exnūc exorati ꝯcurrāt. Et qͥlibet ip̄oꝝ ꝓ romano pōtifice ſe gerēs nfra mēſem a die qua ſcīam habere potuit aliū vel alios aſſumpſiſſe papatus inſignia vel in papatu admīſtraſſe teneat̉ ſub inter minatiōe maledictiōis eterne ⁊ amiſſionis iuris ſi qd̓ forte ſibi q̄ſitū eſſet a papatu quā ip̄o facto incurrat. ⁊ vltra hoc ad qͣſlibet di gnitates actiue ⁊ paſſiue ſit īhabilis ꝯciliū ip̄m ad terminū ani p̄dictū loco pͥus depu tato celebrandū indicere ⁊ publicare. ⁊ ꝑ ſu as lr̄as cōpetitori vel cōpetitoribꝰ ip̄m ve ip̄os ꝓuocādo ad cauſam vel ceteris p̄latis ac pͥncipibꝰ qͣꝫtū in eo fuerit intimare. Nec nō termino p̄fixo ſub penis p̄dictis ad lo cum ꝯcilij ꝑſonaliter ſe tranſferre. nec inde diſcedere donec ꝑ ꝯciliū cauſa ſciſmatis ple narie ſit finita. Hoc adiūcto ꝙ nullus eorū ꝯtēdentiū de papatu in ip̄o ꝯcilio vt papa p̄ſideat. Quinīmo vt tāto liberius ⁊ citius eccl̓ia vnico ⁊ indubitato paſtore gaudeat ſint ip̄i oēs de papatu ꝯtendētes/ poſtqͣꝫ ip ſum ꝯciliū inceptū fuerit/ auctoritate huiuſ ſancte ſynodi ip̄o iure ab oī adminiſtratiōe ſuſpēſi nec eis aut eoꝝ alteri donec cauſa ip ſa ꝑ ꝯciliū terminata fuerit quōlibet a qͦqͣꝫ ſub pena fautorie ſciſmatis obediat̉. ¶ Ꝙ ſi forte electōeꝫ romani pōtificis ꝑ mētū qͥ ca deret in cōſtantē virū ſeu imp̄ſſionē de cete ro fieri cōtingat ip̄am nulliꝰ decernimꝰ ef ficacie vel momēti. nec poſſe ꝑ ſeq̄ntē ꝯſen ſum etiā metu p̄dicto ceſſante/ ratificari vl̓ approbari. Nō tn̄ liceat cardinalibꝰ ad ali am electōem ꝓcedere niſi ille ſic electus for te renūciet vl̓ decedat donec ꝑ generale ꝯci liū de electōe illa fuerit iudicatū. ⁊ ſi ꝓcedāt nulla ſit electio ip̄o iure. Sintqꝫ ſic ſcd̓o eli gentes ⁊ electꝰ ſi ſe papatui ingeſſit/ om̄i di gnitate honore ⁊ ſtatu etiā cardinalatꝰ ⁊ pō tificali ip̄o iure pͥuati. ⁊ īhabiles d̓ cetero ad eaſdem ac etiā ad papalē nec aliqͥs eidē ſe cūdo electo vt pape ſub pena fautorie ſciſ matis obediat qͦ quo mō. Et eo caſu ꝯciliū de electōe pape ꝓuideat illa vice. Sed lice at īmo ⁊ teneant̉ electores om̄es aut ſaltem maior pars ip̄orum/ qͣꝫ cito ſine ꝑiculo ꝑſo narū poſſunt/ etiā ſi ꝑiculū omniū bonorū īmineret/ ſe trāſferre ad locū tutū ⁊ metum p̄dictū allegare corā notarijs publicis ⁊ no tabilibꝰ ꝑſonis in multitudine ppl̓i in loco inſigni. ita tn̄ ꝙ allegantes metu hmōi ha beant in ip̄ius metus allegatōne exprimere ſpeciē et qualitatē dicti metus. ⁊ iurare ſolē niter ꝙ metus taliter allegatus eſt verꝰ/ et ꝙ credūt ſe ip̄m poſſe ꝓbare. ⁊ ꝙ ꝑ maliciā vel calūniā hmōi metu nō ꝓponūt. Nec vl̓ tra ꝓximū futurū ꝯciliū vllo mō poſſit dif ferri allegatio dicti metus. Teneant̉ inſuꝑ poſtqͣꝫ ſe trāſtulerint ⁊ mētū allegauerīt mo p̄dicto ꝓuocare ſic electū ad cōciliū. quod conciliū ſi vltra annū pendeat a die ꝓuoca tōnis hmōi/ intelligat̉ ad annū vt ſuꝑͣ ipſo iure terminus breuiatus. ⁊ nihilominꝰ te neatur electus ip̄e ſub penis p̄dictis ⁊ car dinales ꝓuocātes ſub pena amiſſiōis car dinalatus ⁊ omniū beneficiorū ſuorū. quā ip̄o facto incurrāt/ infra mēſem a die ꝓuo catōis conciliū ip̄m vt ſupradicit̉ indice re et publicare/ ⁊ qͣꝫ citius poterit intimare/ cardinales ip̄i ceteriqꝫ electores ad locū cō cilij tēpore ꝯuenienti perſonaliter ſe trāſfer re ⁊ vſqꝫ ad finem cauſe expectare. Tenean tur quoqꝫ p̄lati ⁊ ceteri vt ſupͣ ad ꝯuocatio nem cardinaliū tm̄/ ſi forte ſit electus con uocare ceſſaret/ accedere. Ꝙ etiā ſic electus Sermo in die in cōcilio ip̄o nō p̄ſideat/ qͥnīmo ſit a termi no initiādi ꝯcilij ip̄o iure ab om̄i admini ſtratōe papatꝰ ſuſpenſus. nec ſibi a qͦqͣꝫ ſub pena fautorie ſciſmatis quōlibꝫ obediatur ¶ Ꝙ ſi infra annū ante diē īdicti ꝯcilij ꝯtin gant ſupradicti caſus. vicꝫ ꝙ plures ſe ge rāt ꝓ papa. vel ꝙ vnus ꝑ mētū ſeu imp̄ſſio nem eligat̉. cēſeant̉ ip̄o iure tā gerētes ſe ꝓ papa qͣꝫ electus ꝑ metū ſeu imp̄ſſiōeꝫ/ ⁊ car dinales ad dictū ꝯciliū ꝓuocati. teneant̉qꝫ in iſto ꝯcilio ꝯparere/ ꝑſonalit̓ cauſam expo nere ⁊ iudiciū ꝯcilij expectare. ¶ Ꝙ ſi dictꝭ caſibꝰ occurrētibꝰ ꝯtingat forte caſus aliqͥs qͦ neceſſariū ſit locū ꝯcilij mutare vel obſidi onis vl̓ guerre vl̓ peſtis vel ſil̓is. teneant̉ ni hilominus tā oēs ſupͣdicti qͣꝫ oēs p̄lati/ ce teriqꝫ qͥ ad ꝯciliū ire tenent̉ ad locū ꝓximio rē vt p̄mittit̉ qͥ ſit habil̓ ad conciliū ꝯueni re. poſſitqꝫ maior pars p̄latoꝝ qͥ infra men ſem ad locū certū declīauerīt illū ſibi ⁊ alijs ꝓ loco concilij deputare. ad quē ceteri cōue nire teneant̉ ac ſi a pͥncipio fuiſſet deputatꝰ. ¶ Cōciliū aūt vt p̄fert̉ cōuocatū ⁊ ꝯgrega tū de hmōi ſciſmatis cā cognoſcēs et ī con tūaciā electoꝝ ſeu gerētiū ſe ꝓ papa vl̓ car dinaliū ſi forte venire neglexerint. litem diri mat/ cauſamqꝫ diffiniat ac culpabiles ī ſci ſmate ꝓcurādo ſeu nutriēdo/ vl̓ in admini ſtrādo aut obediēdo vel admīſtrātibꝰ fauē do ſeu ꝯͣ interdictū ſuꝑius eligēdo. vl̓ calū nioſos in allegādo metū etiā vltra p̄dictas penas cuiuſcūqꝫ gͣdus ſtatus ſeu p̄eminen tie exiſtāt eccl̓iaſtice vl̓ mūdane ſic puniat/ vt vindicte rigor trāſeat ceteris in exemplū. ¶ Ut aūt metꝰ ſeu imp̄ſſiōis moleſtia in ele ctōne pape eo formidoloſiꝰ euitet̉ quo toti xp̄ianitati lamētabiliꝰ eoꝝ īcuſſio ſeu factio ꝑpetret. vltra p̄dicta ſpecialit̓ duximꝰ ſtatu endū. ꝙ ſi qͥs hmōi metū vel imp̄ſſiōeꝫ aut violentiā electoribꝰ ip̄is vel alicui eoꝝ ī ele ctōe pape intulerit ſeu fecerit aut fieri ꝓcu rauerit. vel factū ratū habuerit. aut in hͦ ꝯſi liū dederit vel fauorē. faciētēve ſciēter rece ptauerit vel defenſauerit. aut negligēs ī exe cutiōe penarū inferiꝰ memorataꝝ extiterit. cuiuſcūqꝫ ſtatꝰ gͣdꝰ vl̓ p̄eminētie fuerit. etiā ſi imꝑiali regali pontificali aūt alia qͣuis ec cleſiaſtica aut ſeculari p̄fulgeat dignitate il las penas ip̄o facto incurrat. q̄ in ꝯſtitutōe felicis recordatōis Bonifacij pape octaui q̄ incipit Felicis/ ꝯtinent̉. illis effectualiter puniat̉. Ciuitas ꝟo etiā ſi qd̓ abſit vrbs ro mana fuerit vl̓ alia q̄uiſ vniuerſitas/ q̄ talia faciēti cōſiliū vl̓ auxiliū dederit aut fauorē. vel infra mēſem ſaltē taliter delinquentē ꝓ ut tanti facinoris enormitas exegerit. et fa cultas ei affuerit nō duxerit puniēdū/ eo ip ſo ſubiaceat eccl̓iaſtico interdicto. Et nihi lominus p̄ter dictā vrbē/ pōtificali ⁊ ſupra eo ip̄o ſit pͥuata dignitate nō obſtātibꝰ pͥui legijs qͥbuſcūqꝫ. ¶ Uolumꝰ inſuꝑ ꝙ in fine cuiuſlibet cōcilij general̓ hoc decretū publi cet̉ ſolēniter/ necnō quādocūqꝫ ⁊ vbicunqꝫ romani pōtificis electio īminebit faciēda/ ante ingreſſum cōclauis legat̉ et publice in timetur. ¶ Finit Sequit̉ ſermo eiuſ dem cancellarij factus in die circūciſionis dn̄i coram papa apud Taraſconā Sparuit gratia dei et ſaluato/ v ris nr̄i omnibꝰ hoībꝰ. erudiēs nos vt abnegātes impietateꝫ ⁊ ſcl̓aria deſideria/ ſobrie et iu ſte ac pie viuamꝰ in hͦ ſecl̓o. et reliqͣ q̄ nunc audiuit ex epl̓a Pauli vr̄a de uotio. ¶ Quoniā apparuit gr̄a dei et ſalua toris nr̄i. adeamꝰ cū fiducia thronū gr̄e eiꝰ vt miẜicordiā eiꝰ ꝯſeqͣmur et gr̄aꝫ ī auxilio oportuno. Nam qꝛ finis nr̄ ſuꝑ nos ⁊ nos d̓bilitati ꝯfractiqꝫ iacemꝰ in imo ⁊ limo cō figimur. confundat̉ pelagiana hereẜ q̄ gr̄aꝫ dei ꝓ ſubleuatōe neceſſariā abnegare preſu mit. ¶ Rurſus qꝛ de gratia dei ẜmo haben dus ē/ ⁊ de noīe ieſu quē nemo p̄t dicere ni ſi in ſpūſancto/ vt ip̄e ieſus ẜm nomē ſuum ſit nobis ieſuſ. vt p̄terea ꝯdemnatos ī curia iuſticie/ gr̄e nos curia ſuſcipiat. dū interim ſedet in throno ſue gr̄e/ pͥuſqͣꝫ legitimū tꝑs ꝯparēdi p̄tereat/ appellemꝰ ad curiā ⁊ thro nū gratie. illic nos p̄ſentemꝰ in cōfeſſiōibꝰ vbi ſoror nr̄a mr̄ eſt eiuſdē gr̄e et aduocata noſtra. que plane deſpicere nos nō poterit. Caro enī et ſanguis nr̄ ē/ ⁊ curie ſue iura de fendet/ iura gratie. Sed qͥs eſt iſte thronꝰ ē tie? Ille ꝓculdubio puer hodie circūciſus. cuius vocatū eſt nomē ieſus. vt ꝑ ieſum gͦ tia fieret ſicut lex ꝑ moyſen data ē vt ſalua ret̉ mūdus ꝑ ip̄m. quē vidimꝰ plenū gͣtia īmo gratiarū. Deꝰ meꝰ miẜicordia mea in quit ꝓpheta. Et quid miẜicordia niſi gra tia ¶ Sꝫ dicet fortaſſe timidior aliqͥs. Ego aꝑtos habens ocl̓os cordis in lumīe fidei ⁊ lucerna euāgelice ꝟitatis hodierne intue or in hoc puero ſeueritatē diuīe iuſticie ſeue rā valde. que etiā ꝓprio filio dei nō peꝑcit Circūciſionis domini qͥn eū nuditati ⁊ frigori ⁊ duro vulneri dū tenellus circūcidit̉ exponeret. Et tu mihi apud ip̄m pueꝝ inuenire thronū gr̄e repro mittis. Si in viridi hoc fecit deus. ſi īno centiſſimo filio non peꝑcit in ſicco qͥd fiet. pctōribꝰ ſeruis qͣliter ignoſcet? Quintiam mater eius mater bn̄dicta qͥbꝰ oculis pctō res īſpiciet qͥ tota hodierni doloris ſui car ſa ſunt. qui totā ſue grādis anxietatis ma teriā p̄buerūt/ dū ꝓpt̓ eos vnigenitū dile ctiſſimū ex acri vulnere cruentū ex nudita te ⁊ frigore vagientē cognoſcit ⁊ dolentem: At ꝟo quiſqͥs hoc dixerit ſciat nil tale timē duꝫ/ ſatiſfactū eſt iuſticie. ſatiata ē/ non pu niet bis in idip̄m eū qui gr̄aꝫ huius pueri flagellati meruit/ qui factus ē a deo nob̓ iu ſticia atqꝫ redemptio. in qͦ ⁊ ſi iuſticia appa reat in eius attritōe ꝓpter pctā nr̄a. ſuꝑemi nēter tn̄ apparet gr̄a dei/ qui vt ſeruū redi meret tradidit filiū qͣſi pctōrē puniendum ¶ Sꝫ ⁊ tu ꝟ̓go digniſſima nō abhorre pec catores ſine quibꝰ nunqͣꝫ fores tali digna fi lio. qͥ licet ex te genitus ē attn̄ nobis natus nobis datus. Adimus ergo cum fiducia te ⁊ filiū tuū. In qͥbus talis apparuit gr̄a dei vt tu mater dei fieres inueniēdo gratiā apud deum/ ⁊ ip̄e hō filius dei diceret̉. Ita vt nō dubitauerit Augꝰ. aſſerere nullaꝫ in rebꝰ ꝑ tp̄s ortis maiorē iſta eſſe gr̄am/ duꝫ verbū caro factū eſt. De quo v̓bo locutu rus det ip̄e nobis gratuita benignitate ver bum efficax ⁊ fructuoſum meritis ⁊ p̄cibꝰ tuis virgo glorioſa q̄ ab angelo vocata es gr̄a plena antonomatice ⁊ diuina ſalutatio ne quam repetimus dicētes Aue ⁊c̄. ¶ Ap aruit gratia dei ⁊ ſaluatoris nr̄i ⁊ reliqua Exhilareſce tu qͥ perieraſ. miſerāde homo erige aures/ audi ⁊ gratias age/ qm̄ appa ruit gr̄a dei. datū certe optimū ⁊ donū ꝑf ctum. qm̄ gr̄a dei vita eterna. ⁊ ſi dn̄s dat gr̄aꝫ/ dabit ⁊ gl̓iam. Nō igit̉ inuanū hanc dei gr̄aꝫ accipias nō ꝑ ingratitudinem in huius anni pͥncipio enceniū tā inſigne ꝑui pendas. Et attēdas vigilāter qꝛ non dixit apl̓s Apparuit ſapīa dei apparuit iuſticia dei/ apparuit potentia. Illas qͥppe magis extimeſcebat hō reus ꝓditor ⁊ dānatus qͣꝫ deſiderabat. Qm̄ ſapiētia accuſabat ⁊ non habebat locū negatio nec valebat excuſatō Adam vbi es ⁊c̄. Si voluerit mecū ꝯtēde re(dicebat Iob afflictꝰ) nō potero rn̄dere vnū ꝓ mille. Iuſticia accuſatuꝫ ꝯdēnabat ⁊ nō inuēiebat̉ appellatio. qꝛ audiſti vocē vxoris tue ⁊c̄. Propt̓ea idē Iob verebatur oīa oꝑa ſua ſciēs ꝙ nō parceret delinquēti Hinc qͦꝫ ē ꝓphetica ſupplicatio. Nō ītres in iudiciū cū ẜuo tuo dn̄e. qꝛ nō iuſtificabi tur in ꝯſpectu tuo oīs viuēs. Potētia deni qꝫ accuſatū ⁊ ꝯdēnatū puniebat/ ⁊ nō erat euaſio. A facie manꝰ tue.i. potētie ego defe ci/ plorabat pſalmiſta. Et rurſus. Quiſ no uit ptātē ire tue. et p̄ timore tuo irā tuā di nūerare? Et nēo ē qͥ d̓ manu tua poſſit erue re. Nō gͦ q̄rebamus ſapiētiā accuſantē nō iuſticiā cōdemnantē. nō potētiā executōni ſentētiā demādantē atqꝫ ſeuiētē. Ubi ſeuiē tem? Seuiētē nūc in celo ꝯͣ apoſtatas an gelos. nūc in ꝑadiſo ꝯͣ ꝑentes pͥmos. nunc in turri babel ꝑ ꝯfuſiōeꝫ linguaꝝ. nūc ī ter ra ꝑ diluuiū aqͣꝝ multarū. nūc in pentapo li peccatrice/ ꝑ ſubuerſiōem ꝑuerſorū. Tā dem in inferis ꝑ incluſiōeꝫ oīm. Sed ſolā gr̄aꝫ miſerātē ⁊ abſoluētē petebamꝰ. qͣ ſalui eſſemꝰ nō ex oꝑbꝰ iuſticie q̄ fecimus nos. Et hec hodie nob̓ apparuit dū celauit deꝰ potentiā in īfirmitate. ſapiētiā in infantia. iuſticiā in pietate/ ⁊ circūciſiōis ſatiſfactōe Tanqͣꝫ īpoſuerit deꝰ ſilētium eis/ ⁊ dederit audientia totā miẜicordie. Ita ſuꝑatꝭ om̄i bus datur triūphus gr̄e. Et hec apparuit hodie nobis valde neceſſaria. Nā qͥd age ret qͦ ſe v̓teret hō ꝯdēnatꝰ in curia iuſticie ſi nemī datus eſſꝫ locꝰ appellatōis ad curi am gr̄e. ſi nō ſuꝑaret miẜicordia iudiciuꝫ? ¶ Dicamꝰ iterū ꝙ pͥus ſempit̓na dei ꝟtus atqꝫ diuītas(teſte apl̓o) ex eis q̄ facta ſūt ī tellecta ꝯſpiciebat̉. ſicut antea dixerat ſapi ens. ꝙ ex magnitudīe ſpeciei ⁊ creature po teſt viſibilit̓ eaꝝ creator agnoſci. Sed et ſapiētiā eiꝰ ex oꝑbꝰ agnouit/ q̄ exclamans dixit. qͣꝫ magnificata ſūt oꝑa tua dn̄e. om̄ia in ſapīa feciſti. Poterat quoqꝫ dei beniuo lentia vtcūqꝫ agnoſci ī reꝝ dignātiſſima cō ẜuatōe et directiōe in ſuos fines. ſicut potē tia ex creatōe ⁊ ſapiētia ex gub̓natōne vide bat̉. Quapropt̓ forte gr̄am appellat ſapi ens nutricē omniū. Sed ex reꝑatiōe lapſi. ex recreatōe deꝑditi. ex iuſtificatōne impij. maxime apparuit gr̄a dei. Nā q̄ gr̄a maior q̄ liberalior vl̓ dici vl̓ exiſtimari potuerat/ qͣꝫ vt tātū daret deꝰ hoī vt pauꝑ fieret. quiſ hͦ crederet? ſi nō ꝯſcius ſecretoꝝ dei Paulꝰ aſſereret. qꝛ ꝓ nobis egenꝰ factus ē vt illiꝰ ī opia diuites eēmus. Gr̄a inſuꝑ qͣlis mira bilior/ qͣꝫ vt talit̓ ꝯpateret̉ homī miſero de us. ꝙ miſer fieret/ obprobriū ⁊ abiectō ple Sermo factus in die bis. Iſta nōne ſunt viſcera miẜicordie dei noſtri in qͥbus viſitauit nos oriēs exſalto. In qͥbus apparuit gr̄a dei ⁊ ſaluatoris no ſtri hodie circūciſi. ¶ Amplius ꝟo dn̄a na tura vt hūano more loqͣmur qͣꝫuis in ſuo creaturaꝝ ſpeculo pulcherrimo in libro ca paciſſimo in carmine ſonoro ⁊ armonico monſtraret potentiā dei efficientē ⁊ ſapien tiā exemplantē ⁊ bonitatē cūcta finientem pͥmū ex vnitate. ſcd̓m ex veritate. terciū ex bonitate creaturaꝝ. Rurſus pͥmū ex earū modo. ſcd̓m ex ſpecie. terciū ex ordine. S militer ex creaturaꝝ menſura potentiā. Ex eaꝝ numero ſapīaꝫ. Ex pōdere trahente in ſuos fines bonitatē/ vt quodaꝫ circulo in telligibili ex ip̄o creante/ ⁊ ꝑ ip̄m exemplan tem/ ⁊ in ip̄o finiente ſint oīa nihilominus mūdus hanc ſapientiā dei potentiā ⁊ bo nitatē cognoſcere hn̄s nō glorificauit deū neqꝫ gr̄as egit. Sꝫ voluerāt ſibi oīa ⁊ ob ſcuratū factū eſt inſipiens cor eoꝝ/ ⁊ defece runt ſcrutātes ſcrutinio. Quamobrē ordi nauit deus facere opus noue gr̄e ſupra na turam vt eſſet gr̄a dn̄a reginaqꝫ nature. Nā gratia eius q̄ ⁊ miſericordia ſuꝑ omīa oꝑa eius. Que gr̄a licet ſuꝑboꝝ oculos ſua lu minoſitate cecauerit. illuſtrauit mentes hu miliū ſicut exultans ieſus in ſpū. Cōfiteor inqͥt tibi pat̓ celi et terre qm̄ abſcōdiſti hec a ſapientibꝰ ⁊ prudentibꝰ ⁊ reuelaſti ea par uulis. Ita pater qm̄ ſic placitū eſt apud te Placitū non meritū. vt nō gloriet̉ ante euꝫ ſtulta p̄ſumptio oīs carnis q̄ in ſapīa deū nō cognouit. Ideo placuit ꝑ ſtulticiā p̄di cationis noue gr̄e ſaluos facere credentes. Hoc aūt opus gr̄e apparuit manifeſte in eo ꝙ verbū caro factū eſt/ vbi totum opera tur gratia/ totum ſibi dat̉. Nil aut paucuꝫ habet natura neqꝫ ex radice ſuꝑioꝝ aſtroꝝ ⁊ ꝯſtellationū ſicut impietas quorundam finxit. Neqꝫ ex actōne inferiori elementoꝝ ſaltē qͦ ad modū qͥ ſubitus fuit. Ubi p̄terea patit̉ miſericors ⁊ miſerator dn̄s vt ſaluet̉ ⁊ regnet p̄uaricator hō reus. ¶ Apparuit er go benignitas ⁊ hūanitas ſaluatoris nr̄i dei vt alibi gaudet apl̓s. Apparuit inquā myſtice hec hūanitas vt ſignū magnuꝫ in celo celoꝝ deo. Nā ſibi hypoſtatica vniōe ꝯiūcta eſt/ et hec qͣſi ml̓ier amicta ſole iuſti cie. qꝛ plena gr̄e lumīoſe/ et luna totiꝰ muta bilitatis nature ſub pedibꝰ eius/ rōe auc̄tiſ imꝑioſe ⁊ corona ſtellaꝝ duodecim q̄ ſunt duodecī p̄rogatiue ſingulares ī capite ciꝰ/ ex dn̄atōis ſublimitate. Nā ⁊ benigna hu manitas dei ſaluatoris nr̄i vniuerſū mun dum ſpūaliū eternarūqꝫ creaturaꝝ purgat illuminat ⁊ ꝑficit. ſuꝑior eis in ordine hie rarchico ſtabilita vt ſol qͥdam eternitatis. Imꝑiū qͦꝫ poſſidet ſuꝑ vniuerſum materi ale atqꝫ corporeū vt ex miraculoꝝ oꝑatiōe monſtratū eſt. Duodecim poſtrēo p̄rogati uis qͣſi totidē ſideribꝰ coronata refulget. qͣt tuor in comꝑatiōe ad diuinitatē. totidē in comꝑatiōe aīe ad carnē. ⁊ rurſus totidē in comꝑatōe ad totā reꝝ vniuerſitatē. Conſi dera hūanitatē huius pueri hodie circūci ſi in ordine ad diuinitatē/ ⁊ inuenies ꝙ in ea tanqͣꝫ in oꝑe p̄clariſſimo ſuꝑ aliud om̄e creatū relucent qͣttuor attributa. q̄ ſunt deiꝰ potētia/ dei ſapīa. dei iuſticia. ⁊ ſuꝑeminen ter dei gr̄a q̄ circulo quodā ſpūali infimuꝫ ſummo iūgit. pacē oꝑans in terris ⁊ in ce lo. Conſidera aīaꝫ in ordine ad carnē. ⁊ in uenies carnē ab ea qͣdruplici dote decorari Agilitate. ſubtilitate. impaſſibilitate. ⁊ cla ritate. Et ꝙ ī via nō ita fiebat. hoc erat ſpe ciale diſpenſatōis diuine miraculū. Dein de ſi ꝯſideraueris hūanitatē huiꝰ pueri in ordine ad creaturā vniuerſam videb̓ eā tā qͣꝫ inſtrumētū diuītatis hr̄e oēm ptātē ī ce lo et ī terra/ ī mari ⁊ ī oībꝰ abyſſis. btōs il lumīat et ꝑficit ī celo. viatores iuſtificat in terra. alios nō plene iuſtificatoſ dimittit h̓ vl̓ alibi ī mari purgatōnis. Alios obſtina tos dānat ⁊ deturbat ī abyſſū damnatōis ¶ At ꝟo qꝛ multꝰ ē h̓ ſermo ⁊ ad interp̄tan dū difficil̓ ⁊ orō nr̄a ad alia ꝓperās expe diri deſiderat/ coartemꝰ eā infra limites p̄ ſentis celebritatꝭ. Et duobꝰ qͣſi gͣdibꝰ itine re breuiato decurrat. Et dicamᵐ ꝙ appa ruit gr̄a dn̄i pͥmo in hūili ſubiectōe ſua ad legē circūciſiōis. Poſtqͣꝫ impleti ſunt dies octo vt circūcideret̉ puer inqͥt euāgeliſta. Apparuit ſcd̓o in ppl̓i redēptōe ẜm nomē ſaluatōis. vocatū ē nomē eiꝰ ieſus qd̓ voca tū ē ab angelo pͥuſqͣꝫ in vtero ꝯciꝑet̉. Cau ſam reddit angelꝰ apud mattheū. qm̄ ſaluū faciet ppl̓m ſuū a pctīs eoꝝ. Hoc mō euā geliū cū epl̓a ſociātes vtrūqꝫ ꝑ alterutrum deducamꝰ ſub duobꝰ tm̄ gr̄e dei ſignis. q̄ ſunt hūanitas ſeu hūilitas pͥmū ſignū. et ſecūdū benignitas ſeu charitas. Unū ī cir cūciſiōe. In noīatōe alterū. vt veꝝ ſit ꝙ ap paruit hūanitas ī pͥmo myſterio. benigni tas ī ſcd̓o. ⁊ gr̄a in vtroqꝫ dei ſaluatorꝭ nr̄i. ¶ Itaqꝫ qͥs fidelium nō ꝑſpicuū habeat ⁊ Circūciſionis domini comꝑtū gr̄am dei hodie apparuiſſe/ dū at tendit ꝙ ip̄e legis ꝯditor duro ſe legis vin culo qͣſi ẜuus aſtrīgit. et fit ſub lege velut ī fans. velut īpotēs et pctīs obnoxius. Ad qͥd iſta? Nimirū vt ingͣtitudo nequā p̄ſum ptōis hūane ꝯfunderet̉ et erudiret̉/ q̄ in tā tam ꝓrupit audaciā/ magis ꝟo amentiaꝫ/ vt diuītatis maieſtatē appeteret volēs eſſe ſicut deꝰ. ſciens bonū et malū. ꝓpt̓ea deus medicamentū ꝯͣriū hūilitatis oppoſuit de ſcendēs a ſūmo ſue maieſtatis ad ima viliſ ſima nr̄e hūanitatis. Sic aduerſus auari ciā pͥmi hoīs ip̄e ſummā libertatē. Sic ad uerſus gulā eius ip̄e ſummā frugalitatem Sic aduerſus ingͣtitudinē nimia ip̄e gͣtiaꝫ oſtendit infinitā erudiēs nos facto certiſſi mo/ vt abnegātes impietatē malā hoſpitē ⁊ ſodalē ꝑfidiā/ et ſecularia deſideria q̄ me gunt in iteritū. ſobrie ⁊ iuſte et pie viuamꝰ in hoc ſecl̓o. Sobrie qͦ ad nos. Iuſte qͦ ad ꝓximos. Pie qͦ ad deū et ſctōs. ¶ Humilie mus igit̉ aīas nr̄as legi imitātes hūc pue rū/ et circūcidamꝰ ꝑ diſcipline cultrū vici orū ſuꝑfluitatē a nobis ⁊ ſenſibꝰ noſtrꝭ Cir cūcidat̉ cor a p̄ſumptōis p̄putio/ ne plꝰ ſa piat qͣꝫ oꝑtet. nec prudētie ꝓprie innitatur. Circūcidat̉ ip̄ꝫ ab om̄i carnalitatꝭ exceſſu. ⁊ ſine ſordibꝰ et colluuie voluptatis ſit pu rū et mundū. Circūcidant̉ oculi ne videāt vanitatē/ os et lingua ne loqͣnt̉ mendaciū. aures ne audiāt detractōeꝫ. tactus et guſtꝰ ab om̄i lubricitate. totū corpus a rebellio on cōtra animā ꝯtumaci. Ut ſobrie viua mus in noſmetip̄is. Uiuamꝰ et iuſte apd̓ ꝓximos/ reddētes vnicuiqꝫ qd̓ ſuū eſt. cui vectigal vectigal. cui honorē honorē. Ui uamꝰ tandē pie deo adherētes ꝑ fidē ⁊ ſpeꝫ ⁊ ꝑ charitatē/ circūcidentes omnē errorem ⁊ ſuꝑſtitōem ꝑ fidē omnē deſꝑatōem ⁊ pre ſumptōem ꝑ ſpem. om̄e odiū ⁊ cupiditatē ꝑ charitatē. Sit in nobis fides vera et vi ua ẜm vim rōnabilē ex recognitōe īmēſe ſa pitie. Sit ſpes certa ẜm vim iraſcibilē ex ꝓfeſſiōe ſūme eiꝰ potētie. Sit charitas fe uida ex ꝯſideratōe ſūme beniuolētie ⁊ gͣtie. q̄ apparuit hodie in circūciſiōis hūiliatōe Hoc mō ſobrie intra nos/ iuſte iuxta nos. ⁊ pie ſupͣ nos viuemꝰ in hͦ ſecl̓o. ¶ Sed ve tibi peſſima. ve tibi nequā ingͣtitudo cor dis hūani/ cordis incircūciſi ⁊ certe inhūa ni. dū ad tantā gr̄am notiſſimā dei tui nō corrigeris nō emolliris nō flecteris. Hūil̓ eſt ip̄e qͥ eſt deꝰ bn̄dictus in ſecula. ⁊ tu cer uicē erigis. tu ſuꝑbis terra et cinis. Tu ſor dida pellis inflaris ⁊ tēderis. Tu inqͣꝫ īfla ris et tēderis ſordida pellis/ ſaccꝰ ſtercoꝝ ⁊ ꝟmiū. Hūilis eſt ip̄e legiſlator tuꝰ obſer uans legē tuā. et tu quotidie legis ſue iugū ſuaue et leue ꝯtumaciter excutis et ꝯfrīgis Humil̓ poſtremo inuenit̉ piꝰ ergate miſe ricors et benignus. ⁊ tu plenꝰ impietate er rores fingis. ⁊ ſeq̄ris ſuꝑſtitōes. de eo quo qꝫ vl̓ ſuꝑbe p̄ſumis vel deſperas ſuꝑbiꝰ. Ad ip̄m deniqꝫ nullo pietatꝭ. nullo dilectō nis affectu moueris. Pudebat fortaſſis in ſeqͥ hūilē hoīeꝫ. vſqꝫ qͦ pudebit hūileꝫ chri ſtu imitari. Uide ſtupēdū et horreſce. fla gellat̉ in circūciſiōe leo d̓ tribu iuda/ vt hu miliet̉ canis mortuꝰ. filiꝰ hoīs putredo et vermis. Circūcidit̉ in carne puer ieſus vt abſqꝫ p̄pucio nos in corde et ſenſibꝰ manea mus. vt cū abraam nos filiū vnigenitum cū tota familia et vernacul̓. hoc ē ſpm̄ nr̄m cū affectōibꝰ et cognitōibꝰ vniuerẜ circūci dere diſcipline cultro nequaqͣꝫ omittamꝰ. ſed tollamꝰ obprobriuꝫ egypti. ſi neqꝫ ꝑire de ppl̓o neqꝫ fedus dei irritu efficere volue rimꝰ. ¶ Oēs qͥdē hͦ agere cōuenit/ cleꝝ p̄ci pue ſicut ip̄e pͦ ceteris in dn̄i ſortē electus ē Exultet igit̉ cū tremore hūili/ ⁊ gr̄as agat et appareat in eo gr̄a dei et ſaluatoris nr̄i. ¶ Sed heu clerus hodie quē ꝓ maiori gr̄a gr̄e viciſſitudinē r̄pēdere dignū fuerat/ plꝰ alijs replet̉ ingͣtitudine ⁊ p̄puciū ſibi fecit impietatibꝰ et ſecl̓aribꝰ deſiderijs/ neqꝫ ſo brie neqꝫ iuſte neqꝫ pie viuēs in hoc ſecl̓o. ¶ Ita ꝑgebā in meditatōe mea. ſatirā in cle rū declamare. Neqꝫ enī ī tā vberi indigna tōis materia deeſſe v̓ba potuerāt. Dū ecce ſtudioſitas ſpeculatrix importunitate qͣdā ſua grandē q̄ſtionū ſpeculatiuaꝝ ſiluā ap ponere videbat̉. vt plus ſibi qͣꝫ edificatiōi deẜuirē. ¶ Dic inquit ſi chriſtꝰ circūciſus eſt an circūciſus reſurrexit ī gl̓ia diſpar gē tibus factus? Ita mepie tenere reſpōdi ad honorē eorū ex qͥbus chriſtꝰ fuit ẜm carnē qui eſt deus benedictus. ⁊ ad ꝑuerſoꝝ ꝯfu ſiōem. ¶ Dic ꝑticulam illā carnis virginee vt multi ferūt dimiſit in terrꝭ. Et talis de effuſo tūc ſanguīe queſtio ē? Rn̄di qͣſdam partes eſſe de ītegritate hūane nature ⁊ ne ceſſitate/ ſine qͥbus nō ſubſiſteret. Quaſdā de ꝯgruitate ſine qͥbꝰ neqꝫ ꝑfecte neqꝫ decē ter exiſteret. Quaſdā de ſuꝑfluitate. Prime due reſumpte ſūt ſicut in alijs reſurgētibuſ fiet. nō oportꝫ hoc de reliqͥs. Si qͥs igitur Sermo factus in die ꝯtenderit ꝑticulā illā cū ſanguine fuiſſe de integritate hūanitatis pͥmo vel ſcd̓o mō il la reſumpta ſunt. ⁊ vel in terra nō manēt vl̓ B multiplicata ſūt ¶ Erat ne igit̉ ꝑs illa car nis vel ſanguinis ꝑ cōicatōeꝫ idiomatum deus. ⁊ ſi deus vtꝝ hō? Huius rn̄ſionē tan qͣꝫ egentē lōgiſſima ⁊ ſubtiliſſima ꝑſcruta tione p̄tereo. Et ꝯſequent̓ illā ſi ſit adorāda adoratiōe latrie. Perge ad alia/ qꝛ melius ē hic nihil qͣꝫ pauca dicere. ¶ Dic ad qͥd ꝓde rat circūciſio? Rn̄deo ꝓderat originale pec catū delēdo ⁊ dādo gr̄aꝫ/ ſꝫ non aꝑiebat ia nuam ꝑadiſi. ¶ Dic qͣle dabat̉ ꝓ feminis re mediū? Rn̄ſio fides ꝓpria ſi adulte erāt vl̓ parētū ꝓ ꝑuulis. ¶ An alienigenas obliga bat? Rn̄ſio nō. ¶ Cur ante die octauā non impēdebat̉? Rn̄ſio ꝓpter teneritudineꝫ/ et ad reſurrectiōis myſteriū. ¶ Quid de filijs iſrael in deſerto nō circūciſis? Pie teneo fu iſſe cū eis a deo reuelāte moyſi diſpenſatū. ¶ Dic ſi ꝑ cognationē ſpūalē circūcidēſ cir cūciſo iugebat̉? Puto cognatiōeꝫ hāc ma gis hūana ꝯſtitutōe qͣꝫ naturali vel diuino iure inuentā. Ꝙ ſi qͥs aliter ſentiat ꝓpter gratiā q̄ ꝯfert̉ dicat ꝯſequent̓ ſicut de bap tiſmo ¶ Dic an circūciſus ſimulqꝫ baptiza tus inſigniebat̉ duplici caractere/ ⁊ ſi in eo gr̄a duplex augebat̉? Ita ſi capax erat vtri uſqꝫ ⁊ dū circūciſio currebat vtiliter. ¶ Dic cur circūciſio q̄ data in fedus eternū ceſſa uit. qͥd dico ceſſauit/ īmo facta ē mortifera adeo vt Paulus denūciet. ſi circūcidimini xp̄s nihil vobis ꝓdeſt? Dico ꝙ ꝓpͥe nō ceſ ſauit ſꝫ trāſijt in baptiſmū cuius erat figu ra. qͥd igit̉ mirandū ſi re exhibita figura cer ſerit. ¶ Sꝫ auget queſtionis ad mirationeꝫ cur ꝓpter ꝯſeruatiōeꝫ circūciſionis ⁊ alioꝝ legaliū Paulus reſtitit Petro in facie/ cuꝫ tn̄ ip̄e quoſdā circumciderit? Igit̉ quo pa cto rep̄hendit ip̄e qd̓ agebat/ ⁊ p̄ſertim ſupe riorē in auctoritate apīatū ſeniorē. ⁊ in gra ꝯfirmatū die pēthecoſtes qͣlit̓ īculpat pau lus eū ⁊ narrat nō recte ābulaſſe ad verita tem euāgelij? Rn̄ſio diſtinguēda ſunt tꝑa ⁊ ꝯcordabunt̉ ſcripture. Tp̄us circūciſio nis tripliciter cucurrit. Currebat pͥmo vti liter vſqꝫ ad baptiſmum. Scd̓o ꝑmiſſiu apud iudeos vſqꝫ ad publicatōeꝫ euange lij pleniorē vt mater ſynagoga hōeſtas ha beret exequias. Sed tūc apd̓ gētes ⁊ poſt apud oēs peſtifera fuit eius obſeruatio. ꝓ pterea Petrus ⁊ Paulus licite quoſdā cir cūciderūt ex iudeis temꝑe illo medio. Sꝫ quia facta Petri circa iudeos/ gētiles ſcan dalizabāt quaſi ſic deberēt circūcidi. Pau lus doctor gētiū auertit Petꝝ de re hmōi. qui tota ſibi humilitate paruit. ⁊ ita neuter peccauit ſaltē mortaliter. ¶ Sed dic ſi Pe trus nō errabat in fide qualit̓ ſibi dixit pau lus cur ita facis? Certe ex auctoritate legis diuine iubentis fraternā correctōeꝫ/ cui le gi nemo nō ſubiectus eſt. ¶ Quid ſi Petrꝰ verſa vice Paulo reſtitiſſet in faciē nolens acqͥeſcere an Paulus ſe ab eo ſubtrahere. an nō obedire. an ad eccl̓ie ꝯſiliū appella re potuerat? Si conciliū in hoc ſuꝑiꝰ erat Petro vel ecōtra? ſi paulꝰ reſtitit petro vt eiꝰ cardinal̓ exiſtēs vel vt eqͣlē ſe deputans ⁊ nihil a petro auctoritatꝭ/ ſic̄ nec euāgeliū ſuū recipiēs? Quid ſi de facto in paulū ex cōicatōis ſnīas ꝓmulgaſſet/ an eas paulꝰ timuiſſet? Quid ſi petrꝰ ꝑſtitiſſet in hͦ erro re. nūqͥd eo facto papatū ꝑdiderat? ꝙ ſi nō nunqͥd tn̄ deponēdꝰ erat ⁊ ꝑ qͦs ⁊ quō. An ꝯciliū ſine eo potuiſſet in hͦ caſu celebrari? Quid ſi petrꝰ vi armata errorē ſuū defēde re voluiſſet: nunqͥd ip̄o etiā manēte papa; vim vi licuiſſet repellere/ aut v̓bis aut car ceribꝰ. aaut ip̄a deniqꝫ morte. ¶ Hierony. p̄ terea ⁊ Augꝰ doctores eximij cū diſcordēt ī hac mat̓ia/ nūqͥd alter eoꝝ dicēdꝰ eſt here ticus? Ille paulū diſpēſatōe mētitū. h̓ pe trū iuſte rephēſum fuiſſe defendit ¶ Porro C cur in cōcilio de ceſſatōe circūciſiōis petrꝰ ſummꝰ pōtifex nō tulit ſentētiā ſed iacobꝰ? Innuebā ſtudioſitati vt taceret ⁊ nō pone ret ī celū os ſuū. Tūc exclamās dixit. Nū qͥd nō expedit de talibꝰ inqͥrere vt ſciat qͥli bet magnus cū puſillo qͣlitatē ſue potētie ſue ſubiectōis ſui cordis. q̄ ſibi ꝯpetit iure diuino naturali vl̓ hūano. Alioqͥn error fa cile ſurriꝑet ⁊ confuſiōis horrore cūcta fe darent̉. ¶ Quid ē igit̉ qd̓ īnuis mihi q̄ſi nō liceat de potētia petri diſputare? Nōne de oīpotētia dei qͦtidie ꝑquirimꝰ? Sꝫ tn̄ vis vt iſta nūc p̄tereā. reuertamur ad pueꝝ ieſū ¶ Dic ſi pueꝝ iſtū circūciſiōiſ dolor attigit cū vtiqꝫ gaudio magno frueret̉? Sic ⁊ for te tātus q̄ntus in paſſiōe nūc p̄uiſa. ¶ Dic ſi cor eius motibꝰ oppoſitis dilatatōe ⁊ cō ſtrictiōe ſil̓ mouebat̉? Rn̄ſio nō oꝑtꝫ quia gaudiū ſuꝑioris portōis nō redūdabat in corpus. ¶ Dic ſi vere ꝯpatiebat̉ ei mr̄ ſua ꝯſcīa tāti gaudij tātiqꝫ myſterij nō ignara? Rn̄ſio ꝯpatiebat̉ ⁊ iā ꝑtraſibat gladiꝰ aīaꝫ eius. vt nō eximeret̉ ab illa regula ꝙ ꝑ mul Circūciſionis domini tas tribulatōes oꝑtet nos intrare in regnū dei. Et hoc horrēdū ꝓ peccatoribꝰ/ qꝛ aut hic erūt in labore hominū ꝑ penitētiā. aut in ſocietate demonū ꝑ dānatōem. ¶ Ceteꝝ dic cur hoc potiſſimū die chriſtꝰ circūcidi voluerit/ cū ſuꝑſtitōes impie ī his Ianu arij kal̓. plꝰ vigebant? Rn̄ſio vt eas deſerē das oſtēderet. ¶ Cur nōdū ceſſauerūt neqꝫ ī clero neqꝫ in ppl̓o tā ſuꝑ encenijs et alijs obẜuationibꝰ vanis et varijs/ qͣꝫ ſuꝑ ritibꝰ īprobis ꝑ eccl̓ias qͦs appellāt ludos fatu orū/ ſicut ve fatuitates ſunt. īmo inſanie ſa crilege īpie ⁊ blaſpheme/ qͣs inter eccl̓iaſti cos īpune fieri ſtupor ē? Nūquid apponi deberet ꝓuiſio? Ita deberet. ſꝫ pluries audi ſti qꝛ queſtio ꝑ debet ſoluit̉ ꝑ nō facit. Pre uideat gr̄a d̓i ſaluatoriſ nr̄i ⁊ ſūmi pōtificꝭ diligētia. ¶ Quęſtiones hmōi ml̓tiplicare magis ⁊ magis ſatagebat īportune nimis ſtudioſitas ſpeculatrix in meditatōne mea Cui ego. Noli p̄cor mihi moleſta eſſe. Lo cū ⁊ tꝑus alid̓ expecta. Nō eſt iſte diſputa tōis ſpeculatiue actus ſed edificatōis p̄cti ce. Tu interim ſecedas aliorſū. vt de gratia dei ⁊ ſignis eiꝰ certo ꝑgat itinere ſermo no ſter. p̄ſertim ad ſignū ſecūdū qd̓ eſſe poſui mus benignitatē ſaluatricē. ſicut notat̉ in noīs impoſitōe. Si tn̄ prius ex eis q̄ circa pͥmū ſignū diximꝰ qd̓ ē hūanitas ſeu hūili tas/ ꝯſiderationē moralē qͣdruplicē nota uero ẜm qͣttuor effectꝰ gr̄e dei. qͥ ſunt abne gare impietatē ⁊ ſecl̓aria deſideria. Sed et ſobrie et iuſte ⁊ pie viuere in hͦ ſecl̓o. Quā qͣꝫ male ſuaſa peſtis adulatio ꝑſtrepat ⁊ ſu ſurrās loqͥ ꝓhibeat/ aſſerens ꝙ vetere ꝓuer bio. veritas odiū parit. Et ꝙ nō opus ē neras mordaci radere v̓bo auricolas. S plus roboris affert apl̓s in fine epl̓e ſtimu lans quēlibet p̄dicatorē in ꝑſona tyti. Hec loq̄re ⁊ exhortare ⁊ argue cū omni imꝑio. Nemo te contemnat. Cōſideratio prima ¶ Ad apparentē gr̄am dei in circūciſiōe hu milis pueri ieſu Princeps vl̓ p̄latus qͥlibꝫ ⁊ ſi dicat̉ ſolutus legibꝰ pati debet legē quā ip̄e tulerit. tū ꝓ ſubditoꝝ exēplo/ tū ꝓ reue rētia p̄ſtanda deo vt appareat gr̄a dei ī eo ⁊ nō impietas aut ſecl̓aria deſideria videā tur dn̄ari. Poterāt hic vti gentiliū exēplis ꝓpͥas in ſe leges qͣꝫuis duriſſimas ẜuatiū. quoꝝ Ualeriꝰ memīt. Sed abūde ſatꝭ eſt ad exēplū ſūmus legiſlator chriſtꝰ/ et pontifex ſup̄mus/ qͥ ob hoc legē ꝓpriā n̄ ſolue re ſed in ſemet īplere voluit/ vt eiꝰ actio eēt in hoc pͥncipū p̄latorūqꝫ inſtructio ¶ Ubi nihilominꝰ notandū occurrit ꝯͣ eos qͥ tan ta obſtinatōe legibꝰ mortuis hūanis adhe rent/ legē viuā fundatā in lege eterna et ī eqͥ tate ſeu epikeyā penitꝰ vel igrātes vl̓ ſper nētes ꝙ lex ꝑficit̉ et implet̉ dū vel in finem meliorē vel ſalubrioribꝰ medijs ordinatur qͥ finis eſt caritas ẜm apl̓m. Alioqͥn chri ſtus legē antiquā nō impleſſet qͣꝫ ſoluiſſet. Et hͦ documentū nō mediocrit̓ ſpectat ad ſciſma p̄ſens. cuiꝰ ſedationē inuenire n̄ ſuf ficerēt leges hūane iā cōdite. niſi ſuꝑior lex diuina viua ⁊ architectonica cōſulat̉. Qd̓ qꝛ forte nō ſatis actū ē vſqꝫ in p̄ſens/ obti git qd̓ ait dn̄s in Eſa. Timuerūt me man dato hoīm et doctrinis. Iō ecce ego addā vt admiratōem faciā ppl̓o huic miraculo grādi et ſtupendo. Peribit enī ſapiētia a ſa pientibꝰ eiꝰ. et intellectus prudētiū eiꝰ ab ſcondet̉. Ex qͦ loco ſumpſit ieſus illud im properiū ꝯͣ phariſeos. ꝙ irrituꝫ faciebant mandatū dei ꝓpter ſuas traditōes. Audi rent vtinā iſta auribꝰ ſuis hi qͥ legem euan gelicā/ legē diuinā cū ꝓfeſſoribꝰ ſuis deſe rēteſ hūanis inuentōibꝰ incūbūt toti adeo vt ad ſuꝑiorē legē illā oculos attollere vel nō valeant ex ruditate/ vel nolint ex iniqͥta te/ vel negligant ex inerti ſegnicie. Cū tamē vbi leges hūane n̄ ſufficiūt(prout ī ſciſma te p̄ſenti cōpertū videt̉) vt ad legis diuīe ra dicē ⁊ interp̄tationē ꝯſultatio referat̉. et ẜm eam ꝯſtitutio formet̉ neceſſe ē. Quid auteꝫ mali/ qͥd ꝑiculi qͥd confuſiōis attulerit cō temptus ſacre ſcpͥture vtiqꝫ ſufficiētis pro regimīe eccl̓ie(alioqͥn chriſtꝰ fuiſſꝫ legiſla tor imꝑfectus) interroget̉ exꝑientia/ cōſide ret̉ clerus. cui deſpōſari debuerat ſapiētia. q̄ deſurſū eſt pacifica et pudica. an ip̄e for nicatus ē cū adultera illa meretricula ſapi entia terrena aīali ⁊ diabolica? Statꝰ inſu ꝑ eccl̓ie nōne factus ē totus qͣſi brutalis et mōſtruoſus? vbi celū deorſum. hͦ eſt ſcꝫ id qd̓ ſpūale eſt/ ⁊ terra fruſum ſpūs ſeruiens et caro dn̄ans. prīcipale acceſſoriū ⁊ acceſ ſoriū principale/ vſqꝫ ad hͦ vt qͥdam delira re nō dubitēt. ꝙ ꝑ inuentōes hūanas etiā meliꝰ qͣꝫ ꝑ legē diuinā euangelicā regeret̉ qͣ ſi minus ſit aīa qͣꝫ corpus. ⁊ ſpūalis qͣꝫ car nalis fructus. Hec aſſertio ꝑ meā fidē bla ſphema eſt/ nedū falſa Euāgelica qͥppe do ctrina ꝑ ſuos ꝓfeſſores dilatauit eccleſiam Sermo factus in die vſqꝫ in celū. quā filij agar exqͥrētes ſapīam que de terra ē detruſerūt vſqꝫ in ſcenuꝫ. Et ꝙ nō ex toto corruerit ē ex gr̄a dei ⁊ ſaluato ris noſtri. Hec ego loqͦr eo liberius qͦ mihi ꝯſcius ſum nō ex q̄ſtu nō ambitu/ non ad laudē ꝓpriā mee ꝓfeſſionis ſꝫ ꝓ aſſertione ꝟitatꝭ et vtilitate publica hec dicere Quia ad veritatē curia iſta theologiā hactenus minus debito ꝓmouit ne dicā ſpreuit q̄ tn̄ omnē ſibi qͣ pollet gloriā acqͥſiuit. Per qͥdꝫ Per p̄dicatōeꝫ humilē generatricē deuoti onis in cordibꝰ fideliū maxīe pͥncipū. Nā ſi deſit religioſa deuotio honoratio eccl̓ia rum qͣlis erit? Prouideat gratia ſummi pō tificis vt nunc cepit. Cōſideratio ſecūda Apparēs gratia in humilitate pueri Ieſu circūciſi/ docet p̄latū quēlibet vt iuxta ꝯci lium ſapiētis poſitū a Tullio qͣꝫto maior eſt humiliet ſe in omnibꝰ. Et ab omni ſe ſu perbie intemꝑantieqꝫ ſigno circūcidat. Tā to em̄ eſſe humilior ⁊ ad ſeruiendū ꝓmpti or quiſqꝫ dꝫ ex munere ait Greg. qͣꝫto ſe ob ligatiorē eſſe ꝯſpicit in reddēda rōne. Naꝫ ab eo cui plus cōmittit̉ plus exigit̉. Ita vt ſaluberrimū ſit xp̄i documentū metaphiſi cali rōne fundatū. Qui voluerit eſſe maior inter vos erit omniū mīor ⁊ miniſter/ qꝛ ẜꝫ magnitudinē dn̄atōis eſt ſubiectōis gran dior obligatio. qͣꝫobrē ſummus pōtifex nō ficta verboꝝ humilitate ſꝫ veritatis attētio ne ꝓfūda noīat̉ ſeruus ſeruoꝝ. Et certe ita ſeruus vt ẜm p̄ꝑatōeꝫ cordis ⁊ ſi nō ſꝑ ẜm exhibitōeꝫ oꝑis ip̄e vitā ſuam qͣꝫto magis ſtatū ſuū exponere ꝓ cuiuſlibet ſubditi ſui ſalute. nedum ꝓ toto grege teneat̉. Hoc ita ſentire catholicū eſt ſtabilitū in hoc ꝟitatis verbo. bonus paſtor aīaꝫ ſuā ponit ꝓ oui bus ſuis. Et ita corde credit̉ ad iuſticiam. ore aūt vel ſcripto ꝯfeſſio fit ad ſalutē. Ali oqͥn nō iniuſtꝰ fit lucifer qͥ ita p̄eſſe voluit ẜm doctores vt ſubiectōis viciſſitudinem ſubditis nō referret cū ex oppoſito ip̄e plꝰ alioꝝ cōmodis obſeqͥ velle debuerat. ¶ Ex hac iteꝝ ꝯſideratōne culpāda reddit̉ pōpa ſuꝑba. pōpa male ſobria p̄latoꝝ qͦrundam in faſtū mūdano q̄rentiū nihilominus ex cuſatōes in pctīs ⁊ dicentiū ꝙ hec pompa honorat eccl̓aꝫ. Honorat ꝟo īmo vere one rat ⁊ deſtruit factis ⁊ exēplis. Neqꝫ em̄ in ornatu ſplēdido neqꝫ in lauto ꝯuiuio neqꝫ em̄ in diſcoloꝝ ⁊ comatuloꝝ clientū nume ro/ ſꝫ in ſpū mundo ⁊ ꝯſideratione ſancta. honor eccl̓iaſticꝰ illuſtrat̉. Ꝙ ſi qͥs p̄lato rū in pōpis iſtis puerili et vana exultatōe delectet̉. ſi ad honores caducos gloriabū dus exhilareſcat. ſi d̓ ſe faciat idolū ⁊ ſtatu am nabuchonoſor gaudēs laudari/ gau dēs coli/ et nō potiꝰ exhorreat īſtar xp̄i/ qui ſūmos inter honores fleuit. ſi n̄ memor ſit iubentꝭ. in veſtitu ne gl̓ieris vnqͣꝫ. ⁊ in die honoris tui ne extollaris. Uideat obſecro videat tal̓ ne tandē ſeip̄ꝫ tanta ꝓpͥe ⁊ aliene adulatōis ludificatōe decipiat. qd̓ iuxta ꝟ̓ bum comici/ ex ſtulto. hͦ eſt ex vaneglorio ſo inſanus fiat. Qualit̓ inſanus? Certe le ſus in iudicio ratōis ſicut ledit̉ philocaptꝰ Oīs qͥppe paſſio ꝓfundata et radicata cir ca aliqd̓ concupiſcibile ſit illud honor. ſit opulētia. ſit ābitio. ſit voluptas. reddit ho minē demoniaco ſil̓em/ ẜm dictū Orige nis in exꝑientia fundatū. Mētior ſi nō tē pore meo talis apparuit. ⁊ verboꝝ copia ⁊ iuriū ſciētia ⁊ abſtinētia famatꝰ/ corꝑe ve geto et forti/ quē vſqꝫ ad hoc inſanum red didit ambitio ceca. ꝯtēptrix alieni oīs con ſilij laudibuſqꝫ ſuis credula. vt putauerit poſt illuſiōes plurimas eſſe verꝰ papa cō corditer electus Et cū ita deſiꝑet nihilomi nus affirmabat ſe ꝑ multos annoſnihil tē ptatōis a vana gl̓ia ſenſiſſe. Cū p̄terea mo neret̉ vt ſapiētiorū crederet ꝯſilio. nō inqͥt quia factu meū tale tantūqꝫ eſt vt aliꝰ a me nemo illud intelligat. Sed qͥd mirādū eſt ī hoīe fragili dementiā hanc ſurrepſiſſe cū ſapientiſſimꝰ olim angeloꝝ lucifer/ qꝛ ſeip ſum nō in luce veritatis ſed vmbra ꝓpͥe va nitatis intuebat̉/ eſſe voluerit nō ſolū ſil̓is altiſſimo ſed extollit̉ ſuꝑ omne quod dicit̉ deus/ ex inſana et fantaſtica p̄concepte do minatōis libidīe. Uult quoqꝫ ritibꝰ ⁊ ſacri ficijs coli ꝑ ſil̓itudinem ad deū. ſicut ſacri lege artes magice palā tradūt. ¶ Propt̓ea ſaluberrimū eſt vt p̄latus libēter audiat et freq̄nter que hūilia ſunt et culpabilia de ſe ip̄o. quia nemo eſt qͥ nō peccet. dicatqꝫ cuꝫ ꝓpheta. Increpabit me iuſtꝰ ⁊c̄. Nimis eī hꝫ ml̓tos qͥ vel adulatōne vel dignitatꝭ ho noratōe ſibi loquūt̉ magnifica. apponētes fomentū morbo ſuꝑbie. quē vix vllū medi camen vel tyriaca ꝓprie rep̄henſionis ⁊ fra gilitatis ſufficit expellere. ⁊ dare locū gratie dei ſaluatoris noſtri. Conſideratio tercia Circūciſionis domini F ¶ Apparēs gr̄a dei ſaluatoris nr̄i in ſubie ctione ad legē ꝓpriā circūciſiōis documē to eſt p̄latis vt iuſte viuētes nō imponant onera gͣuia ſtatutorū ⁊ legū humeris ſub ditorū. digito autē ſuo nolint illa mouere. li ſententie exemplo chriſti firmate. Patere legē quā ip̄e tuleris. Et eſſet ꝓfecto grādis in hoc loco querelaꝝ materia ꝯtra tot ⁊ tā leues excōmunicationū et irregularitatuꝫ fulminatōes. cōtra tot onera ſtatutoꝝ ꝓuī cialiū et ſinodaliū ad lucrū qͣle vel anime vel burſe nouit deus. Cōtra tot reẜuatōes caſuū in foro confeſſiōis/ p̄ẜtim occultoꝝ que ꝯfeſſiōem ſupͣ qͣꝫ dici pōt impediunt. Loqͦr exꝑtus et doctus ab exꝑtiſ. Sed d̓ his al̓s. Chriſtꝰ legiſlator nōne legē euan gelicā dilatare potuerat? Potuerat eqͥdem. ſed hūane fragilitati gͣtioſe ꝯdeſcēdens ne ceſſaria nos docuit ad ſalutē. ea ꝓ nihilo qͣ ſi deputās q̄ mortalē hāc vitā iāiā ī momē to ꝑiturā vel regere vel ſuſtētare viderēt̉. ſci ens ꝙ niſi lex viua euāgelica ⁊ et̓na dn̄et̉/ leges ſcripte nō ſolū ſuꝑuacue ſꝫ crebro ꝑ nicioſe reddāt̉. Uult gͦ p̄latus eccl̓iaꝫ ſub ditā felicit̓ dirigi. Uult arbitror bonos ille viros/ timentes deū eqͥtate et meritꝭ ꝯſpicu os regimini p̄ficiat. nō oneribꝰ legū ⁊ ſtatu torū ſubditos p̄mat. Nā ſuꝑ hūc cardineꝫ volui dꝫ eccl̓ie reformatio. qm̄ ſi columne putres/ ſi īualide ſunt/ ſuſtētare debētes ec cleſiā/ ꝑtes relique qͣli virtute ſubſiſtēt in Si cupiditas carnal̓ et faſtꝰ nō hūilitaſ re gnet in p̄latis audiamꝰ qͥd ſeqͥtur incōmo di. Etenī ptās ꝯferēdi beneficia ⁊ ſil̓ia aut relinquet̉ talibꝰ. Et qͥs dubitauerit. qͥs nō viderit qͣntū ſubuertēt ꝑuertent ⁊ euertent oīa ꝓmotiōibꝰ indignorū. Si ablatio fiat ab eis retinente ſibi oīm collatōꝫ ſūmo pō tifice. nūquid nō ſupͣ vires erit hͦ negociū. nunqͥd nō cum moyſe ſtulto labore ꝯſume tur? Nōne monſtruoſum erit videre caput vſurpās membroꝝ oīa inferioꝝ officia. et qͣſi ſit gladiꝰ delphicꝰ ad oīa ſe aptās. Sꝫ ⁊ curia ſua/ curia romana/ q̄ ad ſimilitudi nē hierachie angelice ordināda erat ⁊ replē da viris caritate feruidis ⁊ ꝯtēplatōne ſu ſpēſis. vt ſeraphin. virꝭ ſapiētia diuīa ſplē didis vt cherubin. viris eqͥtate firmiſſimiſ vt throni. nōne mutabit̉ ī curiā peccātiuꝫ ⁊ qͥ nutriri debebāt in croceis amplexabūt̉ ſtercora. Ita em̄ arbitratꝰ ē oīa tꝑalia equꝰ arbiter apl̓s. Fiēt quoqꝫ multi ꝓcuratoreſ ⁊ cōrotarij bn̄ficioꝝ(Nolo de ſymonia qͥd qͣꝫ dicere)/ Fient inſuꝑ nō tā ꝓmotores qͣꝫ ī uolūtores cauſaꝝ friuolaꝝ atqꝫ ꝓphanaꝝ dimiſſa om̄i ſpūalitatꝭ cura. Quid dico di miſſa? Utinā hoc eſſet. lꝫ ſit neqͥſſimū. irri debit̉. abominabit̉. ꝑſequet̉. ⁊ ad imitatōeꝫ curie diabolice maior ille frequent̓ erit qui aſtutior. qͥ ꝑfidior. qui īportunior. deterior cupidior. miſerior. Auertas hoc nefas gr̄a dei et ſaluatoris noſtri Conſideratio qͣrta ¶ Apparēs gr̄a dei ⁊ ſaluatoris nr̄i ieſu exi G git vt p̄latus nō potētiā ſubditis ſꝫ gratiā on̄dat. vt ip̄e p̄terea dolores et gemitꝰ offe rat deo ꝓ eis ſe circūcidēs pieqꝫ viuēs/ ne dū alijs p̄dicauerit(officio enī p̄latōis ad iūcta eſt obligatio p̄dicatōis) ip̄e reprobuſ inueniat̉. Quidni p̄latus gͣtioſum ſe nō ri goroſum p̄beat. cū ip̄e circūdatꝰ ſit infirmi tate. egens gr̄a dei neſciēs introitū ⁊ exitū ſuum. ignorās an turbatōes in ſubditꝭ ex culpis ꝓprijs tāqͣꝫ occultis. vel ab alienis. vel ſil̓ ab vtriſqꝫ ſuſcitent̉. ita vt neceſſe ha beat obſecrare cū ꝓph̓a. Ab occultis meis mūda me dn̄e. ⁊ ab alienis parce ẜuo tuo. Nā ſicut ꝓ delicto ppl̓i paſtor. ita ꝓ paſto ris errore populꝰ plectit̉. Hoc vidit Iob qͥ dicit de deo ꝙ regnare facit ypocritā pro pter pctā populi. Qualis aūt ꝑniciſior pe ſtis ꝓ ppl̓o alia eſt qͣꝫ ypocriſis ī ſuo vl̓ pͥn cipe vl̓ p̄lato. Sed ita digni ſunt aliqͥ non niſi ꝑ reprobos regi. et alij nō niſi reprobiſ p̄fici demerent̉. Quidni igit̉ ip̄e paſtor ſem ꝑ pauidꝰ inueniat̉. nō ſe iuſtificās nec iu ſtificari cupiēs. extimeſcēs ne dederit cām ſcādalo/ dicēs cū Dauid. Ego ſum qͥ pec caui. et cū Iona. Si ꝓpt̓ me turbatio fa cta ē mittite me ī mare. Quo ꝟ̓bo magnuꝫ illū Gregoriū nazanzenū vſū fuiſſe. et ob hͦ vrbi Cōſtantinopolitane cui ꝑutil̓ erat ceſſiſſe eccl̓iaſtica memīt hyſtoria. ¶ Reco gitet p̄latus etiā deuotōis ſibi cōſcius/ pre ſertim dū innūerabiles viri in oppoſitā ad ſe ꝑgunt ſententiā. Recogitet qͥd dicat apo ſtolus. Nihil mihi conſciꝰ ſum ſed non in hoc iuſtificatꝰ ſum. Quis ad hoc verbum nō expaueſcat? Sed ⁊ angelꝰ ſathane trāſ figurat ſe in angelū lucis. inſidiat̉ in abſcō dito. ſpargit vbilibet laqueos qͦs obūbrat n 4 Sermo factus in die ſpecie virtutū. Ita vt horrendum valde ſit qd̓ dicit Sap̄. eſt via que videt̉ homini iu ſta. nouiſſima aūt eius ad mortem ducūt. Sic p̄latus nōnunqͣꝫ dum eſſe gloriat̉ ple nus gratia dei/ repletus ē īſenſibiliter aſtu tia dyaboli. Quāmulta quotidie(exempli gratiā) credit aliqͥs facere ex magnanimita te que fiūt ex arrogātia ⁊ p̄ſūptōe. qͣꝫ multa ex indulgētia hūiliqꝫ pietate q̄ oriūt̉ ex de ſidioſo torpore. vel certe(qd̓ miranduꝫ eſt) ex vana oſtentatōe ⁊ gloriatōe ſuꝑbiſſima ad hoc dūtaxat vt patientie ⁊ miſericordie laudem cū magnis viris meruiſſe credat̉. Sic furor incautus ⁊ emulatio maledicta qꝛ ꝑtinax. Zelus quoqꝫ nō ẜm ſcientiā du rus/ ceruicoſus. inexorabilis imꝑterritus/ nemiui cedens. nullū ſcandalum reformi dans. ſꝫ dicens ſi damnari volūt qua rōne ſaluare potero vel teneor inuitos? Talis in quā furor mentit̉ ſe zelū boni publici ⁊ cō munis libertatis. Sic implicatio friuola ⁊ ſtultus labor in minimis/ tāta ſe diligen tia ſimulās/ ſic ꝑplexā ſcrupuloſitas ſemꝑ vacillans. nihil expediens bone ſibi ꝯſciē tie nomen vſurpat q̄ eſt ex radice ſuperbie nolentis ſe peritoꝝ iudicio ꝯformare. Sic ambitus honoris palliat ſe ꝙ nō ꝓ ſe ſꝫ ꝓ dignitatis honore ⁊ alioꝝ edificatōe ꝑqͥri tur. Sic ambitio retentōe dignitatū. in ꝑ niciē eccl̓ie ſubtili malo fingit ſe velle mul tis ꝓficere nec eccl̓iam exponere diſcrimi ni ꝑuerſoꝝ. Et hoc plane eſt demoniū me ridianum qd̓ facit qn̄qꝫ eſſe martyrē dyabo li. dū eſſe gloriat̉ quis in ꝑſequentibꝰ mar tyr dei. Monet inſuꝑ dicere hominē. quia diues ſum ⁊ nullius egeo. Et neſcit qꝛ pa per eſt ⁊ miẜabilis ⁊ cecus ⁊ nudus. ¶ E quid innumerabilia dyaboli machinamen ta dinumerare ꝯtēdimus qͥbus mētit̉ ⁊ blā dit̉ iniqͥtas ſibi quaſi plena ſit gr̄a dei? Di camus potius qͥs euaſurus ē illa? Rn̄deat nō ego ſꝫ ꝓpheta/ ꝑ oraculū quale factū eſt Antonio. Humiliatus ſum ⁊ liberauit me hūiliatus intellectu. hūiliatus affectu. In terrogata nimiꝝ gr̄a dei q̄ eſſent ſigna eius quibꝰ apparet in homīe? Rn̄dit. Primū ⁊ p̄cipuū ſignū meū eſt humilitas. hec ſedes mea hec reqͥes. Deus itaqꝫ hūilibꝰ dat gra tiam. Cognoſce igit̉ humilitatē ⁊ tu meaꝫ habitatōeꝫ ignorare nō poteris. ¶ Interro gata ꝟ̓o humilitas de ſignis ſuis/ ml̓ta nu merans ea tandeꝫ ad duo ꝑſtrinxit. q̄ ſunt humile ſaꝑe ⁊ humile velle. adiungens de hoīe quē inhabitauerit ꝙ eū reddit tracta bilem quaſi ꝑfuſum oleo leticie. ſuaſibileꝫ. bonis ꝯſentientē. minus ſemꝑ ꝓpͥo qͣꝫ alie no fidentē ꝯſilio. abiectus ē ⁊ vilis in ocu lis ſuis. nō ſe iactās nō iuſtificās. nō ma gna ꝓmittēs. nō ſollicite ſe excuſans. ¶ Ex aduerſo cognita ſunt ſuꝑbe elatōnis ſigna ſi ſe colit. ſi amat. ſi cōplacet in ſe ſibi. ſi ſapi ens ē in oculis ſuis. alienū vel nō requirēs vel odiens vel nō implens ꝯſiliū. ꝓ ſancto iam ſe hꝫ ⁊ ꝓ tali qͥ dignus ſit reuelatōnibꝰ atqꝫ miraculis regi. Et qm̄ obſtupuit ī ma lis/ neqꝫ ſe neqꝫ morbū ſuū nouit. ſe humi liorē ſe ſanctiorē omnibꝰ iudicat. ſolos qui loquunt̉ placentia retinet ſibi/ alios odit. tādemqꝫ abijcit qͦcūqꝫ q̄ſito colore. ⁊ ſi ad horā diſſimulet amare ſe veritatē. Si ſcā dalizant̉ alij nō vrit̉ ſed iraſcit̉ eis. tanqͣꝫ ſo lus īmunis ſit a delicto/ tāqͣꝫ ſcādalo cau ſam nullā p̄buerit. īmanet in opinionibꝰ ꝓ prijs quas deſerere neqꝫ alioꝝ monitꝭ. ne qꝫ ꝯſilio. neqꝫ exꝑientia maloꝝ ſeq̄ntiuꝫ ꝑ ſuaderi pōt. Egreſcit potius ⁊ excādeſcit aduerſus monita ſalubria. Ue ve eccl̓ie et religiōi cuiqꝫ a peſte tali. Uix enī ſatis de p̄hēdi poteſt. qꝛ tegit̉ ouina pelle. ſed ꝑ do ctiſſimos ſciētes ꝓbare ſpūs ſi ex deo ſunt exfructibꝰ cognoſcit̉. et maxime dū ad in honoratōis cuiuſlibet vel paruā eſti mati onē quaſi furit/ vt philocaptus amate ſue leſionē exhorreſcit. Nihilominꝰ cū ꝑ tales dep̄henſa fuerit. vix eſt inuenire remediuꝫ. qꝛ nec expelli facile p̄t nec retēta corrigi. ni ſi ꝑ miraculoſam oꝑatōem gratie dei ſalua toris nr̄i. ¶ Talē curſū habuerit ſermo nr̄ ꝑ primū ſignū quo apparuit gr̄a dei ⁊ ſal uatoris nr̄i. in eius hūilitate ſubijciēte ſe le gi circūciſiōis ⁊ de ip̄ius imitatiōe debita ꝑ p̄latos ⁊ clerū. vt patiat̉ p̄latus legē quā tulerit. vtqꝫ quāto maior eſt hūiliet ſe ī om nibꝰ. vtqꝫ n̄ imponat onera grauia ceruici bus ſubditorū. vtqꝫ gratioſū ſe nō rigoro ſum oſtendat. ⁊ ita abnegata impietate ⁊ ſe cularibꝰ deſiderijs/ et ſobrie/ et iuſte et pie viuamꝰ in hoc ſeculo. ¶ Reliquū eſt vt per I ſecundū ſignū diuīe gr̄e quod eſſe diximꝰ benignitatē ſeu caritatē. plenius ſignatā in noīs impoſitōe ẜmonis noſtri curſus cō ſūmationē accipiat. Uocatū eſt nomē eiuſ ieſus inquit euāgeliſta. O nomentotiens vocatū ⁊ deſideratū. nomen tādiu cū ſuſpi rijs expectatū. ſed hodie pͥmituſ impoſitū cum vocatū eſt nomē eius ieſus. Dudū ex. Circūciſionis domini longe a pctōribus ſalus. id ē ieſus. et pro pe erat vltionū dn̄s. Hoc Dauid cogno ſcens poſtulabat nomē nō potentie et dn̄a tionis. ſed gratie ⁊ benignitatis. Dic inqͥt anime mee ſalus tua ego ſū. Ieſus tuꝰ ego ſum. Nam qͥd eſt ieſus niſi ſalus? Nōne ſic tibi loqui videt̉ dauid deo. ſatꝭ dixiſti. ego dn̄s. ego omnipotēs. ego iuſtꝰ ⁊ terribilis. Abſcondant̉ obſecro hec noīa ptātis. ⁊ ex hibeat̉ nomen gratie ⁊ benignitatis. Et di co ego ieſus. Hoc eſt nomē nouū quod oſ dn̄i noīauit. quod vocatū eſt ab angelo pͥ uſ qͣꝫ in vtero ꝯciꝑetur. nomen ab apl̓is p̄ dicatū ſicut dicūt actus apl̓orū. ꝙ omni die non ceſſabant in tēplo et circa domos euāgelizātes ieſum. Hinc magnus ille p̄di cator qͥ loquebat̉ ſapientiā īter ꝑfectos/ ni hil iudicabat ſe ſcire niſi ieſū chriſtū ⁊ hūc crucifixum. Ieſum ꝓpterea totiēs viuēs ⁊ moriens noīauit. ⁊ imitator eius Igna cius. Nomē p̄terea a creaturis om̄ibꝰ ado ratū. quia in nomīe ieſu om̄e genu flectat̉. celeſtiū terreſtriū et infernorū. qd̓ ꝑſpicuū fecit miraculoꝝ oꝑatio. Nomen deniqꝫ ab omnibꝰ īuocādū. quia om̄ibꝰ ſalutifeꝝ. nā om̄is qui inuocauerit nomē dn̄i hic ſaluꝰ erit. Et nō eſt alid̓ nomē ſub celo(affirmat Petrus) datū hoībꝰ in quo oporteat nos ſaluos fieri. Et iteꝝ. Nō eſt in aliqͦ alio ſalꝰ Si penites et times deū vltionū/ appella ad deū gͣtiaꝝ. dicens vt ꝓpter nomē ſuum ieſus ſit tibi ieſus. quoniā ſcribit nobis fi liolis ſuis iohānes. qꝛ remittunt̉ nob̓ pec cata ꝓpter nomē eius. Nam qͥs legit̉ ī euā gelio inuocaſſe nomē ieſu. et exauditū non fuiſſe? Si dānata morte pctī remanet mor bus ꝯcupiſcētie audi. quia in noīe ieſu ſer pētes malaꝝ ſuggeſtionū tollūt̉. Et ſi mor tifeꝝ qͥd delectatiōis bibit̉ nō nocebit. Si feroces inſultus inimicoꝝ oīm timuerꝭ/ at tende quia in noīe ieſu demonia eijciūtur. ⁊ fere māſueſcūt. vt gl̓iabat̉ Agatha. ⁊ turrꝭ fortiſſima p̄dicat̉ a ſapiente nomē domini. Si tēptatione vel alia afflictōe fatigatus depͥmerꝭ imitare apl̓os qui ibāt gaudētes a ꝯſpectu cōcilij quoniā digni habiti ſunt ꝓ nomine ieſu cōtumeliā pati. Et apoſtolꝰ paratū ſe offert nō ſolū ligari ſed ⁊ mori in hierl̓m ꝓ noīe ieſu Apparet igitur gͣtia dei in hoc noīe ieſu. quod eſt in remediū cōtra malū culpe. in refrigeriū ꝯͣ malū ꝯcupiſcē tie. in p̄ſidiū ꝯtra malū pugne. et in ſolaciū ꝯͣ malū pene. Ampliꝰ qꝛ neceſſe ē nob̓ viatoribꝰ inqͥrētibꝰ celeſtē hierl̓m viā agnoſce re. anīaduertamꝰ qꝛ deducit nos dn̄s ſuꝑ ſemitas iuſticie ꝓpter nomē ſuū. Porro qꝛ ignobilis es nobilitari deſideras. dat dn̄s ptātem filios dei fieri his qͥ credunt in no mīe eius. Magna plane nobilitas. qꝛ ſi fi lij dei et heredes. heredes quidē dei. cohe redes aūt chriſti. et ex ꝯſeq̄nti eiꝰ fr̄es. Qd̓ agnoſcens angelꝰ adorari a iohāne noluit Uide ait/ ne feceris. cōſeruus em̄ tuus ſuꝫ ⁊ fratrū tuorum habentiū teſtimoniū ieſu. Egenus es. ⁊ ml̓ta te petere neceſſe ē. offer tur tibi ieſus ꝓ titulo petitōis ī curia d̓i pa tris. ſic̄ obẜuat eccl̓ia īſtituta ab eo qͥ dixit Quicqͥd petieritꝭ pr̄em in noīe meo dabit vob̓. Quo noīe qͥ inſigniti fuerīt ſaluabūt̉. iuxta figurā Ezechiei de ſigno thau. qͦ ſigͣ ti ſaluati ſunt. Deniqꝫ nemo v̓tutē. nēo ſa nitatē huiꝰ noīs nouit niſi qͥ accipit ꝑ ex ꝑientiā ⁊ guſtat qͥd illd̓ ē. Oleū effuſum no mē tuū. Qualit̓ acceꝑat qͥ dicebat. Dn̄e no mē tuū ⁊ mēoriale tuū ī d̓ſiderio aīe. Et alt̓ In te gl̓ificabūt̉ oēs qͥ diligūt nomē tuū. Rurſus aliꝰ. Ego aūt in dn̄o gaudebo. et exultabo ī d̓o ieſu meo qͣſi diceret. Gaude ant alij ī anxia diuitiaꝝ et ſarcinaꝝ īutiliū accumulatōe. alij ī effrenatōe ſordida volu ptatū. alij in alijs noxijs atqꝫ ꝑduris. ego aūt exultabo ī deo ieſu meo. qm̄ potiſſimū apparuit gr̄a dei in eo ¶ Sed ecce denuo ẜ R monē interrūꝑe conat̉ ſtudioſitas īportūa Et q̄rit quō verū habꝫ ꝙ oīs qͥ inuocaue rit nomē dn̄i ſaluus erit. cū alibi ſcriptū ſit Nō oīs qͥ dicit mihi dn̄e dn̄e ītrabit in re gnū celorū? Reſponſio. requirit̉ terciū dn̄e qd̓ eſt oꝑis. ſicut pͥmū eſt cordiſ. ſecūdū eſt oris. Dic cur apl̓s tātus vir petens ī noīe ieſu carnis ſtimulū tolli exaudiri nō potu it? Rn̄ſio. n̄ petiuit ad ſalutē. Aſſociari qͥp pe debꝫ orō qͣttuor comitibꝰ vt exaudibiliſ ſꝑ fiat. ꝙ pie. i. ad ſaluteꝫ. ꝙ ꝑſeuerāter ſine pctī īterruptōe. ꝙ iuſte. hͦ ē ī gr̄a et ꝓ ſe ¶ Et ita quiſqͥs in ip̄o etiā mortiſ articl̓o petit h̓ puniri in curia gratie. liberabit̉ a pena fu tura/ vbi eſt curia iuſticie/ et volabit liber ī celum. ſicut deducit dn̄s Antiſiodorē ẜ me diāte merito chriſti et pena habita in p̄ſēti. Uerbū qͥdē qd̓ dicit apl̓s. qꝛ nemo p̄t di cere dn̄s ieſus niſi in ſpūſctō cū peſſimi ne dū illud noīare ſed in v̓tute eiꝰ miracl̓a fa cere memorent̉. quemadmodū vider̄t apo ſtoli quendā in nomine ieſu demonia eijci entē. ſicut et illi reprobi qui dicent ī iudicio Conſiderationes dn̄o. Nonne in noīe tuo ꝓphetauimꝰ. ⁊ in nomine tuo v̓tutes multas fecimꝰ ⁊c̄. qui bus dicet̉. Neſcio vos? Rn̄ſio ꝙ nemo p̄t dicere dn̄s ieſus niſi in ſpūſctō illuſtrante intellectū. ſicut nec aliqua ꝟitatē. vel ip̄o ſi mul mouēte affectū et illuſtrāte intellectuꝫ vt in bonis. Ꝙ autē mali faciūt miracl̓a; hoc eſt ꝑ poteſtatē publice iuſticie in atte ſtatōem veritatis. Propt̓ea nō ſufficiūt on̄ dere aliquem ſanctū niſi comes fuerit hūi litas ⁊ ſctītas. Hec v̓o gratia miracl̓oꝝ iō datur qn̄qꝫ reprobis ad ip̄orū ꝯdemnatio nem/ ne iuſti ꝓ magno deputēt ſi vl̓ habe ant vel nō habeāt hāc gr̄aꝫ. Nolite inquit chriſtꝰ gl̓iari ꝙ ſpūs vobis ſubijciunt̉ ⁊c̄. Ꝙ ſi ſigillū et ſignū ꝓpriū diuīe poteſtatꝭ quod eſt miraculū adhiberi q̄rat̉ ī teſtimo niū falſitatis/ deus hͦ nunqͣꝫ ꝑmittit qͥn re clamauerit vl̓ reclamet quēadmodū predi xit ne credamus ſignis antichriſti. Et hoc eſt ad ꝓbatōeꝫ electorū. ¶ Properabat rur ſus q̄rere ſtudioſitas. Cur nō mō fit bapti ſmus vt olim in noīe ieſuꝫ et cur nō ad īuo catōem eius dant̉ genera linguaꝝ ⁊ oꝑatō nes miracl̓oꝝ ⁊ ſil̓ia?Dū hec interloq̄ndū ſuꝑirruit zelꝰ feruidꝰ/ filiꝰ caritatis/ abſce de hinc. ait o ſtudioſitas ſpeculatrix. nō eſt tēpus diſputandi ſꝫ plorādi. nā ſi ꝓpt̓ea de us appellatus eſt ieſus. ſi in hoc apparuit gr̄a ip̄ius vt ſaluemur. vn̄ tot nobis mala tot incōmoda qͥ in ip̄m credimꝰ ip̄m īuo camꝰ? Ecce īminuti ſumꝰ ex ira dei effuſa ſuꝑ nos/ plꝰ qͣꝫ gentes q̄ nomē dn̄i nō noue rūt neqꝫ inuocauerūt. Et vt alia p̄tereā ec ce qͣꝫ execrādo ſciſmate eccl̓iaꝫ ſponſaꝫ ſuā ꝯcuti ſinit/ deijci ꝓteri/ rumpi/ lacerari. Et vbi ſunt miẜicordie tue antiq̄ dn̄e? vbi eſt illa quā apl̓s tuꝰ ſcribit apparuiſſe gratia? vbi ē nomē ſanctū tuū atqꝫ glorioſum/ qꝛ inuocatū eſt ſuꝑ nos? Cur derelinqͥs nos dn̄e deus nr̄? Ubi abūdantia illa pacꝭ quā oriturā aſſeruit ꝓph̓a in diebꝰ tuis. ⁊ quaꝫ angeli cecinerūt dicētes. Gl̓ia in excelẜ d̓o ⁊ in terra pax hoībꝰ bone volūtatis? ¶ S ve tibi mala voluntas. volūtas ingͣta. Tu iſtā a nobis dei gr̄am abſcōdis. Tu diui nū illud carmē obturbas diſſonis moribꝰ tuis. Tu ſurripis gl̓iaꝫ deo ꝑtē ſuā. Quid ni pace ſpolieris ꝑte tua? Tu igit̉ bn̄ viue re docēda eſſeſ nō acute diſputare neqꝫ for taſſis tꝑus docēdi ſed faciēdi. qm̄ mala ra dicata q̄ in mores abierūt nō ꝟ̓boꝝ fomē tis ſed factoꝝ ſecuribꝰ atqꝫ ferramētiſ extir pare neceſſe eſt. ¶ Sed aſſit potius tꝑs mi ſerēdi dn̄e ieſu. tēpus miſerēdi eius qꝛ vēit tēpus. ſuccurrat gr̄a tua. Appareat illa mi ſeris. qꝛ adiutor es in oportunitatibꝰ in tri bulatōe. Impera vētis/ ⁊ ceſſabit qͣſſatio. et aura ſeuerior et aſperior. Recorderis gr̄e tue antiq̄ dn̄e. Recorderis īfantie ſuſcepte ꝓpter nos. ſed et circūciſionis tue ⁊ nomi natōis ſalutifere memor eſto. Benedic pͥn cipio anni benignitatꝭ tue. quod pͥncipiuꝫ tu corona miẜicordia ⁊ miſeratōibꝰ. quoni am illud tibi dedicamꝰ. nō fabuloſo Iano bifronti. ſcientes qm̄ beatus eſt vir cuius eſt nomē dn̄i ſpes eius. et nō reſpexit in va nitates ⁊ īſanias falſas. Tu ſummꝰ es pō tifex noſter/ des in nouitate ortus tui et co ronatiōis tue gr̄aꝝ vbertatē/ et īdulgētiaꝝ plenitudinē elargire. Signare dignet̉ gra tua nr̄as expectatiōes ad p̄bendas celeſtis illiꝰ et cathedralis eccl̓ie tue magne hierl̓m eccl̓ie triūphantis ad quā tendimꝰ/ quam tota deuotōe cupimus. expectātes beatam ſpem. Non cōfundas nos ab expectatōne. quia ve patiētibꝰ repulſam. ſi vel in ſignati on vel in bullis vel ꝓceſſu vel poſſeſſione defecerint. Sit hodierna ſanguīs tui effu ſio expectationū nr̄aꝝ valida ſignatio. ſit eternū ſalutare. vt vbi iniqͥtas abūdauit ſu ꝑabundet et gͣtia. ¶ Talis erat in meditati on mea zeli plāgor querulꝰ ꝯmouēs orās ⁊ obteſtans. vt ſublata mala volūtate d̓ me dio noſtri(illa enī ſola pacē cogit in exiliū. illa ſciſma parit. fouet et nutrit) nos coad iutores gratie dei ſumꝰ. que pijs conatibꝰ nō deerit. ¶ Cui ſtudioſitas. ⁊ cur ait nō in quirit clerus cū prelatis ſuis. qualibꝰ vijs occurrere cōuenit tantis et tot incōmodis Seu ꝑ ꝯgregatōem factā in nomīe ieſu/ qͥ aderit in medio. Seu ꝑ ſedule diſputatōis officiū. tendentis nō ad cōtentionē ſed ve ritatis inquiſitōem. Seu ꝑ inueſtigatōem criminū regnantiū ī chriſtianitate vt euel li cognita poſſent. Et eſſet clerus exēplo ie ſu populi ſaluator. nō lupꝰ diſſipator. Ex pedit ne me ſtudioſitatē in talibus occupa ri? ¶ Cui zelus. Expedit qͥdem ⁊ iā multa a tuis ſectatoribꝰ conſcripta ſunt/ vt om̄ia rite p̄parent̉ que agenda fuerint in cōcilio. Alioqͥn ferēdū ē ne ſciſmati radicatōꝫ affer ret exemplo grecoꝝ. et ne ſciſſuras(qd̓ auer tat d̓i gr̄a) ml̓tiplicaret amplioreſ. qͣlia nūc oīa dicere r̄clamat vt videſbreuitatꝭ amor ⁊ ſubdola blādaqꝫ adulatio cōtradicit. Ni De pace hilominus obſecratōne facta ꝑ gratiā do mini nr̄i ieſu xp̄i et ꝑ me zelū domꝰ dei/ vt tꝑs modicū det̉ veritati ⁊ eius inqͥſitōi. ꝓ pulſo omni mordacitatis deſiderio. qd̓ lō giſſimū frequenter vanitati dat̉ ⁊ fabulati oni. Dic tu ſtudioſitas radices aliqͣs ex iu re diuino ſub generalibꝰ pͥncipijs vtiles ad ſedandū peſtifeꝝ ſciſma. qm̄ illd̓ pͥmum et pͥncipaliꝰ occurrit in eccl̓ia reformandū ¶ Tūc ſtudioſitas viſa eſt quedā aꝑire ſub conſideratōe quadruplici/ que qͣlia ſunt ve ſtrū erit iudicium. ¶ Sequunt̉ quattuor cōſideratōnes de pa ce p̄dicate Taraſcone Cōſideratio prima Inis policie eccl̓iaſtice et cu iuſſibet legis eam regulantis eſt pax ſalutifera. Hoc ſatꝭ ex p̄ſſit diuinus nr̄ ph̓s paulus qui finē legis et p̄cepti/ nūc di lectionē eſſe dixit/ nūc ieſū. in telligens in dilectōne pacē. in ieſu ſalutem. vt ſit finis pax ſalutaris. Neqꝫ opus ē an xia d̓ductōe alia/ cū natura nos doceat enſ quodlibet nō minus ſuā vnitatē ⁊ pacē ap petere/ qͣꝫ entitatē/ ẜm deductōem diuini di onyſij Auguſtini et boctij. ita vt pax ſit bo nū quod om̄ia appetūt. adeo ꝙ ꝑticularis ordo nature plerūqꝫ īmutat̉ in rebꝰ vt vni tas conſeruet̉. Manifeſtat hͦ aſcenſus gra uis ſurſum/ et leuis deorſū. Si in corꝑe ve ro/ cur nō in myſtico pōt viciſſitudo tal̓ q̄ ri. vt ꝓ pace retinenda. fiat deorſū qd̓ ſurſū eſt vt pax ꝑmaneat? Cū igit̉ ẜm exigentiā finis cetera debeāt moderari. et finis eſt qͥ imponit neceſſitatē rebꝰ. neceſſitas vero le gē nō habet/ ꝑſpicuū eſt ꝙ nulla lex habeat aliqͥd firmitatis ſi paci faciēde vl̓ ꝯẜuāde inuenit̉ contraria. ſed debꝫ interp̄tari vt ſe uiat paci/ vel penituſ aboleri. alioqͥn iuxta dictū comici/ ſūmū ius ſūma ē malicia cō formiter ad iuſſionē ſapiētis. noli eſſe iuſtꝰ nimis. Sic atheniēſes fecerūt ad tꝑus le ges lycurgi nō eſſe vt ſemꝑ eſſent. et naſica ſcipio/ dū conſul inquit iuris ordinē ſequi tur id agit vt cū om̄ibꝰ legibꝰ romanū cor ruat imperiū. Nullo pacto igit̉ ẜuat̉ lex nō obẜuato legis fine qͥ eſt pax Sic̄ in ſil̓i xp̄i anam doctrinā ſcribēs Augꝰ deducit ꝓ re gula memorāda ꝙ nullus textus ſacre ſcri pture in ſua expoſitōe retinet ſenſū ſpūſſan cti niſi ille caritatē edificet. Et qm̄ huiꝰ ſci ſmatis tam extranea videt̉ eſſe peſtis vt ta le nūqͣꝫ viſum fuerit minus habens ꝓuiſio nis humane remediū/ docēte hoc ſua īdies radicatōe/ expedit ad eius expulſionē inſti tutio nouoꝝ canonū/ cū ea que de nouo e mergunt nouo egeāt auxilio. vl̓ iā ꝯditorū neceſſaria ē moderatio. Sꝫ qͣlis et ꝑ quid moderatio? Sane ꝑ regulā infallibilē ⁊ in obliquabilē legis diuine/ cuius ſectatori bus et amicis pax ml̓ta eſt/ ſi ꝓphete credi tur/ et nō eſt illis ſcandalū. ¶ Ex qͥbus elici tur ꝯcluſio ſaluberrima/ ꝙ nulla via ꝓfici ens ad ſedationē ſciſmatis repudiāda eſt/ qͣntūcunqꝫ iura vel leges hūane videāt̉ op poni. vt de electōe ſūmi pontificꝭ ꝙ eſt ſic ⁊ ſic celebrāda/ et ſimiles. dūmodo diuinū mandatū vl̓ ius maneat inuiolatū. Qd̓ ſci re ad illā ſpectat ſcientiā ꝑ quā legū ꝯdito res iuſta decernūt/ legem eternā imitātes. Hec eſt lex euāgelica/ q̄ ſi cōtemnat̉ ab ali qͥbus illi ſūt inepti pacis eccl̓iaſtice tracta tores. quēadmodū inutiles ſunt hoīes ita adherētes nudis textibꝰ/ vt epikeyam hͦ ē eqͥtatē ignorēt. quales Ariſto. noīauit īmā ſiuos in opinionibꝰ ꝓprijs. ¶ Ex his deni qꝫ qͥs nō videat/ qͣꝫ impiū eſt p̄ẜtim apud eos qui ſe eccl̓iaſticos dici volūt/ ſi ꝑitos ī euāgelica lege vl̓ n̄ cōſultare vel abijcere/ vel maiori ſacrilegio habere ꝓbro ꝯgnoſcā tur hinc errores hinc p̄ſumptuoſe aſſertio nes hinc ꝑplexitates inexplicabiles hinc obſtinate defenſiōes adinuentionū hūana rum in ꝑniciem eccl̓ie ⁊ pacis ſalutifere fi nis ſui ſurgūt. vt ꝙ nō licet diſputare d̓ po tētia pape. ꝙ nō poteſt ſibi dici/ cur ita fa cis? cum tn̄ ſit peccabil̓. ꝙ nō pōt ī aliqͦ ca ſu eccl̓ia ſine eo cōuocari vl̓ aggregari. ꝙ h̓ eſt fidei articulus. Bn̄dictꝰ ē papa(exēpli gr̄a) ꝙ non pōt in aliqͦ caſu ad ꝯciliū papa vocari. Ꝙ abſqꝫ eo nō ſtat ſalꝰ. cū tn̄ ſaluſ eccl̓ie in ſolū deū ordinet̉ abſolute ⁊ eſſenti aliter/ et in hominē chriſtū de ordīata lege. ſed accidentalit̓ ordinat̉ in papā mortalē. alioquin dum vacat ſedes ꝑ mortem pape vel naturalem vel ciuilē. vtputa ſi ſit hereti cus depoſitus quis hominū ſaluus eſſet? Alij papā p̄dicant impeccabilē. alij omni potentē. alij ſine vlla exceptōe credūt extra ſalutis ſtatū quēlibet ſue parti nō obedien tem. Quod quanta temeritate dicat̉ ip̄i vi derint aſſertores Conſideratio cd̓a Conſiderationes Uelibet ī eccl̓iaſtica hierarchia poteſtas in pacē ſalutiferā ordi Inat̉. Hec infert̉ ex pͥma. Cū igi atur nō ſit data ptās in deſtructi onē ſed edificatōem. teſte apl̓o. Si qͥs abu ſui ptātis hoc eſt tyrānidi reſiſtit ille nō re ſiſtit dei ordinatōi/ ſꝫ obedit qͥ iubet malū tollere de medio ſui/ ⁊ pr̄em ſcādalizanteꝫ abijcere/ ſicut et licet cuicūqꝫ erga quēcū qꝫ vim illatā vi repellere/ cū appoſitōe mo derate cautele. ¶ Hec cōſideratio facili de ductōe traducit quorūdā ſcripta ſuꝑ obe dientie laudibꝰ et inobediētie penis ad op poſitū illius qd̓ ꝑſuadere conant̉. Nam ſi obediēdū eſt homībꝰ/ quanto magis deo. ¶ Elucet p̄terea/ ꝙ ſi ſalutifera pax tollat̉. ex eo ꝙ in Iohāne(exempli gr̄a) poteſtaſ ec cleſiaſtica q̄dam remanet qͣ repudiata pax rediret. abijcere ptātem in hoc caſu ē eadeꝫ bene vti. retētio autē verteret̉ in abuſū. Ad dito ꝙ nulla ptās inuenit̉ hic in via/ q̄ nō ſubijciat̉ legi diuine ⁊ naturali. et q̄ non ſit peccabil̓ ⁊ auferibil̓ vel abdicabilis. aut ꝓ tēpore ab executōe ſuſpenſibil̓. ¶ Fundat̉ in hac cōſideratōe dictū illud mēorabile ⁊ vere dignū a ſūmo pōtifice quod his auri bus pluries accepi ab ore dn̄i nr̄i. hoc ſine adulatōis ſpū refero. paratus ſum inquit etiā vſqꝫ ad mortē vel īmolatōnē ꝓprij cor ꝑis ſi ita res exigat eccl̓iaſticā vnionē ꝓcu rare. quāto ampliꝰ vſqꝫ ad ꝓprij ſtatꝰ abdi catōem. Nam quādo daret vitā qͥ nō deſe reret veſtē aut vittam/ coronā ſeu mitram? ¶ Uellent aliqͥ rurſus obijcere ꝯtra epl̓am anglicanā ꝙ via ceſſiōis ī effectu reddi poſ ſit practicabilis caſu ꝓpoſito inuitis etiaꝫ ꝯtendētibꝰ de papatu/ qͣꝫqͣꝫ ſi habeat h̓ alle gationē rationabilē coactio ip̄i viderīt/ ve lint itaqꝫ nemo cogit. At ꝟo qͥcqͥd de hͦ ſit ꝯſtat viam ceſſiōis eſſe poſſibilē. īmo in ca ſu neceſſariā. ad cuius laudē ſpectat quod ſcribit Dionyſiꝰ(nō ille ariopagita) ad do natū. recitatiue ī eccl̓iaſtica hyſto. Diony ſiꝰ donato fratri ſalutē Si īuitꝰ vt ais ī hͦ veniſti/ offendis in eo ſi dimiſeris volens. oportuerat qͥdem etiam pati om̄ia ꝓ eo ne ſcinderet̉ eccleſia dei. ⁊ erat nō inferior glo ria ſuſtīere martyriū ꝓ eo ne ſcinderet̉ eccle ſia qͣꝫ eſt illa ne idolis īmolet̉. īmo ẜm meā ſententiā maius hoc puto martyriū eſſe qͣꝫ illud. quia ibi vnuſquiſqꝫ ꝓ ſua tm̄ anima in hoc vero pro omni eccleſia martyriū ſu ſtinet. Hec ille. Deniqꝫ plura ſequerent̉ de quibus nō eſt dicendum per ſingula. Conſideratio tercia Uilibet rationis capax obliga O tur ẜm vocationē ſuam/ pacem eccleſie ſalutiferā ꝓcurare. Ille orādo hic diſputādo hic p̄dicā do/ hic exhortādo hic agendo. vel quolibꝫ modo alio. Sumerent̉ argumenta ꝓ hac conſideratōne ex radice filiatōis ad eccleſi am. et ex radice dilectōis et iuſticie ad pro ximū. ex radice pietatis ſeu religionis ad deum. Nulla ſiquidē in p̄ſenti ſciſmate po teſt ſerpere deterior labes qͣꝫ inertia queren di pacē. ſiue illa proueniat ex ambitōne vel adulatiōe vel timore/ aut alia occupatōne nō admittente curā hāc ſalubriorē. pecto ra noſtra duas nō admittentia curas/ ait ſatyricus. Audiamꝰ a ſapiente quid pigri cies ſtulta operat̉ ī agro vel vinea eccleſie? Per agrū inquit viri pigri trāſiui ⁊ per vi neam viri ſtulti. et ecce totū repleuerāt vr tice operuerant facieꝫ eius ſpine ⁊ mace ria lapidū deſtructa erat. ¶ Ꝙ ſi peſtiferū ē et maledictōni ꝓximū negligere opus hoc diuinū/ qͣꝫ criminoſū eſt/ qͣꝫ nephariū labo rātibꝰ nō applaudere ſed iraſci? ¶ Propte rea ſtat aliquē adherentē iuſte parti plꝰ eſſe de ſciſmate culpabilē/ qͣꝫ alterum qui adhe ret parti falſe. vt ſi primus aliqua paſſione vicioſa tractus obſiſtat quo minꝰ fiat pax. nec audire paratus ſit eccleſiā. Alius que rit cū omni ſollicitudine vias pacis/ prom ptū habēs animū obediendi eccleſie iudi cio ſeu veritati dū ſibi clareſceret. Ea nāqꝫ que diſſenſionem afferūt in p̄ſenti ſciſmate ſunt talia que in facto maxime conſiſtunt. in quibꝰ errare ſine periculo ſalutis poteſt non ſolū iſte vel ille ſed etiam in talibus ec cleſia fallere dicitur et falli/ ſicut dū multo tempore feminā pro papa coluit. ¶ Porro manifeſtari poteſt ex radice hac quales ex cuſantur a vicio ſciſmatis. Et ꝙ ſtat ſcire ꝙ ſciſma eſt ī eccleſia. et tamen neſcire quis in ea ſit ſciſmaticus. Ex hoc conſequenter aperitur quales ſunt anathematizādi ⁊ vi tandi et quales non. Nam velle omnes in differenter partis falſe extra eccleſiam et ſa lutē trudere quale ſit iam tetigimꝰ. ¶ His ex rebus perſpicuum fit deinceps quanta laude. quibus preconiorum titulis/ com mendanda redditur partis noſtre diligen tia/ preſertim in inclitiſſimo francie regno. De pace et qͣꝫtū a ſciſmatis obſtinatōe ꝓcul exiſtat vbi q̄ſita ē hactenꝰ pax ſalutifera tanto la bore/ tot expēſiſ/ tot legatōibꝰ/ aſſiduiſqꝫ cō ſilijs ¶ Nec ē ꝙ aliqͥs opponat qͣſdā vl̓ ziza nias vel paleas malaꝝ actionū in qͥbuſdā ortas inter hanc v̓tuoſe oꝑatiōis ſegetem. vel ꝙ nō ſatis efficaciter diligentia reſpon dit ad votū. Aſcribat̉ hoc hūane fragilita ti. Raro enī naſcit̉ granū virtutis ſine pa lea aliqͣ defectuoſitatis. Nihilominꝰ habꝫ ꝓfecto plus vere laudis zelus ille diligens qꝫ aliorū negligēs torpor. qm̄ ſciſma ſi di mittit̉ abſqꝫ agitatōe/ proferet radices ma las altiꝰ et ineuulſibiles ⁊ ꝓductas robora bit. Nam mala ꝑ longas ꝯualuere moras. Doceat nos ſciſma grecorū qd̓ iā nō cura tur. nemo nō deſꝑat. ¶ Quo in loco gͣndis offert̉ ad loquēdū materia ſuꝑ laudibꝰ pa riſien̄. vniuerſitatis p̄clariſſime ſtudioꝝ ſu ꝑ zelo feruido ip̄ius/ que nō ceſſauit hacte nus eniti pedibꝰ vt dicit̉ et manibꝰ. alit̓ qͣꝫ deſides aliqͥ ⁊ inutiles qͥ facere nihil volūt vel neſciūt. obſtrepūt tn̄ facientibꝰ ſolis cō tumelijs fortes ⁊ armati. Sed ſilētiū im perat/ tū benignitas/ tū modeſtia/ ne in eiꝰ laude videamur ꝓpriā querere. ¶ Ecce au tē quis eſt qui nō dicat qͥ nō clamet/ pax pax. fiat pax. pacē volo. pacē ſuꝑ om̄ia cō cupiſco. Atuero nōne irridet̉ deus/ quoni am ſil̓e eſt pacē nō velle/ ⁊ illā vel inutiliter ⁊ deſidioſe velle/ vel impoſſibiliter velle. hͦ eſt medijs ad eā impoſſibilibꝰ cōtēdere. vt ſi querat̉ vnio aliqualiter qualit̓ haberi nō valet/ neqꝫ via debellatōis/ neqꝫ via ratōis ſeu reductōis/ neqꝫ via anathematizatōis ſeu ſeꝑatōnis/ neqꝫ via cōdeſcenſionis aut ſimiliter. Cūqꝫ itaqꝫ paſtor teneat̉ non mi nus reuocare oues quas iudicat errantes; qͣꝫ ſeruare nō errātes. nōne debet vt fiat v nū ouile modū poſſibilē et veriſimilē hoc agendi velle ꝓſequi/ etiā cū dimiſſiōe gre gis proprij et obedientis/ ſi per hoc ſeruat̉ et vnit̉ grex vterqꝫ. Nec eſt hoc deſerere gre gem more mercēnarij et fugere ſed ſaluare. ⁊ vt vere ſic dicamꝰ fugiēdo manere. Sꝫ hec ceſſio dicit aliquis fieret ꝑnitioſuꝫ po ſteris exēplū? fatemur id poſſe ꝯtingere. nā quibus rebus nō contingit abuti. attamē pro incerto malorū euentu nō eſſet tā cer tum et optandū p̄ſentis pacis bonū repu diandū vel negandū Conſideratio qͣrta Antū eſt pacis ſalutifere bonuꝫ P vt pro eius adeptōe neqꝫ mūda nus honor/ neqꝫ ſtatus/ neqꝫ gͣ dus/ neqꝫ ꝓpria vtilitas debeāt aliquem deterrere/ et nihil prorſus niſi pec catu cōtra legem dei eternā. Hec conſide ratio poſita eſt cōtra illos qͥ dicunt. Obſer uetur honor partis noſtre. habeamꝰ victo riā/ cōfuſionē euitemꝰ Ecce qualia ſuſtinu it obprobria ſummꝰ pontifex chriſtꝰ vt fa ceret vtraqꝫ vnū. recōciliās in ſuo ſanguīe ea que in celo ſunt et in terra. factus obpro briū hominū ⁊ abiectio plebis. et nō dicēſ. ſeruetur honor meus. Sufficiebat ei teſti moniū bonū cōſciētie ad deū. Igit̉ vt pax habeat̉/ nulla plane via repudiāda ē q̄ p̄t abſqꝫ peccato deduci. et quāto breuiꝰ tāto ſalubrius. Quanto inſuꝑ patentius tanto acceptius apud om̄es/ quoniā res tangit om̄es/ ⁊ veritas lucē amat ¶ Quocirca vie ꝑ dominū noſtrū oblate(proferā hoc ſine adulatōis oleo quo nō indiget et ſalua pa ce omniuꝫ) quia nunqͣꝫ mihi viſe ſunt iuri diuino palā contraire. nunqͣꝫ viſe ſunt ſimi liter penitus reprobāde/ niſi forte ſtruatur calūnia ex iuramēto ſuo/ et ex totiꝰ obediē tie ſue cōſenſu iudicio ⁊ requeſtis aliorū tē dentibus. ¶ Propterea rurſus nō impro babile videt̉ attētis circūſtantijſ offerētibꝰ ſe in p̄ſenti ſciſmate ſi pars iuſta poſſit a iu ris ſui ꝓſecutiōe deſiſtere vt ad iniuſtā ius ſuū tranſferret ⁊ fieret iuſta. ſeu ꝑ nouā ele ctionē intruſi. ſeu ꝑ aliam viā in iure ſcpͥto nō habitam dūmodo ius diuinū vtrobi qꝫ īuiolatū remaneret. ⁊ hec via ꝓpt̓ timo rem inhonoratōis mūdane nō eſſet penitꝰ abhorrēda. Nam qͥcqͥd a maliuolis interp̄ tibus diceret̉; deſuꝑ reſideret inſpector cor diū deus. et iudex veritas et charitas abū de remunerās Nōne laudata. nōne victrix effecta ē mr̄ illa vera infantis apud ſalomo nē. q̄ filiū maluit ītegꝝ abijcere illoqꝫ care re qͣꝫ diuiſus ī ſuā cederet portiōeꝫ? Deniqꝫ in laude Q. fabij maximi p̄clariſſimā dixit Ennius ꝙ nō ponebat rumores an̄ ſalutē Nōne ſanctius eſt vltro dare gr̄e. dare cha ritati fraterne. ⁊ paci honorē ſuū caducuꝫ. īmo vitā ꝓpͥam cuꝫ merito qͣꝫ ſine laude et pace mox natural̓ neceſſitas vtrūqꝫ diripi at? Cōcedat̉ gͦ libēter gr̄e id qd̓ velit/ nolit obtinens/ ꝓtinꝰ relinquet̉ nature. ¶ Ampli us nō videt̉ īprobabile qͥn expediat ī caſu eccleſiā ad tēpus ſummo paſtore carere vt Epiſtola ad ducē Aurelianenſem interim ꝑ tractatū vel alit̓ adeptio pacꝭ ce lerior hr̄et̉. Ꝙ ſi canōes oppoſitū ſanxer̄t lex diuīa nō diſſonat. Nā ex dicto p̄t abſqꝫ papa mortali ſtare ſalꝰ. Ꝙ ſi timet̉ īfama tio ꝑtis illiꝰ vel illius. iā rn̄ſum poſuimus. Q ¶ Conſeq̄nter deducimꝰ ꝙ ꝓpter timorem ſuccūbendi aut inhonoratōes hūane/ que vtiqꝫ vicioſa nō ſūt/ ꝯciliū generale vniuer ſal̓ eccl̓ie nō videt̉ repudiādū. ſꝫ piū ē cre dere ꝙ in tractatōe p̄ſentꝭ mat̓ie nō erraret Audiamꝰ rōem. ꝯſtat itaqꝫ ꝙ in materijs fidei terminādis error nō cadit ī generali ꝯcilio. Rōem dāt doctores ex ſpēali aſſiſtē tia ſpūſſancti ⁊ chriſti regētꝭ eccl̓iam. nec ꝑ mittentꝭ errare ī his ad q̄ hūana īueſtiga tio ꝑuenire non p̄t. Secꝰ in his q̄ vel facti ſunt vl̓ hūana rōe t̓mīari pn̄t. Nūc auteꝫ ſciſma p̄ſens qͣꝫqͣꝫ ī his q̄ facti ſunt pl̓imuꝫ hereat/ eius nihilominꝰ t̓mīatio tā ꝑplexa cernit̉/ tāqꝫ difficil̓ vt ſupͣ hoīm vires īge nia īuentōes ⁊ ꝯſilia videat̉. Ubi ꝟo deeſt hūanū/ p̄t ⁊ dꝫ abſqꝫ temeritate diuinū au xiliū etiā miraculoſum expectari. Ita eī de ſortibꝰ mittēdis ī caſu det̓mīat Aug. dū ſe uiētibꝰ tyrānis inqͥrit̉ qͥs de multis p̄latis ꝓ gregis ſalute remanebit qͥ recedēt? Non ne igit̉ abſqꝫ ꝑiculo cauſa illa ꝯmitti deo ⁊ vniuerſali ꝯcilio poſſꝫ abſqꝫ formidine qͣꝫ maior ꝑs vinceret ſi eſſꝫ īiuſtior ⁊ maxime in ꝑniciē eccl̓ie. qd̓ addo qm̄ ī caſu cōiſ er ror faceret ius/ p̄ẜtim error facti vl̓ ex facto ortū habēs. Auxiliū tale miraculoſū nōne in bello corꝑali iudas machabeꝰ. nōne mo yſes. nōne fideliū alij talit̓ expectauer̄t/ qn̄ ꝑſequebat̉ vnꝰ mille/ et duo fugabāt deceꝫ milia? qͣnto ſecuriori fide ꝓ hͦ ſciſmate finiē do p̄t ī opitulatōis diuīe aſſiſtētia ſpēali/ ꝑ tractatū vniuerſal̓ ꝯcilij ſpes hr̄i. Et quis obſecro tāte p̄ſūptōnis inueniri poterit/ vt determīatꝭ ꝑ tot viros celeberrimos/ ꝓpri am opinionē vl̓ p̄ferret/ vel eoꝝ dictamē n̄ imitaret̉? Piū qͦꝫ ſentire ē vt nō niſi viam mediā/ viā pacificā ⁊ vtrobiqꝫ honorabilē ſentētiaret ꝯciliū. Nec tn̄ ignoro ml̓tas cir ca hec ⁊ alia ſuboriri difficultatū nebulas. Sed eas oēs lux diuīe legis ſuis radijs fa ciliter eijceret/ ſi nō vltra ceruicoſa ꝯͣdicen di libido obſtiterit. Si ocl̓os rōis neqꝫ ſe gnicies inqͥrēdi clauſerit. neqꝫ ruditas ob tuderit. neqꝫ eos lippitudo carnalitatis. ne qꝫ curaꝝ puluis. neqꝫ fumꝰ p̄ſūptōis ſuffo derit. neqꝫ poſtremo malicia cecauerit quo minuſ apparere poſſit gr̄a dei ſaluatorꝭ no ſtri. ¶ Ita ſtudioſitas ꝑ zelū ſtimulata ꝑ gebat in lōgius. Cuius ego ſermonē inter rūpēs et finiēs/ exclamaui. Appareato vti nā bone ieſu pax nr̄a. ſalus nr̄a. appareat tādē aliqn̄ gr̄a tua. vt pꝰ illuſtratōꝫ ſincerā ⁊ agēda videamꝰ/ ⁊ ad ea q̄ viderimꝰ īplen da ꝯualeſcamꝰ. Res qͥppe ī obſcuro nimiſ demerſa ē. nā et nobis caligīes/ puluereſqꝫ difficultatū ambulādo ſponte ſuſcitamus Deeſt inſuꝑ apud multos gr̄a humani au xilij/ que ſimul apparere et cooꝑare debue rat gr̄e dei. Obfuſcat eā p̄terea vel abſcon dit amor ꝓprius q̄rens q̄ ſua ſunt. et incir cūciſo corde ambulāſ poſt deſideria carna lia atqꝫ ſecularia neqꝫ ſobrie/ neqꝫ iuſte ne qꝫ pie viuens in hͦ ſeculo. quaſi nō expecta ret beatā illā ſpem que ſola deſiderāda ē. ſo la velut enceniū diuine gͣtie iugiter poſtulā da. Prouideat meliora vicinioraqꝫ ſaluti gͣ tia eadē dei et ſaluatoris nr̄i hic nos iuſti ficans. glorificās in futuro Amen ¶ Finit ſermo de circūciſione corā papa apud Taraſconā. Anno. M. cccciij. Epiſtola eiuſdeꝫ ad dn̄m aurelian̄. de ẜmone p̄cedente Ereniſſimo principi et militi. g regiſ poli dn̄o aurelian̄. Su Ius Iohānes cancellarius ec cleſie Pariſien̄. indignus/ ob ſequiū humile. paciſqꝫ p̄ſentꝭ cum eterna donū feliciter adipiſci. Multa hactenus ſcripſi ſtrēnuiſſime dn̄e. Plurīa dixi que ad eccleſiaſticā pacē vtilia videbā tur/ proſequēs pacē exulantē/ latratu qͦ po tui/ ego de genere catulus. offerēs inſuꝑ ꝓ virili portōe ad opus tabernaculi dei cum homībus ea que de manu ſua videbar ſu ſcepiſſe. Nec ignoro poſſe ea a tot capitibꝰ in varias facile traduci ſentētias. ⁊ forſan aduerſas. que tn̄ oīa ſi cum diſtinctōe tēpo rū circūſtantiarū quoqꝫ ſeſe offerentiū ml̓ tiplicitate pēſari digna fuerint/ arbitror ea inuenturi nexu cōcordi veritatis inter ſe iū cta eſſe vtpote que circa idē centrū eundeꝫ qꝫ cardinē pij deſiderij voluebant̉. Uiā ita qꝫ ceſſiōis bene practicatā ego breuiſſimaꝫ et optimā cenſui iudicans ad eius recepti onē ẜm p̄paratōnem animi ambos ꝯtēdē tes de papatu iure diuīo conſtrictos. Nec erat ꝙ allegarent coactōnem. Uellent itaqꝫ cogebat neo. Porro in ꝯcluſione ſubſtra Epiſtola ad dn̄m cameracen̄. ctionis nō affui/ quā tn̄ ꝯcluſam īpugna re ꝑtinaci anīoſitate nō p̄ſūpſi. Sꝫ poſtqͣꝫ dn̄s nr̄ Bn̄dictus viā ceſſiōis ⁊ alia q̄ pe rebāt accōmoda ꝓ pace ⁊ reformatōe eccle ſie dictꝰ eſt acceptaſſe/ opponit ſe paruitas mea cū odijs et diſcrimībꝰ nō modicꝭ/ vt ip̄e neqꝫ papatū d̓ facto irreuerſibilē amiſiſ ſe/ neqꝫ hereticus aut ſciſmaticꝰ iudicādo eſſe cauſaret̉. Placuit quoqꝫ reſtitutio quā ⁊ p̄dicaui corā celeberrimo cetu apl̓orum. Per hāc itaqꝫ ab ea nr̄a ſecū vnita/ portuꝫ pacis general̓ attīgere faciliꝰ ſperabat̉. De niqꝫ nō tā miſſus qͣꝫ coactꝰ legatꝰ ad domi nū noſtꝝ ſuꝑ hac mat̓ia ꝓ ꝑte vniuerſitatꝭ p̄clariſſime ſtudiorum/ cui ego filiꝰ negare potui nihil ꝓpoſui pͥmo maſſilie. Dehic ta raſcone ẜmonē hūc/ quē decorꝰ p̄ſentie ve ſtre nobiliſſime fulgor illuſtrauit. Hūc ſer monē ſicut ⁊ p̄ſentē ꝓpoſitiōem/ poſtulare dignata ē celſitudo vr̄a ab exiguitate mea. qͣlis aūt ego ſum vt vel hͦ vel alid̓ qͥppiā de negare p̄ſumpſerim? accipite itaqꝫ ẜmoneꝫ qͣliſcūqꝫ ille eſt. vbi aliqͣ ſed pauca ex dicta tis/ in margine poſita ſunt/ q̄ breuitas pre ceps eripuit ne ꝓferreꝫ. Bn̄ valeat p̄clara dn̄atio vr̄a ad ꝯmunē pacē et ꝓpriā ſaluteꝫ ꝯſeq̄ndā. ſcriptū taraſcone Anno dn̄i. M. cccciij: in vigilia epiphanie Epiſtōia dn̄o came racenſi exiſtenti in curia Ecreuerā reuerēde pater et p̄ ceptor ſingularis accuratiuſ ſi vacaſſet ꝑ dictatū quedam ſcribere ꝯq̄ſturꝰ de ſiniſtra vl̓ interp̄tatōe vl̓ relatōe dictoꝝ īmo pluriū nō dictoꝝ in ẜmone circūciſi oniſ habito taraſcōe corā dn̄o nr̄o tꝑe lega tionis mee ꝓ ꝑte alme vniuerſitatis pariſi enſis mr̄is mee. Exꝑior itaqꝫ verā eſſe co mici ſententiam nihil eſſe qͥn male narran do poſſit det̓iorari. Hāc ego eē vnā ex ma ximis difficultatibꝰ eſtimo q̄ reddūt offici um p̄dicationis oneroſiſſimū. qͣs difficul tates atqꝫ diſcrimīa Grego. et Chryẜ. qͥli bet in ſuo paſtorali. ⁊ Aug. iiij. d̓ doc. xp̄ia na/ copioſiſſime narrauer̄t. Fit enī plerūqꝫ (loqͦr centies exꝑtus) vt p̄ſentes ī ẜmōe ali qͦ nō ſolū depͣuent bn̄ dicta/ ſed ea q̄ nullo mō dicta ſūt ꝯſtāter affirmēt ꝓ ꝓlatꝭ Stul toꝝ qͥdem infinitꝰ ē numerꝰ. Eſt tn̄ ſapiētꝭ aſſertio. Stultus nō capit verba prudētie niſi ea dixeris q̄ verſant̉ in corde ſuo. Ueꝝ quoqꝫ eſt dictū apulei/ multos eē qͥ ſol̓ au ribus corꝑis philoſophant̉. intellectū ve ro vel nullū habēt/ vel illū variāt ꝓ varicta te paſſionū ⁊ affectionū. quēadmodū in ſo nitu campanaꝝ ſumimꝰ argumētū. Dicūt enī(vt vulgari more loqͣr) quod volumus Porro mihi cōſcius ſuꝫ nihil ꝓtuliſſe tūc quod nō eſſet ſacre fidei/ monitiſqꝫ ſalubri bus accōmodū et examinata veritate ſtabi litū. Nihilominus quot bone ieſu ſuꝑ eo dē ſermone mihi reuelata ſunt/ q̄ nedū non dixerā ſꝫ nec cogitauerā. Quot peruerſe ca pta et ꝑuerſius impugnata audacter aſſe rere quoſdā poſtmodū p̄ſentes/ viderīt ip̄tꝰ quo ſtudio vel cōtradicēdi vel vane ꝯpla cendi ſeu zelo vel ignorātia moti queſiſſe ꝟitates ꝑ me poſitas impugnare/ ⁊ ꝑ rōes palā erroneas. ſed nolo ſequi relatōnes ſo las hominū in tanto negocio defēdēde ve ritatis/ ne pugnemus/ vt dicit̉ in tenebrꝭ. Habuiſſent igit̉ dictorū meorū for mā ꝓ priā et limitatōnē/ adeo vt trāſpoſitio ſepe vel omiſſio vnius vocabuli ſentētiā vari aſſet. habuiſſent inqͣꝫ formā ip̄am/ habuiſ ſem viceuerſa ſolide que dixiſſent. nūqͣꝫ re fugiſſem ꝓ veritatꝭ defenſiōe ꝯgredi. ſꝫ qͥd agerem? nihil obiectū eſt qd̓ ſtruerim dum eſſem p̄ſens/ potēſqꝫ v̓botenus reſpōdere. ſꝫ lōgo poſtmodū interuallo me abſente et̓ ſurdo vocibꝰ eoꝝ plurima variaqꝫ ī oppo ſitū dicta p̄dicataqꝫ ego ſolis rumoribꝰ ac cepi/ qͥbꝰ cur nō magno conatu rn̄dere pa rauerim iā exp̄ſſi. Nouiſſime aūt heſterno veſꝑe ſcripſit ex vnus amicis fideliſſimis/ ſe audiſſe ab alt̓o qui ſil̓r audierat ab alijs grauibus(vt dicebat viris) me dixiſſe inter cetera ꝙ hoīe in articl̓o mortꝭ exn̄te qͥlibet ſacerdos habꝫ eqͣlē ptātē cū papa in indul gentijs dādis a pena et culpa. ¶ Hāc vero aſſertōem certiſſimus ſū nec ſenſiſſe nec di xiſſe/ qͣꝫqͣꝫ ſi de ptāte ordīs ī caſu neceſſita tis fieret locutio/ ſcitū ē ſatis qͥd doctores ſentētient. Deniqꝫ qͥd dixerim vn̄ error tal̓ potuerit in aliqͥbus paꝝ forſan aduertenti bus ad v̓boꝝ formā elici. Pono diffuſiori ẜmone ī cartula colligata p̄ſentibꝰ Tu p̄te xtor ſapiētiſſime corā tuis ocul̓ totꝰ palam ſum tibi intꝰ et ī cute noīꝰ. Dignerꝭ acciꝑe baculū defenſiōis mee ī hoc articulo. quo app̄hēſo voces oppoſitas(ſi ita dignū vi ſum fuerit) valeas ꝯpeſcere. Poſtremo to tū ip̄m ẜmonē quē hactenꝰ recōditū abſqꝫ multiplicatōne in alias manus habui mit Sermo corā Alexandro papa tere(ſi ita cēſueris) paratꝰ ſum intētōe talis finis. det dn̄s ip̄e bn̄ valere iugit̓ ī dn̄o ad cōſecutōem btē ſpei/ ⁊ ad vniōem celeriꝰ re meandā in regionē eccl̓ie ſctē dei. rmo factus co rā Alexādro papa ꝑ magiſtꝝ Iohānem d̓ Gerſon cancellariū pariſien̄. In die aſcēſi onis dn̄i. ¶ Adiuua rex celeſtis/ ⁊ tu regina genitrix virgo pauꝑem ⁊ inopem de regno iſraelitico locuturū. Omine ſi in tēpore hoc reſti tues regnū iſrl̓. Originaliter Act̉.i. cap̄. ⁊ recitatiue ī epl̓a pn̄tis feſtiuitatꝭ. ¶ Nō ſū ne ſciꝰ btīſſime pater/ voſqꝫ car dines orbis terraꝝ/ ⁊ cet̓i dn̄i ſapiētia cla ra fulgētes/ me ſubire ẜmōis onus ꝓrſus ī par exiguis viribꝰ. Idcirco pulſabo ianu as deuote regis celeſtꝭ vt imꝑfectū meum ſuppleat. humili det̄ gͣtiā. linguā infantis faciat diſertā. Et qͦ faciliꝰ exaudiar oretur parit̓ eius pia genitrix illiqꝫ ſalutatio p̄ſen tet̉ angelica. Aue gr̄a plena ⁊c̄. ¶ Dn̄e ſi ī tē pore hͦ ⁊c̄. Queſierūt hͦ apl̓i ab aſcēdēte do mino/ eiſdē qͥdē ꝟbis ſed ſenſu vario. qͣ va rietate breuitatis ſtudio p̄terita. quoniam duplex ē regnū iſrl̓. hͦ eſt videntiū deū. alte rū celeſte triūphātis eccl̓ie cuiꝰ ciues deū vident ꝑ ſpēm. alteꝝ terreſtre militātꝭ. cuiꝰ ciues deū intuent̉ ꝑ fidē Dicā pͥmū quō ce leſtꝭ/ deīde terreni ruinas aſcēſio dn̄ica ho die reſtituerit. Hāc mihi partitōem n̄ meꝰ ſenſus ſꝫ diuinꝰ cōtulit apl̓s. A qͦ ſcriptuꝫ memī deū pr̄em ꝓpoſuiſſe ī diſpēſatōe ple nitudīs tꝑm īſtaurare oīa in xp̄o q̄ in celis ⁊ q̄ in terra ſūt. Ecce me docet apl̓s tuꝰ vaſ electōis tue dn̄e ieſu/ q̄ tibi rn̄dere licuerit q̄rentibꝰ diſcipul̓. dn̄e ſi in tꝑe hͦ ⁊c̄. Nā ſi ꝑ te eēt inſtaurāda q̄ ſunt in cel̓/ vti affir mare illū ꝑſpicio. qͥd tibi leuiꝰ qͣꝫ hāc illis ꝟitatē rn̄dente ꝓpt̓ea ſcādere celos vt ciui tatē diminutā ⁊ magna ꝑte ſua ꝑ ſcelꝰ orba tam turpe reītegrares. Ip̄a maloꝝ oīm pͥ ma parēs ſuꝑbia/ lucifeꝝ illū qͥ mane orie bat̉/ cū tercia ſtellaꝝ ꝑte traxit ad tenebro ſum occaſuꝫ. Et qͥs crederet nō inde regni ſuꝑni claritatē obumbratā? Tollite ex hͦ ce lo viſibili lucifeꝝ ⁊ cū eo terciā ꝑtē ſtellarū cui dubiū eſt noctes obſcuriores futuras: Quis neſciat imꝑfectā remāſiſſe ſctōꝝ an gelorū ſocietatem ſuo numero diminutor Quis in dubiū vocabit corpꝰ ciuitatꝭ illiꝰ p̄ſtantiſſimoꝝ mēbroꝝ auulſiōe ſenſiſſe le ſionē/ ⁊ integritatē pulcerrimam amiſiſſeꝫ Nullꝰ opinor. ¶ Ergo claudicabit ſctōruꝫ gl̓ia. nec dei ciuitas de ſui ītegritate letabi tur. Si natura tāto tꝑe vacuū īſectet̉ ⁊ ſic exhorreſcat. qͦ pacto ſuꝑnas ſedes vacuas ocul̓ eqͥs aſpiciet ſctōꝝ gl̓ia? Deniqꝫ gau dent angeli ad penitētiā pctōrū. Ꝙ ſi gar diū ingerāt angel̓ lachryme mee/ qͥd d̓licie mee? Et ſi delicie mee gaudiū ſit angelorū quō magꝭ fuiſſet eoꝝ qͥ ceciderūt ꝑmāſio: At illd̓ ciuitati celeſti deeſt. Fuiſſet igit̉ qua ſctōrū iocūditas ſtātibꝰ angel̓ q̄ ruēti bus ſublata ē. ¶ Ergo inqͥes ꝯfirmati ſpūſ ceteroꝝ ruinā meſti deplorauerūt. et qͣ par te btōꝝ ciuitatē luctus īgrederet̉? Nō dico fleuiſſe. nō meſtos nō triſtes extitiſſe. vide rūt culpā peccātiū nō īde letati ſunt ꝓpter charitatē/ neqꝫ cōtriſtati ꝓpt̓ ꝯfirmatōneꝫ Uiderūt deīde penā/ ⁊ letati ſunt iuſti vi dendo vindictā. atqꝫ ad deiectōem impio rū affuerūt ꝯditori. Etenī michael ⁊ ange li eiꝰ p̄liati ſūt cū dracōe. et putas victoria potitos nō inde ſumpſiſſe gaudiū? ¶ Sed aliud eſt aliquā deeſſe leticiā imꝑfecte ciui tati. alid̓ triſticiā admittere. Nōne videſde lectatōes ip̄as intellectu puriſſimas ⁊ ꝯͣrie tate carentes cū aſſunt letificare. cū abſunt nō ꝯtriſtare? ¶ Acceſſit ad mali cumulū ꝙ ea ſuꝑbia q̄ ꝯceꝑat in celis dolorē. in ꝑadi ſo terreſtri peꝑit iniqͥtatē/ qn̄ ꝑ inuidiā in dignata carne eo viliorē aſcēdere vn̄ p̄ſtan tior ſpūs corruerat. hoī ꝯdito ad replēdas ſedes ī celo vacuefactas/ in ſerpēte dirū vi rus aſꝑſit. Sic enī inuidia mors ītrauit ī orbē terraꝝ/ qͣꝫuis initiū extiterit oīs pec cati ſuꝑbia. Ita ex oī ꝑte optate reſtitutōni ſuꝑne ciuitatis malignus obuiabat. Attn̄ ſpes eū fefellit. reſtituta ē īmo ⁊ amplifica ta dignitate. Cecidit lucifer ꝑ ſuꝑbiā. aſcē dit aliꝰ lucifer ꝑ hūilitatē. Inuecte tenebre ꝑ occaſū pͥmi purgate fuerūt ꝑ ortū ſecun di. Ille minuit ſctōꝝ numerū/ iſte reſtaura uit ⁊ amplificauit diminutū. Ille regni vi olauit integritatē iſte violatā reꝑauit. Ille ī celo ſedes vacuefecit. iſte nouis laudato ribꝰ vacuefactas adīpleuit. Ille ml̓tos ex angel̓ exēplo malo traxit in p̄ceps. iſte plu rimos hoīes iuſtificatos tāqͣꝫ cēteſimam ouē pͥus errātē ꝓprijs humerꝭ reportauit ī celos. Iſte ex oī ꝑte ſathā deludit̉. nec eniꝫ in celos reaſcēdere potuit vnd̓ tāqͣꝫ fulgur ceciderat. hͦ ē furorꝭ īpetu fuerat p̄cipitatꝰ/ In die aſcēſionis domini VI et aſcenſum quē homī atqꝫ reſtitutiōꝫ quā inuidit ciuitati nullatenꝰ īpedire p̄ualuit. Uerū gladio ſuo manu potētioris erepto iugulat̉. et dū intentōe corrupta ab īgreſſu gl̓ie nouos ciues ꝓhibere/ glorioſūqꝫ dei re gnū integritate pulcerrima fraudare ſata git/ tā ciuibꝰ fabricat coronas/ qͣꝫ nouū di gnitate regnū honeſtat. Lucifer inde ceci dit ſol aſcēdit. Uanitas ē celis eiecta ē. ve ritas in celo reuecta eſt. Amiſerat illa ciui tas creatū angelū. ac r̄cepit creatorē homi nē. Unde ⁊ hic veꝝ ē illd̓ apl̓i. Nōne ſicut X delictū ita ⁊ donū. ¶ Uiſ etiā audire nouū genꝰ gaudij. ꝙ niſi hō peccaſſꝫ ciuitas illa nō ſenſiſſet. Nō vereor ne nimis audacter loqui videar cū ſequar Ber̄. autorē/ qͥ non putat deū noſtꝝ totā habiturū gl̓ie ſue lau dē donec veniāt qͥ ī ꝯſpectu angeloꝝ pſal lāt tibi. Letati ſumꝰ ꝓ diebꝰ qͥbꝰ nos hūili aſti. annis qͥbꝰ vidimꝰ mala. Hoc genꝰ leti cie celi neſcierūt niſi ꝑ eccl̓ie filioſ. hͦ nēo vn qͣꝫ letat̉/ qͥ nūqͣꝫ nō letat̉. Oportune poſt tri ſticiā gaudiū ſubit. poſt laborē qͥes. pꝰ nau fragiū portus. placet cūctis ſecuritas. ſꝫ ei magꝭ qͥ timuit. Iocūda oībꝰ lux ſꝫ euadē ti de ptāte tenebrarum iocūdior. Tranſiſſe de morte ad vitaꝫ vite gr̄am duplat. deeſt laudi ſi deſunt qͥ dicāt. trāſiuimꝰ ꝑ ignē et aquā et eduxiſti nos in refrigeriū. ¶ Hodie felix illa ciuitas nouis exultat gaudijs. ad hunc dieꝫ celeſtis ruine ꝑdurauerūt. Ante hūc diē nēo aſcēdit in celos. cū de xp̄o ſcri pſerit ꝓpheta ꝙ aſcēdit pādens an̄ eos iter An ꝟo ip̄o aſcēdente coaſcēderint qͥ cū re ſurgēte reſurrexiſſe legūt̉? aīas oī labe pur gatas. Credo ſed de corꝑibus haud qͥcqͣꝫ temere diffinire velim. ¶ Ergo leti fuerunt āgeli chriſto ꝯcepto. leti naſcēte. leti p̄dicā te. leti hoīem redimēte. leti reſurgēte. ſꝫ letio res aſcēdente. Quid itaꝫ qꝛ ml̓ta docēt̉ my ſteria xp̄o p̄ſente q̄ pͥꝰ abſēte neſcierūt. Nec id mirū videat̉/ cū ſcpͥſit apl̓s Innoteſcere pͥncipibꝰ et ptātibꝰ ī celeſtibꝰ ꝑ eccl̓iaꝫ mul tiformē ſapīaꝫ dei. Porro qd̓ pͥus ſola ſpe tenuerāt. ruinas ſuas reſarciēdas hodie re letiore ꝯp̄hēdūt. ¶ Quis mihi deto dn̄e ie ſu/ o gl̓ioſiſſime reſtitutor regni celeſtis? qͥſ mihi det vt poſſim ꝯciꝑe qͣnta intulerꝭ ho die cel̓ feſta gaudioꝝ? qͣnta iocūditate btō rū ſpirituū agmīa ad nouā ſolēnitatē īuita uerꝭ? qͣnta tibi leticia calcatori torcularꝭ cū rubris veſtimētꝭ celos ītrogrediēti tota ſu ꝑna curia certatim obuiā venerit adueniſſe gͣtulata ē/ qͣntis laudibꝰ triūphatorē ꝓſe cuta ē? qͣꝫ iocūdis obſequijs in ſedē excelſi orē collocare ſtuduerit? Si plꝰ gaudeat ſu ꝑ vnius pctōris pnīa qͣꝫ ſuꝑ nonagītano uē iuſtis qͥ ea nō egent. qͣꝫtū de te gauiſa eſt deo hoīe mortis victore/ tot penitētes ī ip ſam domū paternā nō reducēte ſꝫ reportan te. qͥ ip̄e es ſūmū eiꝰ gaudiū. ſūmꝰ amor. ſū ma ſuauitas? In te enī tota deſiderat ꝯſpi cere. te ſuis ip̄iꝰ ocul̓ ex ꝓpinqͦ ꝯtuendū p̄ ſentabas. Quā incredibili voluptate ſēſus oīm intimos tua vox illa ꝑmulſit. Cōgra tulamī mihio amici ⁊ vicini. qꝛ īueni ouē q̄ ꝑierat. īueni dragmā ꝑditā. mortuus fili us reuixit. Celebremꝰ alacrit̓ o xp̄ianitatis rectores incliti celebremꝰ tātā feſtiuitatē. re p̄ſentemꝰ ī terris angeloꝝ leticiā q̄ ꝓ nr̄a il lis ſalute partim ingeſta ē. Nobis ꝯgͣtule mur qͦꝝ ē hodie relaxata/ īmo et captiuata captiuitas. Aſcēdens enī chriſtꝰ in altum captiuā duxit captiuitatē. gaudiū ingens hodie cyrogͣphū nr̄e dānatōnis deletū eſt. Quidni illa natura hodie ī celū it cui dictū an̄ fuerat. terra es ⁊ ī t̓rā ibis. Et vt thēatiſ ſentētia ꝯcludat̉. a dn̄o in tꝑe hͦ reſtitutū ē celeſte regnū iſrl̓ Hec ꝓ pͥori ꝑte nr̄i ẜmōiſ ſatis ſint. Dn̄e ſi in tꝑe hoc ⁊c̄. Ractet̉ iā hec int̓rogatio de regno Z ꝑegrīatōis eccl̓ie qd̓ ab abel iuſto ducēſ originē. ⁊ ſi poſtea ſepe labo rauerit/ tn̄ nūqͣꝫ vniuerſū intercidit. Sepe expugnauerūt me a iuuētute mea et nō po tuerūt mihi. Floruit aliqn̄ ſub pr̄iarchis ducibꝰ iudicibꝰ regibꝰ ſacerdotibꝰ. veꝝ apo ſtoloꝝ tꝑe natōnibꝰ ſubiectū mire deflorue rat Rn̄de tu q̄rētibꝰ dn̄e ieſu/ tibi ego/ ſicuti certe nūc oꝑbꝰ nūc vocibꝰ rn̄diſti/ ⁊ ſi mi nus fortaſſis ad affectū q̄rētiū tn̄ ad vita tē. Audiſtis qm̄ miſi vos vt eatis ⁊ fructū afferatis/ eripiēdo ciues iſraeliticos e ma nibꝰ regꝭ babilōis. Auditꝭ qm̄ p̄cipio vob̓ vt eūtes ī mūdū vniuerſū. p̄dicetꝭ euāgeli um oī creature/ vt ſitꝭ mihi teſtes ī hierl̓m ⁊ ī iudea ⁊ ſamaria ⁊ vſqꝫ ad extremū t̓re. Cur hͦ? niſi vt qͣquauerſum hoſte depulſo regnū iſraeliticū vr̄o mīſterio dilatet̉. Hu ius rei gr̄a dedi qͦſdā vr̄m apl̓os. qͦſdā pro phetas. qͦſdā euāgeliſtas. alios aūt paſto res aut doctoreſ ad ꝯſūmatōꝫ ſctōꝝ in opꝰ mīſterij. ī edificatōeꝫ regni iſrl̓. Propt̓ea al teri vr̄m alterā manifeſtatōeꝫ ſpūs ꝑtī de di ꝑtim dabo ad vtilitatē reꝑatōiſ regni de ſolati. Et ne nudos hoſtiū telis exponerē? Sermo corā Alexādro papa ſuccinxi lūbos vr̄os ī ꝟitate. indui vos lo ricā iuſticie. dedi pedū calceos ī p̄ꝑatōne euāgelij pacis. ꝯtuli ſcutū fidei. galeā ſalu tis/ ⁊ gladiū ſpūs qd̓ ē v̓bū dei. Quia ꝟ̓o ībecillibꝰ qͣles adhuc eſtis hec arma poti forēt oneri qͣꝫ vſui. Edico vob̓ ab hieroſo lymis ne diſcedatꝭ qͦaduſqꝫ receꝑitiſ v̓tutē ſpūſſctī ſuꝑueniētis in vos. qua nō arma tm̄ ſine moleſtia ferre. verūetiā cūctos im petus hoſtiles eludere. īmo ⁊ exercitꝰ fūde re atqꝫ fugare poſſitꝭ. Nā quō damna cele ſtia reſtituent̉ niſi ex his ciuibꝰ regni terre ſtris qͥdā ſurſū aſcēderint. ¶ Hec illis caru p̄ceptor/ cuiꝰ vocibꝰ diligēter paruer̄t. Un̄ poſt ſpūſſctī ſuſceptōeꝫ ꝓfecti p̄dicauerū vbiqꝫ dn̄o cooꝑante ⁊ ẜmonē ꝯfirmāte ſ q̄ntibꝰ ſignis. Ubiqꝫ circūtuler̄t ſagittas potētis acutas cū carbonibꝰ deſolatorijs. vbiqꝫ vicerūt regna. effugarūt aciē gladij fortes fuerūt ī bello. caſtra v̓terūt exteroꝝ Ita breui creuit eccl̓ia inclita facta eſt ⁊ po ſita ē in ſuꝑbiam ſecl̓oꝝ. dn̄ata ē a mari vi qꝫ ad mare. ⁊ a flumīe vſqꝫ ad t̓minos or bis terrarū. Adorauerūt eū oēs reges. oēs gētes ẜuierūt ei. ¶ Sed qͥd ad hec aſcēſio: T multū ꝑ oēꝫ modū. Quippe qͣꝫdiu dn̄ſ ī ter ris cū diſcipul̓ ꝯuerſatus ē humi repſit eo rū dilectio/ dulcit̉ ſiqͥdem eū amauerūt. ⁊ p̄ eiꝰ dilectōe ſpreuerūt alia. Ecce inqͥunt re liqͥmus oīa et ſecuti ſumꝰ te. Ueꝝ neſcio qͦ modo p̄ſentia viſe carnis/ ſpūal̓ amorꝭ pu ritatē nō admittebat. Inde ſepe tanqͣꝫ car nales obiurgāt̉. Inde petrꝰ īpatient̓ audi ens v̓bū de morte magiſtri ſathanas voca tur. Inde cūcti moleſte tulerūt ꝙ de aſcēſu ri mgr̄i diſceſſu audierūt. Inde plꝰ ill̓ ſapi ebat v̓bū caro/ qͣꝫ v̓bū ꝟitas. v̓bū ſapiētia iuſticia virtꝰ pietas. Inde ſcriptū eſt illd̓. Niſi ego abiero ꝑaclitꝰ nō veniet. Et illud aliud. Nōdū erat ſpūs datꝰ/ qꝛ nōdū fue rat ieſus gl̓ificatus. Sꝫ poſt mgr̄i diſceſ ſionē aptiores ſubinde fuerūt ſctm̄ ſuſciꝑe ſpm̄. a quo roborati atqꝫ firmati diſcerent amare valide/ p̄dicare ꝟitatē ītrepide. fri gida corda ſuccēdere. diſcerēt plꝰ inuenire ſaporis in v̓bo deo qͣꝫ in v̓bo hoīe. Expe rirēt̉ altiorē amoris gͣdū iā eis on̄ſū a xp̄o dicēte. Spūs ē qͥ viuificat/ caro nō ꝓdeſt qͥcqͣꝫ. Ad hūc gͣdū paulꝰ aſcēdiſſe videbat̉ dū dicebat. Et ſi ꝯgͦuimꝰ xp̄ꝫ ẜm carnē/ ſꝫ iā n̄ nouimꝰ Fortaſſis ⁊ ꝓph̓a cū diceret. Spūs an̄ faciē nr̄aꝫ xp̄s dn̄s. Huiꝰ igit̉ ſpūalis amoris viribꝰ ac robore regnū iſra cliticū reſtituerūt. ¶ Sed heu ⁊ plꝰ qͣꝫ milli A es heu. qͣꝫ gͣndis nob̓ mat̓ia lachrymaruꝫ obijcit̉. Circūferamꝰ ocl̓os qͦrſūcūqꝫ libu erit. nuſqͣꝫ pax. nuſqͣꝫ trāqͥllitas. nuſqͣꝫ ſecu ra qͥes. vbi calamitas. afflictio ꝑturbatio. O me miſeꝝ quō regnū vbiqꝫ diffuſū per bellatores inclitos/ coartauit ī anguſtū ac reſtrinxit rex impiꝰ babilonis. quō maiorē antiqͥ regni portōeꝫ abſtulit xp̄o/ et eā ip̄aꝫ q̄ ſcd̓m ſibi nomē retinuit innūeris tēpeſta tibꝰ iactatā afflixit. Nā qͦta ſunt hūani ge neris portio machometici ac ab octingētꝭ ferme annis ſuaue xp̄i iugū ceruicibꝰ excuſ ſerūt? Quota indi/ ferūt̉ chriſtiane crucꝭ in ſignibꝰ exornati ſꝫ eccl̓ie rhomane pͥmatuꝫ ignorare. Quota greci/ at illos mala tēpe ſtas a ſede petri diſiectos nō mō ſciſmatis ſed nonnulliꝰ etiā hereſis macula fedauit. Latinitas ip̄a purior ac īmaculatior. ſedē enī habꝫ petri. ꝓ cuiꝰ fide ne deficeret ſpēa lit̓ orauit ille qͥ ī oībꝰ exauditꝰ ē ꝓ ſua reue rētia. Ip̄a tn̄ tā multis qͣꝫ diuturnis qͣꝫ vi olētis ſciſmatibꝰ. tū antea ſepe. tū nr̄a tēpe ſtate miſerabilit̓ ꝯcuſſa lāguit. Un̄ nuꝑ tā taꝝ calamitatū īpatiēſ eccl̓ia multis ſuſpi rijs ac gemitibꝰ clamauit ad dn̄ꝫ. Dn̄e ſi tē pore hͦ reſtituēs regnū iſrl̓. Aliqͣ ex ꝑte au dita ē. excitatꝰ ē tāqͣꝫ dormiēs dn̄s. tanqͣꝫ potēs crapulatꝰ a vino. et ꝑcuſſit inimicoſ ſuos ī poſteriora. obprobriū ſempit̓nū de dit illis. Aſportauit duplicē ſobnam tāqͣꝫ gallū gallinaciū ⁊ fidelē eliachim ſubſtitu it. Nā cuiꝰ ē iſta tua ſb̓ſtitutio. p. b. niſi xp̄i? Un̄ ꝯuocatio ꝯcilij tā mira? Un̄ pͥus diſ cordātiū īaudita ꝯſenſio? Unde tot p̄ſulū ac p̄ſapientū ꝯcurſus tā celer? non cā certe diſſenſiōis ſed pacis. Nō vocauit papa. fu it ꝯuenticulū. O ridēda ac irrōnal̓ nimiū rō. Neqꝫ ꝟo ad qͣttuor illa ꝯcilia q̄ ī actibꝰ apl̓icis deſcribūt̉ Petrꝰ vocaſſe mēoratur Neqꝫ ſinodus nicena iuſſu ſilueſtri. ſꝫ con ſtantini ꝯueniſſe legit̉. Ad qͥntū vniuerſale patrū ꝯciliū ꝯͣ theodoꝝ neſtorij diſcipulū nemine ꝯuocāte ſeſe certatim pr̄es exhorta ti ſūt. Fuere gͦ ꝯuēticl̓a? Caue dixerꝭ. Colū tur ab Aug. tanqͣꝫ euāgelia. Quid ſi ſciſma dubios reddat xp̄ianos quē duorū ꝓ pa pa colāt? Quid ſi qd̓ ꝑraꝝ ē ſūmꝰ pōtifex la bat̉ ī hereſim. vt legimꝰ Liberiū arriane p̄ uitati ſubſcpͥſiſſe. Marcellinū idol̓ ſacrifi caſſe? Quid ſi ī tolerādis oneribꝰ xp̄ianita tē gͣuaret. An aduerſus tātos morbos vllā relinqͥs medelā? Relinqͦ inqͥes. Credo ſane In die aſcēſionis domini VII Nā imꝑfectā nimiū eccl̓iaſticā policiam aſtrueres. nec a deo cuiꝰ ꝑfecta ſunt oꝑa ſa lubriter inſtitutā. qd̓ c redere nefas ē ſi qͥs in eā morbꝰ poſſꝫ īcurrere ꝯͣ quē nll̓a poſſꝫ adhiberi medicina. ſꝫ tn̄ nulla mēoratꝭ ca ſibꝰ relinqͥt̉. ſi nō aliqn̄ ſine pape vocatōne ꝯuenire poſſit eccl̓ia. Libēter h̓ diutiꝰ inſi B ſterē ſꝫ breuitate ꝓhibeor. ¶ Qm̄ gͦ te certuꝫ ac īdubitatū pōtificē nob̓ exhibuit deꝰ vt reliqͣ mala ꝑ te tollat. et regnū iſrl̓ nimis ī ſtrictū iteꝝ āpliet. ad te iā ꝯuertit̉. ⁊ clami tat eccl̓ia q̄rēs. Dn̄e ſi ī tꝑe hͦ ⁊c̄. Nō ab lō gis inqͥt retro diebꝰ qͥſqͣꝫ me ſūmꝰ pōtifex ī tātā ſpeꝫ erexit recuꝑande mee dignitatis antiq̄/ ſicuti tu quē video ꝯtrarie diſpoſitū illis qͥ me diuiſert. Fac obſecro vt n̄ fruſtra ſperauerim. Cōſidera etiā atqꝫ etiā ꝙ cum mihi donatꝰ es. tuꝰ eſſe certe deſtiti. nec ſi te vocē dn̄m/ tu me ꝓpt̓ea famulā arbitrerꝭ Sic ſara obediebat abrae dn̄m illū vocās Nō ego certe tua ſꝫ tu meꝰ. oīa ſiqͥdeꝫ mea ſūt ſiue paulꝰ ſiue appollo ſiue cephas. Tu te etiā filioꝝ meoꝝ ẜuū vocas ſi n̄ es/ cur te vocas? Si ꝟe es/ negato dn̄m ⁊ vide qͣn tū mihi debes. Si qͥſpiā te filioꝝ meoꝝ rō nabilit̓ vti velit/ nō potes te ſibi negare vl furari qͥ ſuus es/ qͥn ꝑ te vl̓ aliū ſue neceſſi tati ſuccurras. qͣꝫuis nil ambitōi. nihil aua ricie vl̓ malicie debeas ſi tātū ſingul̓ qͣntū vniuerſis. certe qͣꝫtū vniuerẜ tātū mihi. qͣ re ſuſpirabūda atqꝫ plorabūda peto vt ma la mea reſpicias/ vt regnū iſrl̓ hͦ tꝑe reſtitu as. ¶ Iuſtū petit pr̄ btiſſime. eā exaudi. vni uerſū ſtudiū tuū ad regni ſui reſtitutōꝫ ꝯfe ras. de vetuſta illa ſaracenoꝝ ruina/ qͣꝫuis o ſi reſarciret̉. Uix auſim aliqͥd dicere. licet nō exiſtimēt̉ xp̄iani ppl̓i rectores hoc ab ſoluti p̄cepto qd̓ hodie tuis auribꝰ intonu it. Eūtes ī mudū vniuerſū p̄dicate euāge liū oī creat̉e. alijſqꝫ ſil̓ibꝰ. qͣꝫdiu fuerit aliqͣ gēs ſine xp̄o. nec ſe putaſſent pr̄es eoꝝ apo ſtoli. nec illi qͣttuor pͥncipales doctores eo cleſie. poſt qͦꝝ tꝑa tāta peſtis exorta ē. Ueꝝ ab hac diſputatōne breuitatꝭ amor auocat ac ꝓpe rapit ad alia. De indis qͥd dicam? Habēt xp̄m an pure qͥs doceat? Quiſ te ve tat ad eos mittere qͥ referant oīa?. Facile in eis fidei ſinceritas corrūpit̉. cū eccl̓ie rho mane nō cohereāt. a qͣ fidei certitudo petē da ē. Impiger extrēos currit mercator ad indos. Per mare pauperiē fugiēs ꝑ tela ꝑ ignes. Et ex te nullꝰ eo curret ſpe lucrifaci ende tante gētis. memēto tn̄ illi te eē debitorē. Iā ꝟo de grecꝭ loq̄rer qͥbꝰ multa lati ni debemꝰ. Ueꝝ hūc locū eo negligētiꝰ trā ſeo ꝙ te erga grecoꝝ reuocatōꝫ oēs adhibi tuꝝ oꝑas intelligo. feſtina pr̄ feſtina/ ne fu giat hora. ne labatur occaſio deſuꝑ oblata. cui nō ē facile ſil̓is reditura. Ad rē feliciter tractādā tꝑs oīm pͥmū ē. Itidē dicēdum puto de ea ꝑte latinoꝝ/ q̄ nōdū tuā claram iuſticiā inſeqͥt̉. ſed duobꝰ hoībꝰ hūano iu dicio diuinoqꝫ ꝯdēnatis adhuc īheret. qm̄ ⁊ tua vigilātia et obediētiū pͥncipū ſeduli tate ⁊ tue ꝟitatiſ ꝑſpicuitate ſpes ē cito d̓o bn̄ iuuante reditura Labore tm̄ opus eſt ¶ Igit̉ his tāta breuitate decurẜ ꝑgit iteꝝ C eccl̓ia q̄rere de ea ꝑte q̄ tuā iuſticia agͦſcit. Dn̄e ſi in tꝑe hͦ ⁊c̄. Tecū forte cogitas. cur hͦ q̄rat? nā cū hec ꝑs ſit ſciſmate lib̓ata. que nā ī ea ruine reꝑande relinquūt̉? Gaudꝫ ſa ne ſciſma eſſe hinc depulſū ſꝫ nō radicituſ credit auulſū. Herēt t̓re radices ex quibuſ pullulauerat malū germē. Ueret̉ ne ſi non ſuccīdāt̉ denuo repullulet/ qͣre cupit vt fo diat altiꝰ labor tuꝰ nō futura ſine metu ni ſi viderit cunctas maloꝝ germinū ſtirpes penitꝰ auulſas. Sꝫ q̄ ſunt ais iſte radices? Abſit ſi hͦ a mea tenuitate ꝓrſus abſit vt tu am ſūmā ſapiētiā velim inſtruere ſcio ab ī ſania paululū diſtare volētē docere miner uā. Sed effūdo corā te cordis mei affectū īmo ꝓfero voces eccl̓ie ſctōꝝ/ ⁊ ſine ſuſpiti on docēdi oro vt eas exaudias. Quis eī neſciat nos ī orōibꝰ effundere corā d̓o cor da nr̄a. nec eū velle docere? Malo tn̄ dicat ip̄amet eccl̓ia voces ſctōꝝ ſuorū. dicat qͣs velit ſtirpes excindi ⁊ qͣs plātari En loqͥt̉. nō iā ī me ſꝫ ī eā intēdite. Ue miſere mihi. ve infelici. exqͦ dignitatis culmīe manibꝰ ī iquoꝝ detracta ſū. quō mutatꝰ ē color opti mus. obfuſcatꝰ faciei nitor. Celeſtꝭ pulcri tudo terrēis ſordibꝰ inqͥnata. exangue cor pus effectū miſerādū incultū hiſpidū. ve ſtimētis fragrātibꝰ ſpoliatū. Ecce rex ⁊ cō ditor meꝰ/ me regni ſcōꝝ celeſtꝭ exp̄ſſā ima ginē eē d̓creuerat. vt qͣꝫtū fas eēt t̓renaꝝ reꝝ oblita celo ꝓpinqͣrē. et regnū illd̓ ſuꝑnum ocul̓ mortaliū p̄ſentarē. Sic enī ſub moy ſe noīe dictū fuerat. vade oīa facias ẜm exē plar tibi mōſtratū ī mōte. Sic retulit po ſtea diſcipulꝰ quē dilexit ſe vidiſſe ciuitatē ſctāꝫ hierl̓m deſcēdētē d̓ celo hn̄tē claritatē Duplici v̓o ſil̓itudīe illā imitabar. Primū qͥdē. qꝛ ſic̄ ī celeſti r̄gno cherubin. ſeraphin ⁊ ceteri qͥqꝫ vſqꝫ ad agelos ordināt̉ ſb̓ vno Sermo corā Alexādo papa capite deo. ita ī meo corꝑe ſub ſūmo pōtifi ce pͥmates vl̓ pr̄iarche archiep̄i ⁊ ep̄i. archi O p̄ſbyteri p̄ſbyt̓i ⁊ abbates ⁊ reliqͥ. ¶ Eſt alia pͥncipalior ⁊ cuiꝰ gr̄a hͦ īſtituta fuit vt qͣꝫtū patit̉ corpꝰ corruptibile qd̓ celeſtes hn̄t ꝑ fecte habeāt t̓reſtres ex ꝑte Illi vidēt ꝑ ſpēꝫ videāt iſti ꝑ ſapīaꝫ ⁊ fidē. Illi deū tenēt pn̄ tē ꝑ cōp̄hēſionē. teneāt abn̄tē iſti ꝑ ſpeꝫ. il li deo fruunt̉ plēa charitate. fruant̉ iſti qͣꝫta pn̄t ī corꝑe p̄gͣuāte Deū colāt ⁊ adorēt quō btī. caſti ſint quō btī. ſapiāt q̄ ſurſū ſūt nō q̄ ſuꝑ t̓rā quō btī. ⁊ ſic poſſeꝫ diſcurrere ꝑ ce teras v̓tutes. recte ſane ſic ordīauit ſapiens artifex. Nā ſi ꝓpͥa rō mea q̄rit̉ ⁊ mei colla tio ad celeſtē ciuitatē faciēda ē. Ego ſū via ⁊ motꝰ ī illā illa finis ac terminꝰ. Ego pe regrīatio raptī trāſiēs. illa pr̄ia ſꝑ manēs. Ego militātiū iugecertamē. illa letꝰ victo rū triūphꝰ. Ego vall̓ miſerie illa mōs leti cie. Ego mare tēpeſtuoſū. illa portꝰ trāqͥllꝰ Ego exiliū. illa natale ſoluꝫ. Itaqꝫ quēad modū motꝰ ex ſuo t̓mīo ad quem vadit. ſic ego ex illa ꝓpriā traho rōnē. Quātū ad illā acceſſero tātū ꝟitatꝭ acqͥro Si tēdere d̓ſide ro amiſſo noīe ꝓpͥo ī alterā formā ꝯuertor. Un̄ deꝰ ꝯditor meꝰ aſcēdēs ī celū qͥd aliuo voluit qͣꝫ vt eū mente ſeq̄rer qͦ ꝓgrediebat̉ corꝑe vt illic eēt cor meū vbi eēt theſaurus meꝰ. amor meꝰ. ſpes ⁊ deſideriū. Nōne af fixit mihi pēnas qͥbꝰ ī terrꝭ corꝑe iacēte mē te volarē ī celos. Sūt etem̄ pēne volucres mihi q̄ celſa ꝯſcēdūt poli. qͣs ſibi cū veloy mēs īduit/ t̓ras ꝑoſa deſpic̄. Sꝫ q̄ ſūt ille? fides ſpes charitas nihil cū t̓ra cōe gerēteſ ſꝫ tote celeſtes. Nōne ẜꝫ has v̓tutes me cō ſuſcitauit deꝰ ⁊ ꝯſedere fec̄ ī celeſtibꝰ in xp̄o ieſu. O mira atꝫ deſiderabil̓ imitatio qͣ cele ſtior qͣꝫ t̓reſtrior effecta n̄ dubitor. Oīa ciui tatꝭ illiꝰ ordinē eloquūt̉ celi/ ſidera/ elemēta mixta cuꝫ ordīatiſſimis legibꝰ deo ſeruiāt Un̄ ⁊ natura duce an̄ xp̄m meū natū/ gēti tiliū ſacerdotū ptātes ita erāt ordīate vt ar chiflamībꝰ flamīes ſubeſſent. a qͥbꝰ adhuc ꝓuīciarū ac dioceſiū diſcretōeꝫ ꝑtitionēqꝫ retineo. Ptātes aūtterrenas qͥs ordīatas ambigat? Nō ē ptās niſi a deo. q̄ āt a deo ſt̓ ordīata ſūt. Ueꝝ ordīs mei pulcritudo lō ge p̄ſtātior exp̄ſſior atqꝫ vicinior. Huiꝰ cu rā p̄cipuā ac pene vnicācuſtodibꝰ qͦs mi hi reliqͥt in terrꝭ meꝰ ꝯditor mādauit. Exē plū īquiēs dedi vob̓ vt quēadmodū ego fe ci ita ⁊ vos faciatꝭ. Si ſil̓itudīes pulcher rimas celeſtꝭ ordīs in terrꝭ poſui vos illas ẜuate. vr̄m ē officiū vt cet̓os purgetꝭ illu minētꝭ ꝑficiatꝭ qͣtinꝰ celeſtē portēt imaginē Idcirco vos purgaui illuminaui ꝑfeci. qꝛ nec ſordulētū mūdificat. nec tenebroſū illu minat. nec diminuta ꝑficiūt. ¶ Et vos qͣles E cuſtodes mee ſpōſe ſubſtitueritꝭ etiā atꝫ eti am caute ꝯſideretꝭ. qͣꝫdiu recte his mādatꝭ eſt obeditū. ſpūs valuit. caro iacuit. eximia ꝑ totū orbē t̓raꝝ diffuſa ſū. Pax vbiqꝫ por tabat̉/ vbiqꝫ recipiebat̉/ ferrea corda līguis igneis ⁊ v̓bis ignitꝭ liq̄ſcebāt. Sꝫ heu qͥd de calamitate pn̄tiū tēpoꝝ q̄rar miſera? qͥbꝰ ꝓ celeſti ordīe ꝑturbor ꝯfuſiōe/ ⁊ ex ſil̓itudi ne celeſti q̄ mihi vita ē/ ad īferni ſil̓itudinē vbi nullꝰ ordo ſꝫ ſempit̓nꝰ horror inhītat q̄ mihi mors ē manibꝰ īpij ꝑtrahor? Deniqꝫ ex diſtīctiſſima mēbroꝝ d̓cētia ī chaoſana xagoreū/ niſi manꝰ ꝯditoris retētaret ꝓpe dilaberer. Siccine mi rex te ſeqͦr? Siccine celos peto? Siccine mr̄is celeſtis venerat̉ imago? Uix iā ordo meꝰ quē īſtituiſti legi tur in librꝭ. qͣꝫto minꝰ ī moribꝰ. Cernere eſt archiep̄os/ pͥmates ſuos/ vel igͦrare vl̓ ꝯtē nere aduerſus illos aut ꝯſuetudīs diutur ne p̄ſcpͥtōeꝫ aut exceptōꝫ allegare. Et non ne hec eadē ab inferioribꝰ ſuis archiep̄i pa tiūt̉? Cernere ē ꝓfeſſos pauꝑtatē ita vt nec ī pͥuato nec ī cōi ſibi qͥcqͣꝫ reẜuauerint. qͦ li beriꝰ ī terris charitatꝭ ardore ſeraphin. ſcīe plenitudine cherubin imitarēt̉/ aut ad p̄la turas niſibꝰ ſūmis aſpirare. aut ſi hͦ nō au deāt ad bn̄ficioꝝ minoꝝ qd̓ ē inuſitatiꝰ cō mēdas currere. nō veritoſ ne cū vxore loth retroſpiciētes ī ſalis effigiē redigāt̉. neqꝫ ſa tis mēores ananie ⁊ ſaphire. Miꝝ ē nō ali os cō feſtinare ditari his qͦꝝ ꝓfeſſio vetat ditari. Cur enī aſſidue pulſant aures apl̓i cas/ qͣtinꝰ noua pͥuilegia valeāt extorquere Si hͦ vt pb̓lice ꝓficiat/ magꝭ qͣꝫ marſupia repleāt. ſplēdide viuāt. pauꝑtatē quā vo uerūt exuāt ip̄i viderint. qͣꝫ qͣꝫ ml̓ta me exꝑi entia mgr̄a docuerit/ nolim tn̄ iudicare Ui deas alios nouē ordībꝰ nō ꝯtētos. nō eniꝫ nouenis bn̄ficijs ſaturāt̉. tādiu nouos hi atus pādere qͣꝫdiu viuāt. ꝯiūgere domū ad domū/ agrū agro copulare qͣſi ī medio t̓re ſoli hītarēt. ip̄m veꝝ ve ꝓpheticū ꝓ fabula ꝯtēnere. Uideas fere oēs ſūmis īportuni tatibꝰ ī leges irruere dū nūc petūt gr̄aꝫ ob tinēdoꝝ ſil̓ īcōꝑatibiliū nūc ī abſentia poſ ſe fructꝰ colligere. nunc an̄ oēs magnas di gnitates aſſeqͥ. nūc ad ſacros ordīes nō cō pelli. ⁊ mille alia rectꝭ legibꝰ vetita. Ubi nō In die aſcēſionis domini VII eſt intolerādū magnos p̄latos ꝯmiſſos ſi bi greges lupis exponere ⁊ qͦtidie ad dena rioꝝ regiorū ſupputatōes ſedere nō veri tos p̄ceptū apl̓icū trāſgredi. Nēo militās d̓o īplicat ſe negocijs ſecl̓aribꝰ eo ſēſu qͦ ī F ſacroſctm̄ ꝯciliū olim expoſitū fuit ¶ Quid de illis loqͣr qͥ d̓ more patrie ꝓ mitrꝭ vtunt̉ galeis. ꝓ veſte linea veſtiunt̉ ferrea. arma rerūt. bella gerūt. fūdūt ſāguinē. p̄ſules ne gāt. duceſ exhibēt. ſpm̄ neſciūt. carnē fouēt ꝗſi arma militie nr̄e eſſent carnalia ⁊ nō po tētia deo ad deſtruēdū oēꝫ altitudinē extol lētē ſe aduerſus ſcīaꝫ d̓i. Ꝙ ſi ad hec arma neceſſitas vigētior detruſerit(vti nōnunqͣꝫ accidere fateor) nō ē magꝭ ſperāda victoria ex pugna Ioſue/ qͣꝫ orōne moyſi. Porro il lud qͣꝫ abſurdū ī hierarchijs īſtitutꝭ nll̓os actꝰ hierarchicos exhibere/ nō purgare. nō illumīare nō ꝑficere. Atqꝫ vtinā exemplo ſuo malo n̄ īficerēt. ī errores traherēt/ ac ī ꝑficerēt pauperē plebeculā ꝑatā ī alterutꝝ ſeqͥ aut bona exēpla v̓tutū/ aut pͣua vicioꝝ Quid turpiꝰ qͣꝫ videre doctos aūt bn̄ mo ratos. aut extra ordīes iacere. aut ī imiſcol locatos. ignaros aūt ⁊ īprobos altiſſimuꝫ gͣdū tenere. videre alios eſurire/ alios ebri os eē. Ꝙ ſi ad īſtitutōꝫ ſacerdotū atqꝫ ꝓui ſiōꝫ vēire delectet doleo ſemīaria ſeri litiuꝫ. vbi lites ſeqͥ ꝓpe nefas ē. Uix aliqd̓ bn̄fici um īfra p̄laturas ꝯfert̉ qͥn ip̄m/ vni ſūmuſ pōtifex. alt̓i v̓o legatꝰ aliqͥs itē ordīariꝰ al teri ꝯferat. Quid ē hͦ alid̓ qͣꝫ litiū mat̓iā ex hibere. Nec illd̓ minꝰ abſonū ꝙ magꝭ fauo ribꝰ hūanis. aut gr̄a. aut metu. aut cupidi tate. aut ꝯſanguītate. aut affinitate. aut ali qͦ īpetu animi qͣꝫ iudicio aut delectu ꝓuiſi ones iſte fiunt. Nec ad ea dona ſpectat̉ q̄ ſpūſſctūs mēbrꝭ meis varijs varia diſtri buit ad regimē ordīatū atqꝫ ꝑ ſe ſufficiens mei corꝑis. Un̄ fit vt auris ad vidēdū ad audiēdū oculꝰ nōnūqͣꝫ applicet̉. ſil̓iſqꝫ ce teroꝝ mēbroꝝ ꝯfuſio fiat. qͥ nulla maior ꝑ nicies. Ex qͥbꝰ hec radicibꝰ pullulaſſe cre diderim? Profecto ex fedis inqͥnamētꝭ cle G ricoꝝ. ¶ Un̄ ꝑiere v̓tutes ex qͥbꝰ ſcd̓a ſil̓itu do mea ad celeſtē hierarchiā ītemerata ſal uabat̉. ſublatꝰ ē ſil̓ oīs decor ordīs in qͦ pri ma fundabat̉. Priores illi ſub qͥbꝰ magna felicitate floruit ſapīa celeſti fideqꝫ feruebāt Iſti poſteriores carnali prudētia corrūpū tur. Illi inflāmabāt̉ amore dei. iſti flagrāt amore mūdi Illi firmabāt̉ ī vero bono ſpe ſolida. iſti ſpe mēdacij falſis bonis īhereſcūt. Quo fit vt quēadmodū illi ꝑ ſapīam ſpūs ceteraſqꝫ claras v̓tutes meū regnum fūdauerūt/ ornauer̄t/ ampliauerūt. ſic iſti ꝑ carnis prudētiā ceteraqꝫ feda vicia idē di ruāt maculēt reſtrīgāt. Nā cū caro ꝯcupi ſcat aduerſus ſpm̄/ cui dubiū eſt leges car nis ſpūalē policiā potiꝰ ſubruere qͣꝫ ſalua re. deterrere qͣꝫ emēdare. minuere qͣꝫ augere. Recte dic̄ ethnicꝰ. Imperiū facile his arti bus retineri qͥbꝰ initio partū ē. Un̄ qꝛ meiſ ꝓpugnatoribꝰ artes ille deſūt qͥbꝰ mihi di gnitatē ac opes an̄ceſſores eoꝝ pepererunt vndiqꝫ ī meā dignitatē ac diuitiaſ fit īpetꝰ Et ſic̄ ex illis tāqͣꝫ pacꝭ radicibꝰ pax latiſſi me exorta ē. ſic ex iſtꝭ tāqͣꝫ diſcordiaꝝ ſtirpi bus oīa ſciſmata ⁊ creata ſūt ⁊ nutrita. ¶ O indignū facinꝰ o ſceleratiſſimā ꝓditōꝫ. mi lites mei ⁊ ijdē filij qͦs ad honores maxīos opeſqꝫ ſublimaui. ꝓiectꝭ armis ſponſi mei. lorica iuſticie. ſcuto fidei. galea ſalutꝭ ⁊ gla dio ſpūs ad hoſtē capitalē trāſfugerūt/ pa ctoqꝫ turpiſſime pacꝭ federe armaturā illiꝰ induerūt. loricā īiuſticie. ſcutuꝫ prudentie carnal̓. galeā amoris mūdani. gladiū car nis. qd̓ ē v̓bū mēdax diaboli. Un̄ pugnāt ꝯͣ me ⁊ ī materna viſcera vires conuertunt Quos aduocē defenſores. qͦs q̄rā adiuto res. qͦs mihi ꝓpugnatores ſperē nō a filijs derelicta tm̄ ſꝫ hoſtilit̓ īpugnata? Olim olī ſeuiēte tyrānoꝝ rabie/ me tutata ē ꝯſtantia martyrū. īualeſcēte hereticoꝝ fraudulenta calliditate me ꝓtexit ſapīa doctoꝝ. mō qͥd agā cū amici mei et ꝓximi aduerſū me ap propinqͣuerūt ⁊ ſteterūt? ¶ An nō gͦ ſūt pru H dētes ꝯgerēdis oꝑbꝰ. īſtruēdis dapibus. cumulādis honoribꝰ. pōpis fouēdis. ⁊ ne gligētes regēdis plebibꝰ. alēdis pauꝑibuſ. diligēdiſ huilibꝰ. ⁊ ſuꝑfluitatibꝰ coercēdis? An nō potiꝰ de bn̄ficijs diſceptāt ꝑ leges iuſtiniani/ qͣꝫ ppl̓m erudiāt ⁊ doceāt legem xp̄i? doceāt dico īmo diſcāt. Nā quē e ſacer dotū nūero mihi dabis nō ignaꝝ legꝭ xp̄i? An nō augmētꝭ plꝰ inhiāt facultatū qͣꝫ lu cris aīaꝝ? Quis aūt hec a carnis prudētia ꝓficiſci negauerit? Iā ꝟo ml̓tas mihi mo uerūt lachrymas carnal̓ amoris argumen ta clariſſima/ cū aliū ambitōe corruptū per ſcelꝰ dignitates raꝑe conari cernerē. ingͣtuꝫ abire. eaꝝ abuti potētia. ꝑ eā vim adhibere auꝝ polliceri. minis terrere. allicere blādi cijs. fas nefaſqꝫ ꝯfundere. nō reuocatū ne qꝫ metu legū neqꝫ exēploꝝ Dathan ⁊ Aby ron. Symōis magi. regꝭ Oſee. Lugebā qͦꝫ Sermo Habitus Maſſilie cernēs alios auaricia rapacioues ſpoliare exactōibꝰ exactiōes cumulare. accuſatōnes ſtruere. ſerere lites. falſis crimībꝰ īnocētes ī petere. ꝯgerere pecunias. t̓renis tm̄ mō ne gociatōibꝰ intēdere/ qͥbꝰ ſalubrit̓ ꝯſultū pu tarēt ſi mallent Ariſtotelē audire qͣꝫ apl̓i p̄ terire mādatū. Ille pr̄ibuſfamilias cōpu lētis ꝯſiliū dat vt admīſtrādarū facultatū atqꝫ familie negociū ꝓcuratoribꝰ īponāt ip̄i v̓o ſil̓ viuāt aut philoſophent̉. Sꝫ mo dicum miror apud iſtos Ariſtotelē ꝯtēni apd̓ qͦſ nihil valꝫ apl̓oꝝ exēplū ſalubre qͥ no v̓bū dei relinq̄re cogerent̉ ſeptē diaconeſ ꝓ mīſterio mēſaꝝ īſtituerūt. Nec ſine lachry mis īſpicere poterā aliū ꝯcubīatu pollui cui tn̄ vt puritatē āgelicā emulet̉ ꝯnubiuꝫ eſt int̓dictū. luxuriā n̄ clā ſꝫ in ꝓpatulo hr̄e fedis factis feda v̓ba ꝯiūgere. dapibꝰ īple re ventrē. īebriari vino doctū ⁊ ad calicē vi gilāti ſtertere naſo. ⁊ mille mal̓ alijs ꝓpe cō ſpectꝭ. fluchāt mihi lachryme. nec fluere de ſinēt niſi malas iſtas radices peioꝝ germi I nū mr̄es ſucciſas agͦuero. ¶ Nā qͥd poſtre mo de ſpe mēdaci ꝓferā? Quid ſacerdotes ſperare dicā/ vtꝝ ſempiternā gl̓aꝫ? Hec ꝓ fecto eoꝝ poſtrema cura ē Sꝫ qͥd? Sperāt bn̄ficia ꝯſeqͥ. ſperāt emolimēta terrena. ſub noua lege vetcraſcūt. cū nouis p̄mijs eter niſqꝫ relictis ad legis moyſi vetuſtatē reſo uunt̉/ ⁊ ex ſchola credo ſtoicoꝝ nō certe xp̄i anoꝝ honores iſtos caducos bn̄ficioꝝ v̓ tutꝭ p̄mia ducūt. Qd̓ facturos nō exiſtimo niſi ita ocl̓os ad opes honoreſqꝫ ꝯuerterēt vt onera nō aduerterēt. niſi honoꝝ dulcedi nē ⁊ nō oneꝝ amaritudinē inſpicerēt. An ti bi videt̉ nauclerus ſūmis tēpeſtatibꝰ vſqꝫ ad finē dicꝝ meoꝝ mari iactādꝰ recte pre miū putare terrenū cōmodū qd̓ tātis ꝑicu lis ꝯiunctū viderit. Nō putabit inqͥes niſi tēpeſtatis īmemor. Ceteꝝ qͥs viator ꝓ la boꝝ p̄mio eā pecuniā ſumpſerit. quā niſi ꝑ medios latrones p̄doneſqꝫ manu ſꝑ porta uerit poſſidere nō liceat? Nullus inqͥes ni ſi ſalutis oblitus. Ergo ſi in bn̄ficijs ſtatū lubricū ſempiterneqꝫ pene nimis facile pe riculū ineſſe certū ſit qͥs intelligens non ea magis ſuſciꝑe metuat timore ꝑiculoꝝ qͣꝫ q̄ rat ſpe cōmodoꝝ? Quo circa ſoleo mirari quid hi ſibi voluerūt qui primū gr̄as expe ctatiuas applantauerūt? ſed vt video iam dudū vera reꝝ vocabula amiſſa ſunt. Ha bes itaqꝫ vl̓ maxīas afflictōis mee cauſas qꝛ dū oēs q̄ ſua ſunt q̄rūt nō que ieſu xp̄i/ ⁊ qd̓ ſibi vtile eſt qd̓ nō multis/ dū ſuaui car nis paſtui tm̄ carnales intēdūt. currūt ad honoreſ. onera reijciūt. querūt iocūda. mo leſta fugiūt. quod in aliēo ſtatu dulce vide rint ad ſe raꝑe. quod in ꝓpͥo amaꝝ cogno uerūt in alios ꝓijcere moliūt̉. Inde diſcor die lites/ ſciſmata rixe/ ſimultates/ ⁊ totiuſ ordīs mei turpiſſima ꝯfuſio. ¶ Quero dn̄e. F ſi ab his peſtibꝰ hoc tꝑe liberabiſ ac reſtitu es regnū iſrael? Et p̄cor vt reſtituaſ. Qd̓ fa cturū ſubīde ſpero. Quippe ſpūalibꝰ litte ris eruditiſſimos ſacerdotes dei legē igno rare nō feres. vti ſine dānatōis ꝑiculis igͦ rare nequeunt. Qd̓ multis autoritatibꝰ ſa creſcripture ꝯfirmarē. ſꝫ breuitati ſtuden dū eſt. ¶ Deniqꝫ cū a puero te celeſtis reli gio ſuſceptū adeo ſpūaliter viuere docue rit. vt id tibi in naturā ꝯuerſū ſit. aduocab̓ ſpūales viros ad bn̄ficia/ ab his carnales arcebis. Excludes qͦs ſpes īproba ad im portune petendū īpulerit/ ſꝫ inuitos intra re coges qͦs ꝑuipēdere terrena comꝑatōne celeſtiū agnoueris. Exinde ꝯfuſionē pn̄tiſ tꝑis reduces ad diſtinctōeꝫ ordīs. Coges quēqͣꝫ ſuū tenere locū ſuo gradu ꝯtētari. of ficiū exercere ordinis ſuſcepti/ limites non excedere/ nō ꝑturbare terminos poſitos a patribꝰ. Iubebis quēlibet eſſe ꝯtētū mēſu ra ſtatuū decēte. Et qm̄ pͣue cupiditati ter minū īponit nemo. tu oībꝰ p̄figere conabe ris. Precipies ſemīare ſpūalia qͥ metūt car nalia. Ecōtra leges recte latas qͣꝫtalibet ī portunitate petētiū fatigeris nūqͣꝫ diſpēſa bis niſi aut neceſſitas vrgeat/ aut cōis ꝓuo cet vtilitas. Alioqͥn fuerit potiꝰ crudel̓ diſ ſipatio qͣꝫ iuſta diſpēſatio. Cauebis diſpē ſatōem ip̄aꝫ lege cōiorē facere ne turpe ſit ſi regulā ſua vincat exceptio. ¶ Si hec fecerꝭ L ad que te ſuſcepti officij debitū aſtrīgit. tū ſciſmatū auulſis radicibꝰ pax ip̄a xp̄iana ſi bi t̓raꝝ orbē denuo vēdicabit. Et in hͦ poſi tū ē vnicū pacis ſtabile fūdamētū/ ſine qͦ ſi qͥs edificare voluerit nihilo plus agit qͣꝫ ſi det operā vt gͣuia tecta ꝑictibꝰ arūdineis ſu ꝑimponat. Morū corruptio fuit pͥma cau ſa mali. qͦꝝ moꝝ correctio erit pͥma cā boni Ueꝝ h̓ labor hīc opꝰ ē. nec hͦ facere poſſis. niſi te ꝓpinqui tui ac domeſtici inuenerīt. Proinde gregoriano exēplo ꝑſuaſus aduo cabis tibi tantoꝝ laboꝝ ſocios clericoꝝ ac religioſorū qͦſqꝫ prudētiſſimos ac optimoſ Ornab̓ domū tuā ſctīs/ prudētibꝰ/ mode ſtis/ integrꝭ/ īcorruptꝭ. Quā enī domū dceꝫ Coram papa Benedicto VII ſctītudo ſi nō tuā dn̄e? Certe paꝝ ꝑfutura ē tua vniꝰ iuſticia/ ſi eā vicerit diſſil̓is alio rū affectio. Uteris ſubīde mēbris tuis/ re giſqꝫ ſūmi ſecutꝰ exēplū. quemadmodū ab illo diſcurrūt aſſidue ſpūs angelici ad ho minū mīſteria. ſic diriges ꝑ orbē terraꝝ pa cis nūcios. ¶ Uide tn̄ qͣlibꝰ mēbris vtari Sunt q̄dam ꝑalitica q̄ ſi volueris ī dextꝝ mouere/ praue potiꝰ ferent̉ in ſiniſtrū. Pro inde magna cura tibi ſubeūda ē/ vt ad hoc miniſteriū idonea diligas. Poſt habeb̓ re rū minorū curaſ/ vt huic maxime maior ac efficacior inſeruias. Uide q̄ſo ſi careas one ribꝰ. vide ſi qͥs alius tāta ſollicitudīe fatige tur qͣnta tu. Uere hͦ dixerim ſūmus honor ſummū onus. Sed ne te onus terreat ſi be ne mīſtraueris ſūmi oneris ſūmū p̄mium. Uide deniqꝫ ſi nō tibi incūbat cū eximio rege pſallere. durū qͥdem ſꝫ vigilātꝭ viri cā ticū. Si dedero ſomnū ocul̓ meis ⁊ palpe bris meis dormitatōꝫ/ et reqͥem tꝑibꝰ meiſ donec inueniā locū dn̄o. Sꝫ quē locum? Pacē nēpe. In pace factꝰ ē locꝰ eiꝰ. Sꝫ q̄ nam eſt hec pax? trāquilla bonoꝝ ꝯcordia Nō ē enī pax ip̄ijs dicit dn̄s. Tolle igitur vicia/ reduc virtutes. Redde mihi formā. redde vitā. redde etiā cū dn̄o gͣtū locū īue nire cū hͦ tꝑe regnū iſrl̓ reſtituerꝭ. ¶ Hec ec cleſia tecū. Cuiꝰ vocibꝰ nihil alid̓ adijcio niſi p̄catōem hūilē. vt det deuſdies vite ac robur v̓tutis/ vt ſub tuo pōtificio pulchre pacis dilatatōeꝫ ampliſſimā videre poſſi mus Amen. ¶ Finit Incipit ſermo eiuſ dē habitus Maſſilie corā papa Bn̄dicto Anno. M. cccciij. nona nouēbris Enedic hereditati tue ſanctiſſi me pr̄ Bn̄dicte. bn̄dic obſecra mus. vt ẜm nomē tuū ſit ⁊ lauſ et oꝑatio tua. det bn̄dictionem benedictus. quoniā abſqꝫ bn̄ dictione p̄uia eloquiū noſtrū ꝓrſus eſſet ī ualidū. eloquiū inqͣꝫ qd̓ ego ſeruus tuꝰ ꝓ parte et noīe hereditatꝭ tue peculiaris/ que eſt vniuerſitas pariſien̄. p̄clariſſima/ abſqꝫ dubitatōe et pͥmogenita ſtudiorū habitu rus ſum cū iſtis legatis ſuis p̄clariſſimis ⁊ ꝓbatiſſimis certe virꝭ. S. t. fideliſſimis. qͥbus aſſociatꝰ ſum īmeritus/ ⁊ dux verbi factꝰ. et hoc te ꝓpicio pr̄ beatiſſime/ te bn̄ dicēte. te benigno. Alioqͥn niſi tu dn̄s dede ris benignitatē/ terra nr̄a que eſt hereditas tua. qͦ pacto dabit fructū ſuū. Niſi benedi ctōem dederit legiſlator/ ſubditi qͥbus paſ ſibus ibūt de v̓tute in virtutē? Deniqꝫ niſi tu dn̄s iuſſeris benedicere; qͦ auſu auderet paruitas mea corā ſumma tue btītudinis celſitudine in cōſpectu huiꝰ celebris con uentus indignū os aperire. Igit̉ Benedi cte pater ſancte benedic tu mihi. benedic ⁊ hereditati tue. Hanc ego benedictōis gra tiā reportare ſperās a beniuolētiſſimo ⁊ ſe reniſſimo S. t. ſpiritu/ aperio rurſus fidē ter os meū vtens cōpellatiōe ſingulari nō qͥdem ꝓ indignitate(procul nefas tale) ſed ꝓ ſingulari dignitate ſicut tua ſingularꝭ eſt dignitas. ne quis indigne ferat morē iſtuꝫ loquendi ad deū/ et priſcā ſanctorū patruꝫ ⁊ oratorū conſuetudinē. et obſecrās dico ꝓ phetica imp̄catiōe. Benedic hereditati tue Hereditas hec tua cuius benedictōnem expetimꝰ duplex inuenit̉. vniuerſal̓ et par tialis. iuxta quod oratōem noſtram in du os ſecernimꝰ articulos. ſicut ad duo prīci paliter miſſi ſumus. ¶ Primū ⁊ hoc preci puū eſt querere pacē ſuꝑ iſrael. hoc eſt ſuꝑ eccl̓iaꝫ. que ē vniuerſal̓ hereditas tua. He reditas mea iſrl̓ ait ille cuius vicarius es ī terris. ⁊ a quo tu paſtor illi. tu colonꝰ ⁊ agri cola ſup̄mus p̄latus es. Propterea ſane cū beato Martino cuiꝰ inſtat celebritas/ feli cem hanc virtutū ſuaꝝ cōſūmationē exiſti mare debes ſi pacē eccleſie integrā reliq̄ris ¶ Alter ꝓinde noſtre legatiōis articulus ē/ benedictōnem gratiarū poſtulare ꝓ altera hereditate tua quodāmodo peculiari. ⁊ q̄ ē eccl̓iaſtice hereditatis pars q̄dā florētiſſi ma et p̄clariſſima et electa. pace aliaꝝ dixe rim. De qua gloriari potes ꝓphetica exul tatione. etenī hereditas mea p̄clara ē mihi. Hec ē hūilis et deuota. S. t. filia pariſiēẜ vniuerſitas que cū iacob nō dimittit te ni ſi benedixeris ei. ꝯſurgente aurora benigni tatis tue ⁊ ſerenitatis tue. ¶ Eget nimium. ꝑ vtraqꝫ hereditas iſta bn̄dictiōe tua vt ape riente te manū tuam/ manū tue bn̄dictōis omnia impleant̉ bonitate. et dn̄i ſit ſalus. ⁊ ſuꝑ populū tuū benedictio tua. Inuaſit itaqꝫ hereditatē eccl̓ie aper de ſilua et ſingu laris ferus depaſtꝰ eſt eam. Ques quoqꝫ et ceteros armētorū greges. hoc eſt populos ſimplices ⁊ oīs conditōis hoīes miſeran do more et execrāda penitꝰ diuiſiōe diſper ſerūt. ⁊ hereditatē tua vexauerūt. Quā ego Propoſitio facta Maſſilie olim cladem iuuenis paſtorio carmine de plorās Etheus inqͣꝫ. Heu gregꝭ īpacata lu es nimis. heu gͣue ruris exitiū exꝑta. heu pecorꝭ ſors altera ſꝑ. aut perit ext̓no īſultu ſuffert vl̓ acerbos herēteſqꝫ cuti morbos vicinave dāna/ qualia myſteriuꝫ nūc patit̉ pecꝰ/ oīa poſtqͣꝫ fato ꝟ̓ſa malo tēpus tulit ⁊ fuit error/ rixaqꝫ paſtoꝝ ſub quē me ⁊ in nocuꝰ grex ductorē trepidat fugiūt ꝑs al tera tibrim/ ꝑs rodanū nullo ī certo ꝑs al tera ſiſtit. ¶ Tuū v̓o ē pr̄ btīſſime talibꝰ he reditatꝭ tue calamitatibꝰ obuiare. ſue d̓ſola tōi opem ferre. ſuū qͦꝫ maledictōis ſciſmati ce obprobriū ī bn̄dictōeꝫ pacꝭ decorā ⁊ fe cūdā īmutare. Ques in hac hereditate tua diſꝑſe ſunt/ tu eas collige. ꝯfracte ſūt/ tu alli ga. ſaucie ſūt/ tu ſana. errātes ſt̓/ tu reuoca. ꝑdite ſūt/ tu eas q̄ſitas ⁊ īuētas ꝓprijs hu merꝭ et beatꝭ/ benignꝰ īponēs gregi ſuo cō ſocia. Ꝙ ſi aliq̄ fortaſſis miſerabili viciſſi tudine mutate ſūt ī lupos ⁊ beluas feroceſ ⁊ ſeuas. vt de ſocijs vlixis ꝑ circē poetica ⁊ moral̓ ē narratio. tu eas nō enecare nō ꝑde re voluerꝭ. Bonis qͥdē ⁊ diſchol̓ debitor eſ ſapiētibꝰ et inſipiētibꝰ. Sꝫ potenti virtute bn̄dictōis tue ī miẜicordia et māſuetudīe tales rurſus ī ouiū ſimplicitatē trāſforma re ſtude. Si ꝟſa ē ꝑs hereditatꝭ tue ī ama ritudinē ⁊ ſalſuginē ob peſtifeꝝ ſciſma ī ſi militudinē horrēdi deẜti ⁊ vaſte ſolitudīs. ſicubi ꝓ vuis labruſce. ꝓ frugibꝰ infelix lo liū ⁊ ſteriles dn̄ant̉ auene/ vt poeta loquit̉. ⁊ vt ſcpͥtura ait/ ſicubi t̓ra maledicta ſpina ⁊ tribulos germīat. Flabit dn̄e ſpūs tuus bonꝰ ⁊ ſuauis ⁊ fluēt aq̄ gr̄aꝝ. pingueſcent ſpecioſa deẜti. ⁊ tue bn̄dictōis irroratōe re nouabit̉ facies terre. facies vniuerſal̓ here ditatꝭ tue. Nā ⁊ mr̄em humoris ph̓i lunā vocāt. ¶ At dices. magna ſūt iſta nimis et ſupͣ v̓tutē hoīs poſita. Magna ſūt nec infi cior pr̄ btīſſime. īmo maxima. ſꝫ ꝟtꝰ dei cui inniti te ꝯuenit īmēſa ē. Oīa poſſum(inqͥt apl̓s) in eo qͥ me ꝯfortat xp̄s Sꝫ maledictꝰ qͥ ꝯfidit ī hoīe. ⁊ ponit carnē brachiū ſuuꝫ Magna ſūt ꝓpt̓ea magͦ egēt ſtudio. cura ſollicitudīe vigilijs et labore. Nā vbi intē derꝭ ingeniū valet/ ait Iuliꝰ ceſar apd̓ Sa luſtiū. Magna ſūt/ ꝓpt̓ea deſerēda ſūt exi gua. et diſꝑtiēda linq̄ndaqꝫ minoribꝰ. In hͦ opus vnū p̄cellētiſſimū figēdi ſūt ꝯſide ratōis ocl̓i. mittēda ē manꝰ ad fortia. tꝑus qͦꝫ res oīm p̄cioſiſſima in alijs nō niſi par ciſſima raritate diſpēſandū Alioqͥn tale ali qͥd fieret qͣſi qͥs piſcaret̉ hamo aureo. iuxta v̓bū vniꝰ e ceſaribꝰ. aut qͣſi vile aliqͥd q̄reret̉ in tenebrꝭ cū cereo centū aureoꝝ. Alioqͥn p̄ terea r̄diret illa īculpatio hietro ad moyſen Stulto labore ꝯſumerꝭ. Sic Petrꝰ clemē tē. Sic Bernardꝰ eugeniū. īmo ſic apl̓us diſcipulū ſuū cariſſimū monuerūt. Nemo militās ⁊c̄. Secl̓aria iudicia ⁊c̄. Et ī acti bus apl̓oꝝ. Nō ē equū ⁊c̄. Notiora ſūt he qͣꝫ vt allegatiōibꝰ īdigeāt. Magͣ deniqꝫ ſūt iſta pacꝭ vniuerſal̓ oꝑa. quāobrē ea tecuꝫ a ml̓tis q̄rere ꝯuenit. Naꝫ vulgato ꝓuerbio qd̓ a pl̓ibꝰ q̄rit̉ citiꝰ īuenit̉. Et vbi duo vel tres ꝯgregati ſunt ī noīe meo ⁊c̄. inqͥt xp̄s ⁊c̄. Et qͥs ē o deꝰ eqͥſſime/ qͥs eſt ex xp̄ianis eccl̓ie filijs. qͥ nō inniti debeat ꝓ ſua portō ne ⁊ vocatōe tātꝭ opitulari miſerijs? Quis tā luctuoſe deſolatōi? qͥs labefactōi tāte he reditatꝭ tue nō ꝯdolebit. ⁊ ꝯdolēs qͥs ꝓ vi ribꝰ nō obuiabit? Sꝫ neqꝫ hͦ ꝓhibere qͥſqͥ niſi mētis inops voluerit vt ī cōi ꝑicl̓o cō mūe ſit auxilium. ¶ Ꝙ ſi paꝝ ꝓſꝑe ſucceſſit P hactenꝰ labor pl̓imoꝝ nō ideo deſꝑandū. nō ſuccēſēdū eis. nō ſpernēde ꝓrſus opere Nō ē ī medico ſꝑ releuet̉ vt eger. Nec ſꝑ fe riet qd̓cūqꝫ minabit̉ arcꝰ. Neqꝫ enī qͥ plan tat neqꝫ qͥ rigat ē aliqͥd ſꝫ qͥ incremētuꝫ dat xp̄s. Et nō mētiebat̉ qͥ dixit. timide ſūt et ī certe ꝓuidētie nr̄e. Si pꝰ pͥmū naufragiuꝫ nauta nauē. et poſt pͥma vulnera miles aci em̄. et poſt vnā ſterilitatē ruſticꝰ agrū deſe reret. aſcriberet̉ hͦ nō cautele ſꝫ ignauie. ⁊ qͥ ſic ꝯſuleret/ ageret inſulſe. Beniamite iuſſu dn̄i bis deſcēderūt in p̄liū. bis victi ſūt. vt pͥmū purgati. hūiliati ⁊ eruditi/ victoriaꝫ tercio p̄lio ſortirent̉. Suꝑ oīa poſt opitu latōem diuinā ſi pacē vniuerſalē q̄rimꝰ. nō inefficaciter ꝑqͥramꝰ/ q̄rat̉ neceſſe ē cōcorſ vnio huiꝰ obediētie tecū. ꝑ. b. et ſecū. hͦ ē in capite ⁊ mēbrꝭ. p̄ẜtim ī p̄clariſſimo/ potētiſ ſimo chriſtianiſſimo frācie regno. cuiꝰ lau des qꝛ ꝑ ſe celebres ſūt nō enūero Pax ma le ꝑ ſciſma ⁊ contētōes q̄rit̉. Nā vbi diuiſio ꝑſeuerat/ audiat̉ ꝙ oē regnū ītra ſe diuiſuꝫ deſolabitur. et quia ꝯueniet nulli qͥ ſecū diſ ſidet ip̄e. Abſint igit̉ ꝓcul om̄es animoſita tes odioſe. Non fiat aſpectus retrorſū in qͦ bus ꝑiculis ⁊ ꝓcellis nauis eccl̓ie hactenꝰ iactata ſit/ ſꝫ docti ab apl̓o extēdētes nos et velū in anteriora/ portū pacis optatū con cordi laboris anniſu petamus. Docēt nos hiſtorie gentiliū/ preſertim romanoꝝ conſu lum. qui licet aliunde diſſiderent hoſtiliter VII Coram papa Benedicto mox ī amiciciā ꝯueniebāt dum reipublice pax ⁊ vtilitas q̄reret̉. Hoc T. liuiꝰ. hͦ vale rius exēplis docēt/ et vetere grecoꝝ īſtituto chariſtia ſeu ꝯmūis gr̄a fiebat ꝓ ꝯmūi vti litate. nō ꝓrſus diſſimilit̓ ab āno iubileo iu deorū. Ꝙ ſi filij iſrl̓ aīo pacifico ibant ad p̄liū. filij eccl̓ie qͥbꝰ animis debēt q̄rere pa cis bonū? Si herodes ⁊ pilatꝰ facti ſūt a mici ad ꝑſeq̄nduꝫ xp̄m qͣlis dꝫ eſſe pax ad Q eundē adorādū? ¶ His exēplis cū certa ra tiōe ꝑmota hūilis ⁊ deuota. S. t. filia. qͣꝫ pͥ mū vniuit ſe ī ſe reuocās oēs ꝑditos a ſuo ꝯſortio vl̓ gremio quōlibet alienatos. ⁊ ad honores pͥſtinos reſtituēs. monēs inſuꝑ ⁊ maternal̓r iubēs vt iniuriaꝝ p̄teritaꝝ nēo memor ſit ampliꝰ ſꝫ honori mr̄is ⁊ vtilita ti pacis oīa ꝯdonent̉. Recedāt vetera. no ua ſint oīa. qͣtinꝰ liberioribꝰ animis eo pax vniuerſal̓ q̄rat̉ qͦ nulla particularis obſti terit diſcordia. Cōcordia(inqͥt Saluſtiꝰ parueres creſcūt/ diſcordia maxīe dilabūt̉ Quidqꝫ ꝯcordiā fratꝝ p̄dicatorū antea fe re deſꝑatā oꝑata ē. cōmemorās ⁊ lr̄is ſuis inſerēs zelū gͣndē quē ꝓ eadem ꝯcordia du dū pariſiꝰ on̄deras/ ſtudēs in hͦ ⁊ ſperans filia tua/ tue ſctītati n̄ mediocrit̓ ꝯplacere ¶ Habes igit̉ pr̄ btīſſime filiā pacificaꝫ/ et euāgelice btītudinis ꝑticipē. dignā inſuꝑ q̄ ad pacē vniuerſal̓ hereditatꝭ tue q̄rēdaꝫ admittat̉. vt dicat ex ſnīa. Facta ſū corā eo qͣſi pacē reꝑiens. Scit ip̄a qm̄ tale ē pacis bonū/ vt ml̓ta ꝓpt̓ eā tolerare. multa īdul gere. diſſimulare pl̓ima. q̄ vl̓ corrigi vl̓ ad regulā duci neq̄ūt oꝑtꝫ. Hoc ſctī pr̄es ſcri ptis ſuis/ hͦ exēplis docuerūt Habēt̉ ī ꝓm ptu dicta eorum ī decretis et alibi copioſe. Sed eoꝝ dicta nūc allegare qͦtādo coram ſciētibꝰ legē loqͦr. et vbi res ī ſe ꝑſpicua ē/ ſu ꝑfluū ne dicamꝰ curioſū iudicamꝰ. ⁊ a ſan ctoꝝ patrū veſtigijs alienū. qꝛ et oſtētatōꝫ redolet/ ⁊ cicatricoſam fluidāqꝫ reddit ora tionē. ¶ Orit̉ ex p̄miſſis ꝯſeq̄nt̓ intellectus dicti illiꝰ ſaluberrimi et veriſſimi ſi ſane ca piat̉. ꝙ ꝯmūis error facit ius. hͦ ē ꝙ p̄latuſ dn̄ante opinione etiā erronea ī ſubditꝭ/ ml̓ ta vel agere vl̓ omittere tenet̉. qͣlia ſi faceret aut diſſimularet opiniōe hmōi nō extante ip̄e gͣui delicto teneret̉ obnoxiꝰ. Que doct̉ na p̄ſenti negocio accōmodatiſſima ē/ ſi iā eā dilatare liceret. ſꝫ orō nr̄a certꝭ coartāda N eſt limitibꝰ. ⁊ ad alia deproperat. ¶ Attamē p̄tergredi vllo mō neqꝫ poſſum nec debeo. dū ad ꝯcordē huiꝰ obediētie vnitatē exhor tor ſuadēs īiuriarum qͣrūlibet obliuiſci. qͥn ſūmā tue māſuetudīs ⁊ mititatꝭ laudē ad mirer que exēplū māſuetudinū dauid īſe cuta. caput ad maledictōneꝫ īclinauit. vt a dn̄o bn̄dictōeꝫ ꝓ maledictiōe reportaret/ ⁊ bn̄dictōe hereditatē poſſideret. Et cū iuda machabeo eſſꝫ mēoria tua ī eternū ī bn̄di ctōe. Ecce ſathan accepta a deo licētia(alio qͥn qͥd ip̄e potuiſſet) ꝑcuſſit te plagꝭ multis tribulatōnū ⁊ anguſtiaꝝ. iuſtiſſime qͥdē in ordine ad ꝓuidētiſſimā dei diſpoſitōeꝫ. qͦ niā iuſtꝰ ē in oībꝰ vijs ſuis. ⁊ ſctūs in oībꝰ oꝑbꝰ ſuis. Per cuiꝰ ꝓuidētiā fit vt diligē tibꝰ deū oīa cooꝑent̉ ī bonū. Et qͥ ẜm me rita plebiū diſponit vitā rectoꝝ. vt ait Gre go. qͥ etiā ꝓpͥo filio nō peꝑcit qͥn eū ſatura ret obprobrijs. Demū nihilominꝰ has cō motōes ꝑuerſiſſimo intētōis fine mihi ſu ſcitaſſe videt̉. Ad qͥd? Nimirū vt eſſent pe dibꝰ tuis in laqueū ⁊ offenſiōes et ſcādalū Quo pacto ſic? Ut animꝰ tuꝰ generoſus ī indignatōꝫ ⁊ de īdignatiōe ī impatiētiā. et de hac ī odiū et diffidentiā ⁊ ſuſpitōes an xias ⁊ trepidas q̄ ml̓tos ſupplātarūt labe ret̉. ⁊ ī vindicādi libidinē excādeſceret. ⁊ vt tādē abiecta māſuetudīe dimiſſo om̄i ꝯſi lio ad poſtremū om̄i ſtudio ꝓſecutōnis ec cleſiaſtice pacꝭ/ ſpūs tuꝰ natura mitꝭ ⁊ ſua uis ad ſolā vindicte carnificinā ſub zeli iu ſti ſpecie raꝑet̉. laceraretqꝫ oues ꝓpͥas. ꝓte reret. abijceret diſſiparet. ⁊ ꝓpt̓ ſuſpitōes ī fidas ⁊ turbidas. res oēs timide gelideqꝫ mīſtraret. qͣli arte venatores apros ī ꝓpͥaꝫ irritāt necē. ⁊ lepuſculos ꝑ vanā penne vo litātis formidinē ī verū tradūt ꝑiculum et laqueū. At bn̄dictus dn̄s et bn̄dictꝰ tu. qͦ niā laq̄us iſte deſiderij vindicte ꝯtritus eſt Tua qͥppe māſuetudo nō ſolū nō ſublata ē a. S. t. his fraudibꝰ. ſꝫ mira qͣdā effulgen tia magis ⁊ magꝭ emicuit/ vſqꝫ ad quēdaꝫ intuētiū ſtupore. vſqꝫ ad pias lachrymas audiētiū/ et ad exēplū mēoriale ⁊ v̓e chriſti anū apd̓ oēs generatōes poſteroꝝ. Que ex empla oīa ſi referre voluero nitar incaſſuꝫ prius tꝑus et lingua deficiēt. ¶ Unū tn̄ ex S innūerꝭ(qd̓ fideliſſima relatōe didici)/ ꝯme moret̉ exēplū qd̓ dū pariſiꝰ in ẜmōe publi co reſtitutōis ꝓ ꝑte regꝭ feria ſcd̓a poſt pē thecoſt. corā populoſiſſima ⁊ celeberrima vtriuſqꝫ ſtatꝰ freq̄ntia retuliſſem illud ſuiſ ſuſpirijs altis et ſubditis tacētes approba rūt etn̄ pauci ad pias vſqꝫ lachrymas(nec mirādū ꝯpūctiſūt. ¶ Poſtqͣꝫ ſeuientibus Propoſitio facta Maſſilie vndiqꝫ ītumeſcētibuſqꝫ ꝓcellis circa nauē eccl̓ie tu myſticꝰ Ionas ꝓiectꝰ es ī mare hͦ ē ī amaritudinē tribulatōis. nō deſeruit te deꝰ. ſꝫ mirabilit̓ ī vētre ſacri palacij velut ī vētre cēti ꝯẜuatū eduxit ad littꝰ lib̓tatꝭ. ⁊ facta ē trāqͥllitas maior. Tota qͥppe obedi entia iſta a tumultū ſiluit. Eo tūc venit ad verēdā tue celſitudīs p̄ſentiā hō qͥdā nō in fime fortune qͥ vltro ꝯfeſſus ē te pr̄eꝫ ⁊ dn̄ꝫ ſuū īmo nr̄m oīm te chriſtū dn̄i nedū īpie tāgere ſꝫ crudeli īauditoqꝫ patricidio īterfi cere ſel̓ ⁊ iteꝝ voluiſſe. Expauerūt opinor qͥ aderāt/ qͣ frōte vir tāti ſacrilegij vir tā ne farij facinorꝭ ꝯſciꝰ nō ſolū hͦ facere/ ſꝫ vl̓ cō parere p̄ſūpſiſſet. Ml̓ti ceper̄t toruos ī euꝫ ocl̓os flectere. dētibꝰ fremere. vix manꝰ ꝯti nere. niſi ꝙ tuā expectabāt ſnīaꝫ. ⁊ qͣlē expe ctabāt? niſi vt diceres. tollat̉ īpiꝰ/ exturbet̉ ſacrilegꝰ. ligatꝭ manibꝰ et pedibꝰ trahat̉ ad carcere vt tradat̉ ī mortē. At ꝟo tu nihil ho rū dixiſti pr̄ clemētiſſime/ ſꝫ miẜicordie et māſuetudīs ſinū aꝑiens/ ⁊ clemētie virgaꝫ extēdens/ p̄occupaſti ꝯfitētē reū pͥꝰ qͣꝫ v̓ba orōis ꝯpleſſꝫ. ſereniſſimo qͦꝫ vultū ⁊ v̓bis ſuauibꝰ plenā p̄cōcepti huiꝰ flagicij veniā īdulſiſti. vincens ī bono malū. et cuiꝰ eſſes ſpūs/ cuiꝰ īſuꝑ vicariꝰ facto certiſſimo pa lā docēs. Hoc egiſſe nōne fatꝭ erat ad miẜi cordiā? Addita ē aſſecuratio/ trepidare ve tās iureiurādo firmata. Nā fit cui ml̓tū di mittit̉ ml̓tū ingͣtꝰ ſi d̓ dimiſſiōe heſitauerit Dixit nāqꝫ ſpūs tuꝰ bonꝰ ⁊ ſuauis. hͦ faciat mihi dn̄s ⁊ hͦ addat/ ſi vllas vnqͣꝫ aduerſū te odij vl̓ vīdicte reliqͥas apd̓ me ẜuauero. īmo ſi quā penā ī te poſteriꝰ exercere volu ero. illa ī caput meū pͥor cadat. Nec indul gētiā tm̄mō ego p̄ſto ſi deīcepſ bn̄ te habu eris. ſꝫ ⁊ tibi tuiſqꝫ ſil̓ibꝰ oībꝰ bn̄ficētiā po liceor āpliorē. O digniſſimā ſūmo pōtifi ce vocē. O rn̄ſū diuīo viro ꝯueniētiſſimuꝫ. O factū miẜicordie ſingularꝭ. qd̓ pr̄em et paſtorē euāgelicū repn̄tat. Qui pꝰ ꝑſecutō nes paulū. poſt trina negatōꝫ petꝝ. et poſt portōem hereditatꝭ luxurioſe ꝯſūptā/ iuni orē filiū plꝰ amauit. O diuinū factū quod vtinā oēs ppl̓i oēs qͣquauerſū natōnes au dirēt/ tū ꝓ exēplo et imitatōe/ tū ꝓ arguēdo mēdacij eos qͥ te rigiduꝫ etᵇ auſteꝝ/ aut ire memorē crimiari moliūt̉. Hec ē plane vi ctoria xp̄iana/ īiurias et iras n̄ īiurijs ⁊ ira ſꝫ miẜicordia ⁊ māſuetudīe vincere. ⁊ imi tari eū qͥ etiā ī cruce poſitꝰ dixit. pr̄ igͦſce ill̓ ⁊c̄. Sic btīſſimus martinꝰ cū vrgeret̉/ vt Bricciū ſibi ꝯtumelioſū abijceret. Si in qͥt chriſtꝰ iudā martinꝰ cur n̄ bricciū tole rabit? ¶ Sileāt nūc hiſtorie gētiliū q̄ ſuorū 7 qͦndā pͥncipū māſuetudinē ampliſſimiſ ꝟ bis extuler̄t. vt Seneca neronē in duobuſ volumībꝰ. Cicero Iuliū ceſarē in orōibus Suetoniꝰ Octauianū auguſtū ī hiſtorijſ. et alij alios/ ꝯꝑantes eos vel aſilo romuli vel ciuitatibꝰ refugij. vel tēplo miẜicordie qͣle deſcribit Statiꝰ thebaidos. Siqͥdeꝫ incōꝑabil̓ eſt iſtoꝝ laus ad tuā gl̓iaꝫ/ ſicut vmbra ad ſerenā lucē. fumꝰ obſcurꝰ ad pu rū ignē. palea volatilis ad ſolidū granū. l mo ſicut viciū ad virtutē. Ip̄a eī taliū mā ſuetudo non ꝓ diuīo honore et auctoritate quā ſpernebat ⁊ tu colis vnicā ſꝫ inanē ia ctātia quā tu calcas anhelabat. Collanda būt alij cruētas belloꝝ victorias ⁊ ambiti oſos ex his triūphos mirabūt̉. Plꝰ apud me valꝫ aſſertio ſapiētis. ꝙ meliorē ſapiēs viro forti. ⁊ qͥ dn̄at̉ aīo ſuo expugnatore vr biū. Quā ſnīam alijs v̓bis lyricꝰ explicat. Latiꝰ regnes fragilē domādo ſpm̄/ qͣꝫ ſi li diā remotis gadibꝰ iūgas. ⁊ vterqꝫ penus ẜuiat vni. ¶ Quāobrē agͦſce pr̄ btīſſime cū qͣnta ꝯſcīe ſecuritate. cū qͣli ſerēitate cordis fas habꝫ dicere religioſiſſima deuotio tua dū crebro vl̓ orat vl̓ miſſam celebrat. Pat̓ dimitte mihi debita mea ſic̄ ⁊ ego dimitto debitoribꝰ meis. Et rurſus cū ꝓph̓a. Dn̄e deus meꝰ ſi feci iſtd̓. ſi ē iniqͥtas ī manibuſ meis ⁊c̄. Ita pr̄ btīſſime imitaris chriſtū. qͥ cū malediceret̉ nō maledicebat. qͥ tēpta tus ē ꝑ oīa vt miẜicors fieret. quē videmꝰ ꝓpter paſſiōem gl̓ia et honore coronatuꝫ Tātūmodo nō eripiat tibi blāda ꝓſꝑitas miẜicordiā illā. illā patīaꝫ pene diuinam/ quā ſeuiēs aduerſitas ⁊ ẜuauit ⁊ reddidit clariorē. Da veniā ſi ſcrupuloſior ſim ī hac ꝑte Nā fit aliqn̄ ſuadēte pacꝭ īimico/ nūc ꝑ ſe nūc ꝑ adulatores qͥ ſūt arma ſua ⁊ ſagit te vt hō qͥ calamitate p̄ſſus eqͣnimit̓ oīa ne dū tolerauerat ſꝫ indulſerat poſtmodū ſuc cedētibꝰ ꝓſꝑis repetit oīa a debitoribꝰ ſuis cū rigore ⁊ fenore. vt appareat indulgētiaꝫ pͥorē nō ex v̓tute ſꝫ vindicandi impoſſibili tate natā. nec dimiſiſſe ex corde. ſꝫ in tempꝰ more ſimiaꝝ diſtuliſſe. Non cadat in hanc exprobrationē vera ⁊ ꝑfecta dilectōnis tue manſuetudo/ neqꝫ fallat eā ſimulacꝝ fictū iuſticie/ qͣſi nō melius ſit viciſſe mala ꝑ in dulgentiā qͣꝫ ſeueritatē/ qͣſi rurſus nō ſit p̄ clariſſima iuſticia īdulſiſſe ſupplicibꝰ ⁊ ſub Coram papa Benedicto VII U ditis peꝑciſſe. ¶ Sic miẜicordiā ⁊ gr̄aꝫ in uenias inꝯſpectu tremēdi iudicij dei. qͥ ſub bullis patētibꝰ ꝓmiſit miẜicordiā miẜicor dibꝰ/ qͥ ſel̓ dimiſſa nō repetit/ qͥ iuſſit nō eſſe memorē iniurie ciuiū ſuoꝝ. Sic in oratiōe tua ꝯfitēs dn̄o exaudiarꝭ ⁊ nō audias hor rēdū illud īproperiū dn̄i iraſcētis. Serue neqͣꝫ nonne oē debitū dimiſi tibi ⁊c̄. Sic p̄terea cū dauid ꝯſeqͣris ſedē regni in miſe ricordia. ⁊ mititate poſſideas terraꝫ ⁊ dele cteris in multitudine pacis ſuꝑ eā. ¶ Tan dē ꝓpt̓ mititatē doceat te dn̄s vias ſuas vt abſqꝫ offendiculis ad īpatiētie lapidē diri gat pedes tuos in viā pacis. qua a te pacē petimꝰ pr̄ btīſſime dicētes. Bn̄dic heredi tati tue. Nō qͣſi hūana v̓tus q̄libet hāc pa cē p̄bere nō inſufficiēs ſit ⁊ īfirma/ niſi ma ior agat deꝰ vt apud Uirgiliū ē. p̄ſertim in tā deſperato ⁊ radicato ſciſmate qd̓ eſt qͣſi cācer egreſcēs medēdo/ ⁊ īgreſſibil̓ dedali labyrīthus. ⁊ caput hydre fabuloſe ſua re ſciſſione fecūdius ita vt ꝑiſſe videat̉ ꝯſiliū a ſapiētibꝰ ⁊ dicere ꝯueniat cuꝫ Ioſaphat rege. Cū igͦramus qͥd agere debemus hͦ ſo lū habemꝰ reſidui/ vt oculos nr̄os ad te di rigamus. Scimus nihilominꝰ te poſt deū cuius vicariꝰ es decere. Scimꝰ ad te hierar chicā ſup̄mū ſpectare bn̄dictōeꝫ hmōi he reditatis eccl̓iaſtice. vt fiat pax in diebꝰ no ſtris. ⁊ tu maximꝰ int̓ mōtes ſuſcipias pa cē ppl̓o. Qd̓ ſi ꝑficis bn̄dictus eris in oēs generatōes/ ⁊ mēoriā eternaꝫ his qͥ poſt te futuri ſunt relinques. Sinaūt nō ꝑfeceris inchoaueris tn̄ ⁊ elaboraueris bōa ⁊ ātiqͣ fide diligēti ſtudio. pia ⁊ hūili volūtate/ ꝑ te ⁊ tuos(tui qͥppe ſunt oēs) nō ꝑdet̉ mer ces tua. nō laus. nō gl̓ia. res ip̄a ꝯdēnabit mēdacij eos qͥ vel īgrātia vel liuore crimi nant̉ ſummā. t. S. dignitatē tuā vigilan tiā. tuā charitatē. Facis hͦ ſedulo. Ita eī te facere ⁊ me ſentire equū ē. ¶ Sꝫ qͦ āpliꝰ ſti muleris ad agendū/ aſcēde frequēter ſubli mē mētis tue lucē leuādo te ſuꝑ te vbi de ſpectis e ſurſum terris verſis iugit̓ ⁊ acrit̉ an̄ mētis oculos in lumīe fidei. in ſublimi tate ſpei. ī latitudīe charitatis cū illo qͥ ait. Cogitaui dies ātiqͦs ⁊c̄. Uideas inqͣꝫ acu te/ qͣꝫ nihil ſit oē illud qd̓ mūdꝰ affert gl̓e io cūditatꝭ potētie. qͣꝫ vana. qͣꝫ lubrica ⁊ vēto ſōnioqꝫ ſimillima. īmo qͣꝫ āxia ⁊ amaritudi nibꝰ reſꝑſa. triſtiſſima ſint oīa Ecce oēs mo rimur ⁊ qͣſi aq̄ fluētes dilabimur ſuꝑ terrā hodie rex. cras papa morit̉. Eheu fugaceſ poſthume labunt̉ āni/ deſlet Oratiꝰ ⁊ tra gicus. Proꝑat curſu vita citato volucriqꝫ die rota p̄cipitis voluit̉ āni. ⁊ naſo. Uola bat irreꝑabile tp̄s. ⁊ nihil ē ānis velocius. Et ē oīuꝫ horribiliſſimū qd̓ dr̄. qꝛ ī pūcto ad īferna deſcēdūt. ⁊ Ite maledicti ī ignē eternū. Ceteꝝ qͥd q̄ſo vſqͣꝫ ē tā altū aut p̄ci oſū ꝓ qͦ vl̓ adipiſcēdo vl̓ retinēdo genero ſus animꝰ ⁊ diuinoꝝ ꝯſciꝰ ſe ꝑdere ⁊ alios turbare dignū ducat? Uiderat hͦ ex alto qͥ tā ſapiēter exclamauit. Uanitas vanitatuꝫ ⁊ oīa vanitas. Quā ſentētiā ſi ſaꝑent/ īmo vt ſaꝑent/ deberēt oēs ī ptātibꝰ ꝯſtituti ẜm Chriẜ. ꝯſiliū ſcriptū hr̄e in ianuis ſuis. in penetralibꝰ/ in frontibꝰ. ⁊ maxīe ī cordibuſ ſuis. Amplius ſi filij huiꝰ ſeculi tā auida ſolicitudīe curāt ꝑitura adeo vt cū eis ꝑire nō formidēt/ obſurdeſcētes ad illā increpa tiōeꝫ ꝓpheticā. Filij hoīuꝫ vſqꝫ qͦ gͣui cor de ⁊c̄. Filios igit̉ lucis. īmo te pr̄em hmōi filioꝝ. qͣꝫtā apponere decet curā. qͦt laboreſ qͣs vigilias. vbi de rebꝰ et̓nis agit̉. vbi veꝝ ⁊ vnice expaueſcēdū ꝓ aīabꝰ tractat̉ dāna tiōis ꝑiculū. Nō ē iſta lis de pauꝑe regno vt apd̓ Staciū ponit̉. neqꝫ de lana capͥna vt Satyricus ait/ de vita ⁊ morte ꝑpetuis res ꝟſat̉ agitat̉ ⁊ q̄rit̉. ¶ Ꝙ ſi paſtoral̓ p̄ſi A dētie delectet aliquē honor volatil̓ ⁊ nomē īane. t̓reat eū diſtrictū iudicꝭ examē ī reddē da d̓ ouiū ſalute ⁊ nūero rōe Agͦſcat qm̄ po ſitꝰ ē n̄ ī d̓ſtructōꝫ ſꝫ edificatōꝫ nō ad ociū ſꝫ laborē. ⁊ vt ꝑ eū iuxta vbū maximi r̄gꝭ ar tarxerẜ ſecluſo abuſu potētie/ ſb̓diti optata cūctꝭ mortlibꝰ pace ꝑfruāt̉. qm̄ h̓ ē finis oīſ potētatꝰ tā ſecl̓arꝭ qͣꝫ ſpūal̓ ¶ Sꝫ ad te ꝯuer tor pr̄ ſctē. Fīge p̄cor ī ip̄a ſublimitate me ditatōis tue ſpōſā eccl̓iaꝫ talibꝰ vtētē q̄rul̓ plāgoribꝰ. Eheu qͥs ꝯſolabit̉ anxiā? Et qͥs deſolate qͥs plaga crudeli ꝑcuſſe medebit̉? Int̓ has āguſtias q̄ me circūuallar̄t vndi qꝫ/ qͣle dabit̉ effugiū qͥſ mei miẜebit̉? Ego illa ſpōſa regꝭ et̓ni quā olī vidit vnꝰ ex filijſ meis nouā deſcēdēdā d̓ celo qͣſi ſpōſā orna tā viro ſuo. Ego lota ī ſāguīe agni īmacl̓a ti. ego tot ſudoribꝰ ⁊ ſanguībꝰ martyꝝ īnu merabiliū ſtabilita. violis ꝯfeſſoꝝ. lilijs v̓ ginū coronata. Ego tanta deuotōne pͥnci pū vſqꝫ ad inuidiā dotata ornata/ diues fa cta. Nūc heu velut miſella ⁊ ancilla deijci or/ p̄mor deſpicior. Filios enutriui ⁊ exalta ui. ip̄i aūt ſpreuerūt me ⁊ facti ſunt hoſtes in capite. Pacem inſuper iocundiſſimum in celo et in terra bonuꝫ qua me dotauerat Propoſitio facta Maſſilie ſponſus meꝰ naſcens p̄dicās moriēs reſur gens ⁊ regnās/ ꝯuerterūt ī ſciſma ꝑnicioſiſ ſimū. qd̓ iā qͥnqꝫ luſtris me ꝑ oēs artus mi ſeris modis depaſcit̉ et abſumit. Pro mea olim defenſiōe certamē erat vſqꝫ ad mortē. ⁊ mō nihil alid̓ agi vl̓ q̄ri videt̉ a multꝭ qͣꝫ vt corruā. ⁊ miẜabili labefactiōe deficiā et hoſtibꝰ meis ludibriū fiā. Ecce ꝟſa ſūt oīa fere ī ꝯtrariū pͥoris mee inſtitutōis diſcipli ne ⁊ decoris ornata ornamēta/ dū ꝓ corōa hūilitatis puluis fedus vanitatis ⁊ ꝓ cro ceis ſpūalitatꝭ ſtercora ſola tēporalitatꝭ am plexant̉. et erigit̉ ſuꝑ me ſapientia aīalis et terrena ⁊ diabolica/ repudiata ea q̄ deſur ſum eſt pacifica ⁊ qͥeta. ¶ Si hiſ tecū eccle Vſariꝰ exiſtat/ eū tn̄ neqꝫ tāte dignitatis neqꝫ ſia planctibꝰ loq̄ret̉. p. b. noui miſerationeꝫ animi tui/ q̄ ab vtero egreſſa ē tecū. ꝯtinere nō poſſes qͥn erūperēt lachryme ab oculiſ tuis. qͥn ad ſuccurrēdū inflāmaret̉ totꝰ ze lus tuꝰ iā ſuccēſus/ et diceret ex intimo cor dis ſuſpirio. Dn̄e ſuꝑ hac deſolatōne an̄ to om̄e deſideriū meū. ⁊ gemitus meꝰ a te nō ē abſcōditus. Succurre/ fer opē. vt qͥd na tus ſū videre mala gētꝭ mee? Rapidos re ctor ꝯpͥme fluctus. ⁊ qͦ celū regis īmēſū fir ma ſtabiles federe terras ⁊ diſꝑſiōes iſrael B ꝯgrega. ¶ Sed qͥd ago? Quorſum rapiorꝭ Quid mineruaꝫ(vt dicit̉ impudēs doceo? Premeditata ſūt nāqꝫ apud tuā ꝯſiderati onē aſſidue ⁊ acriter talia ſalutis monita. Nihilominus patere. p. b. patere obſecro ꝯmone facere te ⁊ orare ꝓ ꝑte deuotiſſime filie tue vt facias qd̓ facꝭ. Nā equū etiā ſpō te velocē calcar adiuuat. Fac vt calcata ſe culi pōpa et iniqͥs fabulatōibꝰ eius. vt nu lis retrahētibꝰ vncis vicioſaꝝ paſſionū. n̄ ira. nō odio. nō ſpe. nō gaudio fallacibꝰ(me lioribꝰ nāqꝫ hoſpitibꝰ digna ē ſctītas tua abiecta rurſus adulatoꝝ peſte oīa ad gr̄aꝫ nihil ad vitatē loq̄ntiū ⁊ claudētiū ianuā veritati. ac ſcrupulos varios(vt ſoli dilige re videant̉) ingerētiū. d̓ qͦꝝ vno dixit comi cus. Hic ꝓfecto ex ſtultꝭ inſanos facit. Et qͥ ſt̓ ſtulti? vtiqꝫ vanegl̓ioſi. prudētes ī ocu lis ſuis/ prudētie ſue initētes. His inqͣꝫ ꝓ cul pulſis tu totꝰ cū pacificꝭ qͥ nō oderun pacē cogites ea q̄ ad pacē ſūt hierl̓m. totus inuigiles implere id qd̓ ꝓ mr̄e eccl̓ia petit a te filia vtriuſqꝫ velut alt̓a colūba noe. fe rens ramū pacifere oliue ꝑ nos hūiles ni cios clamitās pia ſollicitudīe. Bn̄dic he reditati tuc. vt nob̓ ꝯtingat illd̓ ꝓph̓e. Dn̄ſ bn̄dicet ppl̓o ſuo ī pace. ¶ Sed quō et qͥbꝰ vijs bn̄dices ppl̓o tuo in pace/ ſi ꝑgat ali qͥs ꝑticulariꝰ inqͥrere? iubet hic hūilis ⁊ de uota S. t. filia qͥeſcere ne ſuos pr̄es. te vicꝫ ⁊ regē francie chriſtianiſſimū/ aut legatos ab eodē p̄uenire arrogātiꝰ videat̉. ſil quia publicam et celebrē audiētiā ſuꝑ hac paciſ materia/ ſi ⁊ dum tꝑus fuerit bn̄placiti tui ſupplicat et ſperat obtinere/ exhortatura la tiꝰ ⁊ forte ꝑticulariꝰ vt bn̄dicas eccl̓iaſtice hereditati tue. Et tantūdem dictū ſit de pͥ mo legatōis nr̄e articulo. Uꝑeſt alter et poſtremꝰ nr̄e legatō nis articulꝰ/ cuiꝰ ideo lōge breuior erit expeditio qͣꝫ pͥoriſ. qꝛ licꝫ neceſ paris difficultatis exiſtimo. Hic ſupplica mus vt bn̄dicas hereditati partiali. ⁊ qͦdā modo peculiari. ſegregāgo pluuiā volūta riā huic hereditati tue. ⁊ qm̄ infirmata ē tenuitate et multis incōmodis/ tu ꝑfice eā. quā tua tuorūqꝫ p̄deceſſoꝝ dext̉a plātauit Preueniſti nos p. b. in bn̄dictōibꝰ dulcedi nis. heri in oſculo pacꝭ. pͥdem in odore bo ne fame māſuetudinis ⁊ liberalitatꝭ tue. vt hāc a te bn̄dictōem petere hāc ſpe certa p̄ ſumere auderemꝰ. Deniqꝫ iā p̄uētos ſubſe q̄ris. dū aures tue. S. tā beniuolas oratōi nr̄e p̄bet tua paſtoralis ſollicitudo. recogi tās vt arbitror qm̄ filia tua pͥmogenita eſt ſtudiorū cuiꝰ pͥmogeniture rōe ꝯpetit bn̄ dictio de rore celi deſuꝑ ⁊ de pinguedīe ter re. hoc eſt in ſpūali ⁊ tꝑali ꝓuiſiōe. ¶ Rur ſus qꝛ exēplo Axe filie Caleph ſuſpirat ſe dēs ſuꝑ aſinā. calcās.ſ. oēm brutalitatē/ pe tens bn̄dictōem a te pr̄e ſuo. vis eā a libera litate pr̄nitatis tue irriguū inferiꝰ et irrigu um ſuꝑius expectare? Dic igit̉ v̓bū Booꝫ ad Ruth. Bn̄dicta es filia a dn̄o qͥcqͥd di xeris mihi hͦ faciā tibi. Et ita fac pr̄ btīſſi me vt ſit ante te odor filie tue. ſic̄ odor agri pleni cui bn̄dixit dn̄s. Et bn̄ ager plenꝰ eſt filia tua pariſien̄. vniuerſitas. īmo nihil er rauero ſi eā appellauero ꝑadiſum volupta tis. in qͦ eſt lignū ſciētie boni ⁊ mali. ⁊ fons ſciētie in qͣttuor facultatū flumīa ꝯdiuiſus irrigans vniuerſaꝫ ſuꝑficiē terre. Tu huiꝰ poſſeſſor es. tu paſtor ⁊ cultor/ vt opereriſ et cuſtodias illā tāqͣꝫ agriculturā viuā/ vt Ariſto. loqͥtur in polit̓. Ubi ſub myſterio nihil deeſt eoꝝ q̄ egregiꝰ poeta Uirgiliꝰ in georgicꝭ. et Palladiꝰ in de agricultura/ de hereditate agraria cōſcripſerūt. diſtīguēteſ agrū qͣdruplicē/ qͣlē figuralit̓ in hereditate Coram papa Benedicto VIII tua ẜm qͣdruplicē facultatē reꝑimus Unꝰ ager eſt apricus ⁊ florifer ꝓ apibꝰ/ figurās ſub qͣdam appropͥatōe facultatē theologie Alius ē paſcualis ꝓ ouibꝰ et domeſticꝭ ani mātibꝰ figurās facultatē decretorū. Alter frugifer ꝓ hoīm vita/ figurās facultatē me dicine. Quartꝰ vitifer ⁊ pomifer ī oī gene re ſuo figurās typice artiū facultatē. ¶ Tu um eſt igit̉ hereditatē tuā hāc bn̄dicere co lere ⁊ augere/ vt fructū ſuum det in tꝑe ſuo Ecce ip̄i theologi velut apes intellectualeſ puolitāt ī hereditate tua/ flores ſacrorū elo quioꝝ d̓ rore celi roſcidos ꝯpīgūt mel ī cel lulas et fauos. vt ſit cera ī illuminatōꝫ ītel ligentie. ⁊ mel in oblectatōꝫ affectiue. Hāc hereditatꝭ tue portōꝫ ſpectās dicere hēs ex ſnīa illd̓ Eccl̓i. Hereditas mea ſuꝑ mel et fauū. Nam eloquia dn̄i dulciora ſuꝑ mel ⁊ fauū. et p̄ceptū dn̄i lucidū illuminās ocu los ī intellectu. ¶ Uenerat in mentē laudes hmōi tū augere/ tū ſuo modo deducere/ de reliqͥs hereditatis tue ꝑtibꝰ. hͦ eſt facultati bus/ qͦ magꝭ animaret̉. S. t. ſibi bn̄dicere. ſed negligentiꝰ iſtud ago breuitati ſtudens ⁊ ſciēs nihil laudū haꝝ te latere. Dicā vero te cōcedente id qd̓ nuꝑ in meditatiōe mea dū ſolꝰ eſſem/ ⁊ nō ſolꝰ. ſolus qͥdē corꝑe nō ſolus cogitatōne ꝟ̓ſabat̉. Itaqꝫ poſita erat an̄ mētꝭ ocl̓os ſedes tua p̄clariſſima ⁊ thro nus ſicut ſol et luna ꝑfecta. aſtitit regina il la virtutū dilectio a dextrꝭ tuis ī veſtitu ſa piētie deaurato/ circūdata varietate v̓tutū Nam ita iuſſit rex optimꝰ et maximꝰ xp̄s/ vt ſedē papalē dilectio ſtabiliret. dū ait pe tro interrogato ter ⁊ ter rn̄dente ꝙ diligeret eū. paſce oues meas. paſce agnos meos. Que dilectio vna eſt in qͣdā trinitate v̓tutū in miẜicordia et ꝟitate que cuſtodiūt regē omnē duabꝰ manibꝰ hinc ⁊ īde portantes thronū eiꝰ/ et ī p̄clariſſima virtutū iuſticia ⁊ neqꝫ heſperꝰ neqꝫ lucifer ita admirabilis Has ſub compendio nūerauit ꝓph̓a regi nas/ eas paci ꝯſociās. Miẜicordia inquit ⁊ veritas obuiauer̄t ſibi. iuſticia ⁊ pax oſcu late ſunt. Quaꝝ officiū alibi deſcripſit. ꝓpt̓ veritatē(inquit de chriſto cuiꝰ vicariꝰ es ⁊ manſuetudinē et iuſticiā. ⁊ deducet te mi rabiliter dextera tua. ¶ Hec p̄clara dilectio ſeu charitas vna in hac trinitate virtutū ſi cut apl̓s inſinuauit ad Chorī. ſcribēſ pa rabat orare ꝓ filia tua pariſien̄. vniuerſitate vt ei mō qͦ diximꝰ benediceres tāqͣꝫ heredi tati tue. Nā vbi adeſſet vel qn̄ rogaret dile ctio ſi inter pr̄em deeſt ⁊ filiā? Nihilominꝰ affuit ⁊ ſathana ſiniſtris. ita mihi mōſtra bat meditatio mea. Aderat ⁊ infelix proles ſua emulatio liuida/ ꝑ quā mors intrat ī or bē terraꝝ. monſtꝝ heu horrēdū informe in gens. Cui qͦt inſunt in dilectōe v̓tutes. tot inſunt vicia. crudelitas. falſitas. iniqͥtas. Crudelitas ꝯtra miẜicordiā. ꝯͣ veritatē fal ſitas. ⁊ iniqͥtas cōtra iuſticiā. Agnoui ex d̓ ſcriptōe nazonis quenā illa eſſet. Pallor in ore ſedet. macies in corꝑe toto. Nuſqͣꝫ recta facies/ liuent rubigīe dentes. Pectora felle virēt. lingua ē ſuffuſa veneno. Riſus abeſt niſi quē viſi fecere dolores. Nec fruit̉ ſom nō vigilātibꝰ excita curis ⁊c̄. Obſtupui vi ſu ſubito gelidꝰqͣꝫ cucurrit oſſa tremor. Dū ecce terrifico boatū rabida ora laxās/ ⁊ dē tibꝰ frendēs. Eheus pater ſctē/ caue bn̄di xeris hereditati huic tue que facta ē tibi ſic̄ leo in ſilua. odi ꝓpt̓ea eā et maledic. Caue bn̄dixeris ei ī collatione gr̄aꝝ. Nā et tarde venerūt et in multis a tua ſentētia defecer̄t. Abijce eos potiꝰ a te. calcibꝰ protere. ⁊ im pera vt diſcedāt maledicti. ¶ Ita parabat D portentū hͦ horrificū magno conatu/ cōtu melioſa nefandaqꝫ mēdacia cōtra filiā tuā delatrare. dū tu pr̄ btīſſime hoc īdignabū de ferēs/ toruū ē latere vultū pauliſꝑ ī hanc emulatōꝫ impiā mendacē et neqͣꝫ viſuſes declinare. et vt ꝯfeſtim abſcederet imꝑare. Abi hinc in malā horā et in crucē tuā pe ſtis horrida. ſatrix diſcordie/ mater neqͥcie. Uide ne vltra mutire vl̓ apparere p̄ſūpſe ris. Attēde ne filiā crimīari ſtudueris apd̓ pr̄em. cui etiā ꝓ magno pctō ſatis eſſet mo dicū ſupplicij. Falleris ſi te recipi vl̓ audi ri exiſtimas. vbi ī ꝯſpectu meo paterna di lectio verax et iuſta ꝓ eis decreuit oratōem aſſumere. Dic tu dilectio hac increpatione deterrita emulatio triſtis abſceſſit. ⁊ dilectō ſic orſa ē. Facis pr̄ ſctīſſime id quod te de cet/ te pr̄em erga filiā. ⁊ talē filiā. te vicariū illius qͥ accuſatorē fratꝝ deturbauit in ſta gnū ignis ardētis. qͥ iuſſit pōtificē agere in ip̄ū lenitatis. qm̄ ⁊ ip̄e circūdatꝰ eſt infir mitate. qͥ poſtremo ꝓpt̓ decem iuſtos toti pentapoli peccatrici peꝑciſſet. Pret̓ea me dilectōeꝫ iuſſit aſſiſtere a dextrꝭ tuis q̄ natu ra patiēs ſum. benigna ſum. nō emulor. nō ago ꝑperā. Age igit̉ pr̄ btīſſime age qd̓ agꝭ ne vlla te vnqꝫ accuſatrix emulatio a meo cōſortio diuulſerit. Nō audiat̉ p̄cor aduer ſum me crudelis hec ⁊ maligna emulatio. Propoſitio facta coram anglicis ¶ Abſit vt ponat hanc maculā in gl̓ia tua/ ſpreuiſſe hereditatē tuā abieciſſe a te ⁊ pe dibꝰ tuis ſupplices tuos/ cultores quoqꝫ ī vinea dn̄i ſabaoth/ ⁊ coadiutores tuos va cuos abſqꝫ vtili ꝓuiſione inglorioſqꝫ remi ſiſſe. vbi tanta ē ꝓuiſiōis tenuitas de boniſ eccl̓iaſticis. vt vix pauci ex magiſtrꝭ et do ctoribꝰ etiā in theologia ſine aliqͦ q̄ſtu vale ant habere alimēta ⁊ qͥbꝰ tegant̉ ⁊ hic. xvij annus agit̉. Hec ē hereditas tua peculia ris ⁊ electa ⁊ p̄clariſſima ſtudioꝝ/ velit no lit emulatio. vbi generatio p̄terit ⁊ genera tio aduenit. ſꝫ ip̄a terra tua in eternum ſtat Tu ſup̄mus paſtor ⁊ cuſtos inopie ſue ꝓ uidere. irrigare arida. ruinoſa reparare. nō ꝯquaſſare. poſitus es hoc miſericordia pe tit titulo filiatōis. hoc veritas titulo ſtudi veritatis. hoc iuſticia titulo militie et labo Eris. ¶ Porro tarditas hmōi poſtulatōis be nedictōis tue ꝑ rotuli pn̄tatōeꝫ nūc ⁊ non antea/ non tarditatē meret̉ exauditionis vt accuſat emulatio ſed celeritatē qͣtinus ſint nouiſſimi pͥmi qꝛ bono intentōis fine fie bat dilatio/ magno ſicut arbitrabant̉ zelo ꝓ ſecutionis vnionis eccl̓iaſtice mouebant̉. nec ſoli mouebant̉ reges ⁊ regna cum ſuo clero pariter ſentiebāt. Nūc poſt exꝑimen ta plurima qͥd inculpandū ſi mutatis rebꝰ mutauerūt ſententiā. Eſto rurſus fuiſſꝫ in aliquibꝰ diſſidens eoꝝ ſentētia a tua: Non ne potuit hoc fieri ſine mei leſione/ quia ſi ne obſtinatōne. Nōne Paulus ⁊ Barna bas tales viri ſic ꝯtenderūt vt diſcederent ab inuicē? Et paulus petro reſtitit in facie. Et princeps ꝑſarū bonus ẜm Grego. re ſtitit michaeli ⁊ vtrobiqꝫ illeſa me mr̄e om niū charitate. ¶ Aduenit ecce ſupplex ⁊ hu milis deuota filia tua. p. b. abſqꝫ vlla diffi cultate p̄cellētiſſima ſtudioꝝ ⁊ ſuo nūc ad uentu dat palam intelligi ꝙ nulla diffiden tia iuris tui vt aduerſarij falſo fingebant/ nulla indignatiōe ꝑuerſa ſuū differebat ac ceſſum ad petendū ſibi bn̄dici ꝑ pn̄tatiōeꝫ rotuli more ſolito qualiter nūc pn̄tat reue rēter in approbationē iuſticie tue/ ⁊ in egre giam laudē māſuetudinis tue. Ncqꝫ enim peteret bn̄dictionē gratiaꝝ ab eo quē non crederet iuridicū largitiorē. neqꝫ ab eo quē benignū exauditorē nō ſperaret. Un̄ in ca pite rotuli ita ſcriptuꝫ eſt. Fiduciā accepit b. p. nunc rotulū iſtū ſupplicationū gene raliū ⁊ ſpecialiū/ pn̄tandū apud. s. v. celſi tudinē humilis ⁊ deuota.i. ſ. v. filia. p. vniuerſitas/ plus in paterna beniuolentiſſime libertatꝭ vr̄e gratia qͣꝫ in meritis ꝓprijs pꝰ deū ſpem reponēs. plus inſuꝑ ſtudens ex hͦ rotulo inſeruire ꝯmodis eccl̓ie qͣꝫ auare cupiditati. vt deniqꝫ obediētiā ſinceraꝫ ac filialē dicta filia erga.s. v. ſublimitatē non tm̄ modo verborū aūt lr̄aꝝ aſſertōe ſed fra ctoꝝ ſoliditate mōſtraret. Hec ibi. ¶ Nunc F igit̉ pater ſctē ꝑ me dilectionē matrē omni um bene viuētiū exoratus/ ꝑqꝫ v̓tutes me as inclitas miẜicordiā ꝟitatē ⁊ iuſticiā ꝓ pter qͣs deducere habet te mirabiliter dexte ta tua. ⁊ ſi ꝑ quid vnqͣꝫ de te bn̄ meruimus apud deū apud hoīes iuſtificando te exa tando te. liberādo te. et ꝑ ſpem futuri p̄mij ſi nobis ꝑſeuerāter inheſerꝭ oramꝰ petimꝰ obſecramꝰ/ vt bn̄dicas huic hereditati tue huic filie tue alūne nr̄e. ꝯcedendo talē in gͣ tijs ſuis ſignatōem aut certe vberiorē qua lem petūt ⁊ ab initio dediſſes anno primo Nā hic eſt annus benignitatꝭ tue. annꝰ no uenarius/ ternario ter in ſe ducto coronatꝰ. benedices huic corone anni. huic āno co ronato benignitatis tue. ⁊ cāpi tui replebū tur vbertate ¶ Hāc d̓ te tuaqꝫ affluētiſſima libertate ſpem ꝯceperūt. hāc ꝯceptā ml̓tis poſtmodū ⁊ magnis indicijs roboratā au ctāqꝫ ſenſerūt etiā heri. Tu autē ſpem nūc in rem ip̄am cōuertito. tui qͥppe ſunt. ſꝫ tu eos maiori tibi vinculo cōſtrinxeris. tu po ſtremo nō mediocrit̓ illuſtraueris gl̓iaꝫ tu am ⁊ famā tuā. que ſicut nō eſt ambitioſe q̄ renda. ita nō eſt negligenda crudeliter. Et vbi nā gētiū poteſt fame celebritas vl̓ ſcri ptis vel viuis vocibus ampliori dilatōne vulgari qͣꝫ vbi cōfluunt et refluūt ex om̄i fe re natōne que ſub celo eſt viri lr̄is omnibꝰ ⁊ ſtudijs eruditi. ita vt in obſcuro eſſe neq̄ at ſi grate ſi benigne rn̄deris. ſi bn̄dixerꝭ hu ichereditati tue. quēadmodū tu benediceſ ſperamꝰ ⁊ obſecramꝰ fiat fiat. ¶ Animad uertis. p. b. redeo enī et ad tuā ſanctitatē et ad meā paruitatē. anīaduertis qualit̓ trāſ figuraui ſub noīe paternalis dilectōis ſuꝑ plicationē ꝓ hūili et deuota. s. t. filia. et id qͥdem aptiſſima videor feciſſe ratōe. Suā quippe ſedē vbi collocaret dilectio. vbi ꝑ oraret ſi inter pr̄em ⁊ filiā ſacratiſſima dile ctōis nomīa apud ip̄os etiā barbaros ho norāda defuerit ¶ Atuero neqꝫ volo neqꝫ e quū iudico quicqͣꝫ adijcere qͣꝫqͣꝫ aliqͣ dicē da ſuꝑſint. Uercor enī ne iā multiloquiuꝫ noſtrū minus ſit fauoris habiturū/ dū oc VIII Euntibus ad cōcilium piſis cupatōes tue celſitudinis aliorſū te vocāt ⁊ trahant. Quia poſtremo ſuꝑ iſto ⁊ priore articulo audientias aliqͣs obtinere clam et palā ſupplicamꝰ et ſperamꝰ vt non fruſtra ſpem hāc ꝯceꝑimꝰ de benigniſſimo. S. t. ſpū pater ſctīſſime. Sic benedicat te domi nus ex ſyon vt ſis re ⁊ nomīe bn̄dictꝰ Sic videas bona hierl̓m militātis ſponſe tue. ⁊ triūphātis illius q̄ deſurſum ē mater no ſtra omnibꝰ diebꝰ vite noſtre p̄ſentꝭ et futu re. Sic p̄terea videas filios filioꝝ tuoꝝ in ſpirituali ꝓpagine/ et tandē qd̓ eſt om̄e bo nū et bn̄dictōis cōſummatio ⁊ ꝯſūmatōiſ finis videas pacē ſuꝑ iſrael et nos tecū h̓ inchoatiue ꝑ gr̄am/ et beato ꝯplemēto pe gl̓iam in futuro. Preſtāte eo qͥ eſt bn̄dictꝰ ī ſecula ſeculoꝝ Amen ¶ Finit equitur propoſi tio facta ab eodem dn̄o cacellario corā an glicis pariſius euntibꝰ ad ſacrū ꝯciliū piẜ ⁊ hͦ ex ꝑte vniuerſitatis pariſien̄. Anno do mini. M.ccccviij. Ongratulat̉ vr̄e deuotōi ve ſtro zelo feruēti/ vr̄e laborio ſe ſed laudabiliſſime legatiōi. Congratulat̉ et applaudit o reuerēdiſſimi et preclariſſimi pr̄es/ o doctiſſimi et ſapiētes viri et frēs in xp̄i dilectōe cariſſimi. Congͣtulat̉ inqͣꝫ ⁊ cō gaudet amatrix ⁊ admiratrix et cultrix bo norū omniū pariſien̄. vniuerſitas. itaqꝫ nō emulat̉ nec gaudet ſuꝑ iniqͥtate. congaudꝫ autē ꝟitati. Quidni ꝯgaudeat igit̉ ſuꝑ v̓i tate quā vt ſoletis amplectimī ⁊ ꝯplexam retinetis/ et retentā ad effectū deducere to tis ſtudioꝝ neruis conamī. Eſt aūt modo congͣtulationis nr̄e ſpūalis thema ſatꝭ ac cōmodū v̓bū Ozee ꝓpheticū Ozee. i. Cō gratulabāt̉ filij iſrael et filij iuda parit̓. Ita qꝫ libet exclamare. Ecce qͣꝫ bonū ⁊ qͣꝫ iocū dum habitare fratres in vnū. cōuenire.ſ. et ꝯgregare ad vnū conciliū. Nam in ꝯcilio iuſtoꝝ et ꝯgregatōe magna oꝑa dn̄i. Et hͦ eſt conciliū ſacrū et venerāduꝫ ad qd̓ lega ti ꝑgitis. quod piſis deo duce ⁊ autore cele brabit̉. vtinā felici ꝓut optandū et ſperan dum eſt aduētu. Ait quippe ꝟitas ꝙ om̄e regnū ī ſe diuiſū deſolabit̉. et a ꝯtrario vni tum in ſe regnū manet. qd̓ vidit Saluſtiꝰ. Cōcordia inqͥt parue reſcreſcūt/ diſcordia maxime dilabunt̉. Cur gͦ nō bene ſperabit̉ dum adunat̉ eccl̓ia. dū conuocat̉ cetꝰ/ dū ꝯueniūt ſeniores? videte de verbo hoc/ pre ſertim cū teneamus certiſſimā xp̄i ꝓmiſſio nem dicentꝭ. vbi duo vel tres ⁊c̄. Audiui mus p̄terea letāter ⁊ gaudēter ꝙ ꝯgregabū tur ⁊c̄. ¶ At ꝟo ne ꝓlixior vel euagatior ſer mo tedio ſit vl̓ oneri. coartamꝰ ſi placet to tā dicendoꝝ materiā/ totāqꝫ deductionem thematis ad qͣttuor ſentētias ſūptas ex the mate ex verbis ip̄i ꝓtinꝰ appoſitas. Et vi deamus qͥd in illis loquit̉ deꝰ. qꝛ loquitur pacem in plebē ſuā. Poſtqͣꝫ enī dixit dn̄s ꝑ ozee. Congregabunt̉ filij iſrl̓ et filij iuda pa riter ꝓ pͥma ſentētia/ mox ſubiūxit/ ⁊ ponēt ſibi caput vnū/ ecce ſecundā ſentētiam. Et aſcendēt de terra. ecce terciā/ quia magnus dies iſrael. ecce quartā. ¶ Incipiētes gͦ ꝓſe H qͣmur ⁊ inuenimꝰ puto cauſas qͣttuor ſuffi cientes qͣre cōgregabūtur filij iſrael et filij iuda pariter. Ip̄i enī qͥ ſunt populꝰ vnus dei/ feda nūc diuiſiōe ꝓhnefas diſꝑſi ſunt. velut olim in figura ſub roboam et Iero boam ꝯtigiſſe meminit ſcpͥtura. iij. Reguꝫ xvij. Et eſt tāqͣꝫ material̓ aliqua ratio ⁊ cō fuſa hmōi cōcilij celebrādi. ¶ Inuenimꝰ p̄ terea cām finalē luculēter exp̄ſſam in altera ſentētia. Et ponēt inqͥt ſibimet caput vnū. ¶ Deniqꝫ tangit̉ cauſa diſpoſitiua/ et velut efficiēs celebratōis huiꝰ concilij/ dū dicit̉ in altera ſentētia ꝙ aſcendent de terra. ⁊ qͥd terra myſtice niſi terrenꝰ affectꝰ? Quid igit̉ aſcēdere de terra niſi d̓ terrenis affectibꝰ qͥ bus opp̄ſſi ſunt hactenꝰ ml̓ti ad ſpūales ⁊ diuinas affectōes ſe potēter erigere. et eri gēdo ſalubriter aſcēdere tanqͣꝫ audiret quiſ qꝫ de excelſo clamātē deū/ exurge qͥ dormis Et rurſus. Surgite poſtqͣꝫ ſederitꝭ. ¶ Ha bemus p̄terea cauſam qͦdāmodo formalē. ⁊ ad huiꝰ celebratōem cōcilij viuifice p̄pa rantē. que forma eſt ſemē dei viuū et efficax ſemen ſpūſſctī habens v̓tutē formatiuā et reformatiuā totius vnitatis totius eccleſie corꝑis in vna fide ⁊ ſpe ⁊ caritate ſub vno deo et dn̄o ꝑ omnē iuncturā ẜm deductōꝫ apoſtoli. ad Eph̓. iiij. Quod notat̉ in hͦ v̓ bo ieſrael quod interp̄tatū ſonat idē quod ſemen dei vl̓ ſeminauit deus. Et qͣle ſemen iſtud? Plane illud de quo alibi ꝓpheticus ſermo dicit. Niſi dn̄s exercituū reliqͥſſꝫ no bis ſemen quaſi zodoma fuiſſemꝰ. et qua ſi gomorra ſil̓es eſſemꝰ Eſa. i. Gr̄as tibi de us iſrael quoniā acceſſit nūc dies magnus iſrael magnus.ſ. dies ſemīs dei qd̓ habꝫ in ſe artem et virtutē viuificā. qua myſticum Propoſitio facta coram anglicis corpus eccl̓ie ſe viuificare pōt ⁊ vnire ſalu briter in cuius efficacia ⁊ v̓tute ꝯgregabū tur filij iſrl̓ ⁊ iuda ꝑiter. ¶ Bn̄ hec iacta ſūt fundamenta ſicut ex Cycerone ſumit La ctantius. Hec aūt fundamēta ſunt ꝑfecti bilitas eccl̓ie ꝑ ꝯgregationē/ vt cauſa mate rialis. ordinabilitas eccl̓ie vt ad vnius ca pitis poſitionē vt cauſa finalis. intelligibi litas in epikeyādo ſeu interp̄tādo vt effici ciens. Inſita fecūditas in ſe ꝯuerſando vt formalis diſpoſitiua ¶ Suꝑedificemus fa bricā qͣdrangularē qͣttuor ꝯſiderationū pͥn cipaliū ad erectōeꝫ edificij pn̄tis ꝯgregati onis ampliorē. ¶ Et dicamꝰ ꝓ pͥma ꝯſide ratōe iuxta pͥmā cauſaꝫ in v̓bo notatā. Cōſideratio prima. ¶ Cōgregatio filioꝝ iſrl̓ ⁊ Iuda ꝑiter/ q̄rit̉ ab eccl̓ia quēadmodū materia q̄rit formaꝫ ⁊ īꝑfectū ꝑfectionē. ⁊ mulier viꝝ ſiue ſpon ſa ſpōſum. Tractat diuinus Diony. ⁊ poſt eū Boe. ⁊ Augꝰ. qͥbꝰ exꝑientia ſuffragat̉ ꝙ res q̄libet nō minus diligit aūt appetit cō gregationē ſuijp̄ius qͣꝫ ꝓpriā entitatē nimi rū qꝛ ens ⁊ vnū ꝯuertunt̉. Hīc ē ille dolor illa ꝯcuſſio ille vehemēs horror in corpore ꝟo. dū membratī q̄rit̉ diuidi vel diſpergi Sic nemo dubitauerit qͥn eccl̓a diuiſionē ſuā refugiat ⁊ horreat cū ſit corpus myſti cū ẜm deductionem apl̓i ad Eph̓. iiij. ⁊. i. Choꝝ. xij. ⁊ ad Roma. xij. ⁊ alibi ſepiſſime Eſt etiā terribil̓ vt caſtroꝝ acies ordinata Aciei ꝟo qͥs neſciat ſeꝑationē maximū af ferre detrimentū. Eſt inſuꝑ eccl̓ia ciuitas. de qͣ gl̓ioſa dicta ſunt. Eſt regnum dei. Eſt hierarchia ſubceleſtis. ⁊ ita de multis ſil̓i tudinibꝰ ẜm qͣs ꝯuincit̉ diuiſionē ei atꝫ ſe parationē ſciſmaticā eſſe penitus odioſaꝫ. ¶ Potuerat hoc loco fieri ſermo ꝓlixior de ducēs ꝑfectionē eccl̓iaſtici corꝑis ſtare pͥn cipaliter in vnitate/ tanqͣꝫ in ꝯſūmatōe oīs boni. Fallor itaqꝫ ſi nō optabūdus ꝓph̓a poſtulat hͦ/ imp̄cās pacē ſuꝑ iſrl̓ ſciēs qm̄ poſuit autor eius deus fines ſuos pacem. Uide ſi nō hinc ortū eſt illud xp̄i ad ip̄am hicrl̓m que figurā tenet eccl̓ie. Hierl̓m hie ruſaleꝫ quotiēs volui ꝯgregare filios tuos ſicut gallina ꝯgregat pullos ſuos ⁊ nolui ſti. Ad hoc quippe mortuus eſt ieſus vt fi lios ſuos diſꝑſos in vnū ꝯgregaret tāqͣꝫ la pis angularis faciēs vtraqꝫ vnū. Et ecce heu fera peſſima/ mōſtꝝ horrēdum ingēs/ monſtrū biceps portētū iaꝫ. xxxi. ānos ha bens/ ſciſma peſtifeꝝ pulcerrimā hanc ⁊ ꝑ fectā pacē qͣꝫtū ī ſe fuit lacerauit diſſipauit ⁊ in exilij longinquā regionē truſit. ¶ Sed R veniato vtinā pax iuxta votū Eſaie. Ue niat et requieſcat ī cubicl̓o ſuo qd̓ eſt eccle ſia. quatinuſ expulſo diſcōueniēti ſciſmate forma pacꝭ cōueniēſ inducat̉. Nam qͣlis ē iſta deformitas. qͣlis īꝑfectio videre corpꝰ mille ꝑtibꝰ miſerꝭ modis laceratū diſſipa tū et diſꝑſum. Cuiꝰ laceratōi nulla hactenꝰ ꝓfuerūt efficaciter hūana remedia qͥn po tius ſciſma hoc horrēdū velut inſanabilis cācer egreſcit medēdo vt de trano loquitur Uirgilius. Ip̄m deniqꝫ tāqͣꝫ fabuloſa hy dra redit ex ſucciſiōe ſua fecūdius. Hīc ſcā dala ppl̓oꝝ ſine nūero aduerſus fidē nr̄aꝫ religionē nr̄aꝫ/ mores ſctōs aduerſus ſpe qͦꝫ future btītudinis. ꝯtemptū ſeculi. ſctīta tē īmobilē iuriſiurādi voti ſacr̄oꝝ v̓tutem obedientiā ad deū ⁊ ad omneꝫ diſciplinā: Quare? Quia ſeuiſſima dn̄andi libido mr̄ infauſta ſciſmatis huius peſtiferi ꝯfundit hec oīa/ faſqꝫ nefaſqꝫ velut hiāti voragine mergit ſorbet ⁊ obruit. ¶ Quid porro de pa ganoꝝ infideliūqꝫ fabuler probro ⁊ irriſio ne aduerſus catholicos. Demū tota illa fle bilis hieremie lamētatio ſi ad calamitatem eccl̓ie pn̄tē deflectat̉ neſcio ſi ſatis illā vt di gnū eſt exp̄ſſerit dū ait. Quō ſedet ſola ciui tas plena ppl̓o ⁊c̄. Neqͥt ꝓrſus eqͣri verbis quantū res ip̄a videat̉ indigna. Pro qͣ re formāda celeriter expeditiſſimū ē ꝙ ꝯgre gent̉ filij iſrael et filij iuda pariter Conſideratio ſcd̓a ¶ Pro cauſa ſecūda ¶ Cōgregatio filioruꝫ L iſrael ⁊ iuda ꝑiter q̄renda exeq̄ndaqꝫ eſt vt ponant ſibimet caput vnū Iſte ē finis hec intentio īminentis ſacri cōcilij Piſis cele brādi ad quod voſcū ceteris religioſa ⁊ fi liali ad mr̄em eccl̓iam pietate ꝑgitis ⁊ per ueniatis oro felicit̓. Nō ignoratꝭ ſcio odo ctiſſimi ⁊ ſapiētes viri ꝙ caput eccl̓ie pͥma riū ⁊ pͥncipale ſemꝑ vnū eſt inuariabile ⁊ ꝑ manens ſicut teſtat̉ apoſtolus. Caput in quit eccl̓ie chriſtꝰ. Chriſtus aūt manet ī et̓ nū vt idem ait. ſempiternū habēs ſacerdo tiū et papatū Itaqꝫ ſalutifer chriſte caput noſtrū es/ a quo fluūt in eccl̓ia ſenſus oēs ⁊ motus viuifici ſpūales ac gͣtuiti. ac pro inde nunqͣꝫ eccl̓ia tua eſſe p̄t acephala. ne qꝫ te ſponſo ſuo viduata. Nihilominuſ tu qͦndā aſcēſurꝰ ad pr̄em reliqͥſti ſibi vicariū Euntibus ad cōcilium piſis III ſuꝑ terrā/ tanqͣꝫ caput aliqd̓ ſecūdariū. flu ens et refluens ī ſtabili loco tui ſacerdotij ⁊ papatus eſſentialis indefectibilis et ma nētis vſqꝫ ad ꝯſūmatōeꝫ ſecl̓i/ qn̄ euacual̓ oēm dn̄atōem principatū et ptātem. ⁊ tra dideris regnū deo patri. Nūc aūt ꝓchdo lor viri pr̄es et fr̄es. nūc ſcandalizant̉ ad uerſus hoc caput pͥmariū duo ꝯtendentes dum ſimul illd̓(quod fieri nephas ē) rep̄ſen tare volūt. vel vices gerere. vel in ſuū locuꝫ ſuccedere. Sic in impiā cedimꝰ maledicti onem hanc ꝙ facti ſunt eiꝰ hoſtes eccl̓ie in capite. Oportebat qͥdem ad vnitatē papa lis ſacerdotij vnicū ſacerdotē ⁊ certū vica riū chriſti ſuꝑ terrā aſſumi/ ſuccedētē petro ⁊ nō phariſaica ꝯtentōe dicere ſicut olī cō queſtus ē apl̓s. ego ſum Gregorij. ego ſum benedicti. Sanctius quoqꝫ ⁊ filialiqꝫ ad matrē charitati ꝯuenientius ē relinq̄re pa palē dignitatē et petri ſedeꝫ vni tercio ſub pace poſſidendā ſub quo cōgregati eēt fi lij iſrael et filij iuda vnus populꝰ dei. qͣꝫ fe diſſima ſeditōe partiret̉ obediētia ⁊ ſparge ret̉ grex qͣſi nō eſſet vnū ouile et vnꝰ paſtor ¶ Quaſi rurſus indecēſ eſſet ꝙ ꝯgregarent̉ filij iſrael et filij iuda pariter. Meditabar hec nuꝑ in abſcōdito ſcrutinio cordis mei puſqͣꝫ ꝓferret̉. dū ecce aīalis hō nō ſapiēs que dei ſunt ſed ea q̄ de terra ſunt loq̄ns. nu meratus qͥppe ē inter filios agar. de qͥbꝰ di cit ſcriptura ꝙ exqͥſierūt ſapientiā q̄ de ter ra eſt. cōiungit̉ qͥppe ip̄i ſapiētie terrene ani mali et diabolice nō ei q̄ deſurſum ē. ꝓpt̓ea obſcuratū habꝫ intellectū. ip̄e inqͣꝫ anīalis hō vt impatiēs hebes et p̄ceps. et q̄ pacto inquit opus ē ꝯgregatōe filioꝝ iſrl̓ ⁊ iuda quaſi res iūcta ſit ſuꝑ iure p̄ciū. quaſi p̄t̓ea liceat vl̓ expediat nūc conciliū generale no uū celebrari. Non itaqꝫ licꝫ cū nō poſſit cō ciliū generale ſine papa celebrari. et niſi pri mitus an̄ oīa ſpoliatꝰ ab obediētia ſua re ſtituat̉ eidē. Quō p̄terea decēs eſſꝫ ea que certa ſunt ⁊ tā ꝑ lōgiſſimos tꝑis tractus in ꝯſuetudinē verſa rurſus in diſcuſſionē tan qͣꝫ dubia reuocari. Et ꝙ vera et iuſta pars exponat ſe diſcrimī ꝯdemnatōis. Nā euē tus iudiciorū varij ſunt qͥ fallunt̉ et fallūt. Deniqꝫ qͥd expedit ꝯtra niti volūtati diui ne ſueqꝫ ꝓuidētie/ que iuſto iudicio ꝑmit tit hereſes fieri. et dicit eſſe neceſſe vt veni ant ſcādala. Qui etiaꝫ ait. Nolite arbitrari ꝙ venerim pacē mittere in terrā ſꝫ gladiuꝫ. Qui demū olim ꝓhibuit fieri cōgregatiōꝫ filiorū iſrael et iuda parit̓/ aſſerēs diuiſiōꝫ ab eo factā eſſe. ¶ Multa maioraqꝫ ꝑabat aīalis hō delatrare aduerſus celebratōꝫ cō cilij aſſerēſ ꝙ nec licebat nec decebat nec ex pediebat illd̓ fieri. dū exhorrui fateor. nihi minus aio ad euꝫ. Obmuteſce īportune et ſtulte. aut expecta donec ꝯſiderationū cep tarū numerꝰ īpleat̉. Audies forte ea q̄ con tradictōibus tuis īponere poſſint ſilentiū. ¶ Extorſi velut ab inuito dilationē vt ter cia ⁊ qͣrta ꝯſideratōes liberiori ẜmōe com plerent Cōſideratio tercia. ¶ Congregatio filioꝝ iſrael ⁊ iuda parit̓ ha N bet fieri tāqͣꝫ a cauſa diſpoſitiua q̄ remouet ꝓhibens dū ip̄i aſcendūt de terra. hͦ eſt ẜm moralē intellectū dū de terrenis affectibuſ aſcendūt ad celeſtes. ⁊ fiūt de anīalibꝰ ſpiri tuales. dumqꝫ lr̄a dimiſſa q̄ occidit/ ip̄i ſpi ritū qͥ viuificat amplectūt̉. hoc tn̄ obẜua to ne qͥd nimis. ne dū nimis obẜuari que rit̉ ſpūs obruat̉ ſimul caro cū ſpū ¶ Und̓ queſo tādiu viri pr̄es tardata eſt fieri ꝯgre gatio cōcilij general̓ et ſacri. niſi ꝙ tādiu n̄ fuerūt auditi ſpūales viri. qͣles ſi apl̓o cre ditur dijudicāt de omnibꝰ. Ecce qͥd p̄clara vniuerſitas oxoniēẜ. vnde ſibi meruit ꝯgͣ tulari/ pridē ad hͦ conciliū petendū det̓mi nauit ſe ⁊ miſit in franciā ſcio qͥ p̄ſens int̓ fui dū ꝓponeret̉ hec cōcluſio ꝯpendij ſub hͦ themate Ioel̓. i. Uocate cetū coaduna te ſenes. Sed pͥdem antea pariſien̄. vniuer ſitas ab exordio naſcētis diuiſiōis delibe rauit ſolēniter et ꝯcordi ſentētia ꝯcluſioneꝫ hāc petendā ⁊ ꝓſequendā eſſe. quā ex parte ſui ꝓpoſuit reuerēdus pater ac p̄ceptor me us p̄cipuus dn̄s nunc cameracen̄. coram ludouico duce andegauen̄. tūc regēti ī frā cia. Circa qd̓ tꝑs ſcpͥſit ꝓ eadē ꝯcluſiōe cla riſſime mēorie mgr̄ Henricꝰ de haſſia mgr̄ in theologia pariſien̄. et vicecācellariꝰ ſub mgr̄o Iohāne de calore tūc cācellario pa riſien̄. Scripſit inſuꝑ dn̄s p̄poſitus woor macen̄. magnus et deuotus ⁊ licētiatꝰ ī ar tibꝰ pariſien̄. Scripſerūt qͦꝫ alij ſicut ex eo rum tractatibꝰ adhuc ꝯſtat. Ampliꝰ vero ſcripſit poſt ml̓tos annos vniuerſitas pa riſien̄. epl̓am grādem ꝯtinentē tres vias/ ī ter qͣs ꝯciliū generale numeratū eſt. ¶ Ecce qͦt viri ſpūales ⁊ eruditi/ nō innitētes ſoli lr̄e/ aſcēdentes de terrenis affectibꝰ et in li berū atqꝫ purū ether lucidiſſime veritatis/ Propoſitio facta coram anglicis deſideriorūqꝫ ſplendidoꝝ ſeſe attollētes qͣ ſiuerūt olim multo ſtudio ꝯcorditer ꝙ con gregarent̉ filij iſrael ⁊ filij iuda pariter. Et hec eſt nō parua ꝯgratulatōnis materia ꝙ in vnā ꝯuentū eſt ſententiā ꝑ duas vniuer ſitates toto orbe celeberrimas ⁊ ip̄is nōne fides dari debet. cū illic ſint viri ſpūales ⁊ ſapiētes ẜm qͣlia iudicia mediū v̓tutis ac ciꝑe iubet ph̓s. Illic p̄terea ſunt idonei cō ditores legū doctrinalit̓ ⁊ inſtructiue/ qͥbꝰ ſil̓is interptatio ꝑ epikeyā debita eſt. Illic ſunt qͥ mētiri neſciūt/ de qͥbꝰ nouerūt ⁊ mē tientes redarguere pn̄t. dū a ꝟo falſum a li cito illicitū ſciūt ſecernere. Cū ergo ꝯueni unt ꝯgregatio ml̓tiplex ſapientū in celebra tionē huius ꝯcilij generalis tāqͣꝫ in rē expe dientē vt in pͥma cauſa dicebat̉. In rē p̄t̓ea decentē ſicut viſum eſt in ſcd̓a. Nā qͥd decē ſe licitam atqꝫ legitimam quod in quarta ⁊ vltima ꝯſideratōne videbimus q̄ talis eſt. Conſideratio qͣrta. O ¶ Congregatio filioꝝ iſrl̓ et iuda parit̓ ſu mit ſuā efficaciā et virtutē a diuīo ſemine qd̓ ꝑ eccl̓iaſticū corpus tanqͣꝫ ſanguis vi uificus diffuſum ē/ ⁊ radicaliter ſeu inſeꝑa biliter inſertū. Ponamus ꝓ ſolido funda mēto pn̄tis ꝯſideratōis ⁊ alioꝝ tā dictorū qͣꝫ dicēdoꝝ/ textū apl̓i ad Ephe. iiij. Solli citi ſeruate vnitatē ſpūs in vinculo pacis vnū corpus ⁊ vnus ſpūs. ſicut vocati eſtis in vna ſpe vocatōis vr̄e. vnus dn̄s/ vna fi des/ vnū baptiſma/ vnus deus ⁊ pr̄ oīum qui ſuꝑ oēs ⁊ ſuꝑ omīa ⁊ in oībꝰ. Sequit̉ Et ip̄e dedit qͦſdā qͥdē apl̓os qͦſdā aūt ꝓ phetas. alios ꝟo euāgeliſtas. alios aūt pa ſtores ⁊ doctores ad ꝯſūmatiōeꝫ ſctōꝝ/ in opus mīſterij in edificatōeꝫ corꝑis xp̄i do nec occurramus oēs in vnitatē fidei ⁊ agni tionis filij dei in viꝝ ꝑfectū in mēſura eta tis plenitudīs xp̄i. Sequit̉. Ueritatē aūt faciētes ī charitate creſcamus in illo ꝑ oīa qui ē caput xp̄s/ ex qͦ totū corpus ꝯpactuꝫ ⁊ ꝯnexū ꝑ omnē iuncturā ſubminiſtratōis ẜm oꝑatōeꝫ in menſurā vniuſcuiuſqꝫ mem bri augmētū corꝑis facit in edificatōꝫ ſui in charitate. ¶ Eliciamus ex his pauciſſi mis ſꝫ ſentētioſiſſimis apl̓i v̓bis aliqͣs ve ritates. ¶ Prima. ¶ Congregatio eccl̓iaſti ca ad vnū caput xp̄m fac̄ ⁊ ꝯglutinat̉ ꝑ vī culū amoroſum ſpūſſctī mediātibꝰ qͣlitatiuis diſpoſitiōibꝰ reddētibꝰ in corꝑe myſti co cōplexionalē armoniā viuifica ⁊ decen tē. Hec aūt dona ſunt v̓tutes theologice fi des ſpes ⁊ charitas. ſūt etiā ſacr̄a eccl̓iaſti ca. ſūt diuerſe diuiſiōes gr̄aꝝ ꝓut vnicuiqꝫ ꝯceſſū eſt. hͦ ē ſemē in qͦ ꝯueniūt ābe obediē tie/ qͣle non abſtuliſſet ſciſma peſtifeꝝ/ ſi de pace reformāda nihil actū eſſet/ ꝓut alias ſcpͥſit ip̄is romāis Pariſien̄. vniuerſitas. ¶ Scd̓a. ¶ Cōgregatio eccl̓aſtica ad vnū P caput xp̄m copioſior ē atꝫ fecūdior qͣꝫ fuit ꝯgregatio ſynagoge. Nō em̄ habuit ſyna goga talē in ſacris ⁊ alijs ml̓tis cōmutatio nē adiūctōis ſic̄ eccl̓ia. nā extra eā ſtabat ſa lus quēadmodū ſaluatus iob on̄dit ¶ Ter cia. ¶ Cōgregatio eccl̓aſtica ad vnū caput ſecūdariū ml̓tiplicior ē ⁊ maior qͣꝫ ſit ꝯgr gatio ciuil̓ ſub vno rectore vel imꝑatore vl̓ rege. Cōnexio qͥppe tal̓ politice ciuilitatis fit ꝑ leges ⁊ dona nature pͥncipalit̓ ⁊ in ill̓ ꝯſtituit ſuā vnitateꝫ. Eccl̓ia ꝟo vt policia et ordīata/ hꝫ hāc vnitatē. et vltra hāc hꝫ alterā ſuꝑna turalē ⁊ diuinā q̄ dicta eſt. Et ita ſequit̉ cōſeq̄nter ꝙ eccl̓iaſtica pluribuſ legibꝰ regit̉ qͣꝫ altera policia. ¶ Quarta. Cōgregatio eccl̓iaſtica nō habet vl̓ habu it ex ſe ptātem ordinādi et ꝯſumēdi ꝑ gra dus varios atqꝫ hierarchicos dignitatuꝫ et admīſtrationū quales in ip̄a reꝑimus a ſūmo p̄ſulatu vſqꝫ ad infimū admīſtratō nis gradū qͥcūqꝫ ſit ille. Patet qꝛ ſuꝑnatu ralis eſt hec inſtitutio ꝯſurgens ex ſolo be neplacito liberaliſſimi ꝯditorꝭ. Nec vt opi nor voluiſſet vnqͣꝫ oppoſitū ſētire p̄fatus magiſter Henricꝰ de haſſia dū ponit ꝙ ec cleſia poſſet ſibi inſtituere ſummū pontifi cē ſi nō fuiſſet īmediate cōſtitutꝰ a chriſto. Addit enī ꝙ hͦ potuiſſet eccl̓ia a ſpūſancto edocta et autorizata qd̓ eſt ꝓbabilit̓ ſentien dū. ¶ Quinta ¶ Cōgregatio corꝑis myſti ci ad vnū caput xp̄m ſꝑ habebit ꝑ omnem iūcturā gͣdus dignitatū et officiorū ⁊ ad miniſtrationū. de qͥbus dictū ē. patꝫ ex illo verbo donec occurramꝰ oēſ ⁊c̄. Propterea dicit̉ eccl̓ia deſponſata xp̄o ī ſempiternum Ozee.i. Dicit̉ p̄terea hr̄e ſemꝑ in ſe ſemē ad ſui ꝓpagatōem et cōẜuatōem vſqꝫ ad ꝯſū matōem ſecl̓i. ¶ Sexta CCōgregatio eccle ſiaſtica ad vnū caput chriſtū lege ſtāte non remanebit in ſola ml̓iere. īmo nec in ſol̓ lai cis. ſed erunt vſqꝫ ad cōſūmationeꝫ ſeculi ep̄i et ſacerdotes aliqͥ fideles. ¶ Septima O Congregatio eccl̓iaſtica dici p̄t hr̄e dupli Euntibus ad cōcilium piſis VIII ces ꝑtes integrātes eā. q̄dam ſunt fluentes q̄dam ꝑmanētes/ ⁊ vt ita loqͣmur eſſentia les. Prime ſunt ip̄e ꝑſone mortales ꝯſtitu te ī gͣduū varietate. Alie ſunt ip̄imet gͣdus dignitatū et admīſtrationū. Exemplū ī pa pa et papatu. in ep̄o et ep̄atu. et ſil̓ibꝰ. papa fluit/ papatꝰ ſtabil̓ ē. Octaua ¶ Congre gatio eccl̓iaſtica ꝯſtituit̉ ī ſuis ꝑtibꝰ fluen tibꝰ ⁊ qͦdāmo mat̓ialibꝰ mīſterio hoīm ẜm legē pͥmitus inditā et inſitā ip̄i corꝑi eccl̓ia ſtico/ et ꝓut ip̄m habꝫ in ſe ſemē viuū ⁊ ef ficax ſeip̄m multiplicādi atqꝫ ꝯẜuādi ī ſuc ceſſiōe ſpecificatā ad ꝑtes fluētes ⁊ in ſuc ceſſiōe eadē mat̓iali qͣꝫ ad eēntiales. Patet ꝟitas ex illo v̓bo apl̓i. Nemo ſibi aſſumat honorē ⁊c̄. Et de p̄dicatoribꝰ dicit. Quō p̄ dicabūt niſi mittāt̉ ⁊c̄. Et hec ꝟitas ſimili ter poſſꝫ inflecti ad depoſitōes et degrada tōes et reſecatōes ꝑtiū ſcandalizātium. ſed ꝓ nūc omittat̉. ¶ Nona. ¶ Cōgregatio ec cleſiaſtica habꝫ claues ordīs et iuriſdictōi alio et alio mō in ſe et in ſuis ꝑtibꝰ fluētibꝰ Ut exempli gr̄a. claues date ſunt petro au ctoritatiue et exercitatiue. ſꝫ toti eccl̓ie vni uerſalit̓ et ſuſceptiue. Uel date ſūt eccl̓ie vt in actu pͥmo. et petro vt ī actu ſcd̓o. ¶ Deci ma. ¶ Cōgregatio eccl̓iaſtica ſic inſtituta eſt vt caſtroꝝ acies ordīata. vl̓ vt corpꝰ in tegerrime ꝑfectū. ſic ꝙ nō eſt in ptāte pape vel alterius cuiuſcūqꝫ deordinatōꝫ vl̓ mul titudinē in ſuis ꝑtibꝰ eſſentialit̓ inducere. Unde nec papa poſſet inducere ꝙ nulli eſ ſent ep̄i nec curati nec cardīales ꝓ quanto ſunt ſucceſſores apl̓oꝝ in eccl̓ia ſancta dei. Sunt enī gͣdus oēs ſeminati a xp̄o ī eccle ſia pͥmitiua qͣꝫqͣꝫ paruula. in qͣ nōdū erant ſic explicati gͣdus eccl̓iaſtice hierarchie vt nūc inſpicimꝰ. quemadmodū ſpica totos nūeros ſuos habꝫ in gͣno. et nux arbor in nuce v̓tualiter continet̉. Has vocāt ph̓i ī choatōes formaꝝ ī mat̓ia. ¶ Undecima Congregatio eccl̓iaſtica licꝫ nō poſſit īſti tuere papatū vl̓ deſtituere. nihilominꝰ pōt ꝑ ſe vel ꝑ ꝯciliū eā rep̄ſentās ſtatuere aliuꝫ modū eligēdi papā qͣꝫ mō fit vt al̓s viſuꝫ eſt. Poteſt īſuꝑ remouere papā etiā rite ele ctū ⁊ aliū ꝯſtituere ſi ita ſibi viſū fuerit ex pedire ad edificatōem eccl̓ie. vt in caſu gra uis ſcandali vel in dubio alit̓ intermīabili qͣꝫ ꝑ ceſſionē vl̓ deiectōem pape aut alio ta li caſu. Ip̄e enim paſtor inſtituit̉ ꝓvtilitate gregis. et dum p̄ſidētia ſua cedit in gͣue de trimentū mercēnariꝰ reputandꝰ eſt. īmo la tro. īmo lupus rapax. ſi q̄rit in preſidentia tā dānoſa remanere. Et h̓ fundat̉ poſſibili tas practicādi viā ceſſiōis ſaltem qͦ ad effe ctū ſuum ꝯͣdicentibꝰ ꝯtendentibꝰ ⁊ inuitis Hic fundat̉ p̄terea quō in caſu veritatꝭ iſti us. cōgregatio vrgēs papā ad ceſſionē de ijciens eū ſi ꝑtinaci libidine dominādi mo tus renuat. nō eſt iudicāda ꝙ eū ꝑſeqͣt̉. ſed ei potiꝰ et deo et eccl̓ie toti multiplicit̓ obſe qͣtur. ¶ Duodecima ¶ Cōgregatio eccl̓ie li R cite et meritorie p̄t in caſu fieri ſine papa vl̓ autoritate ſua. Itaqꝫ cū poſſit duplicit̓ fi eri ꝯgregatio. vno mō ꝯcordatiue vl̓ aſſen tiue ſeu caritatiue. alio mō autoritatiue Cō ſtat de pͥmo ꝯgregādi mō ꝙ ſine papa poſ ſibil̓ ē. īmo fuit ſepiſſime p̄cticatꝰ tā apud apl̓os qͣꝫ apud imꝑatores ſctōs et catholi cos/ qͥ ſepe ꝯuener̄t in vnū pͥuſqͣꝫ eēt euo cati vel autorizati a papa. Patet de qͣttuor pͥmis cōcilijs memoratis ī actibꝰ apl̓oruꝫ De pͥmo nōdū erat adhuc petrꝰ factꝰ papa qͥn ſil̓ erāt ꝯgregati ad examinatōꝫ teſtimo niorū de reſurrectōe. Un̄ et q̄libet ꝯgrega tio libera nō ſubiecta tyrānidi habet hanc facultatē ſeip̄am ꝯgregādi. Patet in ꝯfrat̉ nitatibꝰ ⁊ alijs multꝭ ꝯuētōibꝰ caritatiuis. Scd̓s modꝰ ꝯuocatōis hꝫ maiorē q̄ſtiōꝫ nihilominus oꝑtet eū ꝯcedere poſſibileꝫ. Alioqͥn ꝑiclitaret̉ reſpublica eccl̓ie. ſi neceſ ſe eſſet autoritatē pape priꝰ interuenire. Ex empli gr̄a. Immineat caſus ꝑiclitatōis ec cleſie/ ſit in tꝑalibꝰ/ ſit in ſpūalibꝰ. et ꝙ tunc nullꝰ eſſet papa nec poſſet pͥus īſtitui qͣꝫ eſ ſet ꝓuidendū eccl̓ie ꝑ aſſenſum cōem ¶ Itē in caſu qͦ papa ꝑdidiſſet vſum rōis ꝑpetue ¶ Itē in caſu qͦ papa depͣuatus eſſet in ītel lectu ꝑ hereſim. et ī effectu ꝑ enormes et ſcā daloſos mores ꝙ ad deſtructōem eccl̓ie pa tenter laboraret. ¶ Itē ī caſu qͦ reqͥſitus ſuf ficienter ⁊ monitꝰ dare nollet autoritatē cō cilio vt forte eſt in p̄ſenti caſu. qꝛ ſignū ē ꝙ nō vult audire eccl̓iam ſi nō vult eā ꝯgre gare. ¶ Itē vbi ꝓbabiliter dubitat̉ ꝙ fideleſ nunqͣꝫ ei p̄ſtabūt obedientiā qͣlēcūqꝫ. aut n̄ ſatis vtiliter atqꝫ ꝯcorditer. ¶ In talibꝰ ⁊ ſi milibꝰ caſibꝰ ꝯgregatō eccl̓iaſtica ſumit au toritatē ⁊ v̓tutē ſeip̄aꝫ vniēdi ex diuīo ſemi ne ꝑ vniuerſū corpꝰ ſuū diffuſo vt dictum eſt. Et ad hͦ eſt textꝰ legꝭ Deut̓. xvij. ⁊ notat chriſtꝰ Mat. xviij. reſoluens tandē oīa ad eccl̓ie iudiciū. Si inqͥt eccl̓iam n̄ audierit ¶ Obmuteſcat igit̉ anīalis ſiue lr̄alis ⁊ car nalis hō. et ſpūali magis credat deducenti S Trilogus ⁊ ꝓbāti ꝑ pͥora ꝙ expedit quo ad pͥmā ꝯſi deratōeꝫ ⁊ decet qͦ ad ſcd̓aꝫ. ⁊ lꝫ qͦ ad hāc qͣr tam ꝙ ꝯgregent̉ filij iſrl̓ ⁊ iuda ꝑit̓. Ad qͥd nimiꝝ vt ponāt ſibimet caput vnū non ad diſceptādū ⁊ diſcutiēdū ⁊ arguēdū ⁊ litigā dū ſic̄ fantaſiari videbat̉ aīalis hō. hͦ em̄ for taſſis inducere poſſet īdecētiā ⁊ multā tur batōis materiā. ¶ Ceteꝝ qͦ ad allegatiōeꝫ q̄ fiebat ab aīali homīe ꝙ neceſſe ⁊ expediēs erat eſſe ſciſma. ſic̄ olī dn̄s voluit diſſenſio nē eſſe int̓ filios iſrl̓ ⁊ filios iuda. ¶ Solu tio facilis ē qm̄ nō ſūt faciēda ꝑ hoīes ma la vt eueniāt bona. Neqꝫ em̄ ſciēt ex malis bona elicere ſicut dn̄s ex nr̄is pctīs ⁊ ſcan dalis potēter elicit bona. tāqͣꝫ attingēs a fi ne pctōrū vſqꝫ ad finē ꝯp̄hēſoꝝ fortit̉. ⁊ diſ ponenſ oīa ſuauit̉ faciēti. vt oīa cooꝑentur in bonū his qͥ ẜm ꝓpoſitū vocati ſunt ſctī Deniqꝫ nō p̄t lege ſtate policia ſic eccl̓iaſti ca q̄ eſt monarchica in aliā trāſformari ſic̄ in alia policia. ¶ Tandē multis p̄termiſſis neqꝫ enī locꝰ neqꝫ tꝑus nō ſtilꝰ neqꝫ īgeniū nō memoria patiūt̉ oīa dicere q̄ dicēda eſ ſent. fiat ad opuſcula ⁊ tractatꝰ ſuꝑ his con fectos recurſus liberior. ¶ Concludamꝰ er go ex qͣttuor cauſis ꝑ totidē ꝯſideratōes ta ctis potiꝰ qͣꝫ deductꝭ ꝙ expedit decet ⁊ licꝫ/ ꝙ ꝯgregent̉ filij iſrael et iuda parit̓. Congͣ tulat̉ amatrix bonoꝝ oīm ꝑiſien̄. vniuerſi tas/ mr̄ mea/ vt dicere cepimꝰ/ ꝯgͣtulat̉ vr̄e deuotōi. vr̄o zelo feruēti. vr̄e religioſiſſime ad mr̄em eccl̓iam pietati/ vr̄e tandē lauda biliſſime legatōi o reuerēdiſſimi ⁊ ſpectabi les viri pr̄es et fr̄es/ det auxiliū deus in ꝓ greſſu egreſſū feliciſſimū et votiuū Deniqꝫ offert ſeip̄am totā ⁊ in mēbris ſingul̓ eadē vniuerſitas ad oīa ꝯmuni ꝯſenſu et delibe ratōe auiſanda/ tractāda ꝯmūicāda ꝯclu denda ꝓſeq̄nda cū omni hūilitate ⁊ fauo re/ nihil q̄rēdo qd̓ ſuū eē videat̉ ſed qd̓ om niū. vt habeat̉ vnū et certū caput ſecunda riū in eccl̓ia ſcā dei. poſtpoſitꝭ ꝯtētōibꝰ om nibꝰ ⁊ diſcuſſionibꝰ odioſis/ q̄ ad hāc rem nō ſatis attinēt ſed magis ad diuiſiōꝫ/ ⁊ pͣ cticando viā ꝯpendioſiſſimā ⁊ ſctīſſimam ceſſiōis amborū ꝯtendentiū vt iurauerūt ſolēniter et vouerūt ¶ Ncqꝫ p̄terea ſit ꝯtētio qͥs in hͦ negocio ꝓſeq̄ndo videat̉ eē maior vel potior vl̓ doctior. Scit eadē vniuerſi tas ꝙ ſtabimꝰ oēs an̄ tribunal dei. illic vi debit̉ quo qͥſqꝫ aīo qͦ zelo/ qͣ intentōe pacē verā ſue ſpōſe q̄ſierit. Sit igit̉ hec gl̓ia no ſtra teſtimonium conſcīe nr̄c. ſit gloria deo. Nam denunciās angelꝰ pacē hoībꝰ/ p̄mi ſit. Gl̓ia in excelſis deo. ¶ Deniqꝫ ſi filij iſrl̓ ꝓut ſcpͥtura loqͥt̉ ibāt aīo pacifico ad p̄liū. qͣli aīo et qͣꝫ pacifico eūdū erit ad hͦ pacꝭ cō ciliū/ ſine emulatōe/ ſine ꝯtentōe ſicut decet ꝯgregatōeꝫ ſctōrū/ ſine iraſcēdo ī via/ quē admodū monuit Ioſeph frēs. ¶ Preterea nullꝰ det̉ locꝰ diabolo qͥ in ſeditōnibꝰ habi tat. Fiat ī pace locꝰ deo qͥ dirigat pedeſ no ſtros ī viā pacis ⁊ doceat viā prudētie ip̄e qͥ eſt via ꝟitas et vita ⁊ deꝰ bn̄dictus in ſe la Amen. ¶ Trilogus in mate ria ſciſmatis eiuſdem cancellarij Epe nūero ſublimē rōnis ſpe culā(nec mentior) ſolꝰ aſcēdic tinus ſuꝑ oēs vicioſaꝝ paſſio nū nebulas poſitꝰ eo qͦꝫ om̄ia ſuꝑgreſſus qͣntuꝫ fas habui q̄ aſpectui vero obſtare crederent̉/ ego liberio res mentꝭ ocl̓os hac illacqꝫ ꝟſare ſuꝑ hoc mare magnū ⁊ ſpacioſum hūane fluxibili tatꝭ p̄ẜtim ad videnda q̄ ꝓ ſedatōe ꝓcellaꝝ ſuaꝝ ⁊ elationū ꝯͣ nauē eccl̓ie hactenꝰ agita tur. Honeſto memorās ꝯſpicio naucleros eccl̓iaſtice nauis huiꝰ/ ſtrictis qͣſi gladijs ꝟ boꝝ acutorū decertare mutuo. faces inſuꝑ ardētes ꝯtūeliaꝝ ⁊ exprobrationū ſcriptis inſertaꝝ iactare. Oēs ſe viciſſim īpetere ita demū ꝯfligere. ita collidi. ꝙ omiſſis hoſti bus exterꝭ ⁊ ſpretꝭ ſalutaribꝰ ſtudijs id vnū ſatagere credi pn̄t/ vt qͥlibet quēlibet extra naue eccl̓ie deijciat ⁊ deturbet Seorſū voſ acclamāt iſti horrifico boatū. ſeorſū vos ī malā horā vr̄aꝫ. ꝓcul abſcedite qm̄ ſciſma tici eſtꝭ. viperaꝝ genimīa eſtꝭ. Infelix cucu li ꝓles eſtꝭ. vos deniqꝫ oī mulctatōe ⁊ ana themate debito paricidis et patrie ꝓditori bus digni eſtꝭ. Alioꝝ ex aduerſo ⁊ ſi mitior ſit res tn̄ acerba ē. īmo vos inqͥunt diſcedi te a nobis vt ſciſmatꝭ nutritores ⁊ fautoreſ vt crimīs ꝑticipes cū ſciſmatico cū ꝑiuro cū heretico cū eccl̓ie ſubuerſore certiſſimo. ¶ Inter has belligerātiū voces/ inter litte ras maledicas hincinde volitātes timor ⁊ tremor venerūt ſuꝑ me ⁊ ꝯtexerūt me tene bre. mala ſūt ⁊ valde mala q̄ video. ſꝫ neſci ens interim qͦrſum res euadat deteriora p̄ ſagio ve veſi hereſes caput extulerint. Iaꝫ tn̄ q̄ſtiones fidei iactant̉ int̓ cos. ml̓ta qͦqꝫ ꝓ ſolidis veris hactenꝰ habita ꝓponūt̉ vt dubia. et qͥs nouit ſi corruptꝰ paſſiōe pn̄ti In materia ſciſmatis VIII animꝰ errabit(vt ſolet) a vero ſeu det̓minā do q̄ falſa ſūt. aut q̄ nō expediūt ſeu repudi ando ea q̄ ab alijs ꝟe determīata cognoſcē tur. Ceteꝝ a nōnullis pugnat̉ velut ī tene bris/ ita amicos nō ſecernūt ab hoſtibuſ. ita qͥd feriēdū qͥd ve īpugnādū ſit n̄ vidēt ocl̓os petere habēt ⁊ feriūt tales palpātes velut ceci. ⁊ ambulātes ī circūitū. Exēplo qͦꝫ eoꝝ qͥ domū loth circūuallabāt ip̄i tan qͣꝫ acriſia ꝑcuſſi. viā neqꝫ egrediēdi neqꝫ in grediēdi inueniūt. Ip̄i rurſus machinas magnas gͣuiſſimaꝝ infamiaꝝ ꝯgerūt ex iu riū allegatōe generali. Sed infirmo vl̓ de ficiēte ꝟitatis fundamēto ī eis qͥ facti ſunt nutabūde reddunt̉ he machine. īmo corru unt ⁊ in eis edificātes ⁊ egeſte eoſdē ꝓpria mole ſternūt. talis ē de gigātibꝰ poetica fa bula hodie p̄terea velut olim in ip̄a babilo nice turris edificatōe fit ī eccl̓ia ꝯfuſio lin guaꝝ. vt ſe nō intelligāt hi qͥ vel edificāt vl̓ edificare ſe dicūt turrī eiꝰ. ¶ Quid acturus ſum miſer hec aſpiciēs? qͥd moliar hec ad uertēs/ obſiſtere neqꝫ fas neqꝫ vires habeo nō moueri īpoſſibile. ¶ Sic lugebā meſtꝰ. ſic anguſtiabar anxiꝰ. ve ⁊ ve crebris plan goribꝰ ingemināſ dū ex ſecreto mētis tricli nio due comites germāe cū fr̄e vterino aſti tiſſe mihi viſe ſunt. familiarit̓ ſatiſ note. nō men fratris zelꝰ cuiꝰ habitatio ī camerula iraſcibll̓. nomē vniꝰ ſororis beniuolentia. cuiꝰ locꝰ ē ī ꝯcupiſcibili. Alt̓a vocat̉ diſcre tio reſidēs ī rōnali. he ſibi mutuo dateⁿʳ erāt in adiutoriū tāqͣꝫ vno germanitatis nexu circūplectētes ſe cū fratre. qm̄ zelꝰ abſqꝫ be niuolētia nimiū rigidꝰ ē. gͣuis et auſterus. Beniuolētia abſqꝫ zelo mollis ⁊ languida. zelus demū ⁊ beniuolētia ſunt abſqꝫ diſcre tione ad ſeductōeꝫ errorēqꝫ valde ꝓne Por ro abſqꝫ eis diſcretio qͥd poſſit/ qͥd ꝓdeſtꝫ Hectrina ſocietas die noctūqꝫ pluries al tercata eſt intra ſecreta domus mee cubicu la. meū qͦꝫ freq̄nt̓ rupit ſilentiū. zelꝰ p̄cipue cuiꝰ aliqn̄ vehemēs adeo īprobuſqꝫ fit im petus vt nūc v̓bis nūc ſcriptis erūpere ge ſtiret extrīſecus nō hͦ non illd̓ diſcrimē ad uertens neutri ꝑti ſatis parcēs. dūmō pax pax fiat acclamaret. At ꝟo beniuolētie tra ctus qͣſi ꝯtrariꝰ/ et ſi ſuauior nō ml̓tominꝰ validus erat ad ignoſcēdū oībꝰ et de eis fa uorabili īterp̄tatōe iudicādū. Quibꝰ ſic de certantibꝰ diſcretō ſe mediatricē moderatri cēqꝫ p̄bebat. Operoſū magꝭ ꝟo īpoſſibile mihi eſſet hͦ certamen deſcribere. nihilomi nꝰ aliqͣ ſtilo mādare curaui/ tū ad obliuia vite ſollicite etenī dulce loqͥ miſeris vetereſ qꝫ euoluere q̄ſtus. tū p̄terea ad exercitiū qͣle cūqꝫ ocioſi ſtudij hͦ mihiſi dabit̉ ſatis erit. ⁊ ſi nemini ex alijs ſim allaturus qͥppiam cōmodi. attamē ſi qͦs iuuat adeſſe niſi pau liſper ſecedāt a me. ⁊ zelū beniuolentiāqꝫ et diſcretionē nō me loqͥ putent/ zelū in pͥmis ¶ Zelus ¶ Quid ſuꝑeſt ꝯſilij o ſorores. qͦ uſqꝫ nō pudebit inertie. vſqꝫ qͦ tādeꝫ mens placida ꝯtenta qͥete eſt. Quale quantūqꝫ ſit concordie bonum qua parue res creſcunt ſicut diſcordia maxime dilabunt̉? dū etiam atqꝫ etiā recogito/ qͥbus nō anxietatius vr geor/ quibꝰ nō mordeor doloribꝰ/ qn̄ ꝑ qͣt tuor luſtra et ampliꝰ ꝓpriam ego matrem intueor. Et o qualē matrē chriſte illā tuaꝫ ſponſam vnicā eccl̓iam intueor(dico) non in vna ſui ꝑte nō vno letali vulnere ſaucia tam/ qͥn inſuꝑ eamip̄am nō barbarica tm̄ debachatōe ledi ꝯſpicio/ ſed ꝑ ſuos intror ſum in viſceribꝰ ſuis eo acerbius quo deli catior locꝰ eſt video(heu) his oculis/ ꝑ ſci ſmaticam beluā infinitoꝝ capitū/ illā piaꝫ mr̄em deijci lacerari/ et ꝑ omnes artꝰ tru culēta rabie ac plꝰ qͣꝫ beluina feritate diſcer pi/ ferre nequeo credite ⁊ ſi ferreꝰ eſſꝫ animꝰ. ſi naturales affectus etiā in beſtijs. ſi paſſi ones vicioſe in reprobis tanta audent qͣn ta recenſere ſtupor ſit nō minas nō ictus/ nō v̓bera nō fuſtes nō igneſ nō ip̄a demū mortis īmania imminētis horrēda diſcri mina pauēt. dū ſequant̉ qua ſua voluptas quēqꝫ trahit. vel ſua paſſio rapit. horū exē platū in aīalibꝰ reſpectu fetuū. tū in homi nibus philocaptis in auaris in vaneglo rioſis in iracūdis et ceteris hmōi quotidi ana cernunt̉. Si hoc(inqͣꝫ) ita in furore vel vicio? quid audere dꝫ pietatis? quid poſſe virtutis affectio? quā tanto vehementiorē ad bonū eſſe ꝯuenit/ qͣꝫto diuiniorē ⁊ ex cō ſequēti fortiore illā eē ꝯſtat. ꝓpterea nēo di nūerauerit qͥn verus mr̄is eccl̓ie zelator ne qꝫ incedat quam ſibi mōſtrauerit vel ratio vel ꝯſcīa vl̓ auctoritas vel īſpiratio vel tā dē ip̄a neceſſitas ad liberatōeꝫ ſue mr̄is ab hac mortifera peſte ⁊ a voracibꝰ beſtie huiꝰ ſciſmatice faucibꝰ. ꝙ ſi ꝓdeſſe ſorſ acerba ve tuerit. tū pulcherrimū erit ꝓ mr̄e ꝓ pace/ ꝓ libertate tali occumbere morti ſed neqꝫ hoc magnū nobis qͥbꝰ ꝓ p̄mio ſpes fida regnā di ꝓmittit̉ qn̄ gētes q̄ ſpeꝫ nō hn̄t ſponta nee neci ſeſe deuouiſſe/ celebres collaudant Trilogus hiſtorie. tū romanorū d̓ duobꝰ decijs ⁊ cur cio. tū exterorū d̓ codro. Ip̄oſ ſubīde mar tyres nr̄os. qꝛ ſinguli ſingulas aīas ſuas ꝓ fide eccl̓ie tradentes ſaluauerūt. nos ī mor tali deuotōis titulo tēplis extollimꝰ Quid de labore illo qͦ nō vna aīa nō pauce ſed to tū eccl̓ie corpus p̄ſēſ et futuꝝ ſua ſalute po X tiet̉. ¶ Diſcretio ¶ Tace frater obſecro ⁊ fer uentiorē iuſto ſpm̄ cōprime. Caueto tu ſci ens ⁊ vidēs ne nos et te in aꝑta ꝑicl̓a mit tas. Egiſti hͦ pluries dū ſuccēſus qͥſpiā fer uido ſpū tuo ſe mediū ſe veluti ꝯtētōes ſe daturū int̓ pugnātes vtrīqꝫ ꝯflictuſ oppo ſuit. ita chriſtu ꝯmedit zelꝰ domꝰ dei dum mortuꝰ ē vt faceret vtraqꝫ vnū. Sic apud poetā ſenior ille galeſuſ occubuit. dū medi um pati ſe offert iuſtiſſimꝰ vnus qͥ fuit ⁊c̄. Et piꝰ eneas/ dextrā tēdebat inermē paceꝫ acclamās dū iaculo femur trāſfixus ē. hac tu recogitatōe deterreri potueraſ vt ſapiētꝭ vſus ꝯſilio n̄ miſceres te rixe aliene/ ne ve te ⁊ nos om̄es morſibꝰ ſeuis odioꝝ ⁊ īfamie lacerādos abiectares. lacerādos dixerī aut abaltera partiū ſeu(vt freq̄ns eſt) ab vtraqꝫ vulgati dicti meminerꝭ. natans inter duas aqͣs in vtraqꝫ ſubmergit̉ Iā exꝑientia ꝓpͥa hͦ te docere et ſi cetera deeſſēt debuerat. Nō ne tutius erat ꝯſiliū ꝓpheticū Amos. vir prudens in illo tꝑe tacebit qꝛ dies mali ſt̓. Nonne p̄terea ſalubriꝰ id qd̓ ezechiel̓ viſio habꝫ/ lugere ⁊ gemere ſuꝑ cūctis abomīati onibꝰ q̄ fiūt. vt cū Ieremia ſedere triſtē aut cū regio ꝓph̓a optare pennas ſicut colūbe volare ⁊ reqͥeſcere et in ſolitudīe ſaluū fieri a puſillanimitate ſpūs ⁊ tēpeſtate/ dū eſt ꝯͣ dictio ī ciuitate vbi ſine paſſionū tumulti bus ſe audiāt ſemet intelligāt. ſe corā vide ant. fallit me expectatio mea. ſi nō ꝓtinꝰ ab iectis armis ambulabāt in domo dn̄i cum ꝯſenſu aūt on̄ſo ſigno ad ſagittā hͦ eſt ſine debito ip̄m ſine diuīatōe īprouida mediuꝫ ꝟitatꝭ attingēt. aut ſi pugnādū fuerit argu mentatōibꝰ ip̄i exemplo iſraelitaꝝ ibūt oēs anīo pacifico ad p̄liū. ¶ Zelus ¶ Quid me aſpicitis o ſorores/ gͣndia videor polliceri. ſed gͣndiora fides pōt. amor audet. doloriſ materni neceſſitas inuitat. ¶ Beniuolentia Magna ꝓrſus repromittis frater. ſꝫ ma ior ī exoluēdo difficultas reponit̉. tot ſapiē tes hucuſqꝫ neq̄unt id facere qd̓ attētas ſo lus et iuſtꝰ ita ne tot animorū varietates. tot votoꝝ mille ſpecies adunab̓ qn̄ idē hō plerūqꝫ ſecū diſſidet ⁊ in eadē domo rixe re gnāt incōpeſcibiles. ¶ Quid ages p̄ſertim vbi aīo deliberato placet error. placet diui ſio. pax ſola voce nō corde ꝯqͥrit̉. vbi deni qꝫ tāta qͣꝫta eſſe pōt finiū varietas inuenit̉. ¶ Zelus. ¶ Noli tandē obſecro o germana Y beniuolētia. noli moleſtū ſilentiū tā ꝑtina citer indicere. ꝑmitte me ꝯfabulari in ama ritudīe aīe mee. ſine illud qd̓ me p̄mit euo mere. dolor īcluſus vrit acrius. Ego ſalteꝫ litterulis infodiā q̄ ſentio nullū ibi diſcri mē formidat̉. ¶ Diſcretio. ¶ Age gͦ frater ſi detīere nō poſſumꝰ ꝑmittimꝰ interī ſcribere te oīa q̄ ī aīuꝫ venerit. tm̄mō ab īiurioſa te meritate ab irreuerētia qͣlibet abſtīeto. Ca ue deſeras ne germanas tuas. beniuolētiā ⁊ diſcretōeꝫ qͣtnꝰ beniuolꝰ ſit ⁊ diſcretꝰ ſer mo tuus. nec accuſans nec excuſans alios plꝰ debito ſꝫ aurea mediocritate ſꝑ in te or natꝰ effulgeat ⁊ placeat mordaci odioſa di cacitate eiecta. ¶ Zelus. ¶ Faciā qd̓ horta ris ſoror diſcretio. Nā ⁊ tu beniuolētia ſig nificas te huiꝰ eſſe ſnīe. vis em̄ oīa int̓p̄tari beniuole. ſꝫ in nomē tuū nō tn̄ ita beniuole ꝙ ledat̉ ꝟitas/ ſꝫ vt charitas nutriat̉. ⁊ ve niat dies qͣ exultātes canere fas ſit cantici iſtd̓. Miẜicordia ſeu beniuolētia ⁊ veritas obuiauerūt ſibi iuſticia ⁊ pax oſculate ſunt Bēuolētia Aſſētio fr̄ nil alid̓ ſane magꝭ expoſtulo. ſꝫ ip̄m agere ſuꝑnꝰ arbiter deꝰ cō ceſſerit. Comitabimur gͦ te tu id qd̓ ſuggeſ ſerimꝰ tuis v̓bis expͥmito. at ꝟo ſuꝑ oīa vi de ne ſis zelus talis qͣlem apl̓s noīauit nō ẜm ſcīam. quē p̄terea dixit zelū ꝯtentōnis. qꝛ vicꝫ nec diſcretiōꝫ nec beniuolentiā ger manas tuas audiebat zelꝰ talis ¶ Zelus Fiet vtiqꝫ ne dubites. ⁊ qͥcqͥd in vtrāqꝫ ꝑ tē dicēdū videbit̉ illd̓ deliberato ſꝫ breuili bramīe rōis explicabo Nūc alloquēs oēs ī cōe/ nūc ad ꝑticl̓ariora me deflectēs ꝙ ſi pꝰ finito v̓bo dep̄hēderitꝭ me p̄uaricatorē pa cti huiꝰ vr̄a erit correctio ⁊ meū vltro ꝑcere corrigētibꝰ. Ul̓ta tn̄(id aduertite) locuturꝰ ſuꝫ noīatī ſub mō triplicꝭ epl̓e qͣlia loqͥ vel poſſe l̓ debere ꝑſonas ītroductas n̄ me lnīa ⁊ oratoria ꝯiecturate. ¶ Et ī pͥmis oēs in cōe ꝯueniā. Si ſnīe diuerſe ſint int̓ vos vt hūa na fert fragilitas qm̄ īcerte ac timide ſūt ꝓ uidētie nr̄e. Preẜti vbi variat̉ narratio ī eiſ ī̄ facta ſunt. Nūqͥd ꝓpt̓ea ꝯtentōes odioſe regnabūt inter vos? nunqͥd exemplo muli ercularum res iniurijs ꝑaget̉? Nonne ſa lubriꝰ ē ⁊ xp̄iano digniꝰ vinci a bono qͣꝫ ma lo vincere. īmo hͦ peſſimū eſt illud optādū. In materia ſciſmatis VIII Credite mihi pax male ꝑ ſciſmata q̄rit̉ non vtiliter īiuria iniurijs. ſic nec calliditas cal liditate. nec morbꝰ morbo repellit̉ aut ſana tur. Si p̄terea ꝯtētiōes et rixe ſint int̓ vos nōne carnales eſtꝭ. ego qͥdem dico qd̓ vnuſ qͥſqꝫ veſtꝝ dicit. Ego ſum bn̄dicti. ego ſub ſtractōis. ego neutriꝰ. ⁊ qd̓ venire ſolet int̓ oues dū ceca nocte p̄dator lupꝰ irruerit fu giūt/ ꝑs hec fauces lupi neſcia īcurrit. hec in oppoſitū parietē īpingit. hec nll̓o incer to vagat̉ attonita. Nō alit̓ ſpiritu qͦdā v̓ti ginis agitat̉ cetus eccl̓ie/ ꝑs palpat velut ī tenebris ignorās q̄ petat. ꝑs ambulat ī ci cūitu/ ꝑs ſiſtit expectās lucē ꝟitatis certaꝫ de tenebris ſplēdeſcere. Pars neqꝫ ſcit neqꝫ nouit qͥcqͣꝫ agere. Nihilominꝰ ip̄a ⁊ agēteſ vtrinqꝫ ridens dijudicat. Alios rapiunt ⁊ trāſuerſos agūt paſſiōes varie peſſime ꝯſi liatrices. ira. odiū. inuidia. cupiditas. am bitio timor ⁊ ſil̓es. adeo vt ꝓ ꝑſonis ꝑſeq̄n dū ſincerꝰ amor pacꝭ ⁊ ſereniſſima vitatis amicicia deſerant̉ aut impugnēt̉. qͦ facino re qͣle aliud execrabiliꝰ cogitari poſſit neqͣ qͣꝫ inuenio. Per tales ſi nō obuiatū extiterit exponet̉ fides diſcrimī. ſi ſuis lr̄is fidenteſ. ſi eas īſtrumētū ſuaꝝ paſſionū efficere mo liētes determinauerit aut aſſeruerīt leuius debito ī hāc vel illā ꝑtē ea q̄ meliꝰ intracta ta manerēt. vt ſi diceret̉ papā nō eſſe caput̓ vniuerſale eccl̓ie iure diuīo. papā nō expe dire eſſe vnicū ꝓ eccl̓ia. pape paſſim ī facie reſiſtendum eſſe paſſim ⁊ ab eo appellādū vel ex aduerſo ſi qͥs aſſereret ꝙ in nll̓o caſu pape dicere liceret. cur ita facis ⁊ ſimilia. ¶ Quoſdā p̄terea videre ē qͥ tāta anīoſitate ſuis aut ceptis aut ꝯſultis inherēt vt nulliſ ad oppoſitū rōibꝰ nulla incōmodoꝝ expe riētia flecti poſſint. Malunt oīa ſecū ruere oīa frangi vl̓ turbari. qͣꝫ pedē retroflectere q̄ via ſua etiā inuia. ⁊ ob hͦ iā nō via/ qm̄ ꝓ greſſui obſtare reꝑiunt̉. vel ſpinaꝝ hͦ ē vici orū ſepes horrida/ vel foſſatorū hͦ ē cordiū ꝓfunditas incognita/ vel latrūculoꝝ mali gnitas vl̓ comitū mutua īpugnatio/ vl̓ vi arū diſtrictus hūiles qͦs ceruicoſa turgida qꝫ p̄ſumptio neqͥt p̄tergredi qꝛ neqͥt huilia ri. Iraſcunt̉ deniqꝫ tales odio īmortali cō tra oēs qͦs viderint vl̓ audierīt. nō dicā ad uerſari ſibi ſꝫ nō plenis vocibꝰ ⁊ totꝭ aſſen tire ſentētijs. Alios ad oēꝫ vētū īſtar arūdi nis videmꝰ mutabiles/ qͥ ꝓ buccella panis iuſticiā deſererēt. Alios tadē īuēimꝰ(et vti niā ml̓tos) qͥ ꝑati ſt̓ obedire vitati cognite. ſeqͥ p̄terea qd̓ ſeqͥ licebit vl̓ expediet. ml̓ta. qͥdē licēt q̄ nō expediūt. Hi nll̓os odiunt. nullos ꝑſequūt̉. qͦſ abſqꝫ malignitatꝭ ad mi xtione cū puro ⁊ ſimplici ocl̓o ꝟitatē q̄rere ꝯgnouerit. etiā ſi n̄ datū fuerit īuenire. Re mīſcunt̉ ꝙ paulꝰ et barnabas abſqꝫ pecca to diſſenſerūt. ita vt diſcederēt abinuicem. nullo tn̄ odio ſeip̄os ꝑſecuti ſūt. null̓ male dictꝭ ⁊ īiurijs ſe inuicē ꝯſecͣtati legūt̉. Qua in re vident̉ egiſſe nō ſatꝭ beniuole nec diſ crete(ne loqͣmur acerbiꝰ) illi qͥ ſub nomīe ve nerabil̓ vniuerſitatꝭ tholoſane/ qͣndaꝫ nuꝑ epl̓aꝫ gͣndē ſereniſſimo frācoꝝ regi trāſmi ſerūt plenā maledictꝭ pūgētē īiurijs/ corru ptā obprobrijs. in illos oēs qͥ nō ſecū ſenti unt/ qͥ ſubſtrahēdo nō ſecū ī obediētia(vt dicūt) debita ꝑſeuerāt. Ueꝝ ſepoſitꝭ interiꝫ ꝓprijs ad ſeip̄os affectiōibꝰ ⁊ odijs ad ali os(obnubilāt enī iſta veri iudiciū) aīaduer tāt qͥd ex oppoſito ſubſtrahētes pn̄t reſcri bere noīatim illi d̓ alma vniuerſitate pariſi enſi/ qͥ ꝓfundiori nota q̄runt̉ inuri. ¶ Exē plar lr̄aꝝ reſponſiuaꝝ ex ꝑſona vniuerſita tis pariſien̄. ad epl̓am tholoſonā Oſtulata ī pͥmis rex xp̄ianiſſime maieſtatꝭ tue licētia ꝯuertit ſe hūi 6 lis filia tua rn̄dere tholoſanis qͥ buſdā ꝑ epl̓aꝫ tali ſob̓etate qͣleꝫ te decet audire et nos loqͥ ꝯtextā nō qͣlit̓ me ruerāt hi qͥ maledictꝭ īprobis qͥ execran dis execratōibꝰ īfamare regiā dignitatē cū generali ꝯcilio ſuo conati ſūt. rupto d̓ repē te diutino ſilētio. Loqͥmur gͦ ſic ad eos rex ſereniſſime te audiēte te iudice. ¶ Ea fratreſ ſuꝑ qͥbꝰ accuſamur a vob̓ ſi talia erāt qͣlia exaggerādo declamat(īmo ſatyrica dicaci tate mordet) caritatiua illa epl̓a vr̄a niſi ca nina potiꝰ appellāda erat. ꝓfecto veſtꝝ voſ accuſat qͣdriēnale ſilētiū. Cur eī tūc ꝯfeſtiꝫ vt nūc ſero neqꝫ arguiſtꝭ neqꝫ ſtatuiſtꝭ ꝯͣ fa ciē nr̄aꝫ nos frēs vr̄os qͥ tā manifeſta ⁊ ſa crilega īpietate vr̄is iudicijſ errabamꝰ. ſed ꝑtinaces nos ac deſꝑate errātes linq̄batis Quo pacto igit̉ nūc fruſtra nos īpetitꝭ/ ſi tales iudicamur a vob̓. aut ſi ad regē veſtꝝ et noſtꝝ dūtaxat ẜmo veſter ē qͣ rōe ip̄m et oēs d̓ generoſo ſanguīe ſuo nō ꝓtinꝰ ab er rore r̄uocaſtꝭ qͦs iuratꝭ vos ſcire. voſfirmit̓ credere neqͣqͣꝫ ꝑtinaces eē ī ſb̓ſtractōe ꝑ eos effecta. ⁊ ſic palā effecta vt nll̓a poſſit tergi uerſatiōe negari teſtꝭ es o rex eoꝝ q̄ dicimꝰ. qͣ igit̉ vl̓ īfidelitate vl̓ īertia n̄ monuiſtꝭ eoſ ꝯtinuo ſi tā certo ⁊ ꝓbroſo ſciſmatꝭ anathe Trilogus matiſqꝫ vinculo vr̄is iudicijs niſi reſipiſce rent ligabātur. Atqͥ ſtupidos forte vos ⁊ elingues effecerat timor. qͥs timor? timor cadens ī viros cōſtantes Un̄ ortus? inde ortus. Qd̓ ſicut ſcribitis vir qͥdā legatꝰ ex vr̄is fere necatus ē in ꝯcilio pariſien̄. cele brato. O qͣꝫ ꝓuide trepidaſtis. nā tua res agit̉ paries cū ꝓximus ardet. Poterat vni cuiqꝫ veſtꝝ ſi obmutire p̄ſūpſiſſꝫ ſil̓e ꝯtigiſ ſe. nōdum ꝟo ita deſipitis frēs. vt hec dica tis. et ſi ita loqͥmur. alioqͥn qͦ animo certare vos pollicemī vſqꝫ ad mortē ꝓ iuſticia. qͥ nondū vſqꝫ ad ſanguinē reſtitiſtis/ ſi vos plꝰ triēio pauor pueriliſ exterruiſſet trepi dātes timore vbi nō erat timor. Nā qualiſ timori locꝰ ẜuabit̉ vbi tā ꝓmptos defenſo res et ꝓpulſores īiurie ep̄s ille mox inuenit dn̄os duces ſicut teſtamī. Quid ſi cerebro ſus. ſi capitoſuſ. ſi p̄ſumptuoſe loqͣr aut mi nax/ erat ille veſter ep̄s? nō eſt noſtꝝ diffini re. ſed neqꝫ ē vſqꝫ qͣꝫ īcredibile. cū ſi tal̓ erat dū ī turbā alacriū īgenioqꝫ viuaciū iuuenū īcautꝰ īꝑegit ꝙ exagitatꝰ ab eis ẜm meritū ſuū ⁊ exibilatꝰ extitit ¶ Sed ad ſilētiū vr̄m regredimur. Rn̄dere poſtulamus vbi tunc erat dolor ille ingens qͥ(ſicut ex hiſtorijſtra hitꝭ) mutos etiā ex natura loqͥ cogit duꝫ re centior erat īiuria. dū plaga noua curatōni ꝓximior. dolor iſte veſter qͦ nūc eſtuare voſ iactatis. quorſū abierat? aut vnde nūc ſubi tus emergit? deniqꝫ dolor iſte dū ab initio erat quaſi. muſtū nouū abſqꝫ ſpiracl̓o nōne in ſtrepitus vaſtos fortiꝰ erūꝑe nōne cla mores horridiores extorq̄re debuerat? At ꝟo ſcandalū vobis erat formidini. Quale ſcandalū? paſſiuū an̄ actiuū. datū ſcꝫ an ac ceptū? ⁊ rumorē qualēcūqꝫ paueritis dam nat Grego. qͥ tradit nō eſſe deſerēdā ꝓpter ſcādalū veritatē vite doctrine et iuſticie. qͣ lem hic aſſeritis. Sed exitū ſubtractionis aut(ſicut ſermo veſter loqͥmur) partū infeli cem p̄ſtolabamī. qͥd ita q̄ſumus? nūqͥd ab euentū negociorū/ metiri iā actoꝝ bonita tem cōgruū vel neceſſariū iudicatis? vide te ne fallamini. Quāta ſunt optimo initia ta pͥncipio. qͣnta ī qͥbus nihil v̓tuoſe ⁊ mo ralis prudentie defuit. q̄ tn̄ ſucceſſu ꝓſpero vel intento caruerūt. ad qd̓ pōt violate tra duci illud. Careat ſucceſſibꝰ opto qͥſqͥs ab euētu facta notāda putat. Noſtꝝ ē planta re/ noſtꝝ eſt rigare ẜm prudentiā a deo no bis inſitā. hec ꝟo nihil ſunt oīa/ ſꝫ qͥ incre menti cōſūmatōeꝫ dat chriſtꝰ ē. Narrat iu dicū lib̓. filios iſrael pugnātes dn̄i moni tu bis magna ſtrage corruiſſe. qͥs tn̄ dixe rit eos de aggreſſu pugne ꝓpt̓ hͦ inculpan dos? ¶ At ſorte ꝓlixus ſermo epl̓e vr̄e talē tꝑis tractū vt elaboraret̉ exigebat. vtqꝫ co aceruaret̉ interim gͣndeꝫ congeries maledi coꝝ in nos verborū/ vt inſuꝑ grādiloquā tragediā contumeliarū. vt ſales aſꝑſos ſa tyrice improbeqꝫ reprobatiōis expueret in nos fraterna illa vr̄a dilectio. Sed ꝓfecto ſi fuiſſet iniqͥtas noſtra vt talia audire me ruiſſet(quod libera voce refellimꝰ) certe ta men vr̄a amicicia ex ſil̓itudine qͣdam ſtu diorū nobis obnoxia vr̄aqꝫ prudentia ⁊ gͣ uitas qͣlis deceret ſtudioſos digna appare bat. que pulcriori et nō illoto obſcenoqꝫ ſer mone vteret̉. dignū erat illd̓ ſpeculū quale vos eſſe gl̓iamini qd̓ radijs purioribꝰ ruti laret digna deniqꝫ vinea veſtra/ que non in his maledictorum labruſcas degeneraret. Poeticū ē inuolutrū/ muſas agreſtes id̓o in picas ꝯuerſas eſſe. et quoſdā agreſtes in ranas. et alios ī ſimias. aragnes in araneā. nioben in ſilicē. et alios in alia. qꝛ linguis abuſi ſt̓. eas in maledicta latrātes Preclare demū ab Ariſto. dictū eſt. Honorē eſſe in honorāte ita ꝓculdubio illiberal̓ ⁊ cōtume lioſa vituꝑatio ſordidat exprobrantē. Naꝫ qualis vnuſqͥqꝫ eſt talia dicit. ſicut qͥ de ter ra eſt de terra loquit̉. ¶ Sed vituꝑare nos A ſicut tamē epl̓e facies on̄dit veſtra nullate nus erat intētio. qͣlis gͦ nimiū laudare obe dientiā ⁊ inobediētie ſcelꝰ deteſtari/ cām p̄ terea defendere pape et eccl̓ie. deniqꝫ a de uio nos infauſte ſubſtractōis auertere. eſt ne igit̉ vr̄a frēſ prudētia tā oblita ſui. vt ar roget ſibi docēdi nos officiū in re p̄ſertim notiſſima ꝙ obediētia bona eſt/ inobedien tia mala gͣuiterqꝫ plectēda. qͥſ hͦ ignorare p̄ ſumi p̄t? maxime apud nos quoꝝ ſtudiuꝫ antiqͥus ſolēniuſqꝫ tā numero qͣꝫ merito et auctoritate ſꝑ extitiſſe nec ip̄i negaretꝭ. Nā ⁊ inimici nr̄i ſunt iudices. ꝙ tātū ceteris ſu ꝑeminet vniuerſitas nr̄a qͣntū inter virgul ta cup̄ſſi. ¶ Amplius vero ꝓ inobediētia(ſi ita neceſſe fuerit) noſ edocēda erat ne diſpē dioſiſſimꝰ ſermo trahēdꝰ ꝑ autoritates emē dicatas ingeſtaſqꝫ ſine ordīe ꝑ pueriles ꝑi odos aſſidue ſil̓es et plꝰ equo ſonoros ꝑ faſtidioſam nugacꝭ repetitōnis eiuſdē ſini ſtreitatē/ deniqꝫ iraſcēdo/ dentibꝰ frendēdo ⁊ tabeſcēdo in nos qͣſi beluina feritate mox ꝯculcādi/ lacerādi deuorandiqꝫ videremur In materia ſciſmatis IX Poteratis fratres/ poteratis alit̓ veſtrā ia ctare eloq̄ntiā/ alit̓ veſtrū officiū/ vl̓ docen di vl̓ monendi vel corrigēdi ventilare. Ni mis elapſū eſſe a memoria vr̄a mōſtratꝭ il lud ciceronis documentū. cui ſcriptura ſe pe ꝯcordat. ſit monitio ſine ꝯtumelia vl̓ ex probratōe. Nam et michael diſputās cum diabolo de corꝑe moyſi. ¶ Rurſus frēs elo cutōis veſtre accuratio vel deſerēda erat pe nitus vl̓ accuratius incorruptiuſqꝫ ẜuāda qͣꝫqͣꝫ dictandi viciū nō magnoꝑe culpare mus fi nō vicioſiſſimo ⁊ prorſus intolera bili genere ꝯfutatōis vteret̉ illa elegās elo q̄ntia veſtra. que enī vicioſior ꝯfutatio ſeu argumētatō adduci potuerat/ qͣꝫ q̄ ad vtrū qꝫ flecti pōt? quē defectū ſi ꝑ totū hūc t̓mi num ocul̓ videre nequiuit vr̄a ſollertia tot lr̄is erudita/ quo auſu nos ī obſcurioribuſ ꝯmonere p̄ſūpſerit ꝯſideret. Hoc itaqꝫ qd̓ dicimus mōſtrabimꝰ digito/ tm̄mō ocl̓oſ aꝑire nō pudeat. Si obediētia laudāda ē vt totiēs inculcatis qͣſi nō ita ſentiremꝰ) ſi hec ſit gladius veſter acutiſſimꝰ qͦ nos iu gulare īmo cruētis vulneribꝰ ꝯfodere ſata gitis. attēdite qͣꝫ facili retorſiōe gladiū ve ſtrū in iugulū veſtꝝ ꝯuertimꝰ. obedire ſiqͥ dem oꝑtet deo magis qͣꝫ hoībꝰ. nō hͦ infici abimī. Oportebat gͦ vt deo iubēti recedere a ꝯſortio vel heretici vl̓ ſciſmatici. vel in ta libꝰ vehemēter notorie diffamati. aut in no cumētū eccl̓ie p̄ſidenti/ voſip̄os p̄ſtaretis obediētes. quod qꝛ nō feciſtis fas habemꝰ ex ꝯſeq̄nti more vr̄o cōcludere ꝙ inobediē tia hec vr̄a plecti debꝫ pena tali. īmo ma iori qͣꝫ nr̄a facta vt fieri dicitis eiꝰ vicario. nā ꝯtēnenda eſt hec ptās vt altera ſuperior honoret̉. ¶ Scimus his auditꝭ qͥd agitis qd obſtrepitis. qͥd rugatis faciebꝰ ſtoma chātes acclamatis? Nos certe nullū foue mus ī hac ꝑte ſciſmaticū. nullū hereticuꝫ. nullū depopulatorē eccl̓ie. nullū de his ve hemēter ⁊ notorie diffamatū. Ita excuſatꝭ vos frēs nos ecōtra ꝓponimꝰ accuſamus ſuademꝰ/ purgātes nos ſil̓r ꝑ negatōeꝫ eo rū q̄ nobis īponitis. erat idcirco radix hec difficultatis ⁊ ꝯtrouerſie ad quā euellēdaꝫ totis eloq̄ntie illiꝰ veſtre tulliane neruis in cūbere debuerat charitas vr̄a. q̄ radix? ꝓ bare videlicꝫ dn̄m bn̄dictū nō eē ſciſmati cū. n̄ hereticū. nō aduerſātē eccl̓iaſtice vni tati. aut n̄ de hiſ merito vehemēt̓ īfamatū. aut eē talē qͥ n̄ ꝯuertit obediētie ſue honorē in īſtrumentū deſtructōiſ eccl̓ie. hͦ ē ꝙ in cō tentōe verſari qd̓ vnicū ꝯfutari ꝯueniebat. nō de obediētie p̄conijs ⁊ inobediētie ſup plicijs/ īmo de partialibꝰ maledictis mem branā occupare Et iſtud tamē/ cur mō ⁊ n̄ antea citius effecerit vr̄a fraternitas nōdū ꝑſpicua rō inuēta eſt/ niſi forte vti volueri mus ſuſpitōibus maliuolis in vos qualit̓ abutimini ī nos. Diceret enī forſan ſuſpi tioſus aliqͥs ꝙ liuida emulatio vr̄a ob pre clariſſimā ſtudij nr̄i famā aut aliūde male parta/ nūc tandē nacta oportūitate egeſta eſt/ quaſi ſi aꝑiatur ſepulchrū patēs intus ſpurcidū et olidū. Suſpicabit̉ aliꝰ nō inui diā nō odiū nō rancorē. ſed vel adulatōem vel ambitōem ſue ꝓmotōis auidā rupiſſe hͦ veſtꝝ ſilentiū dū ſpes arriſit nouaꝝ pro uiſionū habendaꝝ/ ſi noua reſtitutio fieret p̄ẜtim vobis petentibꝰ ⁊ altercātibꝰ/ ⁊ vſqꝫ ad ꝑiculū capitis decertare pollicētibꝰ. lō ge ꝟo ſint a nobis interp̄tatōes hmōi mali uole et incerte frēs cariſſimi. Nunqͣꝫ id age re nos cōtingat qd̓ in nos fieri rōnabiliter inculpamus. Iſta qͥdem ē rixatio vel femi nea vl̓ canina ſeu pueril̓ dentibꝰ et vngui bus iniuriaꝝ cauſā ducere iſta pugna goli ad aꝯtūelioſo ꝯtēptu certamē inire. ¶ Eſto tamē fuerit in nobis aut noſtꝝ nōnull̓ in tētioniſ corruptio(qm̄ qͥs pōt gl̓iari ſe mū dum hr̄e cor cū nō ſit homo ſuꝑ terram iu ſtus qͥ n̄ peccet) Nihilominꝰ quale ſuꝑ hac corruptela adducitis efficax argumētuꝫ vt tā certo/ tā abſoluto/ tā in generali vos fe riatis iudicio. qͣſi vocis illiꝰ īmemores in tonātis. nolite iudicare et nō iudicabimī. ¶ Eſto ſint int̓ nos aliqͥ ambitioſi ad bene ficia. aliqͥ leues ad iudicia. aliqui odioſi ad dn̄m bn̄dictū. vnde tn̄ ꝯſtat ſubtractiōꝫ ꝑ tales emerſiſſe. ¶ Omittamꝰ nos rn̄dere q C modo talia fingere hꝫ vr̄a diſcretio/ de re ge nr̄o et vr̄o/ de dn̄is ducibꝰ ꝯſanguineis ſuis. de barōibꝰ regni. p̄terea de ꝯſilio regiſ de p̄latꝭ et toto clero frācie. Poſtremo d̓ to to regno hiſpanie. Exclamabitꝭ h̓ pͥmo iā exclamaſtis ꝙ ꝑ nos ſeducti ſūt. excecati ſt̄ alienati ſūt. miꝝ ꝟo ſi vos ſoli ⁊ abſētes et pauci aꝑtos habetꝭ ocl̓os ī eoꝝ regimīe/ ſi vob̓ ſolis ſua illumīatio. ſuaqꝫ directio de beat̉. Attēdite ne intolerabilit̓ nimis arro getis. Scitꝭ et creditꝭ firmiter ꝙ rex ⁊ dn̄i d̓ ſuo ſanguīe generoſo n̄ adherēt ſb̓tractōi ꝑtinacit̉ hͦ ē vr̄m v̓bū. Certe neqꝫ nos ꝑti nacit̉ adherēꝰ. Adheremꝰ tn̄ ſic̄ ⁊ ip̄i donᶜ interī nob̓ ꝑatꝭ corrigi ſi erramꝰ clariꝰ aliqͥd Trilogus cōmodiuſqꝫ ꝓ eccl̓ia diluceſcat Aut igitur eos oēs pari nobis cōcrimine pariqꝫ reatu ꝯuoluite qꝛ ſubtraxerūt/ ſicut nō vultis qꝛ nō audetis. aut nos ſicut ip̄os habetote ex cuſatos quoniā ꝑtinaces eſſe nō volumꝰ. qd̓ tn̄ oīno facere refugitis ſed dicetis ſi n̄ eſtis ꝑtinaces cur a damnate ſubtractōnis ꝯtinuatōe nō ceſſatꝭ? Interrogetis ſimilit̓ cur ab eadē rex nō abſcedit. ꝙ ſi ꝑurgētis q̄ rentes ratōem noſtra ē cōis rn̄ſio. qm̄ nr̄aꝫ interim ꝯſciētiam ſeqͥmur. nā qͣntū licꝫ du bitare de dn̄o bn̄dicto an ꝑdiderit ius ī pa patu. aut ꝙ obedientia ad ip̄m eſt eccl̓ie pe ſtifera/ tantūdem fas ē ab eius obediētia ſe cedere. Neqꝫ enī negabitis qm̄ ꝓ culpa he reſis aut ſciſmatis/ papa fieret inferior qͦli bet chriſtiano. Iura ſunt ad hͦ planiſſima Neqꝫ p̄terea latet vos ptātem papalē datā eſſe in edificatōem eccl̓ie nō deſtructioneꝫ Quo abuſu in deſtructiōem eccl̓ie notorio exiſtēte/ nōne exēplo pauli reſiſtere in facie gerēti ſe ꝓ papa liceret. Nōne ſibi dici poſ ſet. cur ita facꝭ? Anaſtaſiꝰ ſummꝰ olim pon tifex ⁊ aliorū nōnulli ſuꝑ hoc ſunt in exem plū. Et o deus arbiter eqͥſſime et quo pa cto mirant̉ iſtud qͥdam hominū qͣſi nō in telligibilis ſit hec abſurditas? Cū in rebui longe minoribꝰ id licere fieri magno aſſen ſu ꝯcederēt. Si enī palaciū ſuū/ ſi ciuita tē ſuā papa facibꝰ accēſis ꝓ ſua libidine q̄ reret ꝯcremare. ſi paganoſ armatos. ſi agro rū depopulatores moliret̉ apd̓ chriſtiaos intromittere/ etiā vbi nihil fidei p̄dicaretur aduerſum. ſi ꝟ̓gines ingenuas aut matro nas honorabiles violare ſatageret. qͥs tam indulgētiſſimꝰ vnqͣꝫ aut blādus adulator ad papā fuit qͥn negaret his auſibꝰ obuiā dū eē qui papa ip̄m ſi v̓ba nō ſufficerēt di ceret nō debere factis arceri. Iure naturali concedit̉ vim vi r̄pellere. ideoqꝫ ꝯcedit̉ vi ꝑſone ſingulari fas eſſet papā aut regē vel ligare vel carceri mācipare ſi eis iniuſte ꝑſe q̄ntibꝰ hāc ꝑſonam/ ſibi nō aliūde pateret ꝓprie mortꝭ aut impudice violatōis effugi um. ſi hoc in damnis corꝑalibꝰ tā liqͥdū ē qͥd de ſpiritalibꝰ incōmodis lōge gͣuioribꝰ relinqͥtur eſtimandū. Iūgamꝰ hāc rōeꝫ ad rē que agit̉. ¶ Si ſubſtracti habuerūt ꝓba biles vehemēteſqꝫ ꝯiecturas/ aut certas ra tōes ex his q̄ facti ſunt ꝙ dn̄s bn̄dictꝰ ad uerſabat̉ eccl̓iaſtice vnitati/ nūquid nō bo nō fine et intentōe poterat hec fieri ſubſtra ctio? q̄retis qͦ pacto ſic? qͥppe vt nō aſſume ret obedientiā ſibi factā in velamen aliqd̓ neqͥtie aūt ꝓtelatōis ſciſmatice prauitatis Ex qͥbus medijs mille medijs/ aut ꝯtinu ando honores ſuos ſine ꝓcuratōe vnionis aut ꝓ̄mouēdo ſibi fauētes ī hac libidīe do minādi/ aut nūc aꝑte nūc occulte nō fauen tes ſibi ꝑſeq̄ndo. ¶ Uidetis clare ſi qͥd vide D tis ꝙ nullis hoc loco vtimur ſophiſmati bꝰ īmo ne ſophiſmatū ꝑalogiſmi vos deci piant(ſicut fefelliſſe vidēt̉) nos ip̄aꝫ ad nu dū difficultatē reuelamꝰ cū ꝓpriū ſit ſophi ſtaꝝ ſe celare et poſitōes ſuas vel inuoluere vel trāſferre. Nullas p̄terea legū interp̄tati ones ſubdolas aut fictas adducimꝰ. ſol̓. ī nitimur regulis iuris diuini ⁊ natural̓ qͣs ꝑ vobis aſſumitis. qͣſqꝫ īmutabili veritate ſubſiſtere nequaqͣꝫ ignoratis. He ſūt regule q̄ ſummꝰ eccl̓ie p̄latus ꝓpter eccl̓ie vtilita tem ſtabilitꝰ eſt. Ꝙ pape ſi apoſtatet a fide reſiſtendū eſt in facie. et ſi nō recte ambulet ad veritatē euāgelij. ꝙ vim vi licet repelle re. ꝙ deo magis ē obediēdū qͣꝫ hoībꝰ. ꝙ bo nū publicū p̄ferendū eſt bono ꝑticl̓ari qd̓ ad publicum ordinatū ē. Iſtis inqͣꝫ inni timur nō vt falſo crimīamini talibꝰ ꝙ faciē da ſunt mala vt bona eueniāt. ꝙ ꝑſeq̄ndus. eſt papa verꝰ vt ſciſmaticis ſalꝰ det̉. Non dū ita vr̄i ſil̓es ſumus vt ita deſipiamus. Quid gͦ multos turpit̉ plane inuoluūt ſo phiſmata/ dū nimis fugiūt̉. qꝛ eī videre ne queūt qͣlē papa verus aūt ꝓ tali habitꝰ de inere poſſit eſſe papa aūt habēdꝰ eſt ꝓ tali ip̄i nō capiūt qͣ rōe ſubſtractio poſſit(īmo ⁊ debeat in caſu) iuſtiſſima reputari. hͦ eſt inqͥ unt inobediētē eſſe. hͦ ē ꝑſecutorē capitꝭ exi ſtere. cū tn̄ nll̓a ſeceſſio a capite dici d̓beat ī obediētia. neqꝫ ꝑſecutio niſi legi diuīe fue rit ꝯͣria. Eſt aūt diuīa lex iubēs recedere a tab̓nacul̓ īpioꝝ. iubēs frēꝫ pꝰ qͣꝫ audire no luerit eccl̓iaꝫ habēdū eē ſic̄ ethnicū ⁊ pub licanū. iubēs p̄terea oculū aūt mēbꝝ aliud eruēdū eē ne totū corpꝰ ſua ꝯtagiōe depra uet. q̄ diuīa iuſſio qͣlit̓ ad rē q̄ tractat̉ adap tari debeat inſinuatū ē. ¶ Scimꝰ tn̄ qͥd ad huc rn̄detis. negatis in hͦ negocio cauſas tales in facto. Hoc vero eſt qd̓ in diſcepta tione nr̄a verſat̉. hͦ ꝓbare qd̓ negamꝰ/ aut ī ꝓbare qd̓ eſtimamꝰ debuerat charitatꝭ ve ſtre prudētia. aut nō notiſſima ingerere nō nos mille ꝯuicijs inſectari nō verberarela tratibꝰ auras. nō nos pͥuſqͣꝫ ītelligeretis ar guere. Et qm̄ idip̄m nō ꝑoratis ⁊ res lon giori diſputatiōe eget qͣꝫ vt ſub epl̓e breui In Materia ſciſmatis IX tate poſſit coartari. quia deniqꝫ iā pluries tā ſcripturis qͣꝫ viuis vocibꝰ ratōnabilita tē nr̄e ſubſtractōis ſi nō potius libellꝰ dif famatoriꝰ appellari meruit. nec latet nos qͣꝫ multa alia poſuiſtis/ que ſi rigidū examen intrarēt illa de errore in fide. de crimīe ī bo nis moribꝰ. de inobediētia leſe maieſtatis regie/ et alijs pluribꝰ dānāda paterēt/ q̄ oīa on̄dere ſicut et principalē cauſam noſtram iuſtificare ꝑatos nos offerimꝰ/ qͣꝫtū ⁊ quē admodū tu rex ſapiētiſſime iuſſeris/ qͥ ha ctenus nos īdiuiduos coadiutores tuos aſſumere dignatus es. neqꝫ enī diuerſū a te quicqͣꝫ agere fas putat diſcretio nr̄a. Et ſi improbe ꝓuocari ad certamē impar minꝰ E numero et virtute ſufferre moleſtū ſit ¶ Po tuerāt iſta ſufficere ſi nō viciſſitudinē refer re vellemus/ reddētes ꝓ malo bonū/ et bn̄ dictionē monitoriā. ꝓ exprobratōe maledi ca cum illo qͥ cū glorificādis ait. maledici mur et benedicimꝰ. itaqꝫ petimus rationeꝫ fratres quo fructu qͣve vtilitate ꝯplacuerit ſe iūgi a cōmuni regis et regni cōcilio. Pe riret qͥppe om̄is politicꝰ ordo ſi ea que cō muni ſūt aſſenſu ꝯcluſa quilibet ꝓ ſuo mo tu capitis vel inculpare vel ad nouā cenſu rā reuocare contēderet. Ubi enī fuit vnqͣꝫ tam aꝑta tā cōcors ſentētia que nō aduer ſis calumniantiū linguis carpi poſſꝫꝫ alij amore. alijs ignorātia. alijs ſola ꝯtrariādi ꝓteruia aut pruritu nouas res moliēdi ve xatis. ſed neqꝫ ꝯcilijs generalibꝰ p̄ſtitus ē olim aſſenſus vnanimis taliter vt nō ex ali qua parte ꝯtradictores inuenirēt̉. Equuꝫ eſt idcirco legibuſqꝫ et cōſuetudīe ſancituꝫ vt in ore maioris ꝑtis ſtet omne ꝯmunita tis iudiciū. Alioqͥn ſi cuilibꝫ aſſidue fas eſ ſet obniti nihilo plus ageret̉ qͣꝫ ſi inter nau cleros eiuſdē nauis odioſū cōtinuaret̉ iur gium illis veluꝫ tendere iſtis laxare/ alijs dextrorſum/ alijs ſiniſtrorſū ex aduerſo co nari implicabili anīoſitate tractātibꝰ. deli beratōe enī maioris ꝑtis exceptata/ nonne conſultiꝰ eſt ei vos opem ferre vl̓ nequaqͣꝫ ꝑtinaciter aduerſari. et ita portū qualēlibet attingere/ qͣꝫ ſub dubia ſpe melioris portuſ ꝯfundere interim oīa ſeditōe certiſſima. ml̓ ta ꝓinde tolerari debēt iā facta. quoꝝ ince ptis cōtradicere dignū erat. Eſto vob̓ ap pareant vel forte ſint ſaniora cōſilia nihilo minus apud cōmunitatē cuiꝰ eſtiſ ꝑs par ua ambulantē in oppoſita ſentētia. quid ꝓ deſt tractuſ veſter ꝑtinax aliorſū. īmo quid aliud operat̉ qͣꝫ cōtentōes ſcādala animo ſitates ⁊ diſturbia ad rē omnē que agit̉ ſa luberior finienda. Negociū aliud grāde pͥ uſqͣꝫ certa cōcluſiōe firmet̉ opus habꝫ con ſultatiōe. in qua ſit animꝰ in cōſulendo li ber. porro acceptata cōcluſiōe tūc eſt tꝑus faciendi nō dijudicādi. ¶ Ꝙ ſi oppoſueri tis p̄ceptū dn̄i vt nō peccet aliqͥs ſequēdo multitudinē. hoc de criminibꝰ que bene fie ri neq̄unt/ intelligi neceſſe eſt. nō enim talia vnqͣꝫ licere faciet qͣntuſlibet numerꝰ peccā tium et ſtultorū quorū infinitꝰ eſt numerꝰ. At ꝟo ſecus eſt in eis que fieri bene poſſunt in qͥbus cōſcientiā ꝓpriā ad aliorū forma re iudiciū quādoqꝫ licitū qn̄qꝫ debituꝫ eſt. qualiter eſſe dicimꝰ in ꝓpoſito/ vbi ea que in facto ſūt nō que fidē īmediate reſpiciūt ventilant̉. Obijcietis fortaſſis ꝙ nō ſince ris animis nō medijs vſqꝫqͣqꝫ iuridicꝭ/ n̄ ꝑ ꝑſonas omni vicio ꝯcluſio ſubſtractōis excepta eſt. quaſi nō ita poſſit fingi in om̄i negocio publico. quaſi p̄terea ꝑ ſolos bo nos beneplacitū ſuū oꝑet̉ deus. operatur ⁊ ꝑ malos/ quales etiā inter vos aliqͥ ſunt ⁊ ſi ꝯfirmatos vos phariſeace iactetis p̄ ce teris hoībus/ et exceptos ab illa regula. ſi dixerimus quia peccatū nō habemꝰ Quot pͥncipes infideles/ qͦt tyrānos iniqͦs legi mus ⁊ vidimus a quibꝰ eqͥſſimas leges et edicta qͥs neſciat emanaſſe? qͣ in re ꝑſpicuū eſſe debet/ ꝙ negocij qͣlitatē magis attende re ꝯueniet ſi iuſto fine/ ſi pia intentiōe fieri potuerit qͣꝫ ſuſpitiōibꝰ duci ex agentiū hac vel illa volūtate. ¶ Pret̓ea fratreſ ceſſent cō tumelie. abeāt ſiniſtre de nobis ſuſpitiones qͣles habere de vobis nec vultis nec volu mus. Credite frēs nos bene cōſcij nob̓ ſu mus de ꝓceſſu hoc ad pacē eccl̓ie/ qui vti nam tā ꝓſpeꝝ ſucceſſum caꝑet qͣꝫ pie ſꝑ op tamus. optare aūt hoc magis noſtꝝ eſt qͣꝫ illd̓ exhibere. ¶ Tandē qꝛ res(vt arbitrami ni) diſcuſſionē exigit ampliorē(nō em̄ pro pter aliud nos ad certamē ꝓuocare debere tis) obſecramꝰ te rex ſereniſſime ſicut iā ob ſecrauimꝰ ꝓ cōcilio totius obediētie iſtius celebrādo in qͦ ꝯueniāt ſeniores videre de factis et de iure(qd̓ ex factis exorit̉) examīa tiſſimā veritatē. qua ſemꝑ amplecti ꝑatos nos offerimꝰ in noīe eius qͥ eſt veritas. in quo bene valere ⁊ ſobria modeſtia ſaꝑe oēſ optamus frēs nr̄os in eodem dn̄o cariſſi mos. ¶ Talia in aliorū ꝑſonam tranſfigu F rata ſint(o ſorores) ꝓ recuſſiōe eoꝝ qͥ nimia Trilogus acritate ſentētiā ꝓpͥam defendere ⁊ alienaꝫ carꝑe reꝑti ſunt. Et qm̄ ita tibi placitū eſt o ſoror beniuolētia(hͦ enī nutu tuo ſignifi cas ꝯuertat̉ oratio nr̄a ad eos qͥ acta oīm p̄ẜtim ſuꝑiorū tota ſeueritate recēſent atqꝫ dijudicāt. nullū eis refugiū ad correctōeꝫ. nullū locū ad veniā vel excuſatōeꝫ relinq̄n tes. cū ꝓfecto male nimis eſſent res hūane ſi ſemel peccātibꝰ clauderet̉ miẜicordie ſi nꝰ. ꝙ ſi miẜicordia ꝯcedit̉ homībꝰ/ illa ob ſecro qͥbꝰ rōnabilit̓ iudicio p̄ſtabit̉/ qͣꝫ hoī bus occupatꝭ qͣꝫ hoībꝰ ad regimen reipub lice ꝯſtitutis. ſiqͥdem ad eos ex om̄i ꝑte fal lēdos inuigilat aſſidue ſubditoꝝ qͦrundaꝫ malignitas. nūc mendacioꝝ fuco. nūc blā dicijs adulationū. nūc accuſatōnū ꝯfictōi bus. nūc ingeſtiōe ſuſpitionū. vt vel ſic ra piant ſpolient ⁊ d̓trahāt. vl̓ vt amorē ſimu lent/ tāqͣꝫ ſolliciti de ſalute dn̄i ſui/ ſi multoſ accuſauerīt. ſi mendacibꝰ nouitatibꝰ aures pruriēteſ pͥncipū fricauerīt. ſi accēſos odijſ ſi ſtimulatos ira animos eoꝝ magꝭ inflam mare vrgereqꝫ ſtuduerīt. Quāobrē nō abs re videt̉ dixiſſe Seneca ꝯſulēdū eſſe bone menti ſuadere. quā inqͥt bonā mētē nemo occupatus inuenit. ⁊ alibi tradit hac rōne eſſe vl̓ difficile vl̓ īpoſſibile vt idē ſit prin ceps ⁊ vir bonus. Ip̄i ꝓfecto ſuꝑiores nō tā ſuꝑ hoīes/ qͣꝫ hoīes ſuꝑ eoꝝ capita poſt ti ſunt. ⁊ nō tā inuidia qͣꝫ miſcd̓ia digni ha bēdi/ tanqͣꝫ miſerabiliores ceteris hoībꝰ. ⁊ velut poſiti ad ſagittas cauſa deceptorie ia culatōis. qͦꝝ ml̓toꝝ ſtulticiā adulatio ī in ſaniā ꝟtit. alioꝝ iracūdiā in furorē. alioꝝ be niuolentiā indulgentēqꝫ naturā trahit ad ꝓdigalitatē crudeliſſimā. Rapiūt eī a pau ꝑibꝰ qd̓ apud ditiores effundāt. Parcunt deniqꝫ d̓linq̄ntibꝰ lāguida qͣdā ſpecie beni gnitatꝭ illecti. ſed redit hec miẜicordia ſtul ta ad innocētū ꝑniciē truculētā. Quantus erat ille rex ⁊ ꝓph̓a dauid/ qͣꝫ ſagax/ qͣꝫ ꝑui gil? ip̄e cū ad vniꝰ ſerui mēdoſaꝫ vocē ſedu ctus ē. vt hereditatē cuiꝰ pater de dauid op time meruerat ad eūdē ſeruū traduceret pꝰ modū ꝙ etiā monitꝰ nō reſtituit ſꝫ diuidē dā imꝑauit. Quorſum hec oīa? nimirū vt ꝯmonefacerē tolerādos eſſe pia ꝯpaſſione defectꝰ ſuꝑiorū magꝭ qͣꝫ dijudicatōe nſeue ra ꝑſequēdos. Neqꝫ mihi qͥſqͣꝫ oppoſuerit illud ſapiētis/ exiguo ꝯcedit̉ miſericordia. Potētes aūt tormēta potēter patient̉. Ip̄i ꝟo pͥncipes in hoc exigui ſunt eo ꝙ āplius ſi ex ignorātia forte ſua ip̄i ſibi grades ſibi fortes ⁊ beati videant̉. Rurſus ſi plura in hoībus vicia correctōis impoſita tolerat. reſeruās ea diuini cēſure iudicij idē fieri de pͥncipatuū delictis neceſſitas maior expo ſtulat. vt nō ꝓtinus ꝓ quolibet errato ſper nat̉ eoꝝ pͥncipatus. cū a pl̓s dn̄is etiā diſ colis ⁊ xp̄s phariſeis hypocritis obedire p̄ ceꝑit. ⁊ Ariſto. diffinit pͥncipē nō debere re ꝑcuti. Uidit hͦ tragicus ille qͥ monuit athe nien̄. ne leonē introducerēt in ciuitatē ītro ductū ꝟ̓o eū cū oī māſuetudine ⁊ lenitate tractarēt. q̄ ſil̓itudo ſatis eſt accōmoda rei quā agimus. Ꝙ ſi de qͦlibet pͥncipāte hec vera ſunt ip̄i dn̄o omniū/ ⁊ eo ſeruo oīum quo dn̄o oīuꝫ. papā loquor. qͥs nō hoc cōe miſericordie debitū impēdendū arbitret̉: Eſto dn̄s Bn̄dictus errauerit in nō offerē do celerit̓ viā ceſſiōis/ attendat̉ in eo potu iſſe cadere deceptōes qͣles numeramꝰ ꝓue niētes ex ſubditꝭ. Attēdat̉ hūani cordiſfra gilitas ad honores q̄rēdos auida ⁊ ꝑtinax ad retinēdos. attendat̉ qͣntas vires habe ant ſuſpitōes ingeſte a maliuol̓ nec eē faci le illos ꝓ libito diuellere. Attēdat̉ inſuꝑ pe nitētia ip̄ius offerētis iā pͥdē id qd̓ ab ini itio q̄rebat̉. Deniqꝫ ſi erratū eſt ab eo nun qͥd ſibi ianua pnīe q̄ cuilibet inferiori aꝑta eſt occludet̉. Nunqͥd penalis carcer nūqͥd innumeri dolores alij ī corꝑe in bonis ⁊ in fama iā plus qͣdriennio tolerati diluere ſuf ficiūt hͦ erratū? Uiderīt ſi qͥ ſint mōſtrātes oppoſitū v̓bo vel oꝑe/ ne plꝰ hoſtili odio ꝑ ſone/ qͣꝫ vnitatis publice zelo ſe ꝓdāt inflā matos. Itaqꝫ placꝫ hͦ loco inſerere qͣndaꝫ epl̓aꝫ quaſi noīe ſuo ad regē frācie deſtina tam que ſic contexta eſt. Enedictus ep̄us ſeruus ẜuorū gͦ dei chariſſimo filio in xp̄o Ra rolo francoꝝ regi xp̄ianiſſimo ſa lutē apl̓icāqꝫ bn̄dictōeꝫ ⁊ miſera tionis ſpm̄ aſſumere. Si demolitio hieru ſalem terreſtris olī ꝑſtrinxit ad lachrymas cor ꝓph̓e Ieremie ⁊ ſaluatoris ieſu. Si p̄ terea corꝑalis ſeꝑatio ſpōſi a ſpōſa fideli tā te eſt moleſtie. ſi deniqꝫ ip̄a etiā natura ſuo docet inſtinctu turturē aſſiduos gemitus edere/ dū comꝑari viduatā ſe ſenſerit. nullꝰ mirabit̉ ſi in deſolatōe miſerabili ſpūal̓ hie ruſalē ⁊ in acerbiſſima ſeꝑatione quā in ea ſentit animus ꝯqueror ⁊ ploro. Quis igit̉ dabit capiti meo aquā ⁊ oculis meis fon tē lachrymaꝝ ad deflendū iugit̓ luctuoſiſ ſimā ſacroſctē eccl̓e labefactōꝫ diuiſionēqꝫ. In materia ſciſmatis IX Quis me ꝯſolabit̉? qͥs medebit̉? Conſiliū qͣle mihi ꝑuenietꝫ ita plāctus lugubris do lor ⁊ anguſtia tangūt oēs in cōe filioſ eccle ſie. Sꝫ longe ſeuiꝰ atqꝫ ꝓfundiꝰ dilacerat ī felix cor meū inaudita miſeria. hͦ ext̓miniū Iſta ꝑditio nimirū data mihi illa ē ī ſpon ſam ſingularē/ q̄ omniū mr̄ ē vniuerſal̓. hiſ nihilominꝰ ocul̓ aſpicio tam nefando ſciſ mate eā q̄ mr̄ ē pacis ⁊ vnitatis/ tā execran da ⁊ atroci ꝑſecutōe eā fedari q̄ fons eſt pie tatis/ tandē vili deiectōe ⁊ ignominioſa ſer uitute eāip̄am ꝓteri/ q̄ lib̓tatem et honore largit̉ eternos. O pia mr̄ omniū. o mea ſin gularꝭ ſponſa quouſqꝫ durabit peſſimꝰ iſte lāguor tuus? qͣꝫdiu debachabit̉ furor īpiꝰ ī viſcera tua. ſatis nimiſqꝫ tuis ī mēbrꝭ ꝑſe uerat hec horrēda diuiſio. Et heu qͣle tibi mīſtrabo conſiliuꝫ. tuis qͦ pacto medebor incōmodis. Cruentū hͦ vulnus tuū in me deſcendit vt vides. qm̄ hinc vaſtatrices cu re. hinc ſollicitudīes ꝑuigiles. intꝰ timores anxij. foris pugne. ī tribulatōe violentia et diuturno indignoqꝫ carcere qͥ mihi de ꝓpͥa ꝯꝑatus ē domo/ ⁊ de ſpecioſo olim nūc do meſticorū manu obruto palacio. Quid re ferā ꝓbra. qͥd diffamatiōes iniqͣs? qͥd ſini ſtras interp̄tatōes dictoꝝ factoꝝqꝫ meoꝝ: qͥd mille mei ⁊ meorū īenarrabiles afflicti ones? Attamē nō ē hec maloꝝ ſūma vtinā in caput meū refluerēt oēs erūne tue? O fi delis ſponſa vſqꝫ ad dure mortis ꝑpeſſiōꝫ ſine detrimēto aīe. Et tu bn̄dicta lib̓tate fo ueres in gremio pacis oēs filios tuos ⁊ o ues paſcue tue. ¶ Et o pr̄ maxime ⁊ optime o ſalutifer chriſte. vt qͥd natꝰ ſū videre ma la gentis mee? vt qͥd datus ſum cuſtos ſpō ſus ⁊ paſtor ſi nō aliā opem alid̓ ſolamē/ et aliud ferri dabat̉ auxiliū. Porro ſi ſctī pr̄e qͥbꝰ infauſta tēpeſtate ſuccedo gemebāt olī ſub verēdo pondere cure paſtoralis. ſicuti Gre. et alioꝝ plurimi/ etiā dum eccl̓ia ſuo honore et ꝓſꝑitate floreret quid nūc dictu rus ſum ī ſua ⁊ mea tā incōꝑabili calami tate ⁊ in tāta maloꝝ mole? Hinc vl̓ maxi me ꝑſpicuū eſſe dꝫ me in tali ſtatu afflictō nis et meroꝝ ꝑnicioſe retinēdo nō eſſe con tumacē. Alioqͥn ꝓfecto miſerabilior ⁊ ſtoli dior ſum omnibꝰ hoībꝰ qͥ miſeriā certā cuꝫ certa dānatōe q̄rerē. ſed auertat hāc inſaniā a ẜuo ſuo miẜicorſdeꝰ Ceteꝝ nōne varijs ⁊ laborioſis antea legatōibꝰ attritꝰ ſū/ ſi forte reſarciret̉ truculēta hec ruptura. et ſi diſcuſ ſis tenebris ſerena ꝟitas oriret̉. Sed nunc eleuās me dignitas gͣuiꝰ alliſit/ et coangu ſtauit vndiqꝫ. itaqꝫ gͣuis forinſecus cernit̉ corꝑalis afflictio. ſubter ꝟo introrſus pla ga ſeuit acrior dū pia recogitatōe cōſidero quēadmodū oēs conatus mei/ oīs zelꝰ piꝰ omne feruēs deſideriū ad pacē adipiſcēdā caſſati ſunt. Et o mores o tꝑa/ ecce qd̓ ſupͣ modū auget infelicitatꝭ cumulū a nōnulliſ etiā de ꝑuerſa intētōe notor ⁊ inculpor. qͥd dicā ad hec/ plane ⁊ ꝯſtāter negabo? Potu it aliqͣ fortaſſis ſurreꝑe ignorātia/ q̄ tā vici na eſt hūane fragilitati. ⁊ ī hͦ me meaqꝫ oīa ꝓrſus iuſtificare nequaqͣꝫ audebo. illd̓ nan qꝫ apl̓icū v̓bū quē hominū nō exterreat. ni hil mihi ꝯſciꝰ ſum ſed nō in hͦ iuſtificatꝰ ſū Cuiꝰ dicti q̄ alia eſt rō? niſi ꝙ in ml̓tis offē dimus. ⁊ qm̄ nō eſt hō ſuꝑ terrā qͥ viuat ⁊ nō peccet. et ꝙ incerte ſunt ꝓuidentie nr̄e ⁊ iuſticie om̄es ſordide tāqͣꝫ pānus menſtru ate. deniqꝫ qͣles ſumꝰ in ocul̓ diuīe maieſta tis nouit nullꝰ. ⁊ ſi iuſtꝰ fuero(inqͥt Iob) hͦ ip̄m ignorabit aīa mea. verū ſi maligͣ frau de ſi cupida ambitōne. Putaui qͥcqͣꝫ agere qd̓ eccl̓iaſtice vniōi vl̓ obſtaret vl̓ eā retar daret ſit ī aīaꝫ iudex deꝰ/ qm̄ potiꝰ talia ab initio vſqꝫ in p̄ſens obtuli. q̄ ſalubria et ſuf ficiētia ꝓ vnitatꝭ ꝓſecutōe fidelit̓ eſtimabā ⁊ adhuc exiſtimo/ ſi nō obfuiſſꝫ pr̄ ille men dacij qͥ oīa in malū ⁊ turbatōeꝫ euertiſſet. ¶ Noſſe potes hec oīa fili ſereniſſime ⁊ xp̄i I aniſſime corā qͦ fiducialiter hāc q̄relā effu di. nec habeo neceſſe regias aures adīplere longa narratōe taliū oblationū ꝑ me facta rum tā de via ꝯuentōis vtriuſqꝫ obediētie ꝑ conſiliū a fratribꝰ meis cardinalibꝰ pͥmi tus datū. qͣꝫ de via ꝯpromiſſi. ⁊ nouiſſime de via ceſſiōis. Cui vie īmo et martyrio ſi cuti palā teſtatꝰ ſum iugit̉ adheſi ẜm p̄pa ratōem animi. Nec ab hac vnqͣꝫ ꝓmptitu dine diſceſſurꝰ ſum. ſi et dū verā parere vni onē ceſſio videbit̉. teſtes ſunt apd̓ te haruꝫ oblationū patentes lr̄e mee. niſi doloſo ali orū ſilentio ꝯtecte ſint. Arbitror aūt nunc eluceſcere ſi leuior fuiſſꝫ et oportunior ꝓ in eundo tractatu vniōis/ pͥma ꝯuentōis ob latio qͣꝫ ſubito incurſu talē arriꝑe viā q̄ in has truderet anguſtias. et cui nullū vnqͣꝫ prebuerūt aſſenſū aduerſarij. abſqꝫ quibꝰ generalē fieri vnionē qͥs expectet? Nolo tn̄ inclite fili ex his dictis vl̓ dicēdis tuam in culpare deuotōnem ad pacē eccl̓ie. que vti nā deuotio nulla vnqͣꝫ mendaci informati one ſuꝑ meis et alioꝝ geſtis q̄ſita fuiſſet il Trilogus ludi ⁊ corripi. ſed āmirari nō ſufficio/ quo pacto ego qͥ ſic egerim ſic tracter infamer ī cludar ⁊ nōdū ꝓ liberatōe ab indignis car ceribꝰ tuū meruerim auxiliū. Nōne tui an̄ ceſſores ꝓpriū habuerūt ſuccurrere nō ſo lū vexatōibꝰ eccl̓ie nō ſolū ſūmis pōtifici bus in ſua ſede reponēdū/ ſꝫ oībꝰ cōiter in iuſte paſſis. qͣſi nobilis frācie domus tem plū tale eſſet miſericordie qͣle apud athēas fuiſſe memorat̉ vbi cūctis afflictis erat p̄ ſto ſubſidiū. nūc em̄ fili chariſſime vera re gum frācie ꝓgenies ⁊ heres exēploꝝ inſig niū. vides corā oculis tue ſerenitatis illuꝫ quē ꝓ iuſto papa coluiſti. ⁊ colis illū quem vt pr̄eꝫ ſūmū in terris ⁊ aīe tue paſtorē ſan ctu frequētibꝰ titulis extuliſti. Illū p̄ter ea quē tu cū regno tuo ſucceſſiſſe ꝯfiteris ꝑ ele ctionē legitimā xp̄o ⁊ Petro. illū qͦꝫ quē v uentē prudētiſſimus pr̄ tuus viuēs coluit vt talē illū deinceps qͥ etiā ſi caduci nume rent̉ honores nobilis eſt ꝓſapie. illū deni qꝫ qͥ deo ꝓpicio vitā hucuſqꝫ duxit innocu am/ ſine quis īfamie nota deforis. qꝛ qͥd in tus agat̉ iudex erit cordiū inſpector deus. tu inqͣꝫ talis vides me talē(de me enī loqͦr ⁊ me laudaſſe coegit neceſſitas) vides mo do ſic incluſum. ſic cōtumelioſe tractatum tanqͣꝫ eſſem vnus ex ſeruis abiectiſſimꝰ/ ſi ne honore/ ſine dignitate/ ſine ſtatu/ ſine ge nere/ et vite ſcelerate. Nihilominus aute diſſimulas fili aut cōtēnis p̄bere ſuccurſi neqꝫ me expediri iubes. qͥ vnico mandato tuo ab his me incōmodis potes liberare. qͣꝫqͣꝫ comꝑtū habeo nō te iubēte ita fieri/ ne qꝫ ꝑſuaderi ſane pōt/ vt credā generoſū ani mū tuū erga meas erūnas tāta duricie ſtri gi/ quoniā molleſceret ad ꝯpaſſionē/ ſi pro funde et religioſe cōſideratōis ocl̓os ad tā te rei indignitatē ꝯuerteret Quid de te loqͦr quoniā ip̄os etiā barbaros ⁊ paganos pie tas naturalis tāgeret ſi viderēt ꝑſonam nu per talis auctoritatꝭ gradꝰ et honoris ⁊ no bilitatis repente deijci ⁊ cōcludi intra pari etes domeſticos ⁊ hoſtilit̓ oppugnari. Ex iſtimo ꝙ ⁊ in regno tuo maxima ꝑs mee ca lamitati cōpatit̉. ſic̄ et dolorē aliorū regno rum experior. ¶ Proinde ſi ex cōſiliarijs tu is aliqͥ(vtinā boni ſint oēs et fidi) ſeducere vellent regiū animū. ne mihi meoqꝫ ſtatui miſereret̉. videant ſaltē tales ⁊ ponderēt tu am et regni tui famā. quoniā d̓decꝰ filij eſt pater ſine honore. ⁊ in ſubditoꝝ infamiam redūdat p̄ſidentis opprobriū. quale eſt inſuꝑ illud qd̓ ab aduerſarijs ⁊ emulis qͦtidi ana inſultatōne iactat̉/ vellē ſilerēt. ⁊ ego di gitū ponerē ori meo. ſed vox altior ⁊ popu loſior ē qͣꝫ vt tegi poſſit. ⁊ qͣlis vox? ꝙ a gal licꝭ tenet̉ obſeſſus dire ⁊ hoſtilit̓/ papa ſuꝰ. vox ꝙ dn̄o ſuo ſup̄mo aduerſi ſunt. nec al terū ſequunt̉ et ſuū ꝑſequunt̉. vox ꝙ ꝓ libi to mutant papas. nūc inſtituūt. mox deſti tuunt. vox ꝙ facto ip̄o et ſi nō verbo fatent̉ ſe reos in ſciſmate. et ꝑtem corroborāt quā impugnāt. tales ⁊ plures circūuolāt rumo res et improperia. ⁊ qͣꝫ apparēter id fiat vi derīt illi qͥ taliū ſunt occaſio. At vero fortaſ ſis obijcient aliqͥ/ me in cauſa eſſe omniū q̄ ligemus. Nā cur inqͥunt dignitatē tuā per fas aut nefas retines? cur nō ad ea que pe tunt̉ cōdeſcendis? Poſſem huic obiectōni planis et validiſſimis obniti rn̄ſionibꝰ ad iuſticiā meā(niſi ꝙ ꝓpoſitū hic habeo alte rum) et quoniā aduertis qͣꝫ lubricꝰ et inſta bilis eſſet omnis dominij ſtatꝰ ſi repēte ad vocē cuiuſlibet cedendū eſſet iuri ſuo iure vel iniuria ſine diſcretione/ ſine fructu/ ſine manifeſta neceſſitate ſed nō hic inſiſtēduꝫ decreui. ¶ Hoc vnū poſtulo ⁊ exhortor in dn̄o ꝓ cōmuni bono totius eccl̓ie quatinꝰ depulſis ira odio ⁊ vindicta ⁊ q̄ retro ſunt obliuiſcētes/ extēdamus nos in anteriora ad vnionē ꝓmerēdā. tu p̄cipue īter ceteros qui ſingularis ꝓtector es ⁊ cultor eccl̓ie vt ſollicite cōſulas. qͥd ꝓdeſt īmo qͣꝫtum paci obeſt ꝙ includor carcere ego qͥ tam libero ⁊ parato ſum anīo ad om̄ia ꝓ eadem pace vbi nihilominꝰ pars aduerſa ꝑſtat ī errore ſuo/ neqꝫ verbo ſignificās neqꝫ facto velle ſe cognoſcere veritatem iuſticie nr̄e. neqꝫ of fert aūt recipit viā aliquā ꝑ quam ītruſus ſuā habeat ſedē deſerere quā occupat vl̓ ſal tem pari pede pax queratur/ ſcis tn̄ quot et quantis legatōibꝰ pulſati ſunt. ex qͥbꝰ ita eē nō ignoras ſi nō ficticijs relationū ꝯmētiſ eluſus es. Nunc quali ſpe ꝓſeqͥmur ꝑtem vniuerſalē ſi particularis ſi multiplex et iu gis ſit inter nos diuiſio? Qua fiducia reſi ſtemus falſitati ſi veritatē noſtrā inutiliter ꝯfundimꝰ?; ꝓdeſſe qͥd expectamus in non obediēdo ei qui canonice nō dubitat̉ electꝰ et eſſe tanqͣꝫ corpus lacerū mēbris a capi te diuulſis. qn̄ cernimus alios ꝑtinaci ani moſitate in ſua vnitate nō vere vna cōiun ctos. Nec iſta dico ſit ꝟitas tanta ſollicitu dine ad liberatiōem corꝑalē(quā et ſi tamē opto quis mirabit̉) qͣꝫtuꝫ ꝓ affectu boni et In materia ſciſmatis honoris totius eccl̓ie et dignitatis pontifi calis ſctē ſedis apl̓ice/ tui p̄terea et regni tui T ⁊ totius obediētie adherētis ꝟitati. ¶ Quā obrē ꝯcludendo p̄cor et obteſtor fili cariſſi me in chriſto qͣtinꝰ hāc q̄rimoniā filiali de uotōne ⁊ chriſtiano altoqꝫ aīo ſuſcipiēs iu beas carceralē circa me ceſſare cuſtodiam q̄ ꝓrſus indigna ē. et ſi nō forte de meritis ꝓprijs erga deū. eccl̓iaſtice tn̄ dignitati il li ꝓinde qͥ pater nominat̉ ⁊ ē talis regꝭ. qui demū chriſtianus ē ⁊ chriſtuſ dn̄i. In quē xp̄ianos īmo filios ꝓpͥos abuti ſeuicia ty rannorū qͣntū qualeqꝫ piaculū ſit aīaduer tis. Audent qͥdā ſacrilega īpietate(ſic̄ acce pi īpurū et ꝓcax os laxare/ ad notādū me ꝓ heretico aūt ſciſmatico qͥ vtinā tā tena cis eſſent fidei aut religiōis qͣꝫ longe ſū ab hac blaſphemia. Errare vt cū Auguſtino fateor potero ſed hereticꝰ nō ero. neqꝫ ē alia indigniꝰ a me vl̓ impatiētiꝰ ferēda iniuria. Ideoqꝫ obnitens talibꝰ cū vno ſctōꝝ pa trū libere ꝓnuncio/ mentiunt̉. Te rurſus ī uoco fili vt feras mihi ſic afflicto velociter auxiliū quēadmodū ī tali neceſſitate(qual̓ nec tibi vnqͣꝫ nec ſanguī ꝯtīgat tuo) nequa qͣꝫ diſſimulare ſꝫ totꝭ conatuū viribꝰ obuia re ſatagerē Pone q̄ſo ante ꝓuidētie tue ocu los qͣlis futura eſſet eccl̓ie facies/ ⁊ qͣꝫ feda negocioꝝ turbatio. ꝑplexitas ⁊ inuolutio ſcaturirēt/ ſi nūc migraremꝰ a carne nō ha bito pͥus alio reꝝ ſtabilimēto/ vel ordinis ſerenitate ſicut haberi p̄t dū. viuo/ ſi nō vel neqͥter vel p̄uiter abijcior. ¶ Poſtrēo ſi huc uſqꝫ vt humana ē ignorātia vl̓ infirmitas qͥdā irrōnabiliꝰ ꝓceſſerint. nō pudeat vl̓ ſe ro vinci rōe. et ſuꝑari ꝟitate. nec in caſu iace ant ſꝫ de reſurgēdo cogitent. neqꝫ enī pote rit aliter efficaciꝰ oſtēdi ſimplex ꝯſcīe puri tas in ꝓceſſu. et ꝙ nō p̄ceps ira/ nō tumēs ambitio. nō cecꝰ odij rācor. vel edax vindi cte furor. ſed pacis amor vnicꝰ dn̄abat̉ tra ctantibꝰ ip̄m hͦ tante ſobrietatis ⁊ reuerētie negociū. ¶ Et tu pr̄ miẜicordiaꝝ ⁊ deꝰ toti us cōſolatōis ⁊ pacis/ qͥ ꝓmiſiſti miẜicor diā miẜicordibꝰ/ qͥ dimittere p̄cipis ſi nob̓ dimitti volumꝰ. da clemēter veniā delictis ꝓprijs et alienis. ſis mihi ꝓpiciꝰ vt hac v na vindicta cōtentꝰ ſim ꝙ errata corrigas ſuppleas defectus. ⁊ deinceps oīm pedes ī viā ſalutifere pacis dirige. deniqꝫ cor regꝭ qd̓ in manu tua ē ad hͦ inclina ⁊ inclinatuꝫ corrobora. cui des gl̓iam ⁊ honorē nūc et ī ꝑpetuū. ¶ His ita ſe habentibꝰ ⁊ allegatis ſentio qͥd poſtulatꝭ o ſorores cariſſime. po ſtulatis itaqꝫ ne tegā ſilentij velo vnam ex epl̓is qͣles miſſe videri pn̄t ab inclitiſſimo frācie rege pͥdem velut poſt reditū ab am baſiata facta ſummo potifici/ ſubſtractōne nōdum facta/ parebo libēs vos aſſiſtite. ¶ Patere(obſecro ſctē pater) ꝑpaucꝭ alloqͥ paſtoraleꝫ celſitudīs tue p̄ſidentiā. patere rogare ea q̄ ad pacē ſunt hieruſalē. qͣtinꝰ be nigne facias in bona volūtate tua ſyon/ vt edificent̉ muri hieruſalē. Nihil hic expro brādo dicturus ſum. ſed te obſecraturꝰ ſuꝫ vt patrem/ tū hortādo/ tū cōmonefaciēdo cum inſtructiōe filij mei vt ea an̄ ocl̓os tu os ſtatuant̉. quorū attentionē actualē ob litterare potuerūt ſeu cure varie turbāteſ ra tionis oculū ſuo puluere. ſeu blāda quorū dam aſſentatio ꝯmune magnatibꝰ malum. nihil ad veritatē oīa ad gr̄am dicētiū. Aut ꝓinde natural̓ quidā amor ſui qͦ ſui cogni tio nōnunqͣꝫ īpedit̉. aut deniqꝫ ſubdola ma chinamenta eorū qͥ ſub ouina pelle vulpeꝫ tegūt. Que enī ex ſublimioribꝰ ꝑſonis ſe ab his peſtibꝰ ſecurā ſatis eſſe iactauerit. Ui de pr̄ ſancte. et ſi videas nō pigeat ꝓfundi us iterū atqꝫ iterū circūſpicere. qͣle quan tūve eſt pacis bonū qd̓ oēs in cōmuni ap petūt ꝯclamitātes pax pax/ adeo ſine pacꝭ pulchritudine oīa ſunt deformia anxia mo leſtaqꝫ. Oīa quoqꝫ pacē ſuam quandā non minus qͣꝫ vitā deſiderāt. abhorrētes diui ſionē qͣꝫto magis ignoſcere. īmo v̓o dignā ꝓ meritis laudem repēdere te ꝯuenit pater ſancte oībus ⁊ ſingulis qͦs pacē appetere querere ꝓſequiqꝫ cognoueris. qͦs audieris ꝑſequētes ex aduerſo/ exiciale ſciſma pn̄s qͣ quauerſum via p̄ſertim qͣꝫ cōpendioſioreꝫ eis vel rō vel neceſſitas cognata rōnis oſtē dunt. Talē de te ſpem tui mores tua vita a puero bn̄ inſtituta/ mūdo p̄buerūt. hāc in ſuꝑ expectationē/ tua geſta reſpōſaqꝫ in ne gocio pn̄tis ſciſmatis apud oēs genuerūt vt tu p̄cipuus iudicatus ſis cui paſtoralis baculus ꝓ ꝯterēdo neqͥſſimū maligni ſciſ matis caput donaret̉. queꝫ p̄terea papalis ſedes ſuſciꝑet ornādo ſeſſione tua ſi p̄ſide res in ea. Nihilominꝰ vltronea ceſſio ſi ita res exigeret/ locum libeꝝ ad paſtoris vniti collatōeꝫ apparet. Uidebant̉ hec ſufficere tali omni expectationi. attamē ip̄am valla uit iuſiurandū quo ꝯtrouerſia oīs fineꝫ ca pit. ¶ Sꝫ o dolor pluſqͣꝫ dolor/ o ſancti ſan N cteqꝫ oēs vnde malū iſtud irrupit qd̓ ꝯfun Trilogus deret nos ab expectatōe noſtra? Heu qͣꝫtū mortalia pectora cece noctis hn̄t. qͣꝫ terri biliter nullos excipiēs enūciauit ꝓpheticꝰ ſermo/ prauū cor hoīs ⁊ imꝑſcrutabile/ qͥs cognoſcet illud. Da veniā pat̓ ſancte/ fide li mee interrogatōi ſi animis noſtris hanc in veritate ſpeꝫ tuij p̄ius ingenueras. ſi cor in ore ⁊ frōte gerebas qͥd cauſe qͥdve faſci natōis irrepſit. qd̓ nos vel falleret vel ꝯfun deret ab expectatōe: ab illa inqͣꝫ expectatiōe que pollicebat̉ nobis te agente reuerſuram pacē eccl̓ie/ redituꝝ ſeculū aureū in terris. Incuius p̄terea aſſumptōe ad papatū/ nō ua luxoriri viſa eſt. in hoc qͦꝫ diluculo ma tutino ſidus qͦddā beniuolū ſereno nobis fulgore micare putabamus. At heu expe ctauimus pacē ⁊ ecce turbatio. in deterius qͥppe verſa ꝯfuſaqꝫ ſunt oīa ¶ Meruit hoc inquiēs ſubditoꝝ improbitas volens me ip̄m patrē eoꝝ ad illud cōpellere qd̓ vltro neus agere debuerā. ¶ Primū(pat̉ ſctē) nō violētia ſed oratio plurima p̄miſſa eſt. pe tis a quo a me filio tuo cū tota eccl̓ia re gni mei. ꝑ tales qͣles noſti. tl̓es qͥbꝰ alij ſuꝑ plicāt ⁊ qͦꝝ fide ac prudētia gubernamur. frat̓ Germanus ⁊ duo patrui. ꝙ ſi ſuſpitio ſum forſan erat orare illud ducum qͣſi foret ſpēs violēta iubēdi/ facilis plane patebat exitus. p̄occupaſſes eoꝝ p̄ces/ offerēs abſ qꝫ vlla ꝓcraſtinatiōe illā q̄ petebat̉. Iura mēti impletōeꝫ on̄diſſes p̄paratōeꝫ animi ad cedendū. ſi ⁊ dū ceſſio tua pacē illatura eſſet eccl̓ie. itaqꝫ via ceſſionis nōne ab oībꝰ qͣꝫtūcūqꝫ tibi vel tue eſtimatōi fauētibꝰ eſſe ſanctiſſima ⁊ cōpēdioſiſſima iudicata eſt: qͣꝫqͣꝫ nō eſſe te cogendū ad ip̄aꝫ fuerit quo rundā ſnīa ſꝫ te volūtariū te ſpōte offeren tē eā q̄ cōi aſſenſu ꝓbat̉ viā qͥs oro coegiſ ſet? Si qͣ igit̉ fuerit coactio ex reniſu tuo ve nit. Affirmāt viri ſapiētes ⁊ litterati qͥ me cū ſunt te ꝓ ſalutē gregis aſtrictū eſſe ẜm p̄ parationē animi nō ſolū ad ceſſionē ſꝫ ad martyriū. ⁊ hoc mō nō eſt relinq̄re gregeꝫ ſed ſaluare. quid qd̓ vltra ꝯmunē legis di uine obliuionē iuramētum ſolēne ſuꝑad ditū te ligauit. ¶ Dices forte te nec iuramē to nec officio cōſtrictū vt ꝯfeſtim papatui renūcies. p̄ſertim nō expectato fructu pacꝭ ¶ Profecto/ pater ſancte neqꝫ hͦ q̄rebat̉. ꝙ ſi de me meorūqꝫ ſinceritati q̄dā maliuole ſuſpitōes aliene ab hac ꝟitate gratis aſſū ꝑte ſūt. audi qm̄ ml̓tos ſupplātauit ſuſpi tio illorū qualibꝰ vtiqꝫ ſuſpitiōibꝰ p̄bere leuem auditū nihil magno viro indigniꝰ: ni hil ꝓ ſuo et ſue reipublice ſtatu incōmodi us reꝑit̉. hoc qͥppe agit ſuſpitio talis apud rēpublicā qd̓ zelotipia apud domeſticaꝫ. zelotipia aut qͣles nō domos inqͥetat ⁊ tur bat. eas aliqn̄ funditꝰ euertēs. Eſto fuerīt qͥ ſtillarēt auribꝰ tuis ꝙ aliqͥ magꝭ ad ꝑſone tue deiectōꝫ/ qͣꝫ eccl̓ie reformatōꝫ āhelabāt ꝙ papatū ambiebāt alij. ꝙ parſ vna papā optabat de cognatōe et patria. ꝙ pars alte ra ꝓ ambitōe aut vindicta aut alijs cauſis reprobis incedebat in via pacꝭ. Examinā dū ſane erat nō qͥd tales dicerēt. non quid garrirēt incerto autore ſuſurri. ſed quid vi tas a dn̄o dirigēda poſtulabat. Neqꝫ enim ſtaret om̄is policia/ ſi ꝓ adulantiū aut ma le ſuſpicantiū ꝯfictōe ⁊ nō ꝓ agendorū ve ritate regeret̉. ¶ Et memīeris pater ſi fefel lit te talis maliuolorū ſuſpitio dū te ꝓteſta tionē publicare ſuaſit quā poſtmodū libēſ retractaſti. Proteſtatōnis autē hec erat ſen tētia. ꝙ viſis modis ꝓcedēdi qͥ ergate ⁊ tu os tenebant̉(notabas violentiā) tu oē inde ſecuturū et ꝑ te conceſſurū inualidū repu tabas ⁊ inane. quaſi vicꝫ te ꝑtinacē facere ꝯtenderet/ aut blāda adulatio/ aut ſubdola inimicantiū ꝯfictio niſi ſagaci retractione ꝓuidiſſes. Quintiā ſi q̄ſiſſet aliquoruꝫ(vt tibi videt̉) vel arrogantia vl̓ impietas co gere te ad illd̓ qd̓ ſpōte agere volueraſ nōne ſatius erat te vincere ī bono malū/ qͣꝫ a ma lo vinci? ſapientiam enī nō vincit malicia. Peſſima certe victoria. vincere voluit ali qͥs hoīes ſi ab ira ab odio. ab impatiētia ⁊ vindicte zelo ſuꝑatur. ⁊ adeo ſuꝑat̉ aliquā do vt omiſſis oībꝰ q̄ alioquin agenda fore cognoſceret ip̄e ſe in aꝑta pctā et in magna mortis huiꝰ et eterne diſcrimīa tradit/ duꝫ frēdens dentibꝰ ait. Ergo ne inuitꝰ ꝯpellar ad hͦ vel ad illud? ergo ne malis gratibꝰ me is hec ⁊ illa ſū acturꝰ? Ita ne ego dn̄s obtē ꝑabo ſubditis tanqͣꝫ eoꝝ vilis ſeruꝰ? qͥs cō temptū hūc. qͥs mee huiꝰ dignitatis vitu periū ferre poſſit. mori ſatiꝰ eſt qͣꝫ talia ꝑpe ti. fracti ꝓrſus animi ⁊ abiecti eſſet talibꝰ aſ ſentire. Has voces pr̄ ſctē ſcis nō eſſe mo deſtie xp̄iane neqꝫ de ſchola illa prodire ad quā inuitans xp̄s/ diſcite inqͥt a me qꝛ mi tis ſuꝫ ⁊ hūilis corde. qͥ cū malediceret̉ nō maledicebat/ cū pateret̉ non ꝯminabatur. Quid ſi qͥs ex emul̓ tue dignitatis cognitꝰ magnitudinē cordiſ tui/ aut ſuſpicās forte ꝑuitatē ad ſuſpicatōes ſuꝑſerit ramuſcl̓os In materia ſciſmatis IX tales ꝓ exagitatōe turbida ſuſcitāda ꝑ quē oīa ſibi ſuſpecta fierēt. ac ꝓinde certū diſcri men intrares. ſic aprū vani catuloꝝ latratꝰ a tuto cubili remouēt ⁊ offerūt enecāduꝫ. ſic qͥ timet pruinā irruet ſuꝑ eū nix. ſic po ſtremo trepidātes auicl̓e in veros laq̄oſca dūt ob inanē motarū plumaruꝫ formidi P nem. ¶ At ꝟo ſuſpitōnibꝰ his reiectis ne ab eis dū reprobamꝰ capi videamur/ audire te videor et dicere. ꝙ viā eqͥſſimā obtuliſti. viā ꝯuentōis in quā totus etiā cetꝰ cardi naliū pͥmitus ꝯdeſcēdit. Uiam p̄terea quā appellas iuſticie. viā pͥmā pr̄ ſancte nōdū quaqͣꝫ repudiaſſe cognoui niſi ꝙ ꝑ ſe inſuf ficiens apparebat ꝓpt̓ quod vlterior obla tio vie ceſſiōis q̄rebat̉. ad qͥd ita? nimirum vt tantꝰ apparatus ꝯuētōis neqͣqͣꝫ fine cō gruo fraudaret̉. qͥ finis ex oīm qͦs ꝯſulimꝰ et aliorū pene omniū iudicio nō aliter ꝯmo de qͣꝫ ꝑ vtriuſqꝫ ꝯtendentiū ceſſiōꝫ hr̄i ſpe rabat̉. Sufficiebat aūt(vt tibi viſū ē) obla tio tua general̓ ne eadē facta in ꝑticl̓ari cor nua daret aduerſe parti tanqͣꝫ diffideres de iure tuo qͥ tā leuiter cedere ſpopōdiſſes ſed nō fallit̉ nō irridet̉ inſpector cordiū deus. ſapiens(vt qͥdaꝫ ait) vitā ſuā nō ppl̓ari ru more ſed ꝯſciētie ꝟitate metit̉. Quid ſi qͥdā imꝑiti aūt ſuꝑbi aūt maliuoli tuā hāc hūi litatē ſctīſſimā/ tuā caritatē xp̄i imitatricē. tuū zelū feruentiſſimū in oblatōe ſpōtanea vie ceſſiōis ſiniſtre detorſiſſēt vt formidas. alij ſuꝑ numerū pl̓es/ gͣuiores inſuꝑ. tū fi de. tū amicicia tua/ tū pietate catholica te hec agēte collaudaſſent vtētes ſalomōiſ iu dicio/ ꝙ verā habuiſſes mr̄nā caritatē qui infantē xp̄m viuū in eccl̓iaſtica ſede ſua al teri cedere maluiſſes qͣꝫ diuidi. ¶ Ceteꝝ v̓o nō paꝝ vrgebat te p̄ſtituꝫ iuramentū niſi gloſis corruptis aliqͥs illd̓ fedare voluerit aut dicere ꝙ qꝛ in deteriorē exitū v̓gebat n̄ erat obẜuandū abſit pater vt nos oēs tue obediētie filij iudicauerimꝰ vnanimiter vi qͥ diſcors ſit neſcio/ ꝙ via ceſſiōiſ ceterꝭ emi nebat. eratqꝫ ſctā et d̓o accepta ſi ip̄a ſub iu ramento ꝓmiſſa neqͥret ſalubrit̓ vel offerri vel exeqͥ. qͥd veriſimiliꝰ eſt decipi vl̓ vnū vl̓ vniuerſos? qͥd ꝓbabiliꝰ falli paucoꝝ ꝯſciē tias vl̓ omniū? Addo ꝙ ſi erraſſꝫ vniuerſi tas obediētie tue ī hac ſentētia. nihilominꝰ paſtoralis pietas aſtrīgebat te potiꝰ cōde ſcēdere nob̓ pie errātibꝰ qͣꝫ oīa tā certe tur batōi exponere. qͥppe ad hūc intellectū vere enūciatū eſt ꝙ cōis error facit ius. Nō em̄ p̄ſumere debueras oēs ad tuā ſententiā ci tius attrahēdos fore qͣꝫ ad alioꝝ iudiciū te vnicū vel admodū paucos tecū poſſe con uerti Nā hoc vltimū libeꝝ tibi erat nō alte rum/ obſiſtētibꝰ tot capitibꝰ qͦt tn̄ ꝯueniſſe in vnā vie ceſſionis oblatōeꝫ nōne miracu lum eſt ⁊ pene diuinū? ¶ Opponet demum Q aliqͥs patere ſatis nūc qͣꝫ inutilis ⁊ caſſa fu erit hec via ceſſionis q̄ nihil hactenus ꝓ pa ce valuit oꝑari. Hoc argumēto viā ꝯuētio nis aūt illiꝰ quā noīas iuſticie liceret incul pare/ quā nihil adhuc ꝓfeciſſe cognoſcimꝰ Sꝫ nō accepte ſunt rn̄debis he vie ideoqꝫ nō temptate. ita certe nec viā ceſſionis acce ptaſti/ cuiꝰ intererat eandē pͥmitus offerre Eandē dico. totiēs an̄ papatū ꝑ te pr̄ ven tilatā laudatā ⁊ fere ꝓ vnica cōmendataꝫ. ꝙ ſi p̄ſumit̉ ꝓ via ꝯuentōis aut altera ſi fu iſſent acceptate ꝙ dediſſent pacē eccl̓ie. ml̓ to ampliꝰ hͦ exiſtimare ꝯuenit de acceptiōe libera via ceſſiōis. ꝙ ſi poſt oblatōeꝫ tuam caritatiuā altera ꝑs ꝯtumacit̓ renuiſſet ꝑa gere ip̄a de ſe ſuaqꝫ ſalute vidiſſet tu libera tus nobiſcū. tu gl̓ioſus. tu ab oībꝰ re et no mine bn̄dictus euaſiſſes ¶ Ueꝝ ignoſce pr̄ ſctē ſi nimis vrget celſitudinē tua multilo quiū zeli mei. talia ego nō ad dānandū ſed hortādū ꝓnuncio. quatinus qͥ pacē eccl̓ie ꝓſequunt̉ nō inculpes ſiniſtris interp̄tati onibꝰ. quaſi dep̄uato aīo ergate vl̓ dignita tem tua moueant̉. qͣtinus p̄terea ꝯdeſcen dente te capite nr̄o ad humilē mēbroꝝ vo luntatē inſtar xp̄i ambulemꝰ om̄es vno a nimo/ vno paſſu. vna via/ donec occurrat nobis pax vera in eo qͥ fecit vtraqꝫ vnum. dn̄o nr̄o ieſu chriſto qͥ eſt deꝰ bn̄dictus in ſecula. ¶ Quid ſuꝑeſt agere o ſorores. dum ꝑs inuenit vtraqꝫ cauſas/ tū excuſatōis ꝓ prie/ tū accuſatōis aliene? qua rōne p̄t hͦ fie ri etiā ſi tu beniuolētia tāto niſu conareris vt ꝑs excuſanda cēſeret̉. ſed neqꝫ in tā ꝯtra rijs iudicijs videri pn̄t accidi. Et o ſan ctiſſima mater eccl̓ia cui ſnīe interim ceſſu ra es/ quā amplexaberis quā ꝓbabis? xp̄i ana reſpublica inter has ꝯtentiōes aīoſas ⁊ incertas qͥd aget? interea qͦ ſe vertet qua li poterit regimine gloriari? Dudū ꝯtentio nibꝰ pomptio ⁊ iulio ceſare ciuilibꝰ armis romana reſpublica neutrius ꝑtē ꝓbans re manſerat in medio deſolata cū Cathone qͥ nulli ſil̓r ꝑti fauēs erat Ita em̄ dicit Sene ca. Utꝝ v̓o ſil̓e ſit in ſciſmate nr̄o tāto dete riori qͣꝫto aīe mors qͣꝫ corꝑis plus horro p 3 Sermo factus Conſtantie ris hꝫ nō determino. vtinā veniat dn̄s qui ⁊ illuminet abſcōdita tenebraꝝ. ⁊ poſita in lucē cōpleat in oꝑe. paꝝ qͥdem videre eſt ſi nō dat̉ oꝑari. Hoc qͥdem ſolū relictū videt̉ vt qꝛ cū ignoramus qͥd agere debeamꝰ hu mano ꝯſilio ꝯfugiamꝰ ad diuinū niſi vob̓ aliud o ſorores videat̉. ¶ Beniuolentia. Mihi beniuolētie idē ꝓrſus ē iudiciū frat vt null̓ accuſatꝭ maliuole ſic̄ obẜuare(niſi me fallit amor tui) ſtuduiſti ꝯuertamꝰ nos ad dn̄m qͣtenꝰ ad nos ꝯuertat̉. Ambulans ſuꝑ aquas p̄ſentis fluctuatōis ventꝭqꝫ īpe rās et mari/ et fiat eo iubēte trāqͥllitas. qͥd tacita recogitas ſoror nr̄a diſcretio. dic ⁊ tu qͥd cenſes agendū. ¶ Diſcretio. Ego v̓o hͦ idē nihilominus nec tēptari videat̉ deus. conari decet nos ad laborē ſi forte pijs at tēptationibꝰ aſpiret deꝰ vires. ¶ Zelus. Ueriſſime ſuadeſꝑ meā fidē o ſoror diſcre tio ſaluberrime ⁊ diuīe. vis igit̉ vt ea p̄lia q̄ penes nos ſeruamꝰ recōdita ſuꝑ hͦ nego cio proferamus in medium. tum de me dio pacis inueniēdo. tū de ꝯſilio ſic vel nō celebrādo. tū de pape accuſatōe ⁊ excuſati on cū reliqͥs. illoꝝ em̄ inſpectio dare poſſꝫ occaſionē ſapiētibꝰ ꝓfundiora cogitandi. ¶ Diſcretio. ¶ Uideo te frat̓ ad ingeniū re dis totꝰ flāma es ne qͥs nō velle foras erū pere. ſcio q̄ tu loq̄ris illa qͦdā īpetu magis ꝓiecta ſunt qͣꝫ digeſte ordīata/ ſine ſtilo ſine limitatōe. Attn̄ ſi ita fert aīus tuus nec cō peſci pōt/ tu in alia nobiſcū cōtione ea ꝓpo ne. nos ſecedere ad alia tp̄s vocat ⁊ verba tua(vt aſpicis) iā popularis cōtio/ iā ſcho laſticus cetus/ iā curia regal̓ expectat. tuaꝫ rē ergo age ⁊ bn̄ habe. ¶ Zelus. ¶ Polliciti memor obediētia vltro. ⁊ tu bn̄ hēas ſoror nec vllo vnqͣꝫ ī negocio me deſere. tuo qͦqꝫ ſpū o germana beniuolētia ꝓcul oīs a no bis et ceteris maligͣ ꝑuerſitas exturbet̉ ⁊c̄. ¶ Finit. Sequitur epiſtola chriſtianiſſimi regꝭ frācie iuſtificatiua ſub tractionū factarū a Petro de luna nō ob ſtante obedientia ſuo p̄deceſſori et ſibi qn̄ qꝫ preſtita. Arolꝰ dei gr̄a frācorū rex vni uerſis chriſtifidelibꝰ ſalutē in dn̄o/ et ad eam quaꝫ ſūmoꝑe deſideramꝰ eccl̓iaſticā vnio nē vnanimit̓ aſpirare. Pax ec cl̓iaſtica q̄ ſub vnico ⁊ certo chriſti vicario ꝯiūgere debet vniuerſa mēbra populi chri ſtiani ẜm ip̄iꝰ chriſti et apl̓i ſui documētū. dū olim poſt mortē felicꝭ recordatōis Gre go. pape vndecimi ꝯturbari cepiſſet. dūqꝫ ſciſma ꝑnicioſum mōſtrū horrendū ingēs in eadē eccl̓ia ſuboriri cerneret̉ ex cauſis to to orbe notiſſimis chriſtianiſſimꝰ tūc ac p̄ clariſſime memorie ꝓgenitor nr̄ Rarolus qͥntus ſuaſus multꝭ vehemētibuſqꝫ rōibꝰ deliberauit adherere ⁊ obediētiā p̄ſtare illi quē collegiū cardinaliū iureiurādo aſſeru it in vita ⁊ in morte. atqꝫ publicauit ſe ca nonice in ſūmū pontificē ⁊ veꝝ chriſti vi cariū ſponte ⁊ ꝯcordit̓ elegiſſe. ¶ Arbitraba tur nāqꝫ veriſimilit̓ idem ꝓgenitor nr̄ vt ē rat totus feruēs in zelo domꝰ dei. ⁊ ex ſua fi de pia alios dijudicās ꝙ ceteri principes ac p̄lati cū vniuerſo clero ⁊ ppl̓o ꝓtinꝰ obe dirent ꝯſimilit̓/ dū electiōem hmōi ꝑ colle giū p̄fatū cardinaliū ſufficiēter eis innote ſceret/ rite fuiſſe celebratā. ſꝫ alit̓ euēiſſe du dum iā deploramus. neqꝫ enī potuerūt vſ qꝫ hodie dicti cardīales hocip̄m. Nos id circo cernētes exꝑientia tꝑeqꝫ docentibꝰ ꝙ hec obediētia p̄ſtita inualida erat ad tollen dū funditꝰ ſciſma peſtifeꝝ qd̓ in exiliū gra uiſſimum pacē deſideratiſſimā ⁊ optimaꝫ detruſerat. deliberamꝰ eādē pacē ad ꝓpriū cubile ſuū qd̓ eſt eccl̓ia velut ad ſuā regio nē ꝑͤ alias vias totꝭ conatuū viribꝰ reduce re. hinc ꝯcilia crebra. hinc legatōes labori oſiſſime ac ſūptuoſiſſime ꝑ om̄es pene xp̄i anitatis regiones frequētate/ tādem aſpirā te deo via ceſſiōis vtriqꝫ ꝯtendentiū ꝓ re uerſiōe pacis turpiter exulātis iuuēta ē cō pendioſior abſqꝫ vlla dubitatōe expedien tior iudicata. Hāc ꝓinde viā cū omi ſolen nitate p̄ſentari fecimꝰ ſucceſſori illiꝰ cui ꝓ genitor noſter(ſicut diximꝰ) obediētiā p̄ſti terat. quā obediētiā ideo maxime poſtmo dū ab eodē ſucceſſore ꝓ tꝑe ſubtraximꝰ/ qꝛ nō ſatis aꝑte ꝑ vie ceſſiōis ꝯpendiū vide bat̉ velle pacē reducere/ poſtpoſitis diſcep tationū intermīabiliū amfractibꝰ ⁊ ingreſ ſibilibꝰ aliaꝝ viaꝝ labyrinthis. At vbi vi ſus ē nobis ad ſalubriora ſe ꝯuertiſſe ꝯſilia rurſuſ abſqꝫ om̄i mutabilitatꝭ culpabil̓ no ta obediuimꝰ eidē ita tn̄ anīo noſtro gerē tes/ ſi et qͣꝫdiu hec obediētia nr̄a non obſta ret eccl̓iaſtice vniōi. quēadmodū in conci lio vltimo eccleſie regni noſtri memīmꝰ ſa tis datū intelligi. neqꝫ enī voluimꝰ vnqͣꝫ ſci enter(neqꝫ fas eſſe credimꝰ) obedientiā pre In die ſancti Anthonii IX ſtare cuiqꝫ mortaliū in pacis vniuerſal̓ p̄iu diciū. in ſciſmatis fomitē. ī diſcordie īſtru mētū. Et o ſalutifer xp̄e pͥnceps pacis/ qͣꝫ diu iā q̄ſiuimꝰ pacē et nō venit. Expectaui mus tꝑs medele/ tꝑus.ſ. iurate ꝯuētōis v triuſqꝫ ꝯtendentiū ꝓ ceſſiōe celebrāda. ⁊ ec S ce turbatio. ¶ Animaduertite hec dn̄i prīci pes xp̄iani qͥbus eſt dolori tal̓ tantaqꝫ ma tris diſſipatio. Attēdite inſuꝑ vobis ⁊ vni uerſo ppl̓o xp̄iano vos ſacri pōtifices in qͦ poſuit vos ſpūſſctūs ep̄os regere eccl̓iam dei quā acqͥſiuit ſanguine ſuo. Attendite q̄ ſumus. nolite diſſimulāter agere. vbi depo pulat̉ gregē chriſti miſerꝭ modis/ tēpeſtas hec ſeuiſſima horrēdaqꝫ vorago. Exurgat in vnū ppl̓s vniuerſuſ tollere de medio ſui deformiſſimū hͦ portētū/ vn̄ fit in obpro briū hoſtibꝰ incredul̓ ꝓprijſqꝫ aīabꝰ dāna tionis et̓ne diſcrimē aꝑtū. decidat vl̓ inui tus vnus aūt alter. īmo vtriqꝫ ꝯtendentiū ab occupata ſede petri potiꝰ qͣꝫ vnitas eorū ꝯtētiōe deꝑeat. Nā dū neutri ppl̓s obedi et. neuter ampliꝰ de pͥmatū vl̓ fruſtra ꝯten det. neqꝫ audiet̉ vltra vox illa crudeliſſime femine. nec mihi nec tibi. ſꝫ diuidat̉. ſed illa pie matris. date illi infantē viuū. Nos ꝟo qͥ nihil ita poſt aīe ſalutē deſideramꝰ qͣꝫ vi dere ſereniſſimā pacis faciē/ nr̄is effulgere tꝑibꝰ/ iudicamꝰ ex p̄miſſoꝝ et ſil̓iuꝫ ꝯſidera tōe nullū ad p̄ſens patere validiꝰ in tā de ſꝑato malo remediū/ qͣꝫ ꝙ neuter ꝯtēdētiū aut ſibi forte ſucceſſorū p̄ſtet̉ deinceps obe diētia a ppl̓o xp̄iano/ deficiēte ſiqͥdē fomē to tātus ignis iſte infernal̓ ī ſe tandē defici ens dāte deo collabet̉. Quapropt̉ p̄ceden tibꝰ ⁊ habitꝭ ſuꝑ hͦ vicibꝰ repetitis. magnis ⁊ maturis deliberationū ꝯſilijs cū ſapiēti bus ꝑitis et deuotis hoībꝰ deū et eoꝝ ſalu tem gerētibꝰ p̄ oculis. Nos vt eccl̓ia regni nr̄i ac delphinatꝰ vienē. ꝓ nob̓ et ſubditis nr̄is eorūdem regni et delphinatꝰ decreui mus talē amplecti neutralitatē ī feſto aſcē ſiōis ꝓxime venturo. niſi īterea nob̓ vltro pax aduenerit. ꝓceſſuri nihilominꝰ vlteriꝰ aſſidua ſollicitudīe cū alijs pͥncipibꝰ ⁊ ca tholicꝭ oībꝰ/ donec euulſo ſciſmate pax plā tetur. Ꝙ ſi mirabunt̉ forſan aliqͥ ex alit̓ af fectatis vnde nobis iſta licēt/ attēdāt poti us ꝙ hanc nobis legē facit ip̄a q̄ legē ne ſcit dura neceſſitas. īmo ⁊ filialis pietas/ q̄ ꝑ medios etiā ignes et gladios mr̄em talē ita collaborante eriꝑe conaret̉. Ecce mor bus inueteratꝰ ⁊ putridꝰ qͥ ex fomētꝭ leuio ribꝰ in deteriora qͦtidie velut cācer ſerpit. ſi gͦ ferramētū cauterizans adhibeat̉ nullꝰ re cte cl̓pauerit ¶ Demū cū ꝓ hac neutralitate ī vnū tractāda pͥncipes ac magnates vtri uſqꝫ obediētie ꝯmoda celeritate ꝯgregari n̄ poſſent/ nullos ſuo q̄ſumꝰ ꝯtēptui depu tet ius ꝑtis nr̄e quā ꝓbabiliſſima rōne p̄li batus ꝓgenitor nr̄ ⁊ nos hactenꝰ fuimꝰ in ſecuti ī hac neutralitate ꝯdemnatū vl̓ de preſſum/ cū nūc nō de iure huiꝰ vel illiꝰ/ ſꝫ de cedendo iuri vero vl̓ p̄tēſo ꝓ vniōe ꝯſe q̄nda res agat̉. ¶ Quāobrē vos oēs ⁊ ſil̓es hortamur in xp̄o. ⁊ ꝑ eā quā de īmacl̓ata ſponſe ſue eccl̓ie laceratōe feda ꝯpaſſiōem geritis obteſtamur arripite nobiſcū vali dū hͦ et efficax ſicut expectamꝰ in dei v̓tute peſtis huiꝰ ext̓miniū. vt denegatio hec obe diētie vtriqꝫ ꝯtendentiū afferat nob̓ tandē ꝑpetuā vnanimēqꝫ obediētiā ſb̓ vno ⁊ cer to xp̄i vicario qͣtinus ẜuiamꝰ deo in pul critudine pacis ⁊ reqͥe opulēta. In qͦꝝ om niū fidē ⁊ teſtimoniuꝫ p̄ſentes lr̄as noſtri. ſigilli fecimꝰ munimīe roborari. Datū pa riſiꝰ. die. xij. Ianuarij Anno dn̄i. M.cccc. vij. et regni noſtri. xxviij. ¶ Finit Eiuſdem ſermo ha bitus corā cōcilio conſtan̄. in dn̄ica qͣ erat feſtū ſancti Anthonij Uptie facte ſunt ī chana gali T lee ⁊ erat mater ieſu ibi. Scri ptū ē originaliter Ioh̓. ij. ⁊ re citatiue ī euangelio dn̄ice cur rētis qd̓ ad honorē gl̓ioſiſſi mi pr̄is anthonij cuiꝰ hodie celebritas agi tur inferiꝰ deducet̉. Sꝫ dū nuptie facte ſt̓ ī chana galilee erat mr̄ ih̓u ibi. Aſſiſ ⁊ tu pia mr̄ ieſu nobiſcū in hͦ ſacro ꝯcilij loco vbi ē myſtice chana galilee vbi allegorice fiūt nu ptie. Interp̄tat̉ eī chana zelꝰ. ⁊ galilea trāſ migratio. Eſt autē hic zelus tranſmigrati onis/ ſed quo et vnde? Nimirū ex hoc mū do ad patrem/ ex chana in hieruſalē q̄ edifi catur vt ciuitas. quia peregrinamur a do mino. nec habemꝰ hic ciuitatem manentē ſed futurā inquirimus/ que eſt hieruſalem mater noſtra. ¶ Uides inquit̉ benedictiſſi ma mater ieſu. quemadmodū celebratur ſi nodaliter in hac myſtica chana galilee in hoc ſacro concilij loco digniſſima nuptia rum chriſti ieſu filij tui et eccleſie copulatō Ad quid itaꝫ ſane quatenus eccl̓ia ſponſa agni/ neqꝫ laceret̉ āpliꝰ ſciſmate neqꝫ detur Sermo factus Conſtantie pet̉ erroribꝰ/ neqꝫ deformata maneat vici orū feditate. ¶ Aſſis igit̉ ad has nuptias o Maria. Aſſit ⁊ filiꝰ tuꝰ ieſus cū diſcipulis ſuis ſanctis om̄ibꝰ inuitatꝰ p̄cibꝰ a nobis. quo veniēte ꝯmutet̉ obſecramꝰ apud nos aſſidētes in his nuptijs aqͣ grauis et inſi pida ſapiētie terrene aīalis et diabolice/ in vinū optimū ſapīe ſalutarꝭ. qd̓ noſ ebria qͣ dam ſobrietate letificet corroboret. ⁊ ſit in nobis vinū germinās v̓gines. hͦ eſt virgi nales puras et integras affectōes. impleāt̉ ydrie cordiū aqͣ lachrymoſe ꝯpunctōnis Fiat hͦ intercedente teo ſacer heremi cultor anthoni gl̓ioſiſſime fili mr̄is eccl̓e. ac ī vni uerſa terra nomīatiſſime. cuiꝰ hodie ſolēni tas celebrat̉. Fiat et hͦ inſinuāte ⁊ petēte te btīſſima ⁊ miẜicordiſſima mater ieſu mr̄ ſalutis. quā ideo ſalutamꝰ depromētes ſua uiſſimū illd̓ gabriel̓ epithalamiū dū in pa lacio virginal̓ vteri tui nupſit hūanitati di Uuinitas. Aue gr̄a plena dn̄s tecum. ¶ Nu ptie facte ſunt in chana galilee. ⁊ erat mater ieſu ibi. Si dicā qd̓ ſentio pr̄es apl̓ici. pa tres deo amabiles et ſpectabiles dn̄i/ tāta myſterioꝝ p̄ſentis euāgelij maieſtate/ tāta dicēdoꝝ numeroſitate ſuffundit̉ ⁊ p̄mitur mee mētis acies inualida vt qͥd pͥmū dicā qͥd omittā vix diſcerno? Cadit in me illud narciſſi philocapti iuuenis apud nazonē ⁊ ad fontē inopē me copia fecit. Ecce nup in ip̄o meditatōiſs mee ſecreto dū p̄ſentꝭ euā gelij v̓bis intēderem apparuit ip̄m velut fons illimis ⁊ nitidꝰ fons vite v̓bū dei in excelſiſ. tanqͣꝫ p̄terea ſpeculū quoddā puriſ ſimū ſine macula. tenſiſſimūqꝫ/ et tale qua le dicūt aliquod eſſe ꝑſpectiui in qͦ relucent ex vnius corꝑis obiectu qͣttuor imagines ſpeculo nō fracto. Uiſa eſt nēpe mihi reſpi ciēti p̄ſens euāgeliū qͣdruplex expoſitōnis ſacre ſcpͥture facies. quaſi totidē decore v̓ gines/ filie celeſtis ſapiētie. quaꝝ nomīa et officia qͥdā metro cōprehendit dicēs. Lit tera geſta docet/ qͥd credas allegoria. Mo ralis qͥd agas/ quo tendas anagogia. His itaqꝫ qͣttuor imaginibꝰ inſignit̉ fons ⁊ ſpe culū ſapiētie diuine. his qͣttuor faciebꝰ or nat̉ in vtroqꝫ teſtamēto ſacra ſcpͥtura/ ſicut figurat Ezechiel̓ viſio in aīalibꝰ ⁊ in rotis. Hec nēpe duo teſtamēta ſunt velut ſi ſit ro ta in medio rote. Allegoria fidē. anagogia ſpem. moralitas charitatem. lr̄a ſil̓ tria hec docet et edificat. Prudentiā allegoria ī fi de. Fortitudinē anagogia in ſpe. Tꝑantiā moralitas in charitate. Iuſticiā lr̄a ſub ap propriatōe qͣdam tradit. Sapiētia eniꝫ cu ius ſunt filie ſobrietatē et prudentiā docet ⁊ iuſticiā et virtutē.i. fortitudinē ait ſapiēs ¶ Queret aliqͥs quorſum iſta. et qͥd obſcu rum hͦ ſibi velit exordiū reſpectu thematiſ huius. Nuptie facte ſunt in chana galilee. ⁊ erat mater ieſu ibi. Dicā vt potero diuer ſas ſiqͥdē nuptias intuitibꝰ mee ꝯſideratō nis opponebat qͣdruplex iſta ſpecies expo ſitōis ſacre ſcripture quaſi tetras v̓ginalis ſuadens vnaq̄qꝫ virgo qͣtinus de ſuis nu ptijs pͥmū et potiſſimū haberet̉ verbum ¶ Littera corporales nuptias ¶ Allegoria ſpūales ⁊ ſacramentales Moralitas ſenſuales ¶ Anagogia eternales obiectabat. ¶ Dicebat lr̄a corꝑales nuptias honorabi liores eſſe qͣs dn̄s hodie ſignoꝝ ſuoꝝ exor dio ſuaqꝫ p̄ſentia cū matre et diſcipul̓ ho norās cōſecrauit/ quaꝝ fuit pͥor inſtitutio in ꝑadiſo terreſtri. nondū innocētie ſtatu d̓ ꝑdito/ quādo ꝓphetauit pr̄iarcha primuſ adam. ꝓpt̓ea relinquet hō pr̄emſuū et ma trē ſuā ⁊ adherebit vxori ſue. ⁊ erūt duo in carne vna ⁊c̄. Per qͣs nuptias implet̉ mū dus obediēdo pͥme iuſſiōi. Creſcite et ml̓ tiplicam ī et replete terrā. ¶ Dic igit̉ tu p̄di x caturus qͣles hodierne et qͣliū ꝑſonarū fue rint nuptie? et ſi Iohānes euangeliſta pro ut opinati ſūt aliqui/ qͣ rōe potuit dici ꝟgo ſi nubere diſpoſuit? Cur ibi fuerit mr̄ ieſu q̄ vagari/ q̄ miſceri cum ludentibꝰ nō noue rat? Cur illic inuitati ieſus ⁊ diſcipuli qui bus ſobrietas ⁊ moꝝ gͣuitas erat amiciſſi ma/ ⁊ qͣles diſcipulos cū nōdū p̄dicaret ha bebat? Nunqͥd virginal̓ marie ſponſus io ſeph interfuit; ⁊ ſi nō/ q̄ ratio? ſi ſic/ cur tace tur? Cur velut auſtere rn̄dit ieſus mr̄i vere cunde petenti ⁊ dicēti. vinū nō habēt? qͥd mihi ⁊ tibi ml̓ier nōdū vēit hora mea Ho ra qͣlis erat illa chriſte tanqͣꝫ aliqͣ tu fati ne ceſſitate tenererꝭ. Expone p̄t̓ea qͣle fuerit vi nū illd̓ ⁊ qͣlit̓ ex aqͣ factū. ⁊ ſi rubeū fuerit iu xta illd̓. Aq̄ rubeſcūt ydrie? Cur vinū bo nū et ita ineb̓atiuū ꝓpinauit ꝯuiuis ieſus qͥ poſtmodū iuſſit vt n̄ gͣuarent̉ corda nr̄a crapula et eb̓etate? d̓ qͣ tn̄ ebrietate loqͥtur h̓ ad ſpōſum architriclinꝰ qͣſinō reprobet eā ꝯuiuijs ſꝫ ſuaderet Oīs hō pͥmū bonum vinū ponit ⁊ cū inebriati fuerint tunc id qd̓ deteriꝰ eſt ⁊c̄. Rurſus habet queſtioneꝫ ſi nuptie Ioſeph et marie fuerint tempore In die ſancti Anthonii tuo hodierno more iudeoꝝ et pene om̄igē ſiū ſolēniter celebrate qd̓ vtiqꝫ faciendū eē videt̉. Non enī fuit clādeſtinū mr̄imoniuꝫ ſed legitimū. Itaqꝫ Ioſeph poſt deſpōſati oneꝫ marie in hieruſalē pͥmo ſuſcepit eam. Poſtmodū in familiarē ꝯuictū more gētiſ ſue ſecūdo. deinde tercio poſt annūciatōeꝫ angelicā ioſephſuꝑ ea certificatꝰ a Maria ⁊ ab angelo ī ſomnis/ fecit iuxta textū euā gelicū ſicut p̄cepit ei angelus/ ⁊ accepit ma riā cōiugē ſuā. accepit intellige ritu ſolēni nuptiarū. que acceptio dicit̉ ꝯuentio illa d̓ qua Mattheꝰ. Anteqͣꝫ ꝯuenirēt inuēta eſt nō dubiū qͥn a Ioſeph) habēs in vtero de ſpūſancto. Non qͥdem ex vteri tumore co gnouit hͦ Ioſeph/ eorū honore ſaluo qͥ op poſitū ſcripſiſſe et pinxiſſe vident̉. Quid eī ſcandaloſius apparuiſſet iudeis ꝯueniēti bus ad celebritatē nuptiaꝝ marie/ qͣꝫ vide re tumeſcentē eius vterū. Sed hec in epl̓a quadā ſuꝑ celebratōe virginal̓ cōiugij Io ſeph ⁊ marie latiꝰ notata ſunt. Poſtremo q̄ redicit̉. hoc initiū eſſe ſignorū q̄ fecit Ih̓s nūquid ante caruiſſe miracul̓. nūquid oci oſus fuiſſe credendꝰ eſt? ¶ Littera virgo ſꝑ integerrima/ qꝛ ſemꝑ veriſſima/ ceteris au toritate pͥor. qͣ vacillāte reliq̄ nō ſubſiſterēt cōquirere ſuadebat hec et ſil̓ia/ dū ſoror eiꝰ allegoria ꝓfundiſſimo intelligētie ſpū ple na ſubintulit. p̄ferēde ſunt(crede mihi) ſpū ales ſacramentaleſqꝫ nuptie/ q̄ ſunt chriſti ſpōſi ad eccl̓iam ſpōſam. quaꝝ fit ꝯuiuiuꝫ in tēplo eccl̓ie ꝯmūione panis et vini in ſa cramēto altaris. He fuerūt initiate in pri mo inſtāti incarnatōis ī thalamo vteri vir ginalis. ratificate ī inſtanti mortꝭ chriſti ꝑ aquā et ſanguinē. ⁊ cōſūmabunt̉ in inſtāti eternitatꝭ ꝑ felicitatē ꝑpetuā. Unde ſic̄ res ꝑfectior eſt qͣꝫ ſit ſignū eius. ſic has nupti as digniores eſſe qͣꝫ corꝑales fateri neceſſe eſt. Unde qͥd dicit apl̓us de corꝑalibꝰ nup tijs audi. Sacr̄m īquit hͦ magnū ē ſignū. ſignū ſcꝫ rei ſacre. ſed qualiter et quō? ī chri ſto dico et eccl̓ia. Figurat̉ celebriter hec de ſponſatio in ſolēnitate dedicatōis tēpli ma terialis/ et exprimit̉ a Ioh̓e in Apocal̓. dū dicit ſe vidiſſe hieruſalē nouā deſcendenteꝫ de celo tāqͣꝫ ſpōſā ornatā viro ſuo. ¶ Qua liter autē matrimoniū ade ꝓ ſtatu innocē tie ſi nō peccaſſet. quō p̄terea v̓ginale coniu giū Ioſeph ⁊ marie nūqͣꝫ ꝯſūmatū p̄ſigna uerint ſacramētaliter mr̄imoniū chriſti cū eccl̓ia docere ꝑatus ſum dicit allegoria/ ſi ⁊ dū ſtudioſitas ſpeculatrix familiarꝭ no ſtra q̄ſiuerit. Pauſare videbat̉ allegoria dū verbū ſumpſit ſoror eiꝰ moralitas pruden tiſſima ⁊ tota ẜm nomen ſuū morigera ſua dens cōmemorari debere nuptias ſenſua les. Non qͥdem vt exerceant̉(procul hec ī pietas) ſed vt fugiant̉ ab hominibꝰ/ que in abominabili ꝓſtibulo cōcupiſcētie ⁊ ī vo lutabro luti carnal̓ fediſſimo ſpurciſſimo qꝫ fiunt/ dū ꝯtrahit aīalis hō cum ſenſuali tate ſeu cōcupiſcētia ſenſuali. Initiat̉ auteꝫ matrimoniū hoc adulterū in illecebroſa co gitatione. Ratificat̉ in ꝯſenſu vero vl̓ īter ptatiuo. Cōſūmat̉ in oꝑe voluptatꝭ libidi noſe/ q̄ feda ē/ q̄ deformis feral̓ ⁊ ſordida. ex oſa tandē ⁊ penoſa Propt̓ea ſingularit̓ p̄ce pit Iſaac iacob filio ſuo ne acciꝑet vxoreꝫ de genere chanaan. Chanaan īterp̄tat̉ eru beſcēs. ⁊ qͥd erubeſcendū q̄ſo magꝭ ip̄a libi dinū vili voluptate. cuius ſunt exitꝰ odio ſi. triſtes et amari. qͥ plus aloēs qͣꝫ mell̓ ha bent. Figurat hͦ nobis Amon qͥ nimio a more ſororis ſue Thamar ſuccenſus ꝓcu rauit eius ꝯcubitū. ſed nefario oꝑe ꝯſūma to audi quid ſequit̉. ⁊ exoſam habuit eā. ita vt maius eſſet odiū qͦ eam oderat amore qͦ eam dilexerat. Fugiendas igit̉ doce tu nu ptias iſtas inqͥt moralitas. quoniā euenit ſemꝑ in eis illd̓ Machabeoꝝ. Cōuerſe ſūt nuptie in luctū. et vox muſicoꝝ in lamētū. Ecce tn̄ ꝙ repleuerūt mūdū ſordibꝰ ſuis. qm̄ corrupit oīs caro viā ſuā. ita vt que ī aꝑto et que ī occl̓to fiūt turpe ſit dicere. ita vt vix etiā in cōfeſſione poſſint extorq̄ri ni ſi obſtetricante manu dn̄i coluber tortuo ſus extrahat̉ a corde. Cur enī zodoma int̓ p̄tatur muta. niſi qꝛ mutos ſine cōfeſſione ꝯſueuit p̄cipitare in ſtagnū ſulphuris ardē tis. cuiꝰ fumus tormentoꝝ aſcēdit in ſecl̓a Has a puero nuptias ſordidas libidīs ex ecratus Anthoniꝰ ſuſpirauit cū pͣs. Quis dabit mihi pēnas ſicut colūbe et volabo et reqͥeſcaꝫ. Ecce elōgaui fugiens(ſecure ſa ne ſicut Ioſeph ꝓcacē fugit egiptiā) ⁊ mā ſi in ſolitudine. ¶ Ad hanc de Anthonij ſo litudine cōmemorationē qui totiens ī ana gogicos raptus eſt mentis exceſſus/ exor ſa eſt quarta ſoror anagogia nil mortale ſo nans et diuinā in facie mōſtrans origineꝫ. hec ad celeſtia librās ocl̓os tracto ex imo pectoris deuoto ſuſpiria ſuggerere mihi vi debat̉ et dicere. Eya quid heſitat animus tuus/ qͥd facillat dubiꝰ an ī pͥoribꝰ nuptijs. Sermo factus Conſtantie vel in meis plus habeat inſiſtere ſermo tuꝰ Certū tene nuptias meas eternales eſſe de quibꝰ in Mattheo. Uenit ſponſus et que ꝑate erāt intrauerūt cū eo ad nuptias. Et clauſa ē ianua. Et in Apocal̓. Gaudeamꝰ ⁊ exultemus ⁊ demus gl̓iam deo/ quia ve nerūt nuptie agni. et vxor eius p̄parauit ſe ⁊ datū eſt illi vt operiat ſe biſſinū ſplēdens ⁊ candēs. biſſinū enī iuſtificatōes ſunt ſan ctorū. Sequit̉. beati qͥ ad cenā nuptiaruꝫ agni vocati ſunt. Auditu recogitās ⁊ ſuſpi ra. audi ſuſpenſus cor ad celeſtia exemplo Anthonij cuius interp̄tatio ſonat ſurſū te nens. Sed qͥ em̄ ad cenam agni vocati ſt ita vere beati/ ſi tn̄ vocat venire/ vel nō tar dauerint vt fatue virgīes. vel nō cōtempſe rint ſicut ille qͥ emerat villam mūdane va nitatiſ. alter iuga boum terrene curioſitatꝭ. alter qꝛ duxerat vxorem de qua nunc ſoror moralitas loquebat̉ peſſimaꝫ. q̄ eſt ꝯcupi ſcentia carnal̓ voluptatꝭ. ¶ Ita eſt ꝑ meaꝫ fidem(ſubintulit cōfeſtim moralitas vt e rat acris in vicia) hec carnal̓ voluptas peſ ſima eſtᶠ meretrix. Figurat enī Dalila ſedu ctrix que Samſonē accēſum ⁊ debilitatū tradidit hoſtibꝰ philiſteis. ac relicto eo ꝑfi da ꝓtinꝰ copulata ē alteri viro. Ibi igitur nec vt ſpero fideꝫ aliquā in tali ꝯiugio q nalis cōcupiſcētia ꝯtrahit ad interitū. S neqꝫ ibi ſacramētū eſt ſed execramētū.i. exe crāde rei ſignū.ſ. adheſionis anīe cū demo ne. Neqꝫ ꝓles deniqꝫ. quoniā qͥ tenet eā iu xta verbū Iob paſcit ſterilē que nō parit Porro deficit vinū deuote cōpunctiōis in nuptijs eius. qꝛ nō eſt mater ieſu ibi. neqꝫ vocat̉ Ieſus cū diſcipulis ſuis ad eas/ ſꝫ nec vocatus intereſſe dignaret̉. nimirum ſi fugit eas Anthoniꝰ. ¶ Loquebat̉ hec mo ralitas dū viſa ē anagogia parū ꝑferre mo leſte ꝙ ſuam de nuptijs eternalibꝰ oratōeꝫ interruperat. Mox etiā lr̄a. mox et allego. ria ꝯtendere parabāt(vt ita loqͣmur huma no more) altera alterā p̄uenire locutura pri us vnaq̄qꝫ de nuptijs ſuis integro ꝑfecto qꝫ ſermone. ¶ Tūc ego quieſcite p̄cor interi vos germane diuineqꝫ ſorores. Nolite tu multuari. nolite ꝯtēdere. ne fortaſſis dicen dorū ordo turbet̉. nihil egre tuleritis/ ſatis id mihi fuerit hactenus vos reuelaſſe ocu los meos vt ꝯſiderarē mirabilia d̓ lege do mini. Anīaduerto qͥppe velut vnā eē faciē omniū veſtꝝ. qm̄ nuptie tue corꝑaleſ o lr̄a ſignificāt et ſacramētales eccl̓ie ⁊ ſpūales gͣtie. et eternales gl̓ie. ex quaꝝ pulcerrīa pu ritate patet execratio nuptiarū ſenſualium. qͣles iure ſuo deteſtat̉ moralitas. ¶ Rurſus allegoria manuducit ad anagogia et ad v trāqꝫ lr̄a moralitaſqꝫ ſubſeruiūt. Sil̓r vi dere eſt in ſingul̓ faciebꝰ vr̄is. Relucet atta men peculiariter in lr̄a facies hoīs. qm̄ ſo lus inter aīalia lr̄is et hiſtorijs vti nouit ¶ Relucet in allegoria facies leōis ꝓpt̓ for titudinē illius quā edificat fidei. nōne leo nina tibi videt̉ iſta fortitudo q̄ vincit mun dū. hec tn̄ eſt victoria q̄ vincit mundum fi des nr̄a. ¶ Relucet in moralitate facies bo uis ꝓpter tꝑantiā et domabilitatē laborio ſā quā docet mos ¶ Relucet tandē in ana gogia ꝓprijſſime facies aqͥle ſuꝑeminens. q̄medocet ꝑ ſpem ad celeſtia leuare ſurſuꝫ corda. ¶ Cōpreſſa eſt his auditis ſororia ē libet diſceptatio filiaꝝ ſacre ſapiētie/ q̄ ſue ſunt qͣttuor exponendi ſcripturam ſacram modi. Age inqͥunt vtere deinceps ꝓ arbi trio tuo nobis om̄ibꝰ ⁊ ſingul̓ aberit liuor om̄is. neqꝫ ſuboriet̉. murmur vllū. Deduc vt libuerit verba thematis tui. Nuptie fa cte ſunt in chana galilee/ ⁊ erat mr̄ ieſu ibi. ¶ Aſt ego pr̄es ſapiētiſſimi. p. orthodoxi ⁊ honorabiles dn̄i decreui mecū plus de re liquo ꝓcedere iuxta doctrinā allegorie. que quō credendū eſt inſtruit ex his que lr̄a tra dit eē geſta. Mouet precipue ꝯſideratio ſa croſancti huiꝰ general̓ concilij rep̄ſentantꝭ eccl̓iam quā in fide deſpōſauit ſibi chriſtꝰ. De qͦ Ioh̓es baptiſta. qui habꝫ ſponſam ſponſus eſt figuratꝰ in ſole qͥ eſt tāqͣꝫ ſpon ſus ꝓcedens de thalamo ſuo. Hic ſpōſus oīa ꝯdidit. oīa reꝑabit ꝓpter ꝯiunctōꝫ nu ptiaꝝ iſtaꝝ. Nam ꝓpter nos hoīes et ꝓpt̓ nr̄am ſalutē deſcendit de celis. Propt̓ qua ⁊ alias rōes dictus eſt etiā a philoſophis homo finis oīm ſub deo. Initiant̉ aūt he nuptie ꝑ gr̄am fidem et ſpem in p̄ſenti d̓ fu turis bonis. Ratificant̉ ꝑ adeptiōem pͥme ſtole in aīabus ſctīs. Cōſummabūt̉ in die nouiſſimo ꝑ poſſeſſionē ſtole duplicis aīe ⁊ corꝑis. Uel dic aptius ꝙ matrimonium iſtud initiatū eſt in ꝓmiſſione facta ſanctis patribus. Hinc dicit̉ in Apocal̓. ꝙ agnus occiſus eſt ab origine mūdi. Ratificatum fuit in incarnatōe qn̄ v̓bum caro factū eſt. Cōſūmatū in paſſiōe poſtqͣꝫ xp̄s dixerat. Conſummatū eſt. Unde Auguſtinꝰ. Nu bit ſponſa dū ſpōſus morit̉. Figurat hͦ eua de Ade dormientꝭ latere formata. ¶ Petet In die ſancti Anthonii aliqͥs qͣle ꝯuiuiū habēt he nuptie? Habent qͣſi prandiū matutinū ī ꝯuiuio euchariſtie vbi ē vinū aīe puriſſimū ſanguis xp̄i ꝯuer ſiōe mirabili. Un̄ Dauid exultabūdus ī fi gura gl̓iabat̉ Paraſti in ꝯſpectu meo men ſam. Seqͥtur. ⁊ calix meꝰ inebriās qͣꝫ p̄clarꝰ ē. Habent cenā veſꝑtinā indeficiētē in cō uiuio celeſtis gl̓ie. vbi beati ſunt(ꝓut alle gauit anagogia) qͥ ad cenam nuptiaꝝ agni vocati ſunt. Conformiter hͦ ad legiſꝑitū di cētē xp̄o. Btūs qͥ comedit panē in regͦ dei vbi etiā vinū bibet̉ nouū/ teſte chriſto. duꝫ torrēte voluptatis tue potabis eos domīe ¶ Pergebat meditatio cordis mei/ allego ria duce latius diſſerere de nuptijs iſtꝭ ec cleſie ob reuerētiā huiꝰ ſacroſancti general̓ concilij dum affluit ſtudioſitas ſpecl̓atrix vna ex ancillis ſapiētie familiari dilectōne ſibi gͣtiſſima. Hec tota videbat̉ alacris et leta. eam qͥppe nouit̉ introduxerat rex et ar chitriclinus in cellā vinariā. de qͣ ꝓclamās inuitat ſapiētia. Bibite amici et inebriam ī chariſſimi. Iſtic biberat ſtudioſitas ſobri am ebrietatē ſpūs q̄ more ſuo ml̓ta ꝯqͥrenſ nominatim ſuꝑ his nuptijs hodierne diei nūc a lr̄a nūc ab allegoria nūc a moralita te. nunc ab anagogia in modum tetralogi ¶ Stetit tandē magis qͦniā ita me velle cō ſpexit in allegoria. cui v̓bū dirigens dic in quito doctrix optima. Primū quibꝰ ador nata eſt dotibꝰ eccl̓ia ſponſa a chriſto ſpon ſo ſuo? Deinde qͣlis eſt habitudo xp̄i ſpon ſi ad eccl̓iam ſponſam? Rurſus viceuerſa qͣlis eſt habitudo ſpōſe huiꝰ ad ſponſū ſuū ⁊ ad eiꝰ vicariū quē appellamꝰ ſummū pō tificem? Amplius qͣrto qualiter ⁊ qͣꝫ vtilit̓ deus carnale coniugiū voluit huiꝰ ſpūaliſ ſignū eſſe? Subinde qͦ pacto moralis ec cleſia ſpūaleꝫ ſignificat. ſic vt mutuas ſibi laudes ⁊ noīa ꝯmūicent? Demū ſexto qͥbꝰ modis et locis ſacre ſcripture figurant̉ he nuptie chriſti ⁊ eccl̓ie. Quibꝰ expeditis ꝑ gam ad reliqͣ. ¶ Uerū recte āmones o reli gioſa deuotio celebritas ē hodie glorioſiſſi mi et toto orbe famatiſſimi patris Antho nij. cuiꝰ vita tot admirādis ornata v̓tuti bus fulſit. vt magna ſit inſtitutio/ magnuꝫ exemplar ⁊ forma bone vite ⁊ fidei Antho niū ſcire qͥs fuerit. Quāobrem interſeras p̄ cor/ non dicā om̄ia(hoc itaqꝫ fieri nequit) ſꝫ vel pauca laudū ſuaꝝ p̄conia/ vt in tali fi lio glorificet̉ mater eccl̓ia/ in cuiꝰ mirifica tionē manifeſtauit gl̓iam ſuam chriſtꝰ ſpō ſus eccl̓ie. ¶ Habet ſcio lr̄a geſtorū ſuoꝝ q̄ ſtiones nō inutiles nec infimas qͣs ꝑſcru tatura ſum ego ſtudioſitas ſi ⁊ dū vacaue rit. ſicut de cōparatiōe vite ſolitarie ⁊ here mitice cū laudibꝰ ſuis ad cenobicā. et vite actiue ad cōtemplatiuā/ et p̄latice ad religi oſā. Si beatus Anthoniꝰ ſacerdos fuerit Si ſubiectus in ordīe hierarchico prelatiſ maioribꝰ ⁊ minoribꝰ/ ſicut tradere videtur Dionyſiꝰ in eccl̓iaſtica hierarchia. Habet pinde dubiū ſi diſcrete ſumit̉ heremi ſolitu do in feruore nouicio/ qui eſt ſicut vinū no uum ſine ſpiraculo. Hec enī reprobaſſe vi dent̉ ſancti patres/ qm̄ plurimū habꝫ hec vita ſolitaria aduerſarie ⁊ īpugnatorie tem ptatōis/ ꝓut ex his que paſſus es didiciſti o athleta ſtrēnuiſſime ſacer Anthoni. nunc in flagellatōe etiā viſibili demonū. nunc in mille inſidijs aſtutiarū ſuaꝝ. ſuper quibus aſtutijs infallibiliter agnoſcēdis et diſtin guēdis ſi dabilis eſt ars certa dignū eſt in quiſitōne. Habet rurſus queſtionē littera de hypocentauris et ſatyris. Satyri ſunt qͥ pedes habēt caprinos. frontē cornutā. na res aduncas. hos inueniſſe memorat̉ bea tus Anthoniꝰ dū ad viſitationē pͥmi here mite Pauli ſolus ꝑgeret ꝑ vaſtā illam he remi ſolitudinem. dij fuerint vel beſtie/ vl̓ monſtra heremi. vel calodemōes/ aut caca demones iuxta platonicorū locutōes/ aut homīes/ ſuadet̉ hoc vltimū/ quoniā ip̄i ſtri dore quodā frēdentes ſe in chriſtū credere cōfeſſos Hieronymi refert narratio. ¶ Sꝫ A his interim ⁊ ſimilibꝰ ſilentio preſſis q̄ſtio nibus illo ꝑgas oro quo ſanctificata es or dine/ o allegoria. Quod annuēs ip̄a/ dele ctor inquit in pͥmis o ſtudioſitas cultrix ſa piētie/ ꝙ fidem. ꝙ religionē. ꝙ deuotōeꝫ tu am. ꝙ zelū ſciēdi ſedula mōſtras. nihilomi nus qͣꝫ arta ſit hora loq̄ndi vides. Expedi am de ꝓpoſitis quantū dabit̉. Reliqua ve ro que iam apud me dictata teneo ſcriptꝭ ī terſeram. ¶ Habꝫ igit̉ prima queſtio tua qͥ bus adornata eſt dotibꝰ eccl̓ia ſpōſa a chri ſto ſponſo ſuo? Et dotes offerūt ī munere ¶ Offert ſe dos iugis fecunditatis/ ita vt n̄ deficiat vſqꝫ in finē generatio ſua. Iurauit hoc chriſtꝰ. Amē qͥppe dico vobis nō p̄te ribit generatio hec donec oīa fiāt. loqͥtur d̓ apoſtol̓ et diſcipul̓ qͥbꝰ et aſcēdens in celū dixit. Ecce ego vobiſcū ſum vſqꝫ ad ꝯſum matōnem ſeculi. ¶ Dos altera eſt plenarie poteſtatis/ tante ſiqͥdem ſi credis auguſtīo Sermo factus Conſtantie quantā habet ſponſus ſuus et qͣntā decuit et vtile fuit hr̄e talē ſponſam iure nuptial̓ copule. ¶ Habet licꝫ ſummꝰ pontifex pleni tudinē ptātis eccl̓iaſtice ſubiectiue ordīati ue regulatiue ⁊ ſuppletiue/ ſuꝑ ſingl̓os de eccl̓ia. nihilominꝰ habet eccl̓ia ſinodaliter ꝯgregata plenitudinē ptātiſ etiā ſuꝑ papā ordīatiue regulatiue ⁊ ſuppletiue. q̄ v̓ba qͦ modo ſint accipiēda tractatulꝰ qͥdaꝫ nuper editꝰ pandit. qͥ ꝓdiet in publicū magis ad examinatōeꝫ qͣꝫ det̓minationē. magiſqꝫ ad elucidatōem ꝟitatis qͣꝫ oſtentatōeꝫ vanita tis. qͣꝫuis vltra ml̓tiplicare ẜmōes qͥd op eſt ſuꝑ ea ꝟitate cuiꝰ deciſio clariſſima ſoli diſſimaqꝫ facta ē ꝑ hͦ ſacrū conciliū. cui nō licet obniti nec ip̄am in argumēta deduce re. qm̄ diſputationū et argumentationū et euaſionū friuolarū nullꝰ vnqͣꝫ eſſꝫ finis. ſed caſus aſſiduꝰ in errores abſurdos inſanos ⁊ impios. Uere et gͣuit̉ eccl̓iaſtes intonuit Quia cito n̄ ꝓfert̉ ꝯͣ malos ſentētia/ filij ho minū abſqꝫ vllo timore ꝑpetrāt mala. Nū qͥd nō iō ſacre hꝰ ſinodi Conſtan̄. īpugnāt̉ B iudicia q̄ ſic habēt ¶ Primo declarat ꝙ ip̄a in ſpūſctō legitime ꝯgregata generale ꝯcili um faciēs et eccl̓iam catholicā militātē re p̄ſentās. ptātem a chriſto īmediate habet. cui qͥlibet cuiuſcunqꝫ ſtatus vl̓ dignitatis/ etiā ſi papal̓ exiſtat obedire tenet̉ in his q̄ ꝑtinent ad fidē ⁊ extirpatōem dicti ſciſma tis ac generalē reformationē eccl̓ie dei ī ca pite et in mēbris. Itē declarat ꝙ qͥcūqꝫ cu iuſcūqꝫ ſtatꝰ vel dignitatꝭ etiā ſi papal̓ exi ſtat qͥ mandatis ſtatutꝭ ſeu ordinatōnibꝰ aut p̄ceptis huiꝰ ſancte ſinodi et cuiuſcūqꝫ alteriꝰ concilij generalis legitime ꝯgregati ſuꝑ p̄miſſis ſeu ad ea ꝑtinentibꝰ factis vel faciēdis obedire ꝯtumacit̓ contēpſerit. niſi reſipuerit ꝯdigne penitētie ſubijciat̉ ⁊ debi te puniat̉ etiā ad alia iuris ſubſidia ſi opu fuerit recurrēdo. ¶ Huic ꝟitati fundate ſu pra petrā ſacre ſcripture qͥſquis a ꝓpoſito detrahit cadit in hereſim iā damnatā/ quā nullus vnqͣꝫ theologus maxime pariſien̄. ⁊ ſctūſ aſſeruit. vidi nuꝑ ſanctū Thomā et Bonauenturā hic. reliqͦꝝ libros nō habeo dant ſup̄mā ⁊ plenā ſūmo pōtifici ptātem eccl̓iaſticā recte ꝓculdio. ſed hͦ faciūt in cō ꝑatōe ad fideles ſingulos ⁊ ꝑticulares ec cleſias. Dū etiā ꝯꝑatio faciēda fuiſſet ad autoritatē eccl̓ie ſinodalit̓ ꝯgregate ſb̓ieciſ ſent papā ⁊ vſum ptātis ſue eidē eccl̓ie tan qͣꝫ mr̄i ſue cuiꝰ legē dimitti n̄ debere tradit ſapiēs. tanqͣꝫ p̄terea regule vel legi directiue ⁊ regulatiue infallibilit̓ cui ſe ſubmittere te net̉ omnis frater peccabil̓ de eccl̓ia. cuius autoritatē et iudicia ſi nō audierit frater. qͥ libet etiā papa qͥ nobiſcū dicit pr̄ noſter au diat̉ quid iuſſerit oī catholico xp̄s/ ſit tibi inqͥt. ſicut ethnicus ⁊ publicanus.i. excōi catus. Ueꝝ hec hactenus alias plura ſi da bit̉. ¶ Dotauit inſuꝑ tercio eccl̓iaꝫ xp̄s am pla temꝑalitate nolens eā opprobrioſe mē dicitati ſubditā eſſe neqꝫ ꝯtemptui abſit. Uera ſit illa p̄dicatio ꝙ mēdicitas eſt ſolū vel p̄cipuū mediū fecūdandi eccl̓iam ꝑ ſe men verbi dei. qꝛ diuitie inqͥt ſuffocāt ſemē verbi. Nō vtiqꝫ diuitie q̄ corꝑales ſunt ſed cura diuitiaꝝ nimia pungēs ⁊ lacerās adu latrix ⁊ ambitioſa que ſi cadat in mēdicita tem nō aliud teſtimoniū qͣꝫ experiētie mēti ri neſcientis exquirat̉. ¶ Quid qͣrto ꝙ dota 5 ta eſt eccl̓ia in filijs ⁊ in edificatōnem cor poris ſui. tot ſacramētis. tot v̓tutibꝰ mora libꝰ ⁊ theologicis/ tot donis/ tot btītudini bus/ tot fructibꝰ ſpūs/ tot gratijs gratuitꝭ a ſpūſancto ſuo diſtribuente vnicuiqꝫ ꝓut vult. Nā alios qͥdem dedit apl̓os alios ꝓ phetas. ¶ Adde qͥnto ꝙ affert ad nuptias iſtas vnuſquiſqꝫ filioꝝ ferculū ſuū ſymbo luꝫ ſuū ⁊ enceniū ſuū ꝓut iocūdo ſatis nec inutili ſtudio deſcripſiſſe legit̉ Cypͥanus d̓ nuptijs ſacre ſcpͥture. Sed hanc vnā ꝓ p̄ ſenti inuenimꝰ dotē/ q̄ et ꝓpoſito nr̄o ⁊ euā gelio qd̓ tractamꝰ/ ⁊ Anthonij laudibꝰ vi det̉ accōmoda. Hec dos ē vini bonitaſ. tri ſtes certe viderent̉ nuptie ſi vox iſta iugit̉ inſonaret. Uinū nō habēt. Noluit hͦ ſpon ſus eccl̓ie chriſtꝰ. ſed aquā conuertit ī vinū ⁊ manifeſtauit gloriā ſuā. ¶ Atuero paruaꝫ hāc nec reputandā fortaſſis eccl̓ie dotatio nem. ſꝫ bibulā ⁊ ridiculā exiſtimabis o ſtu dioſitas ſi vl̓ neſcieris vel nō aīaduerteris p̄cioſiſſimas vini de quo loqͥmur ꝓprieta tes. Neqꝫ em̄ de vino materiali qd̓ inebriat ⁊ in quo eſt luxuria litteralit̓ hic loqͥmur. De quo Sapiēs/ multos exterminauit vi num. Sꝫ ſpūale ac theologicū vinū intel ligimus ꝓrſus optimū iocudiſſimū ⁊ ſana tiuuꝫ. hoc eſt vinū ſacre ſcripture ad qd̓ in uitat ſapīa. Uenite inqͥt comedite paneꝫ et bibite vinū. cuius vini fortitudinē ex effe ctibꝰ ſuis qͦs decem inuenimus poſitos in Eſdra ſi myſtice loqͥ libuerit colligimus. Ubi pͥmus triū iuuenū dixit forte vinū. et qͣꝫuis ſubdiderit alius. fortior rex/ ⁊ terciꝰ In die ſancti Anthonii fortiſſime ml̓ieres. Ueritas tn̄ eſt q̄ ſuper oīa vincit p̄cipue veritas fidei de qͣ Iohā nes. Hec eſt victoria q̄ vincit mūdū fides nr̄a. Uincere mundū ꝓfecto nō ē ꝑua vi ctoria. Sctī ꝟ̓o ꝑ fidem vicerūt regna. for tes facti ſunt in bello. caſtra v̓terūt extero rū. ¶ Et quoniā(put antea notatuꝫ ē) dies hodie celebris agit̉ de gl̓ioſiſſimo matris eccl̓ie filio btīſſimo anthonio victore ſtrē nuiſſimo. Placet ex oꝑbꝰ eiꝰ q̄ tradidit no bis lr̄a. q̄ p̄terea moralitas nouit et docuit. q̄ tandem anagogia profecit/ ducēs eū ſuꝑ excelſa Placet inqͣꝫ etiā exemplū īducere ꝑ ſe ſufficientiſſimū etiā ſi aliud deeſſet quo fortitudinē vini huiꝰ ſacre ſapiētie ꝯclude D refas nobis eſt. ¶ Forſitan inqͥres vn̄ bea tiſſimꝰ anachoritarū Anthoniꝰ habuit vi nū tale qͥ lr̄as nō didicit? Rn̄det Augꝰ pro hemio de doctrina chriſtiana. ꝙ nō ex hoī bus neqꝫ ꝑ hūanū lr̄aꝝ ſtudiū hauſit illd̓; ſed diuine reuelatōis infuſiōe ſibi collatū ē Cuiꝰ odor vini mīſtratus ꝑ lr̄am geſtorū ſuorū qͥd in Auguſtino fecerit accipe. In ebriauit qͥppe eū pia ſobrietate ꝙ mox ī vi rū alterū mutatꝰ eſt. ⁊ fugit ab eo ſollicitu do vite p̄terite. tandē velut luce qͣdā ſecuri tatis infuſa poſt egeſtū torrētē lachrymaꝝ ſolidatus ē in ip̄a lege xp̄i. Dicebat qͥd agi mus? ſurgūt indocti et celū rapiūt. nos au tē cū ſciētijs nr̄is ſine corde ⁊c̄. ¶ Quiſqͥs igit̉ recogitat admirat̉ ⁊ gaudet auguſtinū tibi tradituꝫ o ſctīſſima mater eccl̓ia. gau deat oꝑtet ⁊ congͣtulet̉ ⁊ gr̄as agat Antho nio. Quare? quoniā ip̄e tā eximiū ⁊ p̄clariſ ſimū doctorē Auguſtinū tibi dedit/ et hoc ꝓpter teſtatiſſima(ſicut idē Augꝰ loquitur in ꝯfeſſionibꝰ ſuis) eiuſdē anthonij miracu la. propt̓ admirabilē inſuꝑ vite ſctītatē. qꝛ deniqꝫ ꝯſiderauit dotes variaſ eccl̓ie ī hoc vno collectas fuiſſe qͣles noueꝫ enumerat apl̓s ad Choꝝ. Sermo ſapiētie. ẜmo ſciē tie. fides. gͣtia ſanitatū. operatio virtutum ī demonijs eijciēdis. ꝓphetia. diſcretio ſpi rituū. genera linguaꝝ. interp̄tatio ẜmonū. ⁊ in epl̓a p̄ſentis dn̄ice ad Rhomanos ſu munt̉ decē et octo/ quoniā fuit Anthoniꝰ tribuēs in ſimplicitate. p̄ſidens ī ſollicitu dine. miẜicors ī hilaritate. diligens ſine ſi mulatōe/ odiens malū. adherēs bono. cari tatē fraternitatꝭ diligens. honore ceteros ī ueniēs. ſollicitudīe nō piger. ſpū feruēſ. do mino ſeruiēs. ſpe gaudēs. in tribulatōe pa tiēs. oratōi inſtās/ neceſſitatibꝰ ſctōꝝ ꝯmu nicans.ſ. ſpiritalibꝰ. hoſpitalitatē talibꝰ ſe ctans apud frēs ſuos. Benedicēs ꝑſeq̄nti bus/ bn̄dicens ⁊ nō maledicēs. gaudēs cū gaudentibꝰ. flens cū flentibꝰ. nō alta ſapiēſ ſed hūilibꝰ cōſentiēs. Hec oīa oꝑatꝰ ē vnꝰ et idem ſpūs in anthonio. quē figuralit̓ vi dit Ioh̓es in Apoca. filium eccl̓ie raptū ī celū a facie dracōis. de qͣ quidē eccl̓ia pre mittit̉. ſignū magnū apparuit in celo mu lier amicta ſole iuſticie ⁊ luna totiꝰ muta bilitatis ſub pedibꝰ eiꝰ. et in capite eiꝰ coro na ſtellaꝝ. xij. que ſūt vel. xij. apl̓i. vl̓. xij. ar ticuli fidei/ vel vniuerſitas gr̄aꝝ. ¶ Libet h̓ E exclamare felix iſta dies tāti patris antho nij. in qͣ natus eſt olim illuſtriſſime memo rie philippus dux qͦndā burgūdie pͥncepſ pacis prudentiſſimꝰ memorādꝰ cū reuerē ti ſꝑ ſuſpirio. nedū mihi ſed toti gallie. īmo ⁊ eccl̓ie. p̄dicaui ſepenūero pariſiꝰ in hac die natiuitatꝭ ſue dicēs inter cet̓a diē hanc celebrē eſſe ſibi debere. nō qꝛ natꝰ erat ī mū dum filiꝰ ire de matre q̄ concepit eū ī pec catꝭ/ maledicēda potiꝰ exēplo Iob ⁊ hiere mie. recolenda ꝟ̓o dies hec qꝛ baptiſmi re generatōem qꝛ natꝰ ē denuo meruiſſꝫ. quia rurſus patronū talē et tantū qͣſi peculiarit̓ dediſſet in animi ſui deuotōe dn̄s deus nr̄ Profuerit tibi tunc ⁊ nūc tua hͨ d̓uotio prī ceps illuſtriſſime ad ſalutē aīe ꝑpetuā Pro fecerit inſuꝑ ad inclite poſteritatꝭ tue bonū ⁊ acceptū deo ſtatū. Sic opto. ſic p̄cor atꝫ deſidero ſine fictōis aut adulatōis ſpū Te ſtis eſt in celo iudex meꝰ. corā qͦ eſt om̄e de ſideriū meū. ſcis quoniā ita mihi ſū ꝯſciuſ in ꝟitate. ꝑeat gͦ falſitas ⁊ ꝟitas vincat. ve ritatē eī vinci falſitate peſſima eſt victoria Un̄ et ſi iubet ꝓximū diligi deꝰ ſic̄ ſeipſuꝫ. qͥ ꝟ̓o diligit iniqͥtatē odit aīam ſuā ⁊ ſeip̄ꝫ; ꝯſeq̄ns eſt ꝙ ille ꝓximū odit qͥ iniqͥtatē in eo nutrit ⁊ diligit. ꝓut vidit ph̓us in ethicꝭ tollēs omnē ab īpio amiciciā/ etiā cū ſeip̄o ¶ Sꝫ videat vn̄ captus ē ſermo/ doceamꝰ fortitudinē vini ſacre ſapientie ex effectibꝰ qͦs oꝑatū eſt ī Anthonio. itaqꝫ d̓r ī Eſdra ꝙ ſeducit mentē. id ē ſeorſuꝫ ducit. hͦ nūqͥd non in Anthonio ꝑſpicue monſtratū ē/ dū ad vnicā euāgelici vini p̄guſtationē ad v nam vt dicit̉ guttā. Si vis ꝑfectus eē va de et vende oīa que habes et da pauꝑibꝰ. ip̄e ꝓtinus a terrēis ad ſpūalia ab imis ad ſumma. a viſibilibꝰ ad īuiſibilia. a caduciſ ad eterna ſeorſuꝫ ductꝰ eſt. qm̄ ſedens in ſo litudine leuauit ſe ſuꝑ ſe vſqꝫ adeo vt viuēs Sermo factus Conſtantie docuerit nō eſſe ꝑfectā orationē que nō ita raꝑet̉ in deū ꝙ ſuip̄ius nequaqͣꝫ memīerit Nōne bona tibi videt̉ ⁊ optāda mētꝭ hec ſeductio hec ſeorſuꝫ ductio quā inducit ſa piētie ſacre vinū? Tradidit ſuꝑ hac mentꝭ ſeductōe doctrinas ⁊ induſtrias diuinꝰ di onyſiꝰ in de myſtica theologia. memorabi le eſt id qd̓ lr̄a refert de anthonio. qͥ occur rente ſole faciē v̓tebat ad orientē/ vbi tā diu fixus ſtabat ſuſpēſus mentē ad celeſtia uſqꝫ ſol oriens feriret radijs ocl̓os eiꝰ. qd̓ anthoniꝰ moleſte ferens qͥd impedis o ſol mentē meā celeſtia ꝯtēplari. teſtis eſt huiꝰ anagogia ſoror nr̄a/ quoniā ea duce cerne bat in ſpiritu lucē. De qua Boetiꝰ. hāc qͥſ qͥs poterit notare lucē cādidos phebi ra Fdios negabit. ¶ Sequit̉ alter effectus vini nuptialis et theologici/ qꝛ regis ⁊ orphani facit mentē vanā. alia lr̄a vnam. Itē ſerui ⁊ liberi/ pauꝑis ⁊ diuitꝭ. Tollit̉ hic acceptio ꝑſonaꝝ. qꝛ puſillū et magnū fecit deꝰ. Nū quid ſoli diuites euāgelizant̉? euangelizan tur et pauꝑes. Unde in Heſter nuptijſda bat̉ vnicuiqꝫ vinū ẜm magnificentiā regiā nō iuxta diuitias ſedentiū vel pauꝑtatem. ¶ Eſt autē vanitas aliqua mala vt ibi. va ni ſunt om̄es hoīes in qͥbus nō ē ſapiētia dei. hanc nō affert ſꝫ tollit ſapiētia et addit vanitatē laudabilē que ex hūilitate funda tur. quēadmodū tu felix heremi cultor ⁊ in cola Anthoni ſuꝑfuſuſ hͦ vino ſapiētie tete reputaſti quaſi nihilū ⁊ inane in conſpectu diuīe maieſtatis ex cōſideratōe ꝓprie fragi litatis dicens cū pͣs. Ego ad nihilū reda ctus ſum. ⁊ iterū. ſubſtātia mea tanqͣꝫ nihi lū eſt ante te. Beata ꝓrſus et rara vanitas hmōi. quā docet tradit et efficit ꝑ vinuꝫ ſa cre ſcripture ſummꝰ pincerna chriſtꝰ. Di ſcite a me qꝛ mitis ſum ⁊ hūilis corde. Ali oqͥn euenit illud de marie cantico. Diſꝑſit ſuꝑbos mente cordis ſui. Eſt aūt hec hūi litas parens diſcretōis ⁊ cuſtos dū nō ꝓ prio quaſi vano ſꝫ ſanctorū patrū credit iu dicio. De qͣ diſcretione ſaluberrimū eſt an thonij documentū ꝯcluſum ex mutua pa trū collatōe ꝙ ip̄a eſt directrix aurigaqꝫ ꝟ̓ tutum. qua derelicta v̓tutes cetere vix alid̓ oꝑantur niſi p̄cipitiū caſum vel interitum Hinc eſt illud Anthonio miſſuꝫ celitꝰ ora culum. dum aſpiciēs mirabiles mūdi laq̄ os exclamaſſet Dn̄e qͥs euadet illos? Rn̄ſū eſt/ hūilitas. Conformit̓ ad illud pſal. Hu miliatus ſuꝫ et liberauit me. ¶ Seqͥt̉ terciꝰ effectus vini qd̓ loqͥmur. omnē mentē con uertit in ſecuritatē ⁊ iocūditateꝫ/ iā idip̄m in Auguſtino memīmus. Hoc in Antho nio tradit lr̄a fuiſſe quē nō prius cognitū nouiter aſpiciētes agnoſcebāt inter ceteroſ patres ex qͣdam angelica vultꝰ iocūditate. ⁊ frontis oculorūqꝫ ſerenitate. quēadmo dū cernere eſt carnaliter ꝙ hō potus vino bono fit hilarior atqꝫ iocūdior. et vt apud comicū eſt videt̉ aquile iuuentꝰ Propt̓ea iubet in myſterio Salomō merētibꝰ ⁊ his qͥ in triſticia ſunt dari vinū. ¶ Quocirca ſb̓ ditur qͣrtus effectus/ et nō meminit ⁊c̄. nō meminit omnē triſticiā et debitū. Quo pa cto ſic? certe qm̄ vinū illd̓ letificat cor hoīſ. ⁊ exclamare facit cū ꝓph̓a. ẜm multitudi nem dolorū in corde meo conſolatōes tue ꝑ vinū ſapiētie letificauerūt aīam meam. Sed qͥd de debiti memoria vl̓ exactoris? Audiat̉ dn̄s ad Iob myſtice loq̄ns de ſo litario(qualiū pater dux et velut initiū fuit. Anthonius) loqͥtur ſub onagri ſil̓itudine Quis dimiſit onagrū ſuū liberū/ ⁊ vincl̓a eius quis ſoluit? Cui dedi in ſolitudīe do mū et tabernaculū eius in terra ſalſuginis. ꝯtemnit multitudinē ciuitatis/ clamorē ex actoris nō audit. circūſpicit mōtes paſcue ſue ⁊ virentia queqꝫ ꝑcurrit. Preclara eſt ⁊ accōmoda ꝓpoſito beati Greg. ſuꝑ hūc lo cū expoſitio lata. ¶ Sꝫ ad quintū vini trā G ſeamus effectū. et om̄ia p̄cordia facit hone ſta. qͥppe nihil coinqͥnatū eſt vbi ē ſapien tia. nihil impurū ſordidū vel verecunduꝫ. Hinc tu lacerationē tuā. hinc denudatōeꝫ ꝑ demonū rabidos inſultus nō erubuiſti agoniſta fortis Anthoni. Propt̓ea nomīa tu eſt nomē tuū iuxta ꝓmiſſionē boni Ie ſu in vniuerſo mūdo. Propterea rurſus di ci potes martyr qui tormēta ꝑpeſſus es eo crudeliora quo truculētior erat tortor de mon inferēs ea. Spectaculū igit̉(ꝓut loqͥ tur apl̓s) factꝰ es angelis dei et hoībꝰ. īmo ⁊ demonibꝰ. nec erubuiſti tanqͣꝫ bn̄ ebriuſ ſicut nec chriſtꝰ nudꝰ crucē. nec hypolituſ ꝓpriā nuditatē. neqꝫ Noe in myſterio. nec apl̓i vl̓ martyres erubuer̄t vincl̓a carcereꝫ ⁊ ludibria. Liceat hic carmē eccl̓ie ſophi cū de Ioh̓e factū dicere iubilo cordis ad Anthoniū qͥ ſil̓ fuit virgo martyr ⁊ vates Onimis felix meritiqꝫ celſi neſciēs labem niuei pudoris. p̄potens martyr heremiqꝫ cultor maxime vatū. maxīe qͦ ad ꝯſiderati ones aliqͣs. ¶ Ueniamꝰ ad ſextū vini ſalu In die ſancti Anthonii taris effectū qͦ debriatꝰ hō nō memīt regeꝫ neqꝫ magiſtratū. Que rō? plane qꝛ facit ho minē nō timere eos qͥ corpꝰ occidūt ⁊ poſt hec nō habēt qͥd faciāt. Perſpicuū fuit hͦ ī Anthonio/ qꝛ pͥncipibꝰ ⁊ imꝑatoribꝰ tota mentꝭ lib̓tate reſcripſit poſt collaudatiōem ꝙ credebāt ī chriſtū eoſdebere remīſci. qm̄ ſuꝑ ſe dominū habēt terribilem qui aufert ſpiritum principum terribilē apud oēs re ges terre. Ueꝝ qͥd loqͥmur de regibꝰ hoībꝰ ⁊ magiſtratibꝰ cū nō extimuerit anthoniꝰ illū qͥ eſt rex ſuꝑ om̄es filios ſuꝑbie. et cui nō eſt ptās ſil̓is ſuꝑ terrā. qͥ factuſ ē vt nul lū timeret. demōis enī certamīa nedū n̄ ex pauit ſed īſultās ꝓuocauit. Tradit lr̄a an thoniū dū adoleſcēs impugnaret̉ a ſpiritu fornicatōis rogaſſe deū vt videret īpugna torē ſuum. qͥ in ſpecie pueri teterrimi pedi bus ſuis aduolutꝰ ē qͣſi blandiēs ⁊ ſuppli cans. quē Anthoniꝰ mox irriſit ⁊ cōſpuit dicēs. Abſit deinceps vt vnqͣꝫ te timuerim fediſſime atqꝫ viliſſime. Ol̓ta ſunt hmōi q̄ ſtrēnuitatē on̄dūt anthonij aduerſuſpͥn cipes tenebraꝝ haꝝ. nec minꝰ ſolertiā di ſcretōis ꝯͣ ſuas inſidias. Agebat id qd̓ ali os docuit facere. et qd̓ chriſtꝰ tēptatꝰ egit. adducebat teſtimonia ſcpͥturaꝝ ad omneꝫ actōem ſuā. Hoc aūt n̄ faciūt qͥ vel neſciūt vl̓ d̓ſpiciūt ſcripturas ſacraſ. aut qͥ eaſdēte riori ꝑuerſitate corrūpunt. Exēplo eue q̄ d̓ p̄cepto dei firmiſſima fide tenēdo dubitās H ait. ne forte moriamur. ¶ Audiuimꝰ de ma gnanimitate Seqͥtur ī effectu ſeptīo d̓ ma gnificētia/ ⁊ oīa ꝑ talēta facit loqͥ. Recte ꝓr ſus euenit hͦ in Anthonio/ cuiꝰ mēs ebria vino nuptiali eccl̓e nihil puſillū nihil vile nihil exiguū cogitare dignata ē ſed oīa de celeſtibus qꝛ deſurſuꝫ erat loquebat̉ inſtar apoſtolorū. qͥ vino hoc hauſto repēte loq̄ bant̉ magnalia dei. Sūt hec p̄cor magna lia minuta numiſmata ſapīe terreneꝫ nō ſꝫ talenta magna ꝑ q̄ loqͥ facit ſapiētia q̄ d̓ſur ſum eſt. efferens īmenſam cordis altitudi nem. ſit hoc anagogia de anthonio cui tan ta fuit bona generoſi cordis elatio. ꝙ n̄ di gnabat̉ adherere vel nubere ſua vis iraſci bil̓ potēti alicui niſi ſūmo. Neqꝫ ſua viſra tional̓ nubere ſapiēti alicui niſi ſūmo. Ne qꝫ ſua vis ꝯcupiſcibil̓ nubere alicui bono niſi ſūmo. dicēs ex ſentētia. Deꝰ cordiſ mei ⁊ pars mea deꝰ in et̓nū. ⁊ iteꝝ. Mihi adhe rere deo bonū ē. Si loquebat̉ igit̉ ꝑ talēta qͥd mirādū. Si diuitias ⁊ opes hereditarias/ ſi vas argenteū. ſi numos oblatos in deẜto ꝯtēpſerit nullꝰ admiret̉. ¶ Sed neqꝫ miret̉ illud qd̓ ſequit̉ octauo. Et nō memī nerūt cū biberīt amiciciā neqꝫ fraternitatē. Quid ita meminerint cū dicat pīcerna vi ni huiꝰ ſponſus eccl̓ie chriſtꝰ Si qͥs venit ad me et nō odit pr̄em ſuū et mr̄em et vxo rē ⁊ filios adhuc aūt aīam ſuā nō ē me di gnus. Cōpleuit hͦ btīſſimus anthoniꝰ eti am ab adoleſcētia relinq̄ns domū pr̄nam ⁊ ſororem velut īmemor carnal̓ amicicie. ¶ Cui ꝓpterea ꝯuēit illud qd̓ ſeqͥtur nono. Sed nō poſt ml̓tū ſumunt gladios. qͥdni ſic fecerit athleta fortiſſimꝰ Anthoniꝰ ha bēs in exēplū pincernā et architriclinū vi ni huiꝰ dicentē. Nō veni pacē mittere ī ter rā ſꝫ gladiū. Ueni eī ſeꝑare hoīeꝫ aduerſus pr̄em ſuū ⁊ filiā aduerſus mr̄em ſuā/ et nu rū aduerſus ſocrū ſuā. ⁊ inimici homīs do meſtici eiꝰ. Maledicit̉ a ꝓph̓a qͥ gladium ſuū ꝓhibuerit a ſanguine. Hūc gladiū ſū pſit ⁊ exercuit Anthoniꝰ tāqͣꝫ potēs crapu latꝰ a vino. nedū aduerſus carnē ⁊ ſangui nem. et aduerſus ptātes aereas tenebraruꝫ haꝝ. aduerſus etiā paganos ph̓os qͦs mi ra v̓borū ſubtilitate vincebat. aduerſus in ſuꝑ hereticos p̄ẜtim arrianos peſtiferos/ dū accerſitus ē a ſua ſolitudīe in alexādriā ciuitatē magnā qͣtinus fidē btīſſime trini tatis quā corde credebat ad iuſticiā. ore co ram toto ppl̓o ꝯfiteret̉ ad ſalutē. qd̓ ⁊ factū eſt. Quāuis enī docuerit ꝙ monachꝰ extra cellā aut ſolitudinē ē ſicut piſcꝭ extra aqͣm. Euicit tn̄ eū zelꝰ fidei et obediētia p̄latis ec cleſie debita vt iret alexandriā. in qͣ ciuitate dum p̄meret̉ a turbis certatim irruētibꝰ vt virū fama noīs celeberrimū apud eos ip̄i vel viſu cernerēt vl̓ manu tangerēt/ timēti bus ⁊ ꝯpatiētibꝰ nōnullis vt moleſte ferret fert̉ rn̄diſſe. mihi qͥdem aſſueto turbis īſul tibuſqꝫ demonū nihil affert hic populoſuſ hoīm ꝯcurſus moleſtie vl̓ turbatōnis. Ec ce quō ꝯtēpſit hic onagerſolitariꝰ multitu dinē ciuitatis. Quippe tu ſcis o anagogia qm̄ inter hec oīa tota facilitate ẜuabat an thoniꝰ monitōneꝫ eccl̓ie ſalutarē. ſurſū cor da. rn̄ſio populorū eſt. Habemꝰ ad domi nū qͥ habent ī patinis vel ad forū. Plane ſi cut euenit aliqͥbꝰ vt in vaſta ſolitudine tur bulentiſſimā habent cordis inqͥetudinē ac multiplicitatē. ſic ex aduerſo ꝯtulerat An thonio trāquilliſſimā cordis ſolitudinē in medijs etiā populorū circūſtrepentiū oc Sermo factus Conſtantie curſibꝰ/ ip̄a iugis exercitatio ꝯtēplationis anagogie cooꝑante gr̄a dei ſimplificante ⁊ ſtabiliēte mentē cordis ſui. Ea demū vera pax ē quā xp̄s eccl̓ie filijs liqͥt. Nō turbet̉ cor veſtrū neqꝫ formidet ait Guido carth̓. ¶ Sequit̉ poſtrēo vini nuptialis ⁊ theolo gici mirādus nimis ⁊ apud carnales incō prehēſibilis effectus licet de corꝑali vino quotidie ſit exꝑtus. Et cū a vino emerſerīt ⁊ ſurrexerint nō meminerūt q̄ geſſerūt. Ita ꝓfecto eſt qm̄ apl̓icū exemplū ſecuti qͣꝫtū cūqꝫ biberint ſobriā ebrietatē ſpūs. qͣꝫtum cūqꝫ ꝓfecerint in virtutibꝰ ſtrēnuis atꝫ ma gnificis ip̄i ad anteriora ſe extendunt ea q̄ poſteriora ſunt obliuiſcētes. deputant p̄ce dētia oꝑa nullius meriti vel momenti. ꝓ pterea nō oſtētāt illa ſꝫ cū Ieremia tāqͣꝫ pā num mēſtruate verecundius abſcōdūt ab oculis ſpōſi cuius hec eſt iuſſio. Cū feceri tis oīa q̄ p̄cepta ſunt vobis dicite ſerui inu tiles ſumus. Et tu deus eqͥſſime qͥs omīa que iuſſa ſunt/ īmo vel pauca ſe feciſſe pote rit gl̓iari? Quis poterit certus eſſe? Quid ni ꝓpterea filij hominū qͣliacūqꝫ fecerint ec cleſie vino potati libenter obliuiſcant̉ nec meminerint q̄ geſſerunt. Et hoc eſt in pn̄ti vita ꝑfectōis euāgelice culmē ſummū iſtd̓ vere ⁊ ſine fictiōe ex intimo mētis ſenſu co gnoſcere nedū ꝓferre ſolo ore. Aīaduerte ⁊ ſenſibꝰ hec imis(res eſt non parua) repone quēadmodū paulus poſt egregia tot certa mina. poſt introductōeꝫ eius in ſuꝑna fluē ta vini vite vbi debriatus qͥd de veſtimen to corꝑis ſui factū eſſet neſcio inqͥt deꝰ ſcit oblitus fuerat tunicā corꝑis ſui in taber na celi. ꝓclamabat nō ex fictōne vel mēda cio/ abſit minimus ſum apl̓oꝝ qͥ nō ſuꝫ di gnus vocari apl̓s. Et iteꝝ. venit deus ſal uos facere pctōres quoꝝ pͥmus ego ſum. Primus pctōꝝ tu es o Paule? Et vbi ſa crilegi. homicide. adulteri. ydolatre. ꝑfidi. vbi facinoribꝰ ⁊ flagitijs omnibꝰ oppletiſ ſimi? Stat ſentētia/ pͥmus ſum peccatorū? ¶ Quocirca meditādū eſt qm̄ oſtētare co nabat̉ Paulo ſil̓r ⁊ Anthonio ſtultꝰ p̄ſum ptionis ſpūs laudes ip̄oꝝ merita gr̄as ⁊ p̄ conia. Rn̄debat vnuſquiſqꝫ ſibijp̄i. Quid habes qd̓ nō accepiſti? ſi āt accepiſti quid gloriaris qͣſi nō acceꝑis. Tu nōne de maſ ſa peccatrice eadē cum ceteris? Tu nunqͥd nō in eadē damnatōe cū ceteris? Quid igit̉ extollere te vis aut vales pre ceteris? Tibi gr̄aꝫ multiplicē ꝯtulit deus. Eſto neqꝫ em̄ ingratū eſſe obliuiſcēdo vel negādo te ꝯue nit. Sꝫ eſſe tāto debes humilior ex mune re qͣnto te obligatiorē eē ꝯſpicis ī reddēda ratōe. Atuero nō es ſicut ceteri hoīm rap tores adulteri. ieiunas bis in ſabbato cum reliqͥs oꝑbꝰ bonis eſto Sed ſi tales eēt hominū ceteri ſicut tu/ ſi gr̄as recepiſſent a deo ſicut tu ip̄i plus in dei laudes/ plꝰ in gr̄aꝝ actōes ferueſcerēt qͣꝫ tu/ neqꝫ inaniter ⁊ luciferiano more gloriarent̉ vt tu/ deniqꝫ noli altū ſaꝑe ſꝫ time. Nunqͥd ſcis hodie q̄ lis mox ſis futurus. Petrus negauit xp̄m qn̄ latro ꝯfeſſus eſt ve tibi pauꝑ homūcio qui neſcis an amore vel odio dignus ſis? Qui rurſus tua qͣꝫtumcūqꝫ bona videant̉ oꝑa qͣ diſtrictōe iudicent̉ ab illo in cuius ꝯſpectu nō iuſtificabit̉ oīs viuēs/ qͣli p̄t̓ea fine terminent̉ ignoras? Attendas deniqꝫ ꝙ hec inſenſibilitas tua ꝓueniat nō ex defe ctu pctī. ſed qꝛ totus in pctīs obtorpuiſti ſtupidꝰ/ lāguens/ cecus ⁊ marcidꝰ. ¶ Deij/ R ciebat̉ ⁊ obijciebat̉ apud btīſſimos Pau lum ⁊ Antoniū ⁊ ſil̓es qͥ biberāt ebriam ſo brietatē vini ſapīe/ ſpūs arrogantie ſub in crepatōe tali ne ſurgētes ⁊ emergentes ab ebrietate ſpūali/ memīſſent ꝑ arrogantiā geſſiſſent/ qͥ iuxta qd̓ p̄diximus ē effectꝰ cipuus vini theologici ¶ Sic oblitꝰ fuere deuotiſſimꝰ Bernardꝰ qͥ ſenex ī ẜuitio dei dū egrotaret aliqn̄ gemebat ad dn̄m. va pulem ſane/ qͣtinus miſerearis afflicto qui nō reperis in me bonū qd̓ remuneres. Tē pus meū ꝑdidi qꝛ ꝑdite vixi ꝓ qͦ qͥd agam nō habeo niſi ꝙ cor cōtritū et hūiliatū deꝰ nō deſpicies. ¶ Refert lr̄a de Agathone pa tre ſancto qͥ ꝓximꝰ fuit anthonio. Hic ve niēs ad extrema vite ſtetit īmotis ad celuꝫ oculis ꝑ triduū. interrogantibꝰ eū diſcipul̓ ſuis/ pater vbi es? reſpōdit. ad tribunal iu dicis ſto. Et tu times pater? In vitate frēſ timeo. et nō ꝯfidis in oꝑbꝰ tuis ꝙ ſūt ẜm deū? Interim inqͥt ſtudui quantū valui ẜ uare mandata dei ſꝫ hō ſum ⁊ alia ſunt iu dicia dei. alia hoīm/ ꝓpt̓ea nō ꝯfido qͦuſ qꝫ venero ante eū. Ecce quēadmodū ſctūs Agathon nō memīerat q̄ geſſerat. ¶ Ceteꝝ qͥd de te dicemꝰ o maria pia mater ieſu/ q̄ nuptijs p̄ſens hodiernis/ leticiā vini boni ꝯuiuis īpetraſti. neqꝫ ſolis ip̄is ſed vniuer ſis eccl̓ie ſponſe filijs miſteriū condonaſti. Quid de te dicemus inqͣꝫ. nōne ſicut p̄ ce teris hūilior et gr̄e vino plenior inuētaes. ſic apud te vilior in ocul̓ tuis extitiſti/ pro In die ſancti Anthonii clamās toto hūilitatis ſpiritu cū apoſtolo Uenit deus ſaluos facere pctōres qͦꝝ pri ma ego ſū. Exiſtimatio qual̓ ſit alioꝝ non diffinio. Ego aūt iſtud ſobrie ⁊ abſqꝫ ꝯtra dictōe exiſtimo credi poſſe. nō ꝙ pia mr̄ ie ſu pctō fuerit vnqͣꝫ obnoxia vl̓ actuali/ de qͦ nō dubitat̉. vel originali ſicut pie credit̉. ſed peccaſſet certe ſi nō veniſſet deus ſaluoſ facere pctōres. Cuiꝰ ſaluatōis ip̄a ꝑticeps pͥma fuit pͥoritate nō tēꝑis ſed dignitatis excellētie. in mō ſaluādi. Itaqꝫ dimiſſa ſūt ei pctā ml̓ta. nō dico iā ꝯͣcta vel acta ꝑ eā. ſꝫ ē dimiſſio quedā peccati ne ꝯͣhat̉ vl̓ aga tur. quō loqͥtur diuinꝰ Dionyſiꝰ de purga tione angeloꝝ/ quā p̄terea dicit vnꝰ doctor anglicanus quē ꝓfundū ſchola nomīat ꝙ plures fiūt a deo nob̓ gr̄e pͥuatiue ſeu nega tiue ꝓpter quas ei tenemur ad gr̄aꝝ actōeſ qͣꝫ poſitiue. qm̄ nō eſt peccatū. nō eſt ꝑiculū ꝙ ruere n̄ poſſꝫ hō ſi nō eſſet gr̄a dei p̄ẜuāſ pueniēs ⁊ ꝓhibēs. Nec obſtat his q̄ dixi mus illd̓ xp̄i. Cui plꝰ dimittit̉ plus diligit T ꝓbat ea potiꝰ et ſolidat. ¶ Quid ꝙ aīa quā to biberit āpliꝰ d̓ vino ſapiētie ſi ſcite et ſo brie fecerit tāto ꝑſpicacior ē in videndo ⁊ delicatior atqꝫ viuacior ī ſentiēdo turpitu dinē ⁊ puncturā pctōrū. ideo ſane ꝙ aliena pctā ſola recogitatio ſētit dolet ⁊ deflet plꝰ qͣꝫ habentis illa. Hoc ī Ambroſio fuit no tiſſimū. hͦ qͦtidiano docēt exemplo viri iu ſti. Omittamus pctōres omittamus pu ros hoīes. Nōne tu bone ieſu qͥ pctm̄ non feciſti/ deflens nr̄a facinora magis qͣꝫ vul nera tua. cū clamore valido ⁊ lachrymis ex auditus es ꝓ tua reuerētia? Quid igit̉ pu tandū eſt fieri dū talis aliquis ſctūs pctm̄ aliqd̓ videt̉ ſibi/ crede mihi ꝙ nō eſt dolor ſicut dolor ſuus. pudor ſicut ſuus/ ⁊ fetor ⁊ horror ſicut ſuus hinc deſpicit ſe abomi nat̉. ſe excādeſcit aduerſum ſe factuſqꝫ into lerabilis ⁊ odioſiſſimus ſibi flagellet ſe ru giens a gemitu cordis ſui. Nō ita pctōres ſceleribꝰ ⁊ flagitijs oībꝰ pleniſſimi/ quorū ſenſus ſpiritalis vel obſtupuit vel obtorpu it vel penitus emarcuit. Uis tale vinū co gnoſcere/ lege in lege qͥd dn̄s in apocalyp mādat angelo leodicie qͥ neqꝫ calidus erat nec frigidus/ ſꝫ tepidus. Dicis quia diues ſum ⁊ locupletatus/ ⁊ nullius egeo. Ecce viꝝ ſanctū in oculis ſuis viꝝ memorē ope ruꝫ ſuoꝝ Sꝫ qͥdſeqͥt̉ intellige. Et neſcis qꝛ tu es miſer ⁊ miſerabilis/ ⁊ pauꝑ/ ⁊ cecus/ ⁊ nudus. ¶ Accipite narrationē in tāta ma terie ſeueritate iocūdā. Erat ml̓ier incluſa cui ſubẜuiebat ꝑ feneſtrellā q̄dam ancilla. Conueniebāt alij multi/ ꝑs ex curioſitate/ ꝑs ex deuotōe/ ꝑſ ex miẜatōe. Audierat for taſſis hec incluſa ꝙ iuſtꝰ in pͥncipio accu ſator ē ſui. Erat ei mos demiſſis ocul̓ rau ca ⁊ exili voce cū ſingultibꝰ ſuſpirijs ⁊ plā gore ſe peccatricē accuſare. ſe indignā vide re lumen celi p̄ multitudine iniqͥtatū ſuaꝝ. ſe ꝓpterea recluſam eē. audiebat ancilla fre quentiꝰ hos ẜmōes. Contigit tandē aliqn̄ venire qͦſdam ad locū illū/ qͥbꝰ petentibus qͥd dn̄a ſua hec bona ml̓ier recluſa faceret? Rn̄dit ancilla. ſuſtinete pauliſꝑ qm̄ puto qͥ eſcit. interloquendū vt fit q̄ſiuerūt ab ancil la qͥd ei de dn̄a ſua videret̉? Quid vultꝭ di cam vob̓ hec eſt peſſima peccatrix peſſima om̄i qͣs terra ſuſtinet. Subaudiēs hūc ſer monē recluſa exilijt de repēte furēs ⁊ inſa niēs. mētiris viliſſima/ mentiris venefica. ego bona ſum ml̓ier. Porro ancille nō de fuit vafra et acuta reſponſio. Oro ꝑ vr̄am fidem o dn̄a ne turbemī eſtimabā vos ha ctenus vera dixiſſe ꝙ eratis maxima pecca trix. Quid rn̄deret dn̄a nō habuit niſi ꝙ ē qͥ ſe neqͥter hūiliat. Et iteꝝ. Eſt qͥ corde lo qͥtur et ore. ¶ Redeamus ad Antoniū quē M nō meminiſſe arrogāter eoꝝ que geſſerat in ebrietate vini nuptialis eccl̓ie conijcimus tū ex multis q̄ lr̄a tradit/ tū ex hoc qꝛ mori ens celari voluit ſepulchꝝ ſuū/ fecit hoc ex humilitate. q. d. deo. qͥ laudat̉ ab hominibꝰ vituperāte te nō ſaluabit̉ ab hoībꝰ damnā te te. Noluit igit̉ ab hoībus gl̓iaꝫ q̄ eſt pu tredo ⁊ vermis/ noluit ſepulchꝝ ſuū egyp tiaco ritu venerari poſt mortē. Ueꝝ aliter ꝓuidit qͥ humilia reſpicit deus/ īmenſa illū ꝓut cernere eſt tumulauit gloria. O felicem dixerim Uienne ⁊ Burgundie regionem q̄ venerandis huius corꝑis ſacroſancti reli quijs decorat̉. O felices qui religioſo ⁊ pe culiari quodam tāti patris obſequio dedi cari meruerunt. ¶ Quid ꝙ glorioſiſſimus iſte ſanctus potētiſſimus in miraculis pre ſertim ſuꝑ obſeſſos a demonijs/ ſimplicita tem humilē ⁊ nociuā in diſcipulo ſuo pau lo ruſticano tantū coluit tantū veneratus eſt vt ad eum remitteret energuminos diffi cilis curationis/ ſe nō ad hocip̄m deputāſ doneum. Hec nōne grandis humilitas viri tāti/ cuius vita omnis fuit aſcendēdo de virtute in virtutē ꝑ centū ⁊ quattuor vl̓ eo amplius annos. Erāt qui ſobrietatem a Tractatus de nuptiis carnibꝰ/ caſtitatē veneris non vtentē crimi nant̉ abbreuiatiōis vite. īmo ⁊ qn̄qꝫ mor tis cauſas eſſe in religione viuentibꝰ. Pro inde notet̉ hoc ⁊ maneat alta mente repoſi tum. nemo tā pctōr eſt qͥ veniā n̄ ꝯſeqͥ qui nō ſaluari poſſet ſi ꝯuerſionem haberet ad deū pauculo temꝑe vel momēto qͣlem ve lut aſſidue ꝑ tot annos habuit Antonius. Ex qͦ ꝑpendite qͣꝫtus in eo fuerit cumulus meritoꝝ in via/ qͣꝫtus mō p̄mioꝝ in patria O viri num p̄cellet vinū qd̓ ſic cogit facere vel ꝓut habet altera lr̄a. O viri num p̄cellet vinū qͥ ſic cogitat facere ſicut Antonius. hͦ eſt vinū diuine ſapiētie/ vinū fidei. Non il lud infame qd̓ fabulā ⁊ ꝓuerbiū fecit in hͦ ꝯcilio ſed vinū fidei p̄cioſiſſimū qͦ dotauit eccl̓iam xp̄s ſponſus ſuuſ in nuptijs hodi ernis ſi ad myſticū ſenſū traduxeris. Quod iuxta p̄miſſa ⁊ tanti pr̄is Anthonij certiſ ſimū documentū ſi rite ꝓpinatū fuerit nō ī aureo calice babilonis terrene aīalis et dia bolice ſapiētie ẜm traditiōes hoīm vitateꝫ in mēdacio detinentiū. ſi pia cū ſobrietate bibitū extiterit/ mentes potātiū ſeducit pri mo hͦ eſt ſeorſum ducit. qd̓ hūiliat. qd̓ aſſe curat quod iocundat qd̓ honeſtat. qd̓ dat magnanimitatē quod ꝯfert magnificētiā. quod tollit amiciciā noxiā. quod attulit in ſtrēnuitatē mirabilē Et tandē poſterioꝝ co gens obliuiſci extēdere ſꝑ in anteriora mē tes facit. ¶ Erubeſcāt igit̉ detractores ſa cre ſcpͥture qͥ vinū ſuū miraculoſe mīſtra tum nuptijs eccl̓ie p̄ẜtim die pēthecoſtes qn̄ docti ſunt apl̓i oēm v̓itatē nō volūt pͥ mū poni/ ſꝫ illud vel abominant̉ ⁊ nauſeāt vl̓ ſpernūt vel negligūt. aut certe miſerabi lit̓ dū biberūt in furorē ſuū ⁊ inſaniā v̓tūt. quemadmodū videre ē in febricitantibꝰ/ qͥ bus vinū qͦ meliꝰ eo nocentiꝰ. febris aūt al tera qͣlis eſt deterior ip̄a pctī malicia? De qͣ ſapiens. ⁊ excecauit illos malicia eoꝝ. neqꝫ ſperauerūt mercedē iuſticie. ¶ Erubeſcāt p̄ terea qͥ laudibꝰ tuis o gl̓ioſiſſime ⁊ vſqꝫ ad vltimū terre noīatiſſime pr̄ Anthoni non applaudūt ſꝫ detrahūt. qͥ mīſtros tuos vl̓ nō reuerēter ſuſcipiūt/ vl̓ irridētes abijciūt miſcētes ꝯtumelijs ſuiſ impietatē hereticā ſi ꝟitatē habꝫ accuſatio q̄ iudicialit̓ facta ē nuꝑ in hͦ ſacro ꝯcilio. inuenimꝰ alium tibi fuiſſe deuotiōis honorē o ſacroſctā mr̄ ca put et mgr̄a fideliū omniū romana eccl̓ia q̄ ꝯſtituiſti vt vnꝰ ſꝑ eſſꝫ ordīs btīſſimi pa tris anthonij. qͥ romanā curiā ſeq̄ns ip̄e ⁊ fragmenta a mēſa pape colligat in elemoſy nā paupeꝝ/ et curatus ꝓpriꝰ ⁊ qͣſi parochi alis omniuꝫ qͥ vulgari vocabulo curtiſani nomināt̉ exiſtat. Mouit ad hͦ pius religi onis chriſtiane ſpūs recogitās qͦt miracu lis in vita qͦt poſt mortē bn̄ficijs et opitu latōibus refulſit idē anthoniꝰ/ p̄ẜtim ī hac qͣdam ſpeciali p̄rogatiua. ꝙ ignē ſacrū fu gat ex corporibꝰ in ſignū ꝙ ignē ꝯcupiſcē tie libidīoſe ꝑnicioſiorē inuocatꝰ refrigerat in cordibꝰ. Exclamat ad ardorē ignis hu ius infernal̓ temptatꝰ. O ſacer anthoni ad iuua me. Cōfutauit hereticos anthonius iā dictū ē ⁊ repeto. qͥ ſenex et ſolitariꝰ neqꝫ populū habēs ſubditū/ neqꝫ lr̄as didice rat exiuit heremū et venit ad alexādrie ci uitatis magne conuētū. Attēdant obſecro (p̄cor et obteſtor) in ſpū lenitatis attēdant exēplū hͦ ꝓfunda cogitatōe qͥ ꝯſtituti ſunt habere curā gregis dn̄ici habere ſublimita tem ſimul cū obligatiōe paſtoral̓ officij. qͥ qꝫ ſalutē animaꝝ/ qͥ pacē regnorū/ qͥ pullu lantiū aſſidue corū extirpationē/ qͥ catholi ce ꝟitatis elucidatōeꝫ q̄runt. qui p̄terea ro bur/ decus ⁊ honorē huiꝰ ſacroſctē ſynodi cupiūt integrū ẜuare. cupiūt ab hereſibꝰ in ſinu ſuo qͦtidie naſcētibꝰ obuiare. ꝓuideāt celeriter ne pontifices ſui/ ne doctores ⁊ vo cem habētes vel de ignorātia ſi neſciāt vl̓ de culpabili vecordia ⁊ acceptiōe ꝑſonarū ſi negligant arguant̉. ¶ Urgebat hͦ loco ze C lus domus dei zelꝰ eccl̓ie. zelus honoris ⁊ debiti huius ſacri ꝯcilij. fortitudo vini nu ptialis. declamatoriā/ īmo ſatyricā vl̓ tra gicam inuectōem in hereſes ⁊ errores cū ſu is defenſoribꝰ/ cū diſſimulatoribꝰ/ qͥ nō mi nus dānoſi qͣꝫ culpādi ſunt delatrare. Sꝫ aſtitit moderatrix ſobrietas/ expectet̉ ait tē pus alid̓ oportuniꝰ/ locꝰ alter aptior ⁊ actꝰ capacior. Neqꝫ enī deſperādū īmo ſperan dū eſt equanimit̉ ꝙ hec ſacroſctā ſynoduſ ꝓut cepit hereſes extirpare ſic et ꝑficiet que radicē doctrine peſtifere ſuccidēdo dedit ī telligi ꝯſeq̄nter ramorū adulterina noxiaqꝫ genimina debere ſuccidi. Propt̓ea compri mat̉ vt ꝓpoſuimꝰ ſermo nr̄ ne vel loquaci or effluat/ vel ꝓlixior attediet/ vel morda cior et ſatyricus cxacerbeſcat. Nā qͥd opuſ teneres mordaci radere verū auriculas/ ait ꝑſius. Succenſeat licꝫ oſtentatrix ſui iactā tia ſubmurmurās illd̓ eiuſdē ſatyrici. Sci re tuum nihil ē niſi te ſcire hoc ſciat alter. ¶ Feret nihilominꝰ equo animo ſtudioſi chriſti ⁊ eccleſie tas ſpeculatrix queſtiūculas ab ea motas cū ſolutōibus vel ſupprimi vel in ſcriptis diſtribui. ¶ Fiat ergo tandē finis in obſe cratione qualē ab initio p̄miſimus. Cōuer tatur queſumꝰ o ſalutifer chriſte nūc apud nos in eccl̓ie nuptijs cōgregatos turbida grauis ⁊ noxia aqͣ ſapiētie terrene animaliſ ⁊ dyabolice. ⁊ fiat vinū ſapiētie ſalutaris ī ſobrietate ⁊ ſanitate potatū ¶ Cōſequemur autē iſtud miraculuꝫ patres religioſiſſimi. patres deo digniſſimi ſi myſtice fuerimus in chana galylee. hoc eſt zelū habuerimus trāſmigratōis ex hoc mūdo ad patrē. ſi p̄ terea noſtri ieſu mater ſalutis iſtic affuerit. ſi dixerit pia inſinuatiue orationis voce ad ieſum ꝑ oratōes hic vocatū cū diſcipulis vinū nō habent. Si ſubinde mīſtri qui ſu mus nos obẜuauerimus monitōem eiuſ dē matrꝭ ieſu. Quodcūqꝫ inquit dixerit vo bis(nō dubiū quin Ieſus) facite. qꝛ vinuꝫ ſapientie ꝑ v̓tutē datur obediētie. Nā initi um ſapiētie timor dn̄i. Si demū ydrias ad purificatōem poſitas q̄ ſunt corda nr̄a re pleuerimꝰ vſqꝫ ad ſummū aqua ꝯtritōis ⁊ lachrymoſe compūctōis/ que hauriēda eſt de puteo ꝓfūde ꝯſideratōis. hinc miſeriaꝝ noſtraꝝ/ qꝛ cor contritū ⁊ hūiliatū deꝰ non deſpicies. hinc miſericordiaꝝ dei quaꝝ nō eſt numerus. Tūc faciet ieſus initiū ſigno rū/ ꝯuertet aquā hāc in vinum. itaqꝫ licebit vnicuiqꝫ noſtꝝ dicere cū ꝓpheta. Nūc ce pi nūc eſt initiū. qꝛ cuꝫ conſiderauerit ho mo ſupple viuēs hic tūc īcipiet. Hec ē mu tatio dextre excelſi. Cuiꝰ mutatōis ſacratiſ ſime et btīſſime nos ꝑ gͣtie ſue miraculuꝫ ꝑ ticipes efficiat Ieſus chriſtꝰ eccl̓ie ſpōſus decorus gl̓ia qui eſt deus benedictus in ſe cula Amen. ¶ Finit ſermo factus corā ſacroſcō genera li Conſtantien̄. ꝯcilio ꝑ dn̄m cancellariuꝫ eccl̓ie pariſien̄. Anno dn̄i. M.cccc. xxvij. die dn̄ica. xvij. Ianuarij. qͣ die fuit feſtū be atiſſimi patris Anthonij. F Atātus eiuſdem in qͦ ſoluit q̄ſtiōes in p̄cedēti ẜmone motaſ ⁊ tūc breuitate tꝑis vrgēte nō ſolutas. If plle facte ſūt in chana galilee et erat mater Ieſu Vibi ⁊c̄. ¶ Aſſis ⁊ tu nobiſcū pia ma ter ieſu/ qͣtinus te petēte miniſtret̉ nob̓ ho die vinū ſapīe ſalutaris ſancteqꝫ deuotōis qd̓ vt fiat te ſalutamꝰ dicētes/ aue Nuptie ⁊c̄. Suꝑ quadriꝑtita thematis huius de ductiōe corā ſancta Conſtā. ſynodo tenui mus al̓s modū nō dyalogi ſolius ſꝫ tetra logi quemadmodū qͣttuor eſſe filias ſacre ſapīe/ eo tunc notatū eſt. quoꝝ nomina ⁊ of ficia duplex hoc exa metrum pandit. Lit tera geſta docet qͥd credas allegoria. Mo ralis quid agas qͦ tendas anagogia. Por ro ſubintroducta eſt ſtudioſitas ſpecula trix ancilla ſapientie non induſtria q̄ mul tas ab his ſororibus queſtiones ſuper nu ptijs hodiernis ab allegoria p̄cipue potue rat. Et qn̄ de glorioſiſſimo anachoritarum Antōnio cuius tūc celebris erat dies extor ſit deuotio verbū fidei. quoniā inſuꝑ breui tatis amor plurima iā dictata linq̄re iuſſit repetit ſepe ⁊ multū eadē ſtudioſitaſ auida ſciendi. quatinus in mediū ꝓdeāt omiſſa. hinc morē gerere ꝑſuaſit familiaritas ſecū velut a puero traducta. ¶ Erat autē ſextu plex ad allegoriā ſtudioſitatis q̄ſtio. Prīa quibꝰ adornata eſt dotibus eccl̓ia ſponſa a chriſto ſponſo ſuo? Altera qualis eſt habi tudo chriſti ſponſi ad eccl̓iaꝫ ſponſā? Rur ſus viceuerſa qualis ē habitudo ſponſe hu ius ad ſponſū ſuum et ad eius vicariū quē appellamus ſummū pontificē? Amplius quarto qͣliter et qͣꝫ vtiliter deus carnale cō iugiū voluit huius ſpiritualis ſignuꝫ eſſe? Subinde quo pacto material̓ eccleſia ſpi ritualē ſignificat. ſic vt mutuas ſibi laudes ⁊ nomīa ꝯmūicent? Demū ſexto quibꝰ mo dis et locis ſacre ſcripture figurant̉ he nu ptie xp̄i et eccl̓ie? ¶ Et qͥdem allegoria tra didit dotatā eccl̓iam a chriſto vini bonita te. quod vinū eſt nō materiale/ quod ml̓tū potatū ſicut loquitur ſapiēs irritationeꝫ et iraꝫ et ruinas multas facit ⁊ in nouiſſimo mordebit vt coluber a quo ꝓpoſuit ſapiēs abſtinere carnem ſuam vt animum ſuum tranſferret ad ſapientiam. Uinū igitur tale ſed electiſſimū ſpirituale ⁊ theologicū in telligimus ꝓrſus optimū iocundiſſimū ⁊ ſanatiuū qd̓ ſenſit ſemiuiuus a ſamaritano curatus. hoc eſt vinuꝫ ſacre ſcripture recre ans viuificās atqꝫ letificans cor hominis mira iocunditate ſpūs. Si fuerit in ſobrie tate potatum iuxta monitionem apl̓i. Nō plus ſapere qͣꝫ oportet ſapere ſed ſapere ad ſobrietatem. que ſobrietas eſt humilitas. ¶ Defecerat olim vinū iſtud in nuptijs qͣs O ab Abel iuſto/ īmo ab Adā deus ẜm ꝓpo De nuptiis chriſti ſitum volūtatis ſue diſpoſuerat celebrare. Ita vt iure dici poſſet. vinū non habēt/ ha bebant nec negamus pauciſſimi admodū vinum iſtud ſapientie ſalutaris. Sꝫ quid inter tot ⁊ tantos illd̓ erat? potabāt paſſiꝫ plurimi vinum ꝓſtitutionis de aureo cali ce babylonis quo meretrix illa magna va nitas ſecularis in apocalypſi inebriabat re ges terre. De quo apud Moyſen. Fel inqͥt draconum vinum eoꝝ ⁊ venenum aſpidū inſanabile. Et antea. Uua eoꝝ vua fellis ⁊ botrus amariſſimus. Uinū iſtud ſi neſcis eſt ſapientie terrene animalis ⁊ dyabolice mixtum erroribꝰ impijs hereſibꝰ ⁊ blaſphe mijs quaſi totidem reptilibꝰ venenatis. cū ius toxicata fex nō eſt exinanita/ bibent ex eo oēs pctōres terre. Atuero dum aduenit xp̄s cum diſcipulis ſuis ad myſticas eccle ſie nuptias/ dum affuit ibi mater Ieſu que illuminata vel illuminatrix interp̄tat̉. ꝓpi natum eſt vinum bonum ſapientie que de ſurſum eſt ꝑ reuelationem habitū quod re ſeruatuꝫ eſt vſqꝫ adhuc. id eſt dum aduenit plenitudo temꝑis quādo gratia ⁊ veritas ꝑ Ieſum xp̄m facta eſt/ quando p̄terea tri ſticie ⁊ tribulationis aquam ꝯuertit in vi num leticie ſpiritualis. Audi quomō? Sꝫ quia inquit hec locutus ſum vobis/ triſti cia impleuit cor veſtrum/ ecce ydrias ple nas aqua vſqꝫ ad ſummum. Sequitur ad miranda conuerſio dum ſubiungit. Sec triſticia veſtra conuertet̉ in gaudium hoc antea p̄dixerat ip̄e dum ait. Beati qͥ lugēt/ qm̄ ip̄i ꝯſolabunt̉. Hūc autē luctū has la chrymas inducit vinū ſacre ſapiētie ꝯpun ctiuū. eo ꝙ in multa ſapiētia ml̓ta ſit indi gnatio/ ait Eccl̓iaſtes. ⁊ qͥ addit ſapientiaꝫ addit et laborē Oſtendit qͥppe ſapiētia ⁊ ſa ꝑe facit quemadmodū naſcimur natura fi lij ire/ filij mortis eterne. neſciētes introitū et exitū noſtrum. qꝛ nemo ſcit an amore vel odio dignꝰ ſit in hac valle lachrymarū/ qͣn tūcunqꝫ aſcēſiones diſpoſuerit ī corde ſuo Uerū ſunt hec abſcōdita a ſapiētibꝰ ⁊ pru dentibꝰ huius ſccl̓i. ꝓpterca ducunt in bo nis dies ſuos. q̄runt hic conſolatōeꝫ ſuaꝫ. ideo ſeqͥtur quod eſt oīm peſſimū atqꝫ mi ſerrimū. trāſierūt in affectū cordis/ dū dul ceſcit iā in eis acerbiſſimū iniqͥtatis vinū. doctrinas bibūt erroneas īpias ⁊ blaſphe mas ꝓ veris quibꝰ aque furtiue hereticorū dulciores ſunt/ ⁊ panis abſcōſus qͥ ſe palā R ꝓdere nō audet ſuauior. ¶ Nunqͥd iſtud ē vinū ſuꝑ cuiꝰ defectu ꝯqueſta es o miſeri cordiſſima mr̄ ieſu dicens et inſinuās. vi nū nō habent? nō vtiqꝫ/ ſed poſtulabas vi nū aliud ꝓ nuptijs chriſti filij tui et eccl̓ie. vinū ſacre ſcripture. vinū theologicuꝫ. qd̓ ab initio ꝓpinauit eccl̓ie ſue filius tuꝰ frat̓ ⁊ ſponſus. ¶ Sed ecce ꝓchdolor vinū iſtd̓ euangelice doctrine merū factū eſt qͣſi ple nū mixto multiplici mixtiōe. Miſcet aua ricia turbidā et ſcenoſam aquā ſapiētie ter rene/ quā exquiſierūt filij agar/ ẜm traditio nes hominū. Hec eſt ardens cautela ⁊ aſtu tia ꝯquirēdi diuitias accumulādo ſibi dē ſum lutū in auro et argento/ iure vl̓ īiuria. ſubẜuientibꝰ ei dolis/ fraudibꝰ/ ꝑiurijs vſu ra/ ſymoniacaqꝫ pͣuitate. Hanc aquā qͥ bi berit ſitiet iterū vehementius qͥdem ⁊ acri us. Cauſat eī ydropicā ſitim auaricia. apd̓ quā ꝓfecto quo plꝰ ſunt pote plꝰ ſitiuntur aque. ¶ Miſcet luxuria fedā bituminoſam atqꝫ ſulphureā aquā ſapiētie animal̓ que ē ardens aſtutia ꝑtingendi ad illecebroſas carnis voluptates nō extīguētes ſed augē tes ſitibūdā carnis pruriginē. ſicut dypſas ſerpens que medijs ſitit in aquis/ ait Lu canꝰ. ¶ Propinat et miſcet ſuꝑbia aquā ſa pientie diabolice que ē curioſa libido cogͦ ſcendi ſubtilia. ſed inutilia. ſed ſuꝑuacua. ſꝫ nociua. qm̄ inflat talis ſcientia violento po tu ſuo generatqꝫ torſiones ⁊ enecat corda ſuꝑborū. hinc excogitatio magicaꝝ artiuꝫ. hinc adinuētio et defenſio nouaꝝ ꝑegrina rūqꝫ doctrinaꝝ. Quo cōtra vinū ſacre ſcri pture liberat a curis. ideo liber dici poteſt. Puriſſimū eſt mūdans ab inqͥnamētis. ſo briū ē ſupprimēs omnē ſuꝑbiā mentis dū in obſequiū fidei omnē captiuat intellectū De quo vino terminet̉ ſub ꝯſideratōne tri plici q̄ſtionis prime ſolutio. Cōſideratio prima ¶ In myſticis xp̄i et eccl̓e nuptijs debꝫ vi S nū theologicū tāqͣꝫ optimū atqꝫ ſalubriter inebrians anteponi. Rationē dat architri clinus in euāgelio. vt cū inebriati fuerint nō curent neqꝫ q̄rant id quod deterius eſt/ cōtenti ſuauiſſimo pͥoris vini guſtu/ quod ſatiat. quod letificat qd̓ in ꝯſolatōem etiaꝫ amara cōuertit. Iuſticie enī dn̄i recte leti ficantes corda. Senſerat hͦ ſapiēs qui ait. Nihil ē dulcius qͣꝫ reſpicere in mādatꝭ do mini. Hinc eſt illa ꝓphete exclamatio/ qͣꝫ dulcia faucibꝰ meis ſuꝑ melori meo. Quo ⁊ eccleſie tirca bibite amici clamat ſapiētia ⁊ inebria mini cariſſimi. Obediuerat aīa que gloria būda dicebat in epithalamio ſpōſi ⁊ ſpōſe. Introduxit me rex in cellā vinariā. ⁊ pro pheta. Calix meꝰ inebriās qͣꝫ p̄clarꝰ ē. Hīc demū eſt illud eccl̓iaſticū in ꝑſona fideliū. bibamus ſobriaꝫ ebrietatē ſpūs. Biberat hanc ebrietatē Petrus in monte. qͥ factꝰ ē inde neſciēs qͥd diceret. Bibebāt hāc apl̓i die penthecoſtes in taberna cenaculi gran dis ⁊ ſtrati. dū ſuꝑabūdantiſſimo ꝑfuſi ſūt vino ſuꝑnatural̓ ſapiētie omnē edocti veri tatē ſalutarē. Sed ſtulta gens muſto made re deputat qͦs ſpiritus repleuerat. Uis ſci re qͣntū in vmbra figuralit̓ docuerit moy ſes p̄ponendū eſſe vinū decalogi/ quod eſt vinū fidei. Cuſtodite inqͥt mandata domi ni dei veſtri que p̄cipio vobis. Seqͥt̉. hec eſt enī vr̄a ſapiētia et intellectus corā popu lis vt audiētes vniuerſa p̄cepta hec dicāt. En populꝰ ſapiēs ⁊ intelligens/ gēs magͣ. Preclare qͥdem et diuina voce fert̉ vnus ī qͦdam generali ꝯcilio reſpōdiſſe dū q̄reren tur ꝯſtitutōes noue fieri. Quid ſibi vult in qͥt conſtitutionū talis multiplicatio cerui cibꝰ imponēda fideliū euāgelio nec cogni to nec obẜuato. ſciat̉ in pͥmis et ſeruet̉ euā geliū. Quid ſonat aliud obſecro dictū tale qꝫ iſtud. Omnis hō pͥmū bonū vinū po nit vere ſic eſt. ſic agere cōuenit eccl̓ie ſyno daliter cōgregate. ¶ Dicet aliqͥs. reprobas gͦ decretales et decreta ſūmorū pontificuꝫ ꝯſtitutiōes ſynodales dyoceſanorū. ⁊ ita d̓ reliquis? Non reprobo fateor/ ſcio dictū eē ꝑ chriſtū. Qui vos audit me audit. ſcio le gem euangelicā ſtabilitā. Inſuꝑ naturali bus pͥncipijs et in regulis vniuerſalibꝰ re liqͥſſe particulariū agibiliū determinatōes apl̓is ⁊ diſcipul̓ ſuiſqꝫ ſucceſſoribꝰ Nūc ve ro qualis inſania eſt deſerere legē regis. de ſerere fontē vini ſapientie ſalutarꝭ. vt ſtabi liat̉ pͥmitus lex ſubditorū et ante mīſtretur Non dicā vinū qͣlecunqꝫ ſed aqua ſapiētie animalis et terrene Unde fit plerūqꝫ irritū mandatū dei/ ꝓut ſe conformās chriſtus Eſaie verbis phariſeos arguebat. Inueni es apud eos qͥ nomē ſibi religiōis appropͥ arunt/ plus puniri trāſgreſſiōes hūane cō ſtitutōis ſatis friuole ſuꝑ delatione veſtis huius vel illiꝰ. ſuꝑ vſu cibi talis aut talis. qͣꝫ ſi blaſphemādo qͥs deum negauerit de ierauerit violauerit ſabbata eius ⁊ vniuer ſa decalogi p̄cepta. Quid ꝟ̓o de p̄latis ſen tire debeas curias ſuas ītra ſynodalia ꝯci lia lites punitōes excōicatōes te docebūt. Quid ꝙ faſtidiunt vinū iſtd̓ ſacre ſcpͥture ꝯqͥſitores huiꝰ ſecl̓i/ qm̄ aīalis hō nō ꝑci pit q̄ dei ſunt. ſtulticia eī ē illi. et ſicut guſta to ſpū deſipit caro. ſic carne guſtata d̓ſipit ſpūs. ⁊ fit velut in occaſu lumīoſe ꝟitatis. qm̄ p̄terea tumēs ꝑ arrogātiā animꝰ dedi gnat̉ captiuare intellectu ꝓpriū ī obſeqͥuꝫ fidei. qꝛ rurſus videri refugit qͣſi diſcipulꝰ ſub magiſterio theologoꝝ. qͦs iō deſpicit/ ne dū ignorare cōſcius ē que ſciūt ip̄e mi nus ſapiēs appareat in ocul̓ ſuis vl̓ aliēiſ. ita ꝙ ī theologie ꝯtēptū ſuā igͦrātiā ꝯſolāt̉. Cōſideratio ſecūda ¶ In nuptijs creſcētis eccl̓ie dū vinū ſacre T ſcripture ſeu theologicū ꝓpinabat̉ diſcūbē tibꝰ pͥncipibꝰ ⁊ alijs ab architriclinis qui fuerūt doctores theologici/ tūc eccl̓a dota ta fuit ampla tꝑalitate. ſic formidādū ē ex contemptū vini huiꝰ ne tollāt̉ aut notabi liter minuant̉ dotes hmōi tꝑales ab eadeꝫ eccleſia Cōſideratio tercia ¶ In nuptijs eccl̓ie nunqͣꝫ deeſſe poterit vi nū theologicū qd̓ eſt vinū fidei vſqꝫ ad cō ſūmatōem ſecl̓i. poterit tamē apud pl̓imoſ diſcūbentiū ⁊ miniſtrātiuꝫ in his nuptijs verti vinū iſtd̓ vel in cōtemptū vl̓ ī nauſeā vel in morbos varios. in inſaniā ⁊ ī mor tē. ¶ Has conſideratōnes vt in p̄dicto ſer mone latius exponerē nec omitterē ꝑurge bat zelꝰ domus dei/ zelꝰ fidei. zelꝰ p̄ſentꝭ cō cilij zelus ꝓfeſſiōis theologice qui videba tur tanqͣꝫ potēs crapulatꝰ a vino nil metu ens ſed obuia q̄qꝫ vicia vel errata ꝑſeqͥ ni tens. ¶ Sobrietas ꝟo moderatrix expecte tur ait tꝑus aliud locꝰ alter ⁊ actus. meliꝰ ē nihil qͣꝫ ꝓ rei magnitudine pauca dicere. Multis aūt dicēdis vt vides hora n̄ ſuꝑ petit. ſimul obẜuandū ē illud ſaluſtij a hie ronymo cōmemoratū/ fruſtra niti/ neqꝫ ali ud ſe fatigādo qͣꝫ odiū querere extreme de mentie eſt. ¶ Quo contra zelus ī ſpiritu ve hementi neqꝫ tardandū eſſe/ neqꝫ diſſimu landum/ ſed importune et oportune inge rendam etiam nolentibꝰ eſſe doctrine veri tatem. Liberet animā ſuam quiſquis eſt ī ductus p̄dicator aut doctor in cathreda n̄ peſtilentie ſed religionis chriſtiane. Quid mihi detractōes? quid odiat̉ qͥd irriſiōes? De nuptiis chriſti Quid ludibria? Quid perſecutōnes? felix mors quā ꝟitas peꝑit. ¶ Parciꝰ iſta rn̄dit ſob̓etas? meminerꝭ caſuuꝫ Petri thome et alioꝝ ſine numero/ quoꝝ pͥmus ad chriſtū Etiā ſi oportuerit me tecū mori nō te nega bo. alter ad coapoſtolos. eamus ⁊ moria mur cū eo. ¶ Putas ꝙ in cellā vinariā ītro duxerit te rex. vide ꝙ ordīauerit in te chari tatem ẜm ſnīam. Itaqꝫ qͥ ſe exiſtimat ſtare videat ne cadat ¶ Uix tandē iſto alioqꝫ pl̓i mo ẜmone ꝯpeſcuit tūc ſobrietas zelū fer uidū non vt pacē erroribꝰ daret/ abſit ſed bellū q̄reret eo capitaliꝰ ⁊ efficaciꝰ qͦ mode ratius tꝑa cōſpicit ꝑſonas et loca. ita qͥdeꝫ neceſſe ē vt interim errores et vicia qͦs tolle re nequit zelus a domo dei. toleret ⁊ gemat miſerās eccl̓ie viceꝫ horridā ſi ī nuptijs eiꝰ ꝓpinare vinū bonū fidei ꝯuiuis ſimbolice ꝯuenientibꝰ vel nō vocat vel nō licet vl̓ nō expedit dū illud nō ꝓdeſſe ſed obeſſe ꝯperi tur. eo ꝙ pars nō exigua vinū iſtd̓ optimū aut cū abominatōe reijcit nec bibit. aut bi bitū mox euomit cū nauſeat. aut forte retē tū viſceribꝰ illd̓ in felleū virus vertit. Cau ſantibꝰ hͦ ira furore odio diſſimulatōe tāqͣꝫ humoribꝰ noxijs qͥbus infectus ē ſpūs bi U bentꝭ. ¶ Porro ſtudioſitas ſpeculatrix ſub introducta tūc ꝓ formādis queſtiōibꝰ pre miſſis poſtulare videbat̉ in ip̄a meditatōe mea diſſolutōe eaꝝ conteſtās nihil illic eſſe mordacis acrimonie. nihil odioſe vl̓ ama re ꝟitatis. ¶ Conſentiēs allegoria accipe ī quit ꝓ ſcd̓a queſtiōe primo ꝙ ſpōſus eccle ſie chriſtꝰ deus ip̄am ſe dignā nō inuēit ſꝫ effecit. quia nō ex oꝑbꝰ iuſticie q̄ fecimus nos ſed ẜm miẜicordiā ſuā ſaluos nos fec̄ ⁊ pͥor dilexit nos. vt qͥ gl̓iatur in dn̄o glori etur. ſeruiens ei cū timore ⁊ exultās cū tre more. ¶ Accipe pro ſcd̓o ꝙ ſponſus eccleſie ieſus recedēs ex hͦ mūdo nō ita dereliqͥt eā ſicut nec mr̄eꝫ ꝓpriam dū viueret qͥn habe at cuſtodē cōtinuum ſaltē ſeip̄m pͥncipalit̓ ⁊ miniſterial̓r ꝑ illos qͥbus dixit. Ecce ego vobiſcū ſum vſqꝫ ad ꝯſūmationem ſeculi. ¶ Accipe tercio ꝙ ſponſus eccl̓ie ieſus dū ꝯmiſit eā petro cuſtodiendā. illū maiori qͦ ad hͦ inſigniuit pͥuilegio ⁊ autoritate qͣꝫ iu ſtū ioſeph aūt Ioh̓em euāgeliſtā dū eis ī cuſtodie cura ꝓpͥam ꝯmiſit matrē. ¶ Acci pe qͣrto ꝙ ſponſus eccl̓ie ſibi dedit oīa in manus virtute dilectōis illiꝰ qͣ maiorē nul lus habet. que ē vt aīam ſuā ꝓ eadē poſue rit quō etiā(prout arguit apl̓us) ſi ſeipſuꝫ tradidit nō omnia ſimul inferiora donauit Paueant igit̉ ⁊ cōtremiſcant qui ſponſam hanc vel cōtemptui vl̓ odio vel obprobrio verbis aut oꝑibus habuerīt. qui plenitudi ni ptātis ſue nō erubuerint detrahere. quo niā ira viri ſui nō parcet in die vīdicte. zelo tes ego ſum dicit dn̄s exercituū. ¶ Ceteruꝫ dū alterā formas q̄ſtionē o ſtudioſitaſs qua lis ſit habitudo ſponſe huius ad ſponſum ſuum ⁊ eius vicariū. Trado tibi primo ꝙ ob honorē ſponſi debet eccl̓ia ſynodaliter aut nō ſynodaliter cōgregata tractare ſum mū pontificē reuerenter ⁊ honorifice cum omni beniuolētia ſi laudabiliter īmo ⁊ ſito lerabiliter ip̄e pontifex tractat eā. dico tole rabiliter quoniā in multis offendimꝰ oēs. ⁊ priuſqͣꝫ abijciatur expectāda eſt iudicia lis ſentētia diuortij. quemadmodū in epi ſcopis inferioribꝰ hactenus obẜuauit pre cedentiū patrū diſcretio. ¶ Trado cōſeq̄n ter ꝙ ob reuerentiā ſponſi debet eccleſia vi carium et cuſtodē ſibi datū nominare pa trem ⁊ ip̄m velut dominū et caput ſuum honoribꝰ et obſequijs ꝑ ſe et filios ſuos ſe dulo p̄uenire. ſimiliter et eccleſiā romanam peculiari quodā cōſortio ſibi iunctā. neqꝫ talem patrē cōuenit. detractōnibꝰ vel iniu rijs exponere ſꝫ operire quoad licuerit tur pitudinē eius. ¶ Sumat̉ exemplū in bea ta virgine/ que Ioſeph appellabat domi nū ſuū venerās et p̄ponens in loquēdo eū ſibi. Ecce ait pater tuus ⁊ ego dolētes que rebamus te. ⁊c̄. ¶ Trado nihilominus ter cio ꝙ ſi vicarius hmōi frigidus fuerit aut maleficiatus/ adeo ꝙ ad generationē filio rū ſpiritualem ſit inhabilis/ talis exiſtima ri nō debet idoneus eccl̓ie ſponſus aūt ſpō ſi vicarius. Eſt autē generatōnis hmōi ſe men ſanctum verbuꝫ dei ſeu fidei nō varia traditio filiorū huiꝰ ſeculi. ¶ Trado rurſus ꝙ eccleſia ſi fiat vicarius ſponſi ſui fornica tor aut adulter ducens viduā et repudiata ⁊ ſordidam ⁊ meretricē contra iuſſionē le gis in leuitico. ſi ſeuere tractauerit eccleſiā. ſi ſpoliauerit eā veſtitu ſuo ꝑ dilapidatōeꝫ. ſi abuti voluerit ꝑ ſymoniā. Si ſuffocaue rit fetus ſuos intra vel extra vterū. per exē pli ꝑniciem. ſi peremerit gladio mortifere ſcandaloſeqꝫ doctrine vel operis peſtiferi vel noxie diſſimulatōnis in correctōne vi ciorum et hereſum. tali debet dari libellus repudij. p̄ſertim ſi vicijs ſuis incorrigibili tatē addiderit. ne retentio ſit in dedecus ⁊ ⁊ eccleſie contumeliā ſponſi ſui ⁊ in ꝑniciē filiorū et X ne videat̉ ſue nutrix malicie. ¶ Querebaſ vl terius qͣrto pͥncipaliter o ſtudioſitas qͣliter et qͣꝫ vtiliter deus carnale ꝯiugiū voluit ſpi ritualis ſignū eſſe/ ego paucis expediam. Nulla in pͥmis videt̉ aīe deuote ꝯſideratio ſuauior/ altior atꝫ benignior. qͣꝫ ſi pura cor dis ſimplicitate ⁊ hūilitate meditet̉ ſe ſpō ſam chriſti. qm̄ ſic̄ ī hūanis affectibꝰ amo roſis p̄cellit dilectio ſponſe corꝑal̓ ad ſpon ſum ⁊ ecōtra reciproce ſuꝑ amorē patris et matris. ſic nō potuit amor mutuꝰ anīe ad deū et dei ad aīam teneriori vt ita dicamuſ feruentiori et intimiori noīe vel exēplo tra di qͣꝫ ſponſi ⁊ ſponſe. Hinc eſt illd̓ epitha lamiū de canticis canticorū qd̓ ꝓ ꝯtēpla uis et in anagogicos raptis exceſſus S lomon tūc amabilis dn̄i cōpoſuit. ꝓut ſan ctiſſimorū doctorum ſinceritas expoſuit. ¶ Porro nulla videt̉ ex aduerſo ꝑiculoſior meditatio qͣꝫ ſi p̄ſumat aīa fedis adhuc co gitationū deſideriorūqꝫ fantaſmatibꝰ op pleta ſordidaqꝫ debere licēter aſſurgere vt ſe recogitet ſponſam chriſti Intercurrerūt enim protinus nuptiaꝝ carnalium turpes imagines q̄ deſideria pariūt turpiora. Re cogitet potiꝰ anima talis. Quoniā deꝰ vlti onū dn̄s eſt terribilis ī ꝯſilijs ſuꝑ filioſ ho minū. Dicat ad eū. qͥs nouit ptātem ire tue ⁊ p̄ timore tuo irā tuā dinūerare? Similia deniqꝫ ꝓponat ſibi timoris incuſſiua Tūc aīa ſi magis interim ꝓfecerit vocet ⁊ habe at chriſtū vt pr̄em/ eccl̓iam vt mr̄eꝫ clamāt in ſpūſancto. Abba pater. deniqꝫ tandē ve niet ad oſcula et āplexus ſpōſi. Tradit hie rony. morem apud hebreos hūc haberi ꝙ audiēdi cantica cāticorū nullꝰ admittatur minor annis. xxx. ne ſpūalibꝰ abutēs canti cis in carnalem ea v̓tat laſciuiā. ¶ Adde ſe cūdo cōiugiū ade ſi nō peccaſſet illud non fuiſſe ſacramentū xp̄i et eccl̓ie. ſed bene dei ac rōnalis creature ab eodem gͣtifice deſpō ſate. ¶ Tene poſtremo v̓ginale cōiugiū Io ſeph et marie. licꝫ ꝯſūmatū nō fuerit carna limixtione. fuit tn̄ veꝝ ſacramentū xp̄i ⁊ ec cleſie. Tum qꝛ fuit in hoc ꝯiugio cū v̓gini tate maternitas vera ⁊ ꝓlis fecūditas. quē admodū eſt in eccl̓ia. nō ſic in cōſecratione virginū vbi nō eſt fecunditas. nec in ꝯſū matione nuptiaꝝ carnaliū vbi deſinit vir ginitas. fuit inſuꝑ rōe ꝓlis vera ꝯformitaſ nature diuine cū humana. Et hic ml̓ta ſu ꝑ hoc virginali ſacratiſſimoqꝫ ꝯiugio ſalu brit̓ ⁊ deuote meditāda ſuꝑpetūt purgatꝭ animabꝰ in fide et moribꝰ q̄ p̄tereo inqͥt al legoria linquens ea anagogie ſorori diuīſ ſime. ¶ Rurſus ad aliud qd̓ inqͥris o ſtudi Y oſitas. quo pacto mat̓ialis eccl̓ia ſpūalem ſignificet. Ratio patet facilis ex inſtitutiōe ꝯſecratōis et dedicatiōis ſue. ¶ Un̄ ꝑſpicu um reddit̉ qͥs et qͣntus honor qͣntus reue rentie cultus materiali debet̉ eccl̓ie contra begardorū errorē. cōtra ſuꝑbiam illoꝝ qͦs alloqͥtur apl̓us dicens. An eccl̓iam dei cō tēnitis. ꝯtra diſſolutōes indecoras ẜuien tium deo cū garrulatōibꝰ/ cū ineptiſſimis vanitatibꝰ ⁊ inſanijs falſis. Deniqꝫ nō ſine cauſa xp̄s eieciſſe legit̉ vendentes ⁊ emēteſ de templo gͣuiter intonās illud ꝓpheticū Domus mea domꝰ oratōis vocabit̉. voſ autē feciſtis eā ſpeluncā latronū. Faciunt ⁊ nunc o ſalutifer chriſte domū tuaꝫ ſtabu lū porcorū grunientiū vel canum latrātiū. vel ridiculaꝝ ſymiarū. nō recogitātes aīo quod exclamauerit Iacob poſt viſionem ſcale myſtice in qua erāt angeli aſcēdentes et deſcēdentes/ qͣꝫ terribilis eſt locꝰ iſte. ve re nō eſt hic aliud niſi domus dei ⁊ porta celi. ¶ Hic aptiſſime ſacrū ꝯuiuiū nuptiaꝝ chriſti et eccleſie celebratur et ſumit̉. Hic ef ficaciores ſunt ceteris paribꝰ oratōes qͣꝫ in loco vel pͥuato vel ꝓphano Hoc pulcre pꝰ dedicatōem tēpli ſalomonis dep̄catio ſua flexis genibꝰ et manibꝰ eleuatis dū lauda ret deum ⁊ populo bn̄diceret dedit intelli gi. Sil̓r in ornatu vario templi. ī ordīe mī ſtrorū. in cultu multiplici cerimoniaꝝ de bet accipi. in quibus ſingul̓ tot ſunt myſte ria quot verba ſigna vel oꝑa. ¶ Ueniamuſ ad illud quod vltimo queſitū eſt. Quibus modis et locis ſacre ſcripture figurant̉ he nuptie chriſti et eccl̓ie Anīaduerte triplex coniugium quale tradit ſoror lr̄a in tribuſ patriarchis. ī abraam. in Iſaac. et in iacob Attende cōformiter myſtice quoniā nubit deus hūanitati in incarnatōne. nubit anīe ſingulari in fide et deuotiōe. nubit eccleſie vniuerſali in ꝑfecta cariſmatū omni dota tione. et in elargitōne bonoꝝ tam vie qͣꝫ pa trie. Un̄ licꝫ ſit vna ſpōſa. ſunt tn̄ ſeptuagī ta regine. et. ccc. ꝯcubine. ⁊ adoleſcentulaꝝ non eſt numerus ¶ Figurat̉ hec triplex co iunctio nuptialis in matrimonijs vt p̄dixi mus triū patriarchaꝝ. Abraam yſaac ⁊ ia cob. Uis ſcire quō certe ꝯiunctus ē abraā cum Sara que ſui nominis interp̄tatione Mendicitatis et paupertatis ſonat idē qd̓ carbo. ſed puto ꝙ nō extīctus carbo ſed ignitus. ignis ꝟo dū incorꝑatur carboni fit velut vnū ex ambobꝰ. qm̄ car bo ſuſcipit actōes ignis factus ardēs ⁊ lu cidus. Oro vide ſi nō fuerit tale aliqͥd ī hu mana natura dū vnito ſuppoſito diuīo fa cta ē ſicut ignitus carbo ardēs ꝑ charitatē. lucēs ꝑ honeſtatē. Facta ē qͦꝫ idiomatū cō municatio. v̓tute cuiꝰ hō d̓r creaſſe celos. ⁊ deꝰ portaſſe dolores nr̄os. Intende p̄terea qm̄ habuit abraam de Sara filiū vnicum cui nomē Iſaac/ qd̓ interp̄tatū dicit̉ riſus vel gaudiū in qͦ tota ſpes hereditatis erat repoſita. Nos ꝟo nunqͥd nō ex mr̄imonio dei cū hūana natura riſū ſuſcepimꝰ ⁊ gau diū reꝑatōis nr̄e ſpem hereditatis ꝑpetueꝫ Fallor ſi nō hͦ gaudium nūciauerit ange lus in die natiuitatis ſponſi dū ait paſtori bus. Euāgelizo vob̓ gaudiū magnum qd̓ erit omni ppl̓o. Sꝫ neqꝫ defuerūt encenia neqꝫ donaria nuptiarū dū nūciata ē Gl̓ia in excelſis deo. Et in terra pax hoībꝰ bone volūtatis. Dū in myſterio floruiſſe ꝑhibēt̉ Z vinee engaddi cū ceteris miracul̓. ¶ Cete rū ꝓ ſecūdis nuptijs chriſti cū eccl̓ia ſub iungamꝰ figurā matrimonij Iſaac cū Re becca. cuiꝰ noīs interp̄tatio eſt ml̓tuꝫ acci pit. Et que ſponſa q̄ſo maiꝰ aliqͥd accepit a ſponſo qͣꝫ a chriſto ſuſceꝑit eccl̓ia? Potue rant hic dotes ſeu dotatōes ſue nūerari ſu ꝑnaturales. naturales. ſpūales et tꝑales. d̓ qͥbus ſupͣ notauimꝰ Quid ꝙ fuerūt ex hoc mr̄imonio duo filij varie ſortis et indolis Iacob bonus et ſimplex. eſau malꝰ ferox ⁊ diſcolus. De qͥbus a deo dicit̉. Iacob di lexi eſau autē odio habui. Per iſtos vero fratres qͥd alid̓ dat̉ intelligi qͣꝫ in eccl̓ia q̄ ē ꝯgregatio fideliū diuerſa generatio filiorū. quoꝝ ſunt aliqͥ ſolo noīe xp̄iani. Alij re ſil̓ ⁊ noīe. Mali ſubīde ꝑſequunt̉ bonos ſicut Iacob ab eſau ml̓ta ꝑpeſſus ē. Uix ē itaqꝫ Iacob ī eccl̓ia quē nō exerceat Eſau ma licia. ¶ Deniqꝫ xp̄i deſponſatōem cū anima ſingulari figurāt nuptie Iacob cū duabꝰ ſororibꝰ lya ⁊ Rachel. Lya actiue vite. Ra chel ꝯtēplatiue typū gerit aīa deuota. qͣruꝫ filios ſi nūerare et ad figurā traducere ſtu deremꝰ. recēſendus eſſet libellꝰ ille Richar di pulcerrimꝰ de duodecim pr̄iarchis/ ad quē remittimus. ¶ Adde ꝙ ad p̄dicta ieſuſ totus deſiderabil̓ tribꝰ aīam ſctām appel lat nominibꝰ in cāticis ſororē/ filiā/ ſpōſaꝫ. Sororē ꝓpt̓ coniūctōem ſui cū hūana na tura. Filiā ꝓpter cōiunctōem ſui cū eccl̓ia q̄ mr̄ eſt. Sponſā ꝓpter coniūctōem ſui ꝑ gr̄am aūt gl̓iam cū ip̄amet aīa ſctā. ¶ Cōſi dera tandē et inuenies nuptias om̄es iſtaſ factas eē ī chana galilee. Hinc Eſaias. Ze lus dn̄i exercituū faciet has vicꝫ nuptias. Et hͦ in galilea q̄ trāſmigratōem ſignificat Uide qͣꝫ mirabil̓ qͣꝫ multiplex trāſmigͣtio. dū diues fit egenus. eternus tꝑalis/ deus paſſibil̓ ī pͥmo mr̄imonio. Dum in ſcd̓o dimiſit eccl̓ia ſuos errores ſua idola/ cultu ras deoꝝ/ cerimonias iudeorū. Dū ī tercio fit aīa de meretrice ſponſa xp̄i/ fit vxor regꝭ ſūmi q̄ pͥus erat ſcortū vl̓ mūdi vl̓ carnis vel diaboli. ¶ Stud ioſitas his auditꝭ gra tias agens verita ē allegoriā vltra fatigare quōlibet aut reſpōſis. qͥ idcirco finē loquē di fecit in imp̄catiōe ꝑticipatōis habende cū his nuptijs xp̄i et eccl̓ie nūc ⁊ in ſecula ſecl̓orū. Mihi ꝟ̓o ad meip̄m reuertēti zelꝰ domꝰ dei nō defuit. qͥ monitōibꝰ ſob̓etatis obediēs ꝯſenſerat ſilētio p̄teriri tūc declara tionē duplicis appoſite ꝯſideratiōis de vi nō ſacre ſapiētie. Erat enī zelꝰ ẜm ſciētiam ꝓpt̓ea fugiebat ⁊ multiloquij tediū ⁊ amo re redargutōis odiū p̄ſtolās ꝯmodius lo cū alteꝝ tꝑus et actū. Extimulauit me ni hilominꝰ poſtmodū crebro qͥdē ⁊ ml̓tū ſi bi vocē dari. q̄ ſi negaret̉ petebat oīa ſcpͥtꝭ inſeri inducebat ẜuū fabuloſe mide/ qͥ do mini videns aſininas aures qꝛ ꝓdere palā timuit ſubmurmurauit ⁊ īfodit terre vnde ferunt̉ arūdines exorte viciū mide ſubſibi lantes. Suadebat zelꝰ in ꝓpoſito ſaltē ita fieri ꝓnūciās/ neqꝫ ſcīaꝫ ſibi q̄ tꝑa ꝑſonaſ ⁊ loca circūſpicit neqꝫ compaſſiōis charita tē d̓eeſſe. Recte qͥdē qm̄ hic demū zelꝰ ē lau dabil̓ qͥ mala q̄libet auferre vult q̄ videt in domo dei. Sed ſi tollere neqͥt tolerat ⁊ ge mit. tolerat ẜm ſcientiā/ gemit ꝑ ꝯpaſſiōeꝫ. Eſt itaqꝫ ſcīa ſine zelo lāguēs. Eſſꝫ zelus ſi ne ſcīa p̄cipitās. Eſſꝫ vtrūqꝫ ſi deeſſꝫ ꝯpaſ ſio nimis amaricās ⁊ inducēs nō tā corre ctōeꝫ vicij qͣꝫ irritatōem odij. zelꝰ igitur ad vim iraſcibilē. diſcretio ad rōnalē. ꝯpaſſio ad ꝯcupiſcibilē mouēdaſ vno mutuoqꝫ cō ſenſu ſpectāt vt ordinatꝰ ī ſe ſit totꝰ hō po tens ꝑ zelū. ſapiēs ꝑ diſcretōeꝫ. beniuolꝰ ꝑ ꝯpaſſionē. aſſecutꝰ in hͦ appropͥata btīſſi me trinitatis. q̄ ſūt potētie vigor. ſapīe ful gor. beniuolētie dulcor. in qͥbꝰ fundāt̉ apd̓ operationes laudabiles modus ſpecies et ordo. Item menſura numerus ⁊ pondus Diſceptatio XI Rurſum vnitas ꝟitas et bonitas referēdo ſingula ſingul̓ appropͥatꝭ btīſſime trinita ti. ex qͣ oīa efficiēter. ꝑ quā oīa exēplarit̓. ī qͣ oīa finalit̓ exiſtūt/ ſic̄ ē oībꝰ cā eſſendi. rō diſcernēdi. ⁊ ordo viuēdi. Et qn̄ zelꝰ apuo me ꝯſciū ſe fatebat̉ habere ſibi ſocias ſciēti am atqꝫ ꝯpaſſionē p̄cipue q̄ nihil ꝑ īiuriā. nihil in irā. ſcandalū. liuorē. odiū. vel rā co rem cuiuſuis ꝑſone dicere vellet aut ſcribe re ſed ad extirpatōem errorū et emendatōꝫ errantiū more ei gerere diſpoſui/ ſcriptꝭ in ſerēs q̄ circa duplicis p̄dicte ꝯſideratōis ꝑ tractatōeꝫ de negligētia vini ſacre ſcpͥture ſalubri monitōe vident̉ annotāda Rat igitur ſecū da ꝯſideratio ꝙ in nuptijs creſcētꝭ eccl̓ie ⁊c̄. ¶ Feruor itaqꝫ deuotiōis qͥ pͥncipes et alios dotantes eccl̓iaꝫ mouit vn̄ q̄ſo genitꝰ fuit ſi nō ex p̄cōcepto calore vini ſpūalis ſacre ſcpͥture vehētis ad et̓na mentes ſuas terrenoꝝ amore calcato? Nūc aūt ſi viderīt pincernas vini huiꝰ p̄latos ⁊ doctores labi funditꝰ in inferiora terre. ne qꝫ vllā de ſpūalibꝰ ſollicitudinē gerere/ qͥd ni repetāt q̄ deder̄t cā ceſſante ꝯferēdi aut ꝙ a noua ſaltē donatōe tepeſcāt? ¶ Ecce iā vidimꝰ pl̓imos ī ſacris etiā lr̄is eruditos qͥ vicijs p̄latorū irretiti/ zelātes domū dei nō ẜm ſcīam nequaqͣꝫ timuerūt ſuggerere pͥncipibꝰ ⁊ popul̓ vſqꝫ ad ꝑpeſſionē mor tis ꝙ fas erat eis tollere tꝑalia clericorū ha bitualit̓ delinq̄ntiū. Rurſus ꝙ bona eorū nō erāt niſi pure elēoſyne. Ꝙ inſuꝑ n̄ erāt tradita niſi ſub ꝯditōe bn̄ viuēdi et vtēdi. qͦ defieiēte ꝑibat titulꝰ iuris. neqꝫ qͥcqͣꝫ reli quū clero tali ſuꝑerat. Adde ꝙ nō defuer̄t neqꝫ deſunt ſecl̓ares cupidis auribꝰ ⁊ aſſē ſu talia recipiētes/ nihil aūt faciliꝰ qͣꝫ ꝑſua dere volētibꝰ ſpolia clericoꝝ dū vel auari cia vel odiū vl̓ inuidia vl̓ zelꝰ indiſcretus trahit eos. ¶ Opponūt alij p̄latis ⁊ clericꝭ pauꝑtatē eccl̓ie pͥmitiue in apl̓is ⁊ diſcipu lis. autenticāt e celo miſſam vocēdū a Cō ſtantino dotata ē eccl̓ia magꝭ diuīo/ iuxta ꝓphetiā daniel̓ de regno xp̄i qͣꝫ hūano cō ſtituto. Hodie venenū effuſū eſt in eccle ſiā dei. Que oīa qͥd alid̓ qͣꝫ ſpoliādum eſſe loquunt̉ eccl̓iam. Uerū qͥd antiqͣ? qͥd ſola lectōe ꝯgnita ꝯmēoramꝰ⁊ p̄dicatū ē ſolēnit aꝑtiſſimis v̓bis ꝙ mēdicitas erat ſolū vel p̄cipuū mediū p̄dicatōis vbi dei. qꝛ ſpine diuitiaꝝ ſuffocant v̓bū. Et paulo ante duꝫ q̄reret ip̄e p̄dicās qͥ ſunt p̄dicātes? Rn̄dit ꝓfecto ſoli mēdicātes. qm̄ pauꝑeſ inqͥt euā gelizant̉. Taceo ꝙ dixerat antea qͥdā ex mē dicātibꝰ p̄latis. nos ꝓ nobis pͥncipeſ habe bimꝰ aduerſus p̄latos. ſuꝑaddidit aliꝰ. ac etiā ml̓ieres. ſubintulit alter minaci vultū. Nos tale ſeminabimꝰ ſemē in vno die qd̓ eradicare ꝑ annū neſcietꝭ neqꝫ poteritꝭ. Hº ⁊ ſil̓ia ſi nihilipendūt̉ a p̄latis ſecl̓aribꝰ ſibi defenſores ſuos ſecl̓ares theologos vinuꝫ ſacre ſapīe mīſtranteſ in puritate. vl̓ abijci unt vl̓ negligūt vel opprimūt. qͥd ꝯſeq̄nti us eſt qͣꝫ vt pͥncipes dicāt et ſtatuāt apd̓ ſe metip̄os. ſi mēdicitas ſolū vel p̄cipuū me diū eſt ad p̄dicatōem v̓bi dei. cū nihil ma gꝭ incūbat eccl̓ie p̄latis qͣꝫ hmōi p̄dicatio. ꝓpter quā apl̓i dixerūt. Nō ē nos equum relinq̄re verbū dei ⁊ mīſtrare mēſis. ⁊ Pau lus ait. nō miſit me dn̄s baptizare ſed p̄di care. qͥd eligibiliꝰ nobis eſt qͣꝫ vt p̄latos re ducamus ad mēdicitatē ſublatis tot diui tijs et donatōnibꝰ in qͥbus ocioſi gl̓iantur neqꝫ ſuꝑbiunt ſup̄ regū et pͥncipū ptātem. Nihilominꝰ hec et ſil̓ia cum p̄dicant̉ dota tōnis eccleſie ſubuerſiua/ fit applauſus. ſi gnificat̉ vt excurrat ẜmo. dū ꝟo ꝓ fauore debito p̄latorū. ꝓ lib̓tatibꝰ eoꝝ. ꝓ fidei quā tueri ꝓfeſſi ſunt vſqꝫ ad mortē defenſione p̄dicatio fit mox oſcitāt. inqͥetant̉. ſubmur murāt. exibilāt. tumultuāt̉. finē figēt. Attē dat paſtoral̓ ſollicitudo. ne ꝑ impunitateꝫ taliū creſcat in eccl̓iaſtica hierarchia deor dinatio horror atqꝫ ꝯfuſio. Un̄ ſi mēdici tas poſt apl̓os ⁊ ſctōs doctoreſ nouit̓ ſub ītroducta miniſtraret hodie ſola vinū p̄di catōis ꝑ ppl̓os in eccl̓ie nuptijs. In mul tis itaqꝫ nūc male ē fateor eccl̓ie ſꝫ ī ml̓tis det̓iora venirēt. quēadmodū ſumi poterit ex dicēdis in alt̓a ꝯſideratōe patēs argum̄ tū. ¶ Ecce ꝟo dū talia meditatio cordiſ mei A ſecū reuolueret ꝯſpicere viſa ē hinc mēdici tatē religioſorū. hinc ꝓpͥetatē p̄latoꝝ qͣrum vtraqꝫ p̄dicabat laudes ſuas. alt̓iꝰ alt̓a ſta tui p̄ferre ſe ꝯtendens. ¶ Preoccupauit mē dicitas. et qͥs dubitauerit inqͥt me p̄ferēdā eſſe ꝓpͥetati vel appropͥatōi tꝑaliū q̄ volēs eſſe ꝑfecta abij iuxta ꝯſiliū chriſti/ ⁊ vēdidi oīa q̄ habui ⁊ dedi pauꝑibus/ vt nuda ſeq̄ rer expedite nudū chriſtum. Precello qui dem in multis. ſed quinqꝫ prerogatiuas e numeraſſe ſuffecerit. ¶ Mens nonne mi hi liberior eſt ad contēplatōnem/ quoniam egena ſum/ non potens epulari quotidie De nuptiis laute et ſplēdide. ꝓpterea neqꝫ cibo neqꝫ vi no gͣuor in crapula et ebrietate. neqꝫ ſomni culoſa iaceo ſomno vinoqꝫ ſepulta. ¶ Sū ī ſuꝑ aptior ad p̄dicatiōeꝫ. qm̄ doceo neduꝫ ꝟbis ſtudioſiſſime hauſtꝭ ex intimo fonte ſacre ſcripture/ ⁊ artificioſiſſime ꝯpoſitꝭ in allegatōibꝰ/ ī richmis in rōcinatōnibꝰ mi ſcēdo ſeculares autores poetas ⁊ rhetores Sed exēplo ꝓpͥo qd̓ efficaciſſime doctrīe genus ē p̄dico ꝯtēnēdas eē ſecl̓i diuitias/ pōpas honores atqꝫ delicias/ ſeq̄ns xp̄m qͥ pͥus cepit facere poſt docere. ¶ Quid ter cio ꝙ elegātior ſum ab adulatōe. qꝛ nō tē porale lucrū nō fauorē diuitū. nō applau ſum ppl̓orū ſed ſpūalē dūtaxat anīaꝝ ſalu tem exqͥro. qͥd enī mihi ē ſuꝑ terrā? ¶ Quid p̄terea qͣrto ꝙ a formidīe reſiſtentiū ꝟbo d̓i lib̓ata ſūdū ab eis maior effici nō ambio ſed refugio. q̄rens ī nuptijs eccl̓ie locū no uiſſimū nolēs pͥmos recubitꝰ ī cenis. nec ſalutatōes in foro. nec vocari ab hominibꝰ rabbi. neqꝫ pͥmas cathedras ī ſynagogis ſeuiat mūdus vniuerſus aduerſum me ad quā me poterit ſortē viliorē deijcere qͣꝫ mē dica q̄rā panē meū. ¶ Cōſtat deniqꝫ me li berata eſſe ab oī ſollicitudīe. Cur enī d̓ cra ſtino cogitarē q̄ habēſ alimēta vndecūqꝫ q̄ ſita ⁊ qͥbꝰ tegar/ etiā viliſſimis reſarcitiſqꝫ ſaccis ꝯtēta dego. ꝯſiderās aueſ celi q̄ neqꝫ laborāt neqꝫ nent neqꝫ ꝯgregāt ī horrea. et B pr̄ celeſtꝭ paſcit eas. ¶ Propͥetas ex aduer ſo ꝯtēdebat/ pͥmo iuxta ſnīaꝫ Ariſto. argu mētꝭ policiā ſocratꝭ et platōis/ ꝙ erat expe dientior apd̓ hoīes p̄ſuppoſito pctō ſecus in ſtatu gl̓ie. ſecꝰ in original̓ ſtatu iuſticie vbi fuiſſent oīa ꝯmūia. vbi nullꝰ appropr ando dixiſſet. hͦ meū ē. hͦ eſt v̓o tuū. quoniā vnicuiqꝫ fuiſſent oīa ſubiecta ſub pedibus eiꝰ. Omittat̉ de ſingul̓ hoībꝰ/ fiat de p̄latis eccl̓ie tm̄ ſermo. quibꝰ ego ꝓpͥetas ml̓tū oſ fero fructū ſpūs. p̄ẜtim qͥntuplicē in edifi catōeꝫ ſubditoꝝ. ¶ Habēt ex me pͥmo ſubſi dia tꝑaliū/ vnde miẜicordiā exerceāt apud ſubditos egētes afflictos ⁊ debiles pupil los viduas. neqꝫ ſub ſpecie pietatis ⁊ qͣſt ſpolia q̄rūt ouiū/ neqꝫ lac emūgūt vſqꝫ ad ſanguinē. qd̓ vt exercere poſſet ſctūs Tho mas cantuarien̄. ſtuduit vſqꝫ ad morteꝫ ꝓ ẜuatōe reddituum eccl̓iaſticoꝝ decertare ¶ Habent ex me p̄lati ſcd̓o decentē ⁊ hone ſtū ſtatū fulgentē ⁊ reuerēdū corā ppl̓is/ qͥ ſicut aīales neqꝫ ſatꝭ capiūt celeſtia. neqꝫ v̓ tutes interiores plene cōſiderāt. ꝓpt̓ea faciliter egenos ⁊ pānoſos homīes p̄cipue ſi oportune ⁊ īportune q̄ſtuati fuerint v̓tūt ī opprobriū vl̓ cōtēptū/ maxīe dū n̄ aſſunt eis oꝑatōeſ heroyce ⁊ miracl̓oſe. quēadmo dū fuit ī ſctīs apl̓is et pl̓imis ſucceſſoruꝫ. alioqͥn ſi qͥs ornatū ext̓iorē ſplēdidū cl̓ꝑat in p̄latꝭ/ tollat ex ꝯſeq̄nti p̄cioſiſſimos ⁊ pre clariſſimos qͦſlibet ritꝰ et ornatꝰ ab eccl̓ia q̄ īcedit ſic̄ regina ī tunicꝭ caſul̓ cappiſ ⁊ ce teris veſtimētꝭ deauratꝭ circūdata varieta te. ¶ Adde tercio ꝙ tyrānis incutio formi dinē ego ꝓpͥetas. dū attēdūt me ꝑatā et po tentē ⁊ talē eē q̄ ſufficiā eis reſiſtere. ¶ In ſb̓ ditos p̄terea diſcholos ⁊ inſolētes ego di ſciplinatas punitōes potēs exerceo/ ne ſua ꝯͣ ꝓboꝝ vitā tā qͥetā p̄ualeat effrenis iniqͥ tas. et vt regentꝭ ꝯẜuet̉ autoritas. ¶ Poſtre mo ſollicitudinē anxiā ⁊ qn̄ꝫ fraudiū ſecta tricē ego ꝓpͥetas a p̄latꝭ et domeſticis ſuis excludo. diſtribuēs vnicuiqꝫ ꝓut opus eſt ne vl̓ raꝑe vl̓ cogitare ſup̄ modū de craſti nō ꝯpellat eos egeſtas. cui paꝝ eē fidei dic̄ ſatyricus et lex. Hec ē eccl̓ie pͥmitiue īſtitu tio. hec aurea mediocritas. quā Salomon optādo deſcripſit. Diuitiaſ inqͥt et pauꝑta tē ne d̓derꝭ mihi ſꝫ tm̄ victui meo tribue ne ceſſaria. puſilli animi eſt(dicit ſeneca) n̄ poſ ſe pati diuitias ⁊ indicere ſibi odiū auri vl̓ argēti. refrenet̉ cupiditas et ſufficit. ¶ Pa rabat ad hec mendicitas ꝯtētioſa voce re ſponſiōꝫ adijcere p̄ponēs ſe talē eē cui me diocritas amica ē. qm̄ nihil habēs ip̄a iu re ꝓpͥetario poſſidet oīa charitatꝭ et ſuffici entie titulo. q̄rit em̄ pͥmū regnū dei et iuſti ciā eiꝰ. oīa idcirco apponūt̉ ei. nihil inſuꝑ ſe timere defendit. nimiꝝ qꝛ nihil ꝑdere hꝫ inculcās illd̓ ſatyrici. Cātabit vacuꝰ corā latrōe viator. Cōcludit ꝓpͥetatē eſſe tumi dā elatā/ pōpoſam iactatricē ſui/ deſidioſa cecā/ inſciā et hebetē. q̄ qꝛ tāgit picē diuitia rū inqͥnat̉ ab ea. ⁊ ſpinaꝝ aculeis cruētata ſuffocat̉. neqꝫ paſcit. qꝛ mercēnaria ē oues ꝓprias pabulo doctrīe/ ſꝫ emūgit vſqꝫ ad ſanguinē/ et excoriat vſqꝫ ad int̓iora oſſiu ⁊ diſcrimē vite. ¶ Ceteꝝ has īpatient̓ ferēs mēdicitatꝭ ꝯtūelias ip̄a ꝓpͥetas dici n̄ pōt qͣlia qͣntaqꝫ reddere v̓ba ꝑabat. Uocās ea ī pͥmis apoſtatā a lege qͣlibꝫ nature ſcpͥture ⁊ gr̄e. nec d̓erat allegatōnum ml̓tiplicatio. Seductcē īſuꝑ arguebat eā/ fallacē/ gyro uagā q̄ penetrat ſb̓ obtētū nedū ꝓlixe orōiſ ꝓut loquit̉ apl̓s. ſꝫ ꝯfeſſiōis domos capti uas ducēs mulierculas oneratas pctīs/ q Eccleſie XI vurſus nomē humile pauꝑtatꝭ facit inſtru mentū ſibi ⁊ mediū ſub velamine pͥuilegio rum ad oēs diuitias delitias pōpas. cum ſummo ocio ſine labore plus ceteris hoībꝰ aſſequēdas. ¶ Pergebat vltra ꝓpͥetas īdu cere teſtes autēticos ꝓ ſe vitaſpatꝝ. auguſti nū de oꝑe monachoꝝ. libꝝ de ſctō amore. ꝓ poſitiōes dn̄i Armacani cū ſimilibꝰ multꝭ. Que demū ſectas hn̄s int̓ ſe ꝓ diuerſitate habituū ⁊ doctrinaꝝ ꝯiūgit̉ ad īpugnatio nē ceteroꝝ ſeculariū ⁊ regulariū p̄latorū et doctoꝝ. ¶ Tū exhorrui fateor in ip̄a medi tatōe mea qn̄ talē ſuboriri ꝯtētioſam hoſti litatē ꝓprietatꝭ ⁊ mēdicitatis aīaduerti/ qͥ pͥus in audiēdis laudibꝰ vtriuſqꝫ ſedulus delectabar. Exclamo ꝓtinꝰ abite p̄ cor hīc/ neqꝫ iurgijs iſtis me fatigaueritꝭ. Itaqꝫ n̄ noſtꝝ int̓ vos tātas cōponere lites. Ite po tius ad exꝑiētiā/ hec ſiqͥdē mētiri neſcit de qͥbꝰ nouit. nouit āt oīa ⁊ mētiētes nō patit̉ nō redargui. hec iō teſtis idonea hec iudex īcorruptiſſima. q̄ ſi q̄rebā hāc ſuſceꝑit/ ſug gerat ⁊ in ſinu ⁊ ſacro ſctō generali ꝯcilio. Quid ſentiēdū inſuꝑ allegatis vtrīqꝫ qͥd demū faciendū. Etem ſi mēdicitas ꝓbare voluerit teſtīonijs opeꝝ dilucidis ꝙ ad i la ꝑ eā ꝓpoſita ſit efficax mediatrix ip̄ ſus ſuſcipiēda fouēdaqꝫ iudicabit̉. S ꝓpͥetas laudabit̉ ⁊ in p̄latis ſi tales ī eis qͣ les ꝓpōit effectꝰ oꝑet̉. Ueꝝ p̄claꝝ dictū ē a qͦdā. reſpublica vel eccl̓aſtica nō regit̉ ꝑ ſi. ſꝫ nec ſolo dictamīe ſpeculatiue vl̓ imagīa rie rōnis gubernat̉/ executio reqͥrit̉ in p̄cti catōe oꝑis qͣꝫtū res hūane ꝓ locis tꝑibꝰ et ꝑſonis patiunt̉. Deniqꝫ ē inuenire ſtatū ī mo nec hoīeꝫ vnicū niſi rariſſime in qͦ gra uis v̓tutū mixte nō ſunt plures nūero pa lee defectuū. Nā ⁊ cū tritico creſcunt ziza nia/ qͣlia tolerare ꝯuenit/ vl̓ ſic eradicare ne ſil̓ euellat̉ ⁊ triticū. Sil̓r vinū deuotōis ſe cū fert acinos ⁊ feces qͦrūdā defectuū hūa ne corruptiōis. Enitat̉ ſtatus qͥlibet eē tal̓ qͣlē vult ſe eſtimari/ atqꝫ reſpectu finis ſue ꝯſtitutōis cetera conet̉ moderari. Sit mē dicitas vt p̄tēdit ad ꝯtēplatōeꝫ liberior. ſit ad p̄dicatōeꝫ vtilē aptior/ ſit ab adulatōne lōgior. ſit a formidine ⁊ ambitōe remotior. ſit ab oīm tꝑaliū ſollicitudīe qͥetior. Propͥ etaſ ꝟo ſicut gl̓iat̉ hoſpitalitatē exerceat. de centē et venerādū abſqꝫ faſtu ſuꝑfluo ſtatū teneat formidinē tyrānis incutiat. ſubdi tos inſolētes coerceat. ſollicitudinē noxiā ⁊ anxiā ꝓcul a ſe ſuiſqꝫ familiaribꝰ abijciat Memīerit tādē vtraqꝫ iuxta comici ſnīaꝫ qm̄ hec oīa in mendicitate ⁊ ꝓpͥetate talia ſunt qͣlis eſt animꝰ vtētis. hͦ cernere ē in vi no bono ſapīe ſalutarꝭ. Cuiꝰ odor ſapor et vſus fit alijs in egritudinē et mortē. Alijs aūt ꝓficit ad ſanitatē ⁊ vitā ꝑpetuā. Con ſūmata eſt dictis iſtꝭ ſcd̓a ꝯſideratio/ ſit trā ſitus in terciā et poſtremā. P N ūptiis eccle ſie nūqͣꝫ deeſſe poterit ⁊c̄. ¶ Primā E huiꝰ ꝯſideratiōis ꝑtē affirmat xp̄s ſacerdos inet̓nū. cuiꝰ lex ſi d̓ficeret ſacerdo tiū nō ſubſiſtere ꝯſeq̄ns eſſꝫ. ſic̄ ecōuerſo di cit apl̓us ꝙ trāſlato ſacerdotio neceſſe ē vt legis trāſlatio fiat. ¶ Altera ꝟ̓o ꝑs ꝯſidera tōis vtinā falſa eſſꝫ ſꝫ ꝟiſſima eē nimis ex ꝑiri datū eſt. alioquin nūqͣꝫ tot errores/ tot īſanias falſas/ tot hereſes mōſtruoſiſſimaſ ꝯſitas fuiſſe etiā vſqꝫ ad adulteratōꝫ pͥmo rū pͥncipiorū moraliū/ q̄ ſunt de pͥmis im p̄ſſiōibꝰ ⁊ inſcriptōibꝰ nature ſenſiſſemꝰ hͦ cōcilio. in cuiꝰ gremio ꝑ aliqͦs fouēt̉ nutri unt̉ ml̓tiplicāt̉ ⁊ augēt̉ ſic̄ īfra narrabimꝰ. Sūt qͥbꝰ vinū ſacre ſapīe ⁊ odor eius v̓tit̉ in abomīatōꝫ qͦꝝ iſta vox ē. qͥd ad nos ſer mo de fideꝫ ſatis eſt ꝙ xp̄iani ſumus. credi mus ſicut ꝑentes nr̄i ī ſimplicitate bona hͦ ſufficit ⁊ ſatꝭ ē. qꝛ ſcrutator maieſtatꝭ op pͥmet̉ a gl̓ia. nec opꝰ ē altiora ſe q̄rere. Dicū tur hec nedū a ſimplicibꝰ ⁊ idiotꝭ. ſꝫ a ma gnis p̄latis. qͥbꝰ ex officio ꝯpetit ꝑatos ſꝑ eē debere ad ſatiſfactōꝫ oī poſcēti rōeꝫ d̓ ea q̄ ī eis ē fide. Uox alioꝝ ē dū ꝓpinari q̄rit̉ vl̓ d̓purari vinū ſacre fidei/ q̄rimꝰ pacē. q̄ri mꝰ vnionē ⁊ ecce turbatio. Cōturbat eī vi nū iſtd̓ pl̓imos diuiſiōes ſectas odia diſſē ſiōes īducit ꝑ vniuerſū corpꝰ huiꝰ ſacri cō cilij diſſil̓atio vl̓ dilatio nōne ſalub̓or? nō ne diſcretior exiſteret? Sūt alij nec facile di xerī ſi det̓iores pͥoribꝰ/ ſcio ꝙ īſaniores Bi būt illi qͥdem vinū ſacre ſcpͥture ſꝫ qꝛ corru ptꝭ moribꝰ qͣſi febrilibꝰ totidē hūoribꝰ infe cti ſūt delyrāt aꝑtiſſime. ⁊ ī ip̄is vt aiūt ia nuis pͥncipioꝝ ceſpitāt īpingūt palpant et corruūt īcurrētes illā euāgelici ꝓph̓e male dictōeꝫ ſi ad allegoriā traducta ſit. Ueꝝ hi qͦꝫ p̄ vino neſcier̄t ⁊ p̄ eb̓etate errauer̄t. ſacer doteſ ⁊ ꝓph̓e neſcier̄t p̄ eb̓etate abſorpti ſūt a vino/ errauer̄t ī eb̓etate. neſcier̄t vidētē. igͦ rauerūt iudiciū. Seqͥt̉. oēs enī menſe r̄ple te ſunt vomitu ſordiūqꝫ ita vt nō eſſet locꝰ vltra. Hic vomitꝰ et he ſordes qͥd aptiꝰ qͣꝫ De nuptiis hereſes ex indigeſtiōe vini ſane fidei ꝓdeū tes ſignificant. qͥbꝰ menſa ſacre ſcpͥture red dit̉ abominabil̓. et hinc videt̉ impleta d̓ ta libꝰ imp̄catio ꝓphetica. Fiat menſa eoruꝫ. menſa ſacre ſcpͥture in laq̄uꝫ et in retributi ones ⁊ in ſcādalū. obſcurent̉ ocl̓i eoꝝ ne vi deant. ⁊ iteꝝ pſalmus alter. Turbati ſūt et moti ſunt ſicut ebriꝰ. et oīs ſapīa eoꝝ deuo rata eſt. Rurſus in hieremia. Sume calicē vini furoris huiꝰ. quia.ſ. malos furere fac̄. qd̓ patuit ī iudeis inuidis et auaris furēti bus ad doctrinā chriſti. Sequit̉. ⁊ ꝓpina bis de illo cūctis gentibꝰ ad qͣs mittā te et bibēt et turbabūt̉. et inſaniēt a facie gladij quem ego mittam inter eos. Sequit̉. Bi bite ⁊ inebriamini ⁊ vomite ⁊ cadite ⁊ no lite conſurgere a facie gladij quem ego mit tam inter vos. Per gladium hunc ver bum dei/ ſicut ꝑ vinū doctrina fidei myſti ce deſignat̉. Exēpla heu maledictōis huiꝰ nimis apparēt apud nōnullos in nuptijs etiā huiꝰ ꝯcilij poſitos. Cuiꝰ hāc vnā vel maximā cām accipe ꝙ ad examinatōꝫ pe ſtiferaꝝ doctrinaꝝ multiplicit̓ euomitaruꝫ nequaqͣꝫ datū eſt theologis ac iuriſꝑitis ſe pe ac libere ꝯuenire ꝓhiberi. q̄ſitū eſt hͦ po tius vijs ⁊ exēplis nimiū ſcādaloẜ. ve deti nentibꝰ ꝟitatē in mēdacio. De qͦ Hieremi as ꝟo mendacio oꝑatus eſt ſtilꝰ ſcribaruꝫ mendax dū in calice ꝓphano fit vini theo F logici ꝓpinatio. ¶ Quocirca ponat̉ h̓ vna ex petitōibꝰ ꝯpoſitis vt. ix. aſſertionū fieri examinatio ꝑ ſingulas natiōes ꝓpter cau ſas. xij. ¶ Primo qꝛ tādē ſic oꝑtebit exami natōem huiꝰ doctrīe fieri ſi vera ſit et ſan vt dogmatizet̉ ꝑ xp̄ianitatem tā populo qͣꝫ clero/ et an ſit in foro ꝯſciētie ſalubrit̓ con ſulēda. et fiat hoc in cōmune ꝑ ſingl̓as na tiones ⁊ ſacꝝ collegiū priꝰ qͣꝫ ferat̉ ī ꝯceſſio ne ſentētia. ¶ Rurſus ſcd̓o quia materia ta lis eſt de qͣ pn̄t iudicare nedū theologi ſꝫ ca noniſte et legiſte et boni morales/ īmo et ge neralit̓ omnes habētes ſanū et integꝝ iudi cium rōis. ꝯcernūt eī p̄cepta moralia que ſunt pͥma pͥncipia naturalit̓ inſerta cordi bus hoīm. licꝫ etiā ſint diuīa lege repetita ⁊ iuſſa ꝓpter malicie nubē q̄ ſcpͥtura hanc obtenebrās obfuſcat in cordibꝰ malignoꝝ ¶ Subinde qꝛ ꝯſtat ꝙ aſſidue ſcādala mul tiplicāt̉ occaſiōe dilatōis q̄ fit ⁊ facta ē iā ꝑ annū cū dimidio et vltra in hͦ ſacro ꝯcilio dum nō eſt declaratū qͥd ꝟitas habeat ſup̄ p̄dictis ¶ Ampliꝰ qͣrto ꝙ talis dilatio cede re videt̉ in gͣnde dedecꝰ huiꝰ ſacri concilij. dicentibꝰ ml̓tis vario mō ꝙ ꝯciliū materiā iſtā determīare vl̓ nō audet qd̓ ē timidita tis ⁊ ignauie. vel neſcit qd̓ ē cecitatis ⁊ igͦ rantie. vel nō vult qd̓ nō ē charitatis vl̓ iu ſticie. ¶ Ampliꝰ qꝛ ſi tāta ſollicitudīe dam nati ſunt errores ⁊ errantes a pͥncipio con cilij vſqꝫ nūc de alijs terris ⁊ ꝓuincijs vbi ml̓ti potētes de illis terris nedū nō quere bant hͦ ſed totis ſtudijs ꝑ lr̄as ⁊ alit̓ obſi ſtebāt/ gͣue nimis videret̉ et ſcandaloſū ī p̄ dictis terris ꝙ errores in regno frācieſemi nati in notoriā ſeditōem ⁊ ſcādalū totiꝰ re gni/ in ꝑniciē incredibilē tā aīarū qͣꝫ corpo rū nō declararent̉ hic vel damnarēt̉. cuꝫ hͦ reqͥrat rex francie chriſtianiſſimꝰ cū ꝯcilio ſuo toto. et p̄clariſſima vniuerſitas pariſiē ſis cū tanta inſtātia tā ꝑ lr̄as patētes qͣꝫ ali unde. et cū teſtimonijs nimis credibilibuſ ſuꝑ ſcādalis et ſeditōibꝰ ꝓueniētibꝰ aſſidue ex doctrina tali. Addit̉ hic ꝙ pͥncipes dice re poſſent Ioh̓em huẜ et errores ſuos fuiſ ſe dānatos qꝛ erāt ꝯͣ p̄latos et cleꝝ ſꝫ dimit tūt iſtos ioh̓iſ parui. qꝛ ſunt ꝯͣ pͥncipes ⁊ ſe culares/ lꝫ ad veritatē tangunt eccl̓iaſticos cū ſecularibꝰ ſicut ſcribit imꝑator. ¶ Pro in de ſexto qꝛ ſereniſſimus rex romanoꝝ ⁊ dū pn̄s erat verbis ⁊ abſens litteris attentiſſi me recōmendauit cāꝫ iſtā ⁊ dānari ꝓcura uit iſtā aſſertōeꝫ. Quilibet tyrānus ⁊c̄. In qua virtualiter ⁊ ſufficiēter hec doctrīa. ix. aſſertionū dānata eſt ſicut patet intuētibꝰ. ⁊ declarabit̉ manifeſtius ex inſpectōe totiꝰ ꝓpoſitōis pͥncipalis Ioh̓is ꝑui ꝓducte ex ꝑte regis frācie corā toto ꝯcilio generali cū inſtātiſſima petitōe examinatiōis diligen tis de eadē faciēde. ¶ Septimo qꝛ ⁊ ſi for G ſitā ẜm aliquoꝝ iudiciū hec materia potu iſſet ab initio diſſimulari ad tp̄s. hec dila tio ſeu diſſil̓atio nō hꝫ mō locū qꝛ ꝑ impor tunitatē aliquoꝝ ne durius qͥd loq̄mur effe ctum eſt vt nedū dogmatizaret̉ hec doctri na ꝑ vnū.ſ. mgr̄m Ioh̓. ꝑui. ſed iam ꝑ pl̓i mos in hͦ ꝯcilio et alibi qquauerſum ⁊ ſpe cialiter ꝑ totū regnū frācie cū multiplicati on errorū alioꝝ nō minus ꝑiculoſoꝝ ⁊ cu autoritate illorū qͥ ſe ſubſcpͥſerūt in moduꝫ ꝯmūitatis ſeu ꝯgregatōis ne dicamꝰ mo nopolij vel ꝯſpiratōis ſicut in ſcedula fra trū mendicantiū d̓ qͣttuor ordinibꝰ late pꝫ ¶ Amplius octauo qꝛ neceſſe ē ꝯcludere ꝙ multi ſunt heretici vel ſaltē hereticātes in hͦ ſacro ꝯcilio ⁊ alibi/ qm̄ multi ex vna parte Eccleſie XI dicunt ⁊ cōſtanter affirmāt ꝙ hec doctrīa eſt erronea in fide ⁊ moribꝰ/ ac multiplicit̓ ſcandaloſa. Alij ſunt ī oppoſitū dicētes ꝙͣ hec doctrina ē vera. Alij ꝙ eſt opinabilis. alij ꝙ eſt ꝓbabilis ad vtraqꝫ ꝑtē. alij ꝙ eſt forſitan vera. alij ꝙ nō iudicio fidei repro bāda/ qꝛ nō ꝑtinet ad fidē. Conſtat autem ꝙ aſſertōes iſte ſic ꝯͣrie ſtare nō pn̄t cum fi dei puritate ⁊ ſine ſcādalo manifeſto totiuſ eccl̓ie. Eſt igit̉ de neceſſitate ſalutꝭ ꝓuiden dū ꝑ hoc ſacroſanctū ꝯciliū. ¶ Rurſus con tinuādo qꝛ ſi fieret vt aliqͥ q̄runt dilatio ad futuꝝ pontificē vl̓ ꝯciliū eſſꝫ gͣuis nota hu ius ſacri ꝯcilij. qꝛ diceret̉ ſicut p̄tactū eſt ꝙ materiā hanc terminare vel nō auderet vl̓ neſciret vel nō vellet. gͦ ⁊ futurꝰ ſummꝰ pō tifex rationabiliꝰ poſſet excuſatōeꝫ p̄tende re regerēdo culpā ſuꝑ p̄latos de hͦ concilio ꝙ vel timuerūt vl̓ neſcierūt vl̓ noluer̄t po nere terminū tali cauſe. Et ꝯſtat ꝙ nō ha bebit plures clericos vnus papa qͣꝫ habe at hͦ conciliū nec maiorē audaciā. ¶ Addo decimo qꝛ neceſſe ē dicere ꝙ rex frācie ⁊ vni uerſitas pariſien̄. ⁊ pene totus clerꝰ francie decipiunt̉ circa hāc materiā. quā tāto ſtu dio ꝓſequunt̉ vt damnet̉. aut ex altera par te decipiunt̉ illi qͥ ad oppoſitū tendūt q̄ren tes abſolui et iuſtificari in hac cauſa. Pōt autē p̄ſens ꝯciliū finē apponere declarādo ꝟitatē/ cui om̄es ⁊ ſinguli dicunt ſe ꝑatos D obedire/ ⁊ ita ceſſabit oīs diſcordia ¶ Sub iungat̉ vndecimo ꝙ iam videt̉ modꝰ debi tus tractandi. debet enī cauſa fidei tractari ſimplicit̓ ⁊ de plano ſine ſtrepitu et figura iudicij. Et ꝙ pͥus ante oīa fiat inqͥſitio ⁊ d̓ terminatio d̓ ip̄a ꝟitate fidei ⁊ ſuo intereſſe qͣꝫ de intereſſe ꝑſonali cuiuſcūqꝫ. Debꝫ in ſuꝑ audiri libere qͥlibet in denunciatōne ſi ne hͦ ꝙ querat̉ inuolui ꝑ lites. debꝫ p̄terea examinatio fieri nō ī abſcōdito vl̓ ꝑ ſcedu las. nec ꝑ ꝯſpiratōes/ ſed in publico coraꝫ ꝑitis/ vt habeāt adinuicē collatōem ⁊ exa men diligēs freq̄ns ⁊ libeꝝ. nec debēt vota publicari ſaltē extra ꝯciliū/ maxime cum ſi gno notariorū autentico pͥuſqͣꝫ factū talit extiterit. Demū nulluſ ꝑitus p̄ẜtim theole gus p̄t aūt debꝫ in tali mat̓ia fidei tāqͣꝫ ſu ſpectꝰ repelli. qͥn interſit examini ⁊ iudicio niſi forſan alleget̉ ⁊ ꝓbet̉ ꝯtra eū ꝙ eſt in fi de merito ſuſpectus vl̓ infectus. Utꝝ v̓o factū fuerit oppoſitū omniū p̄dictoꝝ in ꝓ ceſſu huiꝰ cauſe iam notoriū ē et pateret ex ꝓceſſu. qꝛ et ꝓpoſitū eſt intereſſe ꝑſonale ⁊ denūciatores q̄ſiti fuerunt inuolui ⁊ facte ſunt inuolutōes ꝓceſſuū nō ſine grauibus expenſis. Et reuerēdiſſimꝰ in chriſto pater dn̄s cardinal̓ cameracen̄. ſummꝰ inter ſuoſ theologus nō in fide ꝑ dei gratiā ſuſpectꝰ ꝯmiſſarius ꝑ hoc ſacrū conciliū repulſus eſt. et mgr̄i in theologia nullū inter ſe potu erūt examen facere. deliberatōnes quoqꝫ ſe creto pͥus in ſacco poſite ſunt priuſqͣꝫ exa minarent̉/ publicate ꝑ vniuerſum regnum francie ⁊ alibi cuꝫ ſignis notarioꝝ/ vbi ne dū fidei ſed ꝑſonis imminet gͣnde ſcanda lum et ꝑiculū cū mat̓ia hec tāgat magnos ⁊ potētes. Et apparet ſatis clare ex mō et forma cuiuſlibet deliberātis q̄ ꝑſona ſit vl̓ q̄ ꝑſone deliberātes. qͣꝫuis nō inſcripta ſint noīa ſinguloꝝ ſed aliqͦꝝ et ſpecialit̓ mendi cantiū qͣttuor ordineſ expͥmunt̉ in ſcedula ſuas deliberatōes ꝯtinente. Attēto etiaꝫ ꝙ aliq̄ deliberatōes loquunt̉ īiurioſiſſime cō tra magnos ⁊ diuerſos et innocētes. ita vt magis ſint libelli famoſi ꝓtinus lacerandi qͣꝫ deliberatōes recipiēde vl̓ ꝓmulgande. ¶ Dicatur poſtremo et vltimo ꝙ ꝑ lr̄as ſe reniſſimi regꝭ romanoꝝ et regis francie ac vniuerſitatis pariſien̄. ⁊ ex notorietate facti ꝯſtat ꝙ ſnīa annullatōis q̄ lata ē aduerſus ſnīam ep̄i pariẜ. ⁊ inqͥſitoris nullatenus ex plicādo cauſas annullatōis generauit ⁊ ge nerat aſſidue ſcādala ꝯͣ fidē ⁊ ꝯͣ bonū paciſ ꝑ vniuerſū frācie regnū apd̓ doctos ⁊ īdo ctos dū adhuc pēderet et pēdeat pͥncipal̓ mat̓ia fidei corā hͦ ſacro ꝯcilio. nec debuiſ ſet acceſſoriū termīari pͥuſ qͣꝫ hͦ pͥncipale. ¶ Preterea neceſſe ē neceſſitate p̄cepti diui ni affirmatiui ⁊ ſalutꝭ et̓ne ꝙ ad occurrēdū iſtis ⁊ pͥoribꝰ ſcādal̓ hͦ ſacroſctm̄ ꝯciliū qͣꝫ citiꝰ ꝯmode fieri poterit ſic̄ fieri ꝯmode ci to p̄t determinet iſtud pͥncipale. declarādo vicꝫ ꝟitatē. qm̄ hͦ deciſo cetera facilit̓ vl̓ de ſcindent̉ vel qͥeſcent atqꝫ ſedabunt̉. Sꝫ oꝑ tet vt p̄mittit̉ et inſtāter petit̉ examinatōeꝫ fieri in ſacro dn̄oꝝ cardinaliū collegio et ꝑ ſingulas natōes ⁊c̄. ¶ Subiungat̉ ſequēs opuſculū ꝓ ꝯplemē to ꝯſideratōnis huius vltime vbi videbit pius et ſapiēs lector qͣnta neceſſitas incum bit apud reuerēdiſſimos pr̄es ac deo ama biles ep̄os cū p̄claribꝰ doctoribꝰ et ceteris ſpectabilibꝰ dn̄is de cōcilio ꝓuiſiōem ap ponere. Attēdendo ꝙ ad extirpatōnem he reſum p̄cipue vocati collectiqꝫ ſunt. ¶ Finit Exrores circa preceptū Ereticorū ſer mo ſicut cancer ſerpit ait apo ſtolus. Cācerꝭ autē morbida tabes niſi cauterio celeri forti qꝫ colat̉/ creſcit aſſidue ſua ꝯtagio. Nō alit̓ heretica peſtis q̄ dū ſe vult fouere fit egri or/ dū defenſorē q̄rit ille/ mittit v̓bū in re te pedes ſuos et in macul̓ eius ambulat ſe nō euoluēs ſꝫ inuoluēs. ac pōdere ſuo d̓ er roreī errorē means. Ueꝝ qͥppe ē illd̓ ph̓i cum. vno incōueniēti dato multa ſequunt̉. p̄ẜtim dū error eſt in pͥncipijs/ qͥ paruꝰ cre ſcit in pl̓imos ⁊ fit velut vna cathena tene brarū qͣ colligant̉ heretici. Aīaduertere ſiqͥ dem eſt qͣntas hͦ vnū incōueniēs qd̓ eſt iu ſtificatio mortis iniuſte qͣles ⁊ qͦt ꝓhnefas peꝑerit ⁊ effuderit errorū tenebras/ hereſes blaſphemias ⁊ inſanias falſas. ita vt iā ſe deat hereſis velut autorizata ī cathedra pe ſtilētie ꝑuagans corpꝰ eccl̓ie/ neqꝫ videt̉ re medij locus niſi ꝑ cenſurā iudicialem ſacri ꝯcilij putrida labes cū om̄i celeritate cau terizet̉. neqꝫ audiat̉ maleſuada diſſimulatō ſua lactatrix ⁊ fautrix que ſpeciē diſcretōis aut pietatis ī ſumma deſipiētia ⁊ īpietate mentit̉. ¶ Enumerabimꝰ ergo nōnullos er roꝝ ramos ab hac vna mortis radice ꝓde untes. iungendo qͦſdā alios in gremio cō ſtantien̄. huiꝰ concilij poſitos vel in ꝓpria forma/ vel in audientiū intelligētia. vel ī cō ſeq̄ntia neceſſaria et certa/ quatinꝰ euitet̉ et ror cognitus. quatinꝰ inſuꝑ paſtoral̓ ſolli citudo ꝓuidere vigilātiꝰ animet̉ ¶ Ꝙ ph̓i calia et moralia nō ſunt d̓ fide neqꝫ ſpectāt ad iudiciū fidei. ¶ Ꝙ hereſes nō pn̄t aut debēt ꝯdēnari/ niſi ſimul euocent̉ ⁊ dānen tur errātes. ¶ Ꝙ ad ep̄os nullo mō ſpectat hereſum dānatio. quoniā maiores omnes cauſe q̄ ſunt fidei ſunt ad ſedē apl̓icā referē de. ¶ Ꝙ nihil eſt iudicialiter fidei ꝯdēnan dum niſi ꝯͣ fidei articulos in ſymbolo poſi tos. quoniā ſoli tales articl̓i ꝓprie ſpectāt K ad fidem. ¶ Ꝙ implicat eandē ꝓpoſitōem eſſe euidenter ⁊ fide credendā ⁊ aſſerēs op poſitū eſt hereticꝰ. ¶ Ꝙ nullus habitus fi dei acquirit̉ ꝑ v̓bū chriſti ſed a ſolo deo in fundit̉/ ⁊ aſſerēs oppoſitū eſt hereticꝰ ¶ Q allegās iudicialia veterꝭ legis eſt eoip̄o he reticus. Exemplū de iſta. ſi qͥs ꝑ induſtriā occiderit ꝓximū ſuū aut ꝑ inſidias ab alta ri meo euelles eū vt moriat̉. ¶ Ꝙ demōſtra ta vna ꝓpoſitiōe affirmatiua vniuerſali vl̓ vniuerſalit̓ poſita hec cōſeqͣntia eſt irriden da a logicis et erronea. ꝑticularis negatiua q̄ opponit̉ huic vniuerſali affirmatiue eſt vera. gͦ hec vniuerſalis ē falſa. ¶ Ꝙ nulla ꝓpoſitio q̄ poteſt ad aliquē ſenſū veꝝ trahi vl̓ apponi/ etiā d̓ vi logice vl̓ grāmatice dꝫ ꝯdemnari maxime iudicio fidei. ¶ Ꝙ iſte nō ſunt ꝯdēnāde/ populares pn̄t ad arbi triū ſuuꝫ corrigere ſuꝑiores ſuos. Tꝑales dn̄i pn̄t auferre bona eccl̓iaſticoꝝ habitu aliter delinq̄ntiū. Rō qꝛ deꝰ p̄t ꝯcedere p̄di ctis talē ptātem. ¶ Ꝙ nullus alligat̉ v̓tute iuramēti p̄ſtiti niſi ad illd̓ dumtaxat ad qd̓ tūc aduertebat actualiter ſe volēs obligare ¶ Ꝙ iſte terminus p̄iudiciū ē analoguſ ad piudiciū aīe quod ē pctm̄. et ad p̄iudiciuꝫ corꝑis ſeu tꝑale detrimentū. ideo ꝯcedēda eſt iſta ſimplicit̓ et catholice. Iuramētū qͦ modocūqꝫ factū ſi ꝟ̓gat in p̄iudiciū iurātꝭ vxoris ſue vl̓ liberoꝝ nō ē tenēdū. ¶ Ꝙ ſen ſus grāmatical̓ vl̓ logical̓ ē ſēſus lr̄al̓ ſacre ſcpͥture. ⁊ ideo ſepe falſus. ¶ Ꝙ demōſtratꝭ aliqͥbus aſſertiōibꝰ qͣs Ioh̓. theologus te net̉ explicita fide credere falſas eſſe ⁊ cōtra ſacrā ſcpͥturā ſi dicat idē Ioh̓. ꝙ etiā ange lo de celo nō crederet ſi diceret eas eē ꝟas. hͦ ē blaſphema et luciferiana ſuꝑbia. ¶ Q demonſtratꝭ aliqͥbꝰ aſſertōibꝰ qͣs Martin theologus et p̄latus tenet̉ explicita fide cre dere falſas eſſe et ꝯͣ ſacrā ſcripturā/ excuſat̉ ab errore vel hereſi vel ꝑtinacia ꝑ ꝓteſtatio nes ꝯditiōatas dicēdo vel ſcribēdo ꝙ vult ſtare iudicio ꝯcilij generalis qͣꝫtūcūqꝫ defē dat interim ꝙ ille ſunt ꝓbabiles ⁊ forſitan vere. Inducēs ad hͦ alios et ſe opponēſ ne dānent̉. ¶ Ꝙ aſſertōes eoip̄o reddunt̉ pro babiles neqꝫ iudicio fidei veniūt reprobā de ſi habuerint doctores deliberātes ꝓ v traqꝫ ꝑte. ¶ Ꝙ ꝓpoſitio habēs duos ſēſus vnū verū ⁊ aliū falſum nullo mō dꝫ iudicō fidei reprobari. etiā ſi fuerit ſcādaloſa/ vel piarū auriū offenſiua vl̓ ad errorē inducti ua. ¶ Ꝙ aſſertōes poſite ꝑ vnū doctorem ī theologia tāqͣꝫ ꝓ regulis/ aut maximis/ aut veritatibꝰ ad inferendū ꝯſtitutionē aliqua nullo mō ſūt iudicio fidei reprobāde ſi pol ſint ad vnū ſenſum trahi vel gloſari qͣntu cunqꝫ ꝯcluſio fuerit erronea vel impia. licꝫ bene ꝯcedat̉ cū Hilario ꝙ intelligētia di ctorū ex cauſis aſſumēda eſt dicendi. ¶ Q dicēs ſe facere ꝯformit̉ ad legē diuinaꝫ na turalem ⁊ moralē occidēdo hoīem nō eget alio mādato iudicis cuiuſcūqꝫ. qm̄ autore Non occides XI zatur a triplici lege ꝓut nec oꝑtꝫ ꝙ aſſignet exp̄ſſe talē legē. ¶ Ꝙ in occiſiōe hoīs nō re quirit̉ notorietas allegationū ſeu ꝓbationū ꝙ fecerit talia ꝑ que d̓buerat īterfici taliter ⁊ a tali ſic occiſus. ¶ Ꝙ fur nocturnꝰ ꝙ in ſidiator viarū ꝙ hereticꝰ ⁊ ſortilegꝰ occidi tur meritorie a quocūqꝫ ⁊c̄. etiā ſi p̄t horuꝫ qͥlibet duci ad iudicē ſuū nec īmineat cer tum mortis ꝑiculū occiſori ꝓpt̓ qd̓ ip̄e de beat vim vi repellere occidendo. ¶ Ꝙ occi ſio hoīs ſi fiat bona intētione reddit̉ iuſta vel excuſabilis vocādo intentōeꝫ bonā ze lum legꝭ vel ſui pͥncipis. ¶ Ꝙ mors ſubita ⁊ īprouiſa ac villana q̄ fit.ſ. ſine diffidatōe p̄uia/ pōt ⁊ debꝫ meritorie xp̄ianis aliqͥbꝰ nō iudicialit̓ cōdemnatꝭ aut bānitis infer ri. īmo ꝙ hec eſt ꝓpria mors aliqͦꝝ chriſtia O norū. ¶ Ꝙ fides qͣꝫuis ſit hoſti ẜuāda nō tn̄ tyranno. ¶ Ꝙ ſortilegia ⁊ carmīa ſine ta ctu qͦcunqꝫ homīs ꝯͣ quem fiūt poſſint vir tute ſua hoīem occidere nō minꝰ qͣꝫ gladiꝰ defixus in corꝑe. ¶ Ꝙ ab hac lege Nō occi des excipit̉ tyrānus/ eo ſcꝫ ꝙ occidendꝰ eſt a qͦcunqꝫ. iuxta legē illā. Maleficos nō pa tieris viuere. Et eſt tyrannus qͥ ī republica n̄ iure pͥncipat̉ aut principari conat̉. ¶ Q michael occidit lucifeꝝ et̓na morte ſine mā dato dei qͦcūqꝫ vel alterius. Sil̓r phinees occidit Zambri ſine mādato qͦcūqꝫ dei vl̓ alterius. Et ſil̓r moyſes egyptiū ⁊ īde me ruerūt. Et ſil̓r Petrus volens occidere ſer uū pontificꝭ. ¶ Ꝙ faciēs ꝯfederatōes ⁊ iu ramento firmas multiplicit̓ excuſat̉ ſi non intēdat aūt vult eas ẜuare/ dū hͦ facit vt oc cidendꝰ nō ſibi p̄caueat neqꝫ ꝑcipiat ꝙ de bet occidi. ¶ Ꝙ qͦtiēſcūqꝫ aliqͥs faciat ali quā rem que ē melior licꝫ iurauerit illā non facere hͦ nō eſt ꝑiuriū ſed ꝑiurio ꝯtrariuꝫ. ¶ Ꝙ meritoriū eſt qn̄qꝫ occidere homīeꝫ vel occidi facere ſponte abſqꝫ autoritate iu diciaria extra caſū neceſſitatꝭ actualit̓ inſtā tis ſeu ꝑiculi ineuitabil̓ niſi vis vi repellere tur occidēdo. et ſecluſa reuelatōne diuina. ¶ Ꝙ meritoriū eſt qn̄qꝫ occidere homineꝫ vl̓ occidi facere ſpōte nō ſibi ſubditū non monitū/ n̄ diffidatū. qͥ neqꝫ vim neqꝫ mor tem intētet actualit̓. ¶ Ꝙ meritoriū ē vt pͥꝰ occidere ſponte hoīeꝫ ex ſolis ꝯiecturꝭ ſeu factis q̄ nō habent euidentē vel notorieta tem iuris vl̓ facti. ¶ Ꝙ meritoriū eſt qn̄qꝫ occidere vl̓ occidi facere ſponte hoīeꝫ qui nō intētat actualit̓ vim vel mortē. vbi neqꝫ eſt accuſator neqꝫ teſtis neqꝫ pars neqꝫ iu dex qui hoc mādauerit. ¶ Ꝙ meritoriū eſt qn̄ꝫ occidere vl̓ occidi facere ſponte hoīeꝫ modis p̄dictis. ſic ꝙ p̄t cadere ſub voto iu ramento vel p̄cepto/ et ex cōſequēti ſub d̓bi to ꝙ ſic fiat. ¶ Ꝙ meritoriū eſt quādoqꝫ ꝑ N inſidias falſas occidere hominē volūtarie vel occidi facere et ꝑ blandicias fictas in qͥ bus eſt vſqꝫ ad mortē deceptio. ¶ Ꝙ meri toriū eſt quādoqꝫ īmo debitū hoīem chri ſtianū facere ſubito et viliter occidi/ ſic̄ be ſtiam p̄cludendo qͣꝫtū in occidente ē ſalutē anime ſpiritualē/ et eo magis meritoriuꝫ qͦ fit a ꝑſona maioris ſtatus atqꝫ dignitatis. ¶ Ꝙ meritoriū eſt facere occidi hominē n̄ accuſatū. quia p̄ſumit̉ ſortilegia feciſſe ad uerſus regem ſuū. ſuppoſito ꝙ nō ꝯſtiterit legitime de actu vel nō effectu hmōi ſortile giorum. ¶ Ꝙ meritoriū eſt confederatōes deliberate factas ⁊ iuratas nō tenere/ ſup poſito ꝙ abſqꝫ p̄iudicio ac detrimento ani me valeant obẜuari. ¶ Ꝙ qualibet lege da tur cuilibet ſubiecto licētia tyrānū occide re. Item peccat grauiter qͥlibet ſubiectꝰ ha bens oportunitatē occidere/ ⁊ non occidit tyrannū. Et iteꝝ auctoritate legis diuīe et exemplo chriſti cuilibet ſubiecto ſine ſuꝑi ori interp̄te licitum eſt tyrannum occidere ¶ Ꝙ nulla. ix. aſſertionū denunciataꝝ de bet iudicio fidei reprobari. īmo quālibꝫ il larum nō fore iudicio fidei reprobandā de bet eodē iudicio declarari. qꝛ nulla eſt ꝯtra ſcripturā ſacrā inter quas tn̄ ſunt iſte due ſcꝫ decima et nona. Ius ē ratio ⁊ eqͥtas ꝙ omis tyrannus occidat̉. villane/ gallice ve lameniant ꝑ exploratiōes ⁊ inſidias. Et ꝓ pria mors qua debēt mori tyrāni infideles occidere.ſ. eos ꝑ bonas cautelas explorati ones et inſidias. In caſu ſocialitatis iura menti ꝓmiſſiōis ſeu ꝯfederatōis factarum ab vno milite ad alterū quocūqꝫ mō iſtud fiat aut fieri poſſit. Si cōtingat ꝙ iſtd̓ ver tatur in p̄iudiciū vnius ꝓmittentium aut confederatorū ſpōſe ſue aut ſuoꝝ liberorū. ip̄e de nullo tenet̉ eas obẜuare. ¶ Ꝙ nulluſ ep̄us p̄t de q̄ſtionibꝰ fidei cognoſcere qͣꝫtū cūqꝫ ſint notorie falſe ⁊ ſcādaloſe approbā do vel reprobādo doctrinā. qꝛ tunc faceret nouos articulos. qͣꝫuis bn̄ poſſit et debeat hereticos ꝯdemnare. ¶ Ꝙ nō ideo ꝓpoſiti ones ſpectāt ad iudiciū fidei approbatiue vel reprobatiue. quia dicit̉ in eis aliqͥd lici tū eſſe vel illicitū/ meritoriū vel demeritori um fieri ẜm legem diuinā Errores circa ¶ Sequūtur errores de alia materia. ¶ Ꝙ myſtica et ſapiētia in diuīs ſūt formalitates realit̓ diſtīcte. ¶ Ꝙ receptio pͥmaꝝ annataꝝ ꝑ papā et domīoſ cardinales nūqͣꝫ fieri potuit ſine ſymōiaca pͣuitate. ¶ Ꝙ licuit pape ⁊ dn̄is cardīalibꝰ q̄rere ſolutōem pͥmaꝝ annataꝝ ab illis qui bn̄ficiabant̉ in curia vl̓ alibi ſic ꝙ nō expe dirent̉ eis bulle. niſi pͥus realit̓ ⁊ d̓ facto ta les annatas ſoluiſſent. licuit etiā extorq̄re ꝑ arreſtatōem bullaꝝ vel alit̓ ꝙ ſe oībꝰ ꝓprijſ ſoluturos obligarēt. ¶ Ꝙ nulli qͣꝫtūcunqꝫ ml̓tiplicati poſſint ꝯdere legeꝫ obligātē ni ſi ſūmi pōtificis adueniat auc̄tas. ¶ Ꝙ ꝯci liū generale ſine papa nūqͣꝫ hr̄e pōt ptāteꝫ niſi limitatā. qm̄ nō eſt niſi ſue ꝑtes q̄ ſunt p̄lati habēteſ ptātē tm̄ modo limitatā ¶ Qꝫ gladij ſpūalis ſup̄ma ptās ē in papa legiti me p̄ſidente ⁊ reſidēte totalit̓ quo ad execu tōem talis gladij. et nō tūc ī ꝯcilio genera li. ¶ Ꝙ gladij ſpūalis ſup̄ma ptās reſidet ī eccl̓ia inſeꝑabilit̓ quo ad iuriſdictōnem. ſe ꝑabilit̓ aūt qͦ ad executōeꝫ. ¶ Ꝙ gladij ſpi ritual̓ ſup̄ma ptās ſic eſt ī papa legitime p̄ ſidente ⁊ reſidente ꝙ ad approbāda vl̓ r̄pro bāda in eccl̓ia ſolus ip̄e hr̄et diffinire ⁊ nō ꝯciliū generale. ¶ Ꝙ in ꝯcilio generali cele brato hierl̓ymis ſuꝑ ceſſatōe legaliū Petrꝰ nō p̄fuit neqꝫ diffiniuit. qꝛ ſuſpectꝰ erat ī il la materia. nec erat tūc legitime p̄ſidēs et re ſidens. ¶ Ꝙ oīs papa ꝯſciꝰ ſibi ꝙ eſt vl̓ fu it hereticꝰ poſt papatū/ tenet̉ eoip̄o cedere papatui. quia nullū ius habꝫ in ip̄o etiam ſi de nouo peniteat ⁊ ſecretū fuerit. ⁊ ita d̓ qͦ libet ep̄o. vel in eccl̓ia bn̄ficiato dicendum videret̉. ¶ Ꝙ ī omni ꝯcilio generali in quo papa legitime p̄ſidet et reſidet vox ſua ſic p̄ pōderat vocibꝰ totiꝰ reſidui ꝙ nihil pn̄t dif finire ſine eo. nec ip̄m ad aliqͥd quōlibꝫ ob ligare. ¶ Ꝙ papa dū accuſatus ē licꝫ nō qͥe tus aut dānatus eoip̄o nō legitime p̄ſidet ⁊ reſidet circa q̄cunqꝫ diffiniēda ī generali cō cilio. ¶ Ꝙ accuſatio pape ⁊ p̄cipue mors eius natural̓ aūt ciuil̓ reddūt ſaltē ꝑ indire ctū ꝙ eccl̓ia vel generale ꝯciliū maioris ſit ptātis in executōe ⁊ diffinitōe qͣꝫ papa nec P accuſato nec mortuo. ¶ Ꝙ mendicitas eſt vnicū vel p̄cipuū mediū p̄dicatōis verbi dei. qm̄ teſte xp̄o Spine q̄ ſunt diuitie ſuf focant ſemen qd̓ eſt v̓bū dei. et ꝙ ꝓfecto ſo li mendicātes p̄dicant/ qꝛ pauꝑes euāgeli zant̉. ¶ Ꝙ papa nō eſt īmediatꝰ p̄latꝰ oīm fideliū nec ſpōſus eccl̓ie vniuerſal̓ ſed ſoli us rhomane. Alioqͥn q̄libꝫ eccl̓ia cathedra lis haberet duos ſpōſos papā ⁊ ep̄m ¶ Q. papa ē ſic īmediatꝰ p̄latꝰ oīm fideliū ꝙ p̄t ꝓ libito ꝑ ſe vl̓ alios ꝯmiſſos oīa exercere li cite/ que p̄t qͥcunqꝫ p̄latus vl̓ curatꝰ īferior etiā vbi nō ſubeſt neceſſitas ꝓpt̓ defectū in feriorū neqꝫ rōnabilis vtilitas. ¶ Ꝙ om̄iſ qͥ gloſare defendere ſeu tenere p̄ſūpſerit vn decim articl̓os poſitos in p̄tēſa bulla men dicantiū q̄ ſic incipit. Regnās in excelſis. ille tāqͣꝫ hereticus ē cenſendus ⁊ ꝑ inuoca tōem brachij ſecl̓arꝭ coercendꝰ ¶ Nō obſtā te ſtatuto ꝯcilij general̓. omnis vtriuſqꝫ ſe xus. quoꝝ tn̄ articuloꝝ plures includūt il la q̄ ſoliꝰ facti ſunt. nec ſub fide cadūt. qͦs inſuꝑ ſi ꝯcordari debeāt gloſare neceſſe eſt. ¶ Confeſſi fratribꝰ habētibꝰ licētiā genera lē audiēdi ꝯfeſſiōes eadē pctā q̄ ꝯfeſſi fue rint iteꝝ ꝯfiteri ꝓprio ſacerdoti tenentur. ¶ Stāte ſtatuto oīs vtriuſqꝫ ſexus edito ī ꝯcilio generali/ rhomanꝰ pōtifex nō p̄t fa cere ꝙ parochiani nō teneant̉ ꝯfiteri om̄ia pctā ſua ſemel ī anno ꝓpͥo ſacerdoti quē di cit eſſe parochialē curatū. nec deꝰ poſſꝫ hoc facere. qꝛ vt dicebat implicat ꝯͣdictionem. ¶ Papa nō p̄t dare licentiā generalē audiē di ꝯfeſſiōes ſed nec deꝰ qͥn ꝯfeſſus habenti licentiā generalē teneat̉ iteꝝ eadē pctā ꝯfi teri ſuo ꝓpͥo ſacerdoti quē dicit vt p̄mittit̉ parochialē curatū. ¶ Confeſſus fratri ad miſſo in forma dudū/ tenet̉ eadē pctā ī nūe ro iterū curato ꝯfiteri/ dānat̉ ꝑ Ioh̓. papā xxij. in ſtatuto quod incipit. Uas electōis ¶ Concluſiōes Ioh̓is de piliato dānate ꝑ Ioh̓em.xxij. ſunt ſatis vere ⁊ a qͦcunqꝫ lici te poſſunt ſufficiēter teneri. ¶ Statutū Io hānis. xxij. editū Uas electōis ē irritū ⁊ ī ane. qꝛ cū illd̓ fecit hereticꝰ erat. et ꝑ ꝯſeq̄ns qͥcqͥd qd̓ fecit dictus Ioh̓. ſiue mēdicāti s ſiue alijs an̄ reuocatōnem inane fuit. Stante ſtatuto oīs vtriuſqꝫ ſexuſ. nec de us nec papa d̓ potētia p̄t facere qͥn ꝯfeſſus fratri mēdicāti admiſſo iteꝝ teneat̉ ꝯfiteri ſuo curato. ¶ Cōfeſſio fratribꝰ admiſſis fa cta ē dubitabil̓ ⁊ incerta q̄ ꝓpt̓ hoīes tenēt dimittere incertū. et ſic ſolum ꝯfiteri ſuis ſa cerdotibꝰ curā aīaꝝ habētibꝰ ſub pena pec cati mortal̓. ¶ Quāuis fr̄es admiſſi habe ant auc̄tē abſoluēdi et audiēdi ꝯfeſſiōeſ. tn̄ ppl̓s ſubiectus nō hꝫ ptātem accedēdi ad mēdicātes admiſſos ſine licētia ꝓprij ſacer dotis. ¶ Fratres petētes pͥuilegia ꝓ ꝯfeſſio Confeſſiones XI nibꝰ audiēdis ⁊ ſepulturis habēdis ſunt ī pctō mortali. ⁊ rhomani pōtifices talia pri uilegia ꝯcedētes mēdicātibꝰ/ aut eiſdē ꝯfi tentibꝰ ꝯfirmātes/ ſunt ī pctō mortali ⁊ ex cōmunicati. et non fuerūt paſtores ſed fu res/ latrones ⁊ lupi. ¶ Sacerdos curatus dās licētiā mēdicātibꝰ audiēdi ꝯfeſſiones magis diſpēſat cū ſtatuto eccl̓ie. Oīs vtri uſqꝫ ſexus/ qͣꝫ papa fratribꝰ dās licētiā mē Qdicantibꝰ iuxta formā decretal̓ dudū. ¶ Ꝙ nulla ꝓpoſitio ſeu ꝯſtitutio infra ſcpͥtaruꝫ octo deuiat a vera et ſana doctrina fidei. ſꝫ a qͦlibet fideli catholico ꝓponi ⁊ recipi pōt abſqꝫ eo ꝙ potuerit vl̓ poſſit a qͦqͣꝫ zelum fi dei habēte et ſane ītelligēte de errore vl̓ ſcā dalo et in ſana doctrina rep̄hēdi ꝓut ex te nore eaꝝ apparet euident̓. ¶ Quilibet ſubie ctus et vaſallꝰ qͥ ꝑ cupiditatē fraudē ſortile giū et malū ingeniū machinat̉ ꝯͣ ſalutē cor ꝑalē ſui regis et ſuꝑioris dn̄i/ tollendo ſibi ⁊ ſubtrahēdo ab eo ſuā nobiliſſimā ⁊ altiſ ſimā dn̄atōeꝫ peccat tā gͣuiter ⁊ ꝯmittit tā horribile crimē ſicut ē crimen leſe maieſta tis in pͥmo gͣdu. Et ꝑ ꝯſeq̄ns ē dignus du plici morte ⁊ pͥma ⁊ ſcd̓a. qꝛ qͥlibꝫ ſubiectꝰ ⁊ vaſallus ſic facienſ ē tyrānus infidel̓ ſuo regi ⁊ dn̄o ſuꝑiori peccatqꝫ mortalit̓. ꝓbat̉ auc̄te btī Grego. dicētis. Tyrānus ē qui ī republica nō iure pͥncipat̉ aut pͥncipari co nat̉. Nam ſicut regnū rectus pͥncipatꝰ di citur. ſic ⁊ tyrannia dominiū ꝑuerſū nūcu pat̉. ¶ Licꝫ in caſu p̄dicto qͥlibet vaſallus ⁊ ſubiectus ſit dignꝰ duplici morte/ ⁊ com mittat tā horribile crimē ꝙ n̄ poſſit nimis puniri. tn̄ plꝰ pūiēdꝰ ē vnꝰ miles qͣꝫ vnꝰ ſim plex ſb̓iectꝰ. ⁊ ī iſto caſu vnꝰ baro qͣꝫ vnꝰ ſim plex miles. et vnus comes qͣꝫ vnus baro. vnus dux qͣꝫ vnꝰ comes. cognatus regꝭ qͣꝫ extraneꝰ. frater regꝭ qͣꝫ cognatus. et filiꝰ regꝭ qͣꝫ frater ¶ In caſu p̄dicto licitū ē vnicuiqꝫ ſubiecto ſine qͦcūqꝫ mādato aut p̄cepto ẜꝫ leges naturalē moralem et diuinā occidere aut facere occidi illū eūdem ꝓditorē infide lē ⁊ tyrānū. Et nō ſolū eſt licitū ſꝫ honora bile ⁊ meritoriū. maxime qn̄ eſt tā grandis ptātis ꝙ iuſticia nō p̄t de eo fieri bono mō ꝑ ſuꝑiorē. Et qn̄ ꝑſeuerat ī ſua malicia nec ſe vult corrigere nec emēdare. ⁊ ſpēalit̓ qn̄ ē ꝑiculū in mora. ¶ In caſu ſupͣdicto magis honorabile licitū ⁊ meritoriū eſt ꝙ ille tyrā nus infidel̓ ſit occiſus aut ſinat̉ occidi per vnū de ꝑentibꝰ et ſubiectis dicti regꝭ qͣꝫ per vnū extraneū qͥ non eſt de ſanguine regali. ⁊ ꝑ vnū ducē qͣꝫ ꝑ vnū comitē. ꝑ vnū comi tem qͣꝫ ꝑ vnū baronē. ꝑ vnū baronē qͣꝫ per vnū ſimplicē militē. ꝑ vnū militē qͣꝫ ꝑ vnū ſimplicē ſubiectū. ¶ In caſu allegantiaruꝫ R iuramentorū. ꝓmiſſionū et ꝯſiderationū fa ctarū militis ad alteꝝ/ quocunqꝫ modo ſit aūt eſſe poſſit. ſi cōtingat ꝙ eas ẜuare ꝟgat ī p̄iudiciū ſui pͥncipis/ eius ſponſe ſuoꝝ li berorū/ aut reipublice/ n̄ tenet̉ tal̓ miles eaſ obẜuare. īmo in tali caſu eas ẜuare ⁊ tenere eſſet facere ꝯͣ leges moralē naturalē ⁊ diui nā. ¶ Si cōtingat ꝙ dicte allegantie ꝟ̓gant in p̄iudicium aīe vite aut alteriꝰ ꝑmittenti um/ et ꝯfederatorū ſue ſponſe aut ſuoꝝ in fantiū ip̄e de nullo tenet̉ eas ẜuare. ¶ In ca ſu p̄dicto licitū eſt vnicuiqꝫ ſubiecto hono rabile et meritoriū occidere ſeu occidi face re ſupͣdictū tyrannū ꝓditorē et infidelē ſuo regi et ſuꝑiori dn̄o/ ꝑ aſtutias cautelas ⁊ in ſidias. Eſt eī licitū diſſimulare ⁊ tacere ſuā volūtatē ſic faciēdi. ¶ Quilibet ſubiectus ⁊ vaſallus qͥ a ꝓpoſito deliberate machinat̉ ꝯͣ ſalutem ſui regis et ſuꝑioris dn̄i ꝓ faciē do ip̄m mori in lāguore cupiditate haben di ſuā coronā et dn̄atōꝫ facit ꝯſecrari aut magis ꝓprie execrari ī noīe demonū enſes dagas/ pugiōes aut cultelloſ ꝟgaſ aut anu los aureos facit dedicari in noīe demonuꝫ ꝑ necromanticos faciētes inuocatōes cha racteres/ ſortilegia ſuꝑſtitōnes ⁊ maleficia Et poſt facit apponi ⁊ figi ꝑ corpꝰ mortui diſſuſpenſi de patibulo. ⁊ dictoſ anulos fa cit poni in ore mortui p̄dicti. ⁊ facit dimit ti ſpacio pluriū dierū cū gͣndi abomīatōne ⁊ horrore ꝓ ꝑficiendis dictis maleficijs. et vna cū hoc portat ſup̄ ſe ī vno pāniculo li gato et ꝯſuto de oſſibus et pilis loci inho neſti dicti mortui diſſuſpenſi. ille et omnes qui hoc faciūt non ſolū cōmittunt crimen leſe maieſtatis hūane in primo gradu/ īmo cōmittunt crimen leſe maieſtatis diuīe eti am in primo gradu. et ſunt ꝓditores et in fideles regi ſuo/ et deo ſuo creatori. ⁊ ſicut idolatre et corruptores falſarij fidei catho lice ſunt digni duplici morte/ ⁊ pͥma ⁊ ſecū da/ maxime qn̄ dicta ſortilegia/ ſuꝑſtitōes ⁊ maleficia ſortiunt̉ ſuū effectū in perſona regis/ ꝑ mediū pͣue crudelitatis dictorum machinatorū inuocatoꝝ ⁊ necromāticoꝝ. ¶ Finit Sermo factus Sermo eiuſdem in feſto purificatiōis btīſſime marie habitus in ꝯcilio Conſtantien̄. Uſcepimus deꝰ miẜicordiaꝫ tuā in medio tēpli tui. Scrip tū eſt pſal. xlvij. ⁊ ī ītroitu miſ ſe pn̄tis iocūdiſſime ſolēnita tꝭ celebrit̓ decātatū. ¶ Suſce pimus deus miẜicordiā tuā in medio tem pli tui. Adimus cū fiducia thronū gr̄e tue vt miẜicordiā inueniamus ⁊ gr̄aꝫ in auxi lio oportuno. ¶ Adimus ⁊ te bn̄dictiſſima ꝟgo/ q̄ mr̄ es gre mr̄ ⁊ regina miẜicordie q̄ dudū miẜicordiā incarnatā ſuſcepiſti in medio v̓ginalis vteri tui dū domus pudi ci pectoris tēplū repēte fit dei quā hodie te pn̄tāte ſuſcepimus corꝑalit̓/ ⁊ qͦtidie ſuſci mus ſacr̄alit̓ in medio tēpli materialis. Suſcipiamus nūc hāc ip̄aꝫ miẜicordiā ſpūalit̓ ⁊ inuiſibilit̓ in medio tēpli cordis nr̄i qd̓ eſt aīa nr̄a. tēplū dei ſctm̄ eſt qd̓ eſtꝭ vos/ inqͥt apl̓s. Fiat hͦ nob̓ te ꝓ nob̓ miſe ricordiā exorāte v̓go miẜicordiſſima quaꝫ ideo ſalutamus implorātes ⁊ dicētes. Aue gr̄a plena. ¶ Suſcepimꝰ deus ⁊c̄. Ecce ꝙ aꝑtis fidei ocul̓/ in lumīe veritatis euāgeli ce ꝯſpiciendū nob̓ offert̉ gratū ⁊ grāde ſpe ctaculū. Offert̉ pulcherrima ſctīſſimaqꝫ ꝓ ceſſio dū de Bethleē vbi natus vbi circu ciſus vbi adoratus fuerat Ih̓s expectatio gentiū/ deſideriū celeſtiū eternoꝝ/ miẜicor dia ⁊ ſalus nr̄a aduenit gl̓oſa mr̄ ſua comi tata viro ſuo iuſto Ioſeph/ cui v̓go v̓gini mr̄imonialiter nō carnaliter iūcta erat. ad uenit ad tēplū ſctm̄ hierl̓m diſtās a hierl̓ꝫ ꝑ duas circiter leucas ſeu qͣttuor miliaria parua. ¶ Baiulabat eadē decora v̓go/ tene ro letoqꝫ cōplexū pueꝝ ſuū ih̓m/ tāqͣꝫ ſigͣcu lū ſuꝑ cor ſuū/ ⁊ qͣſi ſignū ſuꝑ brachiū ſuū dicēs ex ſnīa. Dilectꝰ meꝰ mihi ⁊ ego illi īter vbera mea cōmorabit̉. talis ē dilectꝰ meus O filic hierl̓m/ pulcher ⁊ decorus ⁊ ip̄e to tus deſiderabil̓. ¶ Aduenit ⁊ ip̄e ſymeon ſe nex iuſtꝰ ⁊ timoratꝰ. ⁊ iō btūs qꝛ timoratꝰ. nā btūs vir qͥ ſꝑ ē pauidꝰ. aduenit eadē ho ra in ſpū ad tēplū vbi erat mulier illa fortꝭ ⁊ ānoſa q̄ nō recedebat de tēplo ieiunijs et obſecratiōibꝰ ſeruiēs die ac nocte/ āna.ſ. ꝓ phetiſſa filia Phanuel de tribu aſer. ¶ Con uenerūt nō dubiū ⁊ alij multi iuuenes ⁊ ꝟ gines ſenes cuꝫ iunioribꝰ dū adueniret ad tēplū ſuū ſctm̄ dn̄ator dn̄s quē q̄rebat eccleſia ⁊ ſaluator ip̄e quē volebat/ ſpecioſus forma p̄ filijs hoīuꝫ. deſideratus cūctis gē tibꝰ Nob̓ natꝰ nob̓ datus ex intacta v̓gine. quē ꝓph̓a ſuſpirabūdus optabat dicens. On̄de nob̓ dn̄e miẜicordiā tuā ⁊ ſalutare tuū da nob̓/ deꝰ meꝰ inqͥt miẜicordia mea. Et rurſus. Dic aīe mee/ ſalus tua ego ſum. ¶ Exulta nūc ⁊ exhilareſce tu qͥ ꝑieras mi T ſerāde hō. exulta ſatꝭ iocūdare. iubila ⁊ gra tias age ecce nedū on̄dit̉ ſꝫ offert̉ tibi ille qͥ eſt miẜicordia tua ⁊ ſalꝰ tua ih̓s bn̄dictus. nā qͥd ieſus niſi ſalꝰ cuiꝰ interp̄tatio ē ſalua tor. Hoc ſentiēs ⁊ gͣte remēorās oīs eccl̓ia ſctōꝝ ꝯgratulat̉ ⁊ ꝯgaudet ad oblatōꝫ tāti doni/ ꝯcinēs ⁊ dicēs. Suſcepimꝰ deꝰ miẜi cordiā tuā in medio tēpli tui. ¶ Deſidera bat itaqꝫ pctōr ⁊ reꝰ hō nō ſapīaꝫ accuſan tē nō iuſticiā ꝯdēnantē nō potētiā punien tē/ ſꝫ miẜicordiā īdulgentē ⁊ ſaluātē. ¶ Ho minē nimirū ſub pctō venūdatū ⁊ ꝑ inobe dientiā crimīs leſe maieſtatꝭ reū ⁊ miſeruꝫ euocabat ⁊ accuſabat ſapīa. Adam vbi es. Gen̄. iij. Et n̄ inueniebat̉ excuſandi vl̓ latē di locꝰ dū ait. Quis tibi nūciauit ꝙ nuduſ eſſes niſi ꝙ ex ligno de qͦ p̄ceꝑam tibi ne co mederes comediſti? Hinc Iob trepidꝰ di cebat. Si voluerit mecū ī iudicio ꝯtēdere nō potero rn̄dere vnū ꝓ mille. Et pͣs. Nō ī tres ī iudiciū cū ẜuo tuo dn̄e qꝛ nō iuſtifi cabit̉ in ꝯſpectu tuo oīs viuēs. Nō onero me libēter allegationū qͦtatōibꝰ. vbi nihil ē ambiguū vl̓ ꝓbādū ¶ Porro iuſticia ſic ac U cuſatū ꝯdēnabat. ita vt nō eēt locꝰ appella tōi. qꝛ audiſti vocē vxoris tue ⁊ ꝯmediſti d̓ ligno vite ex qͦ p̄ceperam tibi ne ꝯmedereſ. maledicta terra ⁊c̄. Hoc attēdēs Iob dice bat. Uerebar oīa oꝑa mea ſciēſ ꝙ nō parce res delinq̄nti. ¶ Hoīeꝫ ſic deniqꝫ accuſatuꝫ ꝑ ſapīam/ ſic dānatū ꝑ iuſticiā/ flagellabat ⁊ ſnīam executōni demādabat potētia nec erat locꝰ euaſiōis. Eiecit qͥppe adā ⁊ collo cauit an̄ ꝑadiſuꝫ voluptatꝭ cherubin ⁊ fla meū gladiū atqꝫ v̓ſatilē ad cuſtodiēdā viā ligni vite. Hinc pͣsͣ. A fortitudīe manꝰ tue ego defeci. Et Iob. Non ē qͥ de manu tua poſſit eruere ⁊c̄. ¶ Nō gͦ petebamus ſapīaꝫ cui rn̄dere neſciebamꝰ. nō iuſticiā cuiꝰ da natōem euadere nō poteramꝰ. neqꝫ potētiā cuiꝰ punitōem et ira ferre nēo poterat. neqꝫ in celo neqꝫ in ꝑadiſo neqꝫ in mūdo. patuit in lucifero in adā in diluuio ī ſubmerſiōe pentapolis in momēto. Sꝫ miẜicordiā q̄ rebamꝰ indulgētē quā hodie ſuſcepimꝰ o In die purificationis XI benigniſſime deꝰ ī medio tēpli tui. ¶ Adue nerat prius in medio tēpli v̓ginalis vteri qͦ nullꝰ in terris ſanctior locꝰ erat ẜm Aug. dū rn̄dit maria. Ecce ancilla dn̄i/ fiat mi hi ẜm v̓bū tuū. ſed ſibi ſoli et v̓ginali ſpon ſo ſuo Ioſeph cui reuelatio facta fuerat tā ab angelo qͣꝫ a maria notū erat. Apparue rat in die natiuitatꝭ ſꝫ paucis.ſ. paſtoribur Innotuerat ī die epiphanie. ſed paucꝭ regi bus qͥ venerūt ab oriēte. hodie ꝟ̓o ſic̄ audi uimus ſic vidimꝰ. dū ſuſcepimꝰ miſcd̓iaꝫ tuā miẜicordiſſime deꝰ ī medio tēpli tui. ¶ Gr̄as tibi pr̄ miẜicordiaꝝ ⁊ deꝰ totiꝰ cō ſolatōis. qꝛ celaſti ſapīam in infantili etate ne accuſet. iuſticiā in hūanitate ne ꝯdēnet. qꝛ ꝓ nobis dānata ē. potētiā ī infirmitate ne ſeuiat et cruciet. qͥbus ſuꝑatis dat̉ triū phus gr̄e datur et miſcd̓ie/ vt dn̄et̉ et ſuꝑ exaltet iudiciū. nam miẜatōes eiꝰ ſuꝑ om̄ia oꝑa eiꝰ. Hac indigebamꝰ. hāc optabamꝰ hāc hodie ſuſcepimꝰ in medio tēpli tui de us. dū vificatū eſt illd̓ iuuēcule tympani ſtrie ſctē marie. Suſcepit iſrl̓ pueꝝ ſuū re cordatus miẜicordie ſue. Hec ſunt viſcera miſcd̓ie dei nr̄i qͥbꝰ viſitauit nos oriens ex alto. ¶ Gr̄as tibi ꝓ excellētia doni qd̓ ē miſe ricordia. qꝛ etiaꝫ laudabili vite hoīm inqͥt Aug. ſi ſemota miẜicordia iudicet̉. Gr̄aſ ⁊ ꝓ ꝯgruentia loci/ qꝛ in medio templi qd̓ ē locꝰ ꝯmūitatis ad quē oēs pn̄t accedere. ⁊ eqͣlitatis mediū ē qd̓ attīgere qͥſqꝫ p̄t. Sā ctū eſt templū tuū mirabile ī eqͥtate ait pͣſ. Et qͥd alid̓ myſtice tēplū iſtd̓ qͣꝫ eccl̓ia ſctō rum qͣꝫ ꝯciliū iuſtoꝝ ⁊ ꝯgregatio vbi ſunt magͣ oꝑa dn̄i exqͥſita ī oēs volūtates eiꝰ ⁊c̄ ¶ Decantet nūc igit̉ hec eccl̓ia ſctōꝝ. hͦ con ciliū iuſtoꝝ. hec ꝯgregatio taliū. de qͥbꝰ di cit apl̓s. Iam nō eſtis hoſpites ⁊ aduene. ſed eſtis ciues ſctōrū ⁊ domeſtici dei. ſuꝑe dificati ſuꝑ fundamēto apl̓oꝝ ⁊ ꝓphetarū ip̄o ſūmo angulari lapide xp̄o ieſu. ſeqͥtur. in qͦ oīs edificatio ꝯſtructa creſcit in tēplū ſanctū in dn̄o. Decantet ⁊ exultet in iubilo cordis ſui dicēs Suſcepimꝰ deꝰ miẜicor diā tuā in medio tēpli tui. ⁊ ita plane ſuſce pimꝰ vt impletū ſit qd̓ ꝓph̓a p̄dixerat Mi ẜicordia dn̄i plēa ē terra. ⁊ iteꝝ. Confirma ta ē ſuꝑ nos miẜicordia eiꝰ. cū reliqͥs ī hāc ſentētiā. ¶ Dū hec in ip̄a meditatōe mea q̄ nūc loq̄nda fuerāt pͥus ip̄e mecū reuolue rē. ꝑgebā ſic erūpere ī vocē iocūditatꝭ ⁊ lau dis. in v̓ba conſolatōis leticie ac edificatō nis ſpūalis. iuxta ſenſū anagogicū p̄aſſum ti thematis nr̄i. ¶ Studebā expͥmere qͣlē in templo cordis nr̄i ꝓceſſionē agere nos ho die ꝯuenit. in qͣ myſtice fuit maria ⁊ ioſeph ſymeon ⁊ anna/ figurātes qͣttuor v̓tuteſ car dinales. In qͣ ſint p̄terea lucerne ardētes ī manibꝰ ꝑ exemplū ꝯuerſatōnis lumīoſe et honeſte in fide ſpe et charitate. qͣs figurat triplex ignis ꝓprietas. fulgor.ſ. vigor et ar dor. fides fulget in vi rōnali. ſpes roborat ī iraſcibili. caritas ardet ī ꝯcupiſcibili quo ad tria appropͥata pr̄is et filij et ſpūſſancti In pr̄e vigorē. in filio fulgorē. in ſpūſcō ar dore ꝯcipimus. ¶ Decet rurſus offerre par turturū mutue dilectiōis in om̄i caſtitate. ⁊ duos pullos colūbaꝝ ī ſctā fecunditate bonaꝝ oꝑationū. Adornet̉ templū cordis nr̄i floſcul̓ piorū deſideriorū ⁊ herbul̓ virē tibus ſctāꝝ meditationū ꝯſꝑgat̉. Suſcipi amus bn̄dictū puerū ieſum int̓ vlnas ca ſtiſſime deuotōis. cōfiteamur ei cū anna ꝓ phetiſſa. leuātes ſurſum corda. ⁊ cū iuſto ſy meone depromamꝰ qͥſqꝫ hͦ canticū. Nunc dimittꝭ ẜuū tuū dn̄e ẜm v̓bū tuū ī pace ⁊cͣ ¶ Ita ꝑgebā meditabūdꝰ dictare mecuꝫ q̄ v dicerē vobiſcū. dū ecce ſtudioſitas ſpecula trix aſtitiſſe viſa ē. tū ſatꝭ a puero familiarꝭ huic anne ꝓtinꝰ cognita ē. hec pl̓imas īcul care q̄ſtiūcl̓as et efflagitare rn̄ſiōes cepit ⁊ vbi me attētū videt. ¶ Dic inqͥt ſi maria le gi purificatōis erat obnoxia. qꝛ ſi ſic pecca uerat. ſi nō fingere videbat̉ ⁊ oꝑe mētiri. ſi mulās qd̓ nō erat. ⁊ cur nō hͦ tēꝑe ml̓ieres eidē purificatōis legi ſubdite ſunt? ¶ Dic ſi puer ieſus v̓e factus ē ſub lege ſic̄ dic̄ apl̓s qꝛ ꝯſtat ẜm dn̄os iuriſtaſ ꝙ pͥnceps ſolutꝰ eſt legibus. ¶ Dic cur ſymeon dixit de pue ro ieſu. ꝙ hic poſitꝰ erat in ruinā et ſignum cui ꝯͣdicetur? qͣliter in ruinā poſitus erat qͥ venerat ad ſalutē. qͦ pacto poſitꝰ ē in ſcāda lū. qꝛ ve ꝑ quē ſcādalū venit? ¶ Dic cur ite rum dixit ad mariā. Et tuā ip̄iꝰ aīam ꝑtrā ſibit gladiꝰ vt reuelent̉ ex multis cordibuſ cogitatōes ⁊c̄. ¶ Dic ſi ex v̓bo hͦ maria p̄co gnouit acerbiſſimā filij paſſioneꝫ? ꝙ ſi ſic. nōne cōſeq̄ns fuit vt acerbiſſimo doloruꝫ ladio iā extūc foderet̉. que tn̄ eū leta cerne bat geſtabat offerebatqꝫ. qͥ ſe prius obtule rat deo pr̄i in medio virginal̓ vteri mox ab inſtanti cōceptōis ſue bn̄dicte. ¶ Dic cur n̄ fit feſtiuitas apud latinos de ip̄o ioſeph v̓ ginali viro marie nutritio et gerulo pueri ieſu fideliſſimo cui teſtimoniū dat euāgeli ca ꝟitas ꝙ iuſtꝰ erat. ꝙ ei ieſus ip̄e qͥ ē deꝰ s 4 Sermo factus coram benedictꝰ mira res ſubditꝰ erat. et ita d̓ plu rimis eiꝰ excellētijs ⁊ v̓tutibꝰ egregijſ. quē admodū etate nr̄a nōnulli ꝯſcripſerūt. Si gͣtitudo repēdēda ē deo ꝓ ꝯiūctōe eccleſie cū nouo et vnico ſūmo pōtifice ſpōſo ſuo q̄ retributio ꝯueniētior qͣꝫ vt de v̓ginali cō iugio ioſephet marie fiat inſignis aliqͣ cele Z britas in eccl̓ia. ¶ Dic vn̄ mos pͥmitus in oleuit ꝙ ardētes hodie ferrent̉ cerei ⁊ cāde le. ⁊ ſi ſit hͦ fauore ritibꝰ gentiliū ꝓſerpinā qͣ ſi ꝑditā cū facibꝰ q̄rentiū? ¶ Dic cur maria q̄ nuꝑ ditata fuerat ex donis magoꝝ nō ob tulit agnū qͥ diuitū erat oblatio? ¶ Dic qͣ ar te/ qͥbꝰ indicijs cogͦſcere poterat ꝙ anna ꝓ pheticū habebat ſpm̄ vbi gͣndis ē de ꝓphe tijs ſermo ⁊ ad interp̄tādū difficiliſ? ¶ Dic cur ieſus d̓r nedū miẜicors ſꝫ ip̄a miẜicor dia. cū tn̄ plurimos deſerat ī tāta miſeria. ita vt plangendū potiꝰ eſſe videat̉ ⁊ dicen dū. Suſcepimꝰ deꝰ miſeriā ⁊ nō miẜicor diā ⁊c̄. ¶ Dic qͣliter ſtat cū libertate vl̓ meri tis id qd̓ d̓ miſcd̓ia dicit apl̓s. ꝙ nō ex oꝑi bus dictū eſt. Iacob dilexi eſau aūt odio habui. Et iteꝝ. nō eſt volentꝭ neqꝫ currentꝭ ſed dei miſerētis. Nā ſi ſola miẜicordia ſal uat qͥd agit arbitriū. qͥd ꝓficit conatꝰ eius ad meritu. cui vult miſeret̉ ⁊ quē vult īdu rat? ¶ Dic cur apud atheniēſes tēplū miſeri cordie carebat ſimulacro nulliqꝫ īcluſa me tallo forma dei(inqͥt Statiꝰ) mētes habita re ⁊ pectora gaudet loqͥtur de miẜicordia. ¶ Multiplicare magis ac magis videbat̉ ſtudioſitas ſpeculatrix hmōi q̄ſtiōes/ vt d̓ fructibꝰ ⁊ vtilibꝰ miẜicordie qͥbꝰ modiſcō qͥrit̉? qͥbꝰ etiā ritibꝰ aīaꝫ purificat vbigenā? qͣliter ad eiꝰ curiam appellat̉ a curia iuſti cie. qͥd in tēplo cordis ē altare qͥd atriū qͥd ſctā ſctōꝝ/ qͥd cimiteriū. ⁊ ita de reliqͥs etiaꝫ vſqꝫ ad curioſitatē vl̓ garrule loqͣcitatis vi ciū. cui dū morē gerere rn̄dēdo pararet ani mus/ accōmode ſatꝭ ad pn̄tis celebritatis myſteriū(horreſco r̄ferēs) lamētabil̓ d̓ reꝑe te vox īſonuit exore ꝓph̓ico clamās ⁊ ꝯq̄rēt ¶ Corruit in platea ꝟitas. Obſtupui viſu ſubito geliduſqꝫ ꝑerrat oſſa tremor. Nā o luctuoſiſſimū o lugubre ſpectaculū videre ꝟitatē q̄ p̄ualet/ q̄ ſuꝑ oīa vincit ꝓſtratā po ſitamqꝫ in ruinā ⁊ in ſignum cui ꝯͣdicitur. ¶ Hāc ſubleuare miẜicordia ſoror ſua nite bat̉. Ita eī miſcd̓ia ⁊ ꝟitas obuiauer̄t ſibi. ſꝫ obſiſtebat ⁊ reclamabat triplex error vela tus cortice iuriū poſitiuoꝝ nō recte intelle ctoꝝ ad regulā diuini iurꝭ ⁊ catholice ꝟita tis. ¶ Error pͥmꝰ abijciebat p̄latos ⁊ ordi narios ne ſubleuarēt miẜicordit̉ ꝟitatem. Hoc inqͥt ad vr̄m neqͣqͣꝫ officiū ꝑtinꝫ. ma iores enī cauſe ſūt ad ſolā apl̓icā ſedē refe rēde. allegabat glo. cuꝫ ꝯcordātijs decreti. ¶ Preclamabat error alter ꝙ n̄ pot̓at ſuble uari miẜicordit̓ veritas niſi pͥus vl̓ ſil̓ euo caret̉ et aſſiſteret aliqͥs qͥ ꝓſtrauerat vitatē. ¶ Subiūgebat terciꝰ error nō eē curādum apd̓ iudices fidei ſi ꝟitas mores reſpicienſ corruiſſꝫ ī plateis. errāt enī talia ab eis que fidē reſpiciūt aliena. ¶ Submurmurabat qͣrtus int̓ hec hūanꝰ timor. cauete a ſcādal̓ ſi ſubleuaueritꝭ ꝟitatē. cauete ne cauſaꝫ ⁊ fi ctū verū ex qͦ tn̄ ius orit̉ ponatꝭ ī mediuꝫ. alioqͥn mors īminet credite mors. ¶ At ꝟo miſcd̓ia vt erat tota viſceribꝰ affluēs pieta tis ⁊ zelās ſuꝑ v̓itate ⁊ aīaꝝ ſalute quā op tabat ꝓph̓a dicēs. Corripiet me iuſtꝰ ī mi ſericordia ⁊ increpabit me. hͦ inqͣꝫ iuſſit et obteſtata ē qͣtinꝰ aduerſuſ triplicē hūc erro rē peſtē improbā ceterꝭ p̄termiſſis īſurgerē. neqꝫ eī alid̓ opꝰ eē ſibi miſcd̓ia gͣtiꝰ vl̓ acce ptius affirmabat qͣꝫ ad extirpatōeꝫ errorū ⁊ emēdatōeꝫ errātiū oportune ⁊ īportūe vi gilāt̓ ītēdere. exēplificabat de martyribꝰ. qͦſ ego inqͥt miſcd̓ia talit̓ affecerā ꝙ tāto ſuccē derā ꝟitatꝭ zelo ꝙ ꝑſecutores ſuoſ tortores tyrānos et int̓fectores nō deſinebant ab er roribꝰ tetris auertere conari. qͣtinus ad eos ꝟitas lumīoſa veniret. ſic petrꝰ et paulꝰ ne ronē. ſic ioh̓es herodē ⁊ ita de reliqͥs miẜi cordiſſime dilexer̄t. qͦs tn̄ aꝑte culpauerūt. nō ſinere eī pctōres ex ſnīa agere magne mi ẜicordie indiciū ē. Uide oro qm̄ crudelior altera nō ē impietas/ qͣꝫ dū laudat̉ pctōr in deſiderijs aīe ſue/ ⁊ iniquꝰ bn̄dicit̉. dū iu ſtificat̉ impiꝰ ꝓ mūeribꝰ. dū euenit illa pro phete crudel̓ lamētatio. Proph̓etui vider̄t tibi falſa ⁊ ſtulta/ nec aꝑiebāt iniqͥtatē tuaꝫ vt te ad pnīam ꝓuocarēt. Et heu iā inquit miẜicordia. nedū iā nō aꝑit̉ iniqͥtas ꝑ ꝓ phetas p̄latos.ſ. doctores ⁊ ꝯfeſſores ſꝫ iu ſtificat̉ ſed attollit̉ et defendit̉ etiā ī medio templi. in p̄ſentia ſacroſctī huiꝰ ꝯcilij. Lo gus eſſem ſi cūcta ꝓſeq̄rer miſcd̓ie v̓ba ple na gemitibꝰ/ plena ſuſpirijs/ plēa ſingultibꝰ. lachrymis atꝫ plāgoribꝰ. ¶ Ego v̓o reuerēᵖ diſſimi pr̄eſ ⁊ viri celeb̓rimi īſignes egregij ſapiētes ⁊ doctiſſimi qͥd dicerē? qͥd rn̄dere ſic pulſatꝰ ſic obteſtatꝰ ī ip̄o meditatōis mee ſecreto ꝑ miſcd̓iaꝫ ꝯdolētē ꝟitati/ q̄ tā infe licit̓ ⁊ fede corruerat ī plateis Enitebat ob Concilio conſtantien̄. XII ſequi miẜicordie ꝓut equū erat. ſꝫ de ꝓficiē do vix vlla ſuꝑerat ſpes mihi dū oīa circū qͣqꝫ reuoluerē. illd̓ p̄cipue ꝙ oīa apd̓ ml̓toſ v̓bū de fide ⁊ ꝟitate ꝟſuꝫ ē in fabulā in cā ticū ⁊ nauſeā. obtigitqꝫ illd̓ apl̓i de nouiſſi mis tꝑibꝰ. Sanā inqͥt doctrinā nō ſuſtine būt/ ſꝫ coaceruabūt ſibi magr̄os pruriētes auribꝰ ⁊ a vitate qͥdē auditu auertēt ad fa bulas aūt ꝯuertent̉. Illud itē Senece. De eſt remedij locus dū q̄ fuerant vicia mores fiūt. Et nō minus dū error ꝟitas reputat̉. Quid nob̓ inquiūt de hereſibꝰ vel erroribꝰ ecce noſ catholici ſumꝰ? qͥd eadē iugit̓ nob̓ cātilena repetit̉/ ſatis ē ſi credimꝰ vt paren tes nr̄i ſimplices ⁊ idiote? qͥd expedit ꝑſcru tari ꝓfundiꝰ? hec dicunt̉ ⁊ ī his aliqͥ etiam magni gl̓iant̉. ¶ Int̓ hec vrgebat miẜicor dia dices ve tibi ſi nō euāgelizaueris. Ne ceſſitas em̄ incūbit tibi. neceſſitas ex ꝓfeſſi on ⁊ talēto cōmiſſo. neceſſitas ex legatōe/ neceſſitas ex iuramēto et fidelitate. neceſſi tas ex ꝟitatis ꝑiclitatōe ⁊ eccl̓iaſtici ordīs ꝑturbatōe. neceſſitas ex aꝑta ⁊ p̄cipiti ꝑuer ſiōe iuſticie. Neceſſitas ex alliſiōe cathedre vbi ꝟitas ſedet. que cathedra ē p̄clariſſima vniuerſitas Pariſien̄. mr̄ ſtudioꝝ. Ue mi hi qꝛ tacui aūt qꝛ nō celeriꝰ potētiꝰ crebrius ⁊ ꝯſtantius memet iſtis erroribꝰ oppoſui. ¶ Fuerit ſcio placētior altera ml̓tis mat̓ia ſꝫ nulla fortaſſis vtilior vl̓ ad tp̄s vrgētior vn̄ ſi q̄rerē ſolū hoībꝰ placere. ſi captare fa mā popularē. ſi p̄dicare memetip̄m. ābula rē nūc forte in magnis ⁊ mirabilibꝰ ſuꝑ me ꝟſans ⁊ reuerſans fines ꝓpoſitos. Sꝫ oꝑ tet imitatorē eſſe illiꝰ qͥ ait. Ego deꝰ docēs te vtilia nō dicit ſubtilia. ¶ Dicamꝰ igit̉ cū. bona venia. qualit̓ ſpectat ad vos pr̄es re uerēdiſſimos dn̄os p̄latos ſuꝑ erroribꝰ co gnoſcere qͣliter errores dānare poſſitis ali qn̄ n̄ dānatꝭ errātibꝰ. qͣlit̓ d̓niqꝫ teneat̉ vnuſ qͥſqꝫ vr̄m ſcire p̄cepta decalogi ⁊ aſſertiō es eiꝰ oppoſitas iudicio fidei reprobare. tādē nō oportere trepidare timore vbi n̄ ē timor ¶ Attenti ſimꝰ obſecro ꝑ miſcd̓iam dn̄i no ſtri ieſu chriſti ⁊ paſtoralē vr̄aꝫ dignitateꝫ qm̄ vr̄a res agit̉ ſpectās ad illā quā hodie ſuſcepimꝰ miſcd̓iaꝫ in medio tēplidei ¶ Ex tulimus alijs ẜmōibꝰ autoritatē ſacri ꝯci lij ⁊ errorē ꝑnicioſiſſimū reprobauimꝰ quo ſciſma fouebat̉. Nūc efferre ſtudeamꝰ or dinare p̄latōnis hierarchicā ptātem/ ⁊ aſſi gnemꝰ aliqͣ dn̄is p̄latꝭ ꝓ ꝟitatꝭ miẜicordi ſubleuatōe fulcimēta. Et de qͣttuor ad pn̄s ſufficiet. ¶ Ad reuerendos ⁊ deo amabiles C ep̄os ſpectat ex officio paſtorali ⁊ ſtatu hie rarchico qͥ fundatꝰ ē in iure diuīo cui nul lum ius caonicū rite ītellectuꝫ ꝯͣdicit ꝙ ip̄i pn̄t in ſuis dyoceſibꝰ errores in fide ⁊ mori bus palā erroneos ⁊ ſcādaloſos iudicialit̓ ꝯdēnare ⁊ hereticare. hͦ ē hereticales decer nere ⁊ anathematizare/ aucͣte tn̄ ſubordīata ad ſedē apl̓icā et ꝑticulari circa ſolā plebeꝫ ſuā. ¶ Ad reuerēdos ⁊ deo amabiles ep̄os ſpectat ꝙ poſſint errores qn̄qꝫ dānare non enotatꝭ pͥus iudicialit̓ qͥbuſlibet errātibꝰ. ¶ Ad reuerēdos ⁊ deo amabiles ep̄os ſpe ctat ex obligatōe ſuſcepti paſtoral̓ officij co gnoſcere ꝙ p̄cepta moralia decalogi cuꝫ hͦ ꝙ ſūt de iure naturali canonico ⁊ ciuili. ſūt nihilominꝰ de iure diuīo ⁊ de fide ꝓpͥe di cta ꝓ qͣꝫto data ſunt ī ſcpͥtura ſacra ꝑ diui nā reuelatōneꝫ ⁊ ordinant̉ ad vitā et̓nā ꝑ oꝑatōem eoꝝ ex fide ſpe ⁊ charitate. ⁊ ita ſt̓ aſſertōes ip̄is p̄ceptis oppoſite iudicio fi dei ꝑ eoſ reprobāde ⁊c̄. ¶ Ad r̄uerēdoſ ⁊ d̓o amabiles ep̄os ſpectat ex debito paſtoraliſ officij hr̄e p̄paratōem animi ad defenſiōeꝫ ꝟitatꝭ catholice. etiā vſqꝫ ad mortē. ſpectat etiā ꝯgͦſcere cū Gre. ꝙ vtiliꝰ ſcādalū naſci ꝑ mittit̉ qͣꝫ ꝟitaſ d̓ſerat̉ ¶ Poſtulemꝰ tādē ⁊c̄. ¶ Tantūdē de hac orōē reꝑtū fuit Lugdu ni in monaſterio celeſtinoꝝ de manu ip̄ius dn̄i Ioh̓is de gerſon conſcriptū. ¶ Sermo factus in loco ſeſſiōis concilij general̓ ꝯſtātiē. pꝰ nō uū receſſuꝫ pape Ioh̓. xxiij. eodē concilio Anno dn̄i. M.ccccxv. vigilia dn̄ice ramiſ palmarum. Mbulate dū lucē habetꝭ vt nō D tenebre vos ꝯp̄hēdant. Iubꝫ hͦ xp̄s pr̄es orthodoxi/ pr̄es nō in tabul̓ ereis vt olim apd̓ rhoma nos ſꝫ in libro vite ꝯſcpͥti. Iubet inqͣꝫ xp̄s originalit̓ Ioh̓. xij. et recitatiue ī euāgelio ſabbati pn̄tꝭ vos obediētes audite ambu late n̄ paſſibꝰ corꝑis ſꝫ greſſibꝰ mētꝭ. ambu late de v̓tute ī v̓tutē dū lucē habetꝭ. ⁊ qͣlem lucē? Rn̄deat lux v̓a cuiꝰ hͦ ē v̓bū. Qui ſeqͥ tur me nō ambulat ī tenebrꝭ ſꝫ hēbit lumen vite. ¶ Aſſis inuocatꝰ dn̄e ieſu p̄clariſſime ſol iuſticie. diſſice t̓re nebulas ⁊ pōdera mo lis. atqꝫ tuo ſplēdore mica. abſqꝫ te enī p̄ci piti merſa ꝓfūdo mēs hebet/ ⁊ ꝓpͥa luce re licta tēdit in externas ire tenebras. Hoc ne fiat tu mediat̉x/ tu aduocata ⁊ exorat̉x nr̄a Sermo factus coram ſuppliciter adeūda es virgo gl̓ioſiſſima/ q̄ tui noīs interp̄tatōe tā illumīata qͣꝫ illumi natrix dicerꝭ. Et qͦ lumīe? Prorſus lumine gͣtie qͦ ſic illuminata es vt dicarꝭ ī Apoca. ml̓ier amicta ſole. Hoc tu nobis lumē vt ī fundas de plenitudīe tua ſupplicit̓ implo ramus ſalutātes ⁊ dicētes. Aue ⁊c̄. ¶ Am bulate dū lucem habetis vt nō tenebre voſ ꝯp̄hēdant. Lux iſta ē iam dixi ⁊ repeto/ lux iſta eſt pr̄es celeberrimi deꝰ qͥ gl̓ificat̉ in cō cilio ſanctorū dicente pͣs. Magnus ⁊ terr bilis ſuꝑ omnes qͥ in circūitu eiꝰ ſunt. cuiꝰ hanc tenemꝰ infallibilē ꝓmiſſionē Math̓. xviij. Ubi duo vl̓ tres ꝯgregati fuerint in noīe meo ibi ī medio eoꝝ ſum. Sic̄ vidit pͣs. dum cecinit. In ꝯcilio iuſtoꝝ ⁊ in con gregatōe magna oꝑa dn̄i Et magna plane īmo ingentia iā vidimꝰ in hͦ ꝯcilio iuſtoꝝ dei oꝑa/ ſpontaneā et vix ſperatā ceſſionis viā. Porro cū ꝓpter ſemetip̄m ⁊ vt gl̓ifice tur fecerit oīa deus. qͦ pacto credēdus ē pre clariori celebritate gl̓ificari qͣꝫ in ꝯcilio iu ſtorū q̄ vera laus eſt in eccl̓ia ſanctorum ¶ Tales vos eſſe cōuenit orthodoxi et deo amabiles pr̄es ac dn̄i vt conciliū ſitis ſctō rum ⁊ iuſtoꝝ qͦs poſuit deꝰ ī mūdo qͣſi ve ra totidē luminaria. Uos inqͥt eſtꝭ lux mū di. ſiqͥdem in hͦ ꝯſtituti eſtis alios purgare illumīare atqꝫ ꝑficere nūc maxime cū factꝰ ꝯuētus iſte ſacroſanctꝰ/ dū adunatꝰ ē cetꝰ. dum ꝯgregata ē eccl̓ia/ vt de Machabeis ſcribit̉ qͣtinus orarēt ⁊ peterēt miẜicordiaꝫ a deo. Et vt opitulāte eo decerneret̉ qͥd fa cto opꝰ eſſꝫ. ¶ Exultat animꝰ ꝓfecto leuās in circūitū ocl̓os ⁊ videns oēs iſtos qͥ cō gregati ſunt tibi. hͦ ē ad vtilitatē tuā o ppl̓e chriſtiane. cōgaudet admirās ſpūs meus. ⁊ in hāc erūpit eccl̓iaſtici cātꝰ vocē. Ciuel apl̓oꝝ ⁊ domeſtici dei aduener̄t hodie por tantes facē ⁊ illuminātes patriā dare pacē gentibꝰ et liberare populū dn̄i. Qualit̓ libe rare? exhortādo clamādoqꝫ. ambulate duꝫ lucē habetis vt nō tenebre vos comp̄hen dāt. Cuiꝰ delicie ſunt eſſe cū filijs hoīm. ip ſe tenebre diuiſionū ſciſmatūqꝫ tenebre tot erroꝝ et hereſū. tenebre demum horride tot vicioꝝ ꝑ eccl̓iaſticū corpus vaſto quodaꝫ turbine miẜabilit̓ exundantiū. ¶ Ambula te igit̉ dū lucē habetis vt non he vos tene bre ꝯp̄hendāt. Lucē itaqꝫ habetis pr̄es lu minoſiſſimi xp̄m qͥ vere eſt in loco iſto. vel emanuel qͥ interp̄tat̉ nobiſcū deus. cuiꝰ eſt hec certiſſima ꝓmiſſio. Ecce ego vobiſcū ſū oībꝰ diebꝰ vſqꝫ ad ꝯſūmatōꝫ ſecl̓i. Deus iſte ē qͥ gl̓ificat̉ in ꝯcilio ſctōꝝ. magnꝰ ⁊ ter ribil̓ ſuꝑ oēs qͥ in circūitu eiꝰ ſūt. ⁊ bn̄ ī cir cūitu tuo dn̄e res oēs eſſe dicūt̉. quē tu ve lut ſpera intelligibil̓ cuiꝰ centrū vbiqꝫ ē. cir cūferētia nuſqͣꝫ. tu vbiqꝫ eſ extra n̄ excluſuſ. intra nō ꝯcluſus. ſupͣ nō elatꝰ. īfra nō ꝓſtra tus. iō magnꝰ valde. terribil̓. gl̓ioſus ⁊ ſuꝑ exaltatus ī ſecl̓a. ¶ Ecce pr̄es orthodoxi ꝙ ad hocip̄m vt gl̓ificet̉ deꝰ ⁊ illuſtret̉ eccl̓ia nūc celeberrima pariſiē. vniuerſitas cultrix ⁊ amatrix eorū oīm q̄ xp̄iane religiōis pie tatē q̄ ſanā doctrinā reſpiciūt. ip̄a ad exem plar xp̄ianiſſimi regꝭ frācoꝝ pr̄is ſui dignā tiſſimi legatōꝫ mittit q̄rēs pͥmo ea q̄ pacis ſunt. deniqꝫ ſcd̓o q̄ fidei ſunt. deniqꝫ tercio q̄ virtutꝭ ⁊ eccl̓iaſtice ſūt lib̓tatꝭ. qm̄ ad hec tria pͥncipalit̓ ſynodꝰ hec ſacra tēdit. ¶ Iuſ ſit heſterno veſꝑe ꝑ ambaſiatores ⁊ nūcioſ ſuos h̓ p̄ſentes qͣtinꝰ hͦ matutino tꝑe eſſem habiturus orōeꝫ noīe ſuo ꝓ ꝟitatꝭ elucida tōe circa ea q̄ ꝑ hͦ ſacrū ꝯciliū agēda vident̉ occurrere. Nullꝰ opinor mirabit̉ ſi ad hāc iuſſiōeꝫ ego fragilitatꝭ mee ꝯſciꝰ ⁊ tꝑis arta tōe p̄ſſus expaui. Nihilominꝰ ī deo/ cuius zl̓ificatio q̄rit̉ fiſus. ⁊ de ſtudio p̄terito ſuꝑ hac ꝟitatꝭ inqͥſitiōe memor regꝭ p̄terea et ec cleſie regni ſui volūtate ꝑ īſtructōes cogni ta. Iuſſiōi deniqꝫ mr̄is īclitiſſime/ cuiꝰ le gē dimittere neq̄o monitꝰ a ſapiēte/ ego tā qͣꝫ obediētie filiꝰ parere d̓ſiderās conatꝰ ſū aggredi cū hūili dicēdoꝝ oīm ad hͦ ſctōrū ꝯciliū ſubmiſſiōe. vt iure ſuo dirigat om̄ia vl̓ acceptet vl̓ corrigat. ¶ Et in pͥmiſ qͣtinꝰ habeat̉ ordo dicēdorū lucidꝰ ⁊ breuiſ/ qꝛ vl̓ eſt qd̓ texit̉ ordīe lōgū. ꝯuertamꝰ interi di lato themate ocl̓os nr̄e ꝯſideratōnis ad hͦ qd̓ dictū ē deū eē qͥ gl̓ificat̉ in ꝯcilio ſctōꝝ qͥ magnꝰ ē ⁊ terribil̓ ſuꝑ oēs qͥ ī circūitu eiꝰ ſūt. Defigamꝰ in hͦ pſalmiſte v̓bo mētis in tuitū ne ꝑ ml̓ta vagemur fallor ſi nō ibi vi debimꝰ huiꝰ ſacroſācte ſynodi cāꝫ qͣdrupli cē/ efficientē videlꝫ formalē finalē ⁊ materi alē ⁊c̄. ¶ Uult aliqͥs cogͦſcere cāꝫ efficienteꝫ plane illa ē. Deus magnꝰ ⁊ terribil̓ cuiꝰ in ſtinctu miſeratione afflatu ⁊ attractu colle cta eſt nūc eccleſia ſic̄ eleuatus ſpiritu p̄ceci nit pſalmiſta. Deū eſſe qͥ diſꝑſiōes iſraelis ꝯgregabit/ qͥ ꝯgregat electos ſuos a quattu or ventis/ a ſolis ortu ⁊ occaſu ab aqͥlone ⁊ mari. tm̄mō qͥ cepit orādus eſt vtip̄e ꝑfici at. Leua ī circūitu tuo o ſacer cetus/ ocl̓os tuos ⁊ vide/ oēs iſti ꝯgregati ſunt venerūt Concilio conſtantien̄. XII tibi. Quidni ꝯtingat tibi qd̓ idem ꝓpheta loquit̉ Eſaias. Tunc videb̓ ⁊ afflues ⁊ mi rabit̉ ⁊ dilatabit̉ cor tuū. ⁊ ſi dilatet̉/ nūqͥd nō implebit illd̓ ſpū ſuo deus? ¶ Porro cau ſa formalis ē hecip̄a collectio ſeu connexio ꝯcilij ſctōꝝ/ vel ſpūſctō formāte ⁊ exemplā te. qͥ eſt nexus ⁊ vinculū cōpaginās in vnū diuerſa mēbra ſctōꝝ. ſic agnoſcit eccl̓ia pe tens ꝓ ſeip̄a vt ſpūſancto ꝯgregata hoſtili nullatenus incurſione turbet̉. ¶ Querit ali quis p̄terea finalē huius ſacri ꝯuētus cau ſam/ ſane illa eſt vt gl̓ificet̉ deus magnus ⁊ terribilis/ iuxta vocē apl̓i dicētis. omīa in gl̓iaꝫ dei facite. hec itaqꝫ recta/ hec efficax ſe mita ad omniū q̄ voluerimus adeptōeꝫ ſi pͥmo q̄ſierimus gloriā ſuā/ dedit hoc intel ligi dū ait. Primū q̄rite regnū dei ⁊ iuſtici am eius/ ⁊ hec oīa adijcient̉ vob̓. ¶ Omēs poſtremo qͥ in circūitu dei ſunt/ accipiunt̉ veluti ꝓ cauſa materiali ⁊ de ſe informi. Nā ſicut hoībus ꝑ ſciſmata peccātibꝰ ꝯſequēs eſt vniuerſa ſub deo quodāmō deformari qm̄ hō finis eſt omniū/ dicētibꝰ Platōne ⁊ Ariſtotile. neceſſe ē aūt ẜm exigentiā finis oīa moderari/ ſic ex aduerſo veniūt omīa ꝑ hoc ſctōꝝ ꝯciliū dn̄o efficiēte formāte ⁊ fi niente reformāda. Ita em̄ de p̄cioſo ſāguīe xp̄i canit eccl̓ia. terra pōtus aſtra mundus quo lauant̉ flumīe. ¶ Quo circa videre fas eſt deinceps/ qͦ titulo relucet in cauſa effici ente ac reſidet īfruſtrabilis autoritas q̄ cau ſa eſt deuſ magnus ⁊ terribil̓ ex qͦ oīa in mē ſura. Relucet in cauſa formali exēplarꝭ vni tas/ vt ſint oēs vnū/ ſicut eſtis nūc in ꝯci lio ſanctoꝝ ⁊ hoc in deo ꝑ quē oīa in nume ro. Relucet in cauſa finali ſpūalis vtilitas. qꝛ vt glorificet̉ deus in qͦ omīa in pōdere. ¶ Demū ꝯcludit̉ in cauſa materiali genera lis viuēdoꝝ reformandorūqꝫ vniuerſitas/ omniū ſcꝫ que in circūitu dei ſunt/ qͣtinus oīa reforment̉ in nūero pondere ⁊ mēſura ꝯcedente deo. Ex qͦ om̄ia hinc modꝰ vni tas et menſura. Per quē oīa hinc ſpēs ve ritas ⁊ nūerus. In qͦ oīa hinc ordo boni tas ⁊ pōdus qͦ pōdere refluūt oīa in cauſā que dedit eſſe. Ceteꝝ prima triplicitas ap propriat̉ pr̄i/ ſcd̓a filio/ tercia ſpūiſctō bn̄ habet iacta ſunt fundamēta ſoliditate qua drāgula/ ſuꝑedificare poſſumus tetras py thagoricū hoc eſt qͣdruplicē ꝯſtructionuꝫ pariētē vel ſtructurā/ ⁊ dicere ꝓ pͥma ꝯſtru ctione. ¶ Deus magnus ⁊ terribilis ſic glo rificat̉ in hoc ꝯcilio ſctōꝝ/ ꝙ eidē ſufficientem p̄bet ⁊ infallibilē autoritatē vt cauſa ef ficiens qͦ ad pͥmū fundamentū. ¶ Rurſus ꝓ ſecūda ꝯſtructōe. Deus magnꝰ et terribi lis trahit ⁊ allicit oēs in ꝯmune chriſtiāos ad vnius veri capitꝭ vnitatē tanqͣꝫ cā for mans et exēplās qͦ ad ſcd̓m fundamētum pͥmū in reformatōe. ¶ Amplius ꝓ tercia cō ſtructōe. Deus magnꝰ ⁊ terribil̓ ſic gl̓ifica ri vult in hͦ concilio ſctōrum/ ꝙ oīa p̄cipue fiant ad honorē ⁊ ꝯſeruationē ſue legis ac fidei ſine qua ei placere nemo pōt qͦ ad ter ciū fundamentū/ ſecundū in reformatōne. ¶ Demū ꝓ qͣrta ꝯcluſione. Deꝰ magnus et terribilis paratꝰ eſt rebꝰ oībꝰ/ maxīe hoībuſ ꝯcedere ꝑ hoc ꝯciliū ſanctoꝝ qͣndaꝫ refor matōem pulcritudinē glorificatōꝫ ordinē ⁊ decorē cū ꝓuiſiōibus idoneis aduerſus eos qͥ nō in rectitudine morū/ ſꝫ in circūitu ꝑgūt vicioꝝ. ⁊ hͦ ꝓ qͣrta ꝯſtructōe ſuꝑ vlti mū fundamētū qd̓ eſt terciū in reformatōe ¶ Poterat h̓ ordo teneri ſub his termīs. ſꝫ H aliā ꝓgredi viā ſuaſuerūt v̓ba thematis/ q̄ in metaphora lucꝭ fundata ſunt. Reuerta mur igit̉ et ponamꝰ lucē diuini p̄cepti/ qꝛ p̄ceptū dn̄i lucidū illuminās ocl̓os. Lu cernā inſuꝑ diē legis ſicut Petrꝰ loquit̉ vt iubente deo poſita ſuꝑ candelabruꝫ luceat omnibꝰ qͥ in domo ſūt. q̄ domꝰ eſt eccleſia vel hoc ſacrū cōciliū vice ſua. Diffundat ⁊ ſpargat ꝯſeq̄nt̓ lux ip̄a ꝟitas euāgelica.xij. conſideratōnes qͣſi totidē effulgētiſſimos radios ꝟitatū ꝑticulariū ſplēdidos ⁊ cho ruſcantes. ¶ Ponamꝰ in pͥmis īmo iā poſi tā digito ſicut aiūt demōſtremꝰ lucē apl̓ici ſymboli qͦ dicit̉. Credo in ſpm̄ſanctū ⁊ vi uificantē qͥd viuificantē? Certā vnā ſctām catholicam ⁊ apl̓icā eccl̓iam. vnā ꝓpt̓ col ligationē ad vnū caput primariū chriſtuꝫ ⁊ vicariū ſummū pontificē. ſanctā ꝓpt̓ ſā ctorū cōmunionē ⁊ remiſſionē peccatoꝝ vt infra ſubdit̉. catholicā hͦ eſt vniuerſalē. qm̄ ab eiꝰ obligatōe nullꝰ viator īmunis ē. apo ſtolicā/ qm̄ in apl̓orū et ꝓph̓aꝝ ꝑ qͦs ſpūſ ſctūs locutus ē doctrinis fundata ē. ⁊ ſimi liū filiorū ſucceſſiōe duratura. ¶ Certus ſū ꝙ nullꝰ qͥ vel haberi vel dici vult xp̄ianus caligare ſe dic̄ ad hāc lucē. ¶ Suꝑaddamꝰ lucē alteram apl̓ici v̓bi ꝯformē huic luci. Solliciti ẜuare vnitatē ſpūs ī vincl̓o pa cis/ vnū corpꝰ ⁊ vnꝰ ſpūs. ſic̄ vocati eſtꝭ ī vna ſpe vocatōis vr̄e. vnꝰ dn̄s/ vna fides/ vnū baptiſma/ vnꝰ deꝰ et pr̄ oīm qͥ ſuꝑ oēs ꝑ om̄ia et in om̄ibꝰ nobis. Sequit̉. et ipſe Sermo factus coram dedit qͦſdam quidē apl̓os/ quoſdā aūt pro phetas. alios ꝟo euāgeliſtas. alios aūt pa ſtores et doctores ad ꝯſūmatōem ſctōꝝ in opus mīſterij in edificationē corꝑis chri ſti donec occurramꝰ oēs in vnitate fidei ag nitōis filij dei. in virū ꝑfectū/ in menſuraꝫ etatis plenitudinis chriſti. Seqͥt̉. ꝟitatem autē facientes in caritate creſcamꝰ in illo ꝑ oīa qͥ eſt caput chriſtꝰ. ex quo totū corpus ꝯpactū ⁊ ꝯnexum ꝑ omne iuncturā ſubmi niſtratōis ẜm oꝑatōem in mēſurā vniuſcu iuſqꝫ mēbri augmentū corꝑis facit ī edifi catōem ſui in caritate. hec apl̓s ad Epheẜ. iiij. Et in hanc ſnīam multa ad Col̓. i. ⁊. ij. ⁊. i. Choꝝ. xij. et ad Roma. xij. poſita ſunt. Hec autē ꝯparatio veri corꝑis ad myſticū multū lumīs affert inqͥſitoribꝰ ꝟitatis/ ne dum apud ph̓os ſicut ariſtotelē ⁊ plutar cū. ſed apd̓ theologos paulū p̄cipue ¶ Dif fundunt̉ vero ſicut p̄miſimꝰ. xij. ꝯſideratio nes ex hͦ ſymboli et apl̓i doctrinali luce qͣſi totidē radij ꝟitatis ſplēdidiſſimi. ¶ Eccl̓ia ſtica vnitas ad vnū caput xp̄m fit ⁊ agglu tinat̉ ꝑ amoroſum ſpūſſctī vinculū mediā tibꝰ diuīs chariſmatibꝰ tanqͣꝫ qͣlitatiuiſ diſ poſitōibus reddentibꝰ in corꝑe myſtico cō plexionalē armoniā viuificā et decentē ad oꝑa vite ſpūaliter ſufficiēter exercēda. ¶ Et cleſiaſtica vnitas ad vnū caput ſecūdariū quod dicit̉ ſūmꝰ pōtifex xp̄i vicariꝰ fecūdi or eſt/ ml̓tiplicior copioſior et maior qͣꝫ fue rit ꝯgregatio ſynagoge/ et qͣꝫ ſit ꝯgregatio ciuilis ſub vno rectore rege vel imꝑatore. ¶ Eccl̓ia habet ptātem ſeu facultatē ex vi uifico germine ſibi inſito ꝑ ſpm̄ſanctū/ ꝙ ſeip̄am p̄t cōtinuare in integritate ⁊ vnita te mēbrorū ſuoꝝ/ tā eſſentialiū ſeu formali um qͣꝫ materialiū atqꝫ fluentiū. ¶ Eccl̓a ha bet ſponſū indefectibilē chriſtuꝫ. ſic ꝙ lege ſtante nec chriſtꝰ p̄t ip̄i ſponſe ſue eccl̓ie da re libellū repudij nec ecōuerſo. ¶ Eccl̓ia n̄ ita ligat̉ mr̄imoniali vinculo ad vicariuꝫ indefectibilē ſpōſi ſui qͥn mutuo ſe poſſint abſoluere et dare libellū repudij. ¶ Eccleſia vel generale cōciliū eam rep̄ſentās eſt regu la a ſpūſancto directa. tradita a xp̄o. vt qͥli bet cuiuſcunqꝫ ſtatus etiā papal̓ exiſtat eaꝫ audire ac eidē obedire teneat̉. alioqͥn habē dus eſt vt ethnicꝰ et publicanꝰ. Patꝫ ex im mutabili lege diuīa Mat. xviij. ꝓmulgata ¶ Conciliū generale ſic deſcribi p̄t. Cōcili um generale ē aggregatio legitima auctori tate facta ad aliquē locū. ex oī ſtatu hierarchico totius eccl̓ie catholice nulla fideli ꝑ ſona que audiri reqͥrat excluſa ad ſalubrit tractādū et ordinādū ea q̄ debitū regimen eiuſdē eccl̓ie in fide ⁊ moribꝰ reſpiciūt ¶ Ec cleſia vel generale cōciliū dū dictat aliqͣ re gimen eccl̓ie cōcernētia/ papa nō ſic ē ſupͣ iura etiā poſitiua. ꝙ poſſit ꝓ libito diſſolue re talia dictata ꝑ eccl̓iam eo mō et intētiōe qͥbus dictata ꝯcluſaqꝫ ſunt. ¶ Eccl̓ia vl̓ ge Rꝫ nerale ꝯciliū qͣꝫuis nō poſſit tollere plenitu dinem ptātis papalis a xp̄o ſuꝑnaturalit̓ ⁊ miẜicorditer collate. pōt tn̄ vſum eius li mitare ſub certꝭ regul̓ ac legibꝰ in edificatō nem eccl̓ie ꝓpt̓ qua papalis autoritas ⁊ al teriꝰ hoīs collata ē. Et in hͦ ē totiꝰ eccl̓iaſti ce reformationis ſtabile fundamētū. ¶ Ec cleſia vel generale ꝯciliū potuit et pōt con gregari ſine exp̄ſſo cōſenſu vel mādato pa pe etiā rite electi ⁊ viuētis in multis caſibꝰ Unus int̓ ceteros ē/ qꝛ accuſatus ⁊ euoca tus ſit vt audiat eccl̓iam iuxta legē euāgeli cā allegatā/ cui legi ſubiectus ē ⁊ ip̄e renuit ꝯtumacit̓ eccl̓iam ꝯuocare. Aliꝰ caſus vbi materie gͣndes ꝯcernētes regimē eccl̓ie ve niunt termināde ꝑ generale cōciliū/ ⁊ papa renuit ꝯtumacit̓ illud euocare. Aliꝰ ſi etiaꝫ dictatū ſit ꝑ generale ꝯciliuꝫ ꝙ debeat tali vel tali temꝑe ꝯuocari. Alter caſus eſt vbi ꝓbabilis eſt dubitatio ſuꝑ ꝯtendētia pluri um de papatu. ¶ Eccl̓ia ſeu generale ꝯciliū ſi viam aliquā ꝯcluſerit ſeu dictauerit acce ptandā eſſe a papa ꝓ terminatōe ſciſmatis ip̄e tenet̉ illā acceptare/ ⁊ ita ẜm p̄paratōeꝫ animi tenet̉ ad ceſſionē. ⁊ dū vltro offert eā ⁊ p̄uenit ip̄e reddit̉ multipliciter cōmēdan dus. ¶ Eccl̓ia ſeu generale ꝯcilium p̄cipue debet intēdere cū ꝓſecutōe vnius ꝑfecte ad extirpationē erroꝝ/ ⁊ emendationē errātiū ſine ꝑſonaꝝ acceptōne. Sil̓r ad hoc ꝙ hie rarchicus ordo eccl̓iaſticus p̄latoꝝ ⁊ cura toꝝ multipliciter turbatus reformet̉ ad ſi militudinē diuine celeſtis hierarchie/ ⁊ cō formiter ad regulas pͥmitꝰ inſtitutas Ec cleſia nō hꝫ efficacius mediū ad generaleꝫ ſuij p̄ius reformatōꝫ/ qͣꝫ ſi ſtatuat̉ generaliū ꝯcilioꝝ ꝯtinuatio/ celebratōem ꝓuīcialiuꝫ nō omittēdo. ¶ Explicit. Et attendat be nignus lector/ ꝙ ꝓlator huiꝰ ẜmonis Io hanes cācellariꝰ pariſien̄. p̄ſſus nimia tꝑiſ anguſtia/ ꝓbatōnes dictatas nō appoſuit ad has ꝯſideratōes. ſed ꝓut in mentē ⁊ lin guā ex recordatōe p̄teritorū opuſculorū p̄ ẜtim temꝑe ꝯcilij piſani dum abſens ab cō Concilio conſtantien̄. XII legebat pariſiꝰ inſerēs materiā hāc quā in tractatulo qͦdā ſub. xx. cōſiderationū nūe ro ſcriptā repoſuit. Cuiꝰ initiū ē. Ueniēt aūt dies cū auferet̉ ab eis ſpōſus. vbi p̄di cte ꝯſideratōes ⁊ in ꝓpoſitōe vna corā le gatis anglie ꝑgētibꝰ ad ꝯciliū piſanū tūc pariſiꝰ habita ꝓlixiori ſolidioriqꝫ/ manife ſtate ſunt argumētatōne. qͥ tractatus ⁊ ꝓ poſitio ꝓdierūt in publicū/ vt habeat qui voluerit fas eſt Mplius ꝟo iuxta legatōis onus impoſitū ꝑ chriſtianiſſimū regeꝫ francoꝝ ac vniuerſitatē p̄clariſſi mā pariſien̄. ꝓpoſuerat idē cancellariꝰ pꝰ v̓bū de eccl̓iaſtica vnitate ſubiūgere de er rorum extirpatōe. ſed impeditꝰ tūc partiꝫ amicoꝝ ſuaſiōe/ partim tꝑis artatiōe/ ⁊ vt in ꝓlixitate n̄ ineſſꝫ faſtidiū/ ſilētio p̄terijt qͦꝝ aliqͣ ſūmatim hic ſubiūcta ſunt. ¶ Glo rificatōnem dei/ pr̄es apl̓ici pr̄es glorioſi poſuimus eſſe finē huius cōcilij ſanctorū qͣtinus pleni ſint celū ⁊ terra o deꝰ magne ⁊ terribilis gl̓ia tua. qͣtinꝰ nō iam ambu lent in errorū circūitū impij ſuꝑ terram. ſꝫ agnoſcāt qm̄ magna ē gl̓ia(dicēte ſapiē te) ſeqͥ te dn̄m ꝑ ſemitas legꝭ tue pacificas qm̄ pax multa diligētibꝰ legē tuā/ ⁊ nō ē il lis ſcandalū. ⁊ qꝛ ſi credit̉ eidē ſapiēti n hil dulciꝰ qͣꝫ reſpicere ī mādatis dei. ¶ E ve mūdo a ſcādal̓ ve tibi mala volūtas. ⁊ ideo mala/ qm̄ arroganti ſuꝑbia gl̓iam ꝓ priā q̄rēs anteponis eā diuīe. nolēs ſubij ci legi ſue. neqꝫ captiuare oēm intellectū ī obſequiū fidei. Hinc hereſes ⁊ errores im pij. hinc ſcādaloꝝ turbatōes horride/ hīc ordīe violato pl̓ima fedaqꝫ ꝯfuſio. hinc tā dē in hoībꝰ et ex ꝯſeq̄nti ꝑ oīa q̄ ꝓpt̓ hoīet fecit deꝰ ſuborit̉ freq̄nter nō gl̓ia dei/ n̄ pax hoībꝰ ſed tetra q̄dā alteratio/ mortificas ⁊ abijciens viuificantē gr̄e ſpm̄ ⁊ cadauero ſam mōſtroſoꝝ d̓fectuū nō tā formā qͣꝫ de formitatē inducēs ¶ Deplorat hāc ꝑuerſiſ ſimā reꝝ viciſſitudinē chriſtianiſſimꝰ frā coꝝ rex cū eccl̓ia tota regni ſui/ miſeret̉ do let/ ꝯpatit̉. ⁊ ab hoc ſacroſctō ꝯcilio legiti mas ꝓuiſiōes efflagitat. Non ꝯfundat̉ p̄ cor ab expectatōne ſua. nolite careat pijſſi mis deſiderioꝝ ſuoꝝ affectibꝰ. ſed et pr̄em ſeqͥtur ſua ꝓles/ rege videlicꝫ filia ſua pari ſien̄. vniuerſitas. nec tm̄ ſeqͥtur ſed p̄it hūi litate ſalua. qn̄qꝫ ꝯſilijs. nūc exhortatōibꝰ. aliqn̄ doctrinis. ſciēs ꝙ ꝟitas cuſtodit re gem. ſciens p̄terea ſe poſitam apl̓i iuſſu vt potēs ſit exhortari in doctrina ſana/ et eos qͥ ꝯͣdicunt arguere que poſuit Ariſt. oꝑa duo ſapiētis. Deniqꝫ ꝑata ē tan qͣꝫ poſita ī lucē eccl̓ie ad ſatiſfactōem om̄i poſcēti ra tionē d̓ ea q̄ in ip̄a ē fide ⁊ ſpe vt in oībus ⁊ ꝑ om̄ia gl̓ificet̉ deꝰ ¶ Inſurrexer̄t ecce pꝰ M aliqͣ tꝑa plurime doctrine peregrine varie peſtitere ⁊ dānate/ obtenebrātes eccl̓iaꝫ ꝑ ml̓ta chriſtianitatꝭ mēbra/ ꝑ regna/ ꝑ pro uincias/ ꝑ regiōes inſignes. Proceſſum ē ad expellēdas hmōi doctrinaꝝ tetras ca ligines nūc luce diſputatōis doctrinal̓ ꝑ doctores ⁊ vniuerſitateſ. nūc flabello iudi cialis reprobatōis ꝑ dioceſanos ⁊ inqͥſito res heretice pͣuitatꝭ in āglia/ ī ſcōtia. ī pra ga in francia. Nondū tn̄ vl̓ illumīari vel emēdari ſufficiēter inſpeximꝰ cecā et ſtul tā īprobitatē aſſertorū/ ſectatorūqꝫ ſuorū qͥn error aſſidue ſic̄ cancer ſerꝑat ⁊ alicubi palā qͣſi nudato enſe ꝑ natōes et ppl̓oſ im prudent̓ erūpat. Propt̓ea neceſſe ē ꝑ ſplē didiſſimā ⁊ inobfuſcabilē huiꝰ ſacri ꝯcilij lucē ꝓuida celeritate de remedijs inſtitui. vt qͥ ſpreuerūt p̄latos ⁊ doctores diuiſim poſitos tanqͣꝫ lucernas ī domo dei reuere antur eos ꝯſpiciāt ⁊ obediāt dū in vnam hāc eccl̓ie domū collecti dabūt auc̄tis ſue robur ⁊ pondꝰ ibūt in ſplēdore fulguran tis haſte reprobatōis iudicial̓. qualem ne mo qͥ chriſtianus videri vult audebit con tēnere. Eſto ꝯtēnat ip̄e tn̄ de ꝯtemptu ſuo fulguratōem ꝯcrematōemqꝫ ſubijcit vt iu ſtū eſt. ¶ Et quoniā caritas ſicut incipit a ſe et a ſuis dilectōis exhibitōe. ſic in corre ctōnis et emēdatōis ꝓcuratōe pͥorē habe re locū dꝫ. ne ſubeat illd̓ improperij ꝓuer biū. Medice cura teip̄m. Et illud de apl̓i ſnīa. Qui p̄dicas nō furādū furaris. n̄ oc cidendū occidis. nō ꝑiurādū d̓ieras. ⁊ ita de reliqͥs. Hinc xp̄ianiſſimꝰ rex nr̄ ſuaqꝫ ꝑ adoptatōem dignatiuā cariſſima filia pa riſien̄. vniuerſitas voluerūt hactenꝰ a regͦ ⁊ a ſuis ꝑuerſa quorūlibꝫ errorum zizania mox vt erūꝑe ſeu germīare ſentiebant̉/ dili gent̓ opprimi reſecariqꝫ. nūc falce doctrīe nūc ſecuri paſtoral̓ ſnīe. ita tn̄ vt nō ſil̓ era dicet̉ et triticū. Sūt pl̓ima rei qͣꝫ loqͥmur docum̄ta/ e qͥbꝰ vnū quod nouitate acrita teqꝫ p̄cellit cēſuimꝰ ī mediū deducere. Ec ce patētes regꝭ nr̄i lr̄as qͣs audire libeat. le gi debebat hec lr̄a patens/ cuiꝰ initium eſt poſt intitulatōem Regia maieſtas nr̄a. de hinc ſubiungendum erat. ¶ Audiuit ſacro. N Propoſitio in cōcilio ꝯſtantien̄. ſanctū hͦ ꝯciliū iuſtorū. qͣtinꝰ in chriſtianiſ ſimo rege nr̄o ferueat zelꝰ ad ea q̄ fidei ſūt abſqꝫ omī ꝑſonaꝝ acceptōe/ abſqꝫ r̄ſpectu ꝓpͥe etiā carnis ⁊ ſanguinis. Terreat ipſe deus magnus ⁊ terribil̓ qͥ gl̓ificat̉ in con cilio iuſtorū. qͥ ſalubriter ⁊ potēter ītonat Ambulate dū lucē habetis/ ſubdit moni tōis cām. ne te nebre vos ꝯp̄hēdant. Et qͣ les oro dēſiores fugibiliores horribilioreſ qꝫ tenebre qͣꝫ errorū et hereſum circa pͥma p̄ceptoꝝ moraliū pͥncipia. vt ſunt. Non ꝑ iurabis. Nō occides. Nō īſidiaberꝭ ¶ Ter reat ip̄os eccl̓iaſticos paſtores ⁊ doctoreſ poſitos ī lucē aliorū ſi nō ad exēplar tā in ſigne atqꝫ ꝑlucidū chriſtianiſſimi regꝭ no ſtri. nō eos illumīet accēdat. ⁊ inflāmet ze lus domꝰ dei. Uox dicētꝭ. Clama ne ceſ ſes ⁊ annūcia ppl̓o meo pctā ſua Si non vrgeat eos ꝓcedere ꝯſtāti celeritate ad effu gatōeꝫ errorū tenebroſoꝝ et ad illumīatōꝫ errantiū. neqꝫ enī p̄t integra ſalub̓tate ſine ſecūdo pͥmū fieri. qm̄ dū impune ꝑtinacia manet ī errātibꝰ. ꝯualeſcāt et ſeuiāt errores neceſſe ē. ¶ Sed in ip̄a meditatōne mea vt detur occurrere aīalis hō nō ſapiēs q̄ dei ſunt/ deū nō īuocās. Illic p̄terea trepidat timore vbi nō ē timor. magnus ē inqͥt ſu ſurratōe tremula/ magnus credite ⁊ terri bil̓ quē tāgunt et notāt errores hmōi pͥn ceps ē. Scimus aūt qͥd ſapiēs enunciet. Indignatio pͥncipis mors ⁊ vir prudēs placabit eā. qͥd q̄ſo ſi ſeuiat. ſi ſeditōes ꝯci tet. ſi bella moueat. ſi ſecū pl̓imos hos ter roribꝰ hos ꝓmiſſis ī errorē ſuū trahat ita vt ſi fieri p̄t moueant̉ etiā electi? ¶ Uide ſe dulo ac iteꝝ iterūqꝫ r̄cogita(ait aīalis hō) ne fortaſſiſ obinde p̄ſtet̉ tā deſiderātiſſime iā iamqꝫ in ianuis exiſtēti/ paci eccl̓ie/ gͣn dis obex vl̓ totalis diruptio ¶ At ꝟo nihil hic tale timendū O ſtrēnuiſſimi pugiles fidei. O potētiſſimi legū diuinaꝝ defenſo res. Nihil inqͣꝫ tale timendū timentibꝰ de um. ⁊ obediētibꝰ iuſſiōi qͣ dixit. Nolite ter reri ab eis qͥ corpus occidūt aīaꝫ ꝟo occi dere nō pn̄t. ita dico vob̓ hūc timete. time atur deꝰ et n̄ terreat. Hō time deū(ſuadet Augꝰ) ⁊ minantē mūdū vniuerſū ridebiſ Tollat̉ hec ſuſpitōſa pigri formidatio/ di cētis. leo ē ī via/ deuorādus ſum qꝛ ꝓfecto magna et vnica ſecuritas ē nil timere p̄ter deū. Cuius hec iuſſio eſt. Uſqꝫ ad morteꝫ certa ꝓ iuſticia. Et iteꝝ. Eſto fidelis vſqꝫ O ad mortē ⁊ ſil̓ia ¶ Potueramꝰ rē hāc ī lōgi us deducere ꝓ qͣ interim ſatis ſint breues et paucl̓e ꝯſideratōes qͣſi totidē radij mo ral̓ lumīoſeqꝫ ꝟitatꝭ. ¶ Prouidendū ē he reticali deuiatōi demoni ꝑ eccl̓iaſtica mē bra ſerpēti nō minꝰ celeriter et efficacit̉ qͣꝫ ſciſmati ſuꝑ cōtēdentia de papatū. Eccle ſia qͥppe magꝭ in fide qͣꝫ in ſcd̓ario capite fundata ē. ¶ Prouidendū eſt ꝯſtantiꝰ ꝑ hͦ ſacrū ꝯciliū ad extirpatōem errorū/ emen datōꝫ errantiū/ qͣꝫto qͥ errāt plures ſūt po tētiores et maiores. Ꝙꝫ ſi qͥs dixerit ꝙ bel la ſuſcitabūt diffamat eos nimis/ neqꝫ ei leuit̓ credi dꝫ. ¶ Prouidendū ē ad emēda tōem errantiū ꝑ eos qͥ ſe dicūt amicos eo rū vigilantiori ſollicitudīe qͣꝫ ꝑ extraneos ceteris paribꝰ. ¶ Preſtātes ſciēter impedi mētū ne errātes reſipiſcāt et corde credant ad iuſticiā/ et ore faciāt ꝯfeſſiōeꝫ ad ſalutē/ habēdi ſūt hoſtes capitales errātiū ⁊ ſalu tis eoꝝ. ¶ Preſtātes ſciēt̓ impedimētū ne tollant̉ errores/ et errātes corrigant̉ reddi turi ſunt rōem de dānis oībꝰ tam ſpūalibꝰ qͣꝫ tꝑalibꝰ q̄ obinde ꝑuenerūt aut venient. ¶ O miſſio ſeu diſſimulatio p̄ſtantiū impe dimētū nedū poſitiue ſꝫ pͥuatiue vl̓ omiſſi ue/ directe vl̓ indirecte/ ꝑ cautelas hūanas ne tollant̉ errores. cauſat ſuſpitōem d̓ fau toria heretice pͣuitatis/ qn̄qꝫ leuem/ qn̄c vehemētē/ qn̄qꝫ ꝯuincentē iuxta varietat obligationū ¶ Inexcuſabilior ⁊ aliqn̄ ꝑni cioſior ē error in pͥncipijs legꝭ natural̓/ ſic̄ ſt̓ p̄cepta decalogi ẜm planū et vſitatū ītel lectū v̓borū apd̓ omnes vtētes rōe. qͣꝫ ſit error in articul̓ fidei qͥ ſunt ſupͣ nature facl̓ tatē. ⁊ in agibilibꝰ qͣꝫ ſpeculabilibꝰ. ¶ Con ditional̓ ꝓteſtatio vl̓ ꝯfeſſio nō ſufficit ad purgatōem legitimā ſuꝑ publicatōe vl̓ de fenſiōe vl̓ ānotatiōe errorū qͦꝝ oppoſitas ꝟitates tenet̉ errans explicita fide tenere. ¶ Diffamatus publice ⁊ notorie ſuꝑ pub licatōe aut defenſiōe erroꝝ ꝯͣriorū recte fi dei ⁊ moribꝰ tenet̉ ſeip̄m purgare ſi p̄t cō ram iudice legitimo etiā nemine eū ꝑſona liter accuſante. tenet̉ enī ẜuare famā ꝓpͥaꝫ ⁊ ab alijs ſcādala p̄ſtita remouere. ¶ Pax regnorū ꝑ chriſtianitatē vix p̄t efficaciꝰ et diuiniꝰ ꝓcurari qͣꝫ ꝑ legitimā extirpatōem erroꝝ ⁊ correctōem errātiū. ¶ Querere ꝓui ſionē ſuꝑ extirpatōe errorū ⁊ correptōe er rātiū n̄ ē īpedire ꝓſecutōis vniōem eccl̓ie ſꝫ ē eā iuuare ⁊ accelerare ml̓tis attentꝭ. ita vt veꝝ ſit/ ꝙ oꝑtꝫ vnuꝫ facere ⁊ aliud non ¶ Finit obmittere. Ex parte regis francie XII Sequitur propoſi tid facta corā concilio generali cōſtantien̄. ex ꝑte regis francie ꝑ eximiū ſacre theolo gie ꝓfeſſorē dn̄m cancellariū pariſien̄. An nō dn̄i. M.cccc. xvi. die qͥnta Maij. Re ſponſiua ad qͣndam ꝓpoſitionē ex ꝑte do mini burgundie ꝑ ep̄m Aterabatenſem. pͥ us videlicꝫ ſcd̓a dicti menſis factā Euerendiſſimi patres ac dn̄i p̄clariſſimi/ deo ī uꝑ amabiles egregij ac ſpecta biles viri doctiſſimi atqꝫ ſapiē tes. Deus qͥ gl̓ificat̉ in concilio ſctōꝝ ma gnꝰ ⁊ terribil̓ mihi locuturo. īmo nob̓ hu milibꝰ ambaſiatoribꝰ chriſtianiſſimi frāco rū regis/ ꝓ ꝑte ſua ⁊ veritatis catholice de fenſiōe locuturis corā hoc ſacroſctōꝝ con cilio in ſpū pacis ⁊ lenitatis ꝯgregato/ in qͦ gl̓ificat̉ deus/ exorādus ē in pͥmis/ ac ſi bi dicendū cū ꝓph̓a. Deus iudiciū tuū re gida. Accō modū ſatis ē quod ſeqͥt̉. et iu ſticiā tuā filio regꝭ. Iuſte qͥdem ſic expoſci mus. rite ſic exordimur. qm̄ dicēte eodē ꝓ pheta. Honor regꝭ iudiciū diligit. Que ra tio? Nimirū qꝛ conſtitutꝰ ē rex a deo iudex omniū in vindictā malefactoꝝ. laudē ꝟo bonoꝝ. neqꝫ enī ſine cauſa gladium portat Confitet̉ hocip̄m pia grataqꝫ recognitiōe idē rex ſuis patentibꝰ lr̄iſ ꝓut infra docebi mus. Sed ve mūdo a ſcādalis/ ve calum niātibꝰ chriſtianiſſimū regē ſuꝑbis. ita vt exclamare faſ habeat tā apud deū qͣꝫ apud hoc conciliū dei nutu cōgregatū. Feci iu diciū ⁊ iuſticiā ne tradas me calūniantibꝰ me. Et illud qd̓ ſeqͥt̉. Suſcipe ẜuū tuū in bonū nō calūnient̉ me ſuꝑbi Et a qͥbꝰ oro calūniantibꝰ q̄rit rex eripi? quales ſunt iſte calūnie? Dicemꝰ pauca ꝓ re tāta vt ꝓtinuſ ad rē veniamus quā exponere atqꝫ defēde re miſſi ſumꝰ nos hūiles ⁊ deuoti eiuſdeꝫ regꝭ ambaſiatores. Ecce calūnia dicentiū etiā ī hͦ ꝯcilio/ quā auribꝰ his accepi Quid q̄ritis? Rex veſter nō fecit iudiciū ⁊ iuſtici am ſuꝑ nece luctuoſiſſima vnici fratris ſui quā vel diſſimulauit vl̓ indulſit. Calūniā tur ex aduerſo pl̓imi dicētes. Rex vtiqꝫ iu ſtificatōeꝫ mortꝭ illiꝰ nō iuſte dānari fecit vel ꝑmiſit. quā mortē n̄ reprobare ſꝫ appro bare debuerat. auditis calūnias qquauer ſū dextrorſū et ſiniſtrorſū qͣs quō diſſolue mus Attendite pr̄es orthodoxi. allegatuꝫ nuꝑ hic audiſtis. ⁊ in epl̓a dn̄ice currentiſ ſcriptū ē. Seqͣmini inqͥt veſtigia eiꝰ/ qͥ pec catū nō fecit. ⁊ hic ē chriſtꝰ ieſus quē inue nimus ꝓpͥas iniurias eqͣnimit̉ indulſiſſe. qͥ cū malediceret̉(ſicut ſubdit petrꝰ) nō ma ledicebat. cū pateret̉ nō cōminabat̉. Ip̄m ꝟo pr̄is ſui dei diuineqꝫ legis ſue ꝯtūelias acriter repuliſſe legimꝰ ſemꝑ. adeo ꝙ referē te marco dictū eſt qn̄qꝫ d̓ eo ꝓpter feruorē defendende legis dei. qm̄ in furorē verſus eſt. Notat iſta Chriẜ. ſuꝑ illud Mat. Ua de retro ſathanas. vbi nos inculpat qͥ mi tes in īiurijs dei ſumꝰ. acres ꝟo ⁊ implaca biles īmo crudeles in nr̄is vindicādis in uenimur. Nō ſic moyſes/ qͥ māſuetiſſimuſ exiſtēs oīm qͥ erāt in terra/ mira ſeueritate p̄uaricatores legis diuīe vīdicare curauit Rex igit̉ xp̄ianiſſimꝰ ⁊ v̓e māſuetiſſimꝰ at qꝫ totus amabil̓ ſeq̄ndo veſtigia eiꝰ qͥ pec catū nō fecit/ ꝓnus fuit ac īdulgentiſſimꝰ in ꝑſonalibꝰ īiurijs ſicut ⁊ fuerat ip̄e frater ſuus quo iubēte nēo vnqͣꝫ vita pͥuatus eſt Recogitat idē rex velut ad ſe dictū ꝙ regeſ iſrl̓ clemētes ſunt. Et illud ſalomōis. Mi ẜicordia et ꝟitas cuſtodiūt regē ⁊ clemen tia roborat̉ thronꝰ eiꝰ. Quāobrē ſicut tra dit in his patētibꝰ lr̄is miẜicordia ī eo ſuꝑ exaltauit iudiciū. dū d̓ fr̄is amātiſſimi ne ce vindictā nō accepit. At ꝟo dū ad iniuri as diuīe legis ac fidei/ dū in adulteratōem ſacrilegā verbi dei ꝓceſſum ē. ip̄e nulla rōe potuit hactenus īduci vt diſſimulāter eaſ ferret. approbādo iuſtificatōem ſcelerataꝫ hereticalē et impiā huiꝰ execrāde necis te nuit miẜicordiā in pͥmo ꝟitatē in altero cuſtodiuit. ¶ Accipite pr̄es conſcpͥti mēo Q riter quēad modū collaudauit et gr̄as egit ip̄e rex huic ſacro cōcilio ꝙ hāc aſſertōem Quibꝰ tyrānis ⁊c̄. dānauerat vt hereticaꝫ. Que qͥdem aſſertio ſic̄ referūt p̄dicte lr̄e in uenta ē ex teſtimonio fidedigno ſufficiēter ꝯtineri in dānata ꝓpoſitōe defuncti Ma. Io. parui. qͥ iuſtificare mortē hanc nititur horribilē. Et ecce teſtimoniū. xvi. mgr̄oꝝ in theologia in his lr̄is qͣles ſunt apud iu dices. Lectura ꝟo tā iſtaꝝ qͣꝫ aliaꝝ lr̄arum atqꝫ ſcedularū placeat vt reẜuet̉ in finem. ne fiat interim nr̄a veluti cicatricoſa nar ratio. ¶ Porro licꝫ habeat ꝑuitas mea hͦ lo co pr̄es celeb̓rimi/ gͣndem ⁊ multā aduer ſus calūniātes me rn̄dēdi materiā nihilo minus pudet me ⁊ pudere dꝫ qͥ ſū puluiſ ⁊ cinis ſi nō ad imitatōem xp̄i capitis nr̄i. ſi Propoſitio in cōcilio ꝯſtantien̄. nō exemplo chriſtianiſſimi regꝭ vt p̄fert̉. ſi nō ad publicā huiꝰ ſacri ꝯcilij iuſſionem. quāqꝫ velut e celo ſonantē libēs accipio. ſi nō inquā nūc agam diſſimulāter circa pro prias iniurias/ qͣtinꝰ illas dei ac fidei mo roſius et eo efficaciꝰ qͦ patientiꝰ poſſim ꝓ ſeqͥ. Decreui p̄terea nō īſiſtere circa relatio nē eorū q̄ ſunt in facto. de qͥbꝰ cōſtare pote rit ⁊ poteſt qͥs vera vel falſa dixerit ī ꝓſpe ctu tā ſacri cōcilij. Nā conari oīa falſa re fellere. ⁊ mordētes remordere. ꝯtētio potiꝰ canina ē. ml̓iebris ꝓcax ⁊ īdigna qͣꝫ grau tas xp̄iana. Xp̄s iā dixi ⁊ repeto/ cū male diceret̉ non maledicebat cū pateret̉ nō cō minabat̉. vbi ſatis qͥd ſeqͣmur admonuit legi/ qͥ dixit. v̓ba iniqͦꝝ p̄ualuer̄t ſuꝑ nos Sequit̉ fructꝰ. ⁊ īpietatibꝰ nr̄is tu ꝓpicia beris. Fructꝰ plāe ſalubris ⁊ vberrimꝰ fu it ni fallor rex dauid cuiꝰ hec v̓ba ſūt qͥ cuꝫ malediceret̉ a ſemey dixit ad abyſai volētē euꝫ ꝯfodere. Dimitte vt maledicat mihi ſi forte reddat mihi dn̄s bonū ꝓ maledictōe hodierna. Porro ſi quē v̓bis ꝯſtringā/ pu ſilluꝫ vel magnū/ neqꝫ em̄ glorior me ꝑfe ctū eſſe qͣlē iacobꝰ loquit̉ dicēs. qͥ v̓bo nō offendit h̓ ꝑfectꝰ ē vir. veniā ſupplex peto Deniqꝫ qͣli zelo vel intētōe materiā hāc fi dei/ caſtiſſima mētis ītegritate tractādā ꝓ ſecutꝰ vſqꝫ mō fuerī ſcis o cordiū deꝰ īſpe ctor/ teſtīoniū mihi ꝑhibente ꝯſcīa ꝙ nihil mihi ꝯſcius ſuꝫ aliud intēdiſſe pͥncipaliter deliberato ⁊ recollecto ī ſe aīo niſi dilectōeꝫ ⁊ emēdatōeꝫ hoīuꝫ/ cū odio ⁊ extirpatōne vicioꝝ ⁊ erroꝝ. etiā vſqꝫ ad certa diſcrimīa corꝑis ⁊ vite. Hoc odiū hēbat qͥ dixit. ꝑfe cto odio oderā illos. Glo. ꝑfectū odiū ē di ligere naturā vel ꝑſonā/ culpaꝫ odiſſe. Sꝫ qͥd ſequit̉; inimici facti ſunt mihi. ꝓpterea ſi tale mihi ꝯtigerit āmirari nō debeo. Ue tus em̄ ⁊ tritū vulgo ꝓuerbiuꝫ ē. Ueritas odiū parit. ꝙ ⁊ ſi nihil mihi ꝯſciꝰ ſū nihilo minꝰ ꝓclamo tremēs ⁊ pauidꝰ cū apl̓o. ꝙ nō ī hͦ iuſtificatꝰ ſuꝫ. Nā qͥ me iudicat dn̄s eſt/ dn̄s ille magnꝰ ⁊ t̓ribil̓ an̄ cuiꝰ tribūa ſtabimꝰ oēs. Illic aꝑte videbit̉ qͦ qͥs zelo qͣ ſinceritate ⁊ ſimplicitate fidē ac legē ſuam ẜuauerit/ defēderit/ ⁊ ꝓ ea certauerit. Felix qͥ tūc dicere poterit ex vero corde. Feci iu diciū ⁊ iuſticiā. Felix qͥ imitatꝰ fuerit mō qͦ p̄diximꝰ xp̄m/ ꝓpͥas tolerādo ⁊ diuīas abſ qꝫ vlla miſeratiōe īiurias ꝑſequēdo. Felix deniqꝫ cui ꝓ zelo domus dei dici potuerit. Iſte ſctūs pro lege dei ſui certauit vſqꝫ ad mortē. ⁊ a v̓bis īpioꝝ nō timuit. fundatus em̄ erat ſupͣ firmā petraꝫ. ¶ His itaqꝫ p̄lo R cutis liberatꝰ videor ab oneroſiſſima īutili ⁊ forte ꝓbroſa ꝯtentōe rn̄dēdi pūctualiter vel articulatī ad oīa q̄ ſūt in facto circa ꝓ ceſſum reuerēdi pr̄is ep̄i Pariſien̄. ⁊ inqͥſi tores heretice pͣuitatis in toto regno fran cie/ qͥ ꝓceſſus ſi ſit in hac ciuitate Cōſtan̄. poſtulamꝰ atqꝫ reqͥrimꝰ ꝙ ponat̉ in mani bus ꝯcilij. ꝯſtāter affirmo ſalua cuiuſcūqꝫ reuerētia ⁊ honore/ ꝙ alit̓ p̄die multa dice bant̉ qͣꝫ hēat in ſe verus ꝓceſſus. qͣlē auten ticatū ſperamꝰ in breui reciꝑe. Proinde qͦ ad ꝓceſſus alios h̓ hītos intēdimus duꝫ poſtulatos iudices habuerimꝰ copiā pete re ac deīde ꝓcedere. ⁊ cauſā inſtruere ꝓ ꝑte xp̄ianiſſimi regis/ ꝓut rōnis ordo poſtula bit. ⁊ cū oīuꝫ debita celeritate/ qꝛ ꝓcraſtina tiones nō q̄rimꝰ ſꝫ qd̓ iuſtū eſt q̄rimꝰ iuſte fieri. qd̓ iuſtū ē(inqͥt lex) iuſte exeq̄ris. Cre dite ꝙ talis obinde fuit ad deū dep̄catio p̄ miſſa. Deꝰ iudiciū tuū regida. Uerū ſub miſimus ex ꝑſona regis eiuſdē. Feci iudi ciū et iuſticiā nō tradas me calūniātibus me. Illis itidē addidimꝰ. Redime me a ca lūnijs hominum vt cuſtodiā mādata tua ¶ Suꝑſūt itaqꝫ pl̓imi ſcd̓aꝫ fouētes calū niā/ vt interim de pͥma ſileamꝰ. cuiꝰ impu gnatio lr̄is iſtis īſerit̉. Hec ē calūnia ſicut audiuit cetus iſte ſctīſſimꝰ ꝙ ꝓpoſitōꝫ de fendentē Ma. Ioh̓. parui/ et aſſertōes no uē excerptas ab ip̄a/ rex idē chriſtianiſſimꝰ nō recte dānari ꝑ ordinarios iudices fidei fecit/ ꝑmiſit vl̓ approbauit. Que qͥdē pro poſitio iuſtificare nitit̉ mortē fratris ſui/ iu bente dn̄o duce burgūdie ꝑ alios inflictā. Qua ſuꝑ re ꝯq̄rit̉ ip̄e rex in his patētibꝰ lit teris. Teſtor attamē deuꝫ in pͥmis/ me nō leto ea ſed meſto ore recitaturū q̄ continet. niſi ꝙ ita fieri defenſio cauſe regꝭ/ īmo ca tholice ꝟitatis et fidei nūc impellit. Pro teſtor igit̉ ꝙ nō ad iniuriā cuiuſcūqꝫ. nō ī cauſam criminalē vl̓ ꝑſonalē recēſebo vna p̄ſentiū lr̄aꝝ ꝑticulā/ qͣ ſic habet̉ ex ꝑſona re gis/ ſubinde inqͥt. Quid iniuſtiꝰ iuſtifica tōe crimīs? et tal̓ criminis in qͦ qͥd laude mus. qͥd remuneremꝰ ꝑpēdite. Nūqͥd au torē laudabimꝰ? ſed in eo defuit iudicialis autoritas. et regiā nr̄am ſpernēs. inualida qꝫ p̄dicans/ et enormit̉ ledens vſurpauit. tot abutēs bn̄ficijs/ tot neceſſitudībꝰ qͥbꝰ maieſtati nr̄e etiā ip̄o iactāte tenet̉ obnoxiꝰ Nunqͥd mīſtros laudabimꝰ? Sed eoruꝫ Ex parte regis francie XII impietate ꝓditōne vecordia crudelitate ſe uicia cupiditate nihil execrabiliꝰ fedius te trius excogitari pōt. Nunqͥd facti modū laudabimꝰ? Sed hic ꝑ p̄meditatas diu ī ſidias/ ꝑ confederatōem pluriū/ ꝑ ſimula tōes blādas/ ꝑ mille amiciciaꝝ ſigna falla cia/ ad ſubitū fraterni regijqꝫ ſanguīs exi tiū tanqͣꝫ de beſtia ꝓceſſum ē. ⁊ hͦ hora tene brarū. et in tali ciuitate vbi ſecuritas ple beis etiam ⁊ aduenis eſſe debuerat. Nun qͥd oꝑis ratōnem et cauſas laudabimus? At nihil ibi ꝓbabile prius/ nihil poſteriuſ īductū eſt ꝓ teſtimonio/ ꝙ tali notorie cō ſtet qualē ẜm leges diuīas et ciuiles eē ne ceſſe ē. vbi viliſſimꝰ etiā homo rite vita pͥ uat̉. Qualis nempe lex nō p̄monitū nō au ditū nō conuictū/ morte dānauerit. ſic̄ ait Nicodemꝰ. ſicut et a feſto notatū eſt. Nun qͥd tandē facinoris huiꝰ euentū laudabi mus ⁊ remuneratōe dotabimꝰ? Sꝫ obīde florentiſſimū iſtud pͥdem regnū noſtꝝ iaꝫ ꝑ ſeptenniū tot calamitatibꝰ infandis attri tū ē. tantū in eo ſanguinis hūani fuſū fuit S vt eſtimatōem omnē effugiat. ¶ Hic plane eſt verus caſus pr̄es eqͥſſimi atqꝫ ſapiētiſ ſimi. hic eſt caſus cū acuto/ breuis ſꝫ vali de reprobatōnis/ telo poſitꝰ autētice. Quo cognito qͥd adhuc egemꝰ teſtibꝰ. qͥd amba gibꝰ verborū. qͥd circūitōibus friuol̓ eua ſionū fruſtra niti neceſſe ē. vbi mortē hanc comitate ſunt leſa maieſtas regia. aſſiſmo rū crudelitas impia. iuramentoꝝ violatio fallax ⁊ blāda. legū omniū diuīe naturalis et hūane p̄uaricatio notoria. deniqꝫ regni totiꝰ infanda calamitas ⁊ feda. ¶ Nihilo minus o mores. o tꝑa ſunt etiā in hͦ ſacro concilio/ qͥ tales circūſtantiaꝝ notas vl̓ n̄ aduertentes vl̓ neſciētes vel diſſimulātes (negari qͥppe non pn̄t) calūnias ſtruere nō ceſſant aduerſus dānatiōem reprobiſſime iuſtificatōis huiꝰ latā. ¶ Calūnia prima. Calūniant̉ aliqui primo dicētes aſſertōes iſtas aſſertore caruiſſe. nec ex ꝯſeq̄nti veni unt iudicio fidei reprobāde. Sꝫ rn̄demuſ pͥmo ꝙ in erroꝝ dānatōe nō oportꝫ aſſerto rē dari. vbi notoriū eſt ⁊ patens ſcādalum ex doctrina tali. Et vtinā nec haberent ne habuiſſent hmōi aſſertōes aſſertorē ſꝫ ha buiſſe ꝓceſſus indicat. ⁊ nūc plurimos ha bere in hͦ ſacro concilio aduerſaꝫ nō pudet partē gl̓iari. A qua factū eſt vt a loco hͦ ſan cto et celebri vnde ꝟitatis elucidatio ſpe rabat̉ inde ꝓchdolor falſitatꝭ tenebre dep̄ſſiores ꝑ populū chriſtianū reſꝑſe ſint. De dit occaſionē decretū publicatōis votorū ſeu deliberationū pͥuſqͣꝫ examīarēt̉ int̓ ma giſtros. ⁊ ꝯferrent̉ adinuicē cauſe/ rōneſqꝫ dicēdi. Quibꝰ aſpectꝭ ⁊ libratis/ ꝑs aduer ſa nihil ꝓbabilitatꝭ/ nihil ſolidi fundamēti nullū deniqꝫ robur auc̄tatis ꝯꝑta fuiſſꝫ ha buiſſe. Et hͦ ꝑſpicue videbit̉ dn̄o ꝓpicio. ſꝫ egre ferimꝰ ꝙ nō citius atqꝫ pͥus. ¶ Calū nia ſcd̓a Calumniant̉ alij ſcd̓o ꝙ aſſertō nes iſte ſunt infidelit̓ ⁊ ꝑperā p̄fato mgr̄o Ioh̓i parui ꝑ emulos attribute Mōſtrāt he lr̄e regis ꝯͣriū. qd̓ monſtrabit̉ in ꝓceſſu. ex ip̄a ꝓpoſitōis īſpectōe liq̄fit quā h̓ exa minandā et damnādā iudicialit̓ offerimꝰ. Hec illa ē vel ſimil̓ quā in camera ſua ſe p̄ ſente partim ꝓnūciauit. partim ꝓnunciari fecit multis trāſcribentibꝰ idē Ioh̓es ꝑui. q̄ et poſtmodū ꝑ exēplaria multa venditōi publice fuit expoſita. Ueritas ē nec nega mus/ ꝙ de concluſiōe finali ꝓpoſitōiſ iſtiꝰ ſceleratiſſime. q̄ ꝯcluſio eſt dn̄i ducꝭ Bur gūdie. ſicut aſſeruit ſepe et loqͥtur ſingula riter de ip̄o ꝙ in nullo culpari debꝫ dū fec̄ interfici ducē aurelianen̄. ſūpte ſunt quīqꝫ ſex ſeptem aſſertōnes nō ꝓrſus dolo malo vel ad ꝟitatis īmutationē. ſed vt honor ip ſius ducis burgūdie qͣꝫtū fieri potuerat ce lādo nomē eiꝰ ſeruaret̉. Quale eſt igit̉ ea q̄ in obſeqͥum facta ſūt ī maleficiū retorq̄re? Porro non ſecꝰ euenit in hͦ ꝯcilio dū aſſer tiones abſqꝫ aſſerētis noīe nūciate ſūt qd̓ verſū vidimꝰ in grāde p̄iudiciū cauſe fidei ⁊ catholice ꝟitatis. qꝛ nō ita potuit ītelligē tia dictoꝝ ex cauſis aſſumi dicēdi. ¶ Calū T nia. iij. Sequit̉ alioꝝ calūnia tercia ideꝫ dicētiū qd̓ priores ſꝫ ex alio capite. Cōten dūt em̄ mgr̄m Ioh̓eꝫ parui ꝟitates octo ꝓ ſua maiore poſuiſſe/ q̄ ab ip̄is aſſertionibꝰ pl̓imū ſūt diſſil̓es. At ꝟo calūnia tal̓ n̄ re leuat in aliqͦ ſꝫ aggͣuat ⁊ gladio ꝓpͥo facien tē iugulat. Prīo qm̄ p̄tēſe ꝟitates iſte q̄daꝫ reꝑiunt̉ in fide ⁊ moribꝰ erronee/ vt tercia qͣrta ſexta ⁊ ſeptīa. Alie vel falſe vl̓ iniurio ſe/ ſcādaloſe ⁊ piaꝝ auriū offenſiue/ īmo et ſacrilege ſi examīatio debita fiat. Fatemur pīde aſſertōes iſtas nouē n̄ eē totalit̓ extra ctas ex p̄tēſis octo ꝟitatibꝰ. qꝛ ex ꝯcluſiōe pͥncipali tres vt p̄mittit̉ ſūpte ſunt. reliqͣs ꝟo cū pl̓ibꝰ alijs ꝯtinēt articl̓i qͣttuor hac illac ſparſiꝫ īducti ꝓ maiore cū ſuis ꝓbati onibꝰ. Quis p̄terea neſcit potuiſſe ꝓpoſiti ones pl̓es ⁊ varias ſcpͥtas fuiſſe ꝓ eadē cō Propoſitio in cōcilio ꝯſtantien̄. cluſione iuſtificāda īmo ⁊ ſic actū eſſe bis aut ter forſitā īueniet̉ teſtīonio fide digno. ¶ Fuit āt vna variatiōis occaſio ꝓpoſitio facta Pariſiꝰ in caſtro lupare ꝓ ꝑte dn̄e tūc duciſſe Aurelianen̄. ad īpugnatōneꝫ p̄fate ꝓpoſitōis Ioh̓is parui. ita ꝙ nō ē veꝝ ſal ua pace dicētis ꝙ illa ſua ꝓpoſitio nō fue rit ip̄o viuēte quōlibet īpugnata. Cur aūt nō dānata iudicialit̓ fuerit pl̓ima dici poſ ſent/ ſꝫ amica breuitas ⁊ loquēdi ſobrietas nō patit̉. Notū ē illd̓ Ciceronis. Inter ar ma ſilent leges/ qͥ audit ītelligat. ¶ Deniqꝫ hāc cū pͥoribꝰ calūniā/ vnū v̓bū diſſoluit. qꝛ nihil actū eſt/ nihil ꝓceſſum iudicialit̓ꝯ ꝑſonā aliquā. ſꝫ dūtaxat ꝯͣ qͣternū iſtū ⁊ ali os ſil̓is tenoris. dānādo doctrinā in eis pe ſtiferā/ cū aſſertiōibꝰ iſtis nouē ⁊ alijs illic poſitis. qͥſqͥs autor vel non autor extiterit. ¶ Calūnia. iiij. Sequit̉ alioꝝ calūnia qͣr ta. Ueritatē inquiūt hn̄t aſſertōes iſte ſpā liter pͥma pͥncipalis ⁊ hͦ in caſu diuine re uelatōiſ. Sꝫ facilis ē rn̄ſio dicere doce me de reuelatōe. Nā abſurdū ⁊ blaphemie ꝓxi mū eſt detorq̄re diuinā reuelatiōeꝫ paſſim in caſſibꝰ aſſertiōis illius. Bullas ē cel̓ ſuꝑ hoc nō recepimꝰ/ ſꝫ in oppoſituꝫ ſcpͥturas de cel̓ habemꝰ autenticas. ¶ Calūnia. v. Ueniamus ad alterā calūniā qͥntā. Aſſer tiones iſte(dicūt multi) vere ſunt in caſu in euitabilis neceſſitatis. Hic ē pͥncipalis lo cus refugij ꝑtis aduerſe deliteſcūt in hͦ an tro ſubdole ⁊ oberrāteſ ratiocinationū vul pecule. Docuit hͦ lectura qͣternoꝝ ⁊ allega tionū fulcire conantiū ꝑtē iſtā. In loco hͦ publice ſeſſionis ꝯuincunt̉ ⁊ hͦ ꝑ inſpecti onē oīuꝫ fere ſcēdulaꝝ rōcinantiū ꝓ verifi catōe hmōi aſſertionū. ¶ At ꝟ̓o credite pa tres orthodoxi. defecerūt ſcrutātes ſcruti nio/ ⁊ meditati ſunt inania. Repetemus h pauca ꝓ pl̓imis q̄ aduerſus calūniā iſtā ⁊ allegata ⁊ ſcpͥta ſunt. Sūt nimiꝝ aſſertōes iſte p̄ter octauā vniuerſalit̓ poſite neqꝫ ad caſuꝫ ineuitabil̓ neceſſitatis coartate/ īmo potiꝰ excluſe qͦ caſu etiā īeuitabil̓ ncc̄itatiſ negaremꝰ eas ex forma loquēdi veras eſſe ꝙ.ſ. meritoriū eſſet nedū occidere ſꝫ occidi facere ꝑ inſidias ⁊ villane ſine diffamatiōe ⁊c̄. ¶ Omiſſa ꝟo ꝯtentiōe ſuꝑ hͦ ꝯſtat vt p̄ diximus aſſertiōes iſtas octo ſumēdas eē ꝓ vniuerſalibꝰ ex qͣdruplici radice. Primo ex vſu cōi ⁊ vulgaris acceptōis. Scd̓o ex forma ſue locutōiſ. Tercio ex mō ſyllogiſti ce applicatōis. Et qͣrto ex theologicis ſermonibꝰ ac moralibꝰ regul̓ in quibꝰ indefi nita ꝓ vniuerſali ſolet poni. declamatiōes omittere faſtidij timor cogit. nā in prima multiplex diſtributōis ſignū ponit̉ dū ait Licitū eſt vnicuiqꝫ ſubdito ⁊c̄. Sed ⁊ qͣꝛ ta palā eſt vniuerſal̓ dicēs ꝙ qͥlibet tyrānꝰ debet interfici ꝑ inſidias ⁊c̄. Porro qͥd di cemus de nona q̄ ſic habꝫ. In caſu ſociali tatis/ iuramēti ꝓmiſſiōis ſeu ꝯfederatōis factarū ab vno milite ad alteꝝ qͦcūqꝫ mo do id fiat aut fieri poſſit. Si ꝯtīgat ꝙ iſtd̓ vtatur in p̄iudiciū vniꝰ ꝓmittētiū aut cō federatorū/ ſponſe ſue aut ſuorū liberorū. ip̄e de nullo tenet̉ eas obẜuare. Oro quid vniuerſaliꝰ ac ꝓinde qͥd abſurdiꝰ. qͥd falſi us qͥd dementiꝰ dici p̄t? Sed nō minus inepta ē defenſio qua dicunt aliqͥ iſtā ideo verā eſſe/ quia p̄iudiciū capit̉ tm̄mō prop̄ iudicio aīe. qd̓ eſt peccatū mortale vl̓ veni ale. At ꝟo forma ꝓpoſitōis vulpeculā hāc int̓imit. qm̄ hō n̄ iurat in p̄iudiciū aīe vxo ris ſue vel liberoꝝ. Cōfutat̉ ⁊ ex ꝯmūi mō loq̄ndi apud vulgꝰ apud iuriſtas et iudi ces. Un̄ ⁊ Papias dicit p̄iudiciū eē impe dimētū ī cauſa. Rurſus eq̄ turpis et friuo la eſt fuga dicēdo ꝙ p̄iudiciū analogice di cit̉ de p̄iudicio ſpūali ⁊ tꝑali. Poſtreo etiā vbi p̄iudiciū concederet̉ nō poſſe dici niſi de p̄iudicio anīe qd̓ eſſꝫ cōtra ius. Uerūta mē hō ꝓ conẜuatiōe iuramēti deberet hu iuſmodi p̄iudiciū nō qͥdeꝫ facere ſꝫ ab alio factū pati ꝓ ꝯẜuatōe iuramēti. ptꝫ in iura mētis ꝑ mētū extortis. ¶ Quanta eſt igit̉ o ſalutifer xp̄e ſcandali materia aduerſus hͦ conciliū ⁊ conſtituētes ip̄m/ bonos et gra ues lr̄atiſſimos et ꝑitiſſimos vtroqꝫ iure. ꝙ iā ꝑ vndecim mēſes vel eo circa ventila ri viſa ē hec doctrina tā patent̉ hereticalis īmo et ſacrilega. tanqͣꝫ de ꝓpoſitōe dubita bili vel opinabili/ aut forſitan vera q̄ ſecu laribus illr̄atis nedū chriſtianis ſed ⁊ iu deis/ paganis et barbaris debꝫ eſſe notiſſi ma. ꝓut in his patentibꝰ lr̄is rex ꝑorauit. ¶ Haberet hoc loco paruitas mea iuſtiſſi/ X mā inuehendi cauſam aduerſus famoſos qͦſdam libellos innitētes ſuꝑ hͦ caſu ineui tabil̓ neceſſitatis/ qui traditi ſunt ꝑ pͥmuꝫ ex iudicibꝰ in iudicio. ⁊ ꝓtinus data copia eſt habere volentibꝰ. In quibꝰ qͦt atroces iniurie dicant̉ aduerſus hͦ conciliū ſuꝑ cō dēnatōe errorū aduerſus chriſtianiſſimū regē francorū/ ⁊ enormit̉ ſupͣ modū aduer ſus p̄fulgidū illud iubar eccl̓ie Pariſienẜ Ex parte regis francie XII vniuerſitatē. demū ꝯͣ ꝑſonas diuerſe digni tatꝭ ⁊ gͣdꝰ/ recogitare nedū legere ꝓrſus hor ror eſt. Quibꝰ tn̄ addita ē hec iniuria/ ꝙ re ſpondēdi locꝰ negatꝰ ē vel nō datus. Illic autor int̓ cetera cadit in foueā quā fecit dū damnat et irridet ignorātiā logice apd̓ il lum qͥ conſeq̄ntiā iſtā facit. Cōtradictoria iſtiꝰ. licitū eſt vnicuiqꝫ ⁊c̄. ē vera. gͦ ip̄a fal ſa. ꝑ legē contradictoriaꝝ qͣ nulla melior ē ꝯſeq̄ntia. Nulla v̓o fallacior illa quā ip̄e fa cit ex aduerſo ſaltē implicite dū arguit ſic. Uerū eſt in aliquo caſu poſſibili/ vtputa ī euitabil̓ neceſſitatiſ ꝙ licꝫ occidere tyrānū gͦ licitū eſt vnicuiqꝫ ⁊c̄. Nam oppoſitū cō ſeq̄ntis ſtat cū an̄cedente in caſibꝰ pl̓imis centū vel mille. Sꝫ hec interim modeſtie ⁊ breuitatis zelꝰ p̄tereat. ¶ Calūnia. vi. Ueniamus ad ſextā calūniā dicentiū ꝙ aſ ſertōes iſte ſunt ſatꝭ exponibiles ad aliquē ſenſuꝫ veꝝ. Rn̄demus negatiue ſi iuxta re gulā hilarij p̄allegatā/ et ī ſcedula fratrum mendicātiū poſita ꝑſpicue ꝓ nr̄o ꝓpoſito intelligentia dictoꝝ ex cauẜ aſſumat̉ dicē di. ꝯbinando.ſ. concluſiōem cū p̄miſſis/ ⁊ p̄miſſas cū ꝓbatōibꝰ ad inuicē. Ceteꝝ et ſi verū eſſet id quod allegat̉ de exponibilita te ad aliquē ſenſum verū. nihilominꝰ ꝓpt̓ caſus lōge plures falſiſſimoſ ⁊ notorie ſcā daloſos redderent̉ ꝯdēnande. vt al̓s in qͦ dam ẜmōe ⁊ in ſcedul̓ q̄ legent̉ deductū ē. ¶ Calūnia. vij. ¶ Rn̄demus alteri calūnie qͥa ꝟitate vacua ꝑ numeroſitatē conat̉ euī cere. dicens aſſertōes iſtas plures hr̄e de fenſores qͣꝫ oppugnatores. ſunt idcirco vt re vl̓ ſaltē opinabiles. O fallaciſſima ⁊ he reticis atqꝫ erroribꝰ fauens calūnia. Non inſeq̄ris(inqͥt lex) multitudinē ad faciēdū malū. quare qꝛ ſtultorū ⁊ etiā maloꝝ infini tus eſt numerꝰ. Nihilominꝰ ſi ad numerū ⁊ meritū placeat attēdere. nō dubitamꝰ ml̓ to plures atqꝫ gͣuioris autoritatis nos ha bere tam in hͦ ſacro concilio qͣꝫ alibi. attēto ꝙ pl̓es magiſtri p̄ẜtim ſecl̓ares nondū de derunt deliberatōes ſuas vt intelleximꝰ.ſ cut illi d̓ inclyta natōe anglicana/ ꝓut fert̉. qͦs tn̄ vidimus ſtrēnuos et īduſtrios pu giles aduerſus hereticā pͣuitatē abſqꝫ vlla acceptōe ꝑſonaꝝ. vel patrie etiā ꝓpͥe. Attē to p̄terea modo deliberādi/ quē fecerūt fra tres mēdicātes de qͣttuor ordinibꝰ qͥ ſūt il li faciētes hūc numerū. Putamus enī nō eſſe cū eis duos mgr̄os ī theologia ſecula res/ vel ſi veniant ad ternariū totū ē. Attēto rurſus ml̓tas eē cauſas extrīſecas q̄ mo uerunt aut mouiſſe p̄ſumunt̉ p̄dictos fr̄es ad ita deliberādū in modū cuiuſdā cōuen ticuli/ ne dicamꝰ ꝯſpiratōis. qualis ſit ip̄o rum habitudo ad vniuerſitatē pariſienſeꝫ plures norūt. Sed hoc reſerare dimitten tes offendicl̓i formidine. dicimꝰ ad excuſa tōem multorū/ ꝙ in formatōe plenaria ca ruerūt ⁊ ī iure et in facto ex quo ius oritur. Quid igit̉ mirādū ſi ad pauca aſpiciētes de facili enūciauerūt. quibꝰ ſi collatiōi mu tue maiorū ad inuicē/ et cū eis intereſſe da tū fuiſſet. quēadmodū tāta ⁊ tā diut̉na qͣn ta eſt inſtātia a dn̄is cōmiſſarijs in cauſis fidei. exiſtimare nō poſſumꝰ qͥn mutaſſent vota ſua. ¶ Rurſus attendēdū ē ꝙ materia p̄ſens nō eſt ſic appropͥata theologis quin ꝯueniat dn̄is canoniſtis ⁊ legiſtis apd̓ qͦs materia p̄ceptoꝝ decalogi ꝓpter applicati onē eorū faciendā ad iudicia/ particulariꝰ ⁊ exqͥſitius enucleata ē qͣꝫ apud theologoſ Quales pl̓imi ſunt qͥ canōes iura ⁊ leges ⁊ ſi ſpeculatiue ſtuduerūt. ad praxim tamē oꝑis iudicialis nequaqͣꝫ traduxerūt Erūt igit̉ tales/ īmo et laici prudentes ⁊ boni iu dicij. mgr̄i inſuꝑ moralibꝰ eruditi ſuꝑ eoꝝ deliberatōe qͥd ſentiāt ꝯſulendi. ¶ Calūnia Y viij. ¶ Subiūgamꝰ ꝓ calūnia octaua eoꝝ qͥ dicunt ꝙ aſſertōnes iſte iō qꝛ reprobate ac dānate ſunt pariſius/ et hic reprobari q̄ runt̉/ pepererūt infinita ſcādala ⁊ parient etiā vſqꝫ ad totalē deſtructōeꝫ cōitatis. Fa temur cū xp̄ianiſſimo rege ac vniuerſitate Pariſien̄. ſicut ⁊ exꝑientia prochdolor ni mis edocuit/ ꝙ aſſertōes iſte ⁊ ꝓpoſitio cō tinēs ea dederūt infinita ſcādala ſꝫ ꝙ ex re probatōe ⁊ damnatōe ſua ſcādalū tā mul tiplex datū ſit/ vel negamus oīno vel dici mus ꝙ ſcādalizati ꝑ hmōi ꝯdemnatiōes/ nedū nō habuerūt cauſam rōnabilē ſcāda li. ſꝫ ex hͦ reddūt ſe ac de ſcādalo in fide ⁊ de bonis moribꝰ/ īmo ⁊ de ꝑtinacia multipli citer ac vehemēter ſuſpectos. Uideāt igit̉ qui retorquēt iniurias q̄ ꝯtigerūt ⁊ calami tates ad reprobatōneꝫ huius peſtifere do ctrine/ ne dū alioſ īculpare ſatagūt aſſentiē tes dānatōi. ip̄i aſſentiētes īcidāt in foueā ⁊ laqueū inextricabilē nō ſolū heretice pͣui tatis ⁊ fautorie homīcidioꝝ/ ꝑiurioꝝ/ ac ī ſidiaꝝ/ ac ſeditionū ſine nūero. ſꝫ in ꝑtina cꝭ obſtinatōis dānabilē/ ⁊ vix egreſſibileꝫ labyrinthū ſe detrudāt ac detruſos mani feſtēt. Neqꝫ em̄ cētior eſt errantiū ꝑtinacia t 4 Propoſitio in cōcilio ꝯſtantien̄. qͣꝫ ſi ob veritatis publicatōeꝫ/ vel dānatio nē erroris notorij guerras moueat qͥs ſe ditiōes ⁊ bella. aut mouētibꝰ ꝓinde faueat atqꝫ ꝯſentiat ſꝫ in his ꝓnūc inſiſtere nō eſt noſtruꝫ. ¶ Calūnia. ix. ¶ Suꝑaddit̉ nona calūnia dicentium aſſertōes iſtas ſpectare nō ad iudiciū fidei ſꝫ ad cauſam ſanguīs ⁊ qꝛ ꝯcernūt p̄cepta decalogi/ q̄ idcirco ad fidē nō ꝑtinēt/ qꝛ ꝯtinēt euidentiā in lumi ne naturali. Cōcedamus in pͥmis ꝙ homi cidiū in ſe ꝯſideratū ſpectat ad cauſam ſan guinis criminalē. Sꝫ homicidij iuſtifica tio p̄ſertī ꝑ ius diuinū atqꝫ canonicū/ tāqͣꝫ illud ſit licitū laudabile ⁊ meritoriū ꝑtinet vtiqꝫ ad iudiciū ⁊ iudices fidei. Eſt em̄ lō ge aliud loqͥ de homicidio/ aliud de homi cidij iuſtificatōe. ſicut aliud ē furtū. aliud ē furti approbatio. Porro dū addit hec ca lūnia p̄cepta decalogi nō eſſe de fide etiam ꝓprie dicta. fallit et fallit̉ ſic̄ alibi ꝓſpicua ⁊ irrefragabili rōe mōſtratū ē. Edocuit hͨ tituli formatio obinde ꝓueniēs vt fert̉ dū q̄ſitū ē vtrū he nouē aſſertōes ſint fidei iu dicio reprobāde ſꝫ hͦ fieri ꝓcurans incidit in fouea quā fecit. ¶ Calūnia. x. Subin fert̉ tandē vltima ꝓnūc calūnia q̄ me pari ter cū rege q̄rit inuoluere/ tanqͣꝫ aliqͥd exe crabile cōmiſerim. Ecce inquiūt iſte xp̄ia niſſimū regē exponit diſcrimini turpis no te erroris vel hereſis in cauſa quā nō volu it nec vult aſſumere. ¶ Hic rn̄deo pͥmo ꝙ neqꝫ regē neqꝫ prudentiſſimū ꝯſiliū ſuū to tum/ neqꝫ vniuerſitates neqꝫ p̄latos neqꝫ cleꝝ ſui regni ita in māu mea teneo. ꝙ eos ſufficiā vel debeā ꝓhibere a defenſiōe cau ſe fidei/ neqꝫ certe volo. Ob hͦ em̄ rex dicit̉ xp̄ianiſſimꝰ velut antonomatice/ qꝛ fidē ꝓ tegit ⁊ defendit. ¶ Dico ſcd̓o ꝙ an̄qͣꝫ rex vo niret hic in cauſam. aſſumpſi mihi cauſam ip̄aꝫ mō qͦ decebat theologū. a qͦ mō neqꝫ diſceſſi neqꝫ diſcēdo neqꝫ diſcedā deo mi hi ꝓpicio/ ſicut reꝑiri debet in actis me ita rn̄diſſe. Erat modꝰ ꝓcedēdi ꝑ denūciatōꝫ euangelicā ꝯͣ doctrinā erroneam in fide ⁊ moribꝰ ac ml̓tiplicit̓ ſcandaloſam. ¶ Dico tercio ꝙ dū ſenſi ꝯmiſſarios in cauẜ fidei alit̓ intēdere. qꝛ citabāt me vt irē diuionē. ⁊ tutiꝰ mihi forte fuiſſet ire in babylonem. qꝛ inſuꝑ nihil intendebā ꝓcedere ꝯͣ ꝑſonaꝫ qualēcūqꝫ nec ꝑ ſtrepitū ⁊ figurā iudicij ī terrogatus ſi facerē meā partē rn̄di ꝙ hu iuſmodi denunciatōem ꝯͣ ꝑſonā neqꝫ fece rā neqꝫ faciebā. et retribuat deꝰ ī bonū illiſ qͥ ꝯtra ſatagentes oppoſituꝫ/ qͥbꝰ ignoſcat deus meam innocentiam ⁊ ſimplicitatem reuelauerūt hoc memori grataqꝫ mēte re tineo. ¶ Dico quarto ꝙ ſi materia ſtetiſſet in puris terminis theologicis/ tractando eam ſtilo theologico qualiſ predeſcriptus eſt. ita ꝙ de intereſſe perſonali cuiuſcunqꝫ perſone nequaqͣꝫ fuiſſet actum/ non opus fuiſſet introducere regꝭ autoritatē Nūc au tē dū res tractata ē ⁊ tractat̉ ꝑ aduocatos ⁊ ꝓcuratores et notarios. et ꝑ ſtrepitū et fi gurā iudicij ſenſit aduerſa ꝑs/ credite ſenſi mus ⁊ nos/ ꝙ diuitibꝰ et diuitijs opꝰ erat Et ecce lr̄as inſtructōis miſſas ꝑ ꝑtē ad uerſam ex hͦ loco in burgundiā/ q̄ ſatis hͦ ī dicant/ ſꝫ eas ꝓpalare iuſſio ſacri huiꝰ con cilij cū ꝓpoſiti modeſtia nō ꝑmittit. Hic ꝟo iuridicꝰ ꝓcedendi modꝰ/ qualis predi ctus ē/ ml̓tos exterruit/ ne manifeſtas here ſes hic dogmatizatas et notorie p̄dicatas vellēt vl̓ auderēt denūciare iudicibꝰ. Quiſ aūt ſit ſtilus in hac fidei mat̓ia p̄cticandi ſcedula poſteriꝰ legēda docebit. ¶ Cōclu dēdo tādē ⁊ ꝯſtāter affirmo/ me firmit̓ cre dere et nullatenꝰ dubitare ꝙ hec doctrīa ꝓ poſitōis defendentꝭ mgr̄m Ioh̓em parui cū ſuis aſſertōibꝰ ſicut inuēta ⁊ in iſto co dice ꝯtinet̉ ē erronea ī fide et moribꝰ ac ml̓ tipliciter ſcandaloſa. Ꝙ ſi fuerit aliqͥs vel aliqͥ qͣntūcūqꝫ ml̓tiplices volentes chriſti aniſſimū regē calūniari/ ꝙ nō fecerit ī hac ꝑte iudiciū et iuſticiā/ credēdo ⁊ credi mā dando ſicut mō dicimꝰ/ ⁊ ſicut oꝑatus eſt/ ego nedū noīe regꝭ xp̄ianiſſimi/ ſꝫ etiā pro pͥo noīe ꝯſtituo me partē defendētē ad pe nā taliōis/ ꝓ me ⁊ mihi adherere volētibꝰ in hac ꝑte/ et corā hͦ ſacroſctō et vniuerſali ꝯcilio/ dei nutu ꝯgregato. Dico ꝑtē defen dentē. attēdite qꝛ ꝑtem accuſantē ꝯͣ ꝑſona aliquā neqꝫ feci/ neqꝫ facere ꝓ nūc niſi qͥd aliud vrgeat diſpoſui. Nō enī mihi collu ctatio ē aduerſus carnē et ſanguinē ſed ad uerſus pͥncipes tenebraꝝ harū ⁊c̄. ¶ Faci at igit̉ ſil̓r ꝑs aduerſa ponat ꝑſonā ꝓpͥam in qͣrela dn̄i ſui. īmo certe ꝯſilio meo nō fa ciat. aut ſi fecerit ꝯqͥeſcat. abſit a me vt gau deam ſuꝑ iniqͥtate et nō ꝯgaudeā veritati. ¶ Sed ecce pr̄es orthodoxi/ deo iure ama biles/ dū int̓ loq̄ndū retor q̄o mētis ocl̓os ad p̄aſſumptū thema qͦ diximꝰ. Deꝰ iudi ciū tuū regi da. rapior quodāmō de viuis ad mortuos dū id qd̓ ſubdit̉ intucor/ ⁊ iu ſticiā tuā filio regis. Et anīaduertite p̄cor Ex parte regis francie XII interim pr̄es bēigniſſimi viri miẜicordie qͦꝝ iuſticie obliuionē nō acceper̄t. Aduerti te nūc pauliſꝑ ad me auribꝰ vr̄e carnis et oculis. atqꝫ ſpūalibꝰ oculis et auribꝰ. qͥd fi lius regꝭ et frater iſtiꝰ ludouicꝰ īclite me morie dux olim aurelian̄. manſuetiſſimꝰ et benignꝰ/ elegātis forme/ ꝑſpicaciſſime ſa gacitatis eloq̄ntie ſingularis ⁊ pene incō ꝑabilis. qͥd inqͣꝫ nūc ip̄e/ īmo qͥd ſanguis ſuus clamet ad hͦ ſacrū conciliū miẜicordi pietate penſate ꝯpatiētes eſtote ex īnata te neritudīe miẜatōis cordialis. reuoluenteſ vobiſcū intra miẜicordie viſcera qͦ clamo re qͦ gemitu/ qͦ plāgore q̄rat mō iuſticiaꝫ? Nō eqͥdē ſic̄ eſtimo tātūdē ꝓ ip̄a morte na ture/ qꝛ ſcit ꝙ mortuꝰ ē qn̄qꝫ moriturꝰ/ qͣn tū ꝓ tali mortꝭ mō ꝯq̄rit̉. qͣꝫtū p̄terea ꝓ cru deliſſime necis ſue iuſtificatōe q̄ ē infamie mors altera. mors ꝯtinua. mors indigna neqꝫ minus fugibil̓ qͣꝫ ſit ip̄a mors nature Hec ſiqͥdem infamie mors ciuil̓/ neduꝫ vi uētes īterimit. ſꝫ deſeuit ī mortuos/ n̄ vnū vl̓ duos interficit ſꝫ poſteritatē totā. totuꝫ genꝰ et affineſ diro lacerat ignominie telo. nos tres p̄cipue filios illuſtres ac īgenuo ſuꝑſtites. qͦꝝ vnus obſes alter captiuꝰ de tinet̉ in anglia. nō vt ꝓditores qͥdem ſꝫ vi regis ac regni fideliſſimi defenſores ¶ O ſi datū eſſꝫ his liberis/ pupillis orphanis et captiuis aſtare corā reuerēdiſſimo ac cele berrimo cetu p̄ſenti. ſi fas alloqͥ. plꝰ plācti bus. plꝰ ſuſpirijs. plꝰ ſingultibꝰ. lachrimiſ ⁊ gemitibꝰ qͣꝫ ore vl̓ vocibꝰ clamarēt. Da te pr̄i. date nobis iuſticiā. O ſi ꝓcūbenteſ eos ⁊ aduolutos vr̄is ſctīs pedibꝰ cerne rent hi miẜicordes ocl̓i veſtri. cōcipite qͥ bus iacul̓ intime ꝯpaſſiōiſ vulnerarēt̉ pu ſima corda vr̄a. qꝛ neqꝫ v̓bis extra ꝓferre. neqꝫ ītra me ꝓ rei magnitudīe ꝯp̄hendere ſufficio qd̓ cupio. ꝑficite qd̓ neq̄o. Ceterū nūqͥd nō obſecro ſufficere debuerat patret ſapiētiſſimi atqꝫ miẜicordiſſimi nat̉e mor tē īmaturā talit̓ inflixiſſe pr̄i? Tollat̉ ergo mors alt̓a/ quā ſacrilega īpietate crudel̓r inferre ac renouare nō ceſſat tā pr̄i mortuo qͣꝫ ſuꝑſtiti generoſiſſime ꝓli ſue libellꝰ h̓ ve re famoſiſſimꝰ/ vt rex ſcribit. v̓e hereticaliſ ſcādaloſus. hūani federꝭ emulꝰ. catholice ꝯdemnatꝰ. ſceleratiſſimꝰ. vipereꝰ. legis de calogi īpugnatiuꝰ. qͥn etiā miſeramī pere untiū aīaꝝ pr̄es ac dn̄i miẜicordes. illorū vicꝫ nullū loq̄ndo qͥ dānabilit̓ ita ꝓfecto eſt/ damnabilit̓ in ꝑniciē ꝓpͥe ſalutis ⁊ alie ne libellū hūc letifeꝝ ꝑtinaci aīoſitate defē dūt ⁊ ẜuare ꝯtēdūt ne ꝑeat. ¶ Et ego nūc ī ſpū lenitatꝭ/ ī ſpū ſacri ꝯcilij pn̄tꝭ/ qͥ ē ſpūs cꝰ pacꝭ ⁊ ꝯcordie. ſpūs caritatꝭ q̄ benigna ē. q̄ nec īflat̉ nec irritat̉/ ꝯuerto vocē meā ad vos reuerēde pr̄ ac dn̄e/ dn̄e attrabatēſis. cū qͦ vixi olim familiarit̓ ⁊ bēigne. Ad voſ ſil̓r mgr̄ petre vice dn̄i Remēſis ꝯpatrio ta cariſſime qͦs ego diligo ī ꝟitate/ dilexi ⁊ diligā dn̄o ꝓpicio. Nā qͥ n̄ diligit manet ī morte. optabiliꝰ aūt eēt ꝑdere vitā carnis qͣꝫ ī tali viuere morte mentꝭ. Int̓rogo vos nūc aliqͣ. Rn̄dete p̄cor. īmo tacētibꝰ vobis rn̄debo ip̄e ꝓ vob̓. Nōne diligitꝭ ſalutē tꝑa lē ſil̓ ⁊ ſpūalē illuſtriſſimi pͥncipis dn̄i du cꝭ burgūdie. Diligitꝭ ſcio. n̄ diligitꝭ ſecuri tatē īclite poſteritatꝭ ſue ī dn̄ijs hereditādiſ Diligitꝭ ſcio. Nūqͥd p̄terea n̄ anīduertitꝭ vero iudicio rōis mortē quā loqͥmur pͣuo ꝯſilio ꝑpetratā. qͣlē ⁊ qͣlit̓ nūqͣꝫ pr̄ prudētiſ ſimꝰ recolēde mēorie philippꝰ attēptaſſꝫ? Puto ꝙ ſic anīaduertitꝭ/ neqꝫ ſi affuiſſetis (eratꝭ ei tūc ī italia) dediſſetꝭ tale ꝯſiliū. d̓ qͣ lidū aliqn̄ viuēte pr̄e p̄fato/ fuiſſꝫ aliqͥs ẜ mo habitꝰ ꝑ nōnullos. ꝯtinuo camerā exi ens/ ⁊ medicū ſuū īueniēs/ meſtꝰ ac turbi dꝰ clamauit. Btūs vir qͥ nō abijt ī ꝯſilio ī pioꝝ. Deniqꝫ ꝯgnitū ē ꝙ mortē hāc mox vt patefacta ē ⁊ anotata/ ſic ip̄e dn̄s dux p̄ ſēs exhorruit/ deteſtatuſqꝫ ē vt diceret dn̄iſ d̓ regio ſanguīe. Diabolꝰ inqͥt mihi ꝑſua ſit. Ꝙ ſi morſ īiuſta fuit/ ſit iuſtificatio pe or. ſit defenſio iuſtificatōis peſſima ꝯn̄s ē Uincat igit̉ vos n̄ ego ſꝫ ꝟitas. ſꝫ rō ſꝫ pie tas ꝑ ſalutē aīaꝝ vr̄aꝝ. ⁊ ꝑ illā quā vos ex paueſcere ac r̄fugere ꝯuēit penā errātiū. ꝑ illā deniqꝫ ſeueritatē ſnīe qͣ xp̄ianiſſimꝰ rex frācoꝝ ſup̄mꝰ dn̄s nr̄ cōis/ ꝑ lr̄as patētes ſuas/ credite dicēti/ his ocul̓ vidi hiſ ma nibꝰ palpaui eas/ dānat hūc libellū tāqͣꝫ ī iurioſū regie maieſtatꝭ ſue/ mādatqꝫ plecti defendētes illū pena crimini tali debita. q̄ qͣlis ſit nō latet vos ſcio. et hec cohibeat tē ꝑalis pena/ ſi nō retrahere ſufficit canōica vl̓ et̓na. ¶ Tādē egoip̄e reuertor ad voſ pa tres orthodoxi ſupplicās petēs ⁊ obteſtāſ ꝑ deſideriū illud qd̓ habēt r̄uerēdiſſime ac d̓o amabiles pr̄nitates vr̄e ad ſalutē aīaꝝ. ad extirpatōꝫ erroꝝ ⁊ correctōeꝫ errātiū/ ſi qͥd mouꝫ illa ezechiel̓ īmo d̓i ꝑ ezech̓. expa ueſcēda horribil̓ tuba q̄ ꝑeūtiū ī erroribꝰ ⁊ pctīſ ītonat ſāguinē a ſpecl̓atore muto re qͥri/ tollat̉ ꝑ iudicialē huiꝰ ſacroſctī ꝯcilij De erroribus circa fidem et ſententiā libellus iſte famoſiſſimꝰ mortifer ⁊ heretical̓ ⁊ eradat̉ memoria eiꝰ a populo chriſtiano Ut qͥd etiā mēbranaſ occupat. vt qͥd legentes ⁊ audientes ſua ꝯtagiōe fe dat inficit ꝯculcatqꝫ? ¶ Hoc in receſſu ſuo q̄ſiuit ſereniſſimꝰ rex romanorū. Suꝑeſt ſcedula patēs cui ſigillū ſuū imp̄ſſum eſt. Et qͥd pariſiꝰ egerit fame vox īſonat Hoc ip̄m petit. hͦ ſuadet. hͦ obteſtat̉ chriſtianiſſi mus rex francoꝝ. hoc p̄clariſſima pariſiēẜ vniuerſitas/ et alij qͣꝫ pl̓imi. Hoc nos po ſtremo hūiles ſui ambaſiatores ſupplicibꝰ votis exoramꝰ/ quatinꝰ in hͦ adiutores ſi tis. dādo regi iudiciū/ ⁊ iuſticiā filio regꝭ ſeq̄ndo veſtigia chriſti. qͥ ad hͦ venit ī mū duꝫ vt oues errātes ad ſe reduceret. ¶ Sic itaqꝫ d̓ prius errātibꝰ ſi nō obdormiuerīt. ſi nō in errore cepto ꝑtinaces(qd̓ abſit) exti terint. dicet̉ ex ſentētia illd̓ de epl̓a domini cecurrētis. Eratis aliqn̄ ſicut oues erran tes. ſed nūc ꝯuerſi eſtis ad paſtorē ⁊ epiſco pū anīaꝝ vr̄aꝝ. Ad hͦ qͥppe tendit oratio ꝓpoſita vice thematis. Deꝰ iudiciū tuum regi da/ et iuſticiā tuā filio regꝭ. Termīabi mꝰ in hͦ pͥmā pn̄tis actꝰ parte. reliqͣ ꝑ lectu ram lr̄arū quarūdā et ſcēdularū qͣntū au dire placuerit finiet̉ ¶ Finit ꝓpoſitio facta a dn̄o cancellario pariſien̄. corā ꝯcilio ge nerali Conſtan̄. ex ꝑte regis francie. ¶ Et tunc poſtmodū dictus cācellariꝰ ꝑiſien̄. ac mgr̄i Iordanis morini G. puch̓. nepo tis/ et p. de verſa illes ambaſiatores p̄fati chriſtianiſſimi francoꝝ regis ⁊ eiꝰ noīe ꝓ duxerūt corā toto ꝯcilio generali/ ⁊ in ma nibꝰ ꝓthonotarij ianuen̄. ſub cuſtodia cō cilij tradiderūt lr̄as. ⁊ alia munimēta ſub ſeq̄ntiū ꝯp̄hēſiua inſtrumētoꝝ ab oībꝰ ꝓ thonotarijs ⁊ notarijs. de et ſuꝑ dictis da tꝭ ⁊ ꝓteſtatꝭ. Prīo quendā ꝑuū ſexternū pa pireū ꝯtinentē tres ꝑtes principales. In pͥma ponebant̉ ſex concluſiōes theologice ꝯͣ ꝓpoſitōem cuiuſdā Ioh̓is parui. ⁊ do ctrinā in eadē ꝯtētā. ⁊ incipit. Quia ex pa tentibꝰ ⁊c̄. In ſcd̓a erāt octo regule ſuꝑ ſti lo theologico tenēdo in ꝯdemnatiōe erro rū cū certis reqͥſitis. ⁊ incipit. Suꝑ om̄ia vincit ꝟitas. In tercia erat breuis ſcēdula petitiua examinatiōis faciēde de delibera tōne qͣttuor ordinū mendicātiū ſuꝑ noueꝫ aſſertōnibꝰ ⁊c̄. ⁊ incipit. Attendēs chriſtia niſſimꝰ. Cuiꝰ qͣterni magna ꝑs fuit tūc le cta ⁊ ſpecialit̓ requeſte. Itē magnā lr̄aꝫ re gis patentē ſuꝑ ꝯdemnatōe dicte ꝓpoſitō nis magiſtri Ioh̓is parui. ⁊ īcipit. Regia maieſtas nr̄a. Itē quendā magnū qͣternū papireū ſignatū ſignis duoꝝ notarioꝝ cō tinentē ꝓpoſitōeꝫ mgr̄i Ioh̓is parui. Itē inſtrumentū aduocatōis dn̄i cacellarij pa riſien̄. ſuꝑ ꝓpoſitōe ꝑ eū ex ꝑte vniuerſitatꝭ pariſien̄. al̓s facta corā rege francoꝝ. Iteꝫ ſcedulā papireā cōtinente appellatōeꝫ a iu dicibꝰ fidei ſuꝑ publicatōe votoꝝ ⁊c̄. Itē lr̄am patentē vniuerſitatꝭ pariſien̄. ſuꝑ ap probatōe ſnīaꝝ dn̄i ep̄i pariſien̄. Itē quen dam qͣternū papireū in qͦ ꝯtinebat̉ delibe ratio fratrū de qͣttuor ordinibꝰ mendican tiū ſuꝑͣ nouē aſſertionibꝰ. ¶ Finit Sermo eiuſdeꝫ co ram ꝯmiſſarijs fidei de erroribꝰ ꝯͣ fidem ⁊ mores circa p̄ceptū Non occides Stimo me beatū apud te O A ſacroſanctū ꝯſtantien̄. ꝯciliuꝫ O cetus celebris reuerēdoruꝫ patrū ac ceteroꝝ dn̄oꝝ ī omni ſapīa et doctrina ac moꝝ ho neſtate fulgētiū. Eſtimo inquā me btm̄ a pud te cū ſim me d̓fenſurꝰ hodie/ maxīe te ſciente oīa/ nedū q̄ apd̓ iudeos ſꝫ xp̄ianos ſunt ꝯſuetudīes ⁊ q̄ſtiōeſ. ꝓpt̓ qd̓ obſecro vt patiēter me audias. Utit̉ v̓bis ill̓ btīſſi mus Lucas cuiꝰ hodie natal̓ īſtat celebri tas/ qͥ comes indiuiduꝰ fuit egregij docto ris pauli. lucas inqͥt ē mecū ſolus. ⁊ alibi. Salutat vos lucas medicꝰ cariſſimꝰ. cuiꝰ v̓ba oīa ẜm Hiero. lāguētis aīe ſūt medi cina. Un̄ cū paulꝰ fuiſſꝫ a feſto traditꝰ in vīcul̓ agrippe regi. dixit idē rex ei. Permit tit̉ tibi rōem reddere ꝓ temetip̄o. Tūc pau lus extēta manu. Eſtimo me btm̄ inqͥt a pud te rex agrippa/ cū ſim me defēſurꝰ ho die. maxime te ſciēte oīa q̄ apud iudeos ſt̓ ꝯſuetudines ⁊ q̄ſtiōes. ꝓpt̓ qd̓ obſecro vt patiēter me audias. ¶ Sic ego d̓ mat̓ia no uē aſſertionū reuerēdiſſimis pr̄ibꝰ ac cete ris dn̄is ꝯmiſſarijs ī cauẜ fidei ꝑ me nun ciaturū ex ip̄oꝝ nūc ordinatōe rōeꝫ reddi turꝰ. Eſtimo me btm̄. ꝓpt̓ qd̓ obſecro vnū quēqꝫ vt patiēter me audiat. ¶ Et ī pͥmis qͥdē donādꝰ ē ordo dicēdis/ ⁊ euitāda ꝯfu ſio. habēdꝰ ē īſuꝑ ẜmo doct̓nal̓ abſqꝫ vlla circūitōe vl̓ apparatū v̓boꝝ. qͣlis ē mat̓ie q̄ tractat̉ accōmodꝰ. deniqꝫ remēorāda eſt nūc diſtīctio ne fallat nos eqͥuocatio. qua diſtīctōꝫ memī me notaſſe dū p̄dictas no uē aſſertōes cū ſuis r̄probatōibꝰ nūciaui. Circa preceptū Non occides XIII ¶ Poſſumꝰ itaqꝫ materiā hāc duplicit̓ cō ſiderare. Uno mō pure theologice ⁊ abſo lute ꝑ ꝯſideratōem ad ꝯformitatē vl̓ defor mitatē ẜm leges diuīas traditas ī ſcpͥtura ſacra. Alio mō magis reſpectiue et ẜm ter minos iuris poſitiui. In pͥmo tractat̉ de ī tereſſe ip̄ius fidei. in ſcd̓o de intereſſe ꝑſo nali. vel ita dicamꝰ poſſe nos vno mō cōſi dere aſſertōes. vel alio mō ip̄os aſſertores aut reprobatores. Primū hactenꝰ obẜua ui ī omni iudicio tā pariſiꝰ qͣꝫ ī hͦ ſacro cō B cilio. ¶ Recogitans pͥmo ꝓfeſſionē meam ⁊ officiū cācellariatus pariſiꝰ/ cui indignꝰ deẜuio/ qm̄ pariſiꝰ ſic tractant̉ vie fidei ꝑ ſacrā theologie facultatē dū deferunt̉ fre q̄nter a diuerſis mūdi ꝑtibꝰ īmo et a roma na curia nōnunqͣꝫ. qͣtinus habeat̉ eiuſdem facultatis doctrinale iudiciū. vbi nihil vn qͣꝫ agit̉ de ꝑſonis niſi priꝰ ſaltē diſcuſſū fu erit de doctrinis. ¶ Cōſcius ſuꝫ p̄terea mi hijp̄i/ ꝙ final̓ intentio mea ē ad extirpatōꝫ errorū q̄ fieri pͥus poteſt ⁊ debꝫ ꝑ eoꝝ r̄pro batōem doctrinalē ſeu iudicialē qͣꝫ damnē tur errātes. ¶ Rurſus tercio ꝯſtat ꝙ liberiꝰ puriꝰ veriꝰ et citiꝰ exquirit̉ ꝟitas ⁊ falſitas reprobat̉/ dū ꝯſtituit̉ ſola lex diuina iudex iuxta ꝯſideratōeꝫ Ariſto. in pol̓. qͥ ponit ī quā legē iudicē ponit deū. qͥ aūt addit ho minē addit et beſtiā. ⁊ hͦ dicit ꝓpt̓ ſenſuali tatē beſtialē. De qͦ Uirgilius in. vi. Hinc metuūt capiūt gaudentqꝫ timētqꝫ. ꝯformi ter ad illd̓ ꝓſaicu. Confuſa ſūt hic oīa ſpe metꝰ meror gaudiū. Quocirca ꝯſulit apd̓ Boetiū ph̓ia Tu qͦꝫ ſi vis lumīe claro cer nere verū/ tramite recto carꝑe callem/ gau dia pelle/ pelle timorē. Speqꝫ fugato/ nec dolor aſſit nubila mens ē/ vinctaqꝫ frenis Hec vbi regnāt. ¶ Deniqꝫ ꝑ hūc modū ſa lubriꝰ obẜuat̉ illud Aug. in regula ꝙ fiat correctio cū dilectōe ꝑſonaꝝ ⁊ odio vicio rū. Nec inde videt̉ q̄ri qͣliſcunqꝫ turbatio pacis. dn̄i qͦꝫ iudices faciliꝰ ſe expediunt ſi prius inſtituti erūt circa intereſſe fidei/ qͣꝫ qͥ ẜm terminos iuris poſitiui/ pͥus diſcuti ant materiā tāqͣꝫ ꝓphanā ſuꝑ intereſſe ꝑſo nali. Quod mōſtrāt aꝑte qͥnqꝫ menſes ī ta li diſcuſſiōe ſola fere iā occupati. Un̄ ⁊ nō nulli ex dn̄is ꝯmiſſarijs/ ſicut reuerēdiſſi mus pater dn̄s cardinal̓ cameracē. et ipſe ꝓmotor ꝯcilij. et hͦ intēdere quālibꝫ volue rūt. ¶ Hāc ego modeſtiā conabor in actu p̄ſenti poſſetenꝰ obẜuare qd̓ obſecro. neqꝫ mihi neqꝫ cauſe fidei ſed fame q̄ diſcutitur officiat vl̓ obſit. Sciūt enī pl̓imi quēad modū conati ſunt aliqͥ iugit̓ hāc materiaꝫ trahere ad ꝑſonalia in p̄iudiciū nedū cau ſe fidei ſed fame ꝑ lr̄as et aliter falſe leſe in quibꝰ diluendis ſi ẜmo flecteret̉ cognoſce ret̉ aꝑta veritas in elucidatōem clariorem cauſe fidei/ et in laudē non mediocrē ipſaꝫ tractantiū aduerſus obtrectātes. ¶ Quam uis p̄terea nō ſufficiēter extirpant̉ errores vbi notorie ꝑſeuerāt errantes. Nihilomi nus ſperandū eſt ꝙ corrigerent̉ omnes ad ſentētiā concilij. Quid igit̉ neceſſe ꝓuoca re vel accuſare ꝑſonaꝫ errantis ſi dānare ſa tis eſt errores. ¶ His itaqꝫ p̄locutis venia C mus ad materiā q̄ nouē aſſertōnes cū ſuiſ approbatōibꝰ habet. Pro cuius intellectu faciliori ponat̉ velut in vna decretali caſuſ longus. dehinc breuis ſub his lr̄is. Ab c. ¶ Caſus ē. C rex ſup̄mus habet a ⁊ b va ſallos ſuos quorū vnꝰ non erat ſubiectus alteriꝰ/ qui faciūt cōfederatōes ad inuiceꝫ iuramētis terribilibꝰ firmatas. B. ꝯducit homīes p̄ce et precio qui ꝑ inſidias p̄medi tatas interficiūt ſubito. A. nō diffidatum nec de hoc p̄monitū neqꝫ tale aliqͥd timen tem/ et hoc inſcio. C. rege. tādem. B. factū auorat/ et ꝓpōit ſe laudabiliter egiſſe/ īmo feciſſe debitū ſuū erga deū et regē. Pro cu ius iuſtificatōe ponit vel poni facit tanqͣꝫ ꝓ quibuſdā regulis ſeu maximis nouem has aſſertiōes. Itaqꝫ ꝑ primam iuſtificat mortē ip̄ius A. quia erat tyrānus vt dicit machinans ꝑ fraudes et ſortilegia ac ma lū ingeniū in mortē ſui regis. C. ⁊ maxime quia ꝑ ip̄m regē non poterat bono mō de ip̄o fieri iuſticia. Per ſecundā aſſertioneꝫ dicit ſe autorizatū fuiſſe vt ſic ageret per le ges diuinā naturalē et humanā. Deinde ꝑ terciam ⁊ quartā iuſtificat ſub regula gene rali tyrannorū ꝙ. A. debebat viliter et per inſidias mori. Rurſus per quintā ſextaꝫ ⁊ ſeptimā iuſtificat ꝙ rex debꝫ eū auorare re munerare et bene famare per epl̓as ⁊ aliter vbicunqꝫ. Perinde iuſtificat ſe nihil egiſ ſe contra p̄cepta dei bene intellecta nō ẜm lr̄am ſed ad ſenſum ſuum. et hoc in octaua Poſtremo iuſtificat ꝙ in nullo ꝑiurus fu it/ cōfederatōnibꝰ nō obſtantibꝰ. et hoc per regulam generalē in aſſertione nona datā. ¶ Caſus breuis. Quilibet tyrannus po teſt et debet licite et meritorie occidi ꝑ quē cunqꝫ vaſallum ſuum vel ſubditum. etiaꝫ per inſidias et blandicias vl̓ adulatōnes. De erroribus circa fidem et nō obſtāte quocūqꝫ iuramēto ſeu ꝯfedera tōe factis cū eo nō expectata ſnīa vl̓ man dato iudicꝭ cuiuſcūqꝫ. ¶ Hic caſus qͣꝫuis ſit deciſus ꝑ hoc ſacrū conciliū ꝙ eſt here ticus/ et ſequat̉ ex tercia et qͣrta iūctis pri ma ⁊ vltima. nihilominꝰ videt̉ aliqͥbꝰ di minute poni. ¶ Primo quia nō loquit̉ de autorizatione ꝑ leges diuinā naturalem et hūanā. vt in ſcd̓a. ¶ Scd̓o nō ponit p̄di ctos caſus ꝙ virilit̓ vel igͦminioſe ⁊ ſubito id ē ſine diffidatōe debeat occidi. vt in ter cia ⁊ qͣrta. deīde nō ponit ꝙ rex dēat auora re remunerare ⁊ honorare/ vt in qͥnta ſexta ⁊ ſeptima. Quarto dimittit aſſertiōeꝫ octa uā de falſitate ſenſus lr̄alis ſcpͥture ſacre. et ꝙ qͥlibet ſit interpres vl̓ epyekes eiꝰ. Deni qꝫ ſilet ꝙ. C. rex ſup̄mus nō habꝫ talē pote tiā in ſuo regno ꝙ de. A. vaſallo ſuo n̄ poſ D ſit facere iuſticiā. ¶ Querit̉ nūc ſi he noueꝫ aſſertōes in forma ſicut ſūt veniūt iudicio fidei reprobāde? Et qͣꝫuis queſtio hec ma teria determīata ſic ꝑ iudices fidei inferio res de ꝯſenſu et approbatiōe ip̄iꝰ. C. regis ⁊ fere totius cleri ex his nouē aſſertōibꝰ tā qͣꝫ contentus ī eis ſufficiēter licꝫ diminui. ſicut patere videt̉ intuētibꝰ diligent̓ pͥmaꝫ terciā qͣrtā et vltimā aſſertōes noſtra q̄ſtio deciſa ē ꝑ hͦ ſacrū conciliū dū dānauit iſtā quilibꝫ tyrānus ⁊c̄. velut hereticā. nihilo minus ponet̉ hec qͣdrimēbris concluſio ¶ Nouē aſſertōes cū ſuis reprobatōibꝰ iu dicialit̓ iudicate ſpectāt ad fideꝫ etiā expli cite. Et ſunt due ꝓut in ſcedula cōtinet̉ ra tionabilit̓ qualificate. Potuerūt inſuꝑ per doctores et ordinarios locoꝝ doctrinalit̓ ⁊ iudicialit̓ ꝯdemnari. Sūt deniqꝫ ꝑ hoc ſacꝝ ꝯciliū vel ꝑ ſedem apl̓icā de neceſſita te ſalutꝭ reprobāde. et hoc v̓e vel interp̄ta tiue. ¶ Ex cuius ꝯcluſiōis ꝓbatōe que ſpe ctat ad theologiā maxīe de intereſſe fidei poterit facilit̓ apparere qͥd de intereſſe ꝑſe nali ſentiēdū vel agendū erit ꝑ ſcientiā ca nonicā. ¶ Sꝫ pͥuſqͣꝫ ẜmo ꝓgrediat̉ vlteriꝰ tollendū eſt qͣdruplex ſcandalū qd̓ nobis ratiocinatōis iter agentibꝰ poſſet obſiſtere ⁊ aures aliqͦrū q̄relis opilare vt obſurdeſce rent v̓itati ¶ Ecce inqͥt q̄rela vna/ quāta vi lificatio fidei. quanta dep̄ſſio catholice do ctrine. vt in qͦlibet verbo vl̓ actu dicat̉. hic eſt error in fide. hic eſt hereſis. Rn̄ſio bre uis/ deputet̉ hoc errātibꝰ qͥ priꝰ ad ea q̄ fal ſa erāt ſcripturā ſacrā ⁊ fidem ꝓtrahere co nati ſunt repugnātē. Hinc iſta fidei vilificatio. hinc ꝯculcatio vitatis catholice/ n̄a defendentibꝰ eā ne talit̓ conculcet̉. ¶ Ecce inqͥt alioꝝ q̄ rela ꝙ nihil hic fit amore fidei ſꝫ odio ꝑſonali vl̓ rancore/ ſꝫ fauore inordi nato/ ſꝫ partialitate. Sed ꝓfecto oīm ille infeliciſſimꝰ iudicādus eſſꝫ/ et miẜabilior omnibꝰ hoībꝰ. qui cū certiſſimis incōmo dis nedū bonoꝝ tꝑalium ſed ꝓprie vite pi culo tēderet in infernū. ⁊ quō tēderet; vtiqꝫ ꝑ pctm̄ odij vl̓ fauoris inordinati. qꝛ ſtipē dia peccati mors non q̄cūqꝫ ſed et̓na. Ce terū nō qͥs in hac re loquit̉ vel quo aīo lo qͥtur/ ſed qͣꝫ veꝝ ſit quod loqͥtur attendere vos ꝯcernit. ¶ Ecce rurſus q̄rulant̉ alij/ vi dete qꝛ nihil hic cū modeſtia vel prudētia talis aut talis agit ſed innitit̉ fantaſie ꝓpͥe ⁊ famoſitati. Maledictus furor eiꝰ qꝛ per tinax. et emulatio qꝛ dura. cui tales ⁊ tales de illa natōne vel facultate ꝑ lr̄as vel aliter ꝯtradicūt. At ꝟo conſolat̉ exemplū chriſti quē ob p̄dicatōis feruorē ſui etiā parenteſ dixerūt in furorē ꝟſum eſſe. Et de ꝓpheti cis prioribꝰ viris inuenimꝰ dictū vni. qͥd q̄rit inſanus iſte? Deniqꝫ ꝓfecto/ qui dice re poteſt cū ꝓpheta dn̄o. Conſiliū meū iu ſtificatōnes tue. ille iā nō ꝓprio capiti/ fa moſitati vel imprudētie inniti dicendus ē ſed ſolidiſſime veritatis auctoritati/ qͣꝫuis in hac parte ſi teſtimoniū hoīm recipimꝰ illud abundantiꝰ longe eſt ꝓ nobis tā nu mero qͣꝫ merito. ¶ Cōquerunt̉ ad extremū qͥdam. Ecce inquiūt quanta regni chriſti aniſſimi diffamatio in qͦ tot errores exorti dicunt̉ et famant̉. Immo vero reſponſum habeat qͥſquis hoc obijcit ad obprobriuꝫ quod ad ſingularē ⁊ incōparabilē laudem eiuſdem regni et incolarū cedit iſta errorū nō quidē publicatio ſed virtuoſiſſima de bellatio. que neqꝫ ꝓprio ſanguini neqꝫ diſ criminibꝰ innūeris/ neqꝫ propͥe parcit vite qͣndo ꝓtinus vt errores ī eodem regno ca put vt ita dicamus exerere. vel innoxium germen erūꝑe ceperint. Obſeruet̉ illud de pſalmo. Filia babylōis miſera/ beatꝰ qͥ te nebit et allidet paruulos ſuos ad petram. Et illud de Nazone. apprime dū noua ſūt praui mala ſemina morbi. Eſt enī hūanuꝫ peccare. ſed vere diuinū confeſtim a pecca tis reſurgere/ eaqꝫ ꝓterere virtutis forti pe de. ¶ His itaqꝫ ſcandalis ne ꝑgentibꝰ no bis ad veritatis inquiſitōnem noceant eie ctis Deducemꝰ primā partē ꝯcluſioniſ ex multiplici radice ⁊ pͥncipalit̓ inueſtigādo Circa preceptū Non occides XIII principalit̓ doctrinalit̓ et radicalit̓ qͥd ꝓpͥe ſit fideſ. ⁊ vnde qͥſ denoīat̉ fidel̓ catholicꝰ? Et ex oppoſito qͥd ſit error in fide vl̓ hereẜ ⁊ qͥs denoīat̉ errās in fide vl̓ hereticꝰ ¶ Et pͥmo reiectꝭ ꝓnūc acceptiōibꝰ alijs de fide qꝛ fides aliqn̄ dicit̉ ſponſio. i. Thimo. v. qꝛ pͥmā fidem irritā fecerūt. Et qn̄qꝫ fide litas. Prouerb̓. Et virū fidelē qͥs inueniet Qn̄qꝫ ꝯſcīa Rom̄. ix. Om̄e qd̓ n̄ eſt ex fide eſt pctm̄. Qn̄qꝫ ſacramentū fidei. Aug. ad Bonifaciū. Quid ē ꝑuulos hr̄e fidem ni ſi fidei ſacramētū? Accipiamꝰ deſcpͥtōeꝫ fi dei de qͣ locuturi ſumꝰ ex v̓bis apl̓i ad Ro ma.i. vbi dicit/ ꝙ fides ē ex auditu auditꝰ autē ꝑ v̓bū dei. Unde ſicut Ariſto. deſcri bit ſciam ꝙ eſt habitus firmꝰ ꝑ demōſtra tōem acqͥſitus. ſic pōt deſcribi qͥd ſit fides ꝙ ē habitꝰ firmꝰ et verus ꝑ auditū vbi dei acqͥſitus. Et vocat̉ hic v̓bū dei ſcpͥtura ſa cra/ vel inſpirata vl̓ p̄dicata vl̓ ſcpͥta ſeu le cta. ¶ Pro cuiꝰ deſcriptōis declaratōe ſciē dū. ꝙ ſicut ſciētia ml̓tiplicit̓ accipit̉ ſic ⁊ fi des qͣꝫtū ſpectat ad ꝓpoſitū. ¶ Accipit̉ em̄ qn̄ꝫ ſciētia ꝓ habitu/ vt d̓ſcriptū ē. qn̄qꝫ ꝓ aſſenſu ex tali habitu ꝓcedēte. qn̄qꝫ ꝓ obie cto illiꝰ habitus vel actus. et hͦ duplicit̓ ſi cut eſt duplex obiectū qd̓ ſcimus Unū eſt ꝯcluſio demonſtrata mētal̓ vocal̓ vel ſcri pta. Aliud eſt res ſignificata ꝑ concluſiōeꝫ Unū vocat̉ obiectū materiale. alid̓ forma le/ ẜm Tho. ¶ Ampliꝰ ſciētia qͦcūqꝫ p̄dicto rū modoꝝ accipiat̉ ſolet ſumi dupliciter. Uno mō ꝓ vnico vel ſimplici tali habitu vl̓ actu vel obiecto. Alio mō ꝓ collectōne multoꝝ hmōi habituū vel actuū vel obie ctoꝝ. Quēad modū dicimꝰ phiſicā eē vnā ſcīam/ ſic metaphiſicā ſic medicinā. ⁊ ſic d̓ alijs. ¶ Cōformit̉ ad p̄dictas diſtinctōnes dicimꝰ/ ꝙ accipit̉ fides qn̄qꝫ ꝓ habitu/ et ſic data eſt deſcriptio. Qn̄qꝫ ꝓ actu ex tali habitu ꝓcedēte/ ⁊ ꝓpͥe ꝓ īteriori aſſenſu fi dei. impropͥe ꝓ actu ext̓iori qͥ ex hͦ interiori ꝓcedit. quēad moduꝫ dicimus. iſte fidelit̓ agit. Rurſus accipit̉ fides ꝓ obiecto fidei ſcꝫ ꝓpoſitōne credita. ſicut eſt iſte articulꝰ. Deus ē trinus et vnuſ. aut etiā res ꝑ hanc ꝓpoſitōem ſignificata. ſicut d̓r. deus eſt fi des mea. Et hic d̓ cōplexe ſignificabilibꝰ hr̄i ẜmo poſſit quem obmittimꝰ. ¶ Poſtre mo fides accipit̉ qͦlibet modoꝝ p̄dictorū qn̄qꝫ pro vnico habitu vl̓ actu vl̓ obiecto. qn̄qꝫ ꝓ collectōe pl̓imoꝝ vl̓ oīm. quemad modū in ſymbolo apl̓orū vl̓ athanaſij vl̓ concilij niceni/ vl̓ ſacre ſcpͥture dicimꝰ fi dem catholicā ꝯtineri. Un̄ et ſic loqͥt̉ atha naſiꝰ dicēſ. Quicūqꝫ vult ſaluꝰ eē an̄ om̄ia opus ē vt teneat catholicā fidē. Et de ꝑti culari fide ſubiūgit. fides aūt catholica hͦ eſt/ vt vnū deū in trinitate ⁊c̄. ¶ Cōſeq̄nter notādū ē/ ꝙ fides ꝓ habitu duplicit̓ acci pit̉. ꝓ infuſo ſcꝫ ⁊ ꝓ acqͥſito. ſicut ē etiā vna ſcīa habitual̓ infuſa. ptꝫ hoc in chriſto ⁊ ſa lomōe. Alia acqͥſita qͣlit̓ deſcpͥta ē ꝙ eſt ha bitus firmus ꝑ demōſtratōem acqͥuiſitus ¶ Dicamus ꝯſeq̄nter ꝓ declaratōe deſcpͥti G onis p̄miſſe de fide habituali acqͥſita q̄ īfu ſam p̄ſupponit vl̓ eidē innitit̉ ⁊ ab ea īfor mat̉ ſi ꝑfecta ē ꝙ fides dicit̉ habitꝰ firmuſ. ad differētiā opiniōis vel ſuſpitōis incer te/ ſicut ponebat petrꝰ abelardi ꝑ beatum Bern̄. in hͦ redargutus. Hec aūt firmitas vl̓ certitudo alia ē a certitudīe ſpei/ quoni am vna reſpicit intellectū affectum altera. Tho. dicit ꝙ certitudo ē ex volūtate figen te intellectū. ¶ Addit̉ in deſcriptōe verꝰ/ ad dr̄ntiā habituſ heretical̓ ficti/ qualē habēt heretici. ¶ Subiūgit̉ tāqͣꝫ ꝓ differētia ſpe cifica ad alios oēs habitꝰ intellectuales ꝑ auditū vbi dei acqͥſitus. Pro qͦ notādū ē ꝙ rō ſpecifica fidei ē ꝙ accipiat certitudi nē ſua/ et ꝟitatē illuſtratiuā intellectus hu mani ab auc̄te diuīa. qꝛ ſcꝫ deꝰ ita iuſſit vl̓ reuelauit mediate vl̓ īmediate ꝑ v̓bū ſuuꝫ inſpiratū interiꝰ vl̓ exteriꝰ p̄dicatū audituꝫ vl̓ lectū. Et ſic loquit̉ Tho. et antiqͥ ꝙ for malis ratio omniū credibiliū vna eſt.ſ. ve ritas prima. ita ꝙ aſſentire aliter nō eſt ꝑti nens ad fidem. Et hic reqͥrit̉ fides infuſa ad aſſentiendū catholice. et hoc fieri n̄ p̄t ſi quis errat in vna tali veritate ꝑtinaciter. quia iam deeſt ſibi ratio formalis credēdi. alioqͥn nō eſſet ꝑtinax. ¶ Hinc orit̉ differē tia certitudinis fidei ad certitudinē ſciētie. qm̄ illa ſumit̉ ab extrinſecis tm̄. mō ꝑ locū ab autoritate. altera deducit̉ ab intrinſecis ſicut ꝑ locū a diffinitōe et ſimilibꝰ. ⁊ ita ha bemꝰ certitudinē vnā ab extrinſecis/ qͣleꝫ habet fides. alterā ab intrīſecis qualē habꝫ ſciētia. Et hoc ſufficit ad ꝓpoſitū de certi tudine nō intrādo ſermonē de alijs habiti bus certorū pͥncipiorū tam intellectualiū qͣꝫ moraliū in qͥbus eſt certitudo euidentie ex t̓minis. In alijs ꝑ exꝑientiā. ī alijs ꝑ qͣn dā adherētiā volūtatis ſtabilientis ſe ac fi gentis in aliquo a quo nō vult dirimi. ſic̄ diceremus hoīem innitentē muro ſolido De erroribus circa fidem et certū eſſe. qͣlit̓ etiā dicimꝰ ꝙ certa eſt ī deo ſpes nr̄a/ charitas nr̄a/ timor nr̄/ et ita de reliqͥs ad affectū ſpectātibꝰ. Fortaſſis aūt ꝙ ip̄a fideſ certitudinē ſuā ſic accipit ex vo lūtate q̄ d̓o iubēte ſeu reuelāte credere vult H īmobilit̓. credere aūt nō p̄t niſi volēs ¶ Ex qͦ fit vt fides ⁊ habeat meritum ⁊ captiuet omnē intellectū in eiꝰ obſequiū qͣntūcūqꝫ videant̉ rōnes ph̓ice/ vl̓ hyſtorice ſeu grā matice ſeu fantaſtice fidei repugnātes. ⁊ ꝙ ip̄e ſint nulle ſaltē ab intrīſecis ſūpte. Ex qͦ fit p̄terea ꝙ mō viceuerſa vt ip̄am fidē ne qꝫ expiētia neqꝫ intelligentia neceſſario tol lat vl̓ euacuet. qm̄ ſic innitit̉ auc̄ti pͥme ſi ue habeat euidētiā rōis. ſiue nō habeat eui dentiā/ credens ī autoritatiua ⁊ nō alt̓a ꝑ manet firmitate. Un̄ Tho. exp̄ſſe ſcd̓a. ij. q. ij. ar. x. ī rn̄ſiōe ad pͥmū argumētū ſic ait. Qn̄ hō habꝫ volūtatē credēdi ea q̄ ſūt fi dei ex ſola auctoritate diuīa/ etiā ſi habeat rōem demōſtratiuā ad aliqͥd hoꝝ. puta ad hͦ qd̓ eſt deū eē non ꝓpt̓ hͦ tollit̉ vl̓ minuit̉ meritū fidei. hec ibi. Ex qͦ fit inſuꝑ ꝙ fideſ p̄t in patria manere cū viſiōe btā. vel h̓ in via ꝓ raptu/ qͣlis fuit ī paulo/ cū intelligen tia clariori fide/ qualis fuit ⁊ eſt ī doctori bus ꝯtēplatiuis/ ⁊ ꝑ anagogicos exceſſuſ illuſtratꝭ mirabilit̓ a mōtibꝰ et̓niſ. Nec ob uiat illd̓ apl̓i. Fides ē ſubſtātia reꝝ ſperā daꝝ/ argumētū nō apparētiū. Nec illd̓ gre gorij. Fides nō hꝫ meritū vbi hūana rō p̄ bet exꝑimētū Qm̄ rn̄ſio ptꝫ ex p̄miſſis acu te pēſatis. Pro qͥbꝰ facit exēplū illd̓ qd̓ de iſta. triangulꝰ hꝫ tres angulos eqͣles duo bus rectꝭ/ p̄t idē hō pͥus hr̄e certitudinem ex auc̄te dicētis qͣlē non oꝑtꝫ eū dimittere habita poſtmodū certitudīe alteriꝰ generꝭ ex demōſtratōe vel exꝑientia fūdata. ¶ De niqꝫ deducit̉ ex p̄miſſiſ ꝓ re quā intēdimꝰ ꝙ pͥncipia tā intellectualia qͣꝫ moralia/ ſil̓r ꝯcluſiōes ex eis demōſtrate. ſimilit̓ ꝓpoſi tōes ph̓ice ꝑ exꝑientiā habite pn̄t cadere ſub fide/ qm̄ tradi pn̄ta deo iubēte ⁊ auto rizāte. ſic ꝙ det̉ aſſenſus eis nō qꝛ ſunt eui dentes. ſed qꝛ ſic deꝰ iubet reuelat aut dic̄ ꝓut eccl̓ia catholica vel ſcpͥtura ſacra nob̓ tradit. Un̄ ꝯſeq̄nt̓ ad hͦ dici p̄t nō irrōna bilit̓ ꝙ fides h̓ in via ſemꝑ ē quodāmodo nō apparētiū ſub rōe formali vel obedien tiali ip̄iꝰ fidei. qm̄ licꝫ ꝟitas pͥma ſit de ſe euidētiſſima ⁊ certiſſima cui innitit̉. nihilo minus ꝙ veritas hec pͥma tradiderit cre dibilia ineuidētia/ vel alia q̄libꝫ ad creden dū/ ſcit̉ ex ſola fide eccl̓ie vl̓ ſcripture ſacre qꝛ.ſ. eccl̓ia et ſcpͥtura ſacra nob̓ ita tradūt. Unde ꝙ thobias habuit canē ⁊ abraā fi liū potuit eē notū ꝑ exꝑientiā/ ⁊ ita de īnūe ris. Sed ꝙ iſte ꝟitates ſūt nobis a d̓o tra dite ꝑ ſcpͥtores libroꝝ continentiū talia. et creditū ē nō ſcitū nec euidēs. ¶ Altera diſtī I ctio/ q̄dā ſunt pure de fide ⁊c̄. ⁊ ꝯtinet qͣttu or gͣdus. Quedā ꝑtinētia qͦꝝ oppoſita ſa piūt hereſiꝫ. quedā imꝑtinētia. tractatu d̓ fide. c. ij. ¶ Cōſonāt nr̄e deſcpͥtōi deſcripti ones alie. vna ē apl̓i ad Heb̓. xi. Fides eſt ſubſtātia.i. fūdamētū reꝝ qͣs ſperamꝰ. que ſunt deꝰ et chriſtꝰ/ et in qͣs tēdimꝰ ꝑ amo rem. argumētū.i. certitudo nō apparentiū vel in ſe vl̓ in ratōe obiectali.ſ. mat̓ial̓r aut formalit̓ vt dictū eſt. Itē Augꝰ. in li. de p̄ deſtinatōe. Fides ē cogitare cū aſſenſione ea q̄ ad chriſtianā ꝑtinent religionē. Item Iſid̓. Fides eſt qͣ veracit̓ credimus id qd̓ nequaqͣꝫ videre valemus. Itē Chriſoſto. Fides eſt ſctīſſime religiōis fundamentū Itē magiſtralit̓. Fides eſt v̓tus qͣ ea q̄ ad fundamentū religiōis ꝑtinent recte firmit̉ qꝫ credūt̉. ¶ His itaqꝫ ꝓpoſitꝭ ac declara tis q̄ in longiꝰ trahi pn̄t/ dicamꝰ ꝯſeq̄nt̓ ꝙ in ꝓpoſito nr̄o fidem accipimꝰ obiectiue ꝓ collectōe oīꝫ credēdaꝝ ꝓpoſitōnū ex ha bitu fidei/ ꝓut deſcpͥſimꝰ. ¶ Unde ſtatī cō cludit̉ ꝟitas pͥme ꝑtis nr̄e concluſiōis pͥn cipal̓. ꝙ he nouē aſſertōes q̄ ſpectāt ad di uina p̄cepta ſunt de fide. notādo tamē illd̓ Ariſtotelis. ꝙ oppoſitoꝝ eadem ē diſcipli na. ¶ Deniqꝫ pro declaratōne maiori pla cet annotare ad qͦs moralia precepta ī for ma vl̓ affectu articulos ſymboli ſpecula tōnis reducantur. quāuis ita ſit ꝙ cuilibꝫ p̄cepto corrn̄det dictamen practicum ve rum. quod ita credendū ē ſicut articulꝰ fi dei in ſpeculatiuis. Huic p̄cepto. diliges deum corrn̄det iſtd̓ dictamē. deꝰ eſt diligē dus. ⁊ iſti nō occides. ꝓximꝰ nō ē occiden dus. Glo. ꝓpͥa volūtate. ⁊ ita de reliqͥs Di camꝰ gͦ ꝙ iſte articulꝰ ē de articul̓ ꝙ chriſtꝰ eſt deus verus de deo vero. quicqͥd igitur iubet faciendū eſt. Iubet autē p̄cepta legꝭ Non occides ⁊c̄. Et Mat. ij. et. xxvi. ⁊ ali bi multis locis. ergo ⁊c̄. Itē articulꝰ eſt ꝙ ſacre ſcripture ſunt vere. quia ꝓducunt̉ ī te ſtimoniū reſurrectōis/ ibi. ẜm ſcripturas. tradunt autē ſcripture decē p̄cepta igit̉ ⁊ c. Itē articulꝰ eſt ꝙ ſpūſſctūs locutus eſt ꝑ ꝓphetas. qͥcqͥd igitur ꝓphete dicūt ꝑ ip̄m Circa preceptū Non occides XIII verū eſt. Fuit aūt moyſes ꝓpheta qͥ tradi dit decē p̄cepta legis/ īmo et chriſtꝰ fuit i leꝓpheta magnꝰ de qͦ Deut̓. xviij. qͥ fuit mi q̄ tradidit xp̄s multis locis/ tota lex pē det ⁊ ꝓphete. Sūt igit̉ de lege ⁊ ꝓphetꝭ et ꝯſequent̓ oīa moralia p̄cepta q̄ deducūt̉ ex ip̄is. Itē finis legis ẜm apl̓m ē dilectio/ ⁊ vt vnā vitā eternā ꝯſeqͣmur. Hoc aūt face re nō poſſumus niſi ſeruando p̄cepta. Sꝫ vis ad vitā ingredi ſerua mādata Et iteꝝ. hoc fac ⁊ viues. Itē ad aliā ꝑtē articuli q dicit/ ⁊ ꝓpter nr̄aꝫ ſalutē/ q̄ ſalus nō habet̉ ſine p̄ceptoꝝ obſeruātia. ꝑtinēt igit̉ ad hūc articulū vitā eternā ſalutē reductiue. Iteꝫ qd̓libet p̄ceptū īcludit in ſe dictamē recti ẜm qd̓ fit bonus actus p̄cepti/ ſicut hoc p̄ ceptū Nō occides hꝫ iſtud dictamē/ non licet occidere fundatū in hͦ vniuerſali p̄ce pto. Nō facias alijs qd̓ tibi fieri non vis qd̓ pͥncipiū ē de ſcriptura ſacra Math̓. ij. ⁊c̄. Itē articulus ē ꝙ ē vna eccl̓ia catholi ca ⁊ a pl̓ica.i. fūdata in doctrīa apl̓oꝝ qͦs ſpūſſctūs docuit oēꝫ veritatē ⁊ docere nō ceſſat ſucceſſores/ ⁊ ideo eccl̓ia nō pōt erra re ⁊ ita qͥcqͥd iubet eſt veꝝ. Iubet aūt de cē p̄cepta ⁊ ꝯcluſiones ex eis ergo ꝑtinent ad hūc articulū vnā ſctāꝫ eccl̓aꝫ. ¶ Ampli us tercio deducamꝰ ꝑ exēpla ⁊ hereſis de ſcriptōem oīs hereſis ꝑtinet ad fidē. quia ẜm Hieron̄. hereẜ ē dogma falſū fidei or thodoxe ꝯͣriū. Conſtat aūt ex det̓ mīatōne eccl̓ie ꝙ ml̓te aſſertōnes iudicant̉ heretice q̄ ſunt circa p̄cepta moralia tm̄mō. Exem plū d̓ iſta. vſura nō ē pctm̄ mortale. Iteꝫ de iſta. fornicatio ſimplex nō ē pctm̄ mor tale. Itē de iſta. nō eſt illicitū tenere vxoreꝫ fratris ſui. ꝓ qͣ ioh̓es martyr fuit Item de iſta. licitū eſt vnicuiqꝫ nō miſſo īmo ꝓhibi to p̄dicare. Itē de iſta. ppl̓ares pn̄t domi nos ſuos ad libitū corrigere. Itē qͥlibꝫ ty rannꝰ ⁊c̄. q̄ nuꝑ dānata ē vt heretica. Itē generalit̓ nulla ꝓpoſitō ē ꝟa/ q̄ nō poſſit fi eri catholica/ dū.ſ. tradit̉ credēda in ſacra ſcriptura/ ſic̄ ad ꝓpoſitū dic̄ Hiero. ꝙ apo ſtolus de ꝟ̓ſu ethnico vel poetico fecit ca tholicū dū ait. Corrūpunt bonos mores cōfabulatōes peſſime. Un̄ qͥd minꝰ de fi de videt̉ qͣꝫ ꝙ thobias habuit canē ⁊ aarō barbā. et tn̄ qͥ nūc negaret ꝑtinacit̉ eſſꝫ hē reticus/ qꝛ repugnaret iſti articulo. Scrip tura ſacra ē vera ī ſe ⁊ ī ſuis ꝑtibꝰ. fallit igit̉ hec argumētatio. hͦ nō ē de credibilibꝰ nr̄e fidei explicite/ igit̉ nō eſt de fide ⁊c̄. ¶ Se qͥtur ex p̄miſſis ꝙ geometria et ph̓ia pn̄t eſſe et ſunt philoſophabilia aut geometri cabilia. Secꝰ de moralibꝰ qm̄ illa faciūt ad vnitatē eccl̓ie q̄ debꝫ eſſe vna. nedū vni tate ſacramētoꝝ ⁊ credibiliū ineuidētiū ſꝫ etiā actōe ⁊ ꝯuerſatiōe pacifica ī agibilibꝰ moralibꝰ naturali lege cognitis. ita ꝙ vni tas eccl̓ie p̄ſuppōit vnitatē moralē. ¶ Nō ta de fide q̄ ſuꝑeminet rōi ſꝑ/ ſicut oleū aq̄. ſic ꝙ incipit fides vbi rō deſinit. ⁊ nō pōt tātū creſcere rō natural̓ qͥn ſuꝑemineat fi des ei ⁊c̄. ¶ Itē ꝯſtat ẜm pl̓imos doctoreſ ꝙ expediuit tradere ml̓ta ad credēdū gene ralit̓ oībꝰ ppl̓is qͦꝝ aliqͣ ſunt euidētia do ctis ad deū eſſe Et hͦ ꝓpt̓ errores ph̓oꝝ ⁊ aliorū. ſicut in ꝓpoſito de p̄ceptꝭ moralibꝰ q̄ licꝫ ſint euidētia bene diſpoſitꝭ in iudicō rōis tn̄ ex ꝯſuetudīe ꝑuerſa ⁊ aliūde mul ti ꝯtīgūt errores. vt ſtoyci dixerūt eſſe opꝰ maxīe v̓tutꝭ ſe int̓ficere. ⁊ in qͥbuſdā regiōi bꝰ dicūt eſſe religioſū occidere ꝑentes ſeneſ ⁊c̄. ¶ Itē d̓ multitudīe vxoꝝ/ de furtꝭ/ rapi nis/ de adulterijs/ in qͥbꝰ errāt hoīes/ niſi ꝑ legem diuinā doceant̉. exēplū poſſꝫ po ni ī caſu nr̄o pn̄ti ⁊c̄. ¶ Nota tn̄ ꝙ ad aſſen tiendū catholice cuicūqꝫ ꝟitati qͣꝫtūcunqꝫ ſciat̉ ꝑ exꝑientiā vl̓ demōſtratiōem reqͥrit̉ fides īfuſa q̄ mōſtrat ⁊ on̄dit rōeꝫ obiecta lē credendi. iſtā ꝙ deꝰ talē veritatē tradidit aut iuſſit ꝑ ſe immediate vel ꝑ eccl̓iaꝫ aut ſcripturā ſacrā. ¶ Nota quō nulla ē noua L hereſis. et ꝙ determinatio pape nō eſt ni ſi declaratio vel adiectio pene. Nota ockā libro ſcd̓o prime partis ꝑ totū. Nota qͥd eſt explicite de fide illd̓ ſcilicꝫ qͥd vere ⁊ cla re ſeqͥtur ex his que ſūt pure de fide ⁊ expli cite continent̉ in ſcriptura. Un̄ ꝙ chriſtuſ habuit neruos nō explicite ſub hac forma Similiter ꝙ nō omnis ml̓ier habēs capil los rufos nō poteſt interfici a qͦcunqꝫ/ ſed ſequunt̉ euidenter ex ſcriptura. ¶ Nota ꝙ nulla eſt querela dominoꝝ tēporaliū quin poſſit ad conciliū deduci generale termi nanda/ ſi reducat̉ ad licitū et illicitū iuxta conſiderationē vltimā illius ſermōis. pro ſperum iter ⁊c̄. ¶ Deinde notandum eſt ꝙ in hoc actu plurime ratōnes ſunt inducte ⁊ ad declarationē ſecunde partis. Sed qͦ niam alibi ſunt tam epilogando qͣꝫ latiori ſermone deducte iſtic cōmittūtur. ¶ Tan dem reuolando ad principium/ recitabat̉ Contra aſſertiones Iohānis parui quēadmodū feſtus ad paulū ſe defenden tē dixit/ inſaniſ paule/ ml̓te te lr̄e ad inſani am ꝯuertūt. Nō inſanio rn̄dit paulꝰ opti me feſte ſꝫ veritatis et ſobrietatis v̓ba elo q̄ns. Dehinc ꝯuerſus ad agrippā. credis inqͥt rex agrippa ꝓphetis? ſcio ꝙ credis. Sic longe ampliꝰ habeo fas dicere vni cuiqꝫ vr̄m. O reuerēdiſſimi pr̄eſ et dn̄i ac doctores omni ſapiētia ⁊ doctrina pleniſ ſimi ꝙ creditꝭ ꝓphetis. Illi aūt teſtimoni um dāt de decē p̄ceptis ⁊ de ſeq̄lis eoꝝ ꝙ diuīa ꝟitate fundata ſunt ⁊ ad credenduꝫ licet ītelligant̉ īpropoſita. Gr̄as igit̉ agēs qꝛ patiēter vt obſecratio facta erat me au diſtis. Sit exoro merces vr̄a deus/ qꝛ qͥd retribuā nō habeo. Credite vt facitꝭ ꝟita ti. et tꝑe liberabit vos/ et in eterna taberna cula ſua luce ꝑducet. Preſtante eo ꝑ queꝫ ꝟitas et gr̄a facta ē ieſu chriſto qͥ eſt deus bn̄dictus in ſecula Amen. ¶ Finit Alius ſermo eiuſ dem. Contra aſſertōes mgr̄i Ioh̓is par ui circa p̄ceptū Non occides Portet hereſes eſſe ſicut dicit apl̓s. i. Choꝝ. xi. vt qͥ ꝓbati ſunt manifeſti fiāt in vob̓. pro bati inqͣꝫ ꝑ fidē in intellectu. ꝑ charitatē in affectu. ꝑ exercita tionē in effectu. Prouidētia nimirū diui ne ſapiētie/ q̄ attīgit a fine vſqꝫ ad finē for titer ſuauiterqꝫ diſponit oīa Sap̄. viij. nō ſineret mala fieri(teſte Aug.) ſi nō poſſꝫ ſci ret ⁊ vellet īde bona elicere diſponēs fineꝫ amoris ꝑuerſi ad finē finis boni atqꝫ glori oſi. quod vidit apl̓s dū ait. Scimꝰ qͦniaꝫ diligentibꝰ deū oīa cooꝑant̉ ī bonuꝫ. Et ſic oīa(inquit Guido carth̓.) vt etiā aliena mala īmo et ꝓpͥa dum ex pctō ꝯſurgit qͥs hūilior. ¶ Fit aūt hic ex hereſibꝰ hͦ ſalubre qͣtinus ſicut corde credit̉ ad iuſticiā ita fi at ore ꝯfeſſio ad ſalutē. ad Roma. x. ꝓfiten do.ſ. fidem ſuā extrīſecus qd̓ cadit ſub p̄ cepto obligante ad ſꝑ nō ꝓ ſꝑ. niſi caſibu certis qͥ pn̄t ad p̄ſens qͣttuor noīari. Un eſt corā infidelibꝰ et tyrānis ſic̄ tꝑe martyꝝ Alter corā ꝑfidis hereticis vt tꝑe doctoꝝ Terciꝰ ad teſtificādū vl̓ rn̄dendū ſicut fit corā iudicibꝰ. Quartus doctrinalit̓ ⁊ iudi cialiter erudiēdū. ſicut fit a p̄latis ⁊ docto ribꝰ In caſu pͥmo exercet̉ patiētia vti hym nus loquit̉. In ſcd̓o ſapiētia ⁊ plerūqꝫ cō ſtantia iuxta dictū Auguſtini. In tercio meritū acqͥrit̉. vt dū petrꝰ rn̄dit. tu es chri ſtus filius dei viui. dicit gloſa ꝙ hͦ fuit ad meritū. In qͣrto doctrinale et paſtoraleof ficiū exercet̉. Ioh̓. x. et Mat. vlti. ⁊ Mala chie. ij. et. i. Petri. iij. ⁊c̄. Ex qͣ diſtinctione ꝓtinus elicit̉/ ꝙ qꝛ ꝓfeſſio fidei fit extrīſe cus ad ſalutē nedū ore ſꝫ etiā geſtu vl̓ oꝑe vt aſſiſtēdo ꝯfitētibꝰ vl̓ docentibꝰ ꝟitateꝫ. Illi pr̄es reuerēdiſſimi ⁊ ceteri qͥ pridie re māſerūt cū alijs aſſiſtentibꝰ. quiqꝫ nūc re manēt vl̓ aſſiſtūt collaudādi ſunt tāqͣꝫ btī qͥ audiūt v̓bū dei. ſit eorū merces copioſa deuſ. qꝛ qͥd retribuā nō habeo. Qui ex d̓o eſt(inqͥt chriſtus) ꝟba dei audit. Timēdū eſt qd̓ ſeqͥtur refugiētibꝰ. ꝓpt̓ea nō auditꝭ qꝛ ex deo nō eſtis. Sed repͥmo. ¶ Cohor. ꝓ tor aūt ꝑ illud apl̓i ī epl̓a dn̄ice currentis originalit̓ ad Eph̓. ij. Nolite fieri impru dētes ſed intelligētes q̄ ſit volūtas dei. vt dicamꝰ ei. Fiat volūtas tua ſicut ī celo et in terra. qd̓ vtiqꝫ ꝓhibet fieri triplex ſapīa terrēa aīalis diabolica. Elicit̉ p̄t̓ea ꝙ ſi qͥſ voluerit teſtimoniū ſue fidei palā dicere. qͥſqͥs ille fuerit/ p̄ẜtim eruditus audientia ſibi publica dari debꝫ. meret̉ inſuꝑ dū r̄fu git eſſe doctor nocturnꝰ ⁊ in angul̓ alit̓ qͣꝫ Nicodemꝰ qͥ venit ad deum nocte. Trepi dos nēpe ⁊ obſcuros ſue fidei ꝓfeſſores ar guit chriſtꝰ dicēs. q̄ in tenebris audiſtꝭ p̄ dicate ſuꝑ tecta/ qꝛ qͥ me erubuerit Lu. ix. ⁊ ẜmones meos ⁊ filius hoīs erubeſcet eū corā angel̓ dei. Itaqꝫ ſit fides vniuſcuiuſ qꝫ in ore/ ſit in oculis ſit in frōte. ¶ Ex qui bus ita p̄locutꝭ ꝓtinus eliceret̉ ꝟitas du plicis vltime ꝑtis nr̄e cōcluſiōis qͣdrimē bris al̓s poſite/ q̄ tal̓ ē. ¶ Nouē aſſertōnes cū ſuis reprobatōnibꝰ iudicialit̓ nunciate ſpectant ad fidem etiā explicite. Et ſunt ꝓ ut in ſcedula continent̉ rōnabilit̓ qͣlificate Potuerūt inſuꝑ ꝑ doctores et ordinarioſ locoꝝ doctrinal̓r ac iudicialit̓ condēnari Sūt deniqꝫ ꝑ hoc ſacꝝ conciliū vl̓ ꝑ ſedē apl̓icā de neceſſitate ſalutis reprobāde. et hͦ vere vl̓ interp̄tatiue. ¶ Ad elucidatōneꝫ ponebat̉ caſus lōgus dās intellectū de a ⁊ b vaſallis c regis. Additꝰ ē caſus breuiſ iſte. qͥlibet tyrānus ⁊c̄. ꝓpoſite ſunt qͣttuor concluſiōes rn̄ſū eſt ꝑ ꝯcluſiōem hāc qua drimembrē tā firmit̉ ī ẜmone qͣꝫ certitudi naliter apud me eſt ī corde. qꝛ qd̓ ſcimꝰ lo qͥmur. et credidi ꝓpter qd̓ locutus ſū. Na ⁊ vbi intēderis(ait Iuliꝰ ceſarꝭ) ingenium valet Nemo aūt facere metuit ẜm vegetiū Circa preceptū Non occides XIII quod optime didiciſſe cognoſcit. Uis bn̄ loqͥ dixit ſocrates/ nil loq̄re niſi quod bene didiceris Tqͥdem pͥma pars ꝯcluſiōis ſuf ficiēter ꝓbata ex pl̓ibꝰ forte ꝟbiſqͣꝫ neceſſe fuit eruditꝭ in theologicis ẜmonibꝰ/ ſed fortaſſis nō pl̓ibꝰ qͣꝫ oportue rat ꝓ nō eruditis. Itaqꝫ deducta ē hec ꝑs ex qͣdruplici radice. Ex fidei deſcpͥtōe que eſt habitus certus et verꝰ ꝑ auditū v̓bi dei acqͥſitus. ad Ro. x. et Hebre. ix. Cuiꝰ fidei obiectū eſt ꝓpoſitio credenda. vl̓ collectio pluriū ac omniū credendoꝝ/ ſicut accipit Athanaſius in hͦ ſymbolo Quicunqꝫ ⁊c̄. Alias fidei acceptōes reijcio niſi ꝓ qͣꝫto fi des infuſa reqͥrit̉ ad credendū catholice. ¶ Dehinc ſcripture ſacre teſtificatōne quo niam oīa ī ſacris ſcripturꝭ biblie ꝯtēta for malit̓ vel ſnīalit̓ ⁊ in effectū. et ꝑ ꝯſequēs decē p̄cepta ſūt de fide. qm̄ cū oppoſita aſ ſertōe ꝑtinaci nō ſtat fides. Un̄ Gratianꝰ. Ius naturale ē qd̓ ī lege ⁊ in euāgelio cō tinet̉ quo qͥſqꝫ iubet̉ facere quod ſibi vult fieri. ⁊ ꝓhibet̉ inferre qd̓ ſibi nolit fieri. De hinc ex eccl̓ie obẜuatōe q̄ damnat vt here ſes nedū illa q̄ ꝯͣriant̉ articul̓ ſpeculatiuiſ nr̄e fidei. vt iſta/ deꝰ eſt. verūetiā ꝯͣriant̉ pͥn cipijs et dictaminibꝰ pͣcticis. vt ꝙ deꝰ eſt diligendꝰ ſuꝑ oīa. ⁊ ꝓximꝰ ſicut nos. In qͥbus duobꝰ tota lex pēdet et ꝓphete. q̄ vti qꝫ lex ē fides nr̄a vel de fide. Un̄ in ſcriptu ris ſacris Auguſtino teſte quicqͥd alibi no xiū eſt dānat̉. Deniqꝫ ex hereẜ deſcriptōne quā Hiero. dicit eſſe dogma falſum fidei orthodoxe ꝯͣriū. Et illic habita ē diſtīctio ꝙ q̄dam ſunt pure de fide ſub qͣdruplici gͣ du. quedā ꝑtinent ad fidē ⁊ oppoſita ſapi unt hereſim. q̄dā ſunt imꝑtinētia. qꝛ n̄ ap paret ꝙ repugnāt vel ſequant̉ ad fidē. In ferebat̉ hͦ corollariū ꝙ hec ꝯſeq̄ntia īpoſſi bil̓ eſt et heretical̓. decē p̄cepta legꝭ ſūt eui dentia ī lumine naturali. gͦ nō ſpectant ad articl̓os fidei nec ex eis deducūt̉. Exhinc rōnabilit̓ motus fuit reuerēdiſſimꝰ magī Petrꝰ de verſa. exhibere ſcedulā quā tradi dit. Alij ꝟo dicunt volunt qͥbuſdā hereti care videāt ne ex erroribꝰ ſe inuoluāt ⁊c̄ Eteꝝ ꝓ ſcd̓e ꝑtis deductōe ſunt ī ducte ꝯͣ pͥmā aſſertōeꝫ licitū ē vn cuiqꝫ ⁊c̄. rōes ī triplici qͣt̓nario ⁊c̄. Fundat̉ pͥma ſuꝑ huius aduerbij ſaīgue maxime iam p̄ẜtim/ iā ſpēalit̓/ gallice me ſi nernit̓. qꝛ p̄ſupponūt v̓itatē illiꝰ qd̓ precedit. Alt̓a ſuꝑ hͦ ꝯplexo abſqꝫ mādato qͦcū qꝫ vel p̄cepto deducēdo ad ꝯtradictōnem qꝛ lex dei mandatū ē ⁊c̄. Tercia ſuꝑ intelle ctu plano ac reſoluto huiꝰ p̄cepti Nō occi des.ſ. hoīem ꝓpͥa volūtate. Sed vel iubē te deo ꝑ reuelatōeꝫ/ vl̓ ꝑ publice admīſtra tōnis admiſſionem. Matth̓. xxv. ⁊.xxvi. Oēs qͥ gladiū acceperint ⁊c̄. Glo. ꝓpͥa au toritate ⁊c̄. Unde lex occidit ⁊ nō hō Mi hi vindictā ⁊c̄. Quarta ſuꝑ defectu iuriſdi tōis vel iudiciarie ptātis in occidēte tyran nū ſicut ponit aſſertio Quis es qͥ iudicas alienū ẜuū ⁊c̄. ad Ro. ij. ¶ Fundat̉ pͥma rō ſecundi qͣternarij ſuꝑ ꝯdemnatōe triū arti culoꝝ hus ⁊ wiclefde p̄dicātibꝰ abſqꝫ miſ ſiōe d̓ popularibꝰ corrigētibꝰ ad libitū do minos. et dn̄is bona eccl̓iaſticoꝝ rapiēti bus ⁊c̄. qm̄ occiſor in caſu aſſertōis et peiꝰ facit qͣꝫ ī his caſibꝰ tribꝰ fiat. Fundabatur altera ſuꝑ om̄i policia vera vl̓ p̄tēſa/ vt pu eroꝝ ſub magiſtro/ ⁊ int̓ ſe vt latronum vl̓ paganoꝝ/ īmo vt demonuꝫ ꝓ ſtatu p̄ſenti. Mat. xx. vt oīm bonoꝝ qͥbus oīa ordīate fiūt. Eſt aūt ordo pariū diſpariūqꝫ reruꝫ vnicuiqꝫ ius ſuū tribuēs iniqͣ nō vſurpāſ Tercia ſuꝑ ꝯꝑatōe tyrānidis ad hereſim ⁊ alia vicia deteriora ꝓpter q̄ non veniunt hoīes paſſim occidēdi ⁊ quōlibet et abſqꝫ mādato. Quarta et octaua ordīe ſuꝑ ꝯꝑa tiōe nō habētꝭ autoritatē iudiciariā ad ha bentē. ſicut ē rex. qͥ quidē rex nō poſſit ſine iuris ordine nō monitū nō vocatū/ nō cō uictū int̓ficere. qͣntominꝰ gͦ cēſendꝰ eſt da re autoritatē implicitā vel interp̄tatiuā al teri cui nō mandatū ē/ īmo legibꝰ regꝭ ꝓhi bitū. Pro his loqͥtur feſtꝰ Act̉. xxv. Et ni codemus. xvij. et in lege. Qd̓ iuſtū ē iuſte exeq̄ris. ¶ Demū pͥma rō tercij qͣternarij fū dabat̉ ſuꝑ ml̓tiplici notorietate iuris aut facti. que reqͥrebat̉ ꝓ qͣlibꝫ circūſtantia ſeu clauſula hꝰ aſſertōis/ vt ꝙ notoriū eēt talē machinari ⁊c̄. qm̄ ex incertis nullo pacto pōt certa mors inferri. Et ſi nō pōt qͥs oc cidi ad teſtimoniū vniꝰ qͣnto minꝰ nulliꝰ. Altera ꝙ hec aſſertio qͣntūcūqꝫ circūſtan tionata nō p̄t hr̄e ꝟitatē de pͥuata ꝑſona ex tra caſum diuīe reuelatōis notorie vl̓ caſū ineuitabil̓ neceſſitatis. ſicut ex rōibꝰ aduer ſarioꝝ/ qͣs qͥdem pridē vidimꝰ ſatis ꝯſtat. nec tamē caſus iſte neceſſitatꝭ ſꝑ excuſaret Fundabat̉ vndecima rō exaggerando ꝙ hec aſſertio ſe p̄iudicialē on̄dit ad om̄e ge nꝰ hoīm actiue ⁊ paſſiue. licꝫ ꝯtracte poni De erroribus circa videat̉. Extēdit ſe ad papā ad ep̄os ad ab bates ad pͥncipes ad patres ad maritos/ ad ſacerdotes clericos/ ppl̓ares ⁊ ad oēs in cōi/ patet ꝯſideranti qꝛ cuilibet tali dici pōt. Tu es tyrānus vel machinabaris in mortē dn̄i tui. Poſtremo ꝓ qͣrta rōe duode cima ī ordīe ⁊ vltīa/ fiebat epilogus ſic ar guēdo. Cōtradictoria huiꝰ aſſertiōis q̄ eſt ꝑticularis vel ſingularis negatiua ē vera ⁊ catholica/ igit̉ iſta eſt falſa ⁊ nō catholi ca ⁊ ꝯſequēter heretica qd̓ tenet ꝑ legē con tradictoriā/ ⁊ ꝑ dicta Areſtoti. ⁊ Diony. ꝙ veꝝ ⁊ bonū ſunt ex oībꝰ circūſtātijs. falſuꝫ aūt ⁊ malū ex vnica. antecedēs eſt manife ſtum in ml̓tis caſibꝰ/ vt dū occidēs nō ha bebit ſufficientē notorietateꝫ vt ꝓcedat ad certā mortē nō moniti nō ꝯuicti ⁊c̄. vl̓ dū pōt ſeruare iuramentū fidelitatis/ vel ē ſa cerdos. Et ꝓuideri pōt regi ꝑ alteꝝ vl̓ alio mō ⁊c̄. Exclamabit h̓ aliqͥs ⁊ dicet/ poni mus caſū neceſſitatis extreme. ponimꝰ ꝙ oīa ſunt notoria q̄ p̄ponunt̉. Rn̄ſio. Ꝙ h̓ nō inueſtigo qd̓ alij dicāt. ſꝫ qͥd ponit aſſer tio/ ⁊ in qͥbꝰ terminis ſe regulat. Replica bit alter dicēs trūcata ē aſſertio. Rn̄ſio/ qꝛ nec hoc ꝓnūc inqͥrit̉ qͣꝫuis nō deſint teſteſ hic etiā pn̄tes oī exceptōne maiores ꝙ ni hil truncatū eſt ⁊c̄. Suꝑſunt auctoritates ſctōꝝ/ ſuꝑeſt ml̓titudo exēploꝝ ⁊ hiſtoriaꝝ Q ¶ Sꝫ interī diſcurramus ꝑ alias octo aſ ſertiōes ⁊ ad hec inducēda poſtmodū po nit itaqꝫ ſcd̓a aſſertio ſic. leges natural̓ me ralis ⁊ diuīa autorizāt vnūquēqꝫ ſubditū de occidēdo vel occidi faciēdo dictū tyrā num/ dānat̉ vt erronea in fide ac moribꝰ ⁊ legibus naturali morali ⁊ diuīe iniurioſa. ¶ Deducit̉ hec ꝯdemnatio ex radice qͣdrū plici/ īmo ꝙ eſt inſana ⁊ ſacrilega. Prima qꝛ leges diuina naturalis ⁊ hūana ꝓhibēt explicite ⁊ exp̄ſſe ꝙ nemo accipiat ſibi ho norē iudiciariū vel dn̄andi ius in iuriſdi ctionē ſꝫ qͥ vocat̉ ſicut Aarō. patet in epl̓a ad Hebreos. Nō igit̉ autorizāt nō voca tū. alioqͥn ſup̄ma lex.ſ. diſſenſiōis deus in quo eſſet. Eſt ⁊ ꝯͣ apl̓m. Nec daret vnicui qꝫ qd̓ falſuꝫ eſt ⁊ ſic eſſet ſūma ꝑuerſio mo di ſpeciei ⁊ ordīs dicit lex. iudicioꝝ vigor iuris publici tutela in medio ꝯſtituta ē ne quis de aliqͦ qͣꝫtūcūqꝫ ſceleribꝰ implicito aſ ſumere valcat vltionē. Hec ē etiā lex puero rū. Nota de bruto cur filiū occidit. Qui in ſcio pͥncipe/ inqͥt lex/ bellū gerit reus ē leſe maieſtatis. Altera radix eſt qm̄ leges diuina naturalis ⁊ hūana ꝓhibēt ne idē ſit er ga alteꝝ ꝑs iudex ⁊ teſtis qd̓ ſoli deo ꝓpriū videt̉. Un̄dū ex officio ꝓcedit iudex ꝯͣ er rores qͥ ſunt ſicut leges leſe maieſtatꝭ/ pars rea ꝯſtituit̉ ꝓmouēs vl̓ inſtigās tenēs lo cū ꝑtis accuſantꝭ. ꝓpt̓ea reprobari nō pōt ſnīa iudicꝭ ī cauſa appellatōis vel alit̓ ip̄o nō vocato vel audito. Ampliꝰ tercia radix eſt qꝛ ẜm leges diuinā naturalē et hūanaꝫ nemo dꝫ ex incertis cauſis ⁊ cōiecturꝭ/ vel ex eis q̄ ſecrete gerūt̉/ ſic̄ ſunt machinatōeſ ⁊ cogitatōes cordiſpublice puniri/ p̄ẜtim ad mortē. qꝛ cogitatōis penā nemo meret̉ qͦ ad forū.ſ. pn̄tis vite. ſecꝰ qͦ ad foꝝ ꝯſcien tie. Nemo(inqͥt lex) ad teſtimoniū vniꝰ mo riet̉. Demū qͣrta radix ē. quia nemo vellet ꝙ a nō iudice ſuo dānaret̉ ad mortē/ p̄ſer tim non vocatus nō auditus nō monitꝰ. Lex aūt natural̓ dicta ē et ſūpta. Mat. vij Oīa q̄cunqꝫ vultis vt faciāt vobis hoīes ⁊ vos eadē facite illis. vultis. glo. velle de betis. ¶ Procedamꝰ ad reprobatōꝫ tercie R ſil̓ et qͣrte aſſertionū. qꝛ cōnexe ſunt ⁊ ſic ha bent/ licitū ē vnicuiqꝫ ſubdito honorabile ⁊ meritoriū ⁊c̄. Et dicūt in ſnīa. ꝙ qͥlibꝫ ty rannus p̄t et dꝫ occidi a qͦcūqꝫ vilit̓ et ꝑ in ſidias. et quō hec ē ꝓpria morſqͣ debēt mo ri occidere ſcilꝫ ita eos Aſſumit̉ ꝓ repro batōe qͣdruplex fundamētū/ primū ſumit̉ ex cauſis condendi decretaleꝫ illā in ꝯcilio lugdunen̄. li. vi. ꝓ hūani. quaꝝ pͥma eſt ne qͥs chriſtianus ſubito ⁊ īprouiſe moriat̉ ī ꝑiculū dānatōiſ et̓ne qd̓ ibi dicit̉ horrēda inhūanitas deteſtādaqꝫ ſeuicia Altera qm̄ oīs ptās tribuit̉ a dn̄o ad iuſticiā rectuqꝫ iudiciū exercēdū Tercia qm̄ hͦ in xp̄ianita tis obprobriū exit. Alteꝝ fundamentuꝫ ex reprobatiōe inſidiaꝝ/ dū frater ꝑ mēdacia aut ꝑiuria aut ꝑ finē illicitum. ſicut notat Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. de inſidijſ. vn̄ lex dic̄. ho minē homini īſidiari nefas ē Et Exo. xxi. Si qͥs ꝑ īduſtriā ⁊ ꝑ inſidias occiderit ꝓ ximū ſuū. euelles eū ab altari meo vt mo riat̉. Cōſtat aūt ꝙ ī inſidijs de qͥbꝰ fit hic mentio ꝯcurrūt freq̄nt̓ hec tria/ mendaciū ꝑiuriū. ac finis.ſ. ſubita mors et vilis alte rius cui fides data erat. vn̄ et ſi q̄daꝫ pn̄t eſſe inſidie iuſte. nō tn̄ iſte attētis medijs ⁊ fine ⁊ nō diffidatōe. Sumit̉ alid̓ fundam tū ex dictis ſctōꝝ reprobātium in Iudith Hiero. et ſil̓ibꝰ mendacia et fictōes falſas/ licꝫ ī eis collaudet̉ zelus ad cultū dei et ſa uatōꝫ populi. ⁊ oppoſitū ſentire hereticuꝫ preceptū Non occides XIII eſt vt deducit Aug. ad p̄miū ⁊c̄. Demū ꝓ qͣrto fundamēto ſumit̉ deſcriptio tyranni data ab aſſertōe. Tyrānus ē qͥ in republi ca nō iure pͥncipat̉ vl̓ pͥncipari conat̉. Cō ſtat eī iuxta venerabilē Egidiū de rhoma in ſuo de regimine pͥncipū/ et exꝑientia lo qͥtur ꝙ vix ē aliqͥs dn̄s qͥ nō tyranus ī alij qͦ iure vl̓ interp̄tatōe iudicet̉. Et ita debe bit actiue et paſſiue vilit̓ et inſidioſe ꝑ ſub ditos interfici Cuiꝰ falſitatē deducit oreſi ne ſuꝑ qͥnto politicorū/ vbi Ariſto. dicit ꝙ S boni nō faciūt ſeditōem. ¶ Ueniamꝰ cōſe q̄nter ad qͥntā ſextā ſeptimā ſimul aſſertō nes. q̄ dicūt regē debere amare remunera re et gl̓ificare talē mortē ⁊c̄. He tres ſil̓ ex ī cōueniēti quadruplici reprobāt̉ Primo qͥ dē qꝛ rex teneret̉ amare remunerare ⁊ gl̓ifi care pctā/ qͥ iō poſitus ē in vindictā male factorū. Non enī ſine cauſa gladiū portat ſicut dicit apl̓s. Un̄ et ſi poſſꝫ ad tꝑs diſſ mulare vindictā ſicut fecit Dauid de ioab nō tn̄ pōt abſolute remittere culpā p̄ẜtim in nō penitēte ſꝫ pctm̄ iuſtificāte palā ⁊ in eo ꝑſeuerāte/ in ſcandalū ſubditoꝝ/ q̄ iuſti ficatio neqꝫ in cayn/ neqꝫ in antiocho ſcele ratiſſimo neqꝫ in iuda ꝑfido inuēta ē/ quia dixer̄t peccaui. Ampliꝰ ſcd̓o qꝛ rex ꝑ has aſſertōnes deducit̉ nedū ad pctm̄ mortale ꝯmittēdū ſed ad hereſim dū dicit̉. ꝙ tene tur tanqͣꝫ licitū laudabile ⁊ meritoriū ama re remunerare et laudare id qd̓ d̓ ſe iniquū eſt. Et qꝛ dicēte ſapiēte. Qual̓ ē rector ciui tatis tales ⁊ habitātes ī ea. Et claudianuſ ait. Regis ad exēplū totꝰ ꝯponit̉ orbis/ ſe q̄ret̉ hereticatio oīm fere ſubditoꝝ. Atten dant hic oēſ p̄ẜtim dn̄i cōmiſſarij qͣlit̓ hec mat̓ia tangit pl̓es et magnos īmo maxīoſ qꝛ regē cū toto clero ſuo/ qͥbꝰ īponit̉ neduꝫ hereſis ſed ꝙ ſunt heretici/ dū eoꝝ ſentētia ꝓ nō catholica reprobat̉. qꝛ det̓mīare falſā doctrinā ꝓ vera neqͥt fieri ſine ꝑtinacia. vt deducit Ockam quarto pͥme. Rurſus ter cio includit̉ hic blaſphema ꝯꝑatio de mi chaele ⁊ phinees/ quaſi michael occiderit cifeꝝ ſine mādato dei ⁊ p̄cepto qͦcunqꝫ. Sil̓r et phinees ip̄m zambri. qͦꝝ patꝫ op poſitū tā ex rōe qͣꝫ ex epl̓a Iude de michae le/ qͥ nō eſt auſus inferre blaſphemiā ⁊c̄. et de phinees Numeri.xxv. Un̄ ſi phinees occidiſſꝫ licite ſine mādato adulteꝝ vl̓ ido latrā zambri cur nō ſil̓r tūc et nūc alter idē poſſet? Sic argueret̉ de moyſe reſpectu li tigantiū. Deniqꝫ notat̉ vt ex aſſertōe tercia ſicut etiā res ſe habꝫ/ ꝙ hec peſtifera doct na multiplicata ē ꝑ ppl̓os ⁊ regna ſub epi ſtolis et ꝓpoſitōibꝰ has aſſertōes ꝯtinenti bus. ¶ Deducamꝰ ꝓpterea falſitatē octaue T aſſertōis ad intellectū ponētis/ qm̄ ſi lice/ 415 F at vnicuiqꝫ iudicare de lege diuīa/ vt de il la. Nō occides. ⁊ eā interp̄tari ẜm epikeyā ſuam et ꝯſcīam. relinq̄ndo planū rotūduꝫ ac ſolidū ſenſum poſitū ꝑ doctores ſctōs epick. et ꝯſcīa qͥlibet poterit ſcripturā ītel ligere ſacrā alit̓ qͣꝫ ſpūſſctus efflagitet. qd̓ ē hereſis ẜm deſcriptōeꝫ Hiero. Et he incō ueniētie ꝯſequunt̉. Primo ꝙ poterit qͥlibꝫ interp̄tari p̄ceptū illd̓. Nō furaberis. Sic̄ inuētus ē vnus dogmatizās ꝙ ꝓ nutritō ne pueri bone indolis ad eruditōeꝫ theolo gie vel vtilitatē reipublice poterit rapi pe cunia a diuite. alij ꝙ licebat ꝯmittere vſu rā ꝓ ſubleuatōe paupeꝝ. alij ꝙ ſymoniā ꝓ neceſſitate eccl̓ie. alij ꝙ rapinā ꝓ fundādiſ eccl̓ijs vel hoſpitalibꝰ. nemo aſpiciens ad malū ⁊c̄. Ampliꝰ ſcd̓o idē arguit̉ de hͦ p̄ce pto Nō mechaberꝭ. qꝛ diceret aliqͥs rex vl̓ p̄potens. ſteril̓ eſt vxor mea/ recipiā alterā ne ſucceſſiōe defrauder heredis. Alter ideꝫ faciet ꝓ multiplicatiōe plis ad cultuꝫ dei. Rurſus tercio ꝯtingit hͦ idē circa p̄ceptuꝫ hͦ. Non mētieris. Mentiar inqͥt aliqͥs vt ſaluem ꝓximū vel meip̄m a morte ſeu dā no ſeu vituꝑio. Mentiar ad ſalutē alioruꝫ corꝑalem vl̓ ſpūalē. Mentiar vt licētiꝰ ꝑ dant̉ impij tyranni vl̓ heretici. īmo et ꝯfeſ ſionē reuelabo ne ꝑdant̉ reliqͥ. Poſtrēo lice bit etiā ſic ꝑentes occidere ī ſenectute ne lā gueant diutiꝰ. ſic occidere ſeip̄m ad euitati onē indigentie ẜuitutis vel ſtupri vl̓ īꝯtu meliaꝫ dei. ſic fuerit tꝑs dū oīs qͥ interfici ebat xp̄ianos arbitrabat̉ ſe obſeqͥum p̄ſta re deo Ioh̓. xvi. ⁊c̄. ¶ Aduertitis aūt qͣꝫ la Vl5 H te pateat hec ruina ſi cuilibꝫ nō ẜm legē vi uere ſed de lege iudicare licuerit. ꝯͣ illud de cretū vulgatū. Eius ē interp̄tari cuiꝰ ē cō dere legē. Et illud Aug. de v̓a religiōe. diſ. iiij. c. In ip̄is tꝑalibꝰ legibꝰ. vbi dicit ꝙ dū g inſtitute ſunt leges nō licebit etiā iudici de eis iudicare/ ſꝫ ẜm ip̄as/ vnde fatemur ſen ſum legis nō verba facere ſenſum lr̄alem/ ſed de ſenſu ꝑitidiffiniūt nō qͥlibet ꝓ ſeip̄o Deniqꝫ cū ex ſolo ſenſu lr̄ali ſcripture ſumi tur efficax argumentū ſolidū ſi lr̄alis ſen ſus ſcripture in aliqͦ falſus diceret̉ ⁊c̄ ¶ Tā 27 dem reprobet̉ aſſertio nona. q̄ ī ſcedula mi nus dānata ē rigide in caſu ſocietatꝭ iura v 2 De erroribus circa mēti heretica eſt/ ſacrilega ē/ ꝑnicioſiſſima eſt. Primo qͥdem qꝛ ꝑiuriū ẜm genꝰ ſuū(ſi thome credit̉) gͣuiꝰ ē homicidio/ qm̄ eſt im mediatius ꝯͣ deū ⁊ ꝯͣ p̄ceptuꝫ pͥme tabule. Cedit inſuꝑ in ſubuerſionē grauiorē totiꝰ reipublice dū vinculū eius qd̓ eſt iuramē tum/ rumpit̉ ⁊ diſſoluit̉. vn̄ iuramentū eſt oīs ꝯtrouerſie finis ẜm apl̓m. Porro ſi ꝑ det deus om̄s qui loquunt̉ mendaciū ita ꝙ nulla adiectōe pōt licitū fieri qͥd de ꝑiu rio cenſebimus iudicandū? Neget̉ rō Au guſtini qͣre mendaciū nō recipit cōpenſati onem vt fieri licitū poſſit. Rurſus exēplis ſacre ſcpͥture docemur. iiij. Reg. ⁊ Paral̓. lēbº in fine. ꝙ Sedechias cū toto ppl̓o iudeo rū ideo ꝑemptus eſt/ qꝛ nō tenuerit pactuꝫ cū idolatra nabuch̓. ſeductus ꝑ ſacerdoteſ dicentes/ ꝙ cū idolatra ꝑfido ⁊ tyrāno fe dus initū nō tenebat exqͦ erat ſine fide. Ex emplū aliud ē de Symeō ⁊ leui qͥbus iaꝫ maledixit pater/ qꝛ fregerāt pactū cū ſychi mitꝭ initū. Exemplū aliud apud gentiles de Regulo ⁊ Fabricio ac multis ſil̓ibꝰ de quibꝰ loquit̉ Cicero. iij. de officijs. Notet̉ quid recitet tꝑe hānibalis de duobꝰ remiſ ſis ꝑ Romanos. Exemplū de ꝑfidia Car thaginen̄. q̄ ſubuertit eos quibꝰ dictū eſt. ꝑ qͦs deꝰ iurabit ⁊ vbi? Exēplū de fide mili tū/ de fide mercatorū/ de fide Ioh̓is regis frācie/ ⁊ alioꝝ quotidie ſine nūero ꝯſtat ſer uaſſe ⁊ hodie ſeruare ꝯfederatōes ⁊ vera iu ramenta/ nedū in p̄iudiciū temꝑale ſui vi ſuoꝝ/ ſꝫ etiā in p̄iudiciū vite ꝓprie qd̓ ē vi timū p̄iudicioꝝ tꝑaliū. Nota de lōbardis Nota de lothrigis qͥ reducerent̉ captiuia ſuis ſi fugerēt. Deniqꝫ q̄rit̉ ſi ꝯfederatus d̓ quo loquit̉ hec nona aſſertio/ poterat ẜua re iuramentū ſuū nō occidendo vel occidi faciendo tyrannū illū cū qͦ iuramentū ⁊ fe dus habebat? ⁊ ſi ſic tenebat̉ illud obẜua re cū nō cederet in p̄iudiciū aīe ſue vel ſalu tis eterne. Si ꝟo nō potuerit obẜuare cō ſequet̉. Primo ꝙ tenebat̉ de neceſſitate ſa lutis tyrannū illū ſibi ꝯfederatū vl̓ occide re vel occidi facere qd̓ improbatū eſt pͥus qꝛ nō erat iudex eius vt ſupponit̉/ ⁊ qꝛ iu dex etiā obẜuare fidē hoſti dꝫ. Sequit̉ p̄ terea ꝙ talis p̄ſentiēs illū eē tyrānū dignū morte cui nec ẜuāda fides erat ẜm eū iura uit in mēdacio ⁊ in dolo malo. Un̄ lr̄alis intellectus planꝰ ⁊ groſſus apud oēs iſtiꝰ p̄cepti Nō ꝑiurabis ꝙ eſt oē iuramentum deliberate ⁊ licite factū/ tenēdū ē etiaꝫ vſqꝫ ad p̄iudiciū mortis tp̄alis/ qm̄ plus tenet̉ obẜuare fidē ſuā q̄ eſt q̄dā integritaſ ⁊ v̓gi nitas aīe qͣꝫ corpus ꝓpriū vel alienū ⁊ eſt ordo rectus charitatꝭ. ¶ Promiſeramꝰ in X ducere rōes cū autoritatibꝰ et hyſtorijs ſū mabimus illaſ. plures itaqꝫ ꝯtinēt̉ ſcd̓a ſe cūde. q. v. et. q. viij. in Aug. et Hiero. Plu res in ſūma cōfeſſorū ſuꝑ his vocabul̓ bel lū/ homicidiū inſidie/ ꝑiuriū. Sctūs tho mas ad idem ſcd̓a ſcd̓e. q. lxiiij. multꝭ arti culis ⁊ q̄ſtione de inſidijs/ ⁊ q̄ſtione de iu ramēto. Itē. q. penul. ſcd̓i. Itē li. i. c. vij. de regimine pͥncipū ad regē Cypri/ determi nas hāc q̄ſtionē ex intentōne fundās ſe in hac auctoritate Petri. Serui ſubditi eſto te in oī timore dn̄is nō tm̄ bonis ⁊ mode ſtis ſꝫ etiā diſcholis. Exēplificat de ml̓tis romanoꝝ imꝑatoribꝰ ſub qͥbꝰ xp̄iani paſſi fuerūt ſpōte licet eos potuiſſent occidiſſe. vt patet de ſacra legione thebeoꝝ Sarre burien̄. Inſuꝑ qͥ ab alijs diſtorte vel trūca te allegatur. facit ꝓ dictis libro. iij. ca. xvi. vbi dicit ꝙ tyrannꝰ ē qͥ vult ꝯͣ leges dn̄ari Et li. viij. c. xix. tradit ꝙ nullus qͣntūcūqꝫ tyrānus etiā notoriꝰ et intolerabil̓ interfi ciendus ē ꝯͣ iuſiurandū/ neqꝫ ꝑ venenum. Exēplificat de dauid reſpectu ſaul. Et tā dem dat cōciliū ſil̓e ſctō Thome. Sed ad di p̄t ꝙ ꝑ generale ꝯciliū pn̄t tyrāni iudica ri vel depͥmi n̄ ꝓpͥa p̄ſumptōne. Eſt ad idē Alexander de halis diffuſe tercia ꝑte ſūme ſuꝑ hoc p̄cepto. Non occides. Ad idē Au guſt. li. de libero arbitrio. et ſcd̓a ꝯͣ Fauſtū Ad idem lib̓. de vicijs tractatu de ira. c. xij. Ad idē leges ciuiles. Exēpla ſunt ī ſcpͥtu ra de cayn ſceleratiſſimo. de qͦ nō licuit alte ri vt interficeret eū. Itē de iudeis qͥ lꝫ xp̄m reputarēt tyrānū peſſimū/ noluerūt tn̄ int̓ ficere ꝓpria autoritate. ¶ Concludamꝰ ta men ex iſtis oībꝰ veritatē ſcd̓e ꝑtis ꝯcluſi onis nr̄e pͥncipalis.ſ. ꝙ he nouē aſſertiōes ratōnabiliter et catholice ꝓut ī ſcedula cō tinet̉ reprobate ſūt ⁊ qͣlificate. īmo ꝓfiteor cū reuerēdiſſimo pr̄e dn̄o cardinali came racen̄. ⁊ firmiſſime teneo ⁊ nll̓atenꝰ dubito ꝙ hec doctrina ē heretica ⁊c̄. ⁊ dānata ꝑ hͦ ꝯciliū in iſta. Quilibet tyrannus ⁊c̄. Nec ſuꝑ hͦ oportꝫ me iudicio ꝯcilij tāqͣꝫ ſim du bius ſubmittere/ qꝛ crederē me peccare ſen tiēdo de fide certiſſima rē incertā. Habent ecce crimīatores qd̓ intendūt/ me ꝯfitēteꝫ qd̓ opponūt ⁊c̄. Elicit̉ ex his ꝙ nullꝰ a cō miſſiōe circa materiā fidei repellendꝰ ē tā preceptū Non occides XI II qͣꝫ ſuſpectus ſi dixerit hanc eſſe fidē ſuam. quēadmodū fecit idē reuerēdiſſimꝰ pr̄ do minꝰ cardinal̓ Cameracen̄. p̄ceptor meuſ clariſſimus ad req̄ſtam ſereniſſimi regꝭ ro manorū. Sic ⁊ p̄fulgidū decꝰ canoniſtaꝝ ⁊ flos gratiſſimus dn̄s cardinal̓ floren̄. co feſtim vt al̓s me p̄ſente legit has aſſertōes admiratus. Et potuerūt inqͥt in vomere d̓ fenſores qͥn mox fuerint aliqͥ ꝯtradictoreſ adeo ſibi manifeſtꝰ error videbat̉. ¶ Seqͥt̉ tandē iuramentū fuiſſe licitū de repugnan ¶ Tercia pars ꝯclu do talibꝰ erroribꝰ. ſionis principalis. Emōſtratis itaqꝫ duabꝰ pͥmis ꝑti bus nr̄e concluſiōis ita vt non ſit relictus dubitatōis ſcrupulꝰ apud illos qͥ nolunt fieri īprudentes ſꝫ intelligē tes q̄ ſit volūtas dei. Nā ⁊ rō euidēs ⁊ au toritas ꝯuincens et hͦ ſacrū ꝯciliū det̓mi nans multipl̓r hͦ credere tradūt et īpellūt ⁊c̄. Expediamꝰ nos breuiori ẜmōe de par tibꝰ reliqͥs duabꝰ. Dicit tercia ꝑs ꝙ he no uem aſſertōes potuerūt ꝑ doctores et ordi narios locoꝝ doctrinal̓r ac iudicial̓r ꝯdē nari. ¶ Stabiliamus hͦ qͣdruplicit̓. Primi tus in iure diuino. ſpectat itaqꝫ ad p̄latos etiā inferiores paſcere gregē pabulo doct̉. ne. Ioh̓. x. Bonus paſtor ⁊c̄. ⁊ Mat. vlt̓. Docete oēs gētes ⁊c̄. Eſa. lviij. Clama ne ceſſes. Hiere. xxiij. Ue paſtoribꝰ ⁊c̄. Eze. xxxiiij. Ue paſtoribꝰ iſrl̓. ⁊.xxij. ſi ſpecl̓ator vidit ⁊c̄ Et ſil̓e eiuſdē. iij. Si dicēte me ad īpiū. Treno. ij. Prophete tui viderunt ⁊c̄. Deut̓. xiij. et. xvi. Cōtra hereticos. i. Thi. iiij. ad Titū. iij. ad Gal̓. ij. v. ⁊ vi. Itē Act̉. xx. attēdite vob̓ et vniuerſo gregi ⁊c̄. Ex qͥ bus omnibꝰ fundatū ē in ſcpͥtura ſacra ꝙ doctores et p̄lati pn̄t et debent ppl̓m ſub ditū in doctrina ſana paſcere et ne errēt ꝓ uidere. Stabiliamꝰ ſcd̓o partē eādē ex iu re naturaliet poſitiuo. Ex naturali qͥdem qͦ pater debꝫ erudire filios/ ſapiēs inſipien tes docere. videns cecos ducere. Caput in mēbra īfluere ſenſum. ⁊ ita de reliqͥs ſil̓itu dinibꝰ naturalibꝰ. Ex poſitiuis ꝟo iuribꝰ iudicatur. extra de here. c. ad abolendā. et c. excōicamus. et. c. ſicut. et extra de ſymo. licꝫ hely. et. lxxxiij. di. c. nil illo paſtore ⁊c̄ Stabiliamus tercio ꝑtē hanc et approba tōem huiꝰ ſacri concilij ꝑ p̄cticā eius. Col laudant enī ꝯdemnatōes factas ꝯͣ errores V icleff ꝑ vniuerſitateſ oxonien̄. ⁊ pragen̄. ⁊ ꝑ ordinarios eorūdeꝫ locoꝝ. qͣs velut te merarias ⁊ iniqͣs reprobare debuerat ſi ne quaqͣꝫ eū ꝯdemnatio tal̓ licuiſſet. Induce rent̉ ſil̓ia plura de pͥoribꝰ ꝯcilijs tā genera libꝰ qͣꝫ ꝓuincialibꝰ etiā ante Nicenū ꝯciliū ⁊c̄. Stabiliamꝰ deniqꝫ qͣrto ꝑtem eandeꝫ ex ꝯſuetudine laudabili in diuerẜ dioceſi bus p̄ẜtim in pariſien̄. Illic enī dānati ſūt articuli ⁊ damnant̉ qͦtidie ꝑ doctores ſa cre ſcpͥture/ et ꝑ ep̄os ⁊ iurāt baccalarij pͥꝰ qͣꝫ legant ſnīas in manu cācellarij pariſiē. ꝙ ſi quid audierint dici in fauorem articu lorū pariẜ. condemnatorū reuelabunt in fra octo dies epiſcopo vl̓ cācellario pariẜ. qͥ erunt ꝓ tꝑe. Scripſit ⁊ hͦ idem ſacre the ologie facultas in pariſien̄. vniuerſitate in tractatu quē miſit ad clementē ſeptimum ſoluens rōes vel allegatōes in oppoſitū ſū ptas ex iuribꝰ male ītellectꝭ. Cuiꝰ facultatꝭ autoritas maior eſt in hac parte qͣꝫ vnius gloſatorū/ qꝛ decreta ſunt dicta doctoruꝫ ſanctorū theologorū/ q̄ meliꝰ ītelligi pn̄t a theologꝭ qͣꝫ ſolis iuriſtꝭ ſicut architecta iu dicat de ceteris. ¶ Concedimꝰ tn̄ ꝙ nulli ī Z feriores ad papā vel ad generale ꝯciliū fa ciūt det̓mīatiōes in fide q̄ ligent generali ter oēs xp̄ianos/ vt p̄ciſe ſunt taliuꝫ/ p̄terea dicunt̉ inferiores p̄lati cauſas fidei magiſ vētilare qͣꝫ termīare. qꝛ reẜuat̉ autoritas ſu ꝑiori qͥ ptātem habꝫ vniuerſalē diffiniēdi et obligādi. Ꝙ ſi dicat̉ qꝛ p̄lati inferiores ⁊ inqͥſitores qn̄qꝫ ſunt ignari ſacraꝝ lr̄arū. ſicut arguit ockam plane. ita fuer̄t quādo qꝫ ſūmi pontifices ꝓpt̓ea ꝯcedimꝰ p̄latos īferiores nō debere q̄ſtiōes fidei iudiciali ter decidere niſi ꝯcurrētibꝰ iſtꝭ cauſis. Pri ma ꝙ ſcandalū fuit ortū ex aliqͥbꝰ aſſertiōi bus ī ſua dioceſi. qꝛ de his q̄ foris ſunt ni hil ad eos niſi forte reqͥſiti ſint in fidei ſub ſidiū. Scd̓a ꝙ aſſertōnes tales ſunt q̄ ſine ꝑiculo nō pn̄t diu admitti vel tolerari. nec eoꝝ falſitas ignorari ſeu dubitari. Tercio Nō dū habet̉ ſufficiēs copia doctorū ī ſacrꝭ lit teris et hominū ſcientiū diſcernere ſi tales aſſertōnes ſunt explicite ꝯtra fidē ⁊ ꝑ ſacrā ſcripturā reprobate in ſentētia vl̓ affectu. Pn̄t itaqꝫ īmo et debēt p̄lati ⁊ doctores ſci re multa eſſe ꝯtra fidem explicitā qͣlia po pulꝰ neſcit niſi īplicite. Un̄ regularit̓ nec papa nec generale conciliū debꝫ facere de termīationes fidei niſi ꝯcurrāt he tres cau ſe/ ꝙ ſi dicit̉ p̄latos et doctores poſſe face re de aliqͥbꝰ aſſertiōibꝰ declaratōes q̄ ſunt ꝯͣ fidem nō tn̄ pn̄t det̓mīare. Hoc nihil ē Aſſertiones magiſtri quia papa vel generale conciliū determi nādo de fide ſecluſa reuelatōe ſpēali nō fa ciūt alid̓ niſi declarare talia eſſe de fide niſi cum penaꝝ adiectione. Deniqꝫ nō pōt al legare ꝯtra p̄latos vel doctores ſi priꝰ dā nent aſſertiones doctrinalit̓ ⁊ iudicialit̓ qͣꝫ euocent et damnent aſſertores. Exēplū ml̓ tiplex de numiſmate falſo et de morbo cā ceris ac ſil̓ibus. Hoc inſuꝑ practicatū eſt ī hoc ſacro cōcilio de erroribꝰ wicleff ⁊ de iſto quilibet tyrānꝰ ⁊c̄. Et in alijs cōcilijs et de hereſibꝰ et apocriphis dogmatibꝰ ſi ne actione dānatꝭ. Eſt enī pͥus dānare he reſes qͣꝫ damnari poſſint errātes. ꝓpt̓ea ꝑ uerſiſſimus ac ꝑnicioſiſſimꝰ eſt/ nō qͥdem ordo iuris ſed illius cōfuſio nolle quōlibꝫ tractare prius de intereſſe fidei qͣꝫ diſcuſſū vel deſciſum fuerit de intereſſe ꝑſonali. Et hic locū habꝫ dictū chriſti Matth̓. xv. Ir ritū feciſtis mandatū dei ꝓpter traditōneſ vr̄as. Nunqͥd nō eſt iudiciū ſufficient̓ fū datū vbi error nūciatus eſt/ reus ꝓmotor accuſans iudex dānans. Aduertāt prelati ea q̄ ſeq̄rent̉ incōuenientia paſſim ac libe re aliqͥ p̄dicarēt quicqͥd vellent. Neqꝫ poſ ſent corrigi niſi referēdo cauſas ad ſedem apl̓icā vbi plerūqꝫ pauci ſūt theologi. ni ſi forte tales qͥ poſſunt eſſe rei et parg audē ter nō arrogāter affirmo ꝙ in damnatōneꝫ nouē aſſertionū pl̓es fuerūt mgri in theo logia ac licētiati abſqꝫ baccalarijs format ⁊ alijs/ qͣꝫ ſunt in hoc ſacro ꝯcilio/ ⁊ tribuſ menſibꝰ durauit eoꝝ deliberatio q̄ fiebat publice et libere ꝓteſtādo ꝙ ſolū ad extir patiōem errorū ſicut ſua ꝓfeſſio reqͥrit in M tendebāt. Propterea nō euocata ē facl̓tas decretorū tota ſicut theologi omēs vocati ſunt. qꝛ de ſolo fidei ītereſſe q̄rebat̉. Addo ꝙ nullus vnqͣꝫ inuentꝰ eſt me ſciēte qui au deret dicere ꝙ aſſertōes iſte ⁊ ſil̓eſ eſſent ve re. qͣꝫuis aliqͥ diuerticl̓a ꝯfingerēt ne reſpō derent ad rē iſtā. Rurſus executio facta ē nō ꝑ vnū aūt ꝑ duos/ ſꝫ ꝑ ſedecim mgr̄os ad hͦ iudicialiter deputatos Uꝑeſt declarāda quarta ꝑs et vltima dicēs ꝙ he aſſertōes no uem ſunt ꝑ hoc ſacrū cōciliuꝫ vel ꝑ ſedem apl̓icā de neceſſita te ſalutis reprobāde ⁊ hͦ ꝟe vel interp̄tati ue. Reddit̉ hec ꝑs ꝑſpicua tā ex pͥoribꝰ re probatōibꝰ qͣꝫ ex probatōibꝰ partis p̄cedē tis. vicꝫ ex iure diuīo ex iure naturali ⁊ hu mano. Nō enī minꝰ īmo ampliꝰ ꝯciliū ge nerale obligat̉ vigilanter intēdere ad extir patōem errorū ⁊ emēdatōnem errātiū/ qͣꝫ p̄lati inferiores vel etiā ip̄i ſecl̓ares princi pes qͥ qualiter obligant̉ notū eſt ex pͥoribꝰ ⁊ ſcientibꝰ legem loqꝛ. Deinde patꝫ eadem pars ex verbis huiꝰ ſacri concilij poſitꝭ in ꝯdemnationē huius aſſertōis Quilibꝫ ty rannus ⁊c̄. vbi ſic dicit̉ Precipua ſollicitu dine volēs ſacroſancta ſynodꝰ ad extirpa tōem errorū ī diuerſis mūdi ꝑtibus inua leſcentiū ꝓcedere ſicut tenet̉ ⁊ ad hͦ collecta eſt. Nuꝑ accepit ⁊c̄. Deniqꝫ ſumit̉ ꝓbatio ꝑtis huiꝰ ex notorietate multiplicis ſcan dali quod viſil̓r tolli nō poteſt niſi ꝑ deter minationē huiꝰ ſacri concilij. Scandalū vnū eſt inter p̄latos etiā eiuſdē regni plu ribꝰ diffinientibꝰ vnā/ alijs murmurātibꝰ et v̓tualit̓ reprobātibꝰ dicēdo ꝙ de opini on fidē facere volūt. ꝙ ſentētie pariſiꝰ late ꝑ regē et vniuerſatē approbate/ ac ꝑ regnū accepte/ ſunt inique pridie dicebat̉ ī publi co. Reuera bn̄ dixit apl̓s de hereſi/ ꝙ ipſa ſic̄ cancer ſerpit. qm̄ ex vna iam centū exor te ſūt/ ita ꝙ ſanguis ſanguinē tagit. Scā dalū alid̓ eſt inter doctores et ſcholaſticoſ aliqͦs ſicut ptꝫ eorū qͣꝫuis nō exp̄ſſe repro bent ſentētias iſtas ſed ꝓfecto ſeducunt ſe ſe diffamāt nec iuramētū cuſtodiūt. Scā dalū alid̓ ē et fuit ml̓tiplex ⁊ horrēdū inter ſecl̓ares. Sed ve ꝑ qͦs? qꝛ nō ꝑ fidei defen ſores neqꝫ ꝑ hereſuꝫ reprobatores viderīt ip̄i qͥ fecerūt et faciūt oꝑe vel ꝯſilio vn̄ ſcā dalū tale venit/ quia ꝓfecto nō datū fuit ſꝫ acceptū. Eſt enī pax ml̓ta diligentibꝰ legē dn̄i. et nō eſt illis ſcādalū. Ego fidēter ꝓ me rn̄deo ꝙ nec tā potens ſū ꝙ poſſimo perari deſtructōnem talē totiꝰ cōitatis aut regni. Nec tam ꝑuerſus et nequā vt hͦ vel lem deo ꝓpicio/ et ad vitatē ꝑſcrutandam eſſet vigilantiꝰ attendēdū qd̓ īportēt vo ces tales/ vt occurreret̉ deſtructiōis ꝑicl̓o ſi tale ſit et vnde ſit hec ꝑcuſſio eſt inqͥunt i deſtructōem cōitatis totalit̓ ⁊c̄. Dicere hꝫ oīs bonus ciuis. ecce ſi ꝓpt̓ me tēpeſtas hec orta eſt mittite me in mare ⁊c̄. Sꝫ repͥ mo. ¶ Cum hec ita ſe habeāt de tantꝭ ſcan dalis/ dum ſacrū hoc generale conciliū p̄t occurrere/ et oꝑem ferre ſi diſſimulet/ ſi pro craſtinet ſi in ꝑſonaꝝ acceptōnē velit ha bere fidem ieſu chriſti. Nonne iudicabit̉ in ſe et in ſuis mēbris rep̄henſibile? Nōne d̓ reatu apud deū et hoīes arguet̉. cur itaꝫ quia vnico ſentētie diffinitiue v̓bo tantis Iohannis parui XIII malis occurrere pōt deuios ad ſe reduce re ⁊ errātes reuocare. Qd̓ quanti meriti ſit Iacobꝰ oſtēdit. Dicūt itaqꝫ om̄es diffini te ꝑhibemꝰ recte ꝙ nō ꝑibitꝭ. Faciunt pro hac ꝑte dicta ſcpͥture ⁊ ſāctoꝝ extra d̓ here. c. ij. Qui alioſ cū p̄t ⁊c̄. xxiij. q. iiij. c. ita pla ne lxxxiij. di. c. error cui n̄ reſiſtit̉ approbat̉. extra de homiē̄. c. ſicut dignū. Qui potuit hoīem liberare ⁊c̄. Mat. xviij. de tollēdis ſcādalis et mēbris nocētibꝰ ī corꝑe myſti co. ac de illa lege dic eccl̓ie ꝙ ſi eccl̓iaꝫ non audierit ſit tibi ſicut ethnicꝰ ⁊ publicanuſ debꝫ etiā ibi loqͥ ſic vt audiat̉. ⁊. i. Pet̓. iij. ꝑati ſꝑ ad ſatiſfactōem oī poſcēti ⁊c̄. Obſe cro/ peto ⁊ obteſtor ꝑ mr̄em oīm bn̄ viuen tiū caritatē/ ꝑ illā ſine qͣ deo nemo placere p̄t neqꝫ ſaluari/ fidē.ſ. catholicā ꝑ btām de niqꝫ felicitatꝭ ſpem. Nolite fieri(ſic̄ monet apl̓s) imprudētes ſed intelligētes q̄ ſit vo luntas dei. ¶ Cōſtat aūt qͣntū eſt ad p̄ſens dicere tal̓ intelligētia in qͣttuor ꝯſideratōi bus in qͥbꝰ mox finis erit. Proteſtor nihi lominꝰ ſolēniter ⁊ ſuppoſite ꝙ mihi nō p̄ iudicet modeſtia mea quā hactenus tenui corā dn̄is ꝯmiſſarijs/ ⁊ h̓ nolēdo qͥcqͣꝫ di cere v rn̄dere circa materiā haꝝ. ix. aſſertio nū p̄ter id qd̓ ad reprobatōem eaꝝ theolo gicā ſpectat ⁊ ad aꝑtionē theologicā mate riā p̄dicādo ꝙ alt̓a ꝑs ſil̓r ſe habeat aut ſi ꝯtigerit ꝙ fiat deſcēſus ad ꝑſonalia qͣliacū qꝫ tāgentia vl̓ chriſtianiſſimū regē frācie cuiꝰ legatōe fungor/ vel ſacrā theologie fa cultatē. aut illā cuiꝰ ꝑs ē vniuerſitatē pari ſien̄. aut ꝑſonā meā/ ī fama doctrina vl̓ ali ter det̉ et pateat mihi legitime defenſionis ⁊ rn̄ſiōis locꝰ. Sic ſpero firmit̓ in dn̄o ꝙ potētiſſima ꝟitas vincet ⁊ fides in qua ē mūdi victoria. Habet ꝟitas ſil̓r ⁊ iuſticia dicēte Aug. qͣndā lucē ſuā/ q̄ velut orbicu larit̓ ſe diffundit/ ⁊ terminat̉ in vmbra. a qͣ luce dū qͥs refugit excecat̉/ ⁊ magꝭ ac mag in tenebroſa dimergit̉. ¶ Intelligamꝰ igit̉ q̄ ſit volūtas dei ſub ꝯſideratōibꝰ pauciſſi mis. ¶ Intelligere ꝯuenit ꝙ hereticuſ ē(ſic̄ dicit Aug. in de vtilitate credēdi. ⁊ hr̄. xx iiij. q. iij. Qui alicuiꝰ tꝑalis ꝯmodi et ma xime gl̓ie prīcipatuſqꝫ ſui gr̄a falſas ac nō uas opiniōes vl̓ gignit vl̓ ſeqͥtur. Ecce qd̓ dicit. Et nedū aſſentiēs. qm̄ dubiꝰ in fide infidel̓ ē/ dum vicꝫ dubitat ī eis q̄ explici ta ⁊ certa fide tenet̉ credere/ ꝓfiteri vel doce re rōe ſui ſtatus ſcīe vel gͣdus. ꝓpt̓ea dixi me nō dubitare. ¶ Intelligere ꝯuenit ꝙ he reſis ſola nō facit de ꝑ ſe hereticū niſi dum ꝯiungit̉ dep̄uatio ꝑtinax ip̄iꝰ volūtatꝭ. iu xta illd̓ Aug. Errare potero hereticꝰ n̄ ero. ⁊ h̓ locū habet ꝓteſtatio ac ſubmiſſio con ditional̓ q̄ ꝑtinaciā excludit. Hoc veꝝ eſt Vl6 6 in dubijs/ ſed in certis illa inqͥnat potiꝰ qͣꝫ ſaluat. ⁊ ē duplex iniqͥtas ⁊c̄. ptꝫ in hereticꝭ dicētibꝰ ſe fidē catholicā ſꝑ velle ꝓfiteri. ¶ Intelligere ꝯuenit ꝙ ille cēſeno ē perti d oy nax qͥ nō dimittit errorē ſuū. nec q̄rit cauta ſollicitudīe ꝟitatē vel q̄ſite et docte nō obe dit. cuiꝰ ꝑtinacie ml̓ta ſūt ſigͣ ſicut enūerat Ockam pͥma ꝑte dyalogoꝝ. li. iiij. ponit d̓ cem ⁊ nouē ſigna. Ego redigo ad duodecī Vgr Sa Inter q̄ illd̓ ē p̄cipuū et peſſimū/ dū error defendit̉ v̓bis et factis/ minis et terroribꝰ/ cautel̓ et ambagibꝰ. Alid̓ ſignū ē in eis qui ꝯſentiūt errantibꝰ. ſic̄ dicitur ad Ro. i. quā to ampliꝰ qͥ errores vl̓ errātes defēdere ſa tagūt mal̓ modis. ¶ Intelligere poſtremo ꝯuenit ꝙ nō licet hoīes ea neſcire que ſpe ctāt ad officiū ꝓpriū. ſic̄ oꝑtꝫ iudices cogͦ ſcere ea de qͥbꝰ iudicare habēt vt de homi cidijs furtis et ſil̓ibꝰ. Sil̓r oꝑtꝫ p̄latos et doctores ſcire nedū implicite ſed etiam ex plicite ꝟitatē nr̄e legꝭ/ tā ī ſpeculabilibꝰ qͣꝫ imaginabilibꝰ q̄ neceſſarie ſunt ⁊ vtiles ad docēdū et arguēdū ad corripiēdū ad eru diendū in iuſticia/ ſicut dicit apl̓s. vt ꝑfe ctus ſit hō dei ad opus bonū inſtructus. Nihil aūt magꝭ ſcire ꝯuenit in ppl̓o xp̄ia uo ⁊ in oī republica/ qͣꝫ ꝙ ẜuāda ſūt pacta ſeu iuramēta ad deū et ꝓximū. ⁊ quō nō in ferēda ſit iniuria ꝓximo/ p̄ẜtim in re ſibi ca riſſima q̄ eſt vita corꝑalis et ſpūal̓.ſ. aīe. ne qꝫ occidat̉ a nō vero iudice ſuo. neqꝫ impe diat̉ ꝑ ſubitā mortē eterna ſalus ſua. Q deniqꝫ nō vſurpet qͥbꝰ nō eſt ꝯceſſa ſibi po teſtatē. neqꝫ velit eē iudex teſtis et ꝑs/ et ſi bi ius dicere qd̓ nefas ē. et ita de ſil̓ibꝰ p̄ce ptis moralibꝰ ⁊c̄. ¶ Hoc attēdentes nolite fieri īprudētes ſꝫ intelligētes q̄ ſit volūtas dei. ⁊ ſic̄ corde creditis ad iuſticiā. ſic potēſ ⁊ ꝯſtans vr̄a ſit oris ꝯfeſſio ad ſalutē. qͣti nus qͥ ꝓbati ſūt manifeſti fiāt. Et pax dei q̄ exuꝑat oēꝫ ſenſū cuſtodiat corda vr̄a. et intelligētias vr̄as in xp̄o ieſu dn̄o nr̄o qui eſt deus benedictus in ſecl̓a Amen. Aſſertōes contente in ꝓpoſitōe defuncti mgr̄i Ioh̓is parui ⁊ forma cōdēnatōis earundē que facta fuit ꝑ epiſcopū Pariſien̄. v 4 Aſſertiones magiſtri Icitū eſt vnicuiqꝫ ſubdito abſ qꝫ quocūqꝫ p̄cepto vel mādato ẜm leges naturalē moralē/ ⁊ di uinā occidere vel occidi facere quēlibet tyrānū/ qͥ ꝑ cupiditatē/ fraudem ſortilegiū/ vel malū ingeniuꝫ/ machinat̉ ꝯͣ ſalutē corꝑalē regis ſui ⁊ ſuꝑioꝝ oīuꝫ ꝓ au ferēdo ſibi ſuā nobiliſſimā ⁊ altiſſima do minatōeꝫ. Nedū licitū ſꝫ honorabile ⁊ me ritoriū/ maxime qn̄ eſt potētie tāte ꝙ iuſti cia nō pōt bono mō fieri ꝑ ſup̄mū. Erro nea in fide ⁊ in moribꝰ multiplicit̓ ſcādalo ſa. ¶ Leges naturalis/ moralis ⁊ diuīa au torizāt vnūquēqꝫ ſubditū de occidēdo ve occidi faciēdo dictū tyrannū. Erronea in fide ⁊ moribꝰ ac legibꝰ naturali morali ⁊ di uine iniurioſa. ¶ Licitū eſt vnicuiqꝫ ſubdi to/ honorabile ⁊ meritoriū occidere vel oc cidi facere ſupͣ nominatū tyrannū ꝓdito rem ⁊ infidelē ſuo regi ⁊ ſupͥmo dn̄o/ ꝑ ex ploratiōes ⁊ inſidias. Et ꝓpͥa mors q̄ de bent mori tyrāni occidere.ſ. eos villane.i. ſine diffidatōe/ ꝑ optimas cautelas/ explo ratōes ⁊ inſidias ⁊ eſt licitū diſſimulare/ ⁊ ſilere voluntatē ſuā de ſic faciēdo. Falſa er ronea ⁊ ſcādaloſa. ¶ Ius eſt rō ⁊ eqͥtas ꝙ oīs tyrānus occidat̉ villane/ ꝑ exploratio nes ⁊ inſidias/ ⁊ eſt ꝓpͥa mors qͣ debēt mo ri tyrāni ⁊ infideles occidere.ſ. eos villane ꝑ bonas cautelas exploratiōes ⁊ inſidias. Erronea crudelis ⁊ īpia. ¶ Ille qͥ occidit vel occidi facit tyrānū ſupͣ nominatū mo dis p̄dictis/ nō dꝫ de aliqͦ rep̄hendi/ ⁊ rex nō dꝫ ſolū eſſe ꝯtētus/ ſꝫ dꝫ habere factum acceptabile ⁊ auctorizare qͣꝫtū opus vl̓ ne ceſſitas eſſet. Erronea in fide ⁊ moribꝰ ac regie dn̄atōi iniurioſa. ¶ Rex dꝫ p̄miare vl̓ remunerare illū qͥ occidit/ mō qͥ dictus eſt vel occidi facit tyrānū ſupͣ nominatū in tri bus rebꝰ.ſ. in oꝑbꝰ/ honoribꝰ/ ⁊ diuitijs ex emplo remūerationū factaꝝ ſctō michaeli archāgelo ꝓ expulſiōe luciferi a regno pa radiſi ⁊ nobili homini Phinees ꝓ occiſio ne ducis Zābri. Erronea in fide ⁊ moribꝰ ſcādaloſa ac regie dn̄atiōi iniurioſa. ¶ Rex dꝫ plus amare qͣꝫ pͥus illū qͥ occidit vel oc cidi facit tyrānū ſupͣ noīatū/ modis ſupͣdi ctiſ. ⁊ dꝫ facere p̄dicari ſuā fidē ⁊ bonā fide litatē ſuā ꝑ regnū ſuū/ ⁊ extra facere publi cari ꝑ lr̄as in modū epl̓e ⁊ aliter. Erronea in fide ⁊ moribꝰ ſcādaloſa ac regie dn̄atiōi iniurioſa. ¶ Lr̄a occidit/ ſpūs autē viuifi cat hoc ē dicere ꝙ ſemꝑ ſenſum lr̄alē ſerua re in ſacra ſcriptura ē occidere aīaꝫ ſuā. Ex poſitio diſtorta ⁊ erronea. ¶ In caſu ſocie tatis/ iuramēti ꝓmiſſionis ſeu confederati onis factaꝝ ab vno milite ad alteꝝ/ qͦcūqꝫ mō illud fiat aut fieri poſſit. Si ꝯtīgat ꝙ illud vertat̉ in p̄iudiciū vnius ꝓmittētiuꝫ ad ꝯfederatōeꝫ ſpōſe ſue/ aut ſuoꝝ liberoꝝ ip̄e de nullo tenet̉ eas obſeruare hoc ꝓbat̉ ex ordine charitatis qͦ qͥlibet tenet̉ ſeipſum plus diligere/ vxorē et liberos. Falſa erro nea ſeditioſa ⁊ ad ꝑiuria viā p̄bens. ¶ Pro B declaratōe pͥme aſſertiōis placeat attēdere ꝙ cū bonū ⁊ ſil̓r veꝝ ſint ex oībꝰ circūſtā tijs vt dicit Ambro. ſi deficit vna circūſtā tia ꝓpoſitio vniuerſalis reddit̉ falſa. Reqͥ runt̉ aūt multe circūſtātie ſi p̄dicta ꝓpoſi tio debeat reddi vera. Prima circūſtantia reqͥrit̉ ad verificatōeꝫ eius ꝙ ille de quo lo quit̉ ſit notorie tyrānꝰ talis ſicut deſcribit̉ ⁊ hoc notorietate iuris vl̓ facti. alioqͥn qͥli bet fingere poſſet de qͦlibet ꝙ eſſet tyrānus Ubi notet̉ qͥd ſit notoriū iuris. qꝛ ſi reꝰ cō fitet̉ in iudicio vel ꝓfert̉ ſnīa ꝯͣ eū. Et qͥd ē notoriū facti qd̓.ſ. nulla pōt excuſatōe ne gari. qꝛ ſic ſemꝑ euenit ex talibꝰ argumētꝭ. Unde nō eſt ꝓcedendū ad certā mortem ex incertis et leuibꝰ ꝯiecturis vel ſuſpicati onibꝰ nō ꝓbatꝭ. Itē requirit̉ ꝙ ſit notoriū talē de qͦ loquit̉ nō poſſe ꝯprimi ꝑ ſuꝑiorē ſuū ⁊ hͦ notorietate iuris vl̓ facti/ vt pͥus/ alioqͥn qͥlibet poſſit fingere vtpͥus. ⁊ ita ꝑi ret oīs policia et dn̄atōis auc̄tas ⁊ ī regno ⁊ in ciuitate. ⁊ general̓r ī om̄i ſocietate. Itē requirit̉ ꝙ nō ſit ꝓbabile talē de qͦ loqͥt̉ poſ ſe occidi ꝑ aliū eq̄ bn̄. alioqͥn mille ⁊ mille deberēt ꝯcurrere ad occiſiōem vniꝰ tyrāni ſine lege ⁊ ordine. exqͦ ponit aſſertio cū ſuiſ corollarijs ꝙ a qͦlibet debꝫ tal̓ tyrānꝰ occi di. Itē reqͥrit̉ ꝙ nō ſit ꝓbabile ꝙ expediat tolerare talē tyrānū ne deterior exitꝰ ꝓue niat alioqͥn ꝑiret ꝯſiliū xp̄i de nō eradicā dis zizanijs. Itē reqͥrit̉ ꝙ nō ſit ꝓbabile ta lē tyrannū eē facilit̓ corrigibilē vl̓ ꝙ poſſit alit̓ ꝯpͥmi cū facilitate maiori. alioqͥn n̄ da ret̉ locꝰ correctōi ⁊ timori dn̄i. Itē requiri tur ꝙ nō fiat occiſio tal̓ tyranni inſidioſe ⁊ ſubito cū certo detrimēto aīe ſue vbi pōt aliter fieri ꝓut reqͥrit̉ vtilitas reipublice et aīe ſalus. qm̄ in hͦ fundat̉ decretal̓. ꝓ hūa ni. de aſciſmis. Itē reqͥrit̉ ꝙ ad occiſiōeꝫ talis tyrāni nō aſſumant̉ media de ſe ma la/ vt ſunt ficte cōfederatōes/ īmo execratiꝰ ones ⁊ falſa iuramēta et mēdacia/ qm̄ non Iohanis parui XIIII ſunt faciēda mala vt eueniāt bōa ẜm apl̓ꝫ. Et qꝛ ſimulata eqͥtas nō ē eqͥtas ſꝫ duplex iniqͥtas qꝛ iniqͥtas et ſimulatio. Pro hac ē illd̓. qd̓ iuſtū ē iuſte exeq̄ris. Itē reqͥritur ꝯformit̉ ad p̄cedētia circūſtantia ꝙ bono aīo fiat hec occiſio. nō ex vīdicta vl̓ rācore vl̓ ambitōe ſꝫ intuitu legꝭ diuīe ⁊ ciuil̓ ac ꝓ rei cōis vtilitate cū oībꝰ circūſtātijs alijſ moralibꝰ qn̄ ⁊ vbi oꝑtꝫ. Rō ē ſic̄ ad p̄cedē tem. vn̄ nō dꝫ occidi ꝑ ſacerdotē in loco ſa cro ⁊c̄. ¶ Sꝫ qͣre nō oppoſite ſt̓ ꝯditōes p̄ miſſe ad aſſertōꝫ illā? Rn̄det̉ ꝙ ſubſūptio ī mīori habuit īſtātias ꝓ qͣlibꝫ circūſtātia reqͥſita ī morte dn̄i aurelian̄. Immo etiaꝫ ſi p̄dicte ꝯditōes oēs ꝯcurrerēt ꝙ.ſ. aliquiſ notorie eſſꝫ tyrānus et incorrigibil̓ ꝑ ſuꝑ orē ⁊ intolerabil̓ ꝑ ſubditos. Nihilomin ſctūs Tho. in ſuo de regimīe pͥncipū ad re gē cypri mgr̄ Nicolaꝰ oreſinen̄. trāſlatōne ſua circa pͥncipiū qͥnti politicorū et aliorū pl̓es dicūt et deducūt ex intētōe ꝙ tal̓ tyrā nus magis ē iudicio dei reẜuādus qͣꝫ ꝑ pͥ uatā aucͣtem vel ſeditōem occidendꝰ. vide ant̉ eoꝝ rn̄ſiones. Cōſtat aūt ꝙ in hac ꝑte magꝭ credēdū ē catholicꝭ doctoribꝰ qͣꝫ phi loſophis infidelibꝰ. ſi forſitan alit̓ ſentiūt in factꝭ vl̓ ī ſcpͥtiſ. quēadmodū iudicabūt eē opꝰ fortitudīs ſemetip̄m occidere/ ⁊ ml̓ ta ſil̓ia q̄ lex xp̄iana ꝯdēnat. Attēdat̉ ꝙ v tra p̄dictos errores ſunt alij pl̓es iſtoꝝ oc caſiōe ſemīati plꝰ qͣꝫ ſexaginta. qͦꝝ reproba tio nō eſt iudicialit̓ facta ſꝫ doctrinalit̓ an notata ⁊c̄. equitur caſuſ bre uis ſnīe late pariſiꝰ ꝯtra ꝓpoſitōem magr̄i Iohānis parui quā intitulauit iuſtificati onē ducis Burgundie ⁊c̄. Reſuppoſitis circūſtātijs mortis īprouiſe Ludouici ducꝭ aurelian̄. fratris vnici regꝭ frācie ⁊ ꝯfedera tionibꝰ cū eo ꝑ Ioh̓em ducē burgūdie iu ratis ⁊ alijs q̄ ſunt notoria ī facto ꝓponere publice ⁊ aſſerere ac defēdere ꝙ hec mors fuit iuſte facta/ ⁊ ꝓ bono regꝭ ⁊ regni fran cie. ⁊ ꝙ eā rex debebat hr̄e gtā et laudataꝫ ac remuneratōe dignā eſt ſcādaloſe ⁊ ꝑni cioſiſſime errare in fide et moribꝰ/ ⁊ ſpēal̓r ꝯͣ hec duo p̄cepta. Nō occides.ſ. abſqꝫ au toritate iudiciaria Et illd̓. Nō ꝑiurab̓. vbi om̄e iuramētū iubet̉ obẜuari qd̓ nō v̓git ī detrimētū aīe. Et ꝯͣ illud Exo. xxi. Si qͥs ꝑ induſtriā occiderit ꝓximū ſuū ⁊ ꝑ inſidi as ab altari meo euelles eū vt moriat̉. Et ꝯͣ illd̓. xxiij. q. v. c. Nō occides. Qd̓ ſumit̉ ab Augꝰ. li. de ciui. dei vbi d̓r. His igit̉ ex ceptis qͦs vel lex iuſta generalit̓ vl̓ ſpūſſā ctus iuſticie deꝰ ſpēal̓r iubet occidi qͥſqͥſ hoīm vel ſeip̄m vel quēlibet occiderit ho micidij crimīe innectit̉. Et. xxiij. q. viij. ca. Quicūqꝫ. qd̓ ſumit̉ ab eodem Aug. eodeꝫ libro vbi dicit Qui ſine publica aliqͣ admi niſtratōe maleficū furē ſacrilegū adulteruꝫ ⁊ ꝑiurū vel quēlibet criminoſum interfece rit aut trucidauerit vl̓ mēbris debilitaue rit velut homicida iudicabit̉/ et tāto acriꝰ qͣnto nō ſibi a deo cōceſſam ptātem abuſi ue vſurpare nō timuit. Eſt deniqꝫ cōtra ra tionē cōdendi decretalē illā. ꝓ hūani. d̓ ho micidio. li. vi. editā ī cōcilio Lugdun̄. vbi contra interfectores ꝑ aſciſmos ponit̉ pe na excōmunicatōis et depoſitōis. a digni tate honore ordine et bn̄ficio ip̄o facto. Et ꝙ qͥcunqꝫ tal̓ fuerit/ a toto chriſtiāo ppl̓o ꝑpetuo diffidatus eſt. ſic ꝙ poſtqͣꝫ ꝓbabi libus cōſtiterit argumētis aliqd̓ ſcelꝰ tam execrabile ꝯmiſiſſe. nullatenus alia excom municatōis vel depoſitōis vel diffidatō nis aduerſus eū ſentētia reqͥrit̉. ¶ Sequit̉ concluſio quā epiſcopꝰ pariſiēſis miſit nō nullis doctoribꝰ ⁊ magiſtrꝭ in theologia al me vniuerſitatis Pariſien̄. cū ſuis repro bationibꝰ in die veneris ſeptima decēbris anni. M.cccc. xiij. ad reddendū delibera tiōem ſuā in die mercurij. xiij. ſequentibꝰ ī forma que ſequit̉ ⁊c̄. Ex parte domini epi ſcopi Pariſien̄. et inquiſitoris/ et concilij fidei ſolēniſſime congregati. magiſtri reue rendi mittitur vobis ſcedula continēs aſ ſertōnes aliquas cum ſuis reprobatiōibꝰ. Quare requirimus vos ſub penis iurꝭ vt detis deliberatōnem veſtrā publice ī ſcri ptis vel verbotenus. Si huiuſmodi aſſer tiones ex qͥbus ortū eſt notorie ſcandaluꝫ/ ſicut notet̉ conciliū fidei/ ſint erronee ⁊ tali ter ꝯdēnāde vt ꝯſeq̄nter ꝓcedere valeamꝰ ſicut ordo iuris poſtulat. et hoc infra diem mercurij. xiij. huius menſis decembris ⁊c̄ Quilibet tyrānꝰ pōt et dꝫ licite ⁊ meritorie occidi a qͦcunqꝫ ſuo vaſallo aut ſubdito. ⁊ ꝑ quēcūqꝫ modū maxime ꝑ inſidias ⁊ per flaterias. Non obſtāte quocūqꝫ iuramen to aut confederatōne facta apud eū non expectando ſententiā aut mādatū iudicis cuiuſcunqꝫ. v 5i Que veritates ſunt credende Sequitur reproba tio huius concluſionis in forma. Ec aſſertio ſic generalit̓ poſita. ⁊ ẜm acceptionē huiꝰ vocabu li tyrannꝰ eſt error in nr̄a fide ⁊ doctrina bonoꝝ morū/ ⁊ ē ꝯͣ p̄ ceptū dei Nō occides. glo. ꝓpͥa autoritate Et ꝯtra hͦ quod dicit dn̄s nr̄. Oēs qͥ gla diū acceperint. glo. ꝓpͥa autoritate. gladio ꝑibunt. Itē hec aſſertio vergit in ſubuerſi onē totiꝰ reipublice/ et vnicuiuſqꝫ regꝭ aut pͥncipis. Itē dat viā et licentiā ad pl̓a alia mala/ et ad fraudes ⁊ violatōes fidei et iu ramenti. ⁊ ad ꝑditōes ⁊ general̓r ad omnē inobediētiā ſubi ecti ad dn̄m ſuū. ⁊ ad oēꝫ infidelitatē et diffidentiā vniꝰ ad alteruꝫ. ⁊ ꝯn̄t̉ ad eternā dānatōem. Itē ille qͥ affir mat obſtinate talē errorē et alios qͥ īde ſe quūt̉ ē hereticꝰ/ et tanqͣꝫ hereticꝰ dꝫ puniri etiā poſt ſuā mortē. Notet̉ in decretis. xx iij. q. v. ⁊c̄. Sequitur tenor ſce dule ex ꝑte ep̄i ꝑiſien̄. et inqͥſitoris prefatis doctoribꝰ et mgr̄is Anno p̄dicto die mer curij. vij. februarij trāſmiſſe. Agiſtri reuerēdi mittit̉ vob̓ ſcedu la continēs aſſertōnes aliqͣs extra ctas ꝑ deputatos ad hͦ/ ordinatos ꝑ nos ex deliberatōe ꝯcilij fidei ex quat̓niſ. pluribus ꝓpoſitiōibꝰ mgr̄i Ioh̓is parui biliter addēdo gloſas aliqͣs/ ſicut exponū quā ip̄e vocat iuſtificatōem dn̄i Burgun die. reqͥrentes vos ī fauore fidei vt die lune ꝓxima de mane ꝯpareatꝭ ī camera nr̄a epi ſcopali ad dandū nob̓ ſalubre cōſiliū ſupͣ p̄dictis aſſertōibꝰ an ſint erronee ⁊ rationa N ad bonū ſenſum. Sed illa rn̄ſio cū ſua ad bilit̓ ꝯdēnāde. vt ꝯn̄ter ꝓcedere valeamuſ ſicut ordo iuris poſtulat ⁊c̄. ¶ Pretēdunt aliqͥ defenſores doctrine heretical̓ nouem aſſertionū ꝯdemnatōeꝫ eaꝝ/ quā directe n̄ poſſunt ꝑ indirectū īpedire. Turbaret in qͥunt pacē ſctāꝫ et diuiſiōes induceret illa dānatio. Sed rn̄det̉ in oppoſitū pͥmo. qꝛ doctrina hec radix eſt diuiſionū. q̄ remanē te nō ſucciſa magꝭ ac magis diuiſiōes pul lulabunt. Scd̓o qꝛ doctrina hec peſtifera tollit ⁊ eneruat omnē pacꝭ ſtabilitatē duꝫ homicidia īſidias et ꝑiuria fouet ſic̄ patet intuēti/ p̄ẜtim in nona vbi dicit̉ ꝙ nullꝰ iu rans tenet̉ ẜuare iuramentū in ſuū p̄iudici um vxoris vl̓ liberorū. Tercio qꝛ materiā hāc iā ī ꝯͣdictōe poſita ſolēnit̓ ī hͦ ſacro cō cilio nō ꝯdemnare eſt eā patēter approba re. iuxta illud canonis. Error cui nō reſiſti tur approbat̉. Attēto ꝙ hec materia mora lis ſub ꝓbabilitate relinqͥ nō poteſt. qꝛ ſub ꝓbabilitate nō ſunt hoīes occidendi/ neqꝫ īſidiādū ē neqꝫ ꝑiurādū. Quarto qꝛ ſic cō ſueuerūt heretici poſtqͣꝫ effuderūt venenū ſuorū erroruꝫ dicere. Ecce ſi valeamus ne turbemꝰ pacē/ ſicut patuit in arrio ⁊ fauto ribꝰ eius. ſic in ꝓpoſito/ qꝛ defenſores ali qͥ huiꝰ doctrine mortifere ꝑſequūt̉ aſſidue verbis et factis impugnatores eiꝰ. tā iudi cialiter in facto p̄tēſe appellatōis quā per ſequunt̉ corā dn̄o cardinali de vrſinis/ qͣꝫ extraiudicialit̓ miris modiſ. Et attēdat̉ q nō p̄t dici iniuria maior vni xp̄iāo. p̄ẜtim p̄lato vel pͥncipi vel ꝓfeſſori ſeu conſiliario pͥncipū/ qͣꝫ ꝙ ſuſcitabit diuiſiōeſ ⁊ guerraſ ſi fidei materia diſcutiat̉ atqꝫ terminet̉. Il li porro dicēdi ſūt ſeditioſi vl̓ ſcādaloſi/ qͥ doctrinas ſcādaloſas ſemināt. nā qͥ iā pe ſtifere ſeminatas et nimis ꝓchdolor adul tas eradicare ꝯtēdunt/ ſciētes ꝙ a ſpecula tore ſilēte ꝑeuntiū ſanguis exquirit̉. Deni qꝫ fidei ꝟitas vbi dicet̉ ſi in generali ꝯcilio ſubticēda cenſet̉? Nōne Grego. ait. vtilius naſci ſcandalū ꝑmittit̉/ qͣꝫ ꝟitas deſeratur. Qualis tandē crudelior impietas qͣꝫ errā tibꝰ in via morū nolle petitu tramitē oſten dere ꝟitatis Alio mō qͦrūt euaſionē aliqui dicentes ꝙ ille aſſertōes pn̄t exponi rōna tur ꝓpoſitōes morales de ſacra ſcriptura. vt illa. maleficos nō patieris viuere/ q̄ gene ralit̓ intellecta eſſet falſa. Addunt ꝓ regl̓a ꝙ nulla ꝓpoſitio damnāda eſt q̄ pōt trahi ditōe ꝑnicioſiſſima ē/ et cōtra oēꝫ eccl̓iaſti cum ritū. quia ſic fundabāt ſe heretici/ ꝓut vidimus in vo īcleff ⁊ hus/ qui dū vrgebā tur ꝯfugiebant ad gloſas. Un̄ ꝓpoſitiōes vniuerſales de ſacra pagina poſſunt et de bent aliter exponi qͣꝫ ꝓpoſitōes mgr̄i Io hannis parui. Primo qꝛ ſcriptura ſacra ex ponit ſuas regulas ꝑ ſemetip̄as ẜm diuer ſos paſſus ſcripture/ et iuxta ſacros docto res. Non ſic aūt inuenit̉ ꝙ magiſter Iohā nes parui ſe expoſuerit/ īmo potius oppo ſitū conſiderādo cauſas dicēdi. Secūda quia ſcripture ſacre debet̉ talis reuerentia ꝙ nō licet eam eſſe falſam in aliqͦ ſenſu lr̄a li. Non ſic eſt de ꝓpoſitōe p̄dicti parui vel ¶ Finit alterius doctoris ⁊c̄. De neceſſitate ſalutis XIIII ¶ Sequitur declara tio veritatū q̄ credēde ſūt de neceſſitate ſa lutis edita ꝑ cūdē dn̄m cancellariū ꝑiſien̄. Eclaratio ꝯpēdioſa que ꝟitates ſint de ncc̄itate ſalutꝭ credēde. d̓ ſola ꝓbabilitate tenēde que d̓ pietate fidei reputāde. ⁊ q̄ ſint ī ꝑtinētes iudicāde. et hͦ ſub diſtinctōe vl̓ gͦ dū ſextuplici/ qͥ ad qͣternariū reducit̉. Pro ſolutōe dubitatōis q̄ nuꝑ mouebat̉ in ſer mone de natiuitate btē virgīs marie conſi deratione ſecūda. Mi CINuſ grādus Ve ritatū credēdaꝝ ē canō totiꝰ ſcpͥture ſacre ⁊ ſingl̓oꝝ q̄ ī ea lr̄aliter aſſerta ſūt. ſic vicꝫ ꝙ nō ſtat cū fide vt aliqͥs diſſentiat ꝑtinacit̉ alicui ꝯtento ī eadē ſcriptura ad intellectū ſpūſſancti. qͥ ē ꝟe et ꝓpͥe ſenſus lr̄alis. Si allegatio q̄rit̉ ſufficit illud Mat. v. Amē qͥppe dico vob̓. donec trāſeat celuꝫ ⁊ terra iota vnū aūt apex nō p̄teribit a lege donec oīa fiāt. Seqͥtur. Amē dico vob̓ celū ⁊ ter ra trāſibunt v̓ba aūt mea nō trāſibūt. Cō ſtat aūt ꝙ canon biblie lex eſt dei ꝑ reuela tionē habita. cuiꝰ aſſertōes lr̄ales innitūī huic vnico lr̄ali pͥncipio. Om̄e reuelatuꝫ a deo ē veꝝ. et ꝙ ſcpͥtura ſacra diuītꝰ eſt a d̓o reuelata. ſic ꝙ in omī ſua ꝑte ē ꝟbū dei qd̓ trāſire nō p̄t. Facit ad hͦ di. ix. decreti capi tul̓. Ego ſolis. Si ad ſacras. ⁊ qͥs neſciat. ¶ Scd̓us gͣdus vitatū ab eccl̓ia determi nataꝝ ē. que ab indubitata relatōe apl̓oꝝ ꝑ ſucceſſionē ꝯtinuā deuenerūt. Eſt auteꝫ hec eccl̓ie auc̄taſ tāta vt diceret Aug. Euā gelio nō crederē niſi me auc̄tas eccl̓ie ꝯpel leret. qͣꝫqͣꝫ viciſſim dici poſſit. eccl̓ie nō cre derem ſi nō auc̄tas ſacre ſcpͥture īpelleret Et ita diuerẜ reſpectibꝰ auc̄taſ vtraqꝫ mu tuo ſe ꝯfirmat. ¶ Attendendū tn̄ ē ꝙ n̄ oīa q̄ tradit vl̓ tolerat eccl̓ia publice legenda ſunt de neceſſitate ſalutis credēda. ſic̄ pate bit ex qͥnto et ſexto gͣdibꝰ veritatū. ſꝫ dūta xat illa q̄ ſub diffinitōe iudiciali tradit eſſe credenda. vl̓ oppoſita reprobāda ꝯcurrēte vniuerſali totiꝰ eccl̓ie ꝯſenſu implicite vel explicite vere vel interp̄tatiue ¶ Tercius gͣdus eſt veritatū ſpēalit̓ aliqͥ bus reuelatarū. que ab illis qͥbꝰ reuelatio facta ē abſqꝫ vlla dubitatōe credende ſunt. alioqͥn nō eſſet reuelatio. de cuiꝰ rōe eſt vt ſit certa. Ceteri v̓o qͥbꝰ nō eſt hmōi reuelatio facta nō obligant̉ credere niſi ꝑ miracu lū vel ſcpͥturā ſacrā. ⁊ p̄cipue ꝑ eccl̓iam de tur certitudo. Sic enī ioh̓es baptiſta miſ ſiōem ſuā on̄dit ꝑ ſcpͥturā ꝓpheticam. Et apl̓s ꝓpt̓ea ꝯtulit euangeliū ſuū qd̓ habu erat ꝑ reuelatōem cū petro et alijs de eccle ſia. nō ꝙ dubitaret d̓ illo euāgelio. peccaſſꝫ enī. nec dixiſſet. etiā ſi angelꝰ de celo aliud vob̓ euāgelizauerit anathema ſit. Sꝫ id̓o ꝯtulit euangeliū ſuū vt approbaret̉ ꝑ eccle ſiā ad credulitatē alioꝝ et nō ad ſuā. qꝛ di xit ꝙ nihil ſibi ꝯtulerūt petrꝰ et ceteri. ſꝫ de xtras dederūt cū cogͦuiſſent gr̄aꝫ d̓i q̄ da ta erat ſibi. ¶ Demū triplex hmōi gͣdus ve ritatū reducit̉ ad vnū.ſ. ad vitates q̄ credi debēt īmediate ⁊ explicite a deo reuelate eē ¶ Quartus gͣdus ꝯtinet ꝟitates om̄es et ſingulas q̄ concludunt̉ exp̄miſſis ꝟitatibꝰ ī cōſeq̄ntia certa in lumine fidei vl̓ in eui denti lumīe naturali. qͣꝫuis nō in ꝓpͥa for ma verboꝝ illic habeant̉. Quēad modum iſta ꝟitas eſt de neceſſitate ſalutꝭ tenēda. ꝙ xp̄s habuit neruos et venas. qͣꝫuis in ſcri ptura ſacra nō habeat̉ in ꝓpͥa ꝟboꝝ forma Et ita de ſil̓ibꝰ ſine nūero. qm̄ iſta ē euidēs ꝯſeq̄ntia nedū in lumine fidei ſꝫ in lumīe naturali apud ph̓os. xp̄s fuit verus hō er go chriſtꝰ habuit neruos ⁊ venas. Propte rea ſine temeritate fidei vl̓ diſcrimīe fuerūt aliqn̄ q̄ſtiones fidei ad ph̓os paganos ꝑ xp̄ianos deducte. qꝛ videre poterant acuti ph̓i. qͥd ex p̄ſuppoſita lege nr̄a. licꝫ ab eis nō credita. ꝯſeq̄nter eſſet dicendū in bona ⁊ euidenti ꝯſeq̄ntia. Et hic eſt ſcd̓s gradꝰ pͥncipal̓ pͥmis tribꝰ ad vnum reductis. ¶ Quintus gͣdus. Rurſus in qͥnto gͣdu qͥ tercius eſt mō dicto reponūt̉ veritates ille que ex veritatibꝰ quadruplicis gͣdus ante dicti vel aliqͥbus earū deducunt̉ in conſe q̄ntia tm̄ modo ꝓbabili vel topica. vel dū in antecedente ponit̉ ꝓpoſitio q̄ ad fidem eſt imꝑtinens qͣꝫuis ſupponat̉ eſſe ꝟa. Di cit autē Ariſto. Illud eſt ꝓbabile qd̓ om̄i Vl bus et maxime ſapientibꝰ verū apparet. n̄ autem illud quod indoctis videt̉ eſſe veꝝ dicit̉ ꝓbabile. quia ſtultorū infinitus ē nu merus. ¶ Ueritas autem omnino imper tinens ad fidem. illa ſola dicitur que nec in conſequentia euidenti. nec in cōſequen tia probabili. neqꝫ certa. ſequitur vel repu gnat. Porro dum ꝓpoſitionibus fidei ap ponitur aliqua que non eſt de fide tunc to tum quod eſt vna copulatiua/ non poteſt Que veritates ſunt credende ſimpliciter dici de fide. qꝛ ſeqͥtur debiliorē ꝑtē. vt ſi in ea eſſet vna ꝯtingens tota eſſet ꝯtingēs. qͣꝫuis eſſent ml̓te neceſſarie Dicit̉ nihilominꝰ tal̓ ꝓpoſitio ad cuiꝰ verificati onē reqͥrit̉ vna ꝓpoſitio nō ꝑtinens ad fi dē ꝙ ſapit fidē/ ſi ſit vera. vel ꝙ ſapit here ſim ſi ſit falſa. ¶ Et ſic pōt deſcribi ꝓpoſitō ſapiēs hereſim ꝙ ē ꝓpoſitio ex cuius ꝯceſ ſione coaſſumpto aliqͦ qd̓ nō poteſt rōna biliter negari/ ſeqͥtur hereẜ in fide. vt ſi qͥs diceret ꝙ btūſ Gregoriꝰ nō fuiſſꝫ papa. qꝛ ſuppoſito ꝙ nō poſſint rōnabiliter negari hiſtorie dicētes ip̄m fuiſſe rite electū et ſu ſceptū in papā. licꝫ n̄ ſint de fide. ſequitur iſta hereſis ꝙ rite electus in papā nō ē nec fuit papa. vnde nō ē ꝓpoſitio ita catholi ca ſi ſibi iungat̉ aliqͥd imꝑtinens ad fideꝫ qͥn totū hͦ ꝯplexum remaneat ad fideꝫ im ꝑtinens. Exemplū vt iſta ꝓpoſitio. biblia ē falſa/ eſt hereticalis. et ſi adderet̉ ꝙ biblia quā habet ioh̓es eſt falſa. nō eſſet heretical̓ d̓ ſe. licꝫ dici poſſet ſaꝑe hereſim. ſupponen do ꝙ ioh̓es nō haberet bibliā niſi correctā ¶ Poſtremo in caſibꝰ huiꝰ qͥnti gͣdus ⁊ ſe xti ſeq̄ntis. veꝝ eſt ꝙ cauſe fidei r̄ferēde ſūt ad papam vel ſacrū conciliū. ſi ſuꝑ eas fie ri debeat d̓termīatio vl̓ articulꝰ artās oēſ. ſecus in alijs cauſis q̄ tres pͥmos gͣdus et qͣrtum reſpiciūt. niſi forte ꝑ appellatōem. G ¶ Sextus gradus. Demū in ſexto gͣdu qͥ qͣrtus eſt modo dicto. collocant̉ ꝟitates il le q̄ tm̄ modo faciūt ad nutriendā vl̓ fouē dam deuotōis religioſam pietatē. q̄ ſi ma gis inducunt̉ ad īflāmandū affectū qͣꝫ ad inſtruendū intellectum/ vbi pietas deuota magis aſpicit̉ qͣꝫ ꝟitas certa. vbi hͦ vnum reprobat̉ ſi adeſſet aſſertōis temeritas pͥut qͣꝫ elucidaret̉ alio mō ꝑ eccl̓iam vel ratōeꝫ certā ip̄a ꝟitas. aut ſi ſuꝑſtitōem. hͦ eſt reli gionē ſuꝑfluā et vanā induceret. Un̄ ſicut dicit Ariſto. Nihil refert q̄dam falſa ꝓba biliora eſſe qͥbuſdam veris. ita nihil refert q̄daꝫ falſa pie credi. nō ꝙ ea rōe qͣ falſa ſūt vel ſi ſciunt̉ eſſe falſa credi poſſunt. ꝓcul hͨͦ a pietate fideliū. Sed cadit exiſtimatio vl̓ pia credulitas nō ſuꝑ v̓itate vel falſitate. ſꝫ tm̄ modo ſuꝑ apparētia vl̓ ꝓbabilitate. Et hoc vtiqꝫ nō eſt ꝑicl̓oſum vel falſum. quia ꝯſtat de apparētia et ꝓbabilitate dum falſi tas vel ꝟitas ignota eſt. Propt̓ea ſapientiſ ſime dixit Hiero. ꝙ de tālibꝰ eligibiliuſ eſt pīe dubitare qͣꝫ temere diffinire Sicut ſtat qd̓ libet ꝯtradictoriorū eſſe ꝓbabile ⁊ vnū ſtat cū altero nō in veritate ſed in ꝓbabilita te. Sic diuerſis reſpectibꝰ vtrūqꝫ ꝯtradi ctoriorū credi poteſt cū fidei pietate. dum tn̄ ſit animꝰ ab aſſertōe ꝑtinaci alienus. ¶ Reſpicit aūt iſte gͣdus legendas ⁊ mira cula ſctōrū. vitaſpatrū. viſiōes deuotaꝝ ꝑ ſonaꝝ. recitatōnes et opiniōes ſacroꝝ do ctorū que oīa ſuſcipit eccl̓ia ⁊ legi ꝑmittit. nō ꝙ determinet talia de neceſſitate ſalutis eſſe credenda. ſed qꝛ ꝓficiunt ad ꝯmouen dos affectus pios fideliū ⁊ in edificatiōeꝫ ip̄oꝝ/ dū in talibꝰ nihil de certitudīe ſcitur eſſe falſū. qͣꝫuis etiā neſciat̉ illd̓ certitudiua liter eſſe veꝝ qd̓ oꝑtet. nec vt tale credēduꝫ ꝓponit̉. ita ꝙ magis h̓ attendit̉ id qd̓ pia recogitatōe fieri potuit qͣꝫ illd̓ qd̓ factū eſt. Et hͦ apud oratores creb̓rimū reꝑitur qui ex aliorū ꝑſonis dicūt ea nō q̄ ꝑſone dixe rūt. ſed q̄ dicere potuerunt. ſicut ī legenda btē Agnetis ⁊ btī Sebaſtiani et ſimiliuꝫ continet̉. Sequūtur alie pro poſitōes corollarie q̄ particulariꝰ materiā elucidant. ¶ Coroliariū primū. Falſum blaſphemū et hereticū eſt aſſerere ꝙ ſenſus lr̄alis ſacre ſcripture ſit aliqn̄ fal ſus. ptꝫ ex dictis in pͥmo gͣdu. Et qm̄ ẜm Aug. ſolūmodo p̄t ex ſenſu lr̄ali ſacreſcri pture efficax argumentū ſumi. Non autē eſſet efficax argumētū ſi ſenſus lr̄alis nedū in dubiū ſed in falſum verteret̉. At ꝟ̓o pro pter concordantiā aliquorū ſi videant̉ ali ter dixiſſe. dicimus ꝙ aliud eſt lr̄a. aliud ē ſenſus lr̄alis. vl̓ ꝙ de ſenſu lr̄ali ſcpͥture ſa cre improprijſſime locuti ſunt. Eſt enī ſen ſus lr̄alis vere ⁊ ꝓpͥe dictus ille quē ſpūſſā ctus pͥncipalit̓ intēdebat. ⁊ qͥ ex circūſtan tijs lr̄e ſcpͥture ſacre trahi pōt et debꝫ. ſicut expoſitores ſacri fecerunt atqꝫ docuerunt. Alioquin ꝑiret om̄is ſoliditas ꝓbatōnis a ſcriptura ſacra ſicut arguit Aug. ad Hie ro. et habet̉ di. ix. Si ī aliqͦ ſenſu ſuo littera li eſſet falſa. quia ꝑſpicuū eſt ꝙ falſuꝫ nihil ꝓbat. et reſpōdens poterit ſemꝑ dicere ad antecedens ſumptū de ſenſu lr̄ali ſcpͥture. ꝙ ſenſus lr̄alis bene eſt falſus/ et ita nihil ꝓ bat. qꝛ regula n̄ tradit̉ ab aduerſarijs qn eſt falſus et quādo verus. ¶ Corollariū ij ¶ Falſum blaſphemū et hereticū eſt aſſerere ꝙ de notis ꝑ exꝑientia De neceſſitate ſalutis XIIII vel de euidentibꝰ ꝑ rōem naturalē nō ſti fi des etiam proprie dicta. Licꝫ non ſic ſub rōe exꝑientie vl̓ euidentie rōis naturalis fi des habeat̉ ſed alio reſpectu. īnitēdo.ſ. di uine reuelatōi ꝓut fides ē ex auditu fidei ꝑ v̓bū xp̄i. ad Rom̄. ix. Patet qm̄ p̄cepta de calogi euidentia ſūt ī lumīe naturali. ⁊ iſta Deus eſt. Sil̓r ꝙ rhoma fuerit vl̓ hierl̓m fuit notū eſt ꝑ exꝑientiā. Hec nihilominꝰ put nobis ī ſcriptura ſacra tradūt̉ tāqͣꝫ ap probata ꝑ eccl̓iam/ ſūt certa fide tenenda. qm̄ credulitas oīm traditorū in ſacra ſcri ptura innitit̉ huic pͥncipio ſolū credito et naturaliter ineuidēti ꝙ tota ſacra ſcpͥtura a deo reuelata ē. remanet euidens totū ſub hac credulitatis rōe. ¶ Unde ꝯn̄ter inferri poſſet ꝙ tot ſunt articl̓i fidei qͦt ſunt veri tates ꝯtente in ſcriptura ſacra. niſi forte fi at reſtrictior acceptio articl̓oꝝ fidei. ꝓ illis tm̄ modo ꝟitatibus q̄ continent̉ ī ſymbo lo apl̓oꝝ. que.ſ. de directo ⁊ īmediate reſpi ciūt myſteriū gl̓ioſe trinitatis ⁊ incarnatō nis bn̄dicte. qͣꝫuis eadē ſit vtrobiqꝫ genera lis rō credēdi.ſ. diuina reuelatio. Intantū ꝙ ſub hac rōe nō minꝰ alie credēde ſint fir miter hͦ eſt abſqꝫ formidine de oppoſito ꝓ poſitōes ꝯtīgentes de futuro qͣꝫ ꝓpoſitōeſ neceſſarie. Sic̄ apparet de iſta. reſurrectio mortuoꝝ erit. ¶ Poſſent ꝯſeq̄nt̓ inferri pl̓i ma. qͣlis ſit vl̓ nō ſit auc̄tas ꝯdendi articu los fidei. ⁊ ſi poſſit fieri nouꝰ articulꝰ. Si p̄terea poſſit fieri ꝓpoſitio heretica de non heretica. ſi deniqꝫ poſſit eē aliqͥs neſcienter hereticꝰ. et ita de pl̓imis q̄ breuitas iubet Iomittere. Corollariū iij ¶ Falſum blaſphemuꝫ ⁊ hereticū ē aſſerere ꝙ p̄cepta d̓calogi non ſint d̓ fide etiā ꝓpͥe dicta/ qͣꝫuiſ reputari de beāt euidētia in lumine naturali. ptꝫ ex de claratōe p̄miſſoꝝ. Un̄ Mat. v. Qui igitur ſoluerit vnū de mādatis iſtis mīmis ⁊ do cuerit ſic hoīes minimꝰ vocabit̉ in regno celorū. Et accipit̉ lyminimꝰ negatiue. id ē nullꝰ. ⁊ ita ſeꝑatus a regno celorū. qd̓ ē eo cleſia. ⁊ hereticꝰ iudicādꝰ ſi ſe nolit corrigere Corollariū iiij/ Falſū blaſphemū ⁊ he reticū eſt aſſerere ꝙ aſſertōes oppoſite p̄ce ptis decalogi nō ſpectāt ad fidē tanqͣꝫ r̄pu gnātes fidei. aūt ꝙ nō ſint iudicio fidei re probande. Et ꝙ iudices ordinarij nō ha beant ſuꝑ his reprobādi et ꝯdēnādi facul tatē vbi notorie ſcādalizāt. ptꝫ exp̄miſſis. Addito ꝙ aſſertio ꝓpoſitōis ad vnā ꝑteꝫ notat fixam adheſiōeꝫ cū remotōe ꝓbabili tatis alteriꝰ ꝑtꝭ. Et hͦ ī falẜ ꝓpoſitōibꝰ ſine mā ifeſta temeritate ⁊ ꝑtīacia neqͣqꝫ fieri p̄t Primū corollariū ſeq̄ns ex qͣrto gͣdu qͥ ſcd̓us ē ſi tres pͥmi reducunt̉ ad vnū. CCoroliariū primū Obligat̉ aliqͥs certa ⁊ explicita fide tenere et nullatenus dubitare ſub pena hereſis ꝙ aliqͣ ꝓpoſitio vera ē de qua aliꝰ p̄t ad tꝑs ſine culpa dubitare. Et hͦ ſpēal̓r in exēplo triplici poteſt oſtendi ſicut in triplici ꝓpo ſitione corollaria ſubſeqͥtur. Corollariū ij Obligat̉ aliqͥs vtputa theologꝰ exercitatꝰ ī ſcpͥturꝭ ſacrꝭ legēdo et ꝯſiderādo eas certa et explicita fide tenere ⁊ nullatenꝰ dubitare multa de qͥbꝰ ſimplex ⁊ idiota reqͥſitꝰ rōnabilit̓ ſi nō ꝑtinacit̓ du bitaret. vt ꝙ thobias habuerit canē/ vl̓ aa ron barbā. vl̓ arca teſtamēti de pil̓ cap̄ruꝫ coꝑturā. ¶ Dat̉ enī circa hͨ regula ꝙ dubiꝰ ī fide īfidel̓ ē. qd̓ ītelligit̉ vbi dubitat aliqͥſ illa q̄ tenet̉ explicita fide credere. ſic̄ oꝑtꝫ ī multis p̄ẜtim in doctoribꝰ et p̄latis Corollariū iij. ¶ Obligat̉ aliqͥs/ vtpu ta canō iſta exercitatꝰ ī det̓mīatōibꝰ ſctē ec cleſie legēdo et ꝯſiderādo eas certa ⁊ expli cita fide tenere. ⁊ nll̓atenꝰ dubitare ml̓ta d̓ qͥbus ſimplex et idiota īmo ⁊ theologꝰ ali N b7 qͥs ī caſu reqͥſitꝰ rōnabilit̉ ſi n̄ ꝑtinacit̓ du bitaret. ptꝫ vt p̄cedens. Et ſic diceret̉ d̓ ex ercitatis ī p̄dicatōibꝰ et narratōibꝰ publi cis nr̄e fidei. qͣꝫuis etiā eſſent laici. qm̄ ad pl̓a explicite credenda tenent̉ ceterꝭ paribꝰ qͣꝫ taliter vel alit̓ nō inſtructi ¶ Corollariū iiij ¶ Obligat̉ aliqͥs vtputa doctꝰ ⁊ exercitatus ī logicalibꝰ moralibꝰ ⁊ prudētialibꝰ ſciētijſ certa ⁊ explicita fide te nere ⁊ nll̓atenus dubitare ml̓ta de qͥbꝰ ſim plex ⁊ idiota vl̓ ſic n̄ exercitatꝰ rōnabiliter dū tn̄ ſine ꝑtīacia dubitaret ¶ Rō āt p̄cedē tiū oīm vna ē. qꝛ cui plꝰ ꝯmittit̉ ab eodeꝫ plꝰ exigit̉. Un̄ reputari dꝫ vna ꝯn̄tia dedu cta ex ſcpͥturꝭ ſacrꝭ vni magͦ logico vl̓ ph̓o vl̓ theologo euidēs vl̓ certa eē quā aliꝰ idio ta vl̓ īexercitatꝰ pot̓it ad tꝑs vl̓ falſā vl̓ ſo lū ꝓbabilē ⁊ incertā r̄putare. ¶ Deniqꝫ ſeqͥ tur ex his oībꝰ ꝙ iudiciū ⁊ ꝯcluſiōes fidei licꝫ auctoritatiue ſpectēt ad p̄latoſ ⁊ docto res. ſpectare tn̄ p̄t ad alios qͣꝫ theologoſ de liberatio. ſic̄ et cognitio ſuꝑ his q̄ fidē r̄ſpi ciūt. ita etiā vt ad laicos hͦ poſſet extendi. ⁊ plꝰ aliqn̄ qͣꝫ ad ml̓tos clericorū De proteſtatione ¶ Corollariū primū R ¶ Rurſus corollariū vnū ex p̄cedētibꝰ. Ex officio dignitatis ep̄alis tenet̉ p̄latꝰ cogno ſcere tenorē p̄ceptorū decalogi. nedū impli cite ſed explicite. p̄ẜtim cū ī ꝯſecratōne ſua ꝓfiteat̉ vtrūqꝫ teſtamētū ſe ſcire. vetꝰ ⁊ no uū. Ꝙ ſi neſciat vl̓ dubitat vbi nō ē dubi tandū ꝓinde reddit̉ inexcuſabil̓. attēto ꝙ d̓ talibꝰ pͥnceps apl̓oꝝ dixit. parati dare ſa tiſfactōem/ omni poſcenti rōem de ea que in nob̓ eſt fide et ſpe. Un̄ etiā ẜm iura hūa na nō admittit̉ aliqͥs allegās ignorātiam in illis q̄ ex officio ſuo ſtatu vel gradu ſci re debet. ¶ Corollariū ij ¶ Ex officio doctoral̓ au toritatis in theologia tenet̉ doctor cogno ſcere tenorē p̄ceptorū decalogi. nedum im plicite ſꝫ explicite/ ⁊ ꝑatus eedebꝫ reddere ſaltem doctrinalit̓ ratōem/ iuxta intellectū ꝯmunem doctoꝝ. nec in ꝯtrariū excuſatio ignorātie proficere tali debet. Corollariū iij. ¶ Stat aliquē poſſe re putari vehemēter et rōnabiliter ſuſpectum de hereſi dū dogmatizat doctrinā aliquaꝫ vel de ip̄a dubitat. vbi vel qn̄ aliꝰ ſil̓ia faci ens vl̓ dogmatizās vl̓ dubitās ſuſpectus in fide neq̄qͣꝫ hr̄i deberet. Patet in eruditiſ ꝓfeſſoribꝰ ſacre ſcripture ⁊ ſacroꝝ canonū. ⁊ in habentibꝰ reuelatiōem ſpēalē reſpectu nō eruditorū rudiū atqꝫ ſimpliciū. ⁊ in p̄la tis qͥbus annexa ē obligatio iſta ſciendi. ne dum implicite ſed explicite. ¶ Corollariū iiij/ Stat in hͦ ſacro ꝯcilio ꝯſtantien̄. reꝑiri qͦſdā qͥ circa dilatōneꝫ re probationis nouē aſſertionū denūciatarū in mat̓ia homicidij/ ꝑiurij ⁊ īſidiarū mor taliū nequaqͣꝫ culpandi ſunt. qm̄ alioꝝ ex pectabāt iudiciū. vbi tn̄ nō poſſunt alij de fautoria et ſuſpitōe pͣuitatꝭ heretice vehem̄ ti vllatenus excuſari. qm̄ ad eos ſpectabat ꝓuiſiōis modus ⁊ pōdus huiꝰ negocij Autoritates pro pri mo gͣdu. Augꝰ ad Hiero. epl̓a. viij. di. ix. decreti. Ego ſolis illis libris ſcriptorū. id ē ſcriptoribꝰ qͥ iā canonici appellant̉ didi ci hunc timorē honorēqꝫ referre. vt nulluꝫ eoꝝ ſcribēdo erraſſe audeā credere. ¶ Idē ī epl̓a ad Hiero. Si ad ſacras ſcpͥturas vl̓ cauſas admiſſa fuerint vl̓ officioſa mēda cia/ qͥd ī eis remanebit auc̄tꝭ. Que tandem de ſcripturis illis ſnīa ꝓferet̉. cuiꝰ pōdere id ē ſcpͥture aucͣte cōtentioſe falſitatis ꝯte ret̉ īprobitas ¶ Idē eadē diſ. de vnico bap tiſ. li. ij. Quiſ neſciat ſanctā ſcripturā cano nicā tā veterꝭ qͣꝫ noui teſtamēti certꝭ termi nis ſuis ꝯtineri. eāqꝫ poſterioribꝰ oībꝰ ep̄o rū lr̄is ita p̄poni vt d̓ illa oīno dubitari e diſceptari nō poſſit vtrū verū vl̓ vtꝝ rectū ſit qͥcqͥd ī ea ſcpͥtū ꝯſtiterit eē. Ep̄oꝝ auteꝫ lr̄as q̄ pꝰ ꝯfirmatū canonē vl̓ ſcpͥte ſūt vl̓ ſcribūt̉. ⁊ ꝑ ẜmonē forte ſapiētiorē cuiuſli bet ī ea re ꝑitiorꝭ ⁊ ꝑ alioꝝ ep̄oꝝ gͣuiorē au toritatē doctiorēqꝫ prudētiā ⁊ ꝑ ꝯcilia lice re rep̄hēdi ſi qͥd ī eiſ forte a ꝟitate d̓uiatū ē Nota deſcriptones. aliqͣs q̄ ſequūt̉ ex p̄miſſis ¶ Ueritas catho lica p̄t deſcribi ꝙ ē ꝟitas habita ꝑ diuinaꝫ reuelatōem īmediate vl̓ mediate/ explicite in ꝓpͥa forma v̓borū. vl̓ implicite ī bona ⁊ certa ꝯſeq̄ntia. ¶ Fides ꝓ habitu infuſo deſcribit̉ ꝙ ē habitus ſuꝑnaturalit̓ infuſuſ inclinans ad credēdū catholicꝭ ꝟitatibus ¶ Fides ꝓ actu deſcribit̉ ꝙ ē aſſenſus verꝰ ⁊ certus catholice ꝟitatis ex infuſa fide ꝓ ueniēs. ¶ Fides ꝓ habitu acqͥſito ſic d̓ſcri bit̉ ꝯformit̉ ad deſcpͥtōes qͣs dat ph̓s de ſcīa arte ⁊ ſapīa. ꝙ ē habitus verꝰ ⁊ certus ꝑ auditū v̓bi xp̄i acqͥſitus. ſicut dic̄ apl̓us ꝙ fides ē ex auditu. ⁊ auditꝰ ꝑ v̓bū xp̄i. Et Aug. dicit ꝙ ꝑ ſcripturā ſacrā fides ſalub̓ rima gignit̉. Dicit̉ verꝰ ad dr̄ntiā errorū. Certus ad dr̄ntiā opinionū. Acqͥſitꝰ ꝑ au ditū v̓bi xp̄i ad dr̄iam ſcīe artꝭ ſapīe et ītel lectꝰ. ¶ Fides ꝓ obiecto qn̄qꝫ d̓r ip̄a ꝓpo ſitio credita vl̓ aggregatio ml̓toꝝ credibi liū ſeu vitatū catholicaꝝ. vt h̓. Hec eſt fi des catholica ⁊c̄. Qn̄qꝫ d̓r ip̄a res ſignifi cata ꝑ ꝓpoſitōem creditā ſeu catholicam. Et ita nulla res ē qͥn poſſit cadere ſub fide Qn̄qꝫ d̓r ip̄a rō credēdi/ ⁊ hec vna ē omni um credibiliū.ſ. auc̄tas pͥme vitatꝭ reuela tis q̄ nūc videt̉ ī enigmate. Et ſub hac rōe d̓r fides argumētū nō apparētiū. ſecꝰ erit dū videbimꝰ facie ad faciē. ¶ Ueritas im ꝑtinēs ad fidē ē q̄ nec ſeqͥtur nec repugnat ad catholicas ꝟitates. ¶ Ueritas ſapiens fidē eſt ꝟitas ꝯtinens aliqd̓ vel aliqͣ q̄ ſunt ꝓprie de fide. cū aliqͦ vel aliqͥbus adiūctis q̄ nō ꝑtinent ad fidē ſeu catholicā vitateꝫ. Et oppoſita falſitas d̓r ſapiens hereſim. ſi id qd̓ adiūctū ē ſit tale qd̓ nō poſſit vl̓ de beat rōnabil̓r negari qͣꝫuis nō ſit de fide ¶ Finit Circa materiam fidei XIIII Determinatio ī cō cilio Conſtantien̄. ¶ Eccl̓ia vl̓ generale cō ciliū dū dictat aliqͣ regitiua eccl̓iaꝫ ꝯcernē tia. papa nō eſt ſic ſupͣ iura poſitiua ꝙ poſ ſit ſic ꝓ libito diſponere diſſoluere talia di ctata ꝑ eccl̓iaꝫ. eo mō ⁊ intētōe qͥbꝰ dictata ꝯcluſaqꝫ ſunt. ¶ Eccl̓ia vl̓ generale concili um qͣꝫuiſn̄ poſſit tollere plenitudinē ptāt papal̓ a xp̄o ſuꝑnaturalit̓ ⁊ miẜicordit̓ col late. p̄t tn̄ vſū eiꝰ limitare ſub certꝭ regul̓ ac legibꝰ ī edificatōꝫ eccl̓ie. Et in hͦ ē totiꝰ ec iſtice reformatōis ſtabile fundamētū Incipit tractatus mgr̄i Ioh̓is de gerſon de ꝓteſtatōe circa materiā fidei ꝯͣ hereſes diuerſas. Prologus M Roteſtatio ſeu reuocatio gene ralis aut ꝯditional̓ qꝛ queritur nō nunqͣꝫ aſſumi tāqͣꝫ velamē in iqͥtatis/ ⁊ ad excuſandas excuſatōes ī pec catis/ p̄ẜtim ab hereticꝭ/ ꝓpoſuimꝰ decla rare ſub aliqͥbꝰ ꝯſideratōibꝰ qͥd ꝓteſtatō ge neral̓. qͥd ꝯditional̓ reuocatio iuuāt vl̓ im portāt. maxīe dū in hͦ ſacro Cōſtātien̄. cō cilio ſentimꝰ ꝙ hereſes vt cancer ſerpūt. et ſub hmōi ꝓteſtatōibꝰ deliteſcere q̄rūt/ iun ctis ꝓtelationibꝰ q̄ ſub termīs iuris poſi tiui velut ī cauſis ꝓphanis ſedulo ꝓcurāt̉ vt nō ꝓtinus in lucē ꝓdeat ꝟitatis catholi ce ſpēs atqꝫ decꝰ ¶ Finit ꝓhemiū. Cōſideratio prima Roteſtatio circa materiā fidei de qͣ ſola nūc intēdimꝰ/ eſt q̄dā ꝓfeſſio ſeu ꝯfeſſio facta exteriꝰ ad on̄dēdū qͥd de fide ꝓteſtans ſentiat interiꝰ. iuxta il lud apl̓i ad Ro. x. Corde credit̉ ad iuſtici am. ore aūt ꝯfeſſio fit ad ſalutē. Et ſic ad ſa lutē vt dixerit chriſtꝰ Luc̄. ix. Qui me eru buerit ⁊ ẜmōes meos. ⁊ filiꝰ hoīs hūc eru beſcet corā angel̓ dei. Quo cōtra mattheo teſte dicebat Matth̓. x. Qui me ꝯfeſſus fu erit corā hoībꝰ ꝯfitebor ⁊ ego eū corā pr̄e meo. Ex qͥbus elicit̉ ꝙ ſicut credere cadit ſub p̄cepto. ſic cadit fideꝫ exteriꝰ ꝓfiteri. ſꝑ qͥdeꝫ ſꝫ nō ad ſꝑ. cū ſit affirmatiuū p̄ceptū Obligat āt ſꝑ et ad ſꝑdū ex omiſſiōe ꝯfeſſi onis libera diſpēdiū fidei/ vl̓ ſalutꝭ d̓trimē. tū ꝓbabilit̓ immineret. vt corā tyrānis. co rā hereticis. corā iudicibꝰ. corā popul̓. fides ē diuerſimode palā ꝯfitēda/ defenden da. teſtificāda. ⁊ ex officio p̄dicanda. Note tur Aug. ſuꝑ illud apl̓i. oꝑtet hereſes eſſe. i. ad Choꝝ. ij. Et recitat̉. xxiiij. q. vl. c. fina li. Faciūt ꝓ hͦ dicta ſcpͥture. Ioh̓. x. ij. Pe tri. iij. Ma lach̓. ij. Ezech̓. iij. et. xxxiij. ⁊ ali bi ſine numero ¶ Cōſideratio ſcd̓a Roteſtatio general̓ vel ſpēal̓ de ip ſa fide nō īfert ꝙ ꝓteſtans erraue rit. ſil̓r nec reuocatio conditional̓. Hoc eſt itaqꝫ ꝑſpicuū. qm̄ hō qͣntūcūqꝫ fi delis dicere p̄t ꝓteſtor ꝙ nihil intēdo dice re nec puto dixiſſe ꝯͣ fidē. ⁊ ſi oppoſitū ꝯtī geret vel ꝯtigiſſet illd̓ ex nūc reuoco vl̓ re tracto. Sic inueniūt̉ doctores catholici qn̄qꝫ dixiſſe. īmo ⁊ qͦtidianus mos apd̓ ex ercitātes ſe ī actibꝰ theologie ſcholaſticis ſic ſe hꝫ. in qͥbꝰ freq̄nter nullꝰ eſt aut fuit de errore notatꝰ qͥ ſic proteſtat̉ aut r̄uocat. Ni hilominꝰ aduertēdū ē ꝙ refert ꝓteſtari vel ꝯditionalit̓ reuocare circa ea q̄ clariſſime et explicite ſūt de fide. ſic̄ ꝙ deus ē op̄s. ꝙ ꝓximꝰ eſt diligendꝰ. Alit̓ ꝟo circa ea q̄ diſ putabilitatē vel difficultatē habēt aliquaꝫ In pͥmo ſiqͥdē caſu fas ē dicere cum apl̓o ad Gal̓. ij. Si qͥs vob̓ alid̓ euāgelizauerit etiā angelꝰ de celo anathema ſit. Quocirca veniūt irridēdi qn̄qꝫ/ īmo ⁊ corripiēdi nō nulli qͥ ꝯcluſiōes theologicas poſituri/ di cūt. Proteſtor ꝙ nihil volo vl̓ ītēdo aſſere re ſꝫ tm̄ diſputatiue loqͥ. Deīde ponūt talē aliquā ꝯcluſiōeꝫ. Deꝰ ē op̄s. deꝰ ē trinus ⁊ vnꝰ. qͣſi vicꝫ ꝯcluſiōes tales n̄ ī certiſſima credulitate ſꝫ ſub ꝓbabilitate tradi poſſint Deniqꝫ ſic ē iudicādū de oībꝰ ad q̄ ꝓfitenſ fidē ſuā obligat̉ explicite credere/ vel ex of ficio vel ex eruditōe/ vel ex diuīa reuelatōe vel ex aliqͦ tali modo. Alioquin ſicut dubi us in fide infidelis eſt. ſic ⁊ dubie ꝓfitēſcer tam fidem. Neqꝫ tn̄ negandū eſt qͥn ꝓteſta tio ſeu ſubmiſſio reuerential̓ fieri poſſit ſic̄ egit apl̓s ꝯferēdo euāgeliū ſuū. de qͦ ꝑ r̄ue latōem certus erat cū petro et alijs apoſto lis. qͥbꝰ tn̄ oppoſitū ſi fieri potuiſſꝫ/ dicen tibꝰ nequaqͣꝫ credidiſſet. ¶ Cōſideratio tercia Roteſtatio general̓ de fide ſtat cuꝫ Ierrore ꝑticl̓ari circa eā. et ſil̓r ꝯditi onal̓ reuocatio. Uidimꝰ hͦ et vide mus in ip̄is hereticis qͥ errāt vicꝫ ꝑtinacit̉ De proteſtatione ꝯtra fidem circa ea q̄ tenent̉ explicita fide tenere/ exteriꝰ ꝓfiteri. qͦꝝ nihilominus vox iſta eſt. ꝓteſtor ꝙ eſſe volo bonꝰ catholicꝰ. ⁊ ſi ſcirem aliqͥd eſſe ꝯͣ fidē. illd̓ ſtatīm vellē reuocare. ſic Arrius. ſic ſabelliꝰ. ſic heretici nr̄i tꝑis plerūqꝫ dixerūt. qͦs tn̄ damnatio iudicial̓ interemit vl̓ ꝑdidit. Dat̉ ad conſi deratōem hāc rō tal̓. qꝛ ſtat ꝙ aliqͥs credat aliqͥd in generali. vt ꝙ fideſ catholica vera eſt et ꝓ hac mori vellet. qͥ nihilominꝰ ī ſpe ciali credit de aliqͣ ꝟitate catholica ꝙ n̄ ſit de fide errans ꝑtinacit̓ circa illā. Sil̓e di cit Ariſto. ꝙ cōtingit aliqͥd ſcire in genera li/ et illud vl̓ neſcire vel de illo dubitare in ꝑticl̓ari. Exemplū eſt de iſta. Om̄is mula eſt ſteril̓. hͦ aīal nō ē ſterile demōſtrata mu la quā aliqͥs putat eſſe p̄gnātē ob turgidū ventrē. et neſcit vl̓ nō aduertit eā eē mulaꝫ. ⁊ ita ſicut in hͦ caſu iſte neſciēter errat. ſic ē alij de qͥbus loqͥmur dicūt̉ neſciēter hereti ci ꝓut infra docebimus. ¶ Conſideratio qͣrta Roteſtatio generalis de fide n̄ ſuf ficit ad purgationē errātis ꝑtina citer. ſic nec conditional̓ ꝓteſtatio. Sequit̉ hͦ ex p̄cedenti. Cuiꝰ etiā rō tal̓ ē. qꝛ debet errās ꝑticl̓arit̓ ⁊ explicite circa ea q̄ ſunt fidei q̄rere cauta ſollicitudle ꝟitateꝫ fidei. et obedire q̄ſite ac ſufficiēter edocte. tā credēdo īteriꝰ. qͣꝫ exteriꝰ ꝓfitēdo. alioqͥn on̄dit ſe nō ꝑatū corrigi. On̄dit qͦꝫ ſe n̄ cre dere ſacre ſcpͥture catholice/ dū n̄ credit eis q̄ ſufficiēter ꝯtineri mōſtrāt̉ ī eadē ſcpͥtura formaliter/ vl̓ in ꝯſeq̄ntia euidēti ſeu certa qm̄ ſi nō corrigit̉ ꝑ hāc regulā ſcripture n̄ hil reliquum ē ꝑ qd̓ ad viā ꝟitatis reduca tur ſecluſo miracl̓o. Deniqꝫ talis ꝓteſtans ſeu conditionalit̓ reuocans/ dum facit vel dicit oppoſitū ſue ꝓteſtatōis ac reuocatio nis ptꝫ ip̄m nō inde iuſtificari. ſꝫ magꝭ in fici cū ſit ip̄e ſibimet ꝯͣrius. Rurſus tal̓ ali os ꝑ hmōi ꝓteſtatōes ⁊ reuocatōnes ab er rore nō reuocat neqꝫ ſcādalū datū tollit. ne qꝫ captiuat intellectū ſub deo in obſequiū fidei. Stat enī tal̓ ꝓteſtatio cū infidelita te/ cū ſcādalo cū tumore ⁊ arrogātia. Pro pterea ſtatutū inuenit̉ in ſacrꝭ canōibꝰ ꝙ er rātes dū correcti recipiebāt̉ dabāt libelluꝫ ſue ꝯfeſſiōis abſolute de fide ⁊ abiuratōis de errore. Recte qͥdē ſicut et ī foro pnīali n̄ ſuffic̄ ſub ꝯditōe facta ꝯfeſſio. dū aliqͥs ſcit vel ſcire debꝫ abſolute ꝙ peccauit. ſecꝰ vbi nō habet̉ certitudo ſed ſcrupulꝰ aliqͦs timi dus ⁊ vacillās/ neſciēs ſi hͦ fecit. vel malo mō fecit. quēadmodū circa cogitatōes car nis qͣs īcōtinēs ſenſit/ trepidat vl̓ ignorat ſi ꝯſenſit. quo caſu ſufficit ꝯditiōal̓ ꝯfeſſio ⁊ ſalua ꝟitate doctrina. Greg. Bonaꝝ mē tiū eſt inqͥt agnoſcere culpā vbi culpa n̄ ē. hͦ ē pnīam qͣſi ꝓ culpa reciꝑe qͣſi reus eſſet. Sꝫ opponit̉ ꝯͣ ꝯſideratōeꝫ de neſciēter he retico qͥ mētiret̉ ꝯͣ ꝯſcīam ſi reuocaret. Re ſponſio plana ē. qꝛ tenet̉ ꝯſcīaꝫ deponere. ex qͦ ſupponitur ꝙ ꝑtinax ē. ſecꝰ vbi qͥs er rat nō īputabilit̓. qꝛ ꝓtūc nō tenet̉ ꝯſciētiā dimittere ſꝫ bn̄ poſtmodū dū mouet̉ legi time. Facit ꝓ ꝯſideratōe calixtus ſic̄ habe tur extra de pe. et re. c. i. Manifeſta pctā n̄ ſt̓ occl̓ta correctōe purgāda nec ſubꝯditōe Conſideratio quita Roteſtatio general̓ et cōditional̓ ruocatio v̓aciter facte ſufficiūt ad excuſationē aut purgatōem dū ꝓ teſtas et cōditionalit̓ reuocans errāt circa ea q̄ nō tenent̉ explicite credere vel abſolu te ꝯfiteri. Declarat̉ hͦ ī illiſ qͥ ꝓmptū habēt animū ſtatī obediendi veritati cognite. vt ſi theologꝰ aliqͥs vl̓ nō theologꝰ erraret cir ca vnā ꝓpoſitōnem ī biblia poſitā. Exēpli gr̄a ꝙ ſamuel vnxit in regē ip̄m ſaul. vel ꝙ dauid fuit paſtor ouiū. nō ideo diceret̉ ſta tim hereticꝰ. qꝛ forte nūqͣꝫ vidit vl̓ audiuit textū illiꝰ ſcpͥture. ſed poſtqͣꝫ on̄dit̉ in textu ſic haberi ꝯtinuo credit ⁊ aſſentit. ⁊ ita ꝓte ſtatio et conditional̓ reuocatio ſaluāt euꝫ ne ꝑtinax eſſe vl̓ fuiſſe ꝯdēnet̉. p̄ẜtim dum de igͦrātia ſua p̄t afferre ſufficiēs documen tū. alioqͥn forte iudicaret̉ apud hoīes ꝑti nax fuiſſe. apud deū v̓o maneret innoxiꝰ. Propt̓ea poſitū ē in ꝯſideratōe hͦ aduerbi um v̓aciter ꝑ qd̓ excludunt̉. qͥ nō ex aīo ſꝫ ficte ⁊ inaniter ꝓteſtant̉ diſſidētes in ſemet ip̄is corde. voce ⁊ oꝑe. ¶ Conſideratio. vl Roteſtatio generalis de fide. qͣ di cūt aliqͥ. ſufficit mihi fides eccl̓ie/ ſufficit ꝙ ſaluer in fide parentum/ ſufficit mihi dicere. Credo in deū/ non ſal uat ſꝑ hmōi ꝓteſtātes etiā ſi nō errāt. De ducit̉ hoc qꝛ nō ſufficit ſola fides general̓ ⁊ īplicita ſꝫ explicita reqͥrit̉ apud iſtos qͥ deꝫ minus apud alios āplius. ¶ Un̄ ſym bolū generale apud oēs capaces rōnis eſt Circa materiam fidei XIIII IIllud. qd̓ poſuit apl̓s ad Heb̓. xi. Credere enī oꝑtꝫ accedētē ad deū qꝛ eſt/ ⁊ inqͥrētibꝰ ſe remūerator ſit. ¶ Porro apd̓ chriſtianos qͥbus facta ē aꝑtior reuelatio de credēdis nō ſufficit hͦ ſymbolū ſed debent explicite credere ſymbolū apl̓oꝝ. ⁊ illd̓ addiſcere ꝓ tinus vt veniūt ad annos diſcretōis. ſicut ab initio dū baptizabāt̉ adulti fiebāt priꝰ cathecumini ꝓfitētes explicite fidem ſuā quēadmodū ꝓ ꝑuulis patrini nūc rn̄dēt. Deinde ſunt ml̓ta de fide ꝑ vniuerſos pe ne xp̄ianos ꝓmulgata ī p̄dicatōnibꝰ/ ī pi cturis/ ī mutuis relatiōibꝰ ſeu collatōibꝰ/ obẜuatōibꝰ autēticꝭ celebritatū ſanctoꝝ. ⁊ ita de reliqͥs. Hec aūt talia q̄ publice fiunt nō eſt licitū ſicut dicit canō ignorare. Nō enī excuſarent̉ laici/ ſi nō crederēt infernuꝫ eſſe. ſi nō bonos angelos/ ſi nō malos. ſi n̄ ſanctos et ſctās. ſi nō p̄terea decē p̄cepta le gis/ iuxta planū ⁊ textualē eoꝝ intellectuꝫ/ vt ꝙ nō ē idolatrādū. ꝙ nō ꝑiurādū. ꝙ nō occidēdū. ꝙ nō furandū. ꝙ nō mechāduꝫ. ⁊ ita de reliqͥs pͥmis imp̄ſſiōibꝰ. legibꝰ ac ī ſcriptōibꝰ nature/ qͣs nemo capax rōis ma xime poſtqͣꝫ ſibi tradite ſunt ꝑ doctrinā ꝑ P mittit̉ ignorare. ¶ Ampliꝰ ꝟ̓o ſunt alij qͦs vltra ſimplices et cōmune vulgꝰ hoīm ne ceſſe ē hr̄e fidē explicitā de pl̓imis multi plici et ſpēal̓r quadruplici rōe Prīo ꝓpter officiū paſtorale ſuꝑ alios vt paſcāt eos ī fide et doctrina ⁊ ab hereticoꝝ argutijs ſa piēter defendāt. Cōſtat eī ꝙ aliqͥ ſunt ī ec cleſia ad hͦ obligati ex officio. alioqͥn nō eſ ſet ſufficiēter inſtituta. Iſti aūt ſunt p̄lati. iuxta qd̓ ꝓfitent̉ vtrūqꝫ ſe teſtamētū ſcire. qd̓ et apīs ſepiꝰ explicuit dū thimotheū ⁊ tytū cariſſimos diſcipulos īſtrueret ⁊ alioſ Act̉. xx. dicēs. Attēdite vob̓ ⁊ vniuerſo gre gi in qͦ poſuit vos ſpūſſcūs ep̄os regere ec cleſiā dei ⁊c̄. ¶ Deinde ſcd̓o ſunt doctores in ſacris lr̄is ꝓfeſſores qͦs igͦrantia nō pōt excuſare qͥn ſciāt explicite pl̓imas ꝟitateſ ꝯtētas ī biblia/ ⁊ al̓s ex eis deductas. Ali oqͥn doctoris nomē et gͣdū dānabilit̓ ⁊ in excuſabilit̓ vſurparent. Proinde ſunt alij de ſtatu etiā laicali qͦs oꝑtet ml̓ta ſcire d̓ le gibꝰ diuinis p̄ceptoꝝ moraliū/ dearticula tim ⁊ explicite ꝓpt̓ ſuſceptū ab eis officiū. vt qꝛ rectores ppl̓oꝝ. qꝛ iudices eorū/ qꝛ ꝯſiliarij vl̓ aſſeſſores ſunt eorūdē rectoꝝ ⁊ iudicū in cauẜ varijs criminalibꝰ atqꝫ ci uilibꝰ. Quod anīaduertēs ſalomō petiuit a dn̄o cor docile ⁊ intelligēs ad faciēdū iuſticiā. ⁊ ad faciēdū iudiciū Eſt itaqꝫ regu la ꝙ nullꝰ ea q̄ ſūt officij ſui ꝑmittit̉ igͦrare. q̄ regula reſpicit nedū platos maiores aut pͥncipes ſuꝑiores ſꝫ minores ⁊ īferiores ī vtroqꝫ ſtatu clericali vt ſūt curati ⁊ ꝯfeſſo res in foro pnīe. et in ſtatu laicali vt p̄poſi ti vl̓ baliui. Poſtremo ꝯſurgit qͣrto gene ral̓ obligatio ad credulitatē aliqͦꝝ explici tā. nō ex ſolo gͣdū hierarchico/ ſꝫ ex alijſdo nis gͣtuitis. vt ſunt viuacitas īgenij natu ral̓. vt iudiciū ſollers. vt vis gnomica/ vel epyeikes. vt ꝑticularꝭ eruditio. vt vehemēſ applicatio ad ſcpͥturas ſacras canonicas vl̓ ciuiles. Hic enī ꝟitatē hꝫ illd̓ Gre. Tā tum ab vnoquoqꝫ dn̄s exigit qͣntū dedit. Quo fit vt ꝑſpicua ſit ꝯſideratio/ q̄ dicta ē aduerſus reprobaꝫ nōnulloꝝ deſidia vel taciturnitatē. qͥ dū fides ꝯfitēda veīt expli cite/ ſe ī implicita latere tutos putāt. aut qͥ talentū ml̓tiplicꝭ doni natural̓ vel gͣtuiti qd̓ multiplicādū ſuſceꝑant a dn̄o ſpūalibꝰ incremētis/ defodiūt in terrā ſuꝑuacue vl̓ noxie curioſitatꝭ tꝑal̓. ſibi blādiētes ꝙ in fi de nō errāt. qͥppe de ea nihil ſciūt curāt vl̓ īterrogāt. Notet̉ ꝓ ꝯſideratōe ſctūs Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. ij. ar. vi. Explicatio inqͥt fidei ad inferiores hoīes oꝑtet ꝙ veniat ꝑ maio res. qd̓ ꝓbat auc̄te Dionyſij/ ꝯcludens ꝙ oꝑtꝫ eos pleniorē hr̄e noticiā de credēdis ⁊ magis explicite credere. Conſideratio. Vil. Roteſtatio general̓ ſeu cōditional̓. Q reuocatio qͥ d̓r ab aliqͥbꝰ ꝑtinacit̓ errātibꝰ. Si hec ꝟitas mihi nota eſſꝫ ſcit deus ꝙ libēter eā corde crederē ad iuſticiā ⁊ ore ꝯfiterer ad ſalutē nō excuſat tales apud deū vel hoīes. Fundat̉ hͦ ſuꝑ il lud euangelij. Ecce venit hora ⁊ nūc ē vt oīs qͥ vos interficit arbitret̉ ſe obſequiū p̄ ſtare deo. Sic apl̓s pͥus errās ī xp̄ianorū ꝑſecutōe iudicabat d̓ ſeipſo. Sic ad iude os loq̄ns dicit. et nūc ſcio fratres ꝙ hec ꝑ ignorātiā feciſtꝭ. qͦs tn̄ nō excuſabat de ne ce xp̄i/ dum alibi dicit Ignorās ignorabi tur. Erat qͥppe iuris ignorantia affectata craſſa vl̓ ſupina Sic heretici duꝫ ſe morti tradūt ꝓ defendēdis erroribꝰ ſuis/ arbitrā tur ſe catholicos et mereri. habēt qͥppe ze lū ꝓut dat aliqͥbꝰ teſtimoniū Paulꝰ ſꝫ nō ẜm ſcīam. qͣre nō ẜm ſcīam? Nimirū quia ſcīe dei(que ē ſcpͥtura ſacra) ſuā ſophiſticā ſcientiā ſic p̄ponūt ꝙ eidē nolūt eē ſubiecti De proteſtatione qͣꝫuis aliter ſint ſibimet ꝯſcij nō tn̄ in hoc iuſtificati. quia mentit̉ iniqͥtas ſibi. Conſideratio. Vill Roteſtatio general̓ ſeu ꝯditiōa lis reuocatio qn̄qꝫ ſufficiūt ex cuſare ꝓteſtatōeꝫ apd̓ foꝝ exteri us/ qua n̄ excuſat in īteriori foro deꝰ ⁊ eꝯͣ. Cōſurgit hͦ varietas qm̄ alit̓ iudi cat deꝰ/ alit̓ hō. deꝰ īſpicit corda ⁊ ſcit qͥd ī tus agat̉. ꝯformit̓ ad ꝓteſtatōem ſeu reuo cationē aūt difformit̉ ad eā. Hūanū ꝟ̓o iu diciū id ſpectat qd̓ foris ē. ⁊ vn̄ certificari p̄t ꝑ ſigna/ teſtes voces et oꝑa. Quo fit vt ꝟe credēs interiꝰ et explicite qn̄qꝫ n̄ poſſit hͦ on̄dere ꝯͣ teſtes ⁊ ſigna. aliqn̄ aūt fit ecō tra. vt qͥ v̓acit̓ ē hereticꝰ ī corde ille huma no teſtimonio ꝑ allegatōꝫ ignorātie vl̓ ali ter catho licꝰ cenſeat̉ ⁊ abſoluat̉. Qualit̓ āt debeat aliqͥs ꝓbare ꝙ nō fuit ꝑtinax ꝑ alleI gatōem ignoratie vl̓ ſimplicitatꝭ. hͦ magis/ iuribꝰ poſitiuis cautū ē. qͥbꝰ int̓ cetera d̓r. ꝙ allegas igͦratia ꝓbare dꝫ illa. Tradunt ſil̓r qͥbꝰ argumētis teſtibꝰ et iudicijs pn̄t ⁊ debēt iudices eccl̓iaſtici ꝑtinaciā ꝯuince re p̄ſentē vel p̄teritā in errante. Conſideratio. ix. Roteſtatio ſpecialis de fide ſicut ⁊ abſoluta reuocatio de errore requi runt̉ ad iuſtificatōem illiꝰ qͥ ꝑticu lare errorē abſolute tenuit in v̓bis ⁊ ī factꝭ. ꝙ ſi legitime monitꝰ facere renuit ip̄e ꝑti nax cēſendꝰ ē. Oſtendit̉ pͥma ꝑs tali rōne. Nulla ꝓteſtatio ſeu reuocatio q̄ cōis ē oī bus catholicis ſufficit ad iuſtificatōꝫ errā tis ī fide ꝑticularit̓ ⁊ explicite dū hͦ ſcit aut ſcire dꝫ. qm̄ nō ē idē iudiciū de catholico ⁊ errāte/ ſicut nec innocēte atqꝫ pctōre reſpe ctu ꝯfeſſiōis ſacramētal̓. Cōſtat aūt prote ſtatōem generalē cū reuocatōe ꝯditionali ab oībꝰ catholicꝭ ſine mendacio/ ſine diffa matōe fieri poſſe Reqͥrit̉ igit̉ ꝓ errātibꝰ ſpe cialior reuocatio. Altera ꝑs manifeſta ē qꝛ tal̓ nō on̄dit ſe q̄rere cauta ſollicitudīe ꝟi tatē. ſed forte qͣdā diſſimulatōe palliata ve lamīe reuocatōis hmōi ꝯditional̓ q̄ ad v̓i tatē nō ē niſi q̄dā ꝓteſtatio fidei generalis ⁊ nō ꝓpͥe reuocatio. qꝛ cōditional̉ nihil po nit. Facit ꝓ hoc quod dictū ē ſuꝑius con ſideratione. iiij. circa finem. ¶ Lōſideratio. x. Roteſtatio catholica d̓ fide cū r̄uo/ R catōe ꝑticl̓ari ⁊ abſoluta d̓ errore/ lꝫ iuſtificet errātē ꝙ mō n̄ ſit habēdꝰ ꝑ tinax aūt hereticꝰ nō abſoluit tn̄ qn̄ tal̓ ex titerit. Preſuppoſita notorietate pͥme ꝑtis in vtroqꝫ foro dei et hoīs. qꝛ tal̓ corrigit̉ ⁊ obedit ꝟitati. neqꝫ tenet plꝰ errorē quē deſe rit ꝑ abſolutā reuocatiōem. deducit̉ altera ꝑs. Cōſtat itaqꝫ hͦ ſolo pͥuari deū. facere.ſ. pteritū nō fuiſſe. vt notat Hiero. ⁊ Salo mō. Quiſqͥs igit̉ fuerit de p̄terito ſic adhe rens errori ſuo cuiꝰ oppoſitū tenebat̉ expli cita fide tenere aliqͦ modoꝝ p̄tacto. ꝙ ꝑſi ſtebat ī illo errore monitꝰ etiā legitime vel edoctus ſeu fraternalit̓/ ſeu doctoralit̓/ ſeu iudicialit̓ ꝑ ſcripturā ſacrā/ ꝑ rōem euiden tē aūt alit̓/ tal̓ vere fuit ꝑtinax ī errore/ et ex ꝯſeq̄nti nedū hereticās ſꝫ hereticꝰ ꝓpt̓ea qͥntūlibet emēdet̉ nūc p̄t declarari fuiſſe ta lis. atqꝫ hereticoꝝ penis ſubijci. ſub perpe tua carcerali cuſtodia/ vl̓ aliter/ ſublatꝭ ſ bi qͥbuſlibet dignitatis officij vl̓ honoris inſignibꝰ. Solet tn̄ apud eccl̓iam miẜicor dia ſuꝑexaltare iudiciū/ p̄ẜtim hūilitate re uocātis errorē ſpōte palā ⁊ abſolute ꝓſpe cta. ¶ Ꝙ ſi dixerit ꝓteſtās hmōi. ecce ꝑatꝰ fui ſꝑ audire eccl̓iaꝫ audire det̓minatōem ſedis apl̓ice vl̓ ſacri concilij. qͣliter accuſor nūc de ꝑtinacia circa doctrinā aliquā pͥuſ qͣꝫ fuerit hͦ mō declarata. diffinita ⁊ iudica ta. Quid enī mihi de inferioribꝰ iudicibꝰ/ qͥd de doctoribꝰ et erroꝝ diffinitiōibꝰ/ qͥbꝰ obedire neqͣqͣꝫ aſtrīgor. vt qͥ ſubiectꝰ ei nō ſum. ſꝫ p̄latꝰ vt ip̄i. doctor vt ip̄i Sic blā dit̉ ꝑtinax arrogātia ſibi/ ſic ſe fallit ⁊ allu dit/ tanq̄ꝫ vicꝫ nihil explicite credendū ſit niſi papa pͥus. niſi cardinal̓ illud ſub p̄ci ſa ꝟ̓boꝝ forma ſnīalit̓ dānauerint. Eſt ita qꝫ lōge alit̓ iuxta deductiōeꝫ illoꝝ qͥ ꝓbant nullā inueniri poſſe nouā hereſim. qꝛ q̄cu qꝫ det̉ illa pͥꝰ erat ſcpͥture ſacre ꝯͣria ab ip̄a qꝫ dānata. ſicut mō(dicēte Aug.) ſi qͥd no xiū eſt hic.ſ. in ſcriptura ſacra damnatur. Fatemur nihilominus poſſe fieri declara tōeꝫ nouā. tā doctrinal̓r qͣꝫ iudicial̓r de ali qͣ hereſi/ ꝙ ſcpͥture ſacre repugnās ē. q̄ de claratio et ſi fieri habeat pͥncipaliori ac ſu ꝑiori auc̄te general̓r obligante ꝑ ſedē apl̓i cā ⁊ ſacꝝ ꝯciliū. fit nihilominꝰ qͦtidie legi tima declaratio tal̓ ꝑ doctores et expoſito res ſacre ſcpͥture ac ꝑ p̄latos inferiores qͦt oꝑtꝫ explicite ml̓ta ſcire ad īſtructōꝫ popu li ſui. Hec aūt declaratio ⁊ ſi nō obliget vt Circa materiam fidei XIIII p̄ciſe tal̓ ē/ alienos obligat tn̄ vt ꝯuincitur eſſe facta ꝯformit̉ ad ſacrā ſcpͥturā/ q̄ ē an̄ cedēs. qͦ ꝯceſſo ſi ꝯn̄tia negari rōnabiliter neqͥt ꝯcedēda ē ꝯn̄t̉ explicita ꝯcluſio/ que declarat̉ et infert̉. qm̄ ex veris nō ſeqͥt̉ niſi verū. Itaqꝫ ſi qͥs diceret ꝙ xp̄s nō habuit neruos. aut ꝙ oīs puer nō baptizatꝰ p̄t li cēter occidi. aut ꝙ ꝓ bono cōi licitū ē falſū dicere. Talis ꝑſeuerās poſt declaratōꝫ ſu ficientē ſibi factaꝫ nō excuſaret̉ a ꝑtinacia qͣntūcunqꝫ clamaret. peto iudicium eccl̓ie vel ſacri ꝯcilij. huic me ſubmitto. hanc au dio. Pōt eqͥdeꝫ tali dici. qd̓ actū ē ne agaſ qd̓ iā diffinitū ē diffiniēdū n̄ expectes. diſ finitū inqͣꝫ ⁊ ſi nō in eadē ꝟboꝝ forma. tn̄ in effectu ⁊ ī ſnīa. vn̄ fit vt aliqͥs vno tēꝑe teneat̉ aliqͥd explicite credere ad qd̓ pͥus fi des īplicita ſatꝭ erat ẜm Tho. ſcd̓a ſecūde q. ij. vbi loqͥt̉ d̓ credēdis īplicite l̓ explicite Conſideratio. xi. Roteſtatio ſpēalis de fide. vl̓ abſo luta reuocatio ſpecial̓ de errore. n̄ dꝫ fieri neceſſario dū qͥſ errat neſci enter in fide. ¶ Cōſtat itaqꝫ ꝙ nullꝰ mētiri tenet̉. hic aūt neſcienter errās ſi ſe diceret er rare mētiret̉ ſtāte tali ꝯſcīa. Tal̓ p̄terea pe nas hereticoꝝ vl̓ infamiā etiā poſtea qͣꝫ de p̄hendit̉ erraſſe et abſolute reuocat nō īcur rit. Patuit hͦ in Aug. qͥ multa pͥus neſcien ter errata/ poſtmodū abſolute correxit ſub noīe retractatōis. vel aliqͦ tali mō loquēdi qui reuocatōꝫ d̓notabat. vtēdo talibꝰ ver bis/ temere dictū ē/ minꝰ ꝯſiderate dictū ē. hͦ improbo. hͦ nō approbo. hͦ mihi n̄ placꝫ Notet̉ ad hͦ idē Aug. ad vincentiū. xxxiiij. q. vlti. c. fi. et Gelaſiꝰ ibidē. q. ij. c. negatur. ¶ Elicit̓ ꝯn̄ter ex iſtis dr̄ntia multiplex in ter ſciēter et neſciēter errātes. ⁊ int̓ ſciēter et neſciēter hereticos. Et hͦ qͦ ad tria q̄ ſūt cri men modꝰ et pena. iuxta qd̓ notet̉ dictum Aug. xxiiij. q. iij. c. dixit apl̓s. vbi ait. Qui ſentētiā ſuā qͣꝫuis falſā aut ꝑuerſam nulla ꝑtinaci aīoſitate defendūt. p̄ẜtī quā nō au dacia ſue p̄ſumptōiſpeꝑerūt. ſꝫ a ſeductis atqꝫ in errorē lapſis parētibꝰ acceperūt. q̄ rūt aūt cauta ſollicitudīe veritatē. corrigi parati cū inuenerint neqͣqͣꝫ ſunt int̓ hereti cos reputādi. ¶ Un̄ colligit̉ ꝙ qͣdruplex ē modus errādi circa fidē. Uno mō creden do ꝙ fides catholica ſit falſa/ aut ſcpͥtura ſacra. ⁊ ſic errās dicit̉ ſciēter hereticꝰ. qꝛ nō eſt ꝑatus corrigi/ cū neget regulā ꝑ quam habet dirigi ſeu reuocari. Pōt alio mō qͥs errare credēdo general̓r ꝙ fides catholica ſit vera. ſꝫ eſtimat aliquā eē fidē catholicaꝫ q̄ in ꝟitate nō ē catholica. ſicut arriani reci piētes ſcpͥturā ſacrā ſꝫ ad ſenſū ꝑuerſū. qui ſectā ſuā ſolā putabat eē catholicā. hi ſūt neſciēter heretici. Errāt āt p̄cedētes ī vtro qꝫ mō ꝯͣ fideꝫ quā tenent̉ explicite credere Sūt alij circa fidē errātes ī his q̄ nō tenē tur ꝓtūc explicite credere ⁊ hoc dupliciter. Uno mō ꝑtinacit̓. qꝛ nō ꝑati ſūt corrigi. ſꝫ ꝓpter ſuꝑbiā ſuā aūt alit̓ ꝓpriū defēdūt. errorē. Altero mō dū ꝑati ſunt corrigi ꝓti nus agnita ꝟitate. qꝛ nō ꝑtinaci anīoſitate defendūt errorē. ſꝫ ex ſola ſimplicitate vel ignorātia ſunt ī errore. Ceterū int̓ hos qͣt tuor modos pͥmi magꝭ peccāt qͣꝫ ſcd̓i. et ſe cūdi qͣꝫ tercij. ¶ Modꝰ errādi ſil̓r diuerſuſ eſt. qm̄ ī duobꝰ pͥmis error inuenit̉ queꝫ te nēt̉ explicite diſcredere et diffiteri. tercij v̓o pertinacit̓ errāt in illo cuiꝰ oppoſitū ꝓtūc nō tenent̉ explicita fide tenere ſꝫ implicita. ſed qꝛ renuūt corrigi dicūt̉ heretici. Quali 8 Sat. Il ter ꝟo dep̄hendat̉ aut cogͦſcat̉ talis ꝑtina cia declarat̉ ſummatim ī alijs xij. ꝯſidera tionibꝰ q̄ ad hāc vnā reducunt̉ hic ab Au guſ. poſitā. ꝙ tales nō q̄runt cauta ſollici tudine veritatē. ſed eiꝰ declaratōi reſiſtunt omiſſiue vl̓ ꝯmiſſiue varijs modis per ſe vel alioſ. verbis aut factꝭ. iudicialit̓ aut ex traiudicialiter. terroribꝰ aut muneribꝰ. mi nis aut blādicijs ꝓpter depͣuatōꝫ affectuſ cā alicuiꝰ ꝯmodi tꝑal̓ aſſeq̄ndi/ vl̓ incom modi deuitādi/ circa diuitias delicias vel honores. ¶ Habemus in his tripl̓r errāti bus diuerſitatē in crimīe et in mō. pena ſi milit̓ diuerſa ē qͦ ad aliqͣ Nihilominꝰ tercij punient̉ ſicut duo pͥmi. ſi iudicialiter euo cati ſe corrigere/ ſi errorē abſolute reuocare ſi vitatē oppoſitā ꝓfiteri noluerint. qꝛ relin q̄nt̉ curie ſecl̓ari. aut ſi ſe correxerint peni tētie ſalutari. At ꝟo qͣrti qꝛ n̄ iūgunt errori ſuo ꝑtinaciā nūc vl̓ ātea/ qͣꝫuis ſint corripi endi ꝑ reuocatōꝫ errorꝭ. ip̄i tn̄ neqͣqͣꝫ ſt̓ pe nis hereticoꝝ plectēdi. nec īfamia notādi. ſic̄ apd̓ ſcholaſticos theologos ī p̄clara v niuerſitate ꝑiſien̄. freq̄nt̓ obẜuat̉. qͦs prote ſtatio general̓ et ꝯditiōal̓ reuocatio iuuit ad hͦ ne de ꝑtinacia notarēt̉ iūcta hūilitate qͣ ꝓtinꝰ reuocāt errorē nedū ꝯditionaliter ſꝫ abſolute. q̄ r̄uocatio ſuffic̄ mgr̄is ad pur gatōꝫ. nec ab actibꝰ ſtudij legitimis exercē dis vel ꝯſeq̄ndis reuocātes obīde r̄pellūt̉ x 2 De pertinacia ¶ Conſideratio. xii. Roteſtatio general̓/ aut ꝯditional̓ reuocatio nō obſtat qͥn ſic ꝓteſtās Y aut reuocās dici poſſit ſuſpectꝰ de hereſi. qn̄qꝫ leuit̓. qn̄qꝫ vehemēter. aliqn̄ v olēter. Patebit hec ꝯſideratio ꝑ p̄cedentes ſi docuerimꝰ qͥs ē dicēdꝰ de hereſi vel leuit̓ vel vehemēter vel violēter ſuſpectus. Et hͦ al̓s latiori ẜmōe declarauimꝰ nūc ſūmatī repetat̉. ¶ Itaqꝫ ſuſpitio leuis ꝓuenit ex ſi gnis exterioribꝰ opeꝝ vel ꝟ̓boꝝ. ex qͥbꝰ cog nitiſ accipit̉ ꝯiectura qͣ ꝯcludi pōt nō qͥdē frequēter/ ſꝫ raro ſeu ꝯtingēter vt ī paucio ribꝰ ꝙ talia agēs vel dicēs ē hereticꝰ. Ita qꝫ ꝯſequētia leuis ē ⁊ topica. ſic̄ argueremꝰ Petrꝰ nō venit ad eccl̓iaꝫ in ſolēnitate nati uitatis btē Marie v̓ginis. gͦ nō bn̄ ſentit d̓ ea. vel ſic. Petrꝰ aſſumit nomē dei freq̄nter inuanū. deierās ⁊ negās eū. gͦ nō bn̄ credit de eo. ¶ Porro vehemēs ſuſpitio ꝓuenit ex ſignis exterioribꝰ opeꝝ vel ꝟboꝝ ex qͥbꝰ co gnitis accipit̉ argumētū ꝯcludēs frequen ter ⁊ vt in pl̓ibꝰ ꝙ talia agēs vel dicēs ē he reticꝰ/ vt ſi qͥs neget explicite palā ⁊ publi ce ea q̄ debꝫ ex officio ſcire plꝰ qͣꝫ alij qͣꝫuis poſſit ī rei ꝟitate negatio talis ex ignoran tia ꝓuenire vel animi leuitate; nō ex hereti ca pͥuitate. ¶ Dicimꝰ demū ſuſpitōeꝫ eē vi olentā q̄ ſumit̉ ex ſignis exterioribꝰ operū vel ꝟboꝝ. ex qͥbꝰ cognitis ꝯcludi ſolet effi caciter ⁊ vt ſꝑ ꝙ talia agēs vel dicēs ē here ticꝰ. Quēadmodū ſi qͥs p̄dicet publice ꝙ xp̄s nō fuit verꝰ deꝰ. ꝙ deꝰ nō ē diligēdꝰ ſu per oīa ꝙ licitū ē paſſiꝫ hoīes occidere ſic̄ beſtias. ꝙ iuramēta nō ſūt tenēda. aut ſi pa tēter adoret ſepulchꝝ machometi. vel ſi de ferat habitū iudeis appropͥatū. nō qͥdē io co faciēs hͦ ſꝫ ſerio. Cōſtat nēpe ꝙ poſſibi. le ē talia facientē vel agētē tenere v̓aciter ī/ de tenere. Tenet̉ inqͣꝫ vel ex publica oby teriꝰ fidē catholicā. ſic̄ de Salomōe idola trāteⁱ. ⁊ de Marcellino idolis ſacrificante dicūt ml̓ti/ ꝙ neuter eoꝝ fuit hereticꝰ ī mē te. Nihilominꝰ eccl̓ia de ext̓ioribꝰ iudicās nō de occultꝭ/ arguet ī talibꝰ violētā p̄ſum ptōem. ⁊ ẜm eā feret iudiciū. Exēplo Sa lomōis de meretricibꝰ. iij. Re. iij. ⁊ hͦ niſi ta lis violēter ſuſpectꝰ ſe legitīe purgauerit. al legādo vel ignorātiā vel timorē vel fictōeꝫ vel aliqͥd hmōi/ ꝑatū corrigi ſe demōſtrās ¶ Quo circa patet valere pl̓imū circa ſuſ pitōes hmōi aſſumēdas ꝓ argumētis ꝯſ derare ꝯſuetudīes patriaꝝ locoꝝ tēpoꝝ ꝑ ſonaꝝ modos ⁊ indicia. Eueīt qͥppe ꝙ v̓ bū vnū dabit ſuſpitiōeꝫ hereſis in vno lo co vel in vna ꝑſona. qd̓ in alio loco vel ꝑſo na nihil reputabit̉. Exēplū de negantibꝰ ⁊ deſpiciētibꝰ deū qͦtidianis v̓bis in certꝭ ꝑ tibus qd̓ in alijs ꝑtibꝰ multis horridū iu dicaret̉ ⁊ hereſi ꝓximū. ¶ Has interī ꝯſi deratōes duodecī poſuiſſe velut in trāſcur ſu ſuffecerit. xxix. mēſis octobris. anni. M cccc.xv. in ciuitate Conſtan̄. vbi ſacꝝ age bat̉ generale ꝯciliū. p̄ſtāte eo qͥ ē deꝰ bn̄di ctus in ſecula. Amē. Finit. Sequunt̉ duodecī ꝯſideratōnes ẜm totidē ſigna qͥbꝰ ſolet ali quis de ꝑtinacia notari vel ꝯuīci circa ma teriā heretice pͣuitatis p̄mittēdo qͣlis ſit ꝑ tinacie diffinitio vel ratio. Cōſideratio prima. Ertinacie ꝓpria ratio q̄ errantē in fide ſeu hereticātē efficit here ticū cōſiſtit in dep̄uatōe volūta tis ꝑ ſuꝑbiā aūt alid̓ officiū. dū nō vult errāſ cauta ſollicitudīe querere ve ritatē. aut dū ꝑſpecte mōſtrateqꝫ renuit aſ ſentire vel errorē dimittere. Dicit̉ eī ꝑtinax ẜm Iſido. quaſi imprudent̓ tenax. qͥ perſi ſtit in illo ſcꝫ qd̓ deberet dimittere. Ceterū ꝑtinacie ſignū exterius multiplex inuenit̉. ij ¶ Cū qͥs ſuſtinet excōmunicatiōeꝫ vl tro. nec pōt ſe ſufficiēter excuſare. Et hͦ ſu mit̉ ex iuris p̄ſumptōe iij. ¶ Alteꝝ cita tatus ꝓ leui ſuꝑ fide etiā ſuſpitione iudici alit̓ renuit ꝯparere vel rn̄dere. et amplius ſi ſit p̄ſumptio vehemēs aut violēta. et hec ſil̓r orit̉ ex iuris fictōe. iiij ¶ Alteꝝ eſt ꝑ tinacie ſignū/ dū qͥs aſſerit et defendit erro rē/ cuius oppoſitā ꝟitatē tenet̉ explicita fi uatione vel ex ꝯmuni doctrina eccl̓ie/ vel ex officio ſeu ſtatu ſuo/ vel ex informatōne ſufficiēti/ vel ex naturali iudicio rōis. quē admodū qͥlibet capax rōis tenet̉ explicite credere nedū articulos fidei ſi ſit chriſtia nus. ſed etiā principia legis natural̓ que ſunt de primis imp̄ſſionibꝰ ⁊ inſcriptiōibꝰ indelibilibꝰ/ vt ſunt p̄cepta decalogi rece pta ẜm planū et vſitatū intellectū apd̓ oēſ vtentes rōne. nō deprauata in qͣcūqꝫ lege. v ¶ Alterū ꝑtinacie ſignū dū qͥs vitateꝫ fidei nedū nō querit cauta ſollicitudine/ ſꝫ declaratōem eius īpedit ne veniat ad luce Conſiderationes duodecim XIIII maxime ſi ꝯciliū fidei ſpeciale vl̓ generale ꝓpter hͦ in ſe vl̓ in ſuis īpedit directe vl̓ in directe moleſtat atqꝫ ꝑſequit̉. vi ¶ Alte rū ꝑtinacie ſignū dum qͥs ꝟitatē eccl̓ie do centes ſeu det̓minātes odire ſe mōſtrat. et ꝑſequi v̓bis atqꝫ factꝭ. etiā ſi dicat ſeu pro teſtet̉ ſe velle tenere qd̓ eccl̓ia tenet vel det̓ minabit ⁊ ꝙ ꝑatus ē ſtare iuri. qꝛ ſi facta ꝯͣ dicant hoc eſt eqͥtas ſimulata/ q̄ duplex eſt iniqͥtas. ſolent etiā qͣꝫtūlibet heretici taliter ꝓteſtari ſe catholicos eſſe qd̓ eos ab hereſi nō excuſat ⁊c̄. vij ¶ Alteꝝ ꝑtinacie ſignū dū qͥs negat ꝟitatē quā pͥus docuit vl̓ cō feſſus eſt. nec eſt ꝓbabile ꝙ ſit etiā oblituſ. qm̄ ẜm iura pͥmo dicto credi dꝫ. viij Alteꝝ ꝑtinacie ſignū dū qͥs petit declara tionē veritatis a ꝑitis doctoribꝰ ſeu iudi cibꝰ. que dū facta ē nihilominus repudiat nulla penitus aſſignata rōe. ix ¶ Alteꝝ ꝑtinacie ſignū. dum qͥs potens ꝯmouet ſe ditiones/ ſuſcitat bella in ppl̓is et regnis. ideo qꝛ facta ē alicuiꝰ ꝟitatis catholice de claratio vel erroris reprobatio x ¶ Alte rū ꝑtinacie ſignū dū qͥs iurat ſe malle mo ri qͣꝫ ꝯͣ honore ſuū qͥcqͣꝫ ꝑmittere fieri vl̓ er rorē aliquē reuocare. ponit eī obicē prime atqꝫ ꝟitati. xi ¶ Alteꝝ ꝑtinacie ſignū dū qͥs fouet errātē ⁊ defēdit iudicialit̓ vl̓ extra iudicialit̓ ſciēs nihilominꝰ aut ſcire debēs hūc errare. xij ¶ Alteꝝ ꝑtīacie ſignū/ dū qͥs nō reſiſtit erroribꝰ dū p̄t ⁊ dꝫ. debet inqͣꝫ vel ex officio ſicut iudex. vel ex frat̓nali cari tate/ ſicut vniuerſi. qm̄ agētes ⁊ ꝯſentiētes ẜm apl̓m pari pena puniūt̉. cōſentiūt aūt qͥ alios dū pn̄t(vt dicit canō) ab errore nō reuocāt). Deniqꝫ iſta latiꝰ declarat ockam. iiij. ꝑte.i. dialogorū. ẜm q̄ ſigna poterit ap plicatio particulariter fieri ⁊c̄. ¶ Finiūt. xij. ꝯſideratōes ẜm totidē ſigna qͥbꝰ ſolet aliqͥs de ꝑtinacia notari vl̓ ꝯuīci) circa materiā heretice pͣuitatꝭ. p̄mittēdo qͣ lis ſit ꝑtinacie diffinitio vel orō Incipit tractatus magiſtri Ioh̓is de gerſon. quō et an liceat in cauſis fidei a ſūmo pontifice appellare. ſeu eius iudiciū declinare. Uerit̉ vtrum hec aſſertio ſit ca tholica/ tā iure diuinitus ꝓmu gato qͣꝫ etiā hūano qͥbꝰ ſacroruꝫ canonū auc̄tas innitit̉ nulli fa eſt a ſup̄mo iudice vicꝫ apl̓ica ſede ſeu romano pōtifice ieſu xp̄i vicario in terrꝭ ap pellare. aut illiꝰ iudiciū in cauſis fidei que tanqͣꝫ maiores ad ip̄m et ſedē apl̓icā defe rende ſunt declinare. ¶ Arguit̉ ꝙ ſic auc̄te ſctīſſimi dn̄i Martini pape qͥnti in ſua cō ſtitutōe ad ꝑpetuam rei memoriā facta ⁊ ꝓ mulgata ī ꝯſiſtorio gn̄ali celebrato ꝯſtan̄. vi. ydus marcij/ pōtificatꝰ ſui anno primo vbi reꝑitur hec aſſertio ſic̄ dicit̉ ⁊ videt̉ in canonū lr̄a manifeſte fundari Rguit̉ in oppoſitū pͥmo auc̄te det minatōis ſiue ꝯſtitutōis generaliſ Nꝯcilij conſtan̄. q̄ determīatio mul tiplicit̓ facta ē et pͣcticata. et ſpecialit̓ in ſe ſiōe publica celebrata die. vi. aplis. Anno M.cccc. xv. q̄ ſic habet inter cetera. Et pͥ mo declarat ꝙ ip̄a ſctā ſynodus in ſpūſctō legitime ꝯgregata generale ꝯciliū faciens ⁊ eccl̓iam catholica militātē repn̄tās ptā tē a chriſto īmediate hꝫ. cui qͥlibet cuiuſcū qꝫ ſtatus vel dignitatꝭ/ etiā ſi papal̓ exiſtat obedire tenet̉ in his q̄ ꝑtinēt ad fidē ⁊ extir patiōem dicti ſciſmatis/ ac generalē refor matōem eccl̓ie dei ī capite et in mēbrꝭ. Itē declarat ꝙ qͥcūqꝫ cuiuſcūqꝫ ſtatꝰ vel digni tatis/ etiā ſi papal̓ exiſtat qͥ mādatꝭ/ ſtatu tis ſeu ordinatōibꝰ aut p̄ceptꝭ huiꝰ ſancte ſynodi ⁊ cuiuſcūqꝫ alteriꝰ ꝯcilij generalis legitime ꝯgregati/ ſuꝑ p̄miſſis ſeu ad ea ꝑ tinentibꝰ factꝭ vl̓ faciēdis obedire ꝯtuma cit̉ ꝯtēpſerit niſi reſipuerit ꝯdigne pnīe ſb̓ ijciat̉ ⁊ debite puniat̉. etiā ad alia iurꝭ ſub ſidia ſi opus fuerit recurrēdo. ¶ Deīceps arguit̉ rōibꝰ ducētibꝰ ad incōueniētia ma nifeſta ꝯͣ ius diuinū parit̓ et humanū. Equeret enī pri mo ꝙ papa nō ſubijceret̉ legi diui ne vel euangelice/ q̄ general̓r abſqꝫ om̄i exceptōe ꝓml̓gata ē a xpo Mat. xviij dū loqueretur ad ꝑſonā petri/ ſicut tradit eccl̓ia/ et circūſtātia textus ſatꝭ īdicat. Si peccauerit in te fr̄ tuꝰ ⁊c̄. Seqͥt̉. dic eccl̓ie/ ꝙ ſi eccl̓iam nō audierit ſit tibi ſicut ethni cus ⁊ publicanꝰ ⁊c̄. Hoc aūt ꝯſeq̄ns eſt er roneū manifeſte. qm̄ papa eſt frater nr̄. ali oqͥn nō deberet dicere pr̄ noſter/ ſi nō ſimꝰ fr̄es ip̄e ⁊ nos. ſed haberet dicere/ pr̄ meus vel pr̄ mi. ſꝫ nec cardīales nec ep̄os fr̄eſ ap pellare deberet. Deniqꝫ ꝯſtat ꝙ ē ꝓximꝰ nr̄ ⁊ ex ꝯſeq̄nti frater. nō obſtāte ꝙ pr̄ ſit. Eſt inſuꝑ papa peccabil̓. qm̄ circūdatꝰ eſt īfir mitate/ ſicut notat̉ ad Hebre. v. x 3 An liceat in cauſis fidei Equeret̉ ſcd̓o ꝙ paulꝰ egiſſet ꝯtra ius diuinū et humanū dū reſtitit petro in faciē. hͦ eſt publice et corā Pauli ꝯͣ Petꝝ/ qͣꝫ fuiſſet appellatio ad ec cleſiam/ immo fuit equiualēter appellatio Un̄ ⁊ ſi petrus deſiſtere noluiſſet. fuiſſꝫ ab eccl̓ia ꝯdēnādus. Cōſtat aūt ꝙ Petrꝰ erat ſummus pontifex/ ⁊ ẜm doctores confir matus in fide ⁊ gr̄a poſt pēthecoſtē. Pro pterea dicūt ꝙ Petrus nō errabat in fide nec hereticabat. ſꝫ tantūmō nimis diſſimu lanter ſe habebat circa obſeruatiōꝫ legaliū. dicebat ideo Paulus ꝙ nō recte ambula bat ad veritatē euāgelij/ ⁊ ꝙ rep̄henſibilis erat. Ex quibꝰ palam elicit̉ ꝙ ſūmus pōti fex qͥ ſuccedit Petro in apl̓atu/ rep̄hēdi po teſt publice ꝑ doctorē theologuꝫ. qͥ in offi cio p̄dicatiōis ſuccedit Paulo. etiā vbi nō hereticaret vel erraret in fide. Et hͦ ſil̓r elici tur generaliꝰ ⁊ incōuīcibiliꝰ/ ex auctoritate ꝓxīe allegata. Si peccauerit in te frat̓ tuꝰ. quēadmodū plurieſ in ſacro Conſtan̄. ꝯci lio latiſſime deductum eſt in ſermonibꝰ pu blicis ⁊ multiplicibus ſcripturis quoꝝ co pie ſunt apud multos. Equeret̉ tercio/ ꝙ papa qͥ eſt mem brum corꝑis eccleſie ſicut homīes alij ſiſcandalizaret totū corpus ip ſe nō eſſet reſcindendus vt totū corpus ſa nuꝫ fieret. contra doctrinā xp̄i euangelicā fundatā in ſil̓itudīe iuris natural̓. Math̓. eſſet vl̓ ſcādaloſus eccl̓ie. ptꝫ ꝯſeq̄ntia. qm̄ xviij. cum gloſis ⁊ determinatiōibꝰ docto rum in materia de ſcandalo/ ſe fundantiuꝫ in hac lege diuina ⁊ naturali. Equeret̉ qͣrto/ ꝙ Petrus ſummus pōtifex nō debuiſſet cōpelli redde re rōnem ab apl̓is ⁊ fratribus qui erat in iudea/ qꝛ viſitauerat Corneliū gen tilē. cuiꝰ tn̄ oppoſitū dr̄ exp̄ſſe Act. xi. cum adiſſet Petrus Hieroſolymam.ſ. vbi erat eccl̓ia diſceptabāt aduerſus illū qͥ erant ex circūciſione dicentes. quare introiſti ad v ros p̄putiū hn̄tes ⁊ māducaſti cuꝫ illis? ⁊ ſtatim ſubiungit̉ obediētie Petri reſpōſio. dās in hoc ſucceſſoribꝰ ſuis formam debi te humilitatis. quam exp̄ſſit epl̓e ſue pͥme cap̄. iij. Parati inquit ſemꝑ ad ſatiſfactiōeꝫ omni poſcēti vos rōnem de ea q̄ in vob̓ eſt fide ⁊ ſpe. Ꝙ ſi in deſtructiōe fidei ſūmus aliquis pontifex volēs ſuꝑbire nollet hoc facere/ cōſtat ꝙ a fratribus eque poſſet accuſari ſicut ⁊ Petrus. Equeret̉ quinto ꝙ alicui iniuria/ to ꝑ papā ſicut pōt euenire/ taꝫ in corꝑe qͣꝫ in membris/ īmo ⁊ in fa ma/ circa ea q̄ fidei ſunt. nō pateret in caſu dabili aliqͣ defenſio vel grauaminis ſuble uatio qd̓ eſt ꝯͣ ius naturale. cui ius diuinū nō repugnat. Ptꝫ tn̄ ꝯſeq̄ntia dato caſu ta li vel ſil̓i. Sit petrꝰ qͥ p̄dicet corā papa et multitudīe populi copioſa/ ꝙ xp̄s fuit ve rus ꝓpheta. iubeat tunc papa ꝙ detrudat̉ in carcerem eo ꝙ p̄dicat iſtam veritatem Sentiat Petrus ꝙ ſi appellet ad conciliū generale ſubmittendo ſe eidem. ꝙ ppl̓s ꝓ teget eum nec ſcādalizabit̉ in doctrīa eius ſꝫ manebit in recta fide/ ꝙ xp̄s fuerit verus ꝓpheta. ſi aūt nō appellauerit. ppl̓s repu tabit ꝙ papa veꝝ dicat ⁊ bn̄ faciat. ⁊ ita de ſeret fidē cū p̄dicatore ſuo. Querit̉ in caſu ſi Petrus dicere poterit ꝯcilium appello? quemadmodum Paulus timens a ſediti oſis occidi. clamauit/ ceſarē appello. Hāc aūt materiā latiſſime et ſtudioſiſſime ꝓſe cutus ē ⁊ fundauit Ockā in dyalogo ſuo. cuius ſoliꝰ auc̄ti nō oꝑtet inniti. qͣꝫuis fue rit egregiꝰ theologus. ſed innitendū eſt ra tōibꝰ ſuis ꝓ qͣnto robur et auc̄tem accipi unt a ſacra ſcriptura. cuiꝰ ꝯtēptus cū ſuis ꝓfeſſoribꝰ ſepe duxit et ducet ī errores Equeret̉ ſexto ꝙ in nullo caſu pa pa poſſet iudicari vl̓ deponi ꝑ ge nerale ꝯciliū/ qͣꝫtūcūqꝫ crimīoſus ex oppoſito ſeqͥt̉ oppoſitū. Si enim papa p̄t iudicari vel deponi ꝑ generale ꝯcilium. ip̄e poterit denūciari ꝑ aliquē vel aliqͦs cō rā ꝯcilio p̄ſenti vl̓ futuro. Qui ſi velit gra uamen inferre talibꝰ denūciare volētibus. nōne poterūt ip̄i ſe ponere extra manꝰ ſuaſ vel ptātē/ ne de facto gͣuet eos ⁊ opprimat iniuſte. hͦ aūt facere ē vere et eqͥualēter ab eodē appellare. Et hͦ practicatū ē in ꝯcilio piſano ꝑ vtrūqꝫ collegioꝝ duaꝝ obediēti arū.ſ. gregorij ⁊ bn̄dicti ſic in ſuis obediē tijs nūcupatorū. ¶ Hoc etiā pͣcticatuꝫ eſt ꝑ qͦſqꝫ reges ⁊ pͥncipes qͥ ſe ſubtraxer̄t ab obedientia illorū qͦs iſti vl̓ illi iudicabant̉ eſſe ſūmos pōtifices. q̄ tn̄ ſubtractōes ap probate ſūt ꝑ ſacrū Cōſtan̄. ꝯciliū. quedā exp̄ſſe. quedā implicite vl̓ equalēter. Equeret̉ ſeptimo ⁊ magꝭ ad hoīeꝫ Z ꝙ ꝯciliū generale nō eſſꝫ ſupra pa pā/ vel iudex pape legitimꝰ. cuius a ſummo pontifice appellare XIIII oppoſitū det̓minauit et practicauit ſacrū Conſtan̄. ꝯciliū. ¶ Nō enī ꝓceſſum ē ad in chandū depoſitōeꝫ Ioh̓is qͦuſqꝫ fuiſſꝫ ar ticulus iſte declaratꝰ. ſic̄ apparet ex actis ciuſdē concilij. qm̄ aliqͥ videbāt̉ ſuꝑ hͦ heſi tare. ¶ Cōſtat aūt ꝙ ab oī hoīe qͥ hꝫ legiti mū ſuꝑiorē iudicē ſiue ſit vnꝰ hō ſiue vna cōitas/ pōt ſi rōnabil̓ ⁊ vrgens īmineat cā fieri appellatio ad eundē iudicē. ¶ Et ſi di cat̉ ꝓut aliqͥ fingere volūt ꝙ ꝯciliū non eſt ſupͣ papam niſi qn̄ ē hereticꝰ ſeu deuiꝰ a fi de. in qͦ caſu nō ē mirū inqͥunt ſi conciliuꝫ ſit ſupͣ talē papā. qꝛ deſijt eſſe papa ⁊ ē infe rior omni hoīe. ⁊ ita nitunt̉ etiā euadere il lā īeuaſibilē xp̄i legeꝫ. Si peccauerit in te frater tuus ⁊c̄. ¶ Hoc breuit̓ ad p̄ſens r̄fel lit̉. Primo qꝛ Ioh̓es nō ē accuſatꝰ vl̓ ꝯui ctus de heretica pͣuitate/ ⁊ tn̄ ꝯciliū voca uit ⁊ iudicauit ip̄m tāqͣꝫ ſuū ſubditū. Un̄ ⁊ in toto ꝓceſſu vſqꝫ pꝰ ſnīam diffinitiuaꝫ ſue depoſitōis r̄putatꝰ ē ab eodē ꝯcilio ve rus papa. ¶ Ampliꝰ nō ē veruꝫ ꝙ papa eo facto qͦ cadit in hereſim p̄ẜtim latentē/ ſit depoſitꝰ a papatu. ſicut nec eſt veꝝ d̓ alijs ep̄is/ quēadmodū iſta mat̓ia declarata eſt alibi latius. Reducendo hāc opinionē ac ml̓tiplex incōueniēs/ ſic̄ ad incertitudineꝫ eccl̓iaſtice policie; ⁊ ſuſceptiōis ſacr̄orum. Et ad fauorabilitatē dānate doctrine Io hānis wycleff/ qͥ principaliter innitebat̉ tali fundamēto/ ꝙ nullꝰ exiſtēs ī pctō mor tali erat papa vel ep̄s nec ꝯſecrabat ⁊c̄. Et qͥ bn̄ pōderat cās reprobatōis huiꝰ doct ne woīcleff ī hac ꝑte. ille vel ſil̓es cauſe cō cludunt ꝙ pctm̄ hereſis licꝫ reddat vnuꝫ p̄latū dignū depoſitōe iūcta ꝑtinacia/ non tn̄ reddit eū depoſitū eo facto/ ſed reqͥritur humana depoſitio. Sicut enī nulla ſctī tas q̄ntūcūqꝫ magna ꝯſtituit aliquē in ſta tu papali vel ep̄ali niſi ꝑ electiōem hūanaꝫ de lege ꝯmūi/ contra opinionē ⁊ valdenſiū. Ita nulla iniqͥtas remouet aliquē ab ep̄ali gͣdū vel papali de ꝯmūi lege ſi nō interue niat hūana depoſitio. ¶ Ampliꝰ tercio qͦ ad hͦ arguit̉ ꝙ ꝯciliū ſit iudex pape nō hereti ci. īmo ſancti aſſignādo caſus ml̓tos ī qui bus aliqͥs ep̄s verꝰ papa poterit ꝑ ml̓tos teſtes diffamari de heretica pͣuitate ſeu fau toria hereſis. aut ꝑ vehemētes ꝯiecturaſ ex oꝑbꝰ ⁊ ꝯuerſatōe diffamabit̉ apd̓ multos ⁊ gͣues ppl̓os ꝙ nō recte ambulat ad ꝟita tem euāgelij/ aut ꝙ lapſus ē in hereſim iaꝫ damnatā. aut ꝙ nouam velit cōfingere cō ſtat ꝙ exiſtente generali cōcilio vel ꝓxime futuro/ poterit idē papa iudicialiter ꝯpelli vt purget ſe. quēadmodū exēplificatū ē de petro. ꝙ ſi nollet hoc facere prout facere no luit Marcellinus ſine accuſatōe ſua d̓ ido latria/ nonne cōcilium poſſet ꝯſequent̓ ad depoſitōis ſue ſententiā ꝓcedere. Et ſi di cat̉ ꝙ nō exquo nō eſt hereticꝰ Rn̄detur ꝙ apud iudiciū eccleſie vbi circa ea que facti ſunt fallere pōt et falli. ſimile eſt iudicium de his que non apparent et que non ſunt. ¶ Et ꝑ hoc elidit̉ manifeſte friuola reſpon ſio dicentiū papā non ſubijci correctōi fra terne aut iudiciali iuſſe a chriſto vbi pͥus. Si peccauerit ⁊c̄. Equeret̉ octauo et ad hoīem mul ꝓ tiplex incōueniēs in eis que facta( ſunt ⁊ q̄ adherētes p̄dicte aſſertiōi nullatenus exiſtimādi ſunt ꝯcedere velle. Et primo ꝙ Ioh̓es olim viceſimuſterciꝰ reputādꝰ ē adhuc papa ſicut pͥus. ⁊ ita ꝙ ſanctiſſimꝰ dn̄s nr̄ papa martinꝰ nō eſt le gitime electus neqꝫ papa. ꝙ idē dn̄s nr̄ et ſuū collegiū noluit ea q̄ ꝯciliarit̓ facta ſūt ꝑ ſacrū Conſtan̄. conciliū inuiolabilit̓ ob ẜuare. Cuius tn̄ oppoſitū idē dn̄s nr̄ plu ries palā dixit ꝙ imꝑator nō eſt cōfirmatꝰ in imperiū. ꝙ gͣuiter peccāt attēdentes pre dicta/ qͥ dant obediētiā dn̄o nr̄o ſūmo pō tifici tanqͣꝫ pape. Deniqꝫ petrus d̓ luna fu iſſet iniuſte et ꝑperam accuſatus in conci lio de materia hereſis p̄cipue et principali ter. Quoniā in quadā conſtitutōne que de verbo ad verbū ponit̉ in actis concilij ip̄e conatus fuit determīare ꝙ nunqͣꝫ licitum eſt aut fuit facere ſb̓tractionē ab eo neqꝫ ab aliqͦ vero papa. fundās ſe in hͦ ꝙ papa nō habeat ſuꝑius iudiciū in terris. nec poteſt ab aliquo iudicari. Hec autē reputata fuit hereticalis cōſtitutio/ ⁊ ita de plurimis in conuenientibꝰ diceret̉. Oſtremo dimi ſis illis que ſunt in facto circa iu ſtificatōem vel iniuſtificatōeꝫ ap pellatiōis dn̄oꝝ polonorū. nā multa hinc ⁊ inde diuerſa īmo aduerſa et cōtraria vi dent̉ aſſeri/ circa que theologicū negociuꝫ nō verſatur niſi ꝓ qͣnto ſub regul̓ generali bus ⁊ autēticꝭ daret̉ ars ſicut ⁊ data eſt/ cō uīcendi aliquē de ꝑtinacia ⁊ fautoria here tice prauitatis. Conuertat̉ tandem inqui ſitio ꝑticl̓ate q̄ſtiōis circa vltimā ꝑticl̓aꝫ Articuli contra ſuam q̄ ſic habet. ꝙ nulli fas eſt ⁊c̄. Illius videlicꝫ apl̓ice ſedis ſeu romani pōtificis iudiciū in cauſis fidei. q̄ tāqͣꝫ maiores ad ip̄m ⁊ ſedē a icā deferēdeſūt declinare. Int̓ aliqui ſi cut dicit̉/ qͥ minꝰ iſta ꝑticulam reputāt ſuſtinibilē qͣꝫ p̄cedētē. qͣlificātes eā ꝙ ē palā heretical̓/ et totiꝰ ec cleſiaſtice hierarchie circa fidei defenſiōeꝫ ſeu ꝯẜuatōeꝫ finalē ⁊ reſolutiuā ſubuerſiua ¶ Nitunt̉ aūt fundare dictū ſuū ī aliqͥbꝰ ꝓ poſitiōibꝰ qͣs reputāt catholicas ꝟitates. N vi. tima propoſitio. In cauſis fidei iudiciū inniti debꝫ īfal libili regule. ſic ꝙ vltimꝰ et ſup̄mus iudex cui ſnīe neceſſario ſtādū ē tāqͣꝫ ꝟe catholi ce nō ſit a fide deuiabil̓. alioqͥn ſtaret ī ca ſu ꝙ hoīes obligarēt̉ aſſentire ꝯͣ fidem. ¶ Scd̓a ꝓpoſitio ¶ In cauſis fidei non habet̉ in terra iudex infallibil̓. vel qͥ nō ſit deuiabil̓ a fide de lege ꝯmuni/ p̄ter ip̄aꝫ eo cleſiā vniuerſalē vel conciliū generale eam ſufficienter rep̄ſentās. Tercia ꝓpoſitio. ¶ In cauſis fidei nul lus particularis hō ꝑ ſuā determīatōꝫ pōi de ꝓpoſitōe nō heretica facere hereticā. ſic̄ nec de catholica n̄ catholicā. ita nec papa nec ep̄s ꝓprie et ꝟe loq̄ndo pn̄t ꝓpoſitōeꝫ aliquā hereticare. Pn̄t tn̄ ꝓpoſitōꝫ aliquā q̄ videt̉ aliqͥbꝰ non heretica declarare ꝙ ſit heretica/ et hͦ iudicialit̓/ ſicut doctores ſco laſtice hͦ faciunt vel doctrinalit̓. Et hͦ ap pellat̉ facere articulū diuerſimode tn̄ quia pape det̓minatio penal̓ extēdit ſe ad om̄s fideles/ ſꝫ ep̄alis tm̄ modo ad ſubditos ſu os vt p̄ciſe eſt epiſcoꝑalis. ¶ Quarta ꝓpoſitio ¶ In cauſis fidei nll̓a det̓minatio iudicial̓ ep̄i īmo nec pape ſoli us p̄ciſe vt eſt ep̄i vel pape ligat fideles ad credendū ꝙ ita ſit de vitate fidei ſic̄ p̄tēdit ſua declaratio. qm̄ tā papa qͣꝫ ep̄s deuiabi les ſt̓ a fide. obligat tn̄ ſubditos ſub pena excōicatōis tal̓ det̓minatio ꝙ nō dogma tizēt oppoſitū tal̓ determīatiōis niſi appa reat manifeſta rō repugnādi/ vel ꝑ ſacram ſcripturā vel ꝑ reuelatōem. vel ꝑ eccl̓ie ſeu general̓ ꝯcilij determinatōeꝫ. Quinta ꝓpoſitio. In cauſis fidei ſicut p̄t declinari iudiciū ep̄i ſi appareat deuiꝰ a fide et reqͥri iudiciū pape. ſic de papa r̄ſpe ctu general̓ ꝯcilij ſuo mō dici pōt. Et hͨ eſt ad formā rn̄ſiua/ ſeq̄ns ex p̄miſſis. iūcto ꝙ apud ſummū pōtificē ⁊ eius ſedē romanā p̄t eſſe qn̄qꝫ raritas ꝑitoꝝ in ſacris lr̄is ⁊ ī vera fide ꝓbatorū magꝭ qͣꝫ apud qͦſdaꝫ ex ip̄is qui generalia habēt ſtudia ſacre ſcrip ture ⁊ aliarū facultatum. Sexta ꝓpoſitio ¶ In cauẜ fidei illa cā d̓r maior eſſe nō q̄ eſt de re maiori ſic̄ d̓ tri nitate ⁊ vnitate ꝑſonaꝝ. ſꝫ q̄ difficil̓ ē ⁊ am bigua ad det̓minādū iuxta textū ſcripture Exo. xviij. Deūt̓. xvij. Et. ij. Paralip̄. xix. In qͥbꝰ fundant̉ canones dicētes ꝙ cauſe maiores fidei ſunt ad ſedē apl̓icā referēde. ¶ Septima ꝓpoſitio ¶ In cauſiſ fidei po terit vna cauſa dici maior apud aliquē epi ſcopū vel dyoceſim. q̄ apud aliū ep̄ꝫ vl̓ dy oceſim nō reputabit̉ eſſe maior. vl̓ ad ſuꝑi orē ſicut ad papā remittēda. qꝛ.ſ. apd̓ taleꝫ ep̄m vl̓ dyoceſim ꝓpt̓ abundantiā theolo goꝝ cauſa tal̓ non reputabit̉ difficilis vel ambigua. ſꝫ ꝑ ſacrā ſcripturā iam damna ta vel approbata. ¶ Octaua ꝓpoſitio. ¶ In cauſis fidei nō minꝰ aliqn̄ occurrēdū eſt ſiue ꝑ epiſcopū vel ꝑ ſummū pontificē ſiue ꝑ generale con ciliū dum cernunt̉ oriri ſcādala et errores crudeles et impij cōtra pacificū conuictū chriſtiani ppl̓i qͥ maxime cōſiſtit in obſer uatōe mandatorū dei de ẜuādo iuramēto ⁊ de nō interficiēdo hoīes auctoritate pro pria. et de nō p̄ſtādo ad vſurā. vel de nō ra piēdo/ vl̓ de nō adulterādo. qͣꝫ dū īſurgūt errores ꝯͣ aliqͦs de articulis fidei qui nūe rati ſunt in ſymbolo. ¶ Formāt igit̉ ratōeꝫ ſuā qͥ p̄dictā ꝑticulā impugnāt/ iuxta pro poſitiōes p̄miſſas p̄ſertim iuxta qͥnqꝫ pri mas. Fas ē in caſibꝰ ꝯcernētibꝰ cauſas fi dei declinare illius iudiciū. qͥ reꝑiret̉ deuiꝰ a fide. vel eis q̄ fidei ſunt cū ſuis ꝯſiliarijs vehementer ſuſpectus/ ꝑ aꝑta ſigna nimie diſſimulatōnis vel acceptiōis ꝑſonaꝝ/ vel aliūde multis modis. ſed(loquēdo ſꝑ cum reuerentia) ſtaret aliquē ſummū pontificeꝫ cū ſuo collegio ſic poſſe deficere circa ea q̄ fidei ſūt. quēadmodū petrꝰ ⁊ alij apl̓i defe cerunt in paſſione. īmo ꝙ minꝰ videret̉ ſic̄ petrus deficiebat nec recte ambulabat ad veritatē euāgelij. et rep̄hēſibilis erat dum paulus ſibi reſtitit in faciē/ ac ꝑinde decli nabat eiꝰ iudiciū. gͦ fas eſt interdū ſummi ōtificis iudiciū ī cauſis fidei declinare. Hec aūt dicta ſunt vl̓ argumentata ma gis ad veritatis inquiſitōeꝫ qͣꝫ ad alicuius XV Petrum de luna p̄ẜtim ſctīſſimi dn̄i Martini pape rep̄hēſi onē. attēto ꝙ ꝯſtitutio ſua qͣꝫtū ad illa que fundat̉ ī facto n̄ iacꝫ ſub theologica rep̄hē ſiōe. Et qͣꝫtū ad alia q̄ ius ꝯcernūt ſic̄ ē p̄di cta ꝑs excepta. Dicerēt beniuoli ſui ꝙ non obſtātibꝰ allegatōibꝰ ī oppoſitū illā p̄t ſu ſciꝑe rōnabilē ⁊ verā interp̄tatōem/ ſic̄ reci piūt ꝯſtitutōes poſitiue decretis inſerte qͥ bus innitit̉. Sic intelligēdo ꝙ nō ē fas ap pellare a papa vl̓ eiꝰ iudiciū in cauẜ fidei declinare. nō qͥdē ꝓ om̄i ⁊ ī oī caſu. ſꝫ qn̄ fa cit id qd̓ ī ſe ē/ ⁊ qn̄ nō apparet deuiꝰ a fide ſꝫ ambulat recte ad ꝟitatē euāgelij ſine ꝑſo naꝝ acceptōne. quēadmodū in ꝓhemio et narratōe ſue ꝯſtitutōis dicit eſſe faciendū ꝑ ſummū pontificē. et ꝙ ita fecit affirmat. Nam ꝯſtitutōes et leges ẜm Ariſto. ferūt̉ vniuerſal̓r. qͣꝫuis ī aliqͦ caſu dabili pati poſ ſunt inſtātiā. ¶ Porro dn̄s nr̄ tollere pote rit efficacit̓ ſuſpitōeꝫ ſiniſtrā q̄ ꝯͣ ſctītatē ſu am fieri poſſet ſi dicta ſua factis ꝯpenſet. hͦ ē ſi ſponte nullo inqͥrēte dānet doctrinā illā peſtiferā ⁊ crudelē ꝯͣ polonos cū ſil̓ibꝰ ⁊ alijs. cū tali celeritate ⁊ rigore qͣlem fidei materia v̓gēs in ſcandalū et ꝑniciē reipub lice poſtulat ⁊ reqͥrit/ ꝓcul abiecta qͣuiſ ac ceptōe ꝑſonaꝝ. ¶ Finit tractatus mgr̄i Ioh̓is de gerſon ſacre pagine ꝓfeſſoris eximij. quō ⁊ an li ceat in cauſis fidei a ſūmo pōtifice appel lare ſeu eius iudiciū declinare. equitur libellus eiuſdē doctoris articuloꝝ theologicorū ⁊ ſcholaſtice ꝯpoſitoruꝫ ꝯͣ Petꝝ de luna ad ꝯuicēdū eū fuiſſe et eſſe notorie hereticū ⁊ ꝑtinacit̓ erraſſe ⁊ errare ꝯͣ catholicā ⁊ euan gelicā ꝟitatē ſuꝑ ptāte et auc̄te eccl̓ie. Et ꝯtinet duos tractatus. In pͥmo ponūt̉ ge nerales articl̓i. In ſecūdo ſpeciales. et ſub ſumpti ſpecialiter ex generalibꝰ P 5 nus articulus T primo ꝯſtat ꝙ iſte eſt articulꝰ fi Idei ꝙ eſt vna ſct̄ā catholica ⁊ apo ſtolica eccleſia. ¶ Secūdus articulus ¶ Itē ꝙ hec vni tas eccl̓ie nō ſic depēdet a ꝑſona pape eſſē tialiter qͥn poſſet manere vna ⁊ maneret d̓ facto qn̄ nullꝰ ē papa in eccleſia. Terciꝰ articulꝰ ¶ Itē qͣꝫuis vnitas eccl̓i aſtica eēntial̓ ſit ad pͥmariū caput xp̄m. ni daria ꝯſiſtit ī obediētia ad vnū ſūmū pō tificē qͥ ē caput ſecūdariuꝫ ī eccl̓ia cū xp̄o. Sic vicꝫ ꝙ qͥlibꝫ catholicꝰ dꝫ hr̄e ꝓmpti tudinē ſeu p̄ꝑatōem animi ad obediēdum vni ſūmo pōtifici/ dū ꝯſtiterit ſibi aut cō ſtare debuerit ꝙ ſit papa aliqͥs legitime ele ctus. Et vltra ſcd̓o reqͥrit̉ ꝙ nō ponat ſciē ter īpedimētū ꝯmiſſiue vl̓ omiſſiue/ ne p̄fi ciat̉ eccl̓ie dei vnꝰ papa certꝰ et legitīe ele ctus. Iō eī ꝯdēnatus ē int̓ ceteras cauſas Ioh̓es hus. qꝛ dicebat ꝙ eccl̓ia d̓i vſqꝫ ad ꝯſūmatōꝫ ſecl̓i pot̓at eq̄ bn̄ regi ꝑ ſacerdo tes diſꝑſoſꝑ mūdū abſqꝫ vno capite ſicut cū tali capite. Un̄ ſic̄ dicūt theologi ꝙ ſa cramētū ꝯfirmatōis ē ſacr̄m neceſſitatꝭ/ n̄ qͥdē ſimpl̓r/ cū ſine illo ſtaret ſalus. ſꝫ ſic ꝙ obligat̉ qͥlibꝫ ad nō contēnendū ſuſceptio nem huiꝰ ſacramēti ꝓ tꝑe et loco oportu nis. ita ꝓportionabilit̓ de vniōe vl̓ adheſi on ad vnicū papā p̄t intelligi. ſic̄ etiā dici ſolet apud theologos ꝙ p̄ceptū affirmati uū qͣle ē d̓ hn̄do papā obligat ad ſꝑ n̄ ꝓ ſꝑ ¶ Quartꝰ articulꝰ ¶ Itē ꝙ culpabil̓ in pͥo ri articulo pͥmo mō vl̓ ſcd̓o vere d̓r fautor ⁊ nutritor ſciſmatꝭ. īmo ⁊ ſciſmaticꝰ ſi iun gat ꝑtinaciā.i. ſi nō velit corrigi. qͣꝫuis ſta ret ꝙ ex hͦ ſolo nō eſſꝫ hereticꝰ/ ſi faceret hͦ n̄ ex errore ītellectꝰ/ ſꝫ ex dep̄uatōe affectꝰ. qͣꝫ uis apd̓ eccl̓iaꝫ habēdꝰ eēt ille vel hereticꝰ vl̓ de hereſi vehemēter ſuſpectus Quintus articulꝰ. ¶ Itē ꝙ eccl̓ia ſic in ſtituta eſt a xp̄o ꝑfecto legiſlatore. ꝙ pōt ſe ꝯtinuare ⁊ de facto ꝯtinuabit ī vnitate vſ qꝫ ad ꝯſūmatōem ſecl̓i. et hͦ intelligēdo ne dū de pͥmaria ⁊ eſſentiali vniōe que eſt ad xp̄m. ſꝫ de accidētali et ſecūdaria ad ſūmū pontificē. ſic ꝙ pōt ⁊ pot̓it ſibi inſtituere caput vnū ſecūdariū qd̓ d̓r papa. Et qͥcū qꝫ īpedit ſciēter ꝯmiſſiue vl̓ omiſſiue taleꝫ vnitatē eccl̓ie agit ꝯͣ articulū iā dictū. vnā ſanctā catholica ⁊c̄. Etiā vbi videret̉ ſtare cū pͥma vnitate ad xp̄m. Inde pꝫ ꝙ aliqͥs exiſtēs papa legitīe electꝰ pōt effici ſciſma ticꝰ ſi det īpedimētū ſciēter ꝯmiſſiue vel o miſſiue. ꝙ tota eccl̓ia n̄ obediat vni ſūmo pontifici. dū exempli gr̄a papa nō p̄t redu cere maiorē partē chriſtianitatꝭ ad obedi endum vni capiti niſi ceſſerit et alter conſti tuat̉. ipſe vero hoc pertinaciter renuit face re. aut in aliqͦ multiplici caſu tali. Sil̓e di ceret̉ de obediētibꝰ vero pape ꝙ poſſunt eē ſciſmatici. et alij qͥ nō obediunt ſed ꝑati ſūt obedire mō p̄dicto et apponūt diligētiam Articuli contra ſuā ꝙ vniat̉ eccl̓ia/ ſūt īmunes a ſciſmate. ¶ Sextus articulꝰ. ¶ Itē ſi ꝓbet̉ de aliqͦ ꝙ circa p̄miſſa ſit hereticꝰ/ hͦ eſt iuxta ꝟ̓ba Aug. ꝙ fingat ſibi nouū errorē/ vl̓ ātiquū ſequat̉/ gl̓ie ſiue pͥncipatꝰ ſui cā/ ꝓbabitur ꝯſeq̄nt̓ manifeſtiſſime ꝙ tal̓ ē nedū fautor ſciſmatꝭ ſꝫ ꝟe ſciſmaticꝰ/ Et ideo ſufficiat in ſeq̄ntibꝰ coartare ẜmonē ad hereſim. qͦ niā ex iſto ſufficiēter ꝯcludet̉ ſciſma. Septimꝰ articulꝰ ¶ Itē ꝙ dū nullꝰ ē papa vel dū lapſus ē in hereſim manifeſtā ⁊ iā damnatā. vel dū ꝯſentire nō p̄t ꝙ eccle ſia ꝯgreget̉. qꝛ.ſ. effectꝰ ē amens et inſanus incurabilit̓. vl̓ incarceratus ē talit̓ ꝙ habe ri nō p̄t acceſſus ad eū. etiā ſi neceſſitas vl̓ cuidēs vtilitas īmineat p̄t ſe ꝯgregare ſine papa. Et idē dicendū ē vbi papa ſufficien ter ſūmatꝰ ⁊ reqͥſitus ꝓ ꝯgregādo eccl̓iaꝫ ad vniēdū eā in fide ⁊ moribꝰ. vl̓ ad ꝯſtitu endū ſibi papā certū nollet ꝯtumacit̉ eam ꝯuocare. Iſte articulꝰ ſeqͥt̉ ex pͥoribꝰ. et ex negatiōe eius ſequeret̉ ꝙ eccl̓ia nō fuiſſꝫ a xp̄o ꝑfecte inſtituta ꝓ ſui ꝯẜuatōe et vnita te legitima in mēbris ſuis in fide ⁊ moribꝰ ⁊ ad vnū caput ſecūdariū veꝝ et certū. qd̓ aꝑtiſſime eſt ꝯͣ apl̓m ad Eph̓. iiij. et alibi multis locis. et Oſee. i. Octauus articulꝰ Itē eccl̓ia d̓r catho lica.i. vniuerſal̓ ⁊ apl̓ica. qm̄ oīs hō gene ralit̓ obligat̉ adherere firmit̓ illis ꝟitatibꝰ qͣſ eadē eccl̓a tenet docet ⁊ p̄dicat. q̄ ꝟitate ſunt ſufficiēter in ſacra ſcpͥtura ꝯtente. p̄ẜ tim in euāgelio. vel ex ꝯtētis in ſacra ſcpͥtu ra ſufficiēter et clare deducūt̉. vel ꝑ apl̓orū doctrinā ſucceſſiue deducte ſunt de genera tōe in generationē vſqꝫ ad nos ꝑ obẜuatio nem legitimā. Un̄ d̓r eccl̓ia apl̓ica qm̄ in doct̓na apl̓orū fundata ē. tā v̓bis qͣꝫ ſcpͥtꝭ Nonus articulꝰ ¶ Itē dū ē data ī euan gelio ꝑ xp̄m aliqͣ regula general̓ obẜuāda illa obligat omnē hoīem habētē vſū rōis. niſi de exceptōe alicuiꝰ hoīs ꝯſtiterit ꝑ eā dem legē euāgelicā. et non ſolū ꝑ hūanam traditiōem vel exceptionē. qm̄ inferiorꝭ lex derogare nō poteſt ſuꝑioris auctoritati ¶ Decimus articulꝰ ¶ Itē ꝙ hec ē lex euā gelica generalit̓ ꝓmulgata Matth̓. xviij. Si peccauerit ī te frater tuꝰ vade et corri pe eū inter te et ip̄m ſolum. ſi te audierit lu cratus es frēm tuū. ſi te nō audierit adhi be tecū vnū vel duos teſtes. vt ī ore duorū vel triū teſtiū/ ſtet omne v̓bū. ꝙ ſi eos nō audierit dic eccl̓ie. ſi aūt eccl̓iam nō audie rit ſit tibi ſicut ethnicꝰ et publicanus. Se quit̉ ꝯtinuo. Amē dico vobis. quecūqꝫ al ligaueritis ſuꝑ terrā ⁊c̄. vbi fūdat̉ ptās ſu ꝑnaturalis eccl̓ie vltra naturalē ¶ Undecimus articulus. ¶ Itē ꝙ ad pre dictum articulū corroborandū ex alijs ſa cre ſcripture paſſibꝰ poſſent induci varie leges/ que ſunt de iure ꝓprie diuino ⁊ exp̄ſ ſo. īmo et iure ꝓprie naturali preſuppoſito diuino. vt de abijciēdo partē corꝑis ſcan dalizantē totū corpus. ſiue ſit pes. ſiue ma nus. ſiue oculus. Matth̓. xviij. Et ita de reliquis. Sed ſufficit ad deducendū pro poſitū hec vnica lex p̄dicta Si peccauerit Et forte diceret hic aliqͥs ꝙ qͥcquid ſit de mēbris abijciēdis aut reſcindēdis/ caput tamē nō poteſt abijci vita manēte. Reſpō deo ꝙ ſil̓itudo corꝑis veri et myſtici nō eſt hic vſqꝫ quaqꝫ eadē. quoniā ſine capite na turali corpus nō poteſt viuere. ſed ſine ca pite ſecūdario corpus myſticū pōt habere vitam/ ſicut in caſu noſtro patꝫ de papa. qͦ remoto vel abſciſo ſtat vnitas et vita ī cor ꝑe myſtico eccl̓ie. et hoc in v̓tute capitꝭ eſ ſentialis ⁊ primi/ quod eſt chriſtꝰ ¶ Duodecimus articulus. ¶ Itē ſicut ſū C mus pontifex qͥntūcūqꝫ legitime fuerit ele ctus eſt filius eccl̓ie. Sic dici pōt ⁊ debet frater vniuſcuiuſqꝫ hoīs de eccleſia Unde ⁊ ad hoc ſignificandū dedit nobis chriſtꝰ hāc formā orādi. Pater noſter ⁊c̄. Si vnū gͦ habemus pr̄em in celis. ſi vnā matrē ec cleſiā in terrꝭ/ ꝯſtat ꝙ om̄es mutuo ſumus fratres. Et oppoſitū ſentire vel dicere de papa eſſet aꝑtiſſima dementia. ¶ Tredecimus articulus. ¶ Iteꝫ ꝙ papa quantūcunqꝫ legitime electus pōt pecca re. quia nō eſt impeccabil̓ ex aſſumptione papalis dignitatis. Oppoſitū dicere niſi ꝯſtaret de aliqͦ ꝑ diuina reuelatōem eſſꝫ ī tolerabiliter ſuꝑbire. et ꝯtra teſtimoniū ex perientie p̄ſentis ⁊ p̄terite. ¶ Decimuſquartus articulꝰ. ¶ Itē predi cta lex. Si peccauerit. qͣꝫuis data fuerit ꝓ regimine totius eccleſie ⁊ filiorū ſuorū. ni hilominus appropͥate data eſt ꝑſone Pe tri/ qͥ erat futurus ſummꝰ paſtor. ſicut pro miſſum fuerat Mat. xvi. et executōi demā datum. Ioh̓. xxi. ¶Decimuſquintus articulus. ¶ Iteꝫ ꝙ xp̄s in p̄dicta lege Si peccauerit ⁊c̄. nō ac cipiebat eccl̓iam qn̄ dixit. dic eccl̓ie pro ip ſo petro vel ꝓ ſucceſſoribus ſuis ſummis Petrum de luna XV pōtificibꝰ. ptꝫ qꝛ Petrus nō dixiſſet ſibijp ſi qn̄ frater ſuus noluiſſet obedire monitio ni ſue/ ſeu fraterne correctōi. Intelligebat gͦ de eccl̓ia que eſt ꝯgregatio fideliū/ p̄ſertim qn̄ frater qui peccabat ⁊ nolebat corrigi fu iſſet talis ꝙ non habuiſſet p̄latū ſupra ſe ſi cut eſt papa. qui tn̄ ſubiectus eſt legi p̄di cte ſicut ip̄e eſt frater peccabilis. Decimuſſextus articulus ¶ Itē xp̄s di cedo in p̄dicta lege. ꝙ ſi eccl̓aꝫ nō audierit ſit tibi ſicut ethnicus ⁊ publicanus/ docet manifeſte ꝙ eccl̓ia hꝫ auctoritatē iudicia riam. alioqͥn ſi nō audiret̉ nō eſſet ꝯtuma cia vel pctm̄. Et patet aliūde ꝑ illud. Qui vos audit/ me audit ⁊c̄. Et iteꝝ. Quecūqꝫ alligaueritis ſuꝑ ter. ⁊c̄. Sic ſub iūgit̉ ſta tim poſt p̄dictā legē. Si peccauerit. ¶ Decimuſſeptimus articulus ¶ Item ꝙ oīs qͥ pōt ⁊ dꝫ licite puniri iudicialiter pōt etiā licite euocari ad iudiciū etiā ꝑ appella tionē aūt ꝓuocatōeꝫ aut citatōeꝫ. ꝓut viſū fuerit expediēs iudici vel illis qͥ ad iudici um accuſare volūt fratrē delinquentē. p̄ſer tim vbi nō apparet ꝓtūc modus ꝯuenien tior ꝓcedendi ꝯͣ reū/ ⁊ pctōrē fratrē. ¶ Decimūſoctauus articulus. ¶ Item ꝙ nulla ꝯſtitutio hūana potuit aut pōt p̄iu dicare legi p̄dicte. Si pecca. ⁊c̄. Cū ſit de iure pure diuino. ⁊ de iure ꝓpͥe naturali p̄ ſuppoſito diuino: ¶ Decimuſnonus articulus. ¶ Itē ꝙ ꝯſti tutōes q̄ dicūt ꝙ papa pōt deponi ſi labat̉ in hereſim nō ſūt cēſende ꝯſtitutiōes pure hūane vel poſitiue aliquoꝝ ſummoꝝ pon tificū vel alterius. Patet/ qꝛ tūc nō ligarēt papā. qꝛ par in parē nō hꝫ imꝑiū. Uiceſimꝰ articulus ¶ Itē ꝙ fundāt̉ he ꝯſtitutōnes principal̓r in p̄dicta lege. S pecca. ⁊c̄. Et in alijs iuribus ꝯformibus ſicut p̄tactū eſt articulo. xi. ¶ Uiceſimuſ pͥmꝰ articul ¶ Itē ꝙ ſic̄ hec ꝯſtitutio xp̄i Si pec. ⁊c̄. nō ſpecificat vl̓ re ſtrīgit de ſolo pctō hereẜ ſꝫ ⁊ general̓r d̓ qͦ libꝫ pctī genere qd̓ p̄t deduci ī publicuꝫ. Sic qd̓libꝫ pctm̄ pape publicū ſeu noto riū p̄t denūciari eccl̓ie ſi fr̄nal̓r monitꝰ pa pa nolit audire monētē. neqꝫ teſtes īductoſ niſi daret̉ ex lege ꝓpͥe diuīa ꝙ aliqd̓ pctm̄ xp̄s iſtic excluſerit. qd̓ vtiqꝫ fieri n̄ poterit. Uiceſimuſſcd̓s articulꝰ ¶ Itē qͥcūqꝫ cu iuſcūqꝫ ſtatꝰ fuerit qͥ ſcpͥſerit vl̓ aſſeruerit ꝙ papa n̄ poſſit ꝓ alio crimīe accuſari co rā eccl̓ia qͣꝫ ꝓ hereſi. ille negādꝰ ē ſimpl̓r tā qͣꝫ ꝯͣdicēs textui euāgelico. vl̓ reuerent̓ glo ſandꝰ ē ſi n̄ apꝑeat ꝙ fuerit ī hac aſſertōe ꝑ tinax. ⁊ ſi ī alijs bn̄ ſenſit. Sil̓e dr̄ de ſcrip turis q̄ ſonare vident̉ ꝙ papa n̄ hꝫ ſuꝑiorē iudicē ī terris. ⁊ ꝙ ab eo nūqͣꝫ licuit neqꝫ lꝫ appellare. ⁊ ita de ſil̓ibꝰ q̄ ſi excludūt aucto ritatē generalis ꝯcilij ſunt hereſes manife ſte. Sed nō eſt leuiter p̄ſumendū ꝙ alij do ctores ſic ſenſerint generaliter abſqꝫ oī exce ptione poſſibili occaſione vel colore. ¶ Uiceſimuſterciꝰ articulꝰ ¶ Itē ꝙ glo. q̄ dic̄ ꝙ ꝓ alio crimīe qͣꝫ ꝓ hereſi p̄t papa ac cuſari vl̓ deponi. n̄ hꝫ auc̄tē vl̓ robur tāqͣꝫ ab vno gloſatore vl̓ hoīe ſed a xp̄o īmedia te et exp̄ſſe. alioqͥn n̄ faceret fidē/ ſic̄ p̄dictū eſt in altero articl̓o. ꝙ par in parē. et vnus inferior in ſuꝑiorē nō habet iudicium. ¶ Uiceſimuſquartꝰ articulꝰ ¶ Item ꝙ d̓ iure diuino ⁊ naturali eſt ꝓpria defēſio ſui ipſiꝰ dū ledit̉. dū tamē hͦ faciat ꝑ media n̄ ꝓhibita in lege diuina ⁊ naturali. ¶ Uiceſimuſqͥntus articulꝰ. ¶ Itē ꝙ ſtare p̄t in facto ꝙ aliqͥs moleſtatꝰ a papa etiaꝫ vero et legitimo nō poſſit hr̄e ſufficientem defenſioneꝫ niſi ꝓuocet vl̓ appellet a papa ad iudiciuꝫ eccl̓e/ ⁊ niſi ſubtrahat ſe ab eo. ſic ꝙ eiꝰ mādatꝭ nō obediat. q̄ mādata vel obediētia tollerēt leſo iuſtā defenſiōꝫ ſuijp ſiꝰ vl̓ ſuorū vt eſſꝫ tuitio ꝓpͥe mr̄is vl̓ pa tris aut patrie ſue. īmo et totiꝰ catholice ꝟi tatis/ aut vnitatis eccl̓e. ſic̄ apparuit ī ſub tractōibꝰ ml̓tis legitime factis tꝑe noſtro ⁊ per prius. Uiceſimuſſextꝰ articulꝰ IItē ſic̄ al̓s p̄ dicatū ē corā hͦ ſacro ꝯcilio/ pōt hr̄i multi plex occaſio ⁊ q̄ſitus color ad hͦ ꝙ poſſit et debeat ꝑ eccl̓iam ſeu ꝯciliuꝫ generale vice ſua dari libellꝰ r̄pudij vero pape. qn̄qꝫ ſine culpa pape. licꝫ nō ſine cā. qn̄qꝫ cū cl̓pa pa pe etiā alia qͣꝫ ſit hereẜ. ⁊ nūerati ſunt colo res vl̓ occaſiōes duodecim. quēadmoduꝫ viceuerſa ſummꝰ pōtifex p̄t dare libellū re udij eccl̓ie. ſic̄ patuit ī celeſtino cedente. Uxor āt ⁊ vir n̄ vidēt̉ h̓ ad īparia iudicari ¶ Uiceſimuſſeptimꝰ articulꝰ ¶ Itē ꝙ p̄di cti oēs ⁊ ſingl̓i articl̓i ſūt ꝑ hͦ ſacꝝ ꝯcilium Cōſtantien̄. ſolēnit̓ ⁊ iudicialit̓ declarati ⁊ ml̓tiplicit̓ p̄cticati/ tā in eiectiōe olim Io hānis. xxiij. qͣꝫ in ꝯſtitutōibꝰ ⁊ decretis fa ctis ſuꝑ auc̄te general̓ ꝯcilij/ p̄ẜtī. vi. apliſ anno. M. cccc. xv. Et nouiſſime ī decreto facto ꝙ p̄tēſa ꝯſtitutio petri d̓ luna nō p̄iu dicat ſubtractōi facte ſibi ī Arrogonia ⁊c̄. Articuli ſpeciales contra ¶ Uiceſimuſoctauus articulꝰ ¶ Itē ꝙ do cens vl̓ aſſerēs nūc oppoſitū alicuiꝰ arti culorū p̄miſſoꝝ cadit ī hereſim iā dānatā ⁊ aſſerit exp̄ſſe cōtra p̄dictā legē euāgelicā. Si peccauerit ⁊c̄. Et ꝯͣ articulū iſtū Unā ſctām catholicā ⁊c̄. Et ꝯͣ determīata exp̄ſ ſe ꝑ hͦ ſacrū conciliū ſicut p̄tactū eſt. ¶ Uiceſimuſnonꝰ articulꝰ ¶ Itē ꝙ p̄latus eccl̓iaſticus etiā papa det̓minans iudicia lit̓ aut ꝑ modū ꝯſtitutōis ꝑpetue et penal oppoſitū p̄miſſorū articulorū non potuit aut p̄t a ꝑtinacia quōlibꝫ excuſari. tū quia demonſtrat ꝙ nō q̄rit tota ſollicitudīe ve ritatē dū eā ſcienter impugnat. ⁊ ad impu gnandū oēs alios inducit qͣntū in ſe ē ꝑ ex cōicatōes ⁊ alias penas gͣuiſſimas. tū rur ſus in caſu p̄ſenti. qꝛ nō on̄dit ſe paratum corrigi/ dum regulā ſui correctricē negat ⁊ impugnat/ ſcꝫ auctoritatē eccl̓ie vel gene ralis concilij vice ſua ¶ Triceſimus articulꝰ ¶ Itē ꝙ nulle ꝓte ſtatōes facte in oppoſitū releuat talē aſſer torem vl̓ determinatorē. quominꝰ debeat ī errore ſuo ꝑtinax iudicari. qꝛ cū talibꝰ ꝓ teſtatōibꝰ generalibꝰ de volēdo ſtare ī fide eccleſie ⁊c̄. ſtat de facto particularis erro ris aſſertio. ſicut poſſet latiꝰ deduci tā per rōes qͣꝫ ꝑ exempla pͥoꝝ hereticorū/ et etiaꝫ modernoꝝ dū factū repugnat ꝓteſtatōi ¶ Finit liber primus Sequitur ſecūdus liber eiuſdē doctoris articuloꝝ ſpecialiuꝫ ſubſumptorū ſpēalit̓ ex generalibꝰ articul̓ ſuꝑ ptāte et auctoritate eccl̓ie/ ꝯtra petruꝫ de luna ad conuincendū eū vt prius T primo notandū ē ꝙ Petrꝰ de luna dudū fecit qͣndā p̄tē ſam ꝯſtitutōneꝫ. et eā pluries ſolēnit̓ publicauit ⁊ publica ri fecit. īmo et pͣcticauit qͣntū in ſe fuit. tā ꝯͣ xp̄ianiſſimū regē frācie ante ꝯciliū piſanū. qͣꝫ nouiſſime ꝯͣ illuſtriſſimū regē arrogonie. et general̓r ꝯͣ oēs qͥ ſunt in hoc ſacro Conſtan. ꝯcilio. ſicut ptꝫ ex ſua rn̄ſiōe ad citatōeꝫ. q̄ p̄tēſa ꝯſtitutio īcepit. In dieꝝ ſucceſſu creſcēte malicia ⁊c̄. Da tū maſſilie. xiiij. kal̓. iunij. anno. xiij. ponti ficatꝰ nr̄i. ita ꝙ ſunt decē anni vl̓ circiter. ¶ Scd̓us articulꝰ ¶ Itē ꝙ in p̄tēſa ꝯſtitu tione ponit̉ in forma tal̓ clauſula int̓ cet̓aſ. oēs ⁊c̄. qͥ a nob̓ vl̓ ſucceſſoribꝰ nr̄is roma nis pontificibꝰ canonice intrātibꝰ appellare p̄ſumpſerint. ſeu a nr̄a ſeu ip̄oꝝ ſucceſ ſorū nr̄oꝝ romanoꝝ pontificū canonice ī trantiū obediētia receſſerint ac ſe ſubtraxe rint. vel in p̄miſſa ſubtractōne aūt appella tōne ꝑſeuerauerint ſeu ꝑſtiterint. ſeu eis in p̄miſſis impedimētꝭ ſeu appellatōibꝰ/ ſub tractōibꝰ vel ꝓuocatōibꝰ ſciēter ꝑ ſe vel per aliū vl̓ alios quis occaſiōe ſeu qͣſito colore dederint auxiliū ꝯſiliū vel fauorē. ⁊ qͥ ꝑti nacit̓ aſſeruerint illos qͥ p̄miſſa ꝯmittūt ꝑ nr̄as ſnīas nō ligari/ cuiuſcūqꝫ ſtatus/ gra dꝰ dignitatis exiſtāt vel cōditōis. etiam ſi cardinalatꝰ pr̄iarchali. archiep̄ali. ep̄ali. ī periali. regali. vel alia qͣuis eccl̓iaſtica vel mūdana p̄fulgeāt dignitate. ex nūc aucto ritate apl̓ica excōicatōnis ſnīam ꝓmulga mus/ a qͣ nullꝰ p̄terqͣꝫ a romanis pōtifici bus niſi dūtaxat in mortꝭ artil̓o pot̓it bn̄ ficiū abſolutiōis obtinere ⁊c̄. Et addūtur pene depoſitōis ⁊c̄. ¶ Tercius articulus. ¶ Itē ꝙ dicta clau ſula/ ſic̄ patꝫ ex forma ſua eſt general̓r abſ qꝫ om̄i exceptōe poſita/ tā de petro d̓ luna qͣꝫ de qͦcunqꝫ legitimo ſucceſſore ſuo/ ſiue labat̉ aliqͥs eorū in hereſim. ſiue ī alid̓ pec catū qd̓libet qͣntūcunqꝫ enorme/ qꝛ dic̄ qͣ uis occaſiōe ſeu q̄ſito colore ⁊c̄. Et quia ſi voluiſſꝫ aliquā exceptōneꝫ fuiſſe illā expli caſſet. Sꝫ qꝛ videbat exceptōem redūdare potuiſſe ꝯͣ ſeip̄m. ꝓpt̓ea nullā appoſuit vl̓ apponendā iudicauit. Quartus articulus. ¶ Itē ꝙ petrꝰ de lu na in ſuis rn̄ſionibꝰ datis ad citatōeꝫ ꝯͣ eū factā dat aꝑte intelligi ꝙ vult p̄cticare di ctā p̄tenſam ꝯſtitutōeꝫ. et tenet firmiter ꝙ habuit et habet robur ⁊ vim ſuā ꝯͣ om̄es ⁊ ſingulos qͥ ſunt ī hͦ ſacro Conſtan̄. ꝯcilio quia ſic dicit in forma. ¶ Proteſtādū tn̄ ꝙ ꝑ quēcūqꝫ facta vel faciēda/ dicta ſeu dicē da/ ſub quacūqꝫ forma nō intendit dictaꝫ ꝯgregatōeꝫ aut eius p̄tēſam citatiōeꝫ com probare. nec ip̄aꝫ citatōeꝫ quōlibet exaudi re/ aut ei quemcūqꝫ ſeu qͣlemcūqꝫ vigorem tanqͣꝫ a notorie nullā ptātē habētibꝰ ema natā qͦ qͦ mō tribuere ſeu p̄ſtare. īmo ip̄am ⁊ alia quecūqꝫ facta ſeu faciēda/ ordinata ſeu ordināda ꝯͣ ip̄m/ ⁊ romanā eccl̓iam cū ſint de facto p̄ſumpta ꝑ eos. ꝓnūciauit/ de creuit/ ⁊ declarauit/ ꝓnunciat/ decernit/ et declarat/ caſſa/ nulla ⁊ irrita ip̄o iure vt de his etiā ē ſolēniter ꝓteſtatus. ¶ Poſtremo cū in p̄tenſa citatiōe ꝯtineat̉ ꝙ ꝯuenientes in vnū canonice ꝯuocati/ ⁊ repn̄tātes ip̄aꝫ Petrum de luna XV vniuerſalē eccleſiā d̓creuerūt ⁊c̄. Rn̄dꝫ idē dn̄s nr̄ papa ꝙ p̄dicti ꝯgregati in cōſtan̄. nō ſunt general̓ ſynodꝰ. nec vniuerſalē ec cleſiā rep̄ſentāt. cū ſint excōicati ⁊ om̄ibꝰ ec cleſiaſticis dignitatibꝰ gͣdibus/ et autori tatibꝰ ⁊ iuriſdictōe pͥuati. et ꝑ ꝯſeq̄ns nul las ꝑtes iudicij potuerūt aſſumere nec poſ ſunt. ſicut nec etiā iuriſdictōem aliquā exer cere/ p̄cipue cū minor in maiorē. ⁊ ꝑmaxi me in papā/ quē nec iuris auc̄tas nec rōiſ debitū. nec alicuius obligatōis neceſſitas ad hͦ artāt/ actū imperioſū exercere nō poſ ſit. ¶ Ecce temeritatē ⁊ ꝑtinaciā aduerſus hoc ſacrū conciliū ⁊ aduerſus oēs indiffe rēter qͥ ſibi nō obediūt. Un̄ et reputat ſolā eccl̓iam eſſe apud ſe/ et ſolū conciliū gene rale. ⁊ ꝙ cathedra ſua eſt archa noe/ ſic̄ di xit v̓bo/ dans intelligi ꝙ nullꝰ extra hanc archā ſaluabit̉. Et ita de pl̓imis. ¶ Quintus articulꝰ ¶ Itē ꝙ hec p̄tēſa con ſtitutio de directo ⁊ exp̄ſſe repugͣt oībus et ſingul̓ pͥoribꝰ articul̓ qͥ elucidāt hāc legeꝫ euāgelicā. Si peccauerit ⁊c̄. Et qͥ fūdant̉ in hac lege cū ſuis ſil̓ibꝰ. ⁊ hͦ notoriū eſt ex terminis. Sextus articulus ¶ Itē ꝙ petrus d̓ lu na nō excuſat̉ vel releuat̉ ab hereſi p̄dicta ⁊ ꝑtinacia ꝑ generales ꝓteſtatōnes qͣs facit q̄ ſic habēt̉ ī forma. ¶ Dicit ac etiā ꝓfitetur ꝙ in ꝟitate fidei ⁊ vnitate catholice eccl̓ie ſꝑ fuit ⁊ ē. ſꝑqꝫ ſe fuiſſe ⁊ ꝑmāſiſſe firmiter credit. nec ab illis vnqͣꝫ mō aliqͦ deuiauit. ſicut nec deuiare intēdit. nec fauorē ſciſma ti vel hereſi aliqͦ mō dedit. ſic̄ nec dare intē dit. īmo ſꝑ tenuit et tenet firmiterqꝫ credi dit ⁊ credit/ ꝙ ſctā romana ⁊ catholica ec cleſia tenuit et tenet ꝓfitet̉ et docet. nec ali qͥd a p̄dictis decreuit dicere/ facere. ſcribe re. docere tenere ſeu credere intēdit ī poſte rū. gr̄a eidē diuina aſſiſtēte. nihilqꝫ ꝑtina cit̉ ſeu incorrigibilit̓ dixiſſe ſeu dicere volu it nec intēdit. Sed oīa p̄terita p̄ſentia ⁊ fu tura q̄cunqꝫ dicta et dicēda facta ⁊ facien da. ſcripta et ſcribēda. credita ⁊ credenda docta et docēda ſubijcit ſubiectaqꝫ eē volu it correctōi et determinatōi catholice eccle ſie ſacroſctē. Et ſi ꝯͣ p̄miſſa l̓ aliqd̓ p̄miſſo rū dixerit. ſcpͥſerit/ aut fecerit qͦuis mō qd̓ nō credit. ꝑatus ē ſꝑ ſtare correctōni dicte ſctē mr̄is eccl̓ie. in cuiꝰ vnitate viuere intē dit atqꝫ mori ſicut catholicꝰ et fidel̓. et face re et ꝯplere ea ad q̄ aſtringit̉ in p̄miſſis ⁊ qͦ libet p̄miſſoꝝ. Conſtat enī ꝙ cū his ꝓteſta tionibꝰ remaneret ꝑticularꝭ error ſuus non purgatus. ¶ Septimus articulus. Item ſi nunc p̄ dictus petrus de luna vellet a p̄dicta here ſi ſua reuerti et redire ad gremiū eccl̓ie. ip̄a poſſꝫ nō claudere ſibi gremiū/ dādo indul gentiā de ſcelere. ſed nō deberet ip̄m impu nitū relinq̄re/ vel in papatu p̄tēſo retinere. etiā vbi fuiſſet aliūde papa legitimꝰ ¶ Octauꝰ articulꝰ ¶ Itē ꝙ ſi mittat nūci os ſuos videt̉ ꝙ in pͥmis ⁊ an̄ oīa ꝓponē di ſunt ip̄is p̄cedentes articl̓i/ vt rn̄deant ſingillatim ad quēlibꝫ. qm̄ ꝑ hͦ fiet abbre uiatio aliorū ꝓceſſuū iuridicorū qͥ v̓ſarēt̉ ī his q̄ ſunt facti. qm̄ ꝑ p̄dictos articl̓os p̄t veraciter vno verbo dici ip̄i petro de luna Ex ore tuo te iudico ẜue nequā. īmo videt̉ ꝙ nūcij ſi mittāt̉ erūt īterrogādi ſuꝑ p̄miſ ſis nedū ꝓ noīe ſeu vice petri de luna. ſꝫ eti am ꝓ ſeip̄is. vt videat̉ qͥd ſentiāt ſuꝑ eiſdē articul̓. vt ſi male habeāt et ip̄i male iuxta demeritū et errorē. ſi bn̄ ꝯdemnabit̉ eoruꝫ mgr̄ ex eoꝝ ꝯfeſſiōe catholica ⁊ vera Articulato pretacte ꝓ ꝯſtitutōis petri de luna poteſt fieri ꝯͣ ip̄m ſub tribꝰ ꝓpoſitiōibꝰ ſeq̄ntibꝰ/ cū ꝓbatōne ſummaria. et aliarum qͣrundā additōe cō cluſionū. ¶ Hec ꝯſtitutio petri de luna eſt heretical̓ q̄ incipit In die ⁊c̄. ¶ Hec ꝯſtitu tio cū ſuis circūſtantijs reddit petꝝ de lu na hereticū. ¶ Hec ꝯſtitutio cū ſuis circū ſtantijs reddit petrū de luna ꝓpͥe ſciſmati cū. temerariū. ſcandaloſum atqꝫ ſacrilegū. Robatur prima ꝯcluſio ſic. Cōſtitutio illa ē hereti calis q̄ directe et exp̄ſſe p̄iudicat et ꝯͣriat̉ legi euāgelice de correctiōe fraterna. ⁊ d̓ correctōe iudiciali ꝑ auc̄tē eccl̓e/ ſi fr̄na nō ſatiſfecerit que habet̉ Mat. xviij. Si peccauerit in te frater tuꝰ ⁊c̄. Sed hec cō ſtitutio petri de luna eſt hmōi. igit̉ ē hereti calis. ¶ Deducit̉ maior ꝑ deſcriptōeꝫ here ſis qd̓ eſt dogma ꝑuerſum fidei catholice ꝯͣriū. Conſtat aūt ꝙ euangeliū eſt fideſ or thodoxa obiectiue/ ſicut dicit̉ in ſymbolo. Hec eſt fides catholica ⁊c̄. Sed minor in qͣ ſtat difficultas deducit̉ ſic. Lex p̄dicta d̓ correctōe fraterna ⁊ iudiciali aūt ꝯphēdit petrū de luna et ſuos ſucceſſores qͦs repu tat ſūmos pōtifices futuros legitime. vl̓ n̄ ꝯp̄hendit. Non pōt dici ſecunduꝫ. qm̄ lex Articuli ſpeciales contra Fert̉ generalit̓ de omni fratre dū peccauerit tali pctō qd̓ pōt deduci ī publicū. Cōſtat aūt ꝙ qͥlibet xp̄ianus eſt frater nr̄ etiā ſi fu erit papa. qꝛ ꝓpt̓ hͦ nō deſinit dicere pater noſter. ſi igit̉ eſt pater nr̄/ nos ꝑiter ſumus fratres. ſi ꝟ̓o det̉ pͥmū ſicut dari neceſſe eſt. ꝙ.ſ. papa ꝯp̄hendit̉ ſub lege hac euangeli ca ⁊ īmutabili q̄ ꝯſonat etiā iuri ꝓpͥe natu rali. Seqͥt̉ gͦ ꝙ ſi peccauerit in nos etiā fr̄ noſter debet fraternaliter pͥmo corripi/ iu xta regulā generaliter ita poſitā ꝙ ſi nolue rit audire adhibendi ſunt teſtes. ꝙ ſi audi re noluerit/ denūciandꝰ eſt eccl̓ie. quam ſi ꝯtēpſerit habendꝰ ē tanqͣꝫ ethnicꝰ ⁊ publi canus.i. excōicatus ⁊ extra eccl̓iam poſitꝰ Seqͥtur gͦ ꝯſeq̄nter ꝙ eccl̓ia eſt iudex pape dū peccauerit pctō publico ⁊ eccl̓ie denū ciato. Et pōt eccl̓ia talē papā excōicare et eijcere a ꝯſortio multiplici occaſiōe/ ⁊ mul tiplici q̄ſito colore. Conſtat aūt ꝙ ab infe riori ad ſuꝑiorē legitimū/ p̄t fieri appella tio ſeu ꝓuocatio ſeu deductio in cauſā. ſeu iudicial̓ citatio ⁊ euocatio. nūc ad denūcia tionē alteriꝰ/ nunc ex puro iudicis officio. Sed manifeſtū ē ꝙ hec ꝯſtitutio tollit om nia iſta media dū fert generalē excōicatōiſ ſnīam ⁊ penas depoſitiōis in oēs qͥ qͣcun qꝫ occaſiōe vel quocūqꝫ queſito colore p̄ſū pſerint a ꝑſona petri de luna. vel a qͦcunqꝫ ſucceſſore ſeu appellare ſeu ꝓuocare. vel ab obediētia ſe ſubtrahere ⁊c̄. qd̓ vtiqꝫ repu gnat et contradicit manifeſtiſſime huic le gi euāgelice ꝓut modo deductū eſt. Robat̉ ſcd̓a ꝯcluſio faciliter ex p̄ cedenti. Ille enī ꝓpͥe dicit̉ hereticꝰ qͥ ꝑtinaciter aſſerit/ īmo det̓minat hereſim. ſed Petrus de luna ꝑtinacit̓ ita fa cit. Eſt enim ꝑtinax qͥ nō eſt ꝑatus corrigi ⁊ qͥ nō q̄rit cauta ſollicitudīe ꝟitatem/ ſꝫ im pugnat/ ⁊ ad impugnādū oēs īducit ſub penis terribilibꝰ qͣntū in ip̄o eſt. Sic ē in ꝓpoſito. Addēdo maxime ꝙ hic īpugnat̉ regula ꝟitatis de directo. ꝑ quā errās fra ter habet corrigi. que regula ē auc̄tas ⁊ po teſtas iudicial̓ ip̄ius eccl̓ie vel concilij ge neral̓ vice ſua Un̄ tollit qͣꝫtū in ip̄o ē omīa media ꝑ q̄ dꝫ errās ad viā et regulā reduci ꝟitatꝭ. Poſſent addi circūſtātie qͣſi ſine nu mero q̄ ꝓbant hāc ꝑtinaciā in petro de lu na reſpectu ꝯſtitutōis hmōi et alioꝝ erro rū ml̓tipliciū et ſcādaloſiſſimoruꝫ. ſꝫ hec ꝓ nunc ſufficiūt. attēto ꝙ tā erga rege frācie qͣꝫ erga regē arrogonie voluit pͣcticare cōſtitutōem iſtā hereticalē atqꝫ peſtiferā. īmo ⁊ in oēs exiſtētes in hͦ ꝯcilio. ſicut patet in reſponſione ſua ad citationē. Robat̉ tercia concluſio ꝯſiderādo materiā circa quā eſt hereſis predi cta q̄ de neceſſitate infert peccatuꝫ ſciſmatis. qm̄ tēditⁱ ad īpoſſibilitādū reu nitōem eccl̓ie ſub vno certo paſtore ſupre mo. quia tollit mediū ꝯueniētiſſimū īmo neceſſariū.ſ. auc̄tē iudicialē eccl̓ie ſeu ꝯcilij general̓ vice ſua/ dū ꝓhibet eccl̓iam ꝯgre gari ⁊c̄. ⁊ dū remouet oēm papā a ſubiecti on auc̄tis iudicial̓ eccl̓ie. ¶ Confirmant̉ omnia p̄dicta ꝑ ꝯſtitutōes huiꝰ ſacri ꝯcilij factas et publicatas pluries. Cōfirmant̉ etiā ꝑ ſubtractōes licitas illoꝝ pͥncipuꝫ qͥ ſe ſubtraxerūt. Oportet enī ꝯcedere p̄miſ ſas tres ꝯcluſiōes vl̓ dicere ꝙ hͦ ꝯciliū ge nerale errauit faciēdo q̄ſtiōes tales/ ⁊ ī ap probādo nouiſſime ſubtractōem dn̄orum arrogonenſiū. abſit aūt hͦ a nob̓ ita delyra re. ¶ Et ſi dicat̉ ꝙ ml̓ta iura canonica mul te ꝯſtitutōes papales ⁊ alie vident̉ ſonare ꝓ ꝯſtitutōe petri de luna. Rn̄det̉ ꝙ illa iu ra ſunt reuerēter gloſanda ⁊ interp̄tāda cō formit̉ ad inuariabilē legē xp̄i. Aut ſi vult aliqͥs ita tenere in ſuis termīs ꝓterue et ri gide. nos cū omni lib̓tate talia ſcpͥta nega bimus eſſe vera. ⁊ ꝑ ꝯſeq̄ns nec iura cano nica. qm̄ nullū ius eſſe cenſendū ē qd̓ diui ne legi ꝯuincit̉ ꝯͣire. ¶ Addat̉ ⁊ h̓ clauſula ꝯſtitutōis q̄ ponit̉ ſuꝑ articulo. ij. In ſecū dis articulis Oēs ⁊c̄. qͥ a nobis ⁊c̄. ſupra Excerpta de articu lis ꝯͣ petrū de luna in ꝓceſſu ꝓductis. Rimo in tractatu quē fecit aut fie I ri fecit ⁊ ab alijsfactū approbauit ⁊ ratū habuit intitulato de ſciſma te ponit ꝯcluſionē ſeq̄ntē/ ⁊ ponit̉ ꝯcluſio ſeq̄ns. ¶ Nulli ꝯuenit ptāti nec diuine nec hūane/ ꝙ qͥd ſit ītra vnū locū ⁊ extra eun dē. Dictāqꝫ ꝯcluſionē ꝑtinacitaſſeruit ⁊ ſu ſtinuit q̄ heretica ē ꝯͣ ſacrā ſcripturā ⁊ diui nā potentiā ē. cū deus ſit intra et extra eū dē locū/ ⁊ hͦ ē notoriū. ¶ Itē ꝙ dixit ſcpͥſit vel ſcribi fecit ⁊ aſſeruit idē dn̄s vocatus vt p̄mittit̉ B. ꝙ ſi iuiſſet ad Piſanū ꝯcili um vel miſiſſꝫ ad illd̓ ad cedendū papatui vt aliqͥ ſibi ꝯſuluerūt ⁊ ꝯſulebāt/ iā nō eēt claues in eccl̓ia niſi deus incarnatꝰ fuiſſꝫ ⁊ claues de nouo dediſſet. ⁊ hͦ ē notorium. ¶ Itē in tractatu queꝫ fecit/ aut fieri fecit et Petrum de luna XV factū approbauit et ratū habuit ꝯͣ piſanuꝫ ꝯciliū qͥ incipit. Quia nōnulli in qͣrta par te via tercia. C. ſubſequēter ⁊ alibi in dicto tractatū dixit aſſeruit ⁊ ꝑtinacit̓ ſuſtinuit. ꝙ ſtāte dubio huiꝰ ſciſmatis illi qͥ nō pn̄t certificari de veritate et iuſticia alteriꝰ cō tendentiū de papatu primo electorum obe diēdo pape Benedicto. xiij.ſ. ſibi qͦ ad deū in ꝯſcīa ſunt et eſſent ſecuri. Et hͦ eſt noto riū ¶ Itē dicūt ⁊ ꝓponūt dicti ꝓſecutores ⁊ miſtri/ ꝙ idem. P. vocatus vt p̄mittitur bn̄dictus poſt p̄miſſum ꝑ eos p̄tenſū ꝓpi nianū ꝯciliū dixit ⁊ aſſeruit ꝑtinacit̓ ⁊ ꝯſtā ter ꝙ ſi totus mūduſ diceret ſibi ꝙ cederet papatui/ ⁊ ſibi videret̉ ꝙ n̄. ſeq̄ret̉ īde vnio eccl̓ie. aut videret̉ ſibi ꝙ ip̄e nō deberet ce dere ip̄e nō cederet. et ſi totus mūdus di ceret ſibi ꝙ nō cederet ⁊ ſibi videret̉ ꝙ debe ret cedere ip̄e cederet. Per hͦ ſuū iudiciū/ ī mo potiꝰ errorē ꝑtinacit̓ p̄ferēdo oī huma nō et eccl̓ie vniuerſal̓ iudicio. qd̓ manifeſte ꝓbat ꝑtinaciā ī errore. ¶ Itē ꝙ xp̄s ⁊ papa ſunt vnū caput eccl̓ie/ poſuit ī qͦdā tracta tu ꝯͣ decē ꝓpoſitōes ſtabiliētes ꝯciliū piſa nū. ¶ Itē ꝙ ꝯciliū generale nullo mō et in nullo caſu p̄t celebrari ſine papa. etiā dum papa mortuꝰ ē. Et ita neceſſario dicēdum eſſet ꝙ in Cōſtātia pꝰ adunatōem tot obe dientiaꝝ et regionū nullū ē aut fuit gene rale conciliū. Cuiꝰ oppoſitū tāqͣꝫ catholi cū det̓minatū ē ⁊ pͣcticatū in hͦ ſacro conci lio Et qm̄ hoc errore dato ſeq̄ret̉ manifeſte ꝙ eccl̓ia nō fuiſſet ſufficiēter ⁊ ꝑſeueranter ꝓ ſui ꝯẜuatōe inſtituta a xp̄o Quia deniqꝫ n̄ appareret modꝰ ꝯdēnādi vl̓ eijciēdi pa pam ſciſmaticū incorrigibilē ⁊ hereticum ꝯͣdicentē ꝑtinacit̉ eccl̓ie. ¶ Ponūt̉ ꝯſeq̄nt ad ꝓbata de p̄dictis ⁊ alijs articul̓ tres cō cluſiōes ſeq̄ntes. ¶ Hec aſſertio petri de lu na ꝙ ꝯciliū generale nō p̄t in aliqͦ caſu con gregari ſine papa eſt hereẜ nūc exp̄ſſedam nata. ¶ Hec aſſertio petri de luna ꝙ ſi credi diſſꝫ aliqͥbꝰ tꝑe ꝯcilij Piſani/ claues hodie nō eſſent in eccl̓ia ē manifeſte heretica. pre ſuppoſita duratōe legꝭ dei vſqꝫ ad ꝯſūma tionē mūdi. ¶ Hec aſſertio petri d̓ luna ꝙ xp̄s et papa ſunt vnū caput eccl̓ie ē hereti calis niſi reducat̉ ad aliquē ſenſū ſanū ſatꝭ impropriū. ¶ Aduertēdū ē poſtremo ꝙ ſu ꝑ materia hereẜ fundate ſunt pͥncipal̓r cō cluſiōes p̄dicte ex aſſertōnibꝰ petri de luna Primo qm̄ ⁊ voces ⁊ ſcpͥture ſignifican manifeſtiꝰ ꝯceptū mētis iuxta dictū chriſti. Ex v̓bis tuis iuſtificaberis ⁊c̄. Cui cō ſonat dictū Ariſto. ꝙ voces ſunt ſigͣ earū q̄ in mēte ſunt paſſionū. Scd̓o qꝛ ꝯuince re hoīem hereticū eē ex ſolis oꝑbꝰ ſine vo cibꝰ difficillimū ē. attēto ꝙ hereſis pͥncipa liter ꝯſiſtit in intellectu. ¶ Propt̓ quod ter cio dicit̉ ꝙ licꝫ ex p̄dictis articul̓ ꝯͣ petꝝ d̓ luna/ ⁊ ſufficiēter in facto ꝓbatis poſſit et debeat ſufficiēter ꝯcludi ꝯͣ eundē petrū de luna/ ꝙ ip̄e ē notorie ꝑiurus/ notorie ſciſ maticus/ notorie ſcādalizās vniuerſalē ec cleſiā ſctām dei. ⁊ ꝑ ꝯn̄s de heretica pͣuita te vehemēter notadus ⁊ ſuſpectꝰ. p̄ẜtī cir ca hūc articulū. Unā ſctām ⁊c̄. Et circa p̄ ceptū hͦ. Non ꝑiurabis ⁊c̄. Ac ꝑinde ꝑ hu iuſmodi ſuſpitiōem vehementē ⁊ ſcādaluꝫ notorium datum ī mat̓ia ſciſmatis ⁊ ꝑiu rij ⁊ incorrigibilitatē ſit ab om̄i officio pa patus vero vel p̄tēſo rōnabiliter ⁊ iudicia liter deponēdus. ꝓut ml̓ti ſolēniter ex iuri bus allegarūt ⁊ ꝓbauer̄t. nihilominꝰ ex ſo lis eiſdē ꝓductis ⁊ ꝓbatꝭ nō videt̉ ſuffici enter ꝯcludi ꝙ ſit hereticꝰ ꝓprie dictus. ni ſi ꝯfundat̉ ex ꝓprijs aſſertōnibꝰ ſuis/ ꝯſti tutōibꝰ et rn̄ſiōibꝰ datis tā v̓bo qͣꝫ ſcripto. ¶ Quāobrē ſtudioſius ſcriptū ē vel articu latū circa hmōi aſſertōes/ attēto p̄cipue ꝙ nōnulli reuocāt in dubiū an papa deponi poſſit. vel habeat iudicē ſuꝑiorē in qͦcūqꝫ crimine niſi ſit a fide deuius vel hereticus ꝓprie dictus. ¶ Finit tractatus ꝯͣ petrū de luna. Diſcuſſio illius aſ ſertōis. Sententia paſtoris etiā iniuſta te nenda eſt ꝑ eundē cancellariū. Aſus eſt. Quidā ſe gerēs ꝓ cō L miſſario pape poſuit in ſuo ꝓ ceſſu publico aſſertōeꝫ q̄ ſequit̉ Sentētie nr̄e etiā ſi eſſēt iniuſte ſūt tenēde ⁊ timēde. ¶ Querit̉ ſuꝑ hac aſſer tiōe. Prīo ſi ſit falſa ⁊ erronea. Scd̓o ſi ſit iudicio fidei reprobāda. Tercio ſi aſſertor ſit ad iudiciū fidei rōnabilit̓ euocandus. ¶ Arguit̉ ꝙ ſit vera/ qꝛ ẜm btm̄ Greg. ſnīa paſtoris ſiue iuſta ſiue īiuſta fuerit timēda eſt. Cui ꝯſonat Urbanꝰ papa dicēs ꝙ val de timēda ē ſnīa ep̄i/ lꝫ īiuſte liget. Sꝫ pa pa nedū ē paſtor vel ep̄s ſꝫ ſuꝑnus paſtor ⁊ ep̄s. ¶ Sꝫ ꝯͣ ē dictū Hierony. ſuꝑ epl̓am pauli ad philemonē ⁊ fūdat̉ in dicto Eſa. v. Si qͥs dixerit īiuſtū iuſtū abomīabilis eſt apud deū. Et Greg. ī omel̓. xxvij. Ip̄e y 2 De ſuſceptione humanitatis ligādi atqꝫ ſoluēdi ptāte ſe pͥuat/ qͥ hāc ꝓ ſu is volūtatibꝰ/ ⁊ nō ꝓ ſubditoꝝ iuribꝰ exer cet. Et idē. Tūc ē vera abſolutio p̄ſidentis cū īterni iudicis ſequit̉ arbitriū. Et idem. Nō dꝫ is penā ſuſtinere canonicā in cuiꝰ dānatōeꝫ nō ē canonica ꝓlata ſnīa. Cōſtat aūt ꝙ ſnīa iniuſta nō ē canonica ⁊c̄. Ponunt̉ pro deciſi one ꝓpoſitōes q̄ ſequunt̉ ad examināduꝫ. Ec aſſertio ꝓpoſita in ꝓceſſu pl̓ lico ſi ſit erronea ī fide ⁊ moribꝰ nō ē diſſimulāter p̄tereūda/ cuꝫ ſit ſcādaloſa ⁊ ex deliberatōe pe ſita. ¶ Hec aſſertio ē vna ꝓpoſitio ꝯditōal̓ includēs vnā ꝯſequētiaꝫ talē. ſi ſnīe nr̄e ſūt iniuſte ille etiā ſūt tenēde ⁊ timende. ¶ Hec aſſertio ꝯditional̓ ſic reſoluta/ ſi ſit falſa eſt īpoſſibil̓. patet hec ꝓpoſitio ſic̄ ⁊ p̄cedens/ ex regulis īfallibilibꝰ logicoꝝ addēdo ꝙ aſ ſertio p̄dicta ꝯtinet iſtā vl̓eꝫ/ ꝙ oēs ſnīe di cti cōmiſſarij qͣꝫtūcūqꝫ īiuſte ſunt tenende. ¶ Hec aſſertio falſa ē/ qm̄ oppoſitū ꝯſequē tis ſtat cū an̄cedēte/ qm̄ ſtat aliqͣs ſnīas pa ſtoris vel pape ⁊ ſuoꝝ cōmiſſarioꝝ nō eſſe tenēdas/ īmo nec timēdas dū ſūt īiuſte. Et hoc ī ml̓tis caſibꝰ. Prīo ſi ſnīa lata ſit poſt appellatōeꝫ legitimā vt notauit Inno. iij. in epl̓a ad archiep̄m Senon̄. Scd̓o ſi ꝯti neat errorē intolerabilē/ vt notauit idē. Et hoc multipl̓r pōt euenire/ cū nll̓us paſtor viuēs īterrꝭ/ īmo nec papa ſit īpeccabilis qͥn poſſit abuti ſua ptāte/ cū circūdatus ſit īfirmitate. vt dr̄ ad Heb̓. Unus caſus ē ſi ſententiet exp̄ſſe vl̓ etiā īplicite ꝯͣ fidē ⁊ ſcri pturā ſacrā. Alit̓ ſi ſentētiet in p̄iudiciū ve ritatis vite ⁊ iuſticie. vt ſi volēs raꝑe ſpōſā alteriꝰ/ ferat in ꝯͣnitētes ſnīaꝫ excōicatōis. Alter ſi ſentētiet in p̄iudiciū iuſte lib̓tatis/ vt ſi volēs vſurpare ciuitatē vniꝰ pͥncipis ferat ſnīaꝫ excōicatōis in nolētes eā ſibi tra dere ⁊ ita de ml̓tis ſil̓ibꝰ. vt ſi excōicare ve lit illos qͥ ſuo regi ⁊ ſuis edictis rōnabilibꝰ obediūt. Notauit hͨ Innocen. vbi pͥus/ ⁊ habet̉ fūdamētalit̓ ex īfallibili lege diuīa ⁊ naturali. cuius deductionē h̓ omittimꝰ. p ¶ Hec aſſertio eſt īpoſſibil̓. Seqͥt̉ hec ex p̄ cedentibꝰ. Notādo ꝙ iura qͥbꝰ inniti vide tur nō loquūt̉ tali mō ꝯditionali ⁊ hypote tico. nec dicūt ꝙ ſnīa paſtoris ſit tenenda qꝛ lōge alid̓ ē dicere ꝙ ſnīa aliqͣ ſit timēda. ⁊ ꝙ ſit tenēda. qꝛ tyrānica īiqͥtas etiā time ri pōt ſed nō teneri dꝫ/ īmo ꝯtēni vel ꝑſeqͥ ¶ Hec aſſertio cēſenda ē erronea ꝯͣ bonos mores/ ⁊ cāones/ patet qꝛ cū ſpecter ad mo res ⁊ cāones ſic̄ ꝯſtat ⁊ nō ē eis ꝯformis ī veritate/ īmo nec eē pōt/ ſic̄ ptꝫ ex p̄cedētibꝰ ſequit̉ ꝙ ē eis diſſona atꝫ ꝯͣria. ¶ Hec aſſer tio dꝫ in fide merito ſuſpecta reputari. patꝫ ex p̄cedētibꝰ. ⁊ hͦ accipiēdo fidē ꝓ obiecto fi dei ꝓ ſcpͥtura ſacra ⁊ iure diuīo. ¶ Hec aſſer tio reddit aſſertorē ſuū in fide ſuſpectuꝫ. ⁊ ita ꝯſequēter ad iudiciū fidei rōabilit̓ euo cādū/ qͥ cōpellēdus erit vel ſe exponere; vel reuocare/ vel ſi ꝑtinacit̓ renuerit relinquen dus erit iuſticie ſeculari. ¶ Cōſeq̄nt̓ ad ag 9 grauatōeꝫ dicte aſſertōis cū ꝓteſtatōe ꝙ hͦ fit ad finē ciuilē ⁊ eccl̓iaſticū/ ⁊ ꝓ defenſio ne catholice ꝟitatis ⁊ eccl̓iaſtice lib̓tatis/ ⁊ nō ad ingerēdū crimē leſe regie maieſtatis īſerūt̉ ꝓpoſitōes q̄ ſequūt̉. ¶ Rex chriſtiāiſ ſimus francoꝝ iurauit ī ſua conſecratōe de fendere ⁊ tenere iura ⁊ lib̓tates eccleſiaꝝ re gni ſui. ¶ Rex idē pluries a viginti annis citra habuit ꝯuocationē ⁊ ꝯciliū p̄latoruꝫ ⁊ vniuerſitatū regni ſui. ad quoꝝ d̓liberati onē ⁊ requeſtū ꝯclulit ſolēnit̓ ꝑ arreſtū cu rie ſue ſup̄me ꝑlamenti/ ꝙ eccl̓ia gallicana in ſe ⁊ in mēbris ſuis ad ſuas antiqͣs et le gitimas libertateſ reduceret̉ noīatim ī col latōe bn̄ficiorū/ ꝑ ordīarios ⁊ in electōibꝰ faciēdis ¶ Rex idē ⁊ legitimꝰ filius ſuꝰ nūc regēs nouiſſime pꝰ qͣttuor ⁊ qͥnqꝫ ānos fe cerūt idē areſtū ſolēnit̓ publicari cū adie ctōe penaꝝ ī rebelles. ¶ Rex idē dꝫ reputa re ꝙ ſnīe cuiuſqꝫ paſtoris etiā ſūmi pōtifi cis facte vl̓ late ī oppoſitū mediate vl̓ im mediate ſūt īiuſte/ ⁊ ꝯtinēt errorē intolera bilē ꝯͣ publicā iuſticiā ⁊ ī vſurpatōꝫ īdebi tā/ ⁊ ex ꝯſeq̄nti nec tenēde ſibi ſunt/ nec ne ceſſario timēde. p̄ẜtim cū obtulerit in facie ꝯcilij general̓ cōſtan̄. ſe ꝑatū velle ꝓuidere ſtatui ſūmi pontificis/ ſicut alij reges ⁊ re gna ꝓ ꝑte ſua. Dr̄ hic ꝙ nō ſunt neceſſario timēde. qꝛ pn̄t timeri a timoratis ꝯſciētijſ in aliqͦ caſu qͣꝫuis nō ob hͦ ſint tenēde. Ml̓ tū enī refert dicere ꝙ ſint tenende/ ⁊ dicere ꝙ ſint timēde. Et iō aſſertor p̄dictꝰ qͥ addi dit de ſuo ꝙ ſnīe paſtoris iniuſte ſunt tenē de valde temerarie ⁊ ſcādaloſe ⁊ erronee vi det̉ fuiſſe locutꝰ. nec iura qͥbꝰ inniti videt̉ loquūtur modo ſuo. īmo lōge modeſtius ita vt poſſint ad verū ſenſū reduci. nō autē aſſertio ſua mō qͦ poſita ē/ ſicut patꝫ ex ꝓ poſitiōibꝰ antedictis. ¶ Rex idē p̄t ſe tueri ꝯͣ ꝓcedentes in eū vl̓ ſuos occaſiōe p̄dicta XV chriſti allegorice ſicut ꝯͣ volentes vſurpare poſſeſſiōes tꝑa les regni ſui/ īmo magis qͣntū ſpūalia ⁊ eo cleſiaſtica potiora ſunt tꝑalibꝰ. ¶ Rex ideꝫ debꝫ hr̄e ſubditos ſuos p̄ſertim eccl̓iaſti cos fauorabiles in dicta ꝓſecutōe ⁊ obedi entes iuxta monitōem apl̓icā debēt obedi re regi tanqͣꝫ p̄cellēti. ⁊ hͦ p̄cipue dū vtit̉ ſua legitima ptāte in obẜuatōnem ꝓprij iura menti ⁊ eccl̓iaſtice libertatis tuitionem. ¶ Rex idem debet ꝓtegere ſubditos ſuos ſi p̄miſſoꝝ occaſiōe ⁊ ꝓpter obedientiā ſibi factā pati habeāt ⁊ aſſumere cauſam in ſe. ⁊ ſub hac ꝓtectōe ſubditi tā ſecl̓ares qͣꝫ ec cleſiaſtici debēt et pn̄t in qͥete viuere/ non plus ſapiētes qͣꝫ oꝑtꝫ. ¶ Rex idē pōt rati onabiliter ꝯqueri de ſubditis ſuis p̄ẜtī ec cleſiaſticis ſi in p̄dicta reductōe libertatuꝫ inueniant̉ tepidi et tergiuerſatores/ et clau dicātes. ⁊ p̄t ab eis ꝑ ſe aut ſuos exigere ra tiones. qͥbꝰ mouent̉ ſentire ꝯͣ deliberatōes nedū ꝯcilij ſui ſꝫ ſuorū p̄latorū/ ac vniuer ſitatū regni ſui. Ceterū de penis ꝑ eundeꝫ infligēdis iubet eccl̓iaſtica modeſtia qͥe ſcere/ nec habere ẜmonem. Tractatus eiuſdeꝫ ad ꝓuincialē Celeſtinorū ſuꝑ v̓ſiculo can tici marie Suſcepit iſrael puerū ſuuꝫ. De ſuſceptionē hūanitatis xp̄i allegorice. ꝑ. xx. iiij. vitates. Tropologice ꝟo ⁊ anagogice p xij. veritates. Incipit epiſtola cā cellarij pariſien̄. de ſuſceptiōe humanitatꝭ xp̄i allegorica et tropologica. ¶ Prologꝰ Euerēdo in chriſto dn̄o ꝓuī ciali celeſtinoꝝ fratri Iohā ni baſſandi ſuus iohānes cā cellariꝰ pariſienẜ. ea que ad pi etatē ſunt chriſtiane religiōiſ ⁊ ſurſum actōis iugiter meditari. Cecinit maria. Suſcepit iſrl̓ pueꝝ ſuū Cecinit hu ic notule ſui cantici cāticoꝝ mr̄ eccl̓ia xp̄o iubilans. Tu inqͥt ad liberandū ſuſceptu rus hoīem nō horruiſti v̓ginis vteruꝫ. qd̓ verbū ſub hac ꝓpͥetate ſuſcipi debꝫ. Eſt eī impropriū chriſtꝰ ſuſcepit hūanitatē qͣ fa ctū eſt vt xp̄s eſſet hō et hō deus. qꝛ xp̄s deus ſed nō ſꝑ deꝰ fuit xp̄s. qꝛ nec ſꝑ deus fuit hō. nec ex ꝯn̄ti xp̄s. cū nōdū ſuſceꝑat hūanitatē xp̄s deus. De qͣ ſuſceptiōe colli gamus aliquas ꝟitates accōmodas peti tioni tue pater honorāde Incipit prima veri Hriſtus ꝑ hmōi ſuſce(tas. ptionē que d̓r incarnatio habu ſit ab inſtāti ſue ꝯceptiōis aīam rōnalē ꝑfecte beata ẜm portōeꝫ mentis ſuꝑiorē. Hec veritas credi debꝫ de neceſſitate ſalutis Scd̓a veritas. ¶ Chriſtus in aīa btīfi cata vt ſic cognouit totū decurſū eccl̓ie cū meritis futuris ⁊ demeritis hoīm ſingulo rū. etiā ꝑ infuſam deſuꝑ cognitōeꝫ aliā qͣꝫ ī ꝟbo. qͣlis ſuo mō fuit cognitio īfuſa ade ꝓ ſtatu innocētie. ⁊ angelis ꝑfectiꝰ ī ſua pͥma creatōe. hec ꝟitas eſt certa fide tenenda. Tercia ꝟitas. ¶ Chriſtus vt btīficatꝰ ī aīa nunqͣꝫ ſenſit dolorē ꝓ pctīs hoīm qͦrū cunqꝫ nec ꝓ penis alienis aut ꝓprijs ī cor pore ſuo. vel in portōe rōis inferiore ſuſce ptꝭ. ꝑꝫ qꝛ ī btītudīe n̄ ē luctꝰ neqꝫ dolor Quarta ꝟitas. ¶ Chriſtus vt beatifica tus in aīa habuit ſummā de pctīs oībꝰ ſin guloꝝ hoīm deteſtatōeꝫ q̄ largo ⁊ tropico mō loq̄ndi p̄t noīari diſplicētia cordis de pctīs. vel extēſiori trāſſumptiōe dolor aut triſticia qn̄qꝫ noīat̉. etiā ī deo. Sicut ē illd̓ Gen̄. Tactus dolore cordis intrinſecꝰ. di ceret̉ ſimili modo de beatis. ¶ Quinta ꝟitas CChriſtꝰ ab inſtanti ſue ꝯceptōis qͣꝫuis habuerit clariſſimā notici am ⁊ app̄henſionē ſue paſſiōis futare. ⁊ ꝙ aīaꝫ dulciſſime mr̄is ꝑtrāſierit gladiꝰ acer biſſime paſſiōis. ip̄e tn̄ n̄ habuit huiuſmo di paſſiōis dolorē exꝑimentalē ī corꝑe qͣlē habuit dū cepit tedere et meſtꝰ eſſe. et ꝯn̄t̉ ab agonia vſqꝫ ad expiratōem ꝑtulit ⁊ ſen ſit. Ueritas illa ꝓ pͥma ꝑte patet ex p̄cedēti bus. ſed ſcd̓am ꝯcedit ꝯmūis oīm docto rum approbatoꝝ ſcola. qꝛ ſic et nō alit̓ vi det̉ poſſe ſaluari illud Luce. ꝙ ieſus ꝓfici ebat etate et ſapīa. Exꝑiebat̉ enī ꝑ aſſiduū crementū noticias nouas rerū. ⁊ ſi nouas noticias ſēſuales/ ita nouas triſticias aut delectatōes iſto modo. ¶ Sexta veritas. ¶ Chriſtꝰ voluit ab in ſtanti ſue conceptōis ꝙ btītudo ſue mētis redūdaret in corpus ꝑ influentiā gaudio ſam ſicut nūc facit in patria. ſicut ⁊ aīa feli ciſſime mr̄is ī corꝑe gl̓ificato vel carne do tata quadruplici dote ſua. Ueritas hec cō cedat̉ ab omnibꝰ vt catholica Septima ꝟitas ¶ Chriſtꝰ voluit ꝙ be ata mens ſua vt ſic ſumeret influxuꝫ ꝑtisªª De ſuſceptione humanitatis inferioris aut ſenſualis. et hͦ paſſibiliter et penoſe. licꝫ bene cognouerit pͥus penas ſē ſus intellectualit̓/ īmo ⁊ gaudioſe. alioqͥn nō fuiſſet paſſus volūtarie deſideranter et ꝯſone diuine volūtati. Ueritas hec eſt ca tholica ⁊ conceſſa. Octaua veritas. ¶ Chriſtꝰ voluit ꝙ p̄ cognitio ſue paſſiōis quā habebat ex viſio on ꝟbi vel etiā ex reuelatōne in rōe inferio ri deſcēderet aut redūdaret in ſenſualitateꝫ ſic ꝙ a ꝑte ſenſuū dolor exꝑimentalis ſuſci ꝑetur qͣlis in agonia vl̓ in tota paſſiōe. aut etiā qualis fuit ꝑ decurſum totiꝰ vite/ nūc aūt miſcēdo leta cū triſtibꝰ. Sicut enī pu er ⁊ inſciꝰ flebat. ſic ſugēdo beata vbera cō ſolabat̉ ⁊ arridenti mr̄iblāduſ erat. Stul tū eſt enī dicere ꝙ nūqͣꝫ gauiſus ē aūt leta tus exꝑimentali ꝯſolatōne. Nō enī ꝑdide rat guſtū ciboꝝ aut tactū ſuauiū. ſꝫ nunqͣꝫ in viciū. ¶ Nona veritas ¶ Chriſtꝰ voluit ꝙ dilo ctiſſima mr̄ ſua dolores et conſolatōes ha beret in vita ſua iuxta modū ſue ꝯuerſatō nis ad ip̄m filiū ⁊ ad v̓ginalē ſpōſum Io ſeph. ⁊ ita ꝓportionabilit̓ reſpectu ꝓximo rū. Non enī fuit inciuil̓ aut aggreſtꝭ aut la pidea ⁊ inſenſibil̓ gl̓ioſa mater ſua. Decima veritas ¶ Chriſtꝰ voluit dile ctiſſimā mr̄em ſuaꝫ dolores ⁊ penalitates huiꝰ vite deſtitute ſuſciꝑe. Nedū volunta rie pure ſicut ſuſcepit. ſꝫ ex ꝯditōe nat̉e via tricis deſcēdētis ab adā ⁊ cū neceſſitate ꝯͣ hēdi originale pctm̄ ſicut alij ꝑ generatōe viri ⁊ ml̓ieris ꝯcepti. niſi gr̄a ſuꝑnaturaliſ p̄ueniſſet caſū in hͦ originalis culpe p̄cipi tiū. Factū eſt ꝑinde cōſeq̄nter in maria qn tū ad nature debitas ex originali ſic̄ ī alijs ſctīficatis aut baptizatis niſi qͣntū ex pͥui legijs ⁊ gͣtijs ſpūalibꝰ fuit adiuuata. ꝟitaſ hec ꝓbabili pietate cordis credi poteſt ¶ Undecima veritas ¶ Chriſtꝰ p̄ẜuādo matrē ſuā ab originali nō ob hoc dedit di gnitatē eqͣlem ſibijp̄i etiā ẜm hūanitatē vi atricē. Rō qꝛ nunqͣꝫ chriſtꝰ habuit neceſſi tatē originale peccatū ꝯͣhēdi. qꝛ non deſcē dit ꝑ naturalē ꝓpagatōem/ ꝓpt̓ea rō ſum pta ex hac eqͣlitate ꝙ maria ꝯͣxit originale ꝓrſus eſt inualida. Sil̓r ⁊ altera ꝙ maria nō indiguiſſet redēptōe. Nec valeret apo ſtoli ꝯn̄tia. chriſtꝰ ꝓ oībꝰ mortuꝰ ē. gͦ omēs mortui ſunt. hͦ inqͣꝫ argumentū potiꝰ eſt ad oppoſitū. qꝛ ſi xp̄s fuit oīm ꝑfectiſſimꝰ re demptor mortē ꝓ oībꝰ ſuſtinens. decuit ꝙ matrē ꝑfectiſſime redimeret. hoc aūt n̄ po tuit ꝯuenientiꝰ fieri qͣꝫ p̄ẜuādo ne caderet potiꝰ qͣꝫ iā lapſam releuaret. Ueritas hec ꝓbabilis eſt et pia. ſuꝑ qua mirū ē ꝙ non nulli volētes virginē bn̄dictā ſupͣ limites honorare p̄dicāt nihilominꝰ ꝙ ꝯͣxit origi nale ſicut vnus de quo infra. ¶ Duodecima ꝟitas. ¶ Chriſtus ꝯtulit mr̄i ſue ab initio/ ⁊ ꝯſeq̄nt̉ illas et tātas gͣ tias qͣs et qͣntas cogͦuit eſſe ꝯueniētes ẜm ordinē ſue ſapīe. ⁊ in hac ꝟitatis ſoliditate debꝫ eē ꝯtētus qͥlibet xp̄ianus qͣntūcunqꝫ ſibi d̓uotus. Attn̄ qꝛ ꝑticularizata p̄conia magꝭ ad deuotōem mouēt aliqn̄ pios ani mos placet adiūgere aliqͣs ꝟitates ſuꝑ iſtꝭ ad vtrunqꝫ libratas. ¶ Tredecima veritas Chriſtus hūani P tatē ſuſcipiēs dolores nr̄os ſola volūtate nō neceſſitate portauit in corꝑe ſuo. ⁊ vere lāguores nr̄os ip̄e tulit/ p̄ẜtim in cruce. et hec cū tāta acerbitate qͣntā voluit deꝰ ẜm ordinē ſue ſapīe ip̄am hūanitatē paſſibileꝫ tolerare. Ueritas hec ꝯſonat vltime ꝟitati tradite de maria. Et ſufficit ad ſalutē ꝙ de chriſto teneat̉ ſūmatim fide certa ⁊ neceſ ſaria. Temerariū v̓o ē aſſerere ꝙ dolor ſuꝰ fuit intēſior ⁊ acerbior qͣlitatiue qͣꝫ afflictio omniū aliorū hominū ſimul. īmo qͣꝫ ⁊ dā natorum. ¶ Decimaqͣrta ꝟitas ¶ Chriſtꝰ nō habu it ab inſtāti ꝯceptōis oēm illū dolorē vſqꝫ ad inſtāſ mortꝭ ſue qͣlē ꝑtulit ī cruce aūt pͥꝰ ꝑ decurſum penal̓ vite ſue. ⁊ oppoſitū ſcri bendo vel p̄dicando aſſerere eſt temerariū falſum et p̄ſumptuoſum. ¶ Decimaqͥnta ꝟitas ¶ Chriſtꝰ potuit da re ml̓tas gr̄as hūanitati ſue ⁊ dilectiſſime mr̄i pure gͣtis/ quas tn̄ actualiter et de fa cto nō ꝯtulit. Et oppoſitū aſſerere ē falſuꝫ ⁊ temerariū īmo hereticale. Patet hec ſecū da pars/ qꝛ chriſtus potuit ab vtero mr̄is ſue dare de potētia abſoluta impaſſibilita tē ſue hūanitati qͣlē habꝫ d̓ p̄ſenti. ſil̓r ⁊ ma tri ſue ſaltē poſt ꝯceptōem benedicte ꝓlis ſue. Et ꝯſtat certa fide ꝙ neutrū fecit Decimaſexta ꝟitas ¶ Chriſtꝰ potuit da re ſue hūanitati et mr̄i ſue ꝓ ſtatu vie gr̄as alias qͣꝫ ꝯtulerit de facto. ⁊ ſi ꝯtuliſſet hͦ vti qꝫ fuiſſet decens dare vel dediſſe. qualiter tūc facere non erat decens ẜm ordineꝫ ſue ſapientie. Ueritas hec ſimilis eſt p̄ceden ti. ſed addit aliud de decentia. pro quo fit veritas ſequens. chriſti tropologice ⁊ anagogice XV ¶ Decimaſeptima ꝟitas ¶ Chriſtꝰ potu it ⁊ p̄t ml̓ta facere ⁊ hͦ decet eū. gͦ fecit aut fa ciet. ꝯſeq̄ntia tal̓ q̄ fit a ml̓tis ſepe fallit ꝑ fallaciā petitōis pͥncipij. qꝛ vicꝫ p̄ſuppōit ī minori ꝓpoſitōe qd̓ ē eq̄ ignotū vl̓ ignotiꝰ qͣꝫ pͥncipale. Rō qꝛ nihil decꝫ deū facere ni ſi ẜm ꝙ vult fieri/ recte ꝑ oppoſitā ꝯſuetu dinē ad volūtates creatas. q̄ iō volūt age re qꝛ pn̄tat̉ eis aliqd̓ obiectū ſub rōe boni aut ꝯueniētis. ⁊ iō agūt qꝛ videt̉ eis bonū ⁊ nō ideo illud ē bonū aut decēs. Cauſa ē Nō eī ſt̓ regl̓e pͥme ſꝫ regl̓ate a pͥma bōitate ¶ Decimaoctaua ꝟitas ¶ Chriſtꝰ neſcit̉ aliqͥd velle qꝛ decēs niſi a ſeip̄o. aut ſi ab al tero hͦ ē ꝑ reuelatōeꝫ vel oꝑis exhibitiōeꝫ. ⁊ hͦ argumēto a poſteriori ⁊ nullo mō a pͥo ri. Unde ſicut chriſtꝰ ſolꝰ nouit pr̄em et ſe ⁊ ſpm̄ ſctm̄. nō excludendo ip̄os pr̄eꝫ ⁊ ſpi ritū ꝓpter vnitatē eēntie. ſic ſolꝰ ſcit qͥd de ceat eū ad extra ꝓducere. qꝛ ſolus ſcit quid vuli agere et cui voluerit reuelare. S ¶ Decimanona ꝟitas. ¶ Chriſtꝰ ſi aſſerit̉ aliqͥd ad extra facere debere/ qꝛ decet eū ſic facere fallit̉ aſſerēs mō tacto. qꝛ p̄ſupponit qd̓ ē eque vl̓ plꝰ ignotū. vt ſi qͥs ita ꝑalogi zet Xp̄s potuit ꝯmūicare mr̄i ſue in vtero ꝙ gl̓ioſa ⁊ ꝯſūmate felicitatis naſceret̉. et hͦ decuit ip̄m facere. qꝛ decuit eū mr̄eꝫ ho norare. gͦ ſic fecit. Cōſtat ꝙ ꝯcluſio hereti calis ē. et tn̄ p̄miſſe ꝯmūiter aſſumūt̉ a nō nullis in aſſertōibꝰ ſuis ꝯfirmādis. ¶ Uiceſima ꝟitas ¶ Chriſtꝰ nō ꝯmūica uit mr̄i ſue ſtatī dū ꝯcepta vl̓ nata ē vſum ꝑfecte rōis. qͣꝫuis hͦ potuiſſꝫ. ⁊ ſi feciſſꝫ de cuiſſet. Et oppoſitū aſſerere ſcribēdo vl̓ p̄ dicādo eſt penitus temerariū. ſic̄ ⁊ ꝙ nun qͣꝫ ſomniauerit. aut ꝙ in om̄i ſomno ſemꝑ actu deū ꝯtēplata fuerit hic in via. Ꝙ au tē ex ſcripturis ſanctis autoritatē non ha bet iunge nec ex ꝓbabili rōe. eadem facilita te ꝯtemnit̉ qua ꝓbatur. ¶ Uiceſimapͥma ꝟitas ¶ Chriſtꝰ potuit ꝯferre dilectiſſime mr̄i ſue cognitōem luci diſſimā totiꝰ decurſus vite ſue ⁊ filij. cōfe ſtim dū nata ē. et ſi hͦ feciſſet hͦ vtiqꝫ decuiſ ſet. gͦ fecit. temerariū ē ⁊ ꝯͣriū ſctīs doctori bus hͦ inferre. Contrariū inſuꝑ videt̉ euā gelice doctrine ſic aſſerere factū eē. Siqͥdē ꝑditus fuit ieſus ignorāte maria ⁊ ioſeph. ideo dolētes ꝑ triduū q̄ſierūt ipſum ⁊ non intellexerūt rn̄ſū pueri ieſu. Neſciebatꝭ in qͥt ꝙ ī his q̄ pr̄is mei ſunt oꝑtꝫ me eē. ⁊ ita Vſerendo ſuſceptos. ī ml̓tꝭ. ſꝫ nō ob hͦ dicēda fuit ignorās btā ꝟgo ſi nō ſcierit oīa. Dicit enī igͦrātia pͥua tōeꝫ ſcīe debitā ineſſe. ⁊ ex ꝯſeq̄nti culpam. nō ſic neſciētia q̄ in angelis reꝑitur. ¶ Uiceſimaſcd̓a ꝟitas. ¶ Chriſtꝰ etiā ſi dederit acceleratōem vſus rōis mr̄i ſue ſic̄ opinant̉ aliqͥ pie de exultatōe ioh̓is ī vtero nō oꝑtuit tn̄ in talibꝰ gͣtijs ꝑſeuerātiā eſſe. qͣꝫuis ſine pnīa ⁊ retractatōe ſint dona dei Sunt enī ſine pnīa/ ſupplēdū eſt hͦ mō qͦ donant̉ q̄dā ad morulā ꝑuā. q̄dā ad tꝑus maius. q̄dā ī euū. ptꝫ in gͣtijs gratis datis in ꝓphetijs et gratijs ſanitatū que durant ad tempus. Uiceſimatercia ꝟitas ¶ Chriſtus ſi ꝑ qͥrit̉ a talibꝰ cur mr̄em ſuā honorauit in gͣ tijs iſtis/ et nō ī alijs oībꝰ qͥbꝰ poterat? Re ſpōdeas qͥs es o hō vt īueſtiges ſenſū dn̄i qͥs es vt ꝯſiliariꝰ eius fias. qͣs es vt p̄ſu mas dicere. cur ita facꝭ? ponat gͦ hūana lo qͣcitas digitū ori ſuo ⁊ t̓mīs ſuis ꝯtēta ſit. ¶ Uiceſimaqͣrta ꝟitas. ¶ Chriſtꝰ poſuit termīos nr̄e ꝯqͥſitōis vt nō liceat de diuīſ alia vel alit̓ aſſerere qͣꝫ q̄ ex diuīs ſcpͥturis habent̉/ vl̓ euidēter ꝯcludūt̉/ vl̓ ab eccl̓a q̄ ſpūſctō regit̉ credenda tradūt̉. Hec eſt re gula btī dionyſij pluries repetita. Ceteruꝫ de opiniōe temeraria vl̓ ꝓbabili vl̓ de cre dulitate pia latiꝰ p̄t dici ꝓut alibi notaui mus. ⁊ hͦ vnū placꝫ repetere h̓ qͥd ſit pium credere/ aut q̄ ꝓpoſitōes ſunt de pietate fi dei cēſende. Oēs ille.ſ. q̄ nec euidēter ſequū tur ex ꝯtētꝭ ī ſacra ſcpͥtura. nec etiā euident̓ repugͣnt ⁊ edificāt caritatē vl̓ deuotōꝫ pij cordis temerarie nihil aſſerētꝭ. tales ſt̓ nar ratōes ſctōꝝ patꝝ. tales deuote recogitati ones circa totū euāgelij decurſū erga xp̄m ⁊ mr̄eꝫ ſuā. ꝯſiderāda ml̓ta n̄ explicita quē admodū fieri potuerūt. vl̓ qͥd egerint ieſuſ ⁊ ioſeph et maria ab initio vſqꝫ ad morteꝫ ioſeph. qͣliter ꝓceſſuꝫ ē ī ioſephino carmīe heroice. qͣlit̓ etiā inducūt doctores illd̓. mi ẜicordia ⁊ ꝟitas obuiauer̄t ſibi. iuſticia ⁊ pax oſculate ſūt. qͣſi ſint res aīate inuicē col loq̄ntes ⁊ ꝯcludētes dn̄s dabit benignita tē. terra nr̄a dabit fructū ſuū. qd̓ vtiqꝫ con ſtat factū dū ſuſcepit deꝰ iſrl̓ pueꝝ ſuū riꝯt Alle Ueditāles. xii. 2 Ubiū gunt̉ alie duodecim ꝟitates ꝓpinqͥus ad interrogatiōeꝫ tuam pater amātiſſime terminos nō de ¶ Prima veritas ¶ Suſceptio ſancti iſrl̓ De ſuſceptione humanitatis noſtri fuit ꝑ allegoriā īcarnatio v̓bi. ꝑ tro pologiā ꝟo ⁊ anagogiā ſuſceptō ſctī iſrl̓ pu eri ſui ē hoīs ꝑ gr̄aꝫ iuſtificatio. ⁊ ip̄ius ad ꝯtemplationē celeſtiū eleuatio. nūc ꝑ intel ligentiā nūc ꝑ ſimplicē fidē cū deuotiōe q̄ mentē eleuat ī deū ꝑ piū ⁊ humilē affectū. nūc ꝑ vtrūqꝫ/ ꝑ intelligentiā.ſ. ⁊ deuotōeꝫ/ fide/ ſpe charitateqꝫ ſubnixam. Scd̓a veritas. ¶ Suſceptio tal̓ myſti ca nutrit̉ maxime ⁊ roborat̉ ꝑ ſuſceptionē dignā bn̄dicte euchariſtie ſacr̄i qͦ deus ip̄e ſumit̉ recolit̉ memoria paſſiōis eius/ mēs implet̉ gr̄a. ⁊ future gl̓ie nobis pignus da tur qͣ ſuꝑ re tractatus ē ſpālis in notulā cā tici Marie. Eſuriētes impleuit bonis. ¶ Tercia veritas. ¶ Suſceptio iſrl̓ pue ri ſui dei qͣꝫuis poſſit agͦſci ꝑ ꝓbabiles ꝯie cturas ab illo qͥ ſuſcipit̉ nō tn̄ euidenter re uelatōe ſuꝑ hͦ nō hīta. Signa q̄dā ſunt ſi qͥs ſit iſrl̓ ꝑ certā fidei illuminatōeꝫ ſeu vi ſionē ſi ſit puer nō ſenſibꝰ ſꝫ malicia ꝑ hūi liatōeꝫ/ ſi ſit poſſeſſio dei.i. ſeruus ꝑ digna tiuā adoptōeꝫ in charitate q̄ patiēs ē ⁊ mi tis ſub ſuaui iugo xp̄i. ¶ Quarta veritas. ¶ Suſceptio ꝑ gr̄aꝫ q̄ tu faciētē nos ſꝑ latet ad certū qͣtinꝰ īplea mus illud. Seruite dn̄o in timore. ⁊ ne ſer uitus meſta ⁊ gͣuis videat̉/ exultate ei. Ue rum ne ſit exultatio diſſoluta iungit̉. cū tro more. ⁊ ſubſequit̉. app̄hendite diſciplinaꝫ ¶ Quinta veritas. ¶ Suſceptio gͣtificās videt̉ h̓ in via potiſſimū cognoſci ꝑ cordiſ ſentimēta ſumēdo cor ꝓ toto eius triclinio ẜm triplex cenaculū mētis.ſ. ⁊ orōnis ⁊ aīe iuxta tractata ſuꝑ hac decacordi pſalterij Marie fidicula. Diſꝑſit ſuꝑbos mente cor dis ſui. pn̄tiā inquit verbi Bern̄. ex motu cordis accepi. Sic alij fere oēs ꝯtēplatio ni vacātes ſigna tradiderūt nūc hec nunc illa multiplicia valde variaqꝫ cordis ſenti menta vſqꝫ ad ꝓfuſionē lachrymaꝝ de qͥbꝰ nō eſt h̓ dicendum ꝑ ſingula. ſꝫ ſub cautele neralis monitione ſiſtendū. Sexta veritas. ¶ Suſceptio gͣtificans ſtat frequent̓ ſine qͥbuſdā ſentimētis actua libꝰ cordis. ptꝫ ī pueris baptizatis. ptꝫ in iuſtis dormiētibꝰ aut ī ſolo gr̄e hītu ſine qͣ s actōe gͣtis deo ſimul ⁊ acceptis. Septima veritas. ¶ Suſceptio grati ficās ſepe fit ⁊ ē in ſuo actu ītrinſeco ⁊ for mali elicito vl̓ exteriꝰ imꝑato ſine ꝑcepti bilibꝰ certitudīaliter gr̄e ſentimētꝭ in corde vl̓ ſenſibꝰ. ptꝫ in actiuis ꝑ varia diſtractis nullā ī corde ſuo ſpūaliū ſentimētoꝝ mol liciē. aut liq̄factōnis ſuauitatē hn̄tibꝰ. īmo maxima xp̄ianoꝝ ꝑs abſqꝫ talibꝰ ſentimē tis al̓s ẜuit d̓o. qͦs iudicare dānādꝰ vl̓ ex tra ſtatū ſalutꝭ ob hͦ eē ꝑuerſiſſime ē temeri tatis ⁊ intolerabil̓ arrogātie apd̓ illos qui ſentimētꝭ hmōi crebro gaudēt. qͥ ſuā in ill̓ totā ſalutē ponūt ⁊ gl̓iam. Sꝫ heu ſepe qͣꝫ ꝓfunde fallit eos ſtulta p̄ſūptō cordis ſui. qͣꝫ freq̄nt̓ illudūt̉ a d̓monio meridiano. qꝛ ſuꝑbia meret̉ illudi. deniqꝫ meret̉ etiā duꝫ euchariſtiā ſuſcipit illd̓ imp̄catū ꝑ pͣs. fiat mēſa eoꝝ corā ip̄is ī laq̄uꝫ. cū ceteris q̄ ſe quunt̉ ſub trinodecīo nūero maledictis. ¶ Octaua veritas. ¶ Suſceptio euchari U ſtie gͣtificans qͣꝫuis nō fiat niſi ſit aliqͥs in gr̄a gratū faciēte nō tn̄ inducit ſꝑ nouum pctm̄ niſi in ꝯtēnēte. Contēnit aūt qͥ ſe ſcit habere impedimētū legitimū ne ſuſcipiat aut qͥ nō habuit ꝓbabilē ſue ꝯſcīe examīa tionē iuxta modū cōit̓ requiſitū vt ſuū co gnoſceret impedimentū ⁊ ceſſaret a cōione vel tolleret nexū ſuū ſicut ꝑ ꝯfeſſionē ſi con ſcius ē ſibi culpe mortaliſ. Aut ſi ꝑ ſtatutū regule ſue ſit artatus de venialibꝰ ꝯfiteri lꝫ dura videat̉ hec hortatio niſi forte ꝓ graui bus ⁊ multis venialibus valde diſponen tibꝰ ad mortale aūt ꝓpinquis multū. ¶ Nona veritas. ¶ Suſceptio euchari ſtie ſi dimittat̉ qꝛ nō ꝑcipit acceſſurus ſen timēta deuotiōis actualis in lachrymis ⁊ ſil̓ibꝰ. ſi tn̄ aliūde ſit ſibi bn̄ ꝯſcius de carē tia impedimēti ſtultē agit ſi ſit tēpus et lo cus aliūde. Rō ē qꝛ magnis bonis ſe ⁊ ſu os ꝓxīos pͥuat ⁊ defraudat dānatōꝫ incur rens/ de ſuſcepto talēto ordīs nō ml̓tipli cato. Sibi tn̄ abſit gl̓iari ſi ſentimēta non ſētiēs deuotōis/ ſi ſiccꝰ et aridꝰ aīo ſit mōs gelbōe ſine rore et pluuia/ ſi nō timeat lap ſū qͣlē aliqn̄ patiunt̉ gl̓iantes de ſentimen tis ſuis. qꝛ ſi demones in viridi dei ꝑmiſſi one hͦ faciūt/ in arido qͥd fiet? ¶ Decima ꝟitas. ¶ Suſceptio gͣtificans ſi q̄rit̉ ꝑiculoſe ꝯgͦſci ꝑ curioſitatē in qͦlibꝫ hoīe. tn̄ hͦ maxime ꝑicl̓oſum ē in femīs et tenacis app̄hēſiōis ⁊ auiditatis temerarie penetrādi ſecreta dei. Sunt ⁊ lapſus ⁊ il luſiones ꝓcliuiſſime diligūt tales aliquā do deū velut adulterū ꝯcubitu fornicario. quare? ſane quia delectationē ſentimentoꝝ ip̄ius dei ſolā/ nō plurificationē bonoruꝫ ſunt operū reqͥrentes. ſed ꝑdes om̄es deꝰ qui fornicantur abs te. chriſti tropologice ⁊ anagogice XV ¶ Undecima veritas ¶ Suſceptio gra tificās apd̓ tales de vtroqꝫ ſexū ſepe fit in laqueū nō data ſꝫ accepta occaſiōe ſcanda li. dū fiūt indigniores ſuſceptōne digniſſi mi ſacramēti. q.ſ. poſt talia ſentimēta ⁊ nō alit̓ dignos ad ſuſcipiēdū ſemet exiſtimāt longe facti. de qͦ legit̉. Neminē iudicās. ne minē ꝯdēnās. oībꝰ ꝯpatiēs ſctūs martinꝰ erat. nec alit̓ ꝑ agathon vel paſtorē ē prece ptū. Nam inqͥt ī om̄i re dic̄. Tu qͥs es? Et ne iudices quēqͣꝫ. ſed nec attendūt alid̓ ſue temeritatꝭ rep̄ſſiuū ꝯſiliū. nō accipe fidu ciā/ īmo accipe fiduciā. ſꝫ de ſola miſcd̓ia dei/ nō de tua ſentimentoꝝ iuſticia ſordida nimis ex ſe ſicut pānus mēſtruate quē nō exterreat illd̓ apl̓icū. Nihil mihi ꝯſciꝰ ſum ſed nō in hͦ iuſtificatꝰ ſum. ſꝫ nec meip̄ꝫ iu dico/ qͥ me iudicat dn̄s ē. Sic habita ī ad iutorio altiſſimi ſecure dicēs deo. Suſce ptor meus es. qꝛ quē ſuſcipis ī ſacramēto ip̄e magis te ſuſcipit māducat et bibit in corporando. ¶ Quodecima veritas ¶ Suſceptio gͣti ficans dū viſa eſt apd̓ ml̓tos colligi ꝑ me ditatōꝫ aſſiduā paſſiōis ieſu xp̄i cauſalit̓ d̓ ꝑ accn̄s d̓ ſuꝑbo vſu ſuo hoībꝰ d̓ vtroqꝫ ſe xu dure ml̓tū auſteritatꝭ ī vita pl̓imaſ here ſeſ ⁊ d̓liram̄ta ⁊ tādē ī abominadiſſima car nis ſentimēta ꝓlapſi ſunt ⁊ innoīaliter ma culati/ ſunt in exēplū veteres ⁊ noui fratri celli ⁊ ſorelle begardi ⁊ begarde ſeu begūt te. de qͥbꝰ nō ē h̓ dicendū ꝑ ſingula Suffe cerit tāgere aliqͦs paſſus ſcpͥture cuiuſdaꝫ qͥ nō ī oībꝰ ſatis ſobrie videt̉ eē locutꝰ. qͣꝫ uis in hac ſcelereta ſecta iā tacta fuerit ſeue riſſimus ⁊ laudandꝰ ſic̄ in alijs ml̓tis. ve rūtn̄ in ml̓tis ꝯͣ p̄dictas ꝟitates ſpēal̓r de pͥuilegijs xp̄i et marie ⁊ penis ſuis minꝰ ſo brie cripſit et docuit. Et qͥs ē hō qͥ viuat ⁊ nō peccet? Quis ē hō qͥ nō patiēter rep̄ henſionē debeat acciꝑe caritatꝭ qͣlē ꝯſcius ego ſum mihi velle fieri qͥ hec ſcribo. Rur ſus ꝑ eum nullꝰ extollit̉ ſtatus niſi ille qͣlē notat ſe tenuiſſe ꝯformiter ad femīas aliqͣſ magne vt aſſerit eleuatōis ⁊ ꝓphetici ſpūſ qͣꝝ tn̄ doctrine ſunt ſuſpecte iubēte apl̓o q habebat ſpm̄ dei. mulierē docere nō ꝑmit to. Scd̓o addit iteꝝ licꝫ nō ſꝑ eo ordine qͦ ponūt̉ iſta. ait inqͣꝫ ꝙ ꝑ tales īueniret̉ xp̄s qͥ tūc ſuo tꝑe ꝑditꝰ erat ⁊ abſcōſuſ ab eccle ſia/ ⁊ qͣſi iacēs mortuꝰ. Rurſus ꝙ ſtatꝰ iſte tercius ⁊ cito manifeſtādꝰ erit deſtructiuꝰ ſtatus phariſeoꝝ modernoꝝ qͦs notat p̄la tos cū clero et religioſos oēs/ maxīe frēs minores qͥ nō viuūt vita xp̄i crucifixi. neqꝫ vt ſuꝰ nūciꝰ Frāciſcus et ſctā clara vexilli feri ieſu xp̄i/ cū crucifixa vita ſua/ ſūt ⁊ iam habite reuelatōes vt dic̄ ſuꝑ illo. ¶ Rurſus attēde pr̄ oculatiſſime/ ꝙ cepit error iſte a ioachim ponēte triplicē legē ẜm tres ꝑſo nas. pͥma pr̄is ꝑ moyſen. ſcd̓a filij ꝑ xp̄m. tercia ſpūſſctī ꝑ euāgeliū et̓nū cuiꝰ n̄ erit fi nis. Legat̉ gͦ textꝰ expoſitōis iſtiꝰ ſuꝑ nūc dimittis in fine. ⁊ expoſitio ſuꝑ illd̓ de ꝑdi tione ⁊ īuētōe ieſu. ⁊ alibi pluries. Attēdat̉ gͦ ſolꝰ finis in acerrima ſatira ſeu tragedia magnis boatibꝰ īuehēte ꝯͣ ſtatꝰ oēs maxīe ſuoꝝ. viderit qͦ zelo. viderit qͦ edificatōnis auditu fructuoſo ml̓ti iudicāt ꝙ nō ẜm ſci entiā. Attēto ꝙ ꝓ cogͦmīe vult noīari maxi mꝰ pctōꝝ qͣlit̓ gͦ nō pͥus auferebat trabē d̓ ocl̓o ſuo qͣlit̓ obſurduerat ad illd̓ ꝓbrū. me dice cura teip̄m. diceret ꝙ ex hūilitate ſic iu dicari vult. Sed ſi n̄ ex ꝟitate. qͥd niſi va nitas ⁊ dānabil̓ vanitas? Si ex ſenſus īti mitate ſe ita iudicari volebat. attenderit ne paulꝰ īmo maria plꝰ paulo p̄cellebat ī hac laude. vt n̄ iā ip̄e maxīꝰ aut pͥmꝰ eēt pctōꝝ qꝛ n̄ hūilior plꝰ oībꝰ. ¶ Ampliꝰ arguit d̓ he v reſi doctores doctiſſimos cū īnocētio t̓cio qͥ ponūt ſub̓aꝫ panis pꝰ deſitōꝫ corꝑis xp̄i d̓ſtructꝭ paniſ ⁊ vini ſpēbꝰ iteꝝ d̓ nouo cre ari. Sūt alie ſuꝑ hac re poſitōes ſꝫ iſta qͥc qͥd difficl̓tatꝭ hēat ſcū hr̄e videat̉ n̄ ē here tica appellāda. p̄t eī deꝰ creādo reꝑare de ſtructū idē ī nūero. ⁊ ſi nō generādo modo nature. Quicqͥd d̓ ꝑuul̓ affirmare p̄ſūpſit ꝯͣ oīm doctoꝝ ꝯmunē ſcholaꝫ. ꝙ pueri in lymbo nō baptizati acrit̉ puniant̉ pēa ig nis ſēſuali. ponereqꝫ videt̉ ꝙ ī afflictōe ca rēt oīno rōis iudicio ⁊ lib̓tate arbitrij. Sꝫ nōne documēta pl̓a ſcpͥſit bona/ et vtilia ⁊ deuota ſcpͥſit(Fatemur īmo libere cōfitę mur) et nūc ſtētiſſet in iſto ſalꝰ ſua vtinā cō formaſſꝫ ſe doct̓nis illoꝝ qͦs allegat qn̄qꝫ. Sepe eī magͣs ꝑtes excerpit ⁊ rapit ī ꝓpͥa forma tacitꝭ autoꝝ noībꝰ. neſcim ſi par eē voluerit Eſopi cornicl̓e/ plumis aliaꝝ vo lucꝝ ſe ornātꝭ. creber fuit apd̓ iſtū bonauē tura cū ſuo breuiloqͥo. ſꝫ vix noīatꝰ ex illo. Dl̓ti ſt̓ p̄t̓ea ẜmōes ſb̓ ꝯtextu ſue locutōiſ qͦs ī forma legimꝰ apd̓ libros alios n̄ mo dice vetuſtatꝭ. Poſtrēo nō rememoramuſ iſta detractōis malignātis zelo qͣntū ꝯſci entia teſtꝭ ē. ſed cautele prudētꝭ ⁊ ꝯmonētꝭ ſtudio. quatinꝰ religioſi ſimplices ⁊ inſcij Epiſto. ꝯtra terciā partē libri ruyſbroech theologie nec habētes ſpm̄ diſcretōis ſpi rituū in deuotis apparētibꝰ ſentimētis fal li valeāt. ī lectura vl̓ ſtudio ſub feruore no uitio ſub indiſcreto iudicio ꝙ liber totꝰ ſit euāgelicus qꝛ de euāgelio loqͥtur. Sic pr̄ optime notaſti mihi de qͥbuſdā. habēt enī aqͣs patētes ⁊ publicas ſctē ſapīe ꝑ docto res approbatos nō ē neceſſe ip̄os obedire meretricule dicēti. A q̄ furtiue dulciores ſt̓ ⁊ panis abſcōſus ſuauior Simul hec inte rim ſcpͥſimus ꝯformit̉ ad tractatulū iſtuꝫ qͥ de examinatōe doctrinaꝝ ꝯpoſitꝰ ē quo ad partē pͥmā. Et de reliqͥs tribꝰ vltroneo ⁊ deliberato ꝯſilio ſiluimꝰ. Hec habuimꝰ pater religioſiſſime ſil̓ ⁊ prudētia p̄ſtātiſſi me/ que currēte calamo linguā animi fer uētis expͥmēte volui ſatiſfaciēs tue petitōi notare ꝑ cedulā iſtā. Sub anno dn̄i. M. cccc.xxvi. decimaoctaua decēbris de ma ne vſqꝫ ꝓpe meridiē ꝯſonās textui qd̓ ex ponēdū erat in manibꝰ de cātico marie cā ticoꝝ. Suſcepit iſrl̓ pueꝝ ſuū. qd̓ inchoa bā duꝫ me in capella viſitauit benignitas tua mihi iure colēda. Uale vale ¶ Finit epl̓a cācellarij pariẜ. de ſuſceptiōe hūanitatis xp̄i allegorica anagogica ⁊ tro pologica. Epiſtola Iohānis de Gerſon ad fratrē Bartholomeū carthu ſienſem ſuꝑ tercia ꝑte libri Ruyſbroech de ornatu ſpiritualiū nuptiaꝝ. Enerabili pa tri et bone ſimplicitatꝭ fratri ī xp̄i caritate dilectiſſimo fratri bartholomeo carthuẜ. ſuus io hānes cancellariꝰ indignus eccl̓ie pariẜ. Nuptiaꝝ agni ꝑticipē fieri. Pridē libruꝫ quēdā ꝑ te habitū cuius titulꝰ eſt de orna tu ſpūaliū nuptiaꝝ ī trāſcurſu legerā. no uiſſime illū attentiꝰ relegēs ꝯperi ml̓ta ibi dem tradi ſalubria ⁊ alta documēta. Nam pͥma pars inſtruit ad vitā actiuā. Secun da ad vitā ſpūalē q̄ affectual̓ dici p̄t indu cit ſub varijs ⁊ pulcrꝭ ſil̓itudinū manudu ctōibꝰ et tropis qͦꝝ intelligentiaꝫ ſoli exꝑti plene ꝯcipient. Sūt nēpe ex eis q̄ in affe ctu plꝰ agunt̉ qͣꝫ in intellectu. ⁊ q̄ ꝑcipiunt̉ ampliꝰ ſaporis cuiuſdā intimo guſtu qͣꝫ ra tiocinatōe vl̓ diſcurſu. Tercia ꝑs notifica re nitit̉ q̄ ſit excellētia vite ꝯtēplatiue. q̄ be atifice viſiōi ī aīa approximat. Tradūt qͥdā ſic̄ accepi ꝙ p̄fatū libꝝ idiota vnꝰ ſine lr̄is ꝯpoſuit. Exīde nō ſine miracl̓o ⁊ īſpi ratōe diuīa ip̄m fuiſſe ꝯfectū patēter aſtru unt. Ex qͦ ꝯn̄s eēt oīa ꝯtēta ī eodē eē veriſ ſima ſctīſſimaqꝫ. Sed meū qͣle ſit ſuꝑ hac re iudiciū tibi nō eē celādū decreui ne for taſſis īcerta aut falſa ꝓ ꝟitate certa. aut di uina amplecti ꝯtīgeret. Sciſqͥd iubꝫ apo ſtolꝰ. Doct̓nis varijs ⁊ ꝑegrinis nolite ab duci. ¶ Sūt vt meū interim ē iudiciū due ꝑtes pͥores ſatꝭ vtiles/ in qͥbꝰ nihil dep̄hē di qd̓ nō poſſit ſalua fide et moꝝ puritate ſaluari. qͣꝫ qͣꝫ modeſtū lectorē ī ml̓tꝭ efflagi tent. ⁊ talē qͥ nō ſit penitꝰ expers eaꝝ q̄ ſecū da ꝑs loqͥt̉ affectionū. Ceterū ſtilꝰ ipſiꝰ li bri nō ſordidꝰ ē nec abiectꝰ. Certe tn̄ īduci neq̄o credere libꝝ ip̄m fuiſſe ꝯflatuꝫ ꝑ os idiote qͣſi ꝑ miraculū. Stilꝰ enī ip̄e magꝭ ſapit et redolet hūanā eloq̄ntiā qͣꝫ diuina. Nā ⁊ poetaꝝ v̓ba et therētij ⁊ boetij ⁊ ph̓o rū ſnīe ⁊ orōis curſus on̄dūt palā illic ſtu dioſā īduſtriā ⁊ diligētie laborē diuturnū p̄ceſſiſſe. Plane īpar valde ē ſtilꝰ diuīe ſcri pture ꝓph̓aꝝ et euāgeliſtaꝝ ab hͦ loquēdi genere. Quāuis h̓ diceret ꝑtinax aſſertor oppoſiti/ ꝙ deꝰ ſcīaꝝ dn̄s eſt/ habēs facul tatē nūc hͦ nūc illo mō ſcribendi ꝑ ora ſcri baꝝ ſuoꝝ. fatemur ita poſſibile fieri. Sic aūt in ꝓpoſito ſatꝭ ꝯtigiſſe nō elucet. p̄ẜtim qꝛ teſtat̉ autor ſeip̄m latinis v̓bis pl̓imuꝫ deſudaſſe. Hoc v̓o cur oꝑtuiſſꝫ ſi fuiſſꝫ tā tūmodo calamꝰ ſcribe velocit̉ ſcribētꝭ/ ſpi ritū ſctm̄ loqͦr. qͥ tarda molimīa neſcit. ⁊ cu ius velocit̉ currit ẜmo. Ueꝝ alia potior ē rō q̄ me nō ita ſentire ꝯpellit. Siqͥdem ter cia ꝑs eiuſdē libri ꝓrſus repudiāda reſcin dēdaqꝫ ē tāqͣꝫ vl̓ male explicata/ vel plane abhorrēs ⁊ diſcrepāſ a doctrīa ſana docto rū qͥ d̓ nr̄a btītudīe locuti ſūt. Nec ſtat cuꝫ det̓minatōe exp̄ſſa decretal̓ ponētꝭ btītudi nē nr̄am ꝯſiſtere ī duobꝰ actibꝰ viſiōe ⁊ fru itione cū lumīe gl̓ie. Et ſi hͦ ita ē ī btītudi ne ꝯſūmata ꝙ deꝰ nō eſt viſio ⁊ claritaſ no ſtra eēntial̓ ſꝫ tm̄ obiectal̓. qͣnto magꝭ erit hͦ alienū in beatitudinis quadā aſſimilati on imꝑfecta quam fas haberemus h̓ de guſtare in via. Ponit autē tercia ꝑs libri p̄ fati ꝙ anima ꝑfecte contēplans deū nō ſo lū videt eū ꝑ claritatē que eſt diuīa cēntia ſed eſt ip̄amet claritas diuina. Imaginat̉ enī ſicut ſcriptura ſonat/ ꝙ anima tunc de ſinit eſſe in illa exiſtētia quā priꝰ habuit in ꝓprio genere. ⁊ ꝯuertitur ſeu trāſformatur De ornatū ſpiritualiū nuptiaꝝ XV ⁊ abſorbet̉ in eē diuinū/ ⁊ in illd̓ eſſe ideale defluit qd̓ habuit ab et̓no in eēntia diuīa. de qͦ eſſe dic̄ ioh̓es in euāgelio. Qd̓ factū ī in ip̄o vita erat. Et hͦ eſſe p̄ſupponit autor iſte cauſaꝫ nr̄e exiſtētie tꝑalis et eſſe vnū cū eo ẜm eſſentialē exiſtentiā Addit ꝙ ꝑditur anīa cōtēplantis in eſſe tali diuīo abyſſali. ita vt reꝑibil̓ n̄ ſit ab aliqͣ creatura Sil̓itu do tal̓ poſſet adduci q̄ nō tn̄ ab ip̄o ponit̉/ ſi gutta modica vini in mare dilaberet̉ cō ſtat ꝙ mox abſorpta ꝯuerteret̉ ī illd̓. ¶ Hec poſitio defic̄ in ml̓tis. qͣꝫqͣꝫ nō facile īduce bar aliqͥd falſitatis ſuſpicari ī illa tercia ꝑ te qn̄ in alijs pͥoribꝰ tot vera altaqꝫ ꝯſpexe rā/ qn̄ etiā legebā obteſtatōnes autoris ne cito dānaret̉ a nō intelligētibꝰ ne peſſimarē tur. Et qꝛ ꝓfecto ꝓnior dꝫ eē doctor omīs ad pie īterptādū dicta aliena ſi fieri poſſit abſqꝫ fidei ⁊ ſimplicium ꝑiculo/ qͣꝫ ad rigi de ꝯdēnādū. Atuero diligēs ⁊ repetita in ſpectio dictoꝝ illoꝝ magis ac magis in ill̓ errorē aꝑuit. Hec at ſūt pauca de dictis ſu is excerpta ad lr̄aꝫ. Ait em̄. ij. c. iij. ꝑtis In ip̄a qͥdē ſui vacuitate ꝑ fruitiuū amorē ſpi ritꝰ ꝑdit ſemetip̄m. deniqꝫ claritatē nullo ī termediāte ſuſcipit ac ſine int̓miſſione ip̄a fit ea claritas quā accepit. ⁊. iij. c. depēdetqꝫ noſtꝝ eſſe creatū ab eē eterno ⁊ ẜm eēntialē exiſtētiā vnū cū illo ē. Seqͥtur. vniuerſi qͦꝫ ſupͣ ſui creatōem in vite ꝯtēplatiue altitu dinē ſublimati vnū ſunt cū hac deifica cla ritate. īmo ip̄a claritas ip̄i ſunt. vidēt ꝓīde ſentiūt ⁊ inueniūt ꝑ hͦ deificū lumen ſe ẜm eſſe vitāqꝫ ſuā increatā/ eādēqꝫ fore ſimpli cē diuītatis abyſſum. Seqͥt̉. atqꝫ cū eo qͥ vident ⁊ qd̓ vidēt lumīe idē fiūt. Et pͥmo ca. dixerat. Uniuerſi deuoti ſpūs vnū cuꝫ deo ꝓfundo amoris defluuio ſic̄ defecti n̄ quōlibet qͥdē vnuꝫ ſꝫ idip̄m qd̓ ē ip̄a in ſe eſſentia dei eo mō quē btīfica btītudo. Et iiij. c. exp̄ſſius ait. Illuc ſpūs eſt ſupͣ ſeip̄ꝫ trāſlatus ⁊ deo vnificatus guſtās vidēſqꝫ in vnitate viuide abyſſus in qͣ ſeſe ẜm eſſe ſuū increatū poſſid et īmēſas diuitias q̄ ip ſemet iuxta eū modū qͦ eas deꝰ guſtat ⁊ vi det. Et his ⁊ ſil̓ibꝰ dictis intētōeꝫ autoris fuiſſe qͣlē diximus. Neqꝫ em̄ de ip̄a q̄ latet aliunde qͣꝫ ex ſcriptis ſuis ſumi pōt certitu do Ꝙ ſi deficit autor in explicādo ſic̄ palā aut errat aut deficit ſibi īputet qͥ nō ſolum lr̄atis doctiſqꝫ ſꝫ īdoctis etiā ⁊ rudibꝰ/ tali ter locutꝰ ē. ¶ Sꝫ neqꝫ āmirari vel īdignari qͥſpiā dꝫ/ nec de temerario iudicio arguere eos qͥ legētes eū p̄ſertiꝫ ībuti in ſacris lr̄is intētionē ſuā ex v̓bis colligūt/ collectā exa mināt/ examinatā ſe dicūt ītelligere. ⁊ intel lectā ſi erronea ē rep̄hēdere n̄ omittūt. Nō em̄ maioris ſanctioriſue autoritatis eſt au tor qͣꝫ ſctīſſimi diuiniſſimiqꝫ theologi do ctores nr̄i/ qͥ tn̄ dicta ſua alioꝝ examini li bero vt Augꝰ. ait iudicāda reliq̄rūt. Deni qꝫ materia tercie ꝑtis nō ē de illis q̄ ꝑ defe ctū et exꝑientiā ſꝫ ꝑ intellectū ſanctis īſpi ratū ꝯgnoſcunt̉ et ſcpͥta ſunt. Hoꝝ autem noticia ⁊ dijudicatio p̄cipue apd̓ exercita tos theologos ī ſacris lr̄is q̄rēda eſt. non apud deuotos ſolū. ¶ Amplius nō ignoro fuiſſe ⁊ eſſe qͦſdā ex theologꝭ diſputātes ſa tis curioſe ſi poſſet de abſoluta potentia aīa rōnal̓ ꝯgnoſcere ⁊ formalit̓ btīficari ꝑ diuinā eſſentiā abſqꝫ medio alio. ita ꝙ deꝰ eſſet ip̄i aīe ſua cognitio et fruitio n̄ tm̄ ob iectalis ſed qͣſi formal̓. Hoc eſt. deꝰ nō ſo lū eſſet cognitio q̄ cognoſceret̉ ab aīa ſed ꝑ quā aīa ip̄a cognoſceret̉. ⁊ pari mō de frui tione. ¶ Quicqͥd ꝟo ſit de poſſibili nullus ita eſſe de facto p̄ſumit aſſerere. Nā eccl̓ia/ ſtica determīatio ad oppoſitū ē. nullū vſqͣꝫ inuenio theologū qͥ nō dico poſuerit. ſed qͥ vllā om̄ino fecerit q̄ſtionē ꝙ ꝑ talē modū qͣlis explicat̉ ab hͦ autore aīa poſſet deū vi dere ⁊ btīficari in eo neqꝫ de facto neqꝫ de poſſibili. tanqͣꝫ videlicꝫ aīa deſineret exiſte re in eſſe ꝓprio. ⁊ trāſformaret̉ in illud eſſe diuinū idcale quale habuit in deo ab et̓no Quoniā vt interim diſputatōem de idea rū pluralitate in deo omittā que a multis ignorāter ponit̉/ ſi corpus chriſti vel alid̓ corpus btīficatuꝫ hoc modo ꝑderet aīam ſuā in ſua ꝯtēplatōe ⁊ beatificatōe/ pro illa haberet eſſentiā diuinā ip̄m formaliter vi uificātē. alioqͥn eſſet abſqꝫ vita. ſed nec aīa eſſet tūc eiuſdē ſpeciei ſicut prius. qͥppe nō haberet alid̓ eſſe et viuere qͣꝫ habuit ab eter no in arte diuīa. In qͦ eſſe ſicut erat ab et̓ no aīa quelibet etiā dānata vita diuīa erat beatitudo ſua. Porro corpus humanum nō poſſet in gloria reperire animā ſuaꝫ ad ſui viuificatōem formalē. aūt ſi poſſet iam anīa nō eſſet ꝑdita/ qualiter ip̄e loquit̉. alie demū ſequerentur innumerabiles abſurdi tates qͣs ꝓſequi longum eſſet. ¶ Sed vide bitur fortaſſis ꝓ iſta aſſertione facere illud apoſtoli verbū. Qui adheret deo vnꝰ ſpiri tus eſt. Et multa chriſti dicta ſunt ī hac ſē tētiā imp̄cātis pr̄em/ vt fideles vnū ſicut Defenſio Iohānis de ſchoenhauia pater et filius ip̄i ſunt vnū Dudū v̓o certa eſt ſctōꝝ patꝝ ſuꝑ his expoſitio dicentiuꝫ illā vnitatē nō eſſe eſſentialē nec ꝑ p̄ciſam ſil̓itudinē. ſed ſola ibi notat̉ aſſimilatio ⁊ ꝑ ticipatio. quēadmodū dicit lucas ꝙ mul titudīs credentiū erat cor vnū ⁊ aīa vna. ⁊ de duobꝰ amicis itidē dici vulgarꝭ vſus habet. quēadmodū etiā carbo ignitꝰ/ ⁊ aer illuminatꝰ vnū appellant̉ cū ſuo igne ⁊ lu mine. Hoc tropo ꝓbat boetiꝰ hoīeꝫ bonū eſſe deū. iuxta illd̓ pͣs. Ego dixi dij eſtꝭ. nō qͥdem ꝑ ꝟitatē et vnitatē diuine eēntie ⁊ lo cutōem ꝓpriā. ſed ꝑticipatiue ⁊ aſſimilati ue imitatiue ⁊ nuncupatiue. ꝙ ſi autor iſte pari mō rn̄deret ſe dicta ſua intellexiſſe de vnificatōe ſpūs cū deo nō ꝯtēdo neqꝫ con tradico ꝯͣ intentōeꝫ ſꝫ explicatōꝫ alit̓ ſona re nō dubito. qm̄ p̄terea nihil magnū di ceret de ꝯtēplantibꝰ vltra oēs generalit̓ qͥ ſunt filij dei ꝑ gr̄am adoptionis. ¶ Mira beris forte pr̄ in xp̄o dilectiſſime miraberi Iſtc. L. hec audiēs. quo pacto ī talē errorē vl̓ inſci tiā vir tam deuotus ⁊ inſtructꝰ corruerit. Noli ſolū mirari ſꝫ time. ⁊ hūiliter ſaꝑe iu giter ſtude. quādo audis nō iſtū tm̄ modo ſꝫ alios īnumeros qͥ nō parue videbāt̉ ſctī tatis circa vitatē deuiaſſe. quoꝝ aliqͦs ip̄e autor iuſte rep̄hēdit in fine ſcd̓e ꝑtis qͥ blā diebāt̉ tn̄ ſibi de ſublimitate ꝯtēplatōnis legꝭ. quēadmodū ꝓbat eos a demonio me ridiano fuiſſe ſeductos. Erat autē de ſecta begardorū q̄ olim ꝑ eccl̓iaſtica decreta dā nata ē. Erat ſicut eſtimo autor iſte ꝓximꝰ eoꝝ tꝑi. potuitqꝫ fieri vt ꝯͣ ſuā imaginatōꝫ de btīfica viſiōe vel ꝯtēplatiua q̄ forte tūc ꝯmūis ſibi erat cū multꝭ decretalis exp̄ſſa ꝯdita ſit/ ꝯſtituens btītudinē in duobus actibus. Preterea nō eſt neceſſe vt iudicet̉ fuiſſe ꝑtinax hereticꝰ an̄ hmōi determinati onē ſi tūc ⁊ poſtea ſemꝑ ꝑatus erat audire A eccl̓iam. nūc v̓o ſecꝰ eſſet in alijs. ¶ Poſtre mo attendamꝰ p̄cor qͦ pacto ſibi cauere ha bent oēs in ſacris lr̄is nō ſatꝭ imbuti neqꝫ eruditi ꝑ diuturnū ac vehemēs ſtudiū/ vl̓ ne talibꝰ tractatul̓ inſolitis nimis adhere ant. qͣꝫqͣꝫ multa vera ſint. Nō enī ꝑſuadet demō falſa ſine ꝑmixtione veroꝝ Ne ſubī de p̄ſumāt ip̄i theologicas arduaſqꝫ mate rias nouis v̓bis ⁊ ꝓ ſua eſtimatōe affecti oneqꝫ reꝑtis ꝑtractare. Nobis enī ad cer tā regulā loqͥ fas eſt inqͥt Aug. alioqͥn ſecꝰ agentes facilē ad p̄cipitiū ſibi viā ſternūt Ad taliū itaqꝫ q̄ſtionū determinatōeꝫ aut ad eas plane intelligēdas vl̓ explicādas n̄ ſufficit ꝙ hō ſit deuotus et ſit adeptꝰ illaꝫ ꝯtēplatōis ſpēm ſctīſſimam ꝓrſus et opti mā q̄ ꝟ̓ſat̉ in affectōe et feruore charitatis qn̄.ſ. hō trāſit in affectū cordis ad v̓tutes. Hanc enī ſpēm ꝯtēplatōis adipiſci ⁊ con deſcēdere fas habēt etiā ip̄e ml̓iercule ⁊ idi ote ſine lr̄is p̄ſuppoſita fide ſimplici ⁊ ple rūqꝫ faciliꝰ qͣꝫ viri magno ingenio ⁊ litterꝭ ſacris p̄diti qͥ in altera ꝯtēplatōis ſpecie lō ge p̄cellūt. Hec autē ſpecies altera ꝯtēpla tionis ꝟſari ponit̉ in ꝑſcrutatōe diuinarū virtutū ꝑ qͣs fides ſaluberrima ſic̄ ait Au guſt. gignit̉. nutrit̉/ defendit̉ roborat̉. Ꝙ enī ſecari poſſint ab inuicē he ꝯtēplatōnis ſpecies ⁊ exꝑientia doctrix eſt ⁊ Hugo ſi gnificat dicēs. Sepe amor intrat vbi co gnitio foris ſtat. Nullus tn̄ ꝓpͥo vocabu lo dici debꝫ cōtēplatiuus vl̓ ſapiēs et ꝑfe ctus theologus qͥ pͥma ꝯtēplatōis ſpecie caruerit. Uult gͦ aliqͥs eſſe et dici ꝟe ſapiēs hēat vtrāqꝫ ꝯtēplatōis ſpēꝫ illā videlꝫ affi ctus q̄ ſaporē dat. ⁊ illā ītellectꝰ q̄ ſcīe lumi noſitatē p̄ſtat vt ꝯſtituat̉ ſapīa.i. ſapida ſci entia. Ꝙ ſi altera carēdū eēt. eligibilius iu dicaret̉ cōicare in pͥma qͣꝫ in ſcd̓a. ſic̄ opta bilius ē habere piū affectū humilē ⁊ deuo tū ad deū/ qͣꝫ intellectū frigidū ſolo ſtudio illumīatū. Scīa qͥppe inflat intellige ſi ſo la ē/ charitas edificat. Nihilominꝰ vbi de veritate fidei q̄rit̉ tradita in ſacris ſcriptu ris magis interrogādi ꝯſulēdiqꝫ ſūt theo logi vigentes in ꝯtēplatōne ſcd̓a qͣꝫ idiote pollētes in pͥma ſecluſo in eis patēti reuela tionis miraculo. ⁊ niſi forte manifeſta eſſet in hmōi theologis dep̄uatio ītellectus ⁊ ī tolerabilis moꝝ ꝑuerſitas q̄ etiam mētiri qn̄qꝫ facit nō tantūmodo circa fidem ſed circa moꝝ pͥncipia. vt apl̓s ⁊ Ariſto. cū ex periētia teſtant̉. Addo adhuc ꝙ ſic̄ ex carē tia pij affectus ⁊ magis ex infectiōe eius ꝑ vicia errāt nōnūqͣꝫ peritiſſimi ī ſacris ſcri pturis. excecauit em̄ eos malicia eoꝝ ⁊ da ti ſunt in reprobū ſenſum/ ita ex paruo lu mine intellectus ⁊ parua loyca ꝓlabuntur qn̄qꝫ in errores periculoſiſſimos illi qͥ ma gnorum ſunt erga virtutes affectuuꝫ. qua les apoſtolus notauit habere zelum. ſꝫ nō ẜm ſcientiā. adeo vt ſi nō humiliter ſapiāt ⁊ niſi ſeſe contrahant intra metas ſue cog nitiōis nulli ꝑtinacius inueniunt̉ neqꝫ ab ſurdius errores ꝯfingere. Propterea nō le uiter ſcribere debēt vel docere ſꝫ nec abſqꝫ Dictorū Iohānis ruyſbroech XVI cautela magna adherēdū ē eis. nō p̄uia diſ cuſſiōe diligēti ⁊ doctoꝝ examinatiōe. In talibꝰ qͥppe pl̓ima ſepe reꝑimus aut falſa aut male explicata. ac ꝓīde ml̓tā errorꝭ ma teriā p̄bentia ſimplicibꝰ/ qͣꝫqͣꝫ in ml̓tis di uina altiſſimaqꝫ ſint. Inter tales ſcpͥturas narrant̉ aliq̄ narratōes aut regule vl̓ doci ne ꝑticl̓ares aliqͦꝝ patrū veteꝝ. q̄ magꝭ ad mirāde qͣꝫ imitāde dicūt̉. Quēadmodum Ioh̓es qͥ climachꝰ dicit̉ ponit v̓tutes eſſe īpaſſibilitates et q̄dā valde auſtera ſuꝑ pe nitentia ⁊ peccatis. Et Caſſianꝰ de libero arbitrio notatus. ⁊ alij alia paꝝ examīata aut nimis rigida tradūt/ q̄ ꝯmūis ſchola theologice ꝟitatis merito nō admittit aut reijcit Quāobrē bonū ē mel cū fauo. ſapor ſcꝫ deuotōis cū lumīe eruditōis. aut ſi alte rū dūtaxat obtigerit/ vtat̉ qͥlibꝫ dono ſuo. ambulet in vocatōe ſua. abūdet in ſēſu ſuo ⁊ comedat mel qͣntū ſatis eſt. nō plꝰ ſapiēſ qͣꝫ oꝑtꝫ. Rectū qͥdē v̓bum enūciat Oratiꝰ qd̓ ab ip̄o poſtea Hieronymo n̄ lōge a ma teria traductū ē. Quod medicoꝝ eſt ꝓmit tūt medici/ tractāt fabrilia fabri. Cōformi ter ſatis ad illā logicoꝝ maximā. Unicui qꝫ in ſua arte ꝑito credendū eſt. Bene vale pater et frater ī xp̄o apud quē tuaꝝ me ora tionū participem fac Amen. ¶ Finit epl̓a magiſtri Ioh̓is d̓ Gerſon ad fratrem bartholomeū carthuſien̄. de libro ruyſbroech. Incipit libellus fratris Ioh̓is de ſchoenhauia qͥ nitit̉ defē dere quedā dicta fratrꝭ Ioh̓is ruyſbroech ꝯͣ magiſtꝝ Ioh̓eꝫ de gerſon cancel. pariẜ. Uoniā qͥdā doctor eximius pariẜ. artis theologice q̄daꝫ dicta fratrꝭ Ioh̓is d̓ ruyſbro ech in libro qͥ intitulat̉ de or natu ſpūaliū nuptiarū minꝰ iuſte vt opinor calūniat̉ ⁊ reprobat aſſerēſ doctrinā eiuſdē viri ī qͥbuſdā paſſibꝰ ⁊ ſpe cialit̓ in tercia ꝑte p̄fati libri eſſe erroneam a regula theologice ꝟitatis ac traditōe ſan ctorū patrū ⁊ doctoꝝ diſcrepātē. ⁊ ob hͦ n̄ eſſe recipiēdā ⁊ abijciendā. Idcirco vt vo ritas huiꝰ doctrine quā a ſpūſctō arbitror effluxiſſe ⁊ emanaſſe. qui mgr̄ eſt ꝟitatis ⁊ nō erroris/ planius eluceſcat inqͣntū tenui tas mei ingenioli ⁊ exiguitas mee ſcīe ap petant/ tria ꝑ ordinē facere dei gr̄a aſpiran te attēptabo. Primo intentōem v̓borū ſuo rū qͣꝫtū ad ea q̄ ibi arguunt̉ et rep̄hendūt̉ ⁊ tanqͣꝫ erronea iudicant̉ explicabo Secū do qͣliter hec doctrina nō ſit noua adinuē tio et ſuꝑſtitioſa ſed oīno ſentētijs nomīa tiſſimis doctorū catholice fidei ꝯſona ⁊ ip ſoꝝ auc̄te ꝯmēdata ⁊ approbata. ꝓut dn̄s dederit explanabo. Et tercio qͣliter rōes ob iecte minus efficaces ſūt. nec p̄dictā doct nam euacuāt declarabo Uantum ad pri mū eſt ſciendū ꝙ frater Ioh̓es de ruyſbroech autor p̄dicti libri deor natu ſpūaliū nuptiaꝝ in tercia ꝑte eiuſdeꝫ libri nō loquit̉ de illa vniōe q̄ eſt ꝑ idētita tem realis exiſtētie. de qͣ dicit chriſtꝰ Ioh̓. iiij. Ego ⁊ pr̄ vnū ſumus. īmo ī oībꝰ alijs libris ſuis ꝓteſtat̉ ip̄e ꝙ creatura nō p̄t fi eri creator. Nec loquit̉ etiā de illa vniōe q̄ eſt ſolū ꝑ ꝯſenſū ⁊ ꝯformitatē voluntatis. que eſt omnibꝰ ſpūalē gr̄am habentibus. quēadmodū legit̉ Actuū. iiij. ꝙ multitu dinis credentiū erat aīa vna ⁊ cor vnū in dn̄o. Sed loqͥtur de illa vniōe q̄ eſt ꝑ amo rem liquefactiuū et exceſſum ꝯtemplatōiſ extatice. q̄ pre nimia ſuauitate et magnitu dine interni dulcoris ⁊ vehemētia amoris animā liq̄facit ⁊ reſoluit ⁊ totā virtutē rat̉i onis abſorbet. de qͣ dicit Paulꝰ. i. ad Cho rin. vij. Qui adheret deo vnus ſpūs ē. Ex ꝑceptōe enī diuine p̄ſentie et deguſtatione interne dulcedīs aīa deuota in ſeip̄a qͥetat̉ et ſibi ac oībꝰ rebꝰ creatis ꝑ deſideriū inflā matū/ et in deū totaliter expanſum fundi tus morit̉/ vt ꝟe poſſit dicere cū apoſtolo. Uiuo ego iā nō ego/ viuit autē in me chri ſtus. id e. ego totus trāſformatus in deum ꝑ amorē nō ſum in me ſed in chriſto. ⁊ ideo per amorē totus deificatus loquor vt chri ſtus. Quod etiā idem apoſtolꝰ dicit Cho rinthijs. An experimentū q̄ritis eius qui in me loquit̉ chriſtus? Quod autē liq̄ſcit ⁊ reſoluit̉ in ſeip̄o non exiſtit. ſed recurrit ⁊ trāſformatur in illam imaginē que ſibi p̄ ſentialiter exhibet̉. Ex quo patet ꝙ imago anime ratōnalis ꝑ efficaciā diuini lumīs in ſuā imaginem increataꝫ deifice poterit trāſformari/ ꝓut docet apl̓s. ij. ad Chor̄. iij. Nos autē reuelata facie gl̓iam dn̄i cō templātes ī eandē imaginē trāſformamur a claritate in claritatē tanqͣꝫ a dn̄i ſpū. qꝛ a a claritate imaginis create ꝑ qͣndā ſimili tudinē trāſformabimur ī claritatē imagīs Defenſio Iohānis de ſchoenhauia increate. Et in hac trāſfor matōe imago ra tional̓ ꝯſtituit̉ ī tāta ꝯformitate diuīe aſſi milatōis q̄ eſt inexplicabil̓ om̄i līgue. Qd̓ ſubtilit̓ videt̉ īnuere apl̓s cū dicit. i. Cho. ij. Oculꝰ nō vidit nec auris audiuit nec in cor hoīs aſcēdit. bonū.ſ. inenarrabile qd̓ p̄ parauit deꝰ diligētibꝰ ſe. Hoc enī bonū in enarrabile qd̓ p̄ꝑauit deꝰ diligētibꝰ ſe pōt dici ꝑfecta ꝯformitas et indicibil̓ caritas diuīe aſſimilatōis q̄ om̄i līgue indicibil̓ ē ⁊ incōp̄hēſibil̓ eſt om̄i menti. nec vnqͣꝫ ꝑfe cte cogͦſcit̉ niſi ī ſpecl̓o eternitatꝭ qd̓ ē v̓bū diuinū ⁊ eſſentia diuīa. ⁊ gͦ de iſta vnione ⁊ trāſformatōe credēdū ē magꝭ noticiā af fectualē et exꝑimentalē habētibꝰ qͣꝫ ſolū in tellectualē. qꝛ nemo hec ſcit niſi qͥ accipit ꝑ exꝑientiā vel reuelatōneꝫ. Et de iſta īdici bili claritate diuine aſſimilatōis locutꝰ eſt frater ioh̓es de ruyſbroech in tercia ꝑte li bri de ornatu ſpūaliū nuptiaꝝ. ⁊ de hac v nione extatica intelligēda ſunt eiꝰ v̓ba ⁊ re cipiēda. d̓ qͣ vnione loqͥt̉ btūs Diony. lib̓. de diuīs noībꝰ. c. de amore. Et amor diui nus extaſim faciēs ⁊ nō ſinēs ſuijp̄oꝝ eſſe amatores ſꝫ amādorū. Propt̓ qd̓ paulus magnꝰ in cōtinentia diuī amoris diuino amore ꝑticipās. Uiuo ego iā n̄ ego viuit ꝟo in me xp̄s/ tanqͣꝫ ſui amati viuēs vita ſicut valde diligibilit̓. Hec Dyoni. Unde ptꝫ ꝙ amor extaticꝰ duo ſuppōit.ſ. eē nat̉e nr̄e ⁊ eē gr̄e/ q̄ introducit ī tāto gͣdu vt aīa potiꝰ xp̄m ſentiat qͣꝫ ſeip̄am Gr̄a enī tanqͣꝫ deifica hꝫ mentē deo aſſil̓are/ ⁊ ip̄aꝫ deifor mi diſpoſitōne īduere. Ad hos deiformes habitꝰ tā excelſos/ tam a nr̄a īfirmitate lō ginqͦs et viſui nr̄o tā abſcōditos/ exponē dos oīno minores ſumꝰ. qꝛ iſta ſūt myſte ria regni dei. q̄ vt exiſtimo nō cōit̓ omnibꝰ ſꝫ puritate intelligētie ⁊ diuīs illuminatōi bus ⁊ gr̄a pͥuilegiatꝭ cōicāda ſunt. Intus audiūt̉ ibiqꝫ dicūt̉. iō his qͥ foris ſunt di ci nō debuerūt. Ne tn̄ hi qͥ foris ſunt dere linq̄rent̉ ſi ab his qͥ intꝰ ſunt nō vocarent̉. aliqͣ liter erāt innoteſcēda vt diſcerēt infir mi qͣꝫtū eis deſit. et ad quā ꝑfectōeꝫ aſpira re deberēt. Hec enī archana et ꝓfūda ſi nō guſtāt̉ nō amāt̉ ⁊ ſi nō amāt̉ nō intelligū tur. ⁊ gͦ dijudicāda nō ſūt ab his qͥ n̄ guſta uerūt. vnuſqͥſqꝫ eī bn̄ iudicat q̄ nouit ⁊ ho rū ē bonꝰ iudex/ vt ait ph̓s. Et hͦ d̓ pͥmo Ecundo viden dū ē qͣlit̓ d̓ octrina p̄fati viri a ſententijs ſctōrū patꝝ nō diſcrepat. ſꝫ ꝑ om̄ia ip̄is ꝯſonat et ꝯcordat. De hac eī vnitate dicit btūs Ber̄. ī epl̓a ad frēs d̓ mōte dei. Unitas ſpūs cū deo hoīs cor ſurſū habē tis ꝓficiētis in deū volūtatꝭ ē ꝑfectio. cuꝫ iā nō ſolūmō vult qd̓ deꝰ vult. ſꝫ ſic ē nō tā tū affectus ſꝫ etiā ī affectu ꝑfectꝰ vt n̄ poſ ſit velle niſi qd̓ deꝰ vult. velle aūt qd̓ vult deus hͦ iā ſil̓e deo eē ē. nō poſſe velle niſi qd̓ vult deꝰ. hͦ ē iā eē qd̓ deꝰ ē. cui iā velle ⁊ eſſe idip̄m ē. vn̄ bn̄ d̓r. qꝛ tūc videbimꝰ eū ſicu ti eſt cū ſic ſil̓es ei erimꝰ hͦ erimꝰ qd̓ ille eſt Quibꝰ enī ptās data ē filios dei fieri/ data eſt ptās nō qͥdē vt ſint deꝰ. ſꝫ ſint tn̄ qd̓ deꝰ eſt. Poſtmoduꝫ loqͥt̉ de triplici ſil̓itudine hoīm cū deo. ⁊ deinde ſubiūgit. Dicit̉ aūt hec ſil̓itudo dei vnitas ſpūs nō tm̄ qꝛ affi cit ſpm̄ hoīs ſpūſſctūs. ſꝫ qꝛ ip̄a ē ſpūſſan ctus deꝰ caritas. qͥ cū ſit amor pr̄is ⁊ filij ⁊ vnitas ⁊ ſuauitas ⁊ bonū et oſculū ⁊ am plexꝰ/ ⁊ qͥcqͥd ꝯmū p̄t eſſe amboꝝ ī ſūma illa vnitate veritatis/ et veritate vnitatis. hͦ idē hoī ſuo mō fit ad deū qd̓ ꝯſub̓ali vnita te filio eſt ad pr̄em vl̓ pr̄i ad filiū cū ī am plexū pr̄is et filij mediā quodāmō ſe inue nit hoīs btā ꝯſcīa. cū mō ineffabili cogita biliqꝫ fieri meret̉ hō dei nō deꝰ ſꝫ tn̄ qd̓ eſt deus. Ecce quō iſta ſnīa bn̄ oīno ꝯcordat doctrine fratris ioh̓is de ruyſbroech ⁊ mu tuo ſibi ꝯſonant. Hoc idē patꝫ ex epl̓a infe rius ānotata/ quā qͥdam vir deuotiſſimus ⁊ doctiſſimus ꝯpoſuit. in qua ſub breuibꝰ v̓bis deſcriptus eſt totus ꝓceſſus libri fra tris Iohānis ruyſbroech de ornatū ſpiri tualiū nuptiarū. Cū his concordat Gilb̓ tus ſuꝑ cantica ſermone. ij. vbi diſtinguit de triplici lectulo. Primus eſt ꝓpriꝰ ſpō ſe. Scd̓s eſt cōmūis ſpōſe et ſpōſi Terciꝰ ꝓprius ē ſponſi. Sponſe lectulꝰ eſt cum quietis et pacatis et compoſitis moribus intra ſe collecta reqͥeſcit. Cōmunis ē cū iā incipit oblectari in ſponſo. Sed ꝓpriꝰ ſpō ſi eſt qn̄ ſui oblita penitus ⁊ ex ſe exuta to ta trāſit in ip̄m. et qͣſi induit̉ ip̄o dilecta ip ſius. In lectulo ſuo nō effluit ſponſa extra ſe nec turbat̉ in ſe. In lectulo ꝯmuni afflu unt illi delitie quedam de preſentia ſponſi. In illo lectulo qui ſolus eſt ſponſi amoriſ exagitata incendiū ebullit et excreſcit. effu ſa ⁊ effluēs tota trāſfūdit̉ in ip̄m. ⁊ in ſimi lem abſorbetur qualitatem. In primo pe nes ſe eſt. In ſecūdo penes illā ſpōſus. In tercio penitus eſt ip̄a penes ip̄m ⁊ ſi dici Dictorū Iohānis ruyſbroech XVI poteſt nō eſt niſi ip̄e. In primo querit. In ſecundo adheret. In tercio vnitur illi. In primo tranquillitatem ꝓpriam poſſidet. In ſecundo quandam meret̉ cōmunitatē cum dilecto. In tercio abſumit̉ ⁊ abſorbę tur in quandā charitatis ⁊ gratie vnitatē. Hec Gilbertus vbi ſupͣ. Cum p̄dictis cō cordat Dionyſius magnus ſicut patet in auctoritate ſuperius allegata ⁊ pluribꝰ lo cis libroꝝ ſuoꝝ. Et Hugo de ſancto victo recōmentator p̄fati Dionyſij ſuꝑ ſeptimū angelice hierarchie dicēſ. Sic ītelligas qͣꝫ ta eſt vis veri amoris ⁊ dilectōis ſi tamen intelligi pōt qm̄ dilectio ſuꝑeminet ſciētie ⁊ maior eſt intelligētia. plus em̄ diligit̉ ꝙͣꝫ intelligit̉. Intrat dilectio ⁊ appropinquat vbi ſcīā foris ſtat Et reddit rōnem iſtius. qꝛ verus amor ſiue charitas nullum patit̉ medium inter ſe ⁊ obiectū qd̓ eſt deus. ſed vehementer tendit in ip̄m īmediate. ⁊ ideo nunqͣꝫ quieſcit donec oīa tranſeat ⁊ ad ip ſuꝫ dilectū ⁊ in ip̄m veniat. Un̄ ſubdit ibi dem. Dilectio ſiue amor impetū ſequēs ar dentis deſiderij ſui nec diſſimulare valens donec ad amatū ꝑuenerit amato appropī quat qͣꝫtum pōt/ ⁊ eo āplius ſitiēs intrare ip̄m cupit ⁊ eſſe cū ip̄o/ ⁊ eſſe tā prope vt ſi fieri poſſet hoc idē ip̄m ſit qd̓ ip̄e. Nihil eī velocius nihil acutius/ nihil ſubtiliꝰ amo re aut penetrabiliꝰ. qꝛ natura ſua nō qͥeſcit donec naturalit̓ amabilis totā penetraue rit v̓tutē ⁊ ꝓfūditatē ⁊ totalitatē qͣꝫtū pōt. Huic etiā ſnīe alludit ꝑ oīa vercellēſis ſuꝑ cātica dicēs. ꝙ affectꝰ ⁊ ītellectꝰ ſil̓ coambu lāt vſqꝫ ad nouiſſimū defectū ītellectꝰ vbi hꝫ ſue cognitōis ⁊ ſui lumīs ꝯſūmatōneꝫ. Affectꝰ āt adhuc ꝯtinet pͥncipalia in deuꝫ ſuſpiria ⁊ ſuꝑ ītellectuales extēſiōes ⁊ īmiſ ſiōes/ feruidos vulgares ⁊ fulgidos feruo res ad qͦꝝ oīuꝫ ſublimes exceſſus ⁊ excedē tes ſublimitates ītelligētia trahi nō pōt/ ſꝫ ſolus pͥncipal̓ affectꝰ deo vnibil̓. ⁊ poſte ibidē dic̄. Tāta ē virtus veri amoris ⁊ pul chritudīs ꝙ nō ſolū fac̄ hoīes ⁊ āgelos ex cedere naturā ꝓpriā vt in deum aſcēdāt. ſꝫ etiā deū qͣſi naturā ꝓpriā egredi vt ad crea turas qͣſi īfra naturā ſuā ꝓducēdo deſcen dāt. ecce quō oēs iſti excellentiſſimi docto res in hͦ ꝯueniunt ꝙ aīa qn̄ rapit̉ in diuini lumīs abyſſū. tota deficit a ſeip̄a ⁊ in illum quē diligit tota liq̄ſcit ⁊ ſuꝑītellectualit̓ ei vnit̉ ⁊ vnitiſſime trāſformat̉ in ip̄m ita vt aīa dū a ſeip̄a alienat̉. dū ī iſtd̓ diuini archa ni ſecretariū rapit̉. dū ab illo diuini amoriſ incendio circundat̉ intime penetrat̉ ⁊ in flammat̉ ſeip̄aꝫ penitus exuit/ ⁊ diuinum quendā affectū induit ⁊ inſpecte pulchri tudini ꝯfigurata tota in aliā gl̓aꝫ trāſit. Is p̄libatis rn̄dendū eſt tercio ad obiectiōes et rōes qͥbus dn̄s can cellariꝰ doctor venerabil̓ et vir elo q̄ntiſſimus doctrinā p̄fati viri vicꝫ fratrꝭ ioh̓is de ruyſbroech videt̉ aliqͣlit̓ calūnia ri et reprobare. Sciendū eſt gͦ ꝙ autor p̄fa ti libri de ornatu ſpūaliū nuptiaruꝫ nō ſic̄ ille mgr̄ arbitrat̉ homo idiota fuit ⁊ ſine lit teris in hͦ male erat informatus. ſꝫ eratꝭ ſa cerdos vt ſpero deo acceptiſſimꝰ pͥmꝰ pͥor ⁊ fundator cuiuſdā monaſterij canonicoꝝ regulariū ī brabātia appellati viridis val lis cameracenẜ dyoceẜ ⁊ ſiti in qͣdam ſilua q̄ vocatur zonia iuxta ciuitatē famoſam q̄ d̓r bruxella. Qui doctrinā ſuā nō latino ẜ mone ſꝫ theutonico ꝯſcripſit. licꝫ enī ꝯpe tentꝭ ſcie fuerit non tn̄ tā eminētis ſcīe erat ꝙ p̄fatā doctrinā latino ſermōe tā ꝯpoſi to ⁊ ſtilo tā elegāti ſcribere potuiſſꝫ niſi ſpe ciali dono dei ſibi datū hͦ fuiſſet. Sed qui dā frater eiuſdē monaſterij vir valde inge nioſus et lr̄atus poſtmodū ob ꝓfectū oīm nationū qͦſdā libroꝝ ſuoꝝ latīo ẜmōe trāſ ferre in ꝑſona ip̄iꝰ curauit. Ammirātes er go doctrinā eiꝰ laico ẜmōe ꝯſcpͥtā facilit̓ ꝑ pēdere pn̄t ip̄m neqͣqͣꝫ hāc didiciſſe ab ho mine aūt ab hūana ſcīa ſed accepiſſe a deo ⁊ a diuina ſapīa ⁊ mgr̄a vnctiōe. a fratribꝰ enī eiꝰ cogͦſci p̄t ꝙ fuit hō miſſuſa deo. cui ī his nouiſſimis diebꝰ hͨ d̓uota archana ⁊ ꝓfūda atꝫ diuīa deꝰ diſpēſāda largitꝰ ē vt noua admonitio ſuos meliꝰ attraheret au ditoreſ. ⁊ vt ſectā illoꝝ liberoꝝ ſpirituū qui tꝑe vite ſue ml̓tū ī brabātia ⁊ ill̓ ꝑtibꝰ pul lulabant extirparet ⁊ errores ip̄oꝝ d̓nuda ret Uixit eī hō iſte dei poſtqͣꝫ illd̓ lamētabi le ſciſma ī eccīa ſurrexit. nā a tꝑe mortꝭ ſue xxv. āni fluxer̄t vl̓ circit̓. Hac gͦ occaſiōe ⁊ ncc̄itate ꝯpulſus/ hͦ ꝓfūda ⁊ ſb̓tilia theuto nico ẜmōe ꝯtexuit. qͥ qͥdē hāc doct̓nā abſ qꝫ aliqͦ labore ſtudij ſola gr̄a ſpūſſctī eius mētē docēte ⁊ pluſtrāte eructauit ſic̄ bn̄ ꝯꝑ tū ē ill̓ qͥ ſecū ꝯu̓ſati ſt̓ ⁊ ſecretoꝝ ſuoꝝ ꝯſcij fuer̄t. Si gͦ ſtilꝰ libri ī latinū trāſlati magꝭ r̄doleat hūanā eloq̄ntiā qͣꝫ diuinā. hͦ n̄ īpu tādū ē autori ſꝫ trāſlatori. qͥ qͥdē trāſlator ꝓ eo ꝙ ornatui ⁊ eloq̄ntie ẜmonū plꝰ operaꝫ d̓dit qͣꝫ forte expedit ⁊ q̄dā ꝓ arbitrio ſuo Defenſio Iohānis de ſchoenhauia addidit in p̄dicti libri trāſlatiōe multū de ſudauit. lꝫ autor ab hac deſudatiōe liber et expers fuerit. cui oīa q̄ docuit ꝓut pie cre dimus ſpūſſctūs īſpirauit ⁊ āmīſtrauit. lꝫ etiā doctrina iſtiꝰ viri in latinū trāſlata ſit multū gr̄oſa ꝯpunctiua ⁊ deuotōnis exci tatiua. tn̄ ignitū eloqͥum dn̄i vehementer qd̓ in v̓bis illiꝰ theutonicꝭ inuenit̉ ml̓to gͣ tioſius eſt. magis mouens afficiēs ⁊ accē dens legentē. ita vt duriſſimꝰ corde ſit qui nō ex eoꝝ lectōe ꝯpungat̉ ad deuotōeꝫ ex citet̉ ⁊ ad meliora ꝓuehat̉ ⁊ ſublimet̉. Ue rūtamē ꝙ dictus doctor egregiꝰ ſentiat ter ciā ꝑtē huius libri penitꝰ reſcindendā tā qͣꝫ diſcrepantē a doctrīa ſana ſctōꝝ docto rū nō ꝯſentio ſibi in hͦ. ſed videt̉ mihi eſſe approbāda doctrina huiꝰ tercie ꝑtis et aſ ſerēda tanqͣꝫ ꝯſona ⁊ ꝯcordans ꝑ oīa doci nis ⁊ ſentētijs ſctīſſimoꝝ ⁊ famoſiſſimorū doctoꝝ totius eccl̓ie. ſicut ſatꝭ d̓claratū eſt cap̄. precedenti. Doctrina eī huiꝰ tercie ꝑt intelligēda ē de illa vniōe extatica ſic̄ ſuꝑi dictū ē in pͥmo ca. de qͣ vniōe iſte mgr̄ nul lā facit mentionē in epl̓a ſua. Ꝙ etiā dicit ꝙ tercia ꝑs eiuſdē libri repudiāda ē tanqͣꝫ male explicata notādū eſt ꝙ de deo meliuſ poſſumꝰ cogitare qͣꝫ loqͥ. conātes gͦ homi nes ſctī d̓ deo loqͥ nec valentes niſi v̓biſ ap tioribꝰ/ v̓bis que dicēda ſunt expͥmunt/ et modū loq̄ndi quē vſus ſctōrū patrū tenu it imitant̉. et ſic autor huiꝰ libri in iſta ma teria altiſſime ⁊ ſūme contēplatiōis imita tus ē modū loq̄ndi ſctōrū patrū qͥ de hac materia locuti ſunt. vtēdo qͥbuſdā v̓bis n̄ ꝓprie ſed trāſſumptiue ſicut iſta mat̓ia exi git. ẜm exigentiā mat̓ie ẜmōes ſunt expe tendi. ſic enī Diony. in libris ſuis caligini vocat qn̄ ſpūs rōnales inducunt̉ ī iſtd̓ in terius cenaculū diuīe claritatis. vbi clau ſis ſenſuū hoſtijs ſecretiꝰ caſtiſſimo āplexu ꝯueniūt cū dilecto. ⁊ tn̄ maxima illuſtrati one ibi irradiant̉. Sil̓r qn̄ mentē ꝯtīgit ra pi ⁊ in ſuijp̄ius extaſim ꝑduci/ tūc annihi lari dicit̉. qꝛ mens ī extaſi poſita ſibi ⁊ oībꝰ creaturis funditꝰ morit̉/ inqͣꝫtū ſeip̄am ne ſciens ſui ⁊ omniū creaturaꝝ obliuiſcitur. ideo de talibꝰ mentibꝰ dicit apl̓us Col̓. ij. Mortui eſtis ⁊ vita vr̄a abſcōdita ē cum chriſto in deo. Sic etiā ſpūs rōnales ſeip ſos ꝑdere ē om̄ino nō ſentire ſemetip̄os et a ſeip̄is exinaniri. et pene annullari. vbi tn̄ melius ſecuꝫ ſunt. cū ſic ſunt ꝙ tn̄ vbi ſint neſciant. ⁊ licꝫ hucuſqꝫ ſeip̄os habēt tamē ſe modo p̄dicto ꝑdiderūt. Qd̓ vtiqꝫ videt̉ ꝯtigiſſe apl̓o cū in raptu ꝯſtitutꝰ an in cor ꝑe vel extra corpus eſſet ꝓrſus ſe aſſerit igͦ rare. Scriptura ſacra eo ſpū exponenda ⁊ ītelligēda ē qͦ ꝓlata. ⁊ ſic arbitror ꝙ ſi dicta huiꝰ pͥoris ẜm illū ſenſum diuinū ⁊ ſpm̄ ī telligant̉ qͦ ꝓlata ſunt ꝙ in eis error nō ap parebit ſed mera ⁊ clara veritas relucebit. Sepe ſctī viri de altiſſima ꝯtemplatōe q̄ dam ꝓferūt/ q̄ minus ꝑfecti qꝛ penetrare nō poſſunt lapſū erroris putat. Nō puto dici potuiſſe qd̓ hunc pͥorē puto ſenſiſſe Eſt enī iſte modꝰ ſentiēdi alienꝰ ab oī mō vſitato ſentiēdi. vnde nec vſitatis v̓bis p̄t aliqͣtinus explicari. Et ideo qn̄ viri ꝑfecti nr̄a inſtātia ⁊ īportunitate ac caritate deui cti aliqͥd nob̓ de tali affectōe vl̓ intelligētia temptauerūt reuelare ſuccūbūt vbis. vl̓ ta lia v̓ba loquūt̉ q̄ noſtꝝ intellectū excedūt. Suauitas hec q̄ deuotꝭ mentibꝰ ī vnione intima dei ꝓpinat̉ tam ſublimis eſt ꝙ nec vocali nec mētali verbo ē exp̄ſſibil̓ ſed ſola attingibil̓ eſt exꝑientia. ⁊ gͦ nō eſt mirū ſi il lud quod d̓r de iudiciali eo mō qͦ dicip̄t ſit minus gͣtū/ minus placeat minꝰ acceptet̉ ab his qͥ talia nō ſunt exꝑti. Et qꝛ hāc vni onē intimā et extaticā in qͣ ſpūs rōnal̓ ꝑfe cta aſſil̓atōe ꝯformat̉ imagini ſue increate p̄dictus auctor conatꝰ ē explicare q̄ tn̄ dif ficillima eſt ad diſſerēdū. idcirco q̄dā v̓ba ꝓtulit q̄ a qͣꝫ pluribꝰ nō capiūt̉. Que tn̄ ſi re cte fuerint intellecta ⁊ ad intentōeꝫ dicētis reſpectus habeat̉ nō errorē ſꝫ ꝯceſſam pu to continēt vitatē. ¶ Pro qͦꝝ v̓borū pleni ori ītellcū hn̄do ſciēdū ē ꝙ hͨ vnio extatica q̄ ꝯſiſtit in amplexu vnitiuo ſūmi boni tri pliciter ⁊ ſub triplici habitudīe ꝑcipitur ī hac vita. Aliqn̄ enī ꝑcipit̉ ex diuīe clarita tis et eēntie trāſitoriā viſiōe ⁊ ꝯtēplatōne. Interduꝫ ex diuine ſuauitatis p̄libatoria fruitōe. Interdū v̓o ex diuīe īmēſitatis io cunda ammiratōe. ⁊ de aliqͦ iſtoꝝ triū mo dorū ſiue de vnoquoqꝫ puto eſſe intelligē da dicta tercie ꝑtis illiꝰ libri de ornatu ſpū alium nuptiaꝝ. potiſſime tn̄ de pͥmo mo do. vicꝫ de illa vniōe ⁊ ꝯtēplatōe q̄ fit ī ra ptū. Primū horū liquet ī paulo qͥ fuit ī ra ptu intuitiua ꝯtēplatiōe diuīe eſſentie trāſi torie illuſtratus. ⁊ licꝫ paulꝰ ī illo raptu ha buerit actū beatificū/ tn̄ ex hͦ nō potuit di ci ꝑfecte btūs. qꝛ n̄ habuit ſtatū beatificū. nec etiā illū actū mō ꝯp̄henſoꝝ puto per manēter ⁊ īmobiliter ſicut habēt beati. ſed Dictorū Iohannis ruyſbroech XVI fluxibiliter ⁊ trāſitorie ſicut lumē ꝯtinuat̉ in aere ad ſolā pn̄tiā ſolis. qͣre nō debuit di ci ex hoc ꝑfecte btūs. Scd̓s moduſ appa ret in ꝓpheta dauid qͥ tanta dulcedine di uine ſuauitatis repletus fuit ꝙ tāqͣꝫ ebriꝰ clamauit. Delectatōes ī dextera tua vſqꝫ ī finē. innuēs ꝑ hͦ ꝙ menſura et magnitudo huiꝰ ſuauitatꝭ nullo t̓mino vl̓ fine poterit coartari. Terciꝰ modꝰ patebit in regina ſa ba q̄ viſa gl̓ia ⁊ magnificētia regis ſalomo nis p̄ magnitudine āmiratōis defec̄ ⁊ ī ex taſim rapta fuit. De talibꝰ mentibꝰ ꝟificat̉ illd̓ quod ſcribit̉ Eſa. lx. Tunc videbis et afflues ⁊ mirabit̉ ⁊ dilatabit̉ cor tuū. qꝛ in illo lumine tearchico tibi diuinitus influ xo videbis illa q̄ nec oculꝰ vidit nec auris audiuit ⁊c̄. in quo excellētia illius viſiōis ⁊ cognitōis deſignat̉. Ro āpliori ve pro declaratōe illiꝰ dicti qd̓ p̄fatus mgr̄ dicit ꝙ doctrīa illiꝰ tercie ꝑtꝭ non ſtat cū det̓minatōe decretal̓ Sciēdū eſt ꝙ qͥcūqꝫ pie librū alicuiꝰ eccl̓iaſtici do ctoris legit ſi qͥd in eo qͣſi dubiū ⁊ ſcrupu loſum inuenerit nō ſtatim exardeſcēdo in uadit ſed inſpicit ⁊ diſcernit ⁊ retractat ex circūſtantijs ⁊ ex ſcpͥtis eiuſdē autoris. et ad vltimū pͥus eligit ꝯfiteri ſe ignorare vl̓ nō ītelligere qͣꝫ illi errorꝭ notā impingere niſi manifeſta ī eo hereſis dep̄hendat̉. Cō ſtat enī catholicos pr̄es qͥ diuerſos libros ꝯſcpͥſerunt de eadē ſentētia nūc obſcurius nūc aꝑtius fuiſſe locutos. nec hͦ ducit̉ ꝓ ī cōueniēti. Uarietas enī affert pulcritudi nem ⁊ delectat audiētes ſiue legētes rara ⁊ difficilia bis delectāt ait Oratius poeta. Sic igit̉ ſepedictus frater Ioh̓es de ruy broech licꝫ in tercia ꝑte libri de ornatu ſpi ritualiū nuptiarū de illa ſublimiſſima ma teria ⁊ obſcuriſſima obſcurius ſit locutuſ. in alijs tn̄ locꝭ ⁊ libris ſuis vbi de eadē ma teria dogmatizat planiꝰ ⁊ aꝑtius ſuā intē tionē explanauit. Und̓ in libro ſuo qͥ dicit̉ de calculo vel de ꝑfectōe filioꝝ dei. ip̄e ma nifeſte ꝓteſtat̉ ꝙ impoſſibile ē nos ex toto deificari. noſtrāqꝫ creationē ī creatorē mu tatos amittere. Diuīa enī natura ſic̄ in ſe ē īmutabilis ⁊ incōuertibil̓. ita nō ſinit aliā naturā in ſe eſſentialit̓ ꝯuerti. Impoſſibi le eſt enī vt creatura deus vel creator effici atur. Uerūtamē d̓o ꝑ mediū ⁊ ſine medio vnimur. ꝑ mediū videlicꝫ gr̄e ſue ⁊ nr̄orū opeꝝ. Gr̄a enī dei mentē nr̄aꝫ irradiās do cet nos ꝟitatem. dirigitqꝫ nos ad oēs v̓tu tes ⁊ in eternā dei dilectōem ⁊ amoris exer citiū. Uerūtn̄ vltra has gr̄am ⁊ v̓tutes in ter deū et nos mediātes/ deo etiā ſine me dio vnimur qn̄ īpetu ardētis amoris exce dimꝰ om̄e creatū vſqꝫ in ip̄as ſuꝑſubſtāti ales dei diuitias. vbi in amore cūcta trāſi mus moriēteſ om̄i ꝯſideratōe in qͣndā in ſcientiā et caliginē. ibi agimur et ſuꝑinfor mamur ip̄i v̓bo eterno qd̓ eſt imago pr̄is Huic ſnīe oēs pr̄es ſuꝑius noīati concor dāt. cūqꝫ ſic deo vnimur remanet tn̄ in no bis ſcitus viuꝰ et amor actiuus. Qm̄ abſ qꝫ ſcitu nr̄o deū videre n̄ poſſumꝰ nec ſine amoris exercitio deo vniri vnitionēqꝫ ẜua re valemus. ſi me ignorāte totiꝰ mūdi do minꝰ eſſem qͥd mihi p̄ſtaret ſolacij? Idcir co ſentiemꝰ nos eternalit̓ guſtātes ⁊ poſſi dētes/ teſte xp̄o qͥ ait Hec eſt vita eterna vt cognoſcāt te ſolū veꝝ deū ⁊c̄. Sic gͦ patet vitā nr̄aꝫ eternā ꝯſiſtere in diſcreta ſiue di ſtinctiua cognitōe dei ⁊ ꝯtēplatōe dei ītui tiua. Ultra oīa tn̄ hec erimꝰ qͣſi expirati ſu pra ſpiritū ſine ſpū in abyſſali et incōp̄hē ſibili ⁊ īmenſa dei gl̓ia. Itē ſpūs dei qͥ no bis flat effluit ⁊ inſpirat vt deū diligamus ⁊ v̓tutes oꝑemur. nos eī ad ſe ⁊ in ſe attra hit ⁊ intrahit vt in ip̄o qͥeſcamus ⁊ eo per fruamur. ⁊ in his duobꝰ et̓na vita ſtat. quē admodū ꝑ aeris inſpiratōem et expiratōꝫ diaſtole ⁊ ſiſtole nr̄a vita ꝑſeuerat materia lis. Et ex his pꝫ ꝙ n̄ ꝯͣdicit d̓cretali/ qꝛ ip̄e ponit ſicut decretal̓ aſſerit btītudinē nr̄am ꝯſiſtere in viſiōe dei intuitiua/ et fruitione diuine eſſentie. Preterea ſcio ꝙ btūs Tho mas de aqͥno clare dicit ꝙ in viſiōe qͣ vide tur deus ꝑ eſſentiā/ oꝑtꝫ ꝙ deus ſit forma intellectus nr̄i. qꝛ qͣcunqꝫ alia informaret̉. illa nō duceret nos in eſſentiā diuinā. et gͦ in ip̄a eēntia diuīa erit qͣſi forma ītellectus qͣ intelliget. Quod qͥdem nō oꝑtꝫ ita intel ligi ꝙ diuīa eēntia ſit vera forma intellectꝰ noſtri. vel ꝙ ex ea ⁊ intellectu nr̄o efficiatur vnū ſimplicit̓. ſicut in naturalibꝰ ex forma ⁊ materia naturali. ſed qꝛ ꝓportio diuīe eſ ſentie ad ītellectū noſtꝝ ē ſicut ꝓportio for me ad materiā. ⁊ ꝙ fiāt vnū qͣꝫtū ꝑtinet ad actū intelligendi. Et vlteriꝰ dicit ꝙ deus ī patria nō tm̄ erit cognitio q̄ cognoſcet̉ ab aīa ſꝫ etiā ꝑ quā aīa ꝯgͦſcet Ex qͦ ꝯcluditur ꝙ btūs Thomas fuit iſtiꝰ opiniōis ꝙ de us ꝑ ſuā eēntiā ē ꝯiūgibil̓ intellectui nr̄o/ Defenſio Iohānis d̓ ſchoenhauia nō tn̄ ſic qͥn ibi erit lumē gl̓ie mediū quod eleuabit ītellectū nr̄m ad hͦ ꝙ poſſit ꝯiūgi cēntie īcreate. ſꝫ ab hͦ medio nō dr̄ cognitio mediata/ qꝛ nō cadit int̓ cogͦſcentē ⁊ rē cog nitā/ ſꝫ ē iſtud qd̓ dat cogͦſcēti vī cogͦſcēdi. Iſtud erit ī patria/ ſꝫ in ſtatu vie nll̓s ītel lectus pure creature pōt in viſiōe dei ꝑ eēn tiā ꝑuenire ꝑ aliquā diſpoſitōeꝫ ſibi īherē tē. ſꝫ ꝯtīgit aliqn̄ diuīa v̓tute ꝙ aliqͣ res mi raculoſe ꝑducit̉ in aliqd̓ in qd̓ nll̓o mō p̄t ꝑ aliqͣs diſpoſitōes ſibi inherētes ꝑduci. ſi cut ꝙ ꝟ̓go pariat ⁊ ꝙ ignis in aīa ꝯburat. Et fil̓r pōt miraculoſe fieri ꝙ diuīa v̓tute aliqͥs ītellectꝰ creatꝰ nō hn̄s niſi diſpoſitio nes vie eleuet̉ ad vidēdū deū ꝑ eēntiā. nec tn̄ ex tali viſiōe dr̄ btūs ſimpl̓r ſꝫ ẜm quid tantū qͣꝫtū cōicat in actu btī. Puto ꝙ hͦ di cta btī Thome ꝓbabilit̓ ſuſtineri pn̄t abſ qꝫ ꝑiculo hereſis ⁊ p̄iudicio fidei. Inſuꝑ p̄ dictus mgr̄ dic̄ ꝙ nullus theologoꝝ vnqͣꝫ talē modū btītudinis poſuerit qͣlis ab iſto autore explicat̉ videlꝫ ꝙ aīa tūc deſinit eſſe in illa exiſtētia quā pͥus habuit in ꝓpͥo ge nere ⁊ ꝯuertit̉ ſeu trāſformat̉ ⁊ abſorbet̉ in eſſe diuinū. ⁊ in illud eſſe ideale defluit qd̓ habuit ab et̓no in eēntia diuīa. Pro cuius dicti euidētia ē ꝯſiderandū ꝙ qn̄ aliqͣ ſcri ptura ē myſtica ⁊ obſcura tūc obſeruādū ē ꝙ interp̄tatio fiat ẜm intētionē dicētis. Ni hil ē eī ita bn̄ dictū qd̓ nō poſſit male īterp̄ tādo ⁊ narrādo dep̄uari. Fateor gͦ veꝝ eſſe ꝙ nullus doctoꝝ modū btītudinis ponit īm quē iſte mgr̄ ſua v̓ba intelligit ⁊ recipit Sꝫ nequaqͣꝫ arbitror autoreꝫ huius libri ita deſipuiſſe ꝙ ip̄e ſic ſentiret ſic̄ iſte magr̄ ſibi īpo nit. nec illū ſenſum v̓ba ſua p̄tēdūt ſi diligēter inſpiciant̉. ſꝫ potius ſic intelligē da ſūt ꝙ mēs dulcedine ꝟbi diuini illecta rapit̉ ⁊ illabit̉ a ſeip̄a vt v̓bo fruat̉. Illicqꝫ ibi noſmetip̄os excedimus in caliginē ⁊ in modi carētiā inſcrutabilē ibi nos deꝰ ex no biſip̄is trahit trāſformat ⁊ deglutit in ip ſam ꝓfūdiſſimā diuinitatis trāqͥllitatē/ in ip̄aꝫ ſui ſuꝑeſſentiā ⁊ ſui ſpūs vnitatē amo riſqꝫ abſorptōeꝫ vbi vi amoris extatici aſſe qͥmur illā ꝯformitatē ⁊ deiformitateꝫ quā ẜm rōnē idealē habuimus ab et̓no in mē te diuīa ibiqꝫ vnū effecti ſumꝰ cū deo. Hec vnitas nō intelligenda ẜm idētitatē realis exiſtētie ſꝫ ẜm qͣꝫdā ꝯformitatis ⁊ trāſfor matōis ſil̓itudinē. nequaqͣꝫ gͦ eſtimādū eſt p̄fatū frēꝫ Ioh̓eꝫ de ruyſbroech fuiſſe iſtiꝰ opinionis vel erroris ꝙ voluiſſet aſſerere ſpiritū ratōnalē in btīfico vniri diuīe cēn tie ꝑ trāſformatōeꝫ eēntialē ī idētitatē diui ne nature. aut ꝙ nō ſit neceſſariū ꝙ poten tia ītellectiua creata ſit eleuata ꝑ habitū ſu ꝑnaturalē lumīs gl̓ie ad eliciēdū actū btē viſiōis. Sꝫ ita videt̉ ſaꝑe ꝙ qꝛ ip̄e deꝰ ꝓpt̓ ſūmā eius ſimplicitatē mēti illabit̉/ iō cog noſcemus eū in ſeip̄o obiectiue/ ⁊ etiā ꝑ ſe ip̄m repn̄tatiue vt ly in ip̄o excludat medi atiōeꝫ ſpēi. qꝛ ī patria deꝰ abſqꝫ ſpecie ⁊ ſi militudīe ꝯgͦſcet̉. ⁊ lyꝑ ip̄m excludat medi atiōem lumīs extranei diuinā eēntiā rep̄ ſentātis. qꝛ eēntia diuīa ī ſuo ꝓpͥo lumine videbit̉. Nō enī reqͥrit̉ alid̓ lumē deforis ab eēntia ſic̄ lumēſolis reqͥrit̉ ad vidēdum colores et reꝝ ſpecies. qͣs ī tenebris videre nō poſſumus. ſed ꝑ hͦ nō vult dicere quin actu nr̄o creato ip̄m deū cognoſcamꝰ. ⁊ ꝑ ꝯſeq̄ns oꝑtꝫ ꝙ ip̄a potentia intellectiua ſit ꝑ habitū ſuꝑnaturalē informata vt poſſit ꝑtingere ad iſtud obiectū finitū ad qd̓ ex ſe ꝑtingere nō pōt. Et qꝛ in viſiōe btīfica ip ſum viſum nō videt̉ ꝑ ſil̓itudinē ſꝫ ꝑ eſſen tiā efficit̉ qͦdāmō intra videntē. Ex hͦ autē ꝙ ip̄m viſū receptū eſt intra videntē vnit ſibi ip̄m videntē vt fiat qͣſi q̄dā penetratio mutua ꝑ amorē. ſicut dicit̉..i. Ioh̓. iiij. Qui manet in charitate in dco manet ⁊ deꝰ in eo Ad vnionē aūt maxīe ꝯueniētis ſequit̉ de lectatio ſumma ⁊ in hoc perficitur nr̄a fe licitas. Ex qͦ ptꝫ ꝙ gaudiū fruitōis ī actu diuīe viſiōis qͦ videt̉ diuīa eēntia nude in ſeip̄a inchoat̉ ſed in dilectōe ⁊ amplexū v nitiuo ⁊ guſtu affectuali diuīe dulcedīs ꝑ ficit̉ et ꝯſūmat̉. Quāuis enī fruitio nō ſit ſine viſiōe ꝑfectiꝰ eſt tn̄ in dilectōe. Sic̄ eī h̓ ꝑfectiꝰ ē diligere qͣꝫ agͦſcere. ſic ⁊ ibi intel lectꝰ nr̄ implebit̉ leticia viſiōis. ſꝫ affectus nr̄ implebit̉ leticia dilectōis/ cui ꝯuenit co unire et trāſformare. Ad gaudiū btītudīs tria ꝯcurrūt. ꝑfecta viſio. plena ꝯp̄hēſio. ī heſio amoris ꝯſūmati. Et ī iſto ſtat tota ſū ma dictoꝝ fratrꝭ Ioh̓is de ruyſbroech cō cernentiū p̄ſentē materiaꝫ. Un̄ ſic̄ ex ipſis dictis manifeſte colligi et elici p̄t ip̄e ponit btītudinē nr̄am ꝯſiſtere ī diſtīctiua ſiue di ſcretiua cognitōe ⁊ ꝯtēplatōe dei intuitiua ⁊ hāc vocat btītudinē actualē. ⁊ ī fruitiōe dei qͥeſcitiua vbi aīa igne diuī amoriſ reſo luta liq̄ſcit et deficit a ſeip̄a. ⁊ ſpoliata oīm viriū ſuaꝝ ꝓpͥa et naturali actiuitate mēta lē ſimplicitatē īduit ⁊ imagīs īcreate aſſeqͥ tur aſſimilatōeꝫ. Gaudiū fruitiōis eſt tāte Dictorū Iohannis ruyſbroech XVI magnitudīs et tā īdicibil̓ ſuauitatꝭ ꝙ mēſ btā vel hūana plene ꝯp̄hēdere n̄ p̄t. ſꝫ tota abſorbet̉ ex plēitudīe illiꝰ gaudij/ ſic̄ ſtilla aq̄ abſorbet̉ a vino forti. vt dic̄ Bern̄. Et iſtū guſtū fruitōis oēs vires anīe īdicibili gaudio abſorbēt. ⁊ hāc inheſiōeꝫ ⁊ āplexū mellifluū indiſſolubil̓ charitatꝭ ⁊ abſorpti onē abyſſalē amoris vbi aīa īabyſſat̉ ⁊ to talit̓ ī deū traijcit̉ ⁊ trāſformat̉ appellat be atitudinē eēntialē. qꝛ ibi aīa oīm viriū ſua rū actiuitate ſpoliat̉. ⁊ vtit̉ ſola ꝯſolatōe di uine ſuauitatꝭ. Ibi inqͥt ī pace ī idip̄m dor mit ⁊ reqͥeſcit. dormit in qͥetatōe plēa ītelle ctus. reqͥeſcit in plēa ſatiatiōe affectus. Et ſic ptꝫ ꝙ ſenſus eiꝰ ē veriſſimꝰ. nec diſcre pat a ſentētia ſctōꝝ patrū. Et ſi ē aliqͥs er ror in dictis ſuis ille ſolū ſtat ī qͥd noīs. no mina aūt ſūt ad placitū. ⁊ iō tal̓ error nō ē magni pōderꝭ. Ꝙ aūt d̓r ꝙ ad fruitōꝫ ſpe ctat plēa ꝯp̄hēſio. hͦ nō ē ſic intelligēduꝫ ꝙ btī ꝯp̄hēdūt total̓r ip̄m deū ẜm oēꝫ modū qͦ ē cogͦſcibil̓. tal̓ enī modꝰ ꝯp̄hēſiōis diui ne nat̉e ē īpoſſibil̓ oī creat̉e. vt ptꝫ Ioh̓. i. vbi d̓r. Deū nēo vidit vnqͣꝫ Sꝫ iſte modꝰ ꝯp̄hēſiōiſ attēdit̉ qͣꝫtū ad īmediatōꝫ cogni tōis/ de qͣ ſuꝑiꝰ dictū ē. qꝛ btī v̓bū eternuꝫ ⁊ oīa alia in ſeip̄o ⁊ ꝑ ip̄m ꝯp̄hēdent ⁊ cogͦ ſcent. iuxta illd̓ pͣs. In lumine tuo videbi mus lumen. hͦ ē teip̄m qͥ es lumē ſubſiſtēs dicit Augꝰ. Eſtat nūc vlte rius videre qͣliter ſane intelligen da ſūt illa dicta fratris Ioh̓is de ruyſbroech qͣ dn̄s cancellariꝰ ī epl̓a iudi cat eē r̄pudiāda tāqͣꝫ erronea vl̓ male expli cata. qͦꝝ pͥmū ē iſtd̓ qͦ dicit̉. Perdit̉ aīa cō tēplātis ī eſſe tali diuīo abyſſali. ita ꝙ non ſit reꝑibil̓ ab aliqͣ creatura. Hoc veꝝ eſt ſi ſane intelligat̉. Sic qͥppe intelligēdū ē ꝙ hͦ gͣdu ꝯtēplatōis qm̄ mens rapit̉ ī diuini lumīs abyſſum oīm exterioꝝ obliuiſcitur. neſcitqꝫ penitus ſeip̄aꝫ/ ſeip̄aꝫ exuit ⁊ diui nū induit q̄ndā affectū et ſuꝑmūdanū. to taqꝫ trāſit in deū ſuū et in alia gl̓iam quaꝫ creatura ſub eſſe creaturali nō attīgit. qꝛ in tali ſtatu eſſe ſuū creatuꝫ ⁊ ſue nature hō ex cedit/ et ſub eſſe diuine gr̄e ita ſublimit̉ di uine ſubſtātie vnit̉ ꝙ oēs vires et potētie rōnales ſupͣ ſe eleuāt̉. et in diuinā claritatē trāſformant̉/ et ſic nō ē reꝑibil̓ ibi ab aliqͣ creatura. Sup̄ intellectū enī ⁊ mentē ibi dem deū cognoſcit. Intellectus em̄ nr̄ ⁊ ſē ſus corꝑeus intra t̓mīos creature exercent̉ nec etiā intellectus excedit ens aut ſpeculū Unitio aūt excedit ſublimiꝰ intellectū the oricū qͣꝫ intellectꝰ imaginatōneꝫ vl̓ ſenſuꝫ. Mens enī ī hac vniōe diuīa ⁊ extatica trā ſcēdit oēm creaturā ⁊ ſeip̄aꝫ ⁊ oēm actū vi riū app̄hēſiuaꝝ. ⁊ ꝓ tāto dicit̉ ꝙ nō eſt re ꝑibil̓ ab aliqͣ creatura. Ad hāc abſtractōeꝫ dionyſiꝰ inuitabat timotheū ī myſtica the ologia dicēs. Tu aūt amice timothee circa myſticas viſiōes forti ꝯtritōe et ſēſuſr̄linq̄ et ītellectuales oꝑatōes et oīa ſēſibilia ⁊ ītel gibilia et oīa exiſtētia ⁊ nō exiſtētia. ⁊ ſic̄ eſt poſſibile ignote ꝯſurge ad eiꝰ vnitōem q̄ ē ſuꝑ oēm ſubſtātiā et cognitōem. etenim ex ceſſus tuijp̄ius ab om̄i irretētibili ⁊ abſo luto mūde ad ſuꝑſubſtātialē diuīaꝝ tene braꝝ radiū ſurſū ageris. Uide aūt vt nul lus indoctoꝝ hec audiat. In hͦ v̓bo diony ſij ſapīa ſūma īcludit̉. et culmē totiꝰ ꝑfecti onis vt poſſibile ē via ⁊ ꝓfūditas librorū dionyſij ariopagite. ¶ Qd̓ p̄terea ſubiūgit ꝙ intētio auctoris p̄fati videt̉ eē ꝙ aīa de ſinit eſſe ī illa exiſtētia quā pͥus habuit cla ret ex ſupͣdictis ꝙ intētio autoris tal̓ nō fu it qͣlis expͥmit̉ a p̄dicto mgr̄o ſed ex abūdā ti. licꝫ nō incōuenient̓ poſſumꝰ dicere ꝙ in tentio autoris tal̓ ē ꝙ excellētia rōnal̓ crea ture in hͦ ꝑficit̉ ⁊ ꝯſūmat̉ qn̄ ꝯſurrectione amoris extatici ī illd̓ pͥncipiū reuertit̉ vnd̓ pͥmordialit̓ exiuit. ⁊ qn̄ aīa intrat in iſtd̓ di uinitatis archanū ⁊ ī illd̓ intime qͥetꝭ ſecre tū. tūc nō oꝑtꝫ ꝙ ibi fiat corꝑis ⁊ aīe diſſo lutio ſꝫ in hmōi trāſformatiōe aīa diuidit a ſpū ꝑ hūc modū vt qd̓ aīale corpulentū ⁊ fetulentū ē deorſum remaneat. Spūſ au tē et qd̓ ſpūale ē ad ſūma euolet/ et vſqꝫ ad ſpeculatōeꝫ diuīe gl̓ie ſublimet̉ ⁊ ī eandeꝫ imaginē trāſformet̉. Nihil ī creaturꝭ(vt di cit Richar. in li. de ext̓minatōe mali hac di uiſiōe mirabiliꝰ cernit̉. vbi illd̓ qd̓ ē eēntia liter vnū atqꝫ indiuiduū ī ſeip̄m in qͣndā portōnē diuidit̉ neqꝫ ī hoīe vno alia ē eēn tia eiꝰ ſpūs atqꝫ alia eiꝰ aīa ſed vna eadem qꝫ ſubſtātia ſimplicꝭ nature. Nō eī in hͦ ge mino vocabulo gemina ſubſtātia intelligi tur ſꝫ tn̄ ad diſtinctōeꝫ ponit̉ gemīa portō eiuſdē eēntie. Un̄ ſuꝑior ꝑ ſpm̄. alia inferi or ꝑ aīam deſigͣt̉. ¶ Un̄ ꝓ planiori ītellectu iſtoꝝ hn̄do ē ꝯſiderādū ꝙ ſpūs nr̄ qn̄qꝫ ī tātū a corꝑe ⁊ aīa diuidit̉ vt ſpūs ī ſpū eē aſſerat̉/ et qn̄qꝫ ſpūs ſup̄ ſpm̄ eſſe dicat̉. et qn̄qꝫ ſpūs ſine ſpū eē credat̉. Primū patꝫ 3 2 Defenſio Iohānis d̓ ſchoenhauia in Ioh̓e qͥ de ſeip̄o dic̄. Apocal̓. i. Ego fui in ſpū dn̄ica die. Qd̓ exponēs Haymo ſu ꝑ Apocalypſim dic̄ ſic. Ioh̓es ſic ī ſpū fu it ꝙ tn̄ ip̄aꝫ carnē fūditꝰ nō deſeruit ſꝫ ſpūi et̓nitatis ſpūs eiꝰ adheſit ⁊ a ſpū docente/ aſſumptꝰ fuit ſpūs docēdꝰ. Iō tā mirabi lia ⁊ ꝓfūda vidit. Richardꝰ āt exponēs idē v̓bū dic̄ ſic. an hͦ ē ſpm̄ in ſpū eē ſemetip̄m intra ſeip̄m totū colligere ⁊ ea q̄ circa carnē ſeu etiā in carne gerunt̉ interī penitꝰ igͦrare Scd̓m liquet ī Petro. de qͦ in actibꝰ. c. xij. dr̄. Et Petrꝰ ad ſe reuerſus dixit ⁊c̄. Qd̓ ex ponēs Richardꝰ li. ij. de ꝯtēplatōe. Hoc ſa ne nō inſipiēter dr̄ ꝙ Petrꝰ lōge ſupͣ hoīem fuerit. qͥa lōge a ſemetip̄o ⁊ ſupͣ ſemetipſuꝫ receſſit. Alioqͥn nō erat a qͦ ad ſe reuerteret̉. Hoc idē on̄dit Hugo ſuꝑ ſeptimū hierar chie dicēs. Acutū amoris ē cū oīa trāſcen dēdo deſpicit. Suꝑferuidū aūt amoris ē cū etiā ſemetip̄m ꝯtēplādo relinqͥt. ⁊ in ꝯte platōne dilecti ſe deſpicit ⁊ miro mō fit vt ꝑ dilectōis ignē in illū ſuſtollit̉ qͥ ē ſup̄ ſe ⁊ ꝑ vī amoris expellit̉ ⁊ exeat a ſe nec ſe cogi tat dū deū ſolū amat Terciū apꝑebat in re gina ſaba. de qͣ legit̉. iij. Reg. iiij. c. ꝙ regīa laba vidēs ſapīaꝫ ſalomōis ⁊ domū ⁊ ha bitacula ⁊ ordinē mīſtrātiū nō hēbat vltra ſpm̄. Qd̓ exponēs Richardus li. v. de ꝯtē platōe. c. xij. recte nōne dr̄ ſpūs ſeip̄m non hr̄e qn̄ incipita ſeip̄o oīno deficere ⁊ a ſuo eſſe ī ſuꝑmūdanū quēdā ⁊ vere plꝰ qͣꝫ hu manū ſtatū trāſire ī mirabili trāſfiguratōe ſpūs ille ab hūano videat̉ in diuinū defice re ita vt ip̄e iā nō ip̄e eo dūtaxat tꝑe qͦ dn̄o īcipit altiꝰ īherere. Qui āt adheret deo vnꝰ ſpūs ē. Et ſic totū ī iſtud diuinitatꝭ archa nū ītrat clamās cū psͣ. Defecit in ſalutare tuū aīa mea. Hec ille. Iſto hīto ⁊ ītellecto facillime oīa illa dicta huiꝰ tercie ꝑtis d̓ nu ptijs ītelligunt̉ ⁊ exponūt̉. ¶ Ex iſto ptꝫ fa cillime ītellectꝰ clauſule illiꝰ q̄ ſubiūgit̉. In ip̄a qͥdē ſui vacuitate ꝑ fruitiuū amorē ſpi ritꝰ ꝑdit ſemetip̄m deiqꝫ claritatē nullo int̓ mediāte ſuſcipit. Spūs ſemetip̄m ꝓ tāto dicit̉ ꝑdere. qꝛ ī tali ſtatu vbi ſpūs hūanꝰ ī tātū amorꝭ feruorē ſup̄ ſe rapit̉ vt merito ſi ne ſpū eſſe dicat̉. factꝰ eſt tāqͣꝫ vas ꝑditū eo ꝙ ſemetip̄m nō ſentit/ ſꝫ penitꝰ a ſeip̄o exin anit̉ abſorbet̉ ⁊ deficit. luce clarius ꝯſtat ꝙ cōgrue dicit̉ ꝙ regīa ſaba ſpm̄ ſuū ꝑdidit/ q̄ vltra ſpm̄ nō hēbat. Sic ſil̓r Paulꝰ ꝯue niēter dicit̉ ſpm̄ ſuū ꝑdidiſſe qn̄ in raptu ꝯſtitutꝰ vtꝝ in corꝑe vl̓ extra corpꝰ eēt igͦra uit. Qn̄ āt mēs hūana hūc ſup̄mū v̓ticē.i. mētis exceſſū attigerit tūc dei claritatē nul lo int̓mediāte ſuſcipit qꝛ ab oībꝰ imagini bus ⁊ ſymbol̓ abſoluit̉/ ⁊ ab oībꝰ oꝑatōibꝰ oīm viriū app̄hēſiuarū tā inferioꝝ qͣꝫ ſuꝑi orū ociat̉. atqꝫ in ſuꝑſubſtātialē radiū diui ne luciditatꝭ ducit̉ remoto om̄i velamīe et īmediate deo vnit̉. ſicqꝫ dei claritatē nullo int̓mediāte ſuſcipit Iſtd̓ aūt qd̓ dicit. ac ſi ne int̓miſſiōe ip̄e fit ea claritas quā accipit ſatis claret ex p̄dictis nō ſic intelligēdū/ et qͣlit̓ doctores ſctī idē ſentiūt. Un̄ ī epl̓a in feriꝰ ānotata ſic habet̉. Hac hora incēſi ſi cut aqͣ gutta vniat̉ infuſa ml̓to vino Sic iſta efficit̉ lux in dn̄o optimata ī optimo. Optima qͥppe ac oīpotēs efficit̉ qn̄ ī op timū ac ī oīpotentē tota traijcit̉. Cui ſatis ꝯcordat ſuꝑ ſeptimū āgelice hierarchie di cens. Cōtēplatio ē deifica ſil̓itudo. qꝛ duꝫ ꝑ eā illumīati lucētes fiūt quodāmō ip̄iuſ lumīs lucētis ſil̓itudinē accipiūt. Quō eī aer ſolis luce ꝑfuſus ī eādē trāſformat̉ lu mīs claritatē adeo vt nō tā illuminatꝰ qͣꝫ ip̄m lumen eſſe videat̉. Et ſic̄ ferrū ī ipſuꝫ ignē miſſuꝫ magis efficit̉ ignis qͣꝫ ignitu Sic viri ꝑfecti caritate īduti ſiue ībuti(ca ritas vidēt̉ potiꝰ) vt emphatice loqͣr qͣꝫ ca ritate ſuccēſi. Induimī gͦ dn̄m ſic̄ aer lucē ſic̄ ferrū ignē. ⁊ eritꝭ lux ī dn̄o. Sic̄ eī ferꝝ īflāmatū accipit ī ſe formā igniſ. ⁊ dat̉ ſe to tū ⁊ nō ꝑtē/ ⁊ eripit ſe ſibi remanēdo ī ſe ſb̓ ſtātialit̓ īflāmatū. ita aīa vnita deo ꝑ ignē diuini amoris qͣſi totā dat ſe et mittit ſe in deū ⁊ ī deū trāſformata nō mutata ſubſtā tia ꝓpͥa trāſformat ſe totā ī deo amore qͥ ē vita ſua ⁊ ꝑ amorē fit qͣſi tota diuīa. Natu rale nāqꝫ ē qn̄cūqꝫ alid̓ trāſformat̉ in alid̓. iſtud accipiat ꝓpͥetates ⁊ ꝯditiōes illiꝰ na ture ī quā trāſformat̉. Sic igit̉ mēs deuo ta cū in lumē thearchicū trāſformatur fit qͦdāmodo claritas quā accipit ¶ Itē qd̓ ſe qͥt̉. depēdetqꝫ nr̄m eē creatuꝫ ab eē et̓no/ et ẜm cēntialē exiſtentiā vnū cū illo ē. ſic acci piēdū ē ꝙ mēti nr̄e diuīa eēntia realit̓ ⁊ p̄ ſentialit̓ ꝯmūicat̉. Ubiqꝫ totꝰ ē deus ꝑ exi ſtētiā ſꝫ nō ī ſingul̓ eqͣlit̓ ꝑ efficiētiā. Et li cet ex toto ſe vbiqꝫ oꝑet̉/ tn̄ nō totū qd̓ po tentie ſue ē vbiqꝫ īmo potiꝰ nuſqͣꝫ oꝑatur. Un̄ qꝛ ꝓpriū ē diuīe nature rebꝰ illabi ⁊ eo rū intimis ꝯmorari/ ⁊ ꝑ ſui illapſū ꝯẜuare reꝝ naturas ne decidāt ī nō eſſe. idcirco di cit ꝙ noſtꝝ eſſe creatū dependet ab eē ct̓no iuxta illd̓ qd̓ ph̓s dicit in li. de celo ⁊ md̓o Dictorū Iohannis ruyſbroech XVI Ab hoc qͥdeꝫ ente.ſ. deo depēdet celū ⁊ ter ra. ⁊ qꝛ ex nature ſue ꝓpͥetate ꝯpetit ip̄i d̓o vt īhabitet in ītimo aīe rōnal̓. ꝓpt̓ qd̓ dic̄ Aug. tu ītimior ītimo meo. ꝓpt̓ea dicit ꝙ eſſe noſtrū creatū ẜm eſſentialē exiſtentiaꝫ vnū cū illo ē. diuerſe ſubſtātie ſunt ſpiritꝰ dei ⁊ ſpūs hoīs. ⁊ gͦ ſpūs hoīs nō ē ita v nus cū ſpū dei ſic̄ filiꝰ cū pr̄e vnus eſt deꝰ Sed qꝛ illapſu ſue p̄ſentialitatis īhabitat aīam rōnalē quā inter oīa creata imagine ſua inſigniuit. penes quā imaginem trāſ format̉ trinitati ꝑſonarū et participabilis eſt diuine nature ⁊ btītudinis illius. iō di cit ꝙ omne noſtrū creatū ẜm eſſentialē exi ſtentiā vnū cū illo ē. Deꝰ enī ſctīs ſuis tri plicē vnionē tribuit.ſ. nature gr̄e et glorie. Et de hac vniōe naturali ꝑ quam deꝰ cō morat̉ in ītimo aīe rōnal̓ dictū iſtd̓ eſt in telligendū. ¶ Qualiter autē illud ſit accipiē dū. Uniuerſi quoqꝫ ſup̄ ſui creatōnē in vi te cōtemplatiue altitudine ſublimati vnū ſūt cū hac deifica claritate. īmo ip̄a claritaſ ip̄i ſunt. atqꝫ in eo qͦ vident ⁊ qd̓ vident lu mine idē fiunt/ ſatis patꝫ ex p̄dictis ⁊ ſpe cialit̓ ex his q̄ dicta ſt̓ in illa clauſula. Ac ſine intermiſſione fit ip̄a claritas quam ac cipit. Nō enī vult autor iſte dicere ꝙ ſpūs adherēs deo ꝑ amplexum vnitiuū ⁊ ſupra ſe raptus virtute extatici amorꝭ ꝙ fiat vnꝰ vel idē cū deo ſimplicit̓ ſubſtātie idētitate quia hͦ eſt impoſſibile. ſed fit vnus cuꝫ deo trāſformatōis ſil̓itudīe gr̄eqꝫ ⁊ btītudini participatōe feruidi amoris amplexū ⁊ in heſiōe. Et hͦ ſatis innuit in his v̓bis q̄ po ſtea ſubiūgit. vniuerſi deuoti ſpūs vnū cū deo ꝓfundo amoris defluuio ſunt effecti nō quōlibꝫ qͥdē vnū ſꝫ idip̄m qd̓ ē ip̄a in ſe eſſentia dei/ eo mō quē deifica btītudo re qͥrit. Et iſtud idē multi ſctī doctores dixe runt.ſ. btūs Dionyſiꝰ. Bernardꝰ Hugo. ſicut patet ex ſupͣ allegatis. ſicut in ip̄a be atiſſima trinitate a pre filius egredit̉. ab v troqꝫ ſpūſſctūs amor verus ꝓcedens ꝯne ctit pr̄em et filiū. ſic a fonte bonitatis ſuꝑ ne ſapīa vnitiua ꝓcedens menti deuote il lapſa tāta vniōe ip̄am cōnectit ſpūi ī tāto vt mereat̉ vt vnū dicat̉ eſſe cū ip̄o. Hanc vnitatē petebat xp̄s cū dicebat. Rogo pr̄ vt ip̄i vnū ſint ſicut ego ⁊ tu vnū ſumus. ¶ Proinde his v̓bis q̄ ſequunt̉ vident īſu per ſentiūt ⁊ inueniūt ꝑ hͦ deificū lumen ſe ẜm eſſe vitāqꝫ ſuā increatā eandē fore ſim plicē diuinitatis abyſſum. ſatis mihi ꝯcor dare videt̉ ſentētia ſancti Auguſtini in lib̓. vi. ꝯfeſſionū vbi dicit. Inde ammonitꝰ re dire ad meip̄m intraui in intima mea duce te ⁊ potui qm̄ factus es adiutor meꝰ ⁊ ītra ui et vidi qͣlicunqꝫ ocl̓o aīe mee ſupͣ eūdeꝫ oculū aīe mee/ ſupra mentē meā lucē domi ni incōmutabilē nec ita erat ſupra menteꝫ meā ſicut oleū ſupͣ aquā. nec ſic̄ celū ſupra terrā/ ſꝫ ſuꝑior. qꝛ ip̄e fecit me/ et ego inferi or qꝛ factꝰ ſū ab eo Qui nouit ꝟitatē nouit eā. nouit et̓nitatē caritas nouit eā ¶ Ad cu ius euidentiā ē ſciēdū ꝙ creature p̄exiſtūt in mēte diuīa ſiue ī deo ſimplicit̓ ⁊ vnice ⁊ hoc qͣꝫtū ad tria exēplaria ẜm rōem diſtin cta. Primo p̄exiſtūt creature ī diuīa eſſen tia ẜm rōes ſuas ꝑfectōnales. et qꝛ oēs ꝑ fectōes ſunt ī deo vnitiſſime. iō ſic ſub omi moda diſtīctōe ī eēntia p̄exiſtūt diuīa eēn tialit̓ potētialit̓ ⁊ cauſalit̓. Scd̓o p̄exiſtūt in mente paterna originalit̓ ẜm rōes ſuaſ ydeales. ⁊ iō ibi puto apparet creaturaruꝫ diſtīctio ẜm rōem intelligēdi. Tercio p̄exi ſtūt in v̓bo et̓no tāqͣꝫ ī exēplari ꝓpͥo qͣꝫtuꝫ ad rōes ſuas factiuas ⁊ exēplares. ⁊ iō ibi apparēt ſil̓itudīes reꝝ ſub diſtinctōne ꝑfe cta. Eſt aūt intelligēdū ꝙ cū creatura d̓r ī deo p̄exiſtere ẜm ſil̓itudinē ſuā exēplarē nō ē ītelligēdū ꝙ illa ſil̓itudo ſit aliqd̓ additū eēntie. qꝛ ſic aliqd̓ accidēs caderet in d̓euꝫ Sꝫ illa ſil̓itudo ē realit̓ ip̄a diuīa eēntia ⁊ ip̄m v̓bū intellectū tn̄ cū habitudine ꝓut ē imitabile ⁊ ꝑticipabile a creatura. Uult gͦ autor in v̓bis p̄tactꝭ dicere ꝙ qn̄ mēs ra tional̓ rapit̉ in diuīe lucis abyſſum/ ⁊ ſupͣ ſe eleuat̉/ ſtatim deū ſentit ⁊ inuenit ⁊ exꝑi mentali ſuauitate deguſtat. ꝙ ip̄a creatura nō eſt alid̓ in deo ẜm ſuū ydeale qͣꝫ ip̄a cre atrix eſſentia ꝓut dicit Anẜ. ¶ Porro illud vltimū dictū quod ſepedictꝰ mgr̄ cēſet ca lumniādū ⁊ reprobādū vicꝫ. Illic ſpūs ē ſupͣ ſemetip̄m trāſlatus ⁊ deo vnificatꝰ gu ſtans vidēſqꝫ in vnitate viuide abyſſus in qͣ ſeſe ẜm eſſe ſuū increatū poſſidet/ īmēſaſ diuitias q̄ ip̄emet eſt iuxta eū modū qͦ eas deꝰ guſtat et videt nō diſcrepat a ꝟitate ſi recte intelligat̉ ⁊ pie interp̄tet̉. Intellectus. em̄ horū v̓borū tal̓ ē. ꝙ qn̄ ſpōſus celeſtis introducit ſponſam ſuā in cellā vinariā.i. abyſſum ſue dulcedīs ei ꝯcedit deguſtare/ tūc plenū gaudiū ⁊ ꝑfecta delectatio ſpon ſe.i. mēti deuote ꝓpinant̉. ex qͥbꝰ totū deſi deriū eius ꝑfecte qͥetat̉. qꝛ tūc introducit̉ ī gaudiū dn̄i ſui et ī cubiculū genitricis ſue. 3 3 Epiſtola Iohānis Gerſon qd̓ nihil aliud eſt qͣꝫ ip̄a diuīa eſſentia ſub rōne obiecti btīfici ⁊ vt exemplar ⁊ ydea rō nalis creature. qꝛ vt ſic hꝫ mentē rōnalē ꝓ prie qͥetare. ⁊ tūc aſſequit̉ vberatē ⁊ affluē tiā diuine gr̄e qͣ om̄is ſatietas ⁊ gr̄e fecū ditas in animā diriuat̉/ qꝛ in claritatē vbi diuini trāſformata deificat̉. vbi guſtat im mēſas diuitias q̄ ip̄emet eſt. qm̄quidē ani ma infinitatē illiꝰ gaudij nō cōprehendit/ ſꝫ tn̄ btīficā eius idētitatē raptim app̄hen dit iuxta modū ſupͣ expoſitū. Iſtud maxi me fit in raptu. ¶ Pro declaratōe aūt illius dicti qd̓ ſubiūgit̉. guſtās ⁊ videns immē ſas diuitias iuxta eū modū qͦ eas deus gu ſtat ⁊ videt Eſt diligēter aduertendum ꝙ verbū eternū eſt q̄dā refectio mētalis ⁊ qͦd dā gaudiū ītellectuale ip̄oꝝ angeloꝝ ⁊ om nium beatoꝝ/ qͥ pari voto ⁊ ꝯcordia plene poſſident oēꝫ theſauꝝ celeſtis ſapīe ⁊ boni tatis diuine qͥ de torrēte diuīe voluptatis ꝯtinue potant̉ ⁊ ab vbertate ſuauitatis in ea deguſtāt puritate obiectiua qͣ deus frui tur in ſeip̄o. ideo dicit ꝙ guſtāt ⁊ vidēt im mēſas diuitias iuxta eū modū qͦ eas deus guſtat ⁊ videt. ¶ Ut autē finē loq̄ndi faciā ⁊ textū cū gloſa ꝓferā. ꝯcluſio final̓ omniū p̄dictoꝝ ⁊ explanatio p̄clara dictoꝝ illiꝰ ter cie ꝑtꝭ de ornatu ſpūaliū nuptiaꝝ ſtat ī iſto ꝙ ſancti iuxta vaticiniū Eſaie ꝓph̓e in ter ra ſua duplicia poſſidebūt/ qꝛ ſancti in pa tria dupl̓r reficient̉ ⁊ btīficabunt̉ hoc mō qꝛ vires ⁊ potētie rōnales ad imaginē ꝑti nētes.ſ. mēoria. intelligētia ⁊ voluntas bi bēt de fonte viuo in ea puritate obiectiue ſi cut deus ſua fontali bonitate fruit̉ ī ſeip̄o. ⁊ iſte eedē vires ſatiabunt̉ ⁊ inebriabunt̉ ⁊ hoc eſſentialit̓ gaudio fruitōis ⁊ guſtu ītel lectuali diuine dulcedīs vbi ꝑ efficaciā di uini lumīs abſorpte in diuīe ſuauitatis de guſtatōe ⁊ āplexū ⁊ inheſiōe ꝯſūmati amo ris ſopient̉ ⁊ reqͥeſcēt ab oī oꝑatiōe intelle ctuali. ⁊ ſic iſte vires ſꝑ erūt actiue ⁊ opero ſe cū hͦ qͥeſcētes ⁊ ocioſe ſꝑ famelice ſꝑ ſatu turate/ diuerſis tn̄ reſpectibꝰ Iſtud donuꝫ qͥbuſdā ſanctis licꝫ pauciſſimis ꝯcedit̉ in hac vita. ſicut Paulo datū fuit ī raptu. ſed hͦ nō fixe nō īmobilit̓ ſꝫ raptim trāſitorie ⁊ fluxibil̓r ſicut ſupͣ dictū ē. Iſtiꝰ opiniōiſ fuit autor iſtiꝰ libri de ornatu ſpūaliū nu ptiarū. et eiuſdē opiniōis arbitror fuiſſe be atū Dionyſiū. ſic̄ ptꝫ inſpiciēti libꝝ ſuū de myſtica theologia. et huic opiniōi ego ad hereo ſed nō ꝑtinacit̉. ſi qͥd eī hic dictū vi det̉ qd̓ apparcat r̄pugnare vitatibꝰ articu loꝝ fidei. hoc totū reuoco ⁊ correctōni ſctē mr̄is eccl̓ie in qͣ xp̄s ſuā ſanctiſſimā auto ritatē trāſfundit me ⁊ qͥcqͥd hic dictum eſt ſubmitto. ¶ Ad extremū hoc infero ꝙ ma giſtra intelligēdi ē exꝑientia ꝓut ſctī teſtāt̉ Et ille optime veritatē iudicij nouit qͥ eā nō audiēdo ſolū ſꝫ guſtādo ⁊ faciēdo didi cit. Qui em̄ veritati vnitꝰ ē ex ip̄a vniōe be ne nouit ꝙ bn̄ ſentit. qͣꝫuis eū multi corri piāt tāqͣꝫ mētis exceſſum paſſuꝫ. In tali gͦ materia q̄ ſolū ꝑ exꝑientiā ⁊ guſtū cogͦſcit̉ magis ē credendū his qͥ noticia exꝑimēta li hec guſtauerūt qͣꝫ his qͥ ſolo lumine ītel lectus ⁊ lr̄aꝝ ſtudio pollēt. Hec aūt ſapīa vnitiua ⁊ anagogica q̄ oēꝫ rōnis app̄hēſi onē trāſcēdit. ſola diuīa īmiſſione ꝑcipit̉ q̄ nō tm̄ affectū ſupra ſe erigit ⁊ amore extati co ſpōſo altiſſimo creaturā ꝑfecte vnit ſed inſuꝑ intātū eleuat intellectu vt ml̓to pl̓ꝰ omni prudētia ⁊ cognitōe diuīs fulgoribꝰ illuſtret̉ qͣꝫ aliqͦ ingenij exercitio valeat ob tineri. Et gͦ non vident̉ mihi recte ſaꝑe qui nolūt ꝙ aliqͥs de diuīs ſciētijs diſſerat ni ſi fuerit phiſicis et naturalibꝰ ſciētijs p̄di tus ⁊ imbutus. Incōgruū enī videt̉ intā tū nature deferre ſtudio artꝭ et ſolertie ho minū/ ꝙ plꝰ poſſint hoībꝰ afferre qͣꝫ gr̄a q̄ repente agit. ſubito impͥmit. infallibilit̓ do cet. et inheſitātrr facit exiſtere mētes in his q̄ docet. ⁊ luce clariꝰ q̄ alijs vident̉ obſcu ra demonſtrat̉. Ip̄a enī ſapīa et ſcīa q̄ ſola ſctī ſpūs influxiōe ꝑcipit̉ certiſſima ⁊ amā tiſſima ꝯprobat̉. qꝛ ſine om̄i dubitatōne ⁊ opiniōe ꝓcedit. ⁊ omnē alterius diſciplīe leuitatē excedit. Hanc doctrinā p̄clare ſa pientie ſibi ſoli increata ſapīa reẜuare vo luit/ vt ſciat om̄is mortalis creatura ꝙ eſt doctor in celo qui ſolā veram ſapiētiā ſoliſ electis ſcholaribꝰ ꝑ celeſtes emiſſiōes ⁊ ſue claritatis radioſ manifeſtat. ⁊ om̄es mūdi ſapientes ꝯfutet cū ſimplex vetula vl̓ idio ta ad iſtiꝰ ſapiētie vnitiue ꝯſurrectōem ꝑfe cte poſſit attīgere. quā nulla phiſica ſcien tia vel moralis induſtria app̄hēdit. Que melius intelligimꝰ meliꝰ ꝓferimus. Spi ritualis om̄ia dijudicat ⁊ ip̄e a nemine iu dicat̉. ¶ Patet ergo ex his quō ſctīſſimi et excellētiſſimi doctores qͥ ī vtraqꝫ ſpecie cō templatōis ꝑfecti fuerunt eadē docuerunt ⁊ ſenſerunt/ que tercia pars libri de ornatu ſpiritualiū nuptiaꝝ dogmatizat/ licꝫ forte ſub alijs verbis. Non aūt refert diuerſitas Contra predictā defenſionē XVI narratōis vbi eadē res narrat̉/ ſicut dic̄ be atus. Augꝰ. Et gͦ p̄dicta doctrina non eſt abijciēda ⁊ elimināda ſꝫ vbiqꝫ ſuſtineri p̄t abſqꝫ ꝑiculo erroris tanqͣꝫ cōſona ⁊ cōfor mis ſanctoꝝ patrū traditōibꝰ. Un̄ qꝛ v̓ba huiꝰ libri ex feruido affectu et vigore dile ctōis ꝓlata ſunt. nō ſunt recipiēda ẜm ſen ſum quē ẜm ſonū vocis vident̉ facere ſed ẜm ſenſum ꝓ qͦ fiunt intelligēda ſunt et in terp̄tanda/ ⁊ ẜm materiā ſubiectā ẜmones eius expetēdi. Iſta ſunt ſpūalia ⁊ myſtica. ⁊ ideo ſolis ſpūalibꝰ ſunt ꝯꝑanda ⁊ ꝯmūi canda. nec hmōi in ſcholis ſunt tractāda. Sed eſto ꝙ ſepedictuſ autor in aliqͥbꝰ for te nō ita dixiſſet ſicut aliqͥ vellent. vl̓ qͦniā melius vel veriꝰ dici quiſſet. q̄ cura d̓ hoc? In opuſculis tractatorū ml̓ta corrigēda inueniunt̉. Si ad abiectōnem alicuiꝰ tra ctatꝰ ſufficeret aliqd̓ dictū in eo corrigēdū pauci tractatus recipiēdi eſſent. Negare r̄ poſſum nec debeo ait Auguſtinꝰ/ ſic̄ ī ip̄iſ moribꝰ meis ita ml̓ta eſſe in tā ml̓tis opu ſculis meis q̄ poſſunt iuſto iudicio ⁊ nll̓a temeritate culpari. Itē idē. Noli meis lit teris qͣſi canonicis ſcpͥturis inẜuire. ſed in illis et quod nō credebas incūctāter tibi ī ueniendū crede. in iſtis autē qd̓ certū ha bebas niſi certū vel certe intellexerꝭ noli fir miter tenere. Nō enī par auctoritas ſcpͥtu re canonice debet̉ ⁊ eaꝝ expoſitōibꝰ. In oī bus bn̄ agere et in nullo deuiare nō eſt hu manitatꝭ ſed deitatꝭ. Eſtimo tn̄ ꝙ doctri na eius qͣꝫtū ad intellectū ſuū in paucis ca lumniā patiat̉/ licet forte q̄dam planius ⁊ irrep̄hēſibiliꝰ potuiſſet dixiſſe. Hec dicta ſufficiāt contra eos qͥ doctrinā p̄dicti viri vident̉ calūniari/ ſub correctōe tn̄ ſꝑ meliꝰ ſentientiū. ¶ Sed dicet aliqͥs. qͥs eſt iſte qͥ auſus ē os ſuū ponere in celū/ et reſpōdere dn̄o cācellario pariſiēſi diſcretiſſimo ⁊ eru ditiſſimo viro? Fateor cariſſime ꝙ ego ſū minimus clericorū ⁊ religioſorū qͥ nō ſum dignus vt ſoluā corrigiā calciamētoꝝ do mini mei cancellarij/ qͥ incōparabilit̓ vita moribꝰ et ſcientijs me p̄cellit. Proteſtor tn̄ ꝙ nō oſtentatōis gr̄a nec temeritatꝭ motꝰ audacia p̄ſumpſi rn̄dere obiectōibꝰ tāti vi ri. Sed duo ſūt q̄ me mouerūt ⁊ incitaue runt ad ſcribendū iſta. Primū ē qꝛ emula tor exiſtēs paterne traditōis ⁊ zelū gerens ꝓ doctrina patris nō potui patiēter ſuſti nere vt ille liber quē ꝑ ſpiritū ſctm̄ ſpero fu iſſe ꝯpilatū vilipēderet̉ abijceret̉ ⁊ ꝯtēptui haberet̉. Scd̓m ē qꝛ annuēs pijs p̄cibꝰ et deſiderijs fratrꝭ Batholomei qͥ inſtant̓ ꝓ ut qͥbuſdā referētibꝰ intellexi rogauit ſibi ī tellectū ꝟboꝝ illiꝰ tercie ꝑtis libri d̓ ornatu ſpūaliū nuptiaꝝ exponi ⁊ reſerari. inſtiti ⁊ laboraui inqͣꝫtū potui dicta tercie ꝑtis p̄fa ti libri explanare. ⁊ ad quē intellectū eſſent capiēda enodare. Si ſcpͥſi vt debui appro ba tu et tui. Si ꝟ̓o non vt debui ignoſce chriſte tu ⁊ tui Amen. ¶ Finit libellus Ioh̓is de ſchoenhauia ī quo defendit dicta fratris Ioh̓is de Ru yſbroech ꝯtra magiſtrū Ioh̓eꝫ de Gerſon Cancellariū pariſienſem. ¶ Epiſtola magiſtri Iohānis de Gerſonno ad fratre Bartho lomeū carthuē. contra p̄dictā defenſiōem. Ratia tibi et. S pax vir exēplo Iob ſimplex ⁊ rectus et timēs deū. Oblata eſt mihi nuꝑ ſicut noſti gran dis epl̓a tendēs ſaluare mo dos locutionū poſitoſ ī t̓cia ꝑte tractatꝰ cu iuſdā ītitulati d̓ ornatu ſpūaliū nuptiarū. Quos ego modos al̓s ꝓ catholice ꝟitatiſ ſinceritate ẜuāda apd̓ aīoſminꝰ īſtructoꝝ on̄di ꝑ epl̓aꝫ tibi directā n̄ eē ẜuādos Sꝫ qͥd agimꝰ? Quo nos int̓ tot occupatōes v̓ timꝰ? Itaqꝫ faciēdi pl̓es libros vel epl̓as/ arguēdo vl̓ replicādo nullus ē finis. Ste mus igit̉ infra limites epl̓e pͥme ⁊ ꝑ ꝯſide ratōes aliqͣs/ facili planoqꝫ ſtilo ſūptas ex eadē iuſtificatio ſua mōſtret̉. Obis ad certaꝫ regulā loqͥ faſē/ poſita ē illic ſentē tioſiſſima hec veriſſimaqꝫ Augu ſtini ſnīa/ q̄ tollit barbarā ꝯfuſionē līguaꝝ a ſacra doctrina. nā qͣlis altera eſſet efficaci or via ꝓhibēdi edificatōꝫ turrꝭ dauitice in bonū/ qͣꝫ ſi fieret noīm l̓ t̓mīoꝝ ꝓ libitu cu iuſtibet variatio. Nō eī tūc intelligerꝫ vnꝰ alterū ſꝫ in qͣdā babilonis ꝯfuſionē abere mur. Non ergo ſufficiēter excuſat̉ autor tra ctatus illiꝰ ꝑ ſuū defenſorē qͥ ſic ait. Et ſi ſit aliqͥs error ī dictis ſuis ille ſolū ſtat ī quid noīs. noīa aūt ſūt ad placitū. ⁊ iō tal̓ error nō eſt magni pōderis. Si eī ſctī doctores vt Auguſtinꝰ et Hieronymꝰ admiſiſſent modos loquendi hereticoꝝ ꝓtinus habu iſſent pacē cū eis ſꝫ malā pacem. Notet̉ re 3 4 Epiſtola Iohannis Gerſon ſpōſio magni baſilij in caſu ſimili qͥ noluit nec in ſolo verbo quidem deuiare ꝓfitēdo catholicam veritatē. ¶ Sic nec Hierony mus de v̓bo iſto omouſion. ſic alij ſine nu mero. Fuit qͥdā tꝑe meo ſcotus qͥ rn̄dēdo dicebat pr̄em eſſe cauſaꝫ filij. hͦ dicebat id eſt pr̄ ꝓducit filiū. Coactus ē ſtatim reuo care dictū ſuū nec expoſitio ſua quomodo libet admiſſa ē qͣꝫuis eſſꝫ ad intellectū ſuū ⁊ exp̄ſſionē veriſſima. Odus loquen di doctorū ſi reꝑiat̉ improprius ⁊ ꝑabolicus ⁊ inuſitatꝰ/ aut figu ratiuꝰ/ extēdi vl̓ in vſū trahi n̄ debet ſed ad ſenſum ꝓpriū ⁊ nō figuratiuū reuerēter ex poni. Alioqͥn fruſtra eēt doctores ī theo logia cōſtituti pͥncipaliter ad hͦ officiū elu cidādi ſacrā ſcripturā quā magis atqꝫ ma gis aliter agēdo ꝯfunderēt. vnde ſi qͥs ad vim vocis ſuſtinere vellet ꝙ deus ad libe rādū ſuſcepturus hoīem nō horruiſti vir ginis vterū/ vtiqꝫ erroris reꝰ eſſet. Tole rent igit̉ patiēter hoīes īferioriſ gͣdus ⁊ ſci entie ſi dicta eoꝝ q̄rant̉ ad ꝓpriū vſū coar tari/ nō in ꝑniciē doctrine catholice dilata ri. Hac conſideratōe ꝑmotos exiſtimo do ctores nouiſſimos Thomā Bonauēturā Alexandrū de halis ⁊ ſil̓es/ dū omiſſo om ni verborū ornatu tradiderūt theologiā ꝑ q̄ſtiōes/ vt ſub certiſ regul̓ ⁊ ſub p̄ciſa v̓bo rum forma tutiſſimā haberemꝰ theologiā tā pͣcticā qͣꝫ ſpeculatiuā/ reducēdo docto res om̄es pͥores ad vnā ſecurāqꝫ locutio nis propriętatē. Nicuiqꝫ ī ſua aꝛ te perito credēdū ē hec ē rō cur do ctoribꝰ ī ſacra theologia exercitatꝭ dat̉ auctoritas interp̄tādi doctrinaliter ſa crā ſcripturā. qd̓ maxime habꝫ fieri ī ſcho lis doctrinā imꝑtiendo his qͥ taꝫ ingenio qͣꝫ exercitatione ꝯtinua capaces ſunt ad in telligendū. Cum igit̉ que ponit tercia ꝑs tractatus p̄noīati ſunt de pūctis ſacre ſcri pture/ īmo de ſumma theologia q̄ myſtica nominat̉/ et quā ſcholaſtico more Albertꝰ magnus ⁊ qͥdā alij claro ꝓprioqꝫ ſermone expoſuerūt/ quis nō mirabit̉ audire ab hu ius autoris defenſore ꝙ hec in ſcholis nō ſunt tractanda. Ita videlicꝫ nūc publica bunt̉ ſcriptis nūc verbis idioma vulgare ſeruantibus ⁊ apud ſimplices adoleſcētu los/ apud ſenes hebetes/ apud illitterataꝫ plebeculā/ apud anus decrepitas nūc in foro nunc in angulis/ et viri doctiſſimi tā ingenio qͣꝫ exercitio p̄diti/ ab alijs recte lo q̄ndis qꝛ ſcholaſtici ſunt arcebunt̉ P Ii adhel vo q vnus ſpiritus eſt. Hanc vnitatē nullus ſane pōt intelligere vel ex ponere quantūcunqꝫ verba multiplicaue rit ad alium ſenſum qͣꝫ ꝑ aſſimilatōem. De qua dicit Iohānes in canonica. Scimꝰ ꝙ cū ille apparuerit ſimiles ei erimꝰ. Oīs enim modus alter loquendi metaphoricꝰ vel figuratiuꝰ vel yperbolicus vel empha ticus doctorū ſanctorū vt Dionyſij ⁊ ali orū ſi nō referat̉ ad hāc regulā repudiandꝰ Aſſimilatio autē nō tollit ſed ꝑficit natu ram neqꝫ tollit qd̓ habet creatura in ꝓprio genere/ quoniā illud ꝑdere niſi per annihi lationē anima rationalis nunqͣꝫ pōt. ac ꝓ inde ſequit̉ ꝙ ſil̓itudo adducta ꝑ qͣlēcūqꝫ doctorē de infuſione gutte aq̄ in doliū vi ni fortiſſimi ad vnionē anime ꝯtemplātis cū deo/ tanqͣꝫ ſit oīmoda ſil̓itudo repudiā da eſt ꝓrſus tanqͣꝫ habens errorē/ īmo inſa niā almarici ꝯdemnati ponētis creaturam verti in deū ⁊ in ſuū eſſe ⁊ pͥncipiū ideale ſi cut notat Hoſtiēſis ſuꝑ illud capl̓m dam namus. de ſum. tri. ⁊ fi. ca. Deniqꝫ ſil̓is fan taſia fuit al̓s Pariſiꝰ tāqͣꝫ fatua. ⁊ īintelligi bilis aduerſus vnū auguſtinēſeꝫ dānata. Euotio illoruꝫ culpāda eſt qͥ nitunt̉ inuoluere ſentētias ſermonibꝰ imꝑitis pe regrinis ⁊ inuſitatis vl̓ eos qͥ ſic volūt lau dare atqꝫ defendere ⁊ defendēdo ſeip̄os ma gis inuoluere qͣꝫ euoluere. Adducā hͦ loco ne mihi ſoli videar inniti ꝑticulā cuiuſdaꝫ ſermonis facti in capl̓o vno fratꝝ chartu. Anno dn̄i. M.cccc. viij. cuius thema eſt. Uideamus ſi floruit vinea ⁊c̄. Quartā ꝟ̓o deuotionem falſam.i. vanā ⁊ curioſam illi exercent qui ſine mortificatōe ꝓprie volun tatis a zelo dn̄o ſeruiendi vitā ſpiritualeꝫ conſiſtere credūt in ruminatiōe vel potius fantaſiatōne reꝝ ſpūaliū eſtimantes hanc ip̄am fantaſiationem vel ſaltem delectatio nem inde cōſequentē deuotionē eſſe. Un de hi ad hancip̄am conſequendā non con tenti modos loquendi ſcripture ſacre ad inueniunt ſibi vel fingunt de rebus ſpiri Contra predictā defenſionē XVI tualibus modos abſtractiores/ eo ꝙ tales maiorē eis delectationē generēt. Plerunqꝫ etiaꝫ ob hͦ materias ſatis faciles obſcuris modis ⁊ abſtractis in quibꝰ delectant̉ ob uoluētes aut vocātes hūiliatōnem vl̓ for taſſis etiā altā ꝯtemplatōeꝫ. ſummerſioneꝫ in abyſſali ꝓfundo diuinū amorē annihi latōem vel in nihilū redactōem/ charitati uū motū mentis ī deū/ influxū in deū vo cantes/ motus ad opꝰ ꝓpt̓ deū/ effluxuꝫ a deo. et ſic de alijs ꝯſil̓ibꝰ. qͣꝫuis tn̄ chriſtus ꝓphete et apl̓i et om̄es doctores ſcpͥture ſa cre tractatores qͣntū poterāt ⁊ expediebat ea que difficilia fuerūt ꝑ modos loq̄ndi fe cerūt facilia. Hec reuera falſa deuotio ē re ligioẜ ꝑiculoſiſſima/ qm̄ ml̓tos vt qͦtidia na heu docet ⁊ dolēda docuit exꝑiētia qui ſpūales ac religioſi apparebāt decepit īfa tuauit vl̓ penitus excecauit. ita vt fierēt in obſeruātijs regularibꝰ quas deſpexerāt de ſides. ſuꝑioribus qͦs rudes reputabāt re belles. etiā aliqͥ fugerēt ⁊ apoſtatarēt. Aliqͥ etiā hereticarēt vl̓ an̄ tꝑus ꝓphetarēt/ di cētes. hec dicit dn̄s/ cū dn̄s nō eſſet locutꝰ Sed ſuꝑba vel ſaltē fantaſtica capita eo rū hecip̄a ꝯfinxerūt. Aliqͥ qͦꝫ mirabiles fa tuitates extrinſecus in p̄tenſis iubilatōni bus tripudijs ſaltatōibꝰ et hmōi on̄derūt. Seqͥt̉. Quarta deuotio eſt vinū valde fu moſum. id ē ſuꝑbie generatiuū/ ⁊ eſt libidi noſū de qͦ myſtice ⁊ illa fortaſſis inhibitio apl̓ica accipi pōt. nolite inebriari vino in qͦ eſt luxuria. Et reuera in hocip̄o eſt ſpūal̓ luxuria/ eo ꝙ ſic falſe deuoti nō dei cultum ⁊ honorē ſed ꝓpͥam q̄rūt delectatiōem. hec ibi. O ſi vidiſſes qͥſqͥs autor fuiſti ẜmōis illius. ſi vidiſſes epl̓am nouit̓ oſtēſam mi hi/ qͥd dixiſſes qͥd ſtomachi habuiſſes. Micus plato a micus ſocrates/ magꝭ amica veri tas. Peruertit eī affectio nimia ad doctorē aliquē vl̓ doct̉nā iudiciū nō ſolū practicū qd̓ ſepiſſime ꝯtingit ſed etiā ſpe culatiuū. d̓ qͦ minꝰ videret̉ qſi vicꝫ more pi tagoricorū n̄ liceat alid̓ int̓rogare qͣꝫ ſi mgr̄ hoc dixerit. Tollēda ē igit̉ e medio ſic̄ odi oſa ꝯcertatio ⁊ inſectatio īuidioſa ſic perti nax ⁊ aīoſa huiꝰ vel illiꝰ doctrīe defenſatō. Patꝫ aūt ꝯſciētia mea apd̓ te deus. qꝛ nul latenus odio cuiuſcūqꝫ fuerā inductꝰ ſcri bere ea q̄ ſcpͥſi. Sꝫ qꝛ veriſſime tunc mihi videbat̉ ſicut ⁊ nūc magꝭ ac magꝭ inſpicio modos illos loq̄ndi nimiſ īpropͥos eē/ vn̄ ⁊ ſic dixi int̓ cetera poſtqͣꝫ de vnitate ad de um q̄dā inducta fuerāt. hͦ tropo inqͣꝫ ꝓbat Boetiꝰ hoīem bonū eſſe deū. iuxta illud. Dixi dij eſtis. nō qͥdē ꝑ ꝟitatē et vnitatem diuīe eēntie ⁊ locutōem ꝓpͥaꝫ. ſꝫ ꝑticipati ue ⁊ aſſil̓atiue/ īmutatiue et nuncupatiue. Ꝙ ſi autor iſte pari mō reſponderit ſe di cta ſua intellexiſſe de illa vnificatōne ſpūs cum deo nō ꝯtēdo nō ꝯtradico/ ſꝫ explica tōem alit̓ ſonare nō dubito. Hec ibi. Ui de q̄ſo o lector ſi modeſtior eē potuerit ſer mo meꝰ. addito ꝙ poſtmodū tā v̓bis excu ſare conatꝰ ſū p̄dictū autorē poſtqͣꝫ īnotuit mihi ꝙ ī alio loco plꝰ exp̄ſſerit ꝙ creatura nullo mō ꝑdit eſſe ſuū qd̓ habet in ꝓpͥo ge nere. ꝙ ſi idē inſeruiſſet ad v̓ba tercie partꝭ ſui tractatus. nō ita p̄buiſſꝫ occaſionē errā di et ſe cl̓pādi. n̄ ſolū apd̓ ſimplices ſꝫ litte ratos ⁊ edoctos. Uidebit hoc qd̓ dico ve rum eſſe qͥ forſitan inciderit in tractatuluꝫ vnū quē de theologia myſtica tā ſpeculati ue qͣꝫ practice conatꝰ ſū ordinare. habens hanc intentionē deducere ad noticiā fami liarē ⁊ ꝓpͥam ſcholaſticoruꝫ ea que deuoti hoīes de ea magis affectiua declamatōe et figuratiua locutōe qͣꝫ litteratoria ꝓprietate tradiderūt. Notet̉ locus ille vbi theologia myſtica differētiā hāc a litteratoria ponit̉ ī ter ceteras habere. qꝛ vnit ⁊ trāſformat. Lii qui amant ſibi ſomnia fingūt/ ait Uirgilius Suꝑ hoc dicto cum exꝑientijs et ratōne certa fundat̉ dictū prioris epiſto le mee/ quo ſic ponitur. Sicut ex carentia pij affectus/ et magis ex infectiōe eius per vicia/ errant nōnunqͣꝫ peritiſſimi in ſacris. excecauit enim eos malicia eorū. ⁊ dati ſūt in reprobū ſenſum. Ita et paruo lumīe in tellectus et parua inſtructōne in ſtudio lit terarū etiā ſeculariū quādoqꝫ/ p̄ſertim ī lo gica/ ꝓlabunt̉ aliquādo in errores pericu loſiſſimos illi qui magnoꝝ ſunt erga v̓tu tes affectuū. qͣles apoſtolꝰ vocauit habere zelum ſed nō ẜm ſcientiā. adeo vt ſi nō hu militer ſapiant et niſi ſeſe ꝯtrahāt infra me tas ſue cognitionis nulli pertinacius inue niuntur neqꝫ abſurdius errores ꝯfingere. propterea nō leuiter oportꝫ eos ſcribere vl̓ docere. ſed nec abſqꝫ cautela magna adhe rendū eſt eis niſi preuia diſcuſſione diligē ti ⁊ doctorū examīatōe. In talibꝰ quippe Lectiones ſepe reꝑimꝰ plurima aut falſa aut male ex plicata ac ꝓinde multā erroris materiā p̄ bentia ſimplicibꝰ/ qͣꝫqͣꝫ ī ml̓tꝭ diuīſſima al tiſſimaqꝫ ſint. Addo nūc id qd̓ euēit tēpo re meo de qͣdā q̄ ꝓphetiſſa ⁊ miracl̓oꝝ ope ratrix reputata ē a ml̓tꝭ/ quā ⁊ vidi ⁊ allocu tus ſū Hec tādē dixit ⁊ ſcribi iuſſit ꝙ ſpūſ ſuus deū ꝯtēplādo fuerat annihilatꝰ vera annihilatōe ⁊ hīc recreatꝰ. Et dū q̄reret̉ q̄ liter hͦ ſcire potuerat. rn̄debat ſe exꝑtā. Di es mihi nō ſufficeret ſi nūerare vellē innūe ras tales īſanias amātiū īmo ⁊ amētiū. qꝛ nō ẜm ſcīam qͣles vident̉ fuiſſe begardi et begarde. quēadmodū ī qͦdā tractatulo de diſtinctione veraꝝ reuelationū a falſis me mini pͥdem annotaſſe Ocendus nō ē vl̓ monēdus qͥ errorē ſuū defēde re mauult qͣꝫ corrigere. Hoc Ora tius poſuit ī fine poetrie ſue. Exigit̉ igitur correctō ſeuerior ſi ſic iteꝝ fuerit pugnator ad ſaluādā tāqͣꝫ ꝓpͥam hāc ꝟboꝝ īpropͥe tatē. Quo pacto ſit vel qͦ ordīe poſtulādū/ qͥppe videbit̉ ordinarij et inqͥſitoris iudi ciū. qm̄ parua radix ꝑegrini ẜmōis ſerpit vt cancer ⁊ modica erroꝝ ſcintilla(ſic̄ in ar rio patuit) dū nō ꝯueniēter oppͥmit̉ vl̓ ar tat̉ magnā erūpit ī flāmā. Sic nuꝑ actuꝫ ē pariſiꝰ ꝑ ſacrā theologie facultatē aduer ſus illos qͥ doct̓nā qͣnda ꝑegrinā Raymū di lulli conabāt̉ īducere. qͥ licꝫ ſit in multis altiſſima ⁊ veriſſima. qꝛ tn̄ ī alijs diſcrepa a mō loq̄ndi doctoꝝ ſacrorū ⁊ a regul̓ do ctrinal̓ ſue traditōis ⁊ vſitate in ſchol̓/ ip̄a edicto publico repudiata ꝓhibitaqꝫ. Dicā h̓ qd̓ ſentio ſi tales locutionū modos pub licari p̄ciperē apd̓ almā vniuerſitatē pariſi enſem. vl̓ ꝑ ẜmōes vel ꝑ ſcholas. deducerē ꝓtinus ex officio cui indignꝰ deẜuio ad cē ſurā theologice facl̓tatꝭ/ vt examinaret̉ ⁊ ex aminata ſuū qͣle mereret̉ iudiciū ſortiretur Bene vale pr̄ emerite. memor mei in orati onibus tuis. ¶ Finit ſcd̓a epl̓a Ioh̓is de Gerſon ꝯͣ dicta fratrꝭ Ioh̓is Ruyſbro ech in tercia ꝑte tractatus ſui de ornatu ſpi tualium nuptiaꝝ. Incipiunt lectiōes due perutiles ſuper Marcum ⁊ ad cōmē dationem ꝓpoſiti noſtri ⁊ voti multum fa ciunt ⁊ valent doctoris Iohannis de Ger ſon Cancellarij Pariſien̄. IcI at ſcriptuꝫ Ie ī Eſaia ꝓph̓a. Ecce ego mit to āgelū meū an̄ faciē tuā qͥ p̄ parabit viā tuā an̄ te. Textus pn̄s hodierne lectōis ẜm diuerſas pūctu atōes ⁊ poſtillaꝝ ſnīas ad p̄cedētia ⁊ ſubſe quētia varie coaptat̉. nā qꝛ auc̄tas iſta. Ec ce ego mitto āgelū meū. nō de eſaia ſꝫ d̓ ma lachia. Malach̓. iij. ſumpta ē/ referri poſſe dixer̄t qͥdā hāc ꝑticulā ſic̄ ſcpͥtū ē in Eſaia pheta ad illd̓ qd̓ īmediate p̄mittit̉ tāqͣꝫ ī ꝯfirmatōꝫ atqꝫ fulcimētū. vt ſit ſenſus. Initiū euāgelij ieſu chriſti filij dei. i. qͥ fuit filiꝰ dei. Et qͣſi paꝝ ſibi abſqꝫ ꝓphetico te ſtimonio iſtd̓ poſuiſſe addidit. ſicut ſcpͥtū eſt ī Eſa. ꝓph̓a. Pōt enī ab hͦ ꝓph̓a trahi xp̄m fuiſſe deū atqꝫ dei filiū. vl̓ qꝛ vocatꝰ eſt emanuel. Eſa. viij. ⁊. liij. Generatōeꝫ eiꝰ qͥs enarrabit. De eterna eiꝰ a pr̄e ꝓductōe dictū ē. et ex pͥmo capitulo ⁊ alijs ibidem elicit̉. Diſſoluit̉ hͦ mō īpia porphirij here tici blaſphēia/ qͣ niſus ē ꝓbare euāgeliſtaꝫ nr̄m dānare mēdacij. qꝛ illd̓ qd̓ dictū eſt. Neqꝫ tn̄ coartat tal̓ obiectio vt ad hanc ex poſitōeꝫ fugiamꝰ. ¶ Cōſtat itaqꝫ ꝓphetas oēs vno ⁊ eodē ſpū ſuas ꝯtexuiſſe ꝓpheti aſ. ac ꝑīde qd̓ vnꝰ poſuit(qꝛ n̄ tā ip̄e qͣꝫ ſpūſ ſctūs loq̄bat̉) p̄t ab alt̓o(qͥ ſil̓r ē ſpūſſctī in ſtrumētū) ītelligi qͦdāmō dictū ſeu poſitū. ⁊ ſi n̄ explicite tn̄ īplicite. Dicūt igit̉ alij vl̓ ijdē alit̓ duas ī textu ꝑticl̓aſ a duobꝰ ꝓphe tꝭ excerptas. Prima ē malachie tā ſenſu qͣꝫ vbiſ. Scd̓a ē eſaie q̄ cū pͥma ſil̓eꝫ ſatꝭ expli cat ſnīaꝫ vbi d̓r vox. Et qm̄ Eſa. pͥncipali or fuit atꝫ famoſior ⁊ legētibꝰ notior. qꝛ īſu finis plerūqꝫ rē totā d̓noīat placuit euā geliſte nr̄o qͥ etiā breuitati ſtudebat n̄ du os ꝓph̓as ſꝫ vnū ⁊ hūc maiorē noīare Et ſb̓ hͦ ſenſu r̄cepit eccl̓ia ſiue origīale marci euāgeliū ſic habuerit vt tenet Beda ī ꝯmē to/ ſiue a qͥbuſdā n̄ r̄cte ſcribētibꝰ additū fu erit quēadmodū ſēſiſſe vid̓r Hiero. ſuꝑ pͥſ ¶ Incipit igr̄ ẜm hūc expoſitōis modū e uageliſta nr̄ ſuā texere rōeꝫ. vbi notādū oc currit qd̓ ait ī ꝯmēto. Scpͥturꝰ īqͥt euāge liū marcꝰ ꝯgrue pͥmo pōit oīm teſtīonia ꝓ ph̓aꝝ qͥ hͦ futuꝝ p̄cinebāt/ vt eo cūctꝭ v̓a ⁊ ſine ſcrupl̓o dubietatꝭ ſuſtinēda q̄ ſcriberet ītimaret qͦ h̓ a ꝓphetꝭ ſpūſcō īpletis antea p̄ſcita ⁊ p̄dicta eſſe mōſtraret. ſimulqꝫ vno eodēqꝫ euāgelij ſui pͥncipio. ⁊ iudeos qͥ le gē ac ꝓphetas ſuſceꝑant ad ſuſcipiēdum Super Marcum XVI tuāgelij ſacram̄ta qͣ ip̄oꝝ ꝓphete p̄dixerāt īſtituit. Et gētiles qͥ ꝑ euāgelij p̄conia ad deū venerāt. ad aucͣtoritatē qͦꝫ legꝭ ⁊ ꝓphe taꝝ ſuſcipiēdam venerādāqꝫ prouocaret. ¶ Hic inſtruimur dicta nr̄a ſacraꝝ ſcpͥtura rū teſtimonijs roborare. qꝛ paꝝ ignitū eſt ⁊ minꝰ efficax v̓bū qd̓ nō incaluerit ⁊ ful citū fuerit ab eloquio dei qd̓ eſt ignitū ve hementer. ⁊ niſi viuificatū fuerit a ẜmone eius qͥ eſt viuus et efficax ẜm apl̓m/ et pe netrabilior om̄i gladio ancipiti. Nō tamē eſtimo curioſitatē ī allegatōibꝰ hmōi cōſe ctādā/ ſed qͦuſqꝫ ꝓſūt ſtudioẜ ⁊ edificant charitatē. Alioqͥn cumulꝰ ille trūcatarum autoritatū male ꝯgeſtꝰ ⁊ īformis ꝯgeries allegationū ſue origini nō ꝯueniētiū qͥd ꝓ ficit. niſi fortaſſis oſtētatōem oꝑat̉. ¶ Sed neqꝫ ſunt inculpabiles qͥ ꝓphanaſ poſtpo ſitis lectōibꝰ ſacris toto ore ꝑſonāt. totꝭ vi ribꝰ amplectūt̉/ ſicut ſcriptū ē ꝑ Eſaiā pro phetā. Nō in philoſophis. nō ī poetꝭ et fa bulis/ ſꝫ ī ꝓpheta. ¶ Ubi p̄ter hec elidit̉ ī pia manichei blaſphemia. qꝛ ſic d̓lirare au ſus ē vt diceret ꝓph̓as veterꝭ teſtamēti a deo tenebraꝝ miſſos eē. Qd̓ ſi veꝝ eſſꝫ ſic̄ nō ē nūqͣꝫ ꝟitatꝭ notariꝰ euāgeliſta nr̄ eun dē euocaſſet in teſtimoniū narratōnis ſue. Nihil enī roboris habꝫ v̓bū illiꝰ qͥ pater ē mendacij. ¶ Sꝫ in hͦ loco ꝯueniēter eſſent īprobandi qͥ ꝓph̓as veros aūt ꝯſtellatōni bus imputāt quēadmodū Auicēna Albu maſar et alij nōnulli. aut qͥ execrabiliori de liramēto ꝓphetas fabulāt̉ magicā artē ex ercuiſſe/ tanqͣꝫ mediū adipiſcēdi p̄cogniti onē occultorū. verū ſuꝑ his olim latiꝰ tra ctabimꝰ ſi deꝰ annuerit. ¶ Nūc audiamus qͥd in Eſaia ꝓpheta ſcpͥtuꝫ ē. Ecce inquit ego mitto angelū meū. Non dubiū qͥn io hānē baptiſta/ qͥ vt Beda ait angelꝰ voca tur nō ſocietate nature iuxta hereſim Ori genis. ſꝫ officij dignitate. qͦ nomīe recte ap pellari p̄t hō ille q̄ fuit miſſus a deo vt te ſtimoniū ꝑhiberet de lumīe. et veniēteꝫ in carne dn̄m mūdo nūciaret. qꝛ angelꝰ nūci us appellat̉. ¶ In hͦ qd̓ p̄mittit̉. ecce. nota tur ex demōſtratōe gͣndis ⁊ īſolita nouitaſ In hͦ qd̓ ſubiūgit̉/ ego mitto/ dat̉ intelligi ex maieſtate mittētis dei miſſi magna di gnitas. Dehinc p̄ſens ꝓ futuro ponit̉. qꝛ ī cōcuſſa erat tanqͣꝫ de p̄ſenti fieret certitudo demōſtratōis atqꝫ ſtabilitas. Ioh̓es inſu ꝑ nō qͥcūqꝫ ſꝫ angelꝰ ſuꝰ.ſ. dei. Attēde ꝓxi mitatē cū ait. an̄ faciē tuā. vt eiꝰ puritas. ītegritas et ſanctitas ꝯmēdaret̉. Poſtremo officiū eiꝰ honorificuꝫ deſignat̉. qͥ p̄ꝑabit viā tuā an̄ te. Quā viā ſi forte q̄ſierꝭ? Rn̄ det Chryſoſt. ⁊ īferiꝰ dat̉ ītelligi. Uia dn̄i q̄ ad hoīes ingredit̉ penitētia ē/ ꝑ quā deꝰ ad nos deſcēdit ⁊ nos ad illū aſcēdimus: Un̄ angeli aſcēdētes deſcēdēteſqꝫ mēorāt̉ ſuꝑ filium hoīs. Hec ē ſcd̓a loq̄ndi mate ria. hͦ vnū tm̄ ad p̄ſens dilatemus qͦ pacto Ioh̓es angelo ſil̓is ꝑhibet̉. Et pͥmo ſi vir ginitas Ioh̓is attēdit̉ ſubit illd̓ Hieron̄. ad paulā ⁊ euſtochiū. ꝙ ſꝑ angelis ē cōna ta virginitas. ⁊ ꝙ ī carne p̄ter carnē viuere nō terrena vita ē ſꝫ celeſtis. ¶ Cōuerte ocu los fidei ad v̓tutes ioh̓is nō vnā tm̄mo do ſꝫ qͣlēlibet angelorū hierarchiā vidcb̓ ī eodē figurari. Inflāmauit itaqꝫ eū caritas vt eſſet ſil̓is ſeraphin/ quintiā aliꝰ ī amo rē diuinū ardore exardeſcere ſuis p̄dicatōi bus āmonuit. Si ſapīaꝫ eiꝰ attēderꝭ nun qͥd cherubin parē dicēs? Si ſpūalē in exe cutōe virtutū potētiā nōne ꝯſil̓em ip̄ꝫ po teſtati deſignabis? Si pacatiſſimā animi ſedē/ nūqͥd thronos ī ip̄o reꝑies? Fuit enī vis eiꝰ ꝯcupiſcibil̓ inflāmata ꝑ charitatē. vis rōnal̓ illuſtrata ⁊ edocta ꝑ ſapīam. vis iraſcibil̓ ꝑ potētiā ⁊ v̓tutes roborata. Cha ritas imꝑabat. ꝯſulebat ſapīa. potētia ꝯfir mabat. Hic ē ſup̄mus ternariꝰ hierarchi cus bn̄ velle ſcire ⁊ poſſe. hec trinitatꝭ ſuꝑ celeſtꝭ imago. potētia ſapīa ⁊ bonitas ſeu voluntas. Porro ī ioh̓e fuit tāqͣꝫ ī dn̄atōi bus vltimitas ſubiectōiſ ⁊ iocūdiſſime ac fideliſſime ẜuitutꝭ ad deū/ liberaqꝫ magni ficētia oīm ſubiecta alteri ꝓrſus aduerſa. Fuit p̄terea ſic̄ in pͥncipatibꝰ ita ⁊ ī iohā ne eminētia īcorruptibil̓ rectitudīs in ſuo regimīe eminētia etiā inuīcibilitatꝭ tāqͣꝫ ī ptātibꝰ. Porro vltimitas q̄dā v̓tuoſitatis eū ſil̓eꝫ r̄ddidit v̓tutibꝰ. Deniqꝫ ꝓuidētiſſi ma cura quā ī p̄ꝑatōe vie dn̄i ad hoīes ex hibuit on̄dit qͣꝫ rōnabil̓r archāgel̓ ⁊ angel̓ ꝯparet̉. Qua ī re xp̄s īfallibil̓ autor ꝟitatꝭ ꝓphetiā hāc textꝰ nr̄i ad ioh̓is ꝯmēdatōeꝫ īducebat Mat. xi. ⁊ Lu. xij. Hic inqͥt ē d̓ qͦ ſcpͥtū ē Ecce ego mitto angelū meū qͥ p̄ꝑa bit viā tuā ante te. ¶ Quocirca nō penitus abſurde videri poſſet aliqͥbꝰ ꝙ charitas in fuſa et ſapiētia cet̓eqꝫ v̓tutes enūerate abū dātiꝰ a ioh̓e ꝑticipate ſunt qͣꝫ ab angel̓ Nā qͣꝫto potētia natural̓ d̓bilior ī ſe ē ⁊ mīorē hn̄ſ capacitatē. tāto ad ip̄iꝰ eleuatōꝫ ⁊ dila tatōꝫ qͣꝫdā ſpūalē ꝟtꝰ īfuſa copioſiꝰ exigat̉. Lectiones Ꝙ aūt ioh̓is vtpote hoīs inferior angel̓ natura ſit ꝑſpicuū ē Ad qd̓ forſantendit il lud chriſti Lu. xij. vbi cū dixiſſet. Non ſur rexit maior int̓ natos ml̓ieꝝ ioh̓e baptiſta addidit. Qui aūt minor ē in regno celoruꝫ maior eſt illo. qͣꝫqͣꝫ aūt et de gͣtuitis id intel ligi poterit. Neqꝫ enī charitas vie ſeu v̓t altera virtutibꝰ patrie cōeqͣtur. Et de iohā ne qͥdē gl̓ificato nunc loqͥmur. quē ad ſup̄ mū ordinē ſublimatū neminē arbitror do ctoꝝ ambigere. Huic ſentētie ſuffragat̉ il lud Hiero. vbi pͥus. In carne angelicam gl̓iaꝫ q̄rere maioris ē meriti qͣꝫ hr̄e. cū aliꝰ nitit̉ obtinere cū gr̄a qd̓ habꝫ angelꝰ a na tura. Addo alid̓ nō p̄tereundū quēadmo dū nōnulli Ioh̓em eē in pͥma hierarchia ſup̄mū ſic venerari conant̉. Ruina inqui unt angeloꝝ ex hoībꝰ reꝑat̉. ⁊ ꝯſentaneū ē ratōi vt ſedē ſuꝑioris loci vacantis ꝑ deie ctōem ⁊ apoſtaſiā luciferi illi ꝯtulerit altiſ ſimus qͦ īter natoſ ml̓ierū nēo ſurrexit ma ior. Si igit̉ lucifero dū ſtabat ſup̄mā ī vl timo ordīe ſedē Grego. attribuit. ſup̄mam illā nūc obtinet is quē in ip̄iꝰ locū ſucceſ ſiſſe innuit ꝟitatis aſſertio ¶ Finit pͥma lectio ¶ Incipit ſecūda. Ox clamantis deẜto/ ꝑate viā dn̄i. rectas facite ſe mitas eius. Magna eſt ꝓphetia rū inter ſe ꝯcordia/ et cōcors in diuerẜ eti am ꝓphetis ſentētia. eodē qͥppe ſpū docen te locuti ſunt ⁊ ad vnū finē qͥ chriſtꝰ ē reſpe xerūt. Finis enī legꝭ ẜm apl̓m ē chriſtus. Quāobrē Act̉. iij. dicebat Petrꝰ de xp̄i tē pore/ ꝙ om̄s ꝓph̓e a ſamuele et deīceps qͥ locuti ſūt annūciauerūt dies iſtos. Itaqꝫ nō operoſū eſt intueri qͣꝫtū int̓ ſe ꝯueniant hͦ v̓bū Eſa. xl. ⁊ illd̓ p̄miſſū de malachia. Illic ioh̓es dicebat̉ mitti an̄ facieꝫ xp̄i ad parandū viaꝫ eius. hic. ecce inquit ego qͣſi iam miſſiōis ſue executor ait. Uox clamā tis in deẜto ꝑate viā dn̄i ⁊c̄. Sed cur Io hannes vox dicat̉ ⁊ nō v̓bū? Beda aperit. Conſtat inqͥt ꝙ vnigenitus dei filiꝰ ꝟbuꝫ vocat̉ pr̄is Ioh̓e atteſtāte qͥ ait. In pͥnci pio erat v̓bū ⁊c̄. Ex iſta nr̄a locutiōe ꝯgͦſci mus ꝙ pͥus vox ſonat vt v̓bū poſtmoduꝫ poſſit audiri. Ioh̓es gͦ vox a ꝓph̓a dicit̉ qꝛ v̓bū p̄cedit. Aduentū itaqꝫ dominicuꝫ Ioh̓es p̄currēs vox dicit̉. qꝛ ꝑ eiꝰ mīſteri um patris verbū ab hoībꝰ audit̉. hec ille. Unigenitꝰ ſiqͥdē dei filius ꝑ modū ꝟbi ꝑ fectiſſimi ⁊ ſentētioſiſſimi a pr̄e in et̓na ge neratōe ꝓducit̉ in quo pater det ſeip̄m qͥ ⁊ exēplar eſt formoſiſſimū oīm ad extra pro ducibiliū. ¶ Quia igit̉ v̓bū hͦ in ſua maie ſtate abſconditū ꝑ ioh̓em reuelatū ē hoībꝰ ip̄e nō abſqꝫ rōne vox dicit̉ q̄ ꝑ exterius ſi gnū p̄dicatōnis interiꝰ ſignat myſteriū ge neratōis. Hinc p̄co iudicis. hinc lucerna ardens et lucēs. hinc nūcius vel angelus. hinc p̄curſor appellat̉. Hec officia tūc ſu ſcepit ⁊ ꝑegit dū viueret p̄dicādo. nūc illd̓ idem ī ſuis deuotꝭ oꝑat̉ ſuis meritis ⁊ ora tōibus ad xp̄i gr̄am noticiāqꝫ ſuſcipiēdaꝫ ſalubrit̓ inſpirādo Uis noſſe v̓bū qd̓ apd̓ pr̄em manet abſconditū. qd̓ lucē habitat inacceſſibilē? Dices volo. cōuerte p̄ces ad iohānē. hic nēpe vox eſt vbi ⁊ index eiꝰ et p̄co. O vox delectabil̓ et ꝑeunti mūdo ſuꝑ excellēter amabil̓. Uoces pͥores erāt luctꝰ ⁊ gemitus ꝓ calamitatibꝰ ⁊ anguſtijs. aut erat inſani freneticoꝝ riſus īter peſtiferas voluptates ⁊ ī puncto deſituras ⁊ abitu ras in infernū delectatōnes. Hec vox fuit pnīe ſalutaris. vox doctrine ⁊ libertatis. vox turturis poſt imbrē. vox ꝯfringēs ce dros.i. ſuꝑbos phariſeos. Sed vox dul cis ⁊ ſuauis huiles alliciēs. vox abſqꝫ bal butie mēdacio. vox abſqꝫ raucedīs ſimula torie vicio. deīceps vox ꝑ omnē modū vir tuoſe reſonatōis. canora viuax ⁊ iocunda. vox ad poſtremū fortis vehemēs et audi bilis. qm̄ vox nō eſt q̄cūqꝫ ſꝫ vox clamātis Obſurduerāt nēpe iudei qͦs alloq̄batur ⁊ obturauerūt aures ſuas īſtar aſpidis ſur de vt nō audirēt voce incātātis ſapienter. Nil ꝓpt̓ea mirādū ſi vox clamoſa ad eos mittebat̉. Clamoſa dico nō tā ſtrepitu et aeris v̓beratōoe ext̓iori/ qͣꝫ ꝓpter latentem Clama ne ceſſes qͣſi tuba exalta vocē tuā. ¶ Qualit̓ fiat? Rn̄deo ꝙ ꝑ vite meritū et ꝑ vim interioris gr̄e ⁊ feruide caritatis. ex qͦ bus reddit̉ quodāmodo vox ip̄a viuax ar dens et fortis et lucēs. ⁊ ꝓ ſui intelligibili tate clamoſa. O qͣꝫ multi nr̄e etatis vel nō clamāt/ facti canes muti nō valētes latra re. vel ſi clamor forſan eſt in voce plꝰ ad au res corꝑis demulcēdas vel exaſꝑandaſ ex hibet̉/ qͣꝫ ad aures cordis exꝑgiſcēdas/ in ſtruēdas et leuandas ꝓficiat. Diſſil̓is vox ioh̓is q̄ vox eſt clamātis. a qͦ ꝯmota ſūt ſu ꝑliminaria cardinū/ ꝓut de ſeraphin apd̓ Super Marcum XVI Eſaiam ſcriptū ē Eſa. vi. Suꝑ iora cardi nū myſtico intellectu in hoīe ſuꝑiores par tes acciꝑe poſſumus. q̄ ſunt rō et volūtas. ⁊ hec ſuꝑlimīaria a voce clamātis ꝯmouēt̉ dū ad bn̄ agendū v̓tuoſa ꝯcuſſiōe ſpūſſan cti impellunt̉. ⁊ ſctō caſtoqꝫ timore ꝯtremi ſcunt. ¶ Notandū ꝙ ly clamātis p̄t referri ad xp̄m cuiꝰ clamor triplex reꝑitur in ſcri ptura. In reſurrectōe lazari. In expiratōe ⁊ dum inuitaret ſitiētes ad aquas ſpirita les. In triplici enī deẜto clamauit. in vte ro virginis. ī mūdo hͦ lr̄ali. et in mūdo my ſtico ſeu morali anīe ratōnalis. ſed qm̄ alia magis placet expoſitio hāc non ꝓſequor. H ¶ Audiuimꝰ igit̉ de voce Ioh̓is ⁊ eiꝰ for matōe clamoſa. audiamꝰ de loci qualitate. vox clamātis in deſerto. Eſt aūt multipli citer intelligere hͦ deſertū. ⁊ pͥmo ẜm lr̄aleꝫ ſenſum locꝰ eſt materialis ⁊ iordanis. my ſtice v̓o eſt ip̄e populꝰ iudeorū/ quēadmo dū Bede ⁊ hieronymi v̓ba declarāt. In d̓ ſerto(inqͥt Beda) ioh̓es clamat. qꝛ dereli cte ac deſtitute iudee ſolaciū redēptōis an nūciauit. Et Hiero. Clamabat ad iudeoſ ſurdos ꝓpter pctā lōge poſitos ita deẜtoſ indignatōe clamoris dignos. Deſerti qͥp pe erāt a ſpiritu dei ſicut domus vacans ⁊ ſcobata. et deẜti a ꝓpheta lege et ſacerdote. Poſſumꝰ deīceps forſan deſertū aliud īue nire vbi Iohānis vox clamātis audita ē ⁊ hic ē limbus patrū ad quem moriēs Io hānes deſcēdit vt eū inferis nūciaret quē in terris poſitus indice mōſtrauerat. ¶ Et qm̄ ſuberit locꝰ ad loq̄ndū amplius de de ſerto trāſeo ad id qd̓ ſeqͥtur. Parate viā do mini ⁊c̄. Parat viā dn̄i qͥ bn̄ docet ⁊ predi cat. Sed ſi vicioſe diſtorteqꝫ vixerit nō re ctas facit ſemitas eius. Parabāt viā dn̄i ſcribe ⁊ phariſei. de qͥbꝰ ait chriſtꝰ. Que di cūt facite. Sed ex eo qd̓ addit̉. Et q̄ faci unt nolite agere Cōcluſio ꝙ n̄ rectas facie bant ſemitas eius. Ꝙ ſi qͥs interrogat q̄ ē via dn̄i? Rn̄deo illā eē quā ꝓpheta cucur riſſe gͣtulabat̉ cū diceret. Uiā mādatoꝝ tu orū cucurri cū dilataſti cor meū De qͣ Eſa yas. Hec ē via dn̄i ambulate in ea. nō d̓cli nantes ad dexterā ꝑ indiſcretū feruorē. ne qꝫ ad ſiniſtrā ꝑ remiſſum torporē. Et bene ait ꝓpheta cucurri. Nō ē pigritādū cū di es ſit parua ⁊ dieta magna. nec ſit infra ꝑa diſū māſio ſecura. ¶ At ꝟo notāde ſunt cō ditiones vie dn̄i. qm̄ eis cognitis meliꝰ ip ſa parabit̉. Habꝫ ſiqͥdem mūdus viā ſuā ⁊ hec eſt lapidoſa ⁊ vndiqꝫ ſpinis veprībꝰ vrticiſqꝫ curaꝝ mordaciū et ſollicitudinū aīas nr̄as ſuis aculeis lacerātiū atqꝫ diſſi pantiū reſꝑſa. qͣꝫqͣꝫ aurea a qͥbuſdā argētea qꝫ videat̉. ꝑ eam ambulātes ſuſcitāt ſibij p ſis puluerē importunū ocul̓ ſpiritalibꝰ/ et ſerenitatē mentis ꝑturbātē. ne qͦ labat̉ inte ritu valeat intueri. Habet caro viā ſuaꝫ ⁊ hec herboſa iocūdaqꝫ nitet introeūtibꝰ eā. ſed latet anguis ī herbis. anguis.ſ. doloro ſe penitudīs. anxietatis. ſꝫ et lutoſa colluui on tota intus reſꝑgit̉. Habet demon viaꝫ ſuā q̄ ē tenebre ⁊ lubricū/ et p̄ruptis circū qͣqꝫ cautibꝰ pōpaticoꝝ ſtatuū vallata. vbi ſuꝑbi tollunt̉ in altū vt lapſu gͣuiori ruāt. Et ꝓpheta. Alliſiſti eoſdū alleuarent̉. Hꝫ aūt dn̄s viā ſuā. hec eſt mūda decēs ⁊ pul chra. Prouer. iiij. Uie eiꝰ vie pulchre. Et Eſa. xxxv. Erit ibi ſemita ⁊ via ſctā. et nō trāſibit pollutus ꝑ eā. Et in pͣs. Ambulāſ in via immacl̓ata hic mihi mīſtrabat. Et inſuꝑ. Uia iſta via eqͥtatis et iuſticie. quaꝫ ſapiēs expoſtulabat Eccl̓i. xvij. Da nobis dn̄e viaꝫ iuſticie. Et ne ab ea diuertemus monebat ꝓph̓a. App̄hendite diſciplinam ne ꝑeatis de via iuſta. Et p̄terea viā verita tis elegi iudicia tua nō ſuꝫ oblitus. ¶ Sū I mo autē ſtudio aīaduertendū eſt qd̓ alibi ꝑ eundē ꝓphetā dicit̉. In via ait in qͣ am bulabam abſcōderūt ſuꝑbi laqueū mihi. Et rurſuſ. Iuxta iter ſcādalū poſuerūt mi hi. O qͦt laqueos/ qͣꝫ ml̓tiplicia ſcādala po nit aduerſariꝰ noſter in via hac qͣ ambula mus. et ne dep̄hendat̉ ſpūs virtutis abo luit ambulās alijs ꝑ viā iuſticie ꝓtendunt̉ ei ꝯfeſtim ſcd̓o laquei. vnus ad dexterā qͣ tinus rigoreꝫ ſeueritatis crudelit̓ exerceat. alius ad finiſtrā vt in degenerē ſecordiaꝫ ꝑ nimiā miẜicordiā timidꝰ ꝓlabat̉. In via hūilitatis abſcondit̉ laqueus ſtulte deiecti onis et deſꝑatōis peſſime. In via aūt ma gnanimitatis laq̄us eſt vane p̄ſumptōnis ⁊ deteſtabil̓ ſuꝑbie. Si viā frugalitatꝭ in trogreſſus fueris abſcōdet ilico diabolus ſordide tenacitatis laqueū. Si rurſus ad liberalitatē greſſus tuos ꝯuerteris nō dee runt ꝓdige ꝯſumptiōis inſidie. Solitudi nis ⁊ ꝯtēplatōis via ſi a te q̄ritur caue fan taſticas illuſiōes obumbratas ſpecie qͣdā viſionū altaꝝ ſeu reuelationū vel ꝯſolatio nū inſolitaꝝ/ qualibꝰ anima nōnunqͣꝫ tur piſſime deluſa et deriſa detinet̉. Ꝙ ſi acti ua magꝭ placuerit vide ne curis huiꝰ ſecl̓i Lectiones debriatus in om̄ia corruas inimici vincū la laqueos ⁊ rhetia. Ne p̄terea illud ſcāda lū incurras ſi nō ꝓſꝑe cuncta ſucceſſerint de quo Hiere. xij. Quare via impioꝝ pro ſperat̉. Sic in ſingulis facile ē inſpicere qͦ amplius ſollicitudinē geramus ad paran dum viā dn̄i. et laqueos inimici vbilibꝫ ꝓ tenſos declinandū. ¶ Et ꝓfecto nullū alid̓ conſiliū eſt ſalubrius/ nullū ꝓrſus aliūde refugiū qͣꝫ vt parui ſimus in oculis noſtrꝭ ⁊ hūiliemur ſub potēti manu dei ⁊ timidi ſꝑ ac pauidi inueniamur. Ueriſſimū ſiqui dē eſt oraculū illud diuinū qd̓ audire me ruit Anthonius. Qui dū vidiſſꝫ in ſpiritu tot laqueos/ et ſuſpirās expauiſſet dicens. Quis hos euadet? Reſpōſuꝫ eſt hūilitas. Quippe hūilitas tā gracilis eſt/ tā extenu ata et tā nihil habēs qͥ teneri valebit vt fru ſtra iaciat̉ rhete vel laqueus ꝓ ꝯp̄hēſiōe ip ſius. Sic minuti piſculi macl̓as rhetꝭ trā ſiliunt/ et dep̄hēdunt̉ groſſiores. Sic ẜm poeticā fabulā antheus ab hercule nunqͣꝫ victus eſt dū terre heſit. ſꝫ ꝑ inane leuatꝰ cō tinuo ſtrāgulatus interijt. Quā accurata ⁊ ꝓfunda eſtimatōe ꝯp̄hēderat hͦ Hieremi as ꝓpheta Hiere. x. Scio dn̄e qꝛ nō ē ho minis via eius. nec viri eſt qͥ ambulet ⁊ di rigat greſſus ſuos. Quippe eſt via q̄ videt̉ homini iuſta/ et nouiſſima eius ducūt ad mortē vt ſapiēs ait Erubeſcāt igr̄ pelagia ni ſuꝑbi ⁊ ingrati gratie dei/ et reſipiſcētes audiat. quia nō eſt hoīs via eiꝰ ⁊c̄. Qualit ergo obediemꝰ voci clamātis/ parate? Cer te ꝑ humilitatē oſtendēs q̄ gratie mr̄ eſt qͦ modo ſancti ſctēqꝫ omnes. Hinc eſt illud. Dirige dn̄e deus meus in cōſpectu tuo vi am meā. Et iteꝝ. Deduc me dn̄e ī via tua. Et Thobias ad filiū. Cōſilia tua in ip̄o ꝑ maneāt/ et pete ab eo vt vias tuas dirigat ⁊ ſil̓ia. Hoc mō parate viā dn̄i. viā regiaꝫ ⁊ liberā. Uiā artā que ducit ad vitā. ne for te vobis verū fiat illd̓ ꝓphete. Dimiſi eos ẜm deſideriū cordis eoꝝ ⁊c̄. ¶ Quintiam facite rectas ſemitas eius. Quō rectas? qꝛ nimirū ī circūitū impij ambulāt. ſed recti tudo pios decet. Recurue atqꝫ retrograde inſtar cancri illi viā peragrant qͥ ad ſeip̄os amore ꝓprio tracti ꝯtinuo reflectūt̉. ⁊ qͦcū qꝫ ꝑgunt greſſibꝰ affectionū extra ſemetip ſos nō longe exeūt. qꝛ circa palū ꝓprij cō modi colligati ſunt cathena qͣdā amoris ⁊ cupiditatis. quēadmodū vrſos ligare ſo lēt hiſtriones. aut ſicut equi circa molā aſſidua agitatiōe ꝯuoluunt̉. At ecōtra pij et iuſti recto itinere tendunt in deū ⁊ magꝭ ac magis ip̄m intrāt. amoriſqꝫ pedibꝰ ad ip̄ꝫ ſine quis retorſiōe ad ſemetip̄os facta gra diūt̉. Aliqui viā ad p̄cepta referūt ſemitas ad cōſilia. Per viā generalit̓ omnes ince dere ⁊ eā parare neceſſe ē. ſemite aūt perfe ctos recipiūt. aut quodā cōpendio ad ꝑfe ctionē introducūt. Uel ſi viam dn̄i et ſemi tas eius ad idē ſpectare dixerimꝰ adiuua bit nos ꝓ hac expoſitōne Grego. qͥ p̄cepta dn̄i ⁊ multa eſſe dicit ⁊ vnū. multa in diuer ſitate oꝑis. vnū in radice charitatis qͦniā finis legis dilectio. Si parauerimꝰ igitur viā dn̄i que ē charitas tūc rectas faciemꝰ ſemitas eius adimplēdo iuſte digneqꝫ p̄ cepta. Uel parare dicit̉ viam dn̄i qͥs faciē do quod ī ſe eſt ꝑ attritionē. ſed poſtqͣꝫ infu ſa eſt gratia iam rectas facere pōt in eiꝰ vir tute ſemitas dei. Fac īterim qd̓ potes pa rādo viam dn̄i. vt tandē poſſiſ eo miſerāte rectas facere ſemitas eius. Uel vt p̄dictū eſt ꝑare viam dn̄i ad p̄dicatores reſpicit. ⁊ rectas facere ſemitas eiꝰ cōmūiter ad oēs. ſed oportet p̄dicatorē prius in ſeip̄o rectaſ facere ſemitas dn̄i. qͣꝫ inefficaciter progre di audeat ad parādū viaꝫ eius circa alie nos. Alioquin cōparabit̉ cācro qͥ cū reptā do retroqꝫ cedendo hac atqꝫ illac oberret. dicit̉ in fabulis) aliū cancrū monuiſſe vt recte incederet. Cui qͥd aliud reſpondēduꝫ erat qͣꝫ vt prior rectū iter on̄deret? Si du ctor gregis aries nō rectas faceret ſemitaſ ſuas. gregi cetero qualiter viā parabit Du cet potius in p̄cipitiū et ruina. quēadmo dū ſi cecus cecū duxerit ambo in foueā ca dunt ẜm dictū veritatꝭ. Et hec eſt ꝓchdo lor cauſa nō mediocris qͣre tot paruuli de ſerunt iter verū. et ambulāt ꝑ vias tenebro ſas difficiles et aſꝑas. Ductor nēpe rarus eſt qͥ rectas faciat ante eos ſemitas. ſed ſic̄ populꝰ ita et ſacerdos. et vtinā nō deteri or turpior et ꝑditior ſacerdos qͣꝫ populus Hinc Iohānes qͥ vox erat clamātis ī de ſerto ad parandū viā dn̄i prius in ſeip̄o re ctas fecit ſemitas. Caſtigauit corpus ſuū ⁊ in ſeruitutē redegit. ne cū alijs p̄dicaret ⁊ ip̄e reprobꝰ efficeret̉. ne qd̓ docebat ꝟ̓bo diſ ſiparet exēplo. ne pleno vētre d̓ ieiunijs diſ putaret. et certe difficile eſt īmo impoſſibi le vt qͥ viam v̓tutis bene oꝑando nūqͣꝫ in greſſus eſt nunqͣꝫ exꝑtus eſt ſcientiā/ decli nandi ꝑicula vie circūſpiciendiqꝫ inſidias Super Marcum XVI efficaciter doceat illos qd̓ neſcit nec didi cit quidem. ꝓferet fortaſſe verba pl̓ima/ et de virtutibꝰ quaſi cecus de coloribꝰ/ vl̓ pi ca garriens diſputabit. ſed lōge aliter docē tur lecta vel audita. aliter ea que oꝑbꝰ ⁊ ex perientia cognouimꝰ. ¶ Propterea venit iohānes viam penitētie docturꝰ homīes. Hec eſt pͥma veniēdi ad deū poſt lapſum via. illā pͥmituſ ſtrēnue fortiterqꝫ ꝑagrari. ⁊ priuſqͣꝫ doceret iniqͦs viā dn̄i ꝓuidit ne iniquos haberet in ꝓprio corꝑis regno ſer uos. et qͥ libertatē a peccato docebat ipſe li ber ⁊ rex haberet̉. Qualiter oro per doctri nam alijs recte preſidebit qͥ ſeruituti et ſor didiſſime ſeruituti ſubiacet et mācipium corꝑis effectus eſt prius. ¶ Inſuꝑ Iohan nes pͥuſ hauſit ore cordis aꝑto fluenta gr̄e celeſtis qͣꝫ ſatageret in alios loq̄ndo diffū dere. ⁊ qͥ alios ad amorē eternefelicitatꝭ ſuc cēdere venerat prius in ſe ꝑ ſancte medita tionis ſtudiū et vehementiā deſiderij cele L ſtis feliciter exarſit. ¶ Quocirca reſumo cō cluſionē al̓s poſitā ꝙ vita Ioh̓is fuit an gelica et inter viatores poſt chriſtū et ma trē eius ꝑfectiſſima. Deducet̉ iſta conclu ſio tū ex ſublimitate ꝓphetādi. tū ex auſte ritate viuēdi. tū tercio ex multiplicitate me rēdi. Itaqꝫ ꝓphetia ioh̓is mirabilior fuit qͣꝫ alie certior et clarior. Mirabilitatē vide dum puer infans adhuc in vtero ſextū mē ſem agēs ſic illuſtratꝰ in ratōnabili v̓tute vt p̄ſentiā nouit̓ ꝯcepti ſaluatoris et agno ſceret et geſtibꝰ exultatōis qꝛ v̓bo nō pote rat nūciaret nec ip̄e tm̄mō ꝓphetauit. ſꝫ et ꝓphetādi ſpiritū vtriqꝫ parenti ꝯtulit. In de eſt canticū illud eccl̓ie Uentrꝭ obſtruſo poſitus cubili ſenſeras regē thalamo ma nentē. Utrū ẜm vaticiniū Hieremie hinc ſterilē geſtante in vtero ꝓphetātem iā pue rū Ieſus puer erat oīm qͥ vnqͣꝫ extiter̄t cor ꝑalibꝰ lineamētis minor Alioqͥn vl̓ tumū it ſtatim vterus virginalis poſt nūciatōeꝫ angeli. vel nō viuificatus et formatus re pente xp̄s cū maria rn̄dit. Fiat mihi ẜm ꝟ bum tuū. et vtrūqꝫ falſum eſt. Nam qͣꝫuis maria cū feſtinatōe aſcēdiſſet ī mōtana pꝰ angelicam viſionē/ dicta eſt nihilominus mr̄ dn̄i. Et vnde mihi(īqͥt elizabeth) vt ve niat mater dn̄i mei ad me. Et ſi mater iam tūc erat filiꝰ. Porro Ioh̓es hūc ⁊ talē pue rū non corꝑali viſione ſed illuſtratōe ꝓphe tali cognouit. ſalutauit. adorauit. Et hec ē ſingularis et ſupͣ modū mirabil̓ ꝓphetia cui par in alio hoīm nulla reꝑta eſt. ꝓpt̓ea qͦ ad hoc maior Iohāne nēo ſurrexit. qͥ in deſerto etiā vteri ſterilis vox clamātis in uentus eſt. ¶ Attendamus inſuꝑ claritatē certitudinēqꝫ ꝓphetie ſue dū iā exvtero na tus ꝓdijt et venien tē ad ſe dn̄m digito de mōſtrauit. Ceteꝝ tantū(cantat eccl̓ia) ce cinere vatū corde p̄ſago. vt in illo quoqꝫ d̓ ſerto vox clamātis exiſteret. ¶ Deniqꝫ iohā nes moriēs patribꝰ illa ſedētibꝰ in tenebriſ nūciauit. quod qͣli lingua qͣli ve ẜmone fa ctū eſt nō parua ē queſtio. Qualiter etiam vixit ip̄a iohānis anīa cū ceteris in limbo iuſtorū/ et an aliorū ſcientiā/ fidem ſpem ⁊ charitatē ceteraſqꝫ virtutes ſua denuciatō ne adauxerit. aut vtrū ſua p̄ſentia clarifica eoſdē illuſtrauerit. grata eſt/ ſed parū a do ctis tradita eſt materia. Et de locutōne ſi qͥdem cōmunis eſt difficultas. de angeliſ. de aīabꝰ ſeꝑatis/ ſaluatis ſeu dānatis. qͣlis eſt hec. Idcirco ꝓnunc ſufficit aꝑire quod mihi ꝓbabilius faciliuſqꝫ videt̉ cū paucꝭ ⁊ quibuſdā antiquorū. Imaginor igitur quālibꝫ ſubſtātiā ſeꝑatā libera eſſe tā qͦ ad motionē obiectalē ſui et eorū que ī ea ſunt. qͣꝫ etiā quo ad receptionē influxus ſeu mo tionis cuiuſlibet extrīſece obiectalis ita vt ratōe pͥmi q̄libet poſſꝫ dici tabula quedaꝫ lr̄is plena. ſeu liber inſcriptus. que tabula ⁊ qui liber ꝓ libitū nūc aperiunt̉. nūc clau dunt̉. nunc parū nunc multū. et dū aperit̉ a libero arbitrio liber ſubſtātie huiꝰ ſeꝑate ip̄a dicit̉ loqui. dum claudit̉ eſt in ea ſilen tiū. Uoco autē claudere hic et aꝑire nō ꝓ prie vt in materialibꝰ fit. ſed ſil̓itudīarie dū motio obiectalis intentionū exiſtentiū in ſubſtantijs ſeꝑatis ſuſpēdit̉ a volūtate. vl̓ dum rurſus ab eadē extra agere ſeu radia re ꝑmittit̉. Et taliter qͥdem imaginat̉ locū tio ſubſtātiaꝝ ſeꝑataꝝ que nihil aliud ē qͣꝫ manifeſtatio libera et intelligibilis ſui vel eorum que in eis ſunt. que locutio tāto eſt vehemētior ⁊ clamoroſior qͣnto intelligibi lior atqꝫ aꝑtior. Iuxta quod Iohānes me rito vox clamātis vocatus ē. Simile per omnia quo ad auditōem intelligere poſſu mus/ ponēdo libertatē in recipiēdo per au res mentꝭ motiones hmōi obiectales. quē admodū ſi eſſet ſpeculū vſqꝫ quaqꝫ/ ſpeculū reſpectu cuiuſcūqꝫ radiatōis luminoſe ſu ꝑ ip̄m incidentis. Hoc modo ioh̓is anīa loqͥ potuit ī limbo. et ſic audiri ip̄e vox cla mātis in deſerto. ¶ Et quoniā ſancti pr̄es M. Lectiones incole limbi deſerti. et bene deſerti et a felici tate alieni. cupide multūqꝫ de ſua liberati on certū aliquid audire ſitiebāt. Interro gant nō ambigo iohānem nouiter e terris ad eos deſcendētē ſi quid boni nūcij. ſi qͥd ſperāde liberatiōis afferret? at qui nō ama ro ſilentio ſubticuit iohānes nō locutōibꝰ eorundē aures clauſit vtpote qͥ p̄co iudicꝭ venientis/ et ſolis lucifer orientis/ et nun cius ſaluatoris iā apparētis in deſerto pa rate viā dn̄i rectas facite ſemitas eius. qͥa veniens veniet ⁊ nō tardabit. Iā in terris viſus ⁊ cū hominibꝰ ꝯuerſatus eſt. iā a me cognitus ē/ p̄dicatus/ baptizatus/ ⁊ indi ce demōſtratus. Ad hāc vocē noua lux ori ri viſa ē in deſerto illo inferiori ſedentibus in tenebris ⁊ in vmbra mortis/ gaudiū qͦꝫ leticia ⁊ tripudiū. Iā minus tedet eos exi lij ſui/ qͣꝫto minorē cognoſcūt ſpei ſue dila tionem. nā magis ⁊ magis ꝑ ſanctas affe ctōes/ parāt ī ſeip̄is viā dn̄o/ ⁊ ꝑ ignita de ſideria charitatꝭ rectas faciūt ſemitas eiꝰ. ¶ Plura ſciſcitant̉ a Ioh̓e de celeritate ē myſterio redemptōis ſue/ de ꝯditionibꝰ re demptoris/ de forma modoqꝫ redimendi. nec ſatiant̉ interrogatōibꝰ/ ſꝫ qd̓ plurimuꝫ delectat audire vt ſepius iteret̉ expoſtulāt. Quid agit Iohannes vox clamatis in de ſerto. Reſpondet ad ſingula/ ꝯfirmat fidē ſpem corroborat charitatis feruorem exu ſcitat. ¶ Neqꝫ tamē iſta dixerim ꝙ ſctōs pa tres poſt obitū ignorē fuiſſe poſitos extra merendi ſtatū ſꝫ quin in ſcientia ⁊ quibuſ dam alijs ꝑfectōnibꝰ nouiter acquiſibilibꝰ ꝓficere potuerint/ et etiā ꝓfecerint non vi deo. Ponunt qͥppe doctores abſqꝫ vlla ab ſurditate gl̓iam beatorū accidentalē plerū qꝫ maiorem fieri tā in cognitōe qͣꝫ dilectōe ac delectatōne. qͣꝫto minus abſonū videri debet ſi nondū ſaluati nec terminuꝫ felici tatis adepti in cognitiōibꝰ qͥbuſdam amo ribꝰ ⁊ dilectionibꝰ ꝓficere potuerūt. Sꝫ ⁊ de pueris abſqꝫ baptiſmo decedētibꝰ apd̓ nōnullos excellentes nō improbabile pror ſus videt̉ eos in ph̓ia ⁊ alijs quibuſdā ar tibꝰ ⁊ cognitionibꝰ poſſe inſtructiores fie ri tempoꝝ ſucceſſiōe diuturna/ ⁊ exꝑientia rū multitudine coadiuti. Sic etiā Enoch ⁊ Helyas nō ita ocioſe viuūt vt in tāta eta tis lōgenitate nihil nouū cogitēt vel addi ſcant. ¶ Sed reuertamur vnde digreſſi ſu mus vbi diximus Ioh̓eꝫ in ꝓphetia cete ros exceſſiſſe qd̓ ex predictis reor eſſe ꝑſpicuum/ ſi tamē aliquas pͥus obiectōes que aduerſus ea fieri pn̄t abſoluerimus. Et qͦ pacto(dic̄ aliqͥs) Ioh̓es ꝓphetaſſe dicit̉ il lud ⁊ de eo qd̓ ante ſuos oculos poſitū te nebat. Uidebat Ieſum/ tangebat ⁊ audie bat ⁊ tu mihi dicis ꝙ illū eſſe Ioh̓es ꝓphe tabat. Non em̄ eſt ꝓphetia niſi occultoꝝ ⁊ a ſenſibꝰ humanis alienoꝝ. Sꝫ acute cogi temus qͥd Ioh̓es ſenſu viderit ⁊ qͥd nō vi derit/ ⁊ exinde qͥd ⁊ quemadmodū ꝓpheta uerit cognoſcemus. Erant in homīe Ieſu plurima corporeis ſenſibꝰ ⁊ exꝑimento cō gnoſcibilia. vt ꝙ homo erat ambulās/ do cens/ cū publicanis ⁊ peccatoribꝰ mandu cans. ⁊ ad hec cognoſcēda nō erat opus ꝓ phetico ſpū. Alia latebāt plurima ⁊ maxi ma. vt ꝙ talis eſſet deus/ mediator ꝯſtitu tus ꝓ redemptōe ⁊ reconciliatōe pctōꝝ. ꝙ agnus eſſet ꝓ ſacrificio ꝯſummato īmolā dus ⁊ ſimilia ad qͦ cognoſcēda ⁊ publicā da hominibꝰ Ioh̓es non niſi ſpū ſuꝑple nus attingere valuiſſet. Tale eſt illud. Qui poſt me venit an̄ me factus eſt ⁊cͣ. ⁊ ecce ag nꝰ dei. ⁊ cetera hmōi. ¶ Occurrūt alij dicē tes nō debere Ioh̓em arguere mendacij. Alioqͥn ſi mēdax. quō ꝑfectus? Ip̄e em̄ in terrogatus. Tu qͥs es? ⁊ an̄ ꝓpheta es tuꝫ Rn̄dit nō ſum. Qd̓ ſi ex humilitatis affe ctu qͥs eū ſic rn̄diſſe ꝯtenderit/ videat quō humilitatem verā cum vicio mendacij cō nectet. Que em̄ participatio lucis ad tene bras/ q̄ cōuentio chriſti ad Belial ait apo ſtolus. Fateor plane iohānē nō q̄ſiſſe hu militatē ꝑ mēdacij culpā. Abſit hͦ vt catho licoꝝ quiſpiā ſic delirus inueniat̉ qui hoc dicat. Uerax igit̉ fuit iohānes modo qͦ ne gauit ſe prophetā. negauit dico nō ſimpli citer ſed ad intentōem querētiū. Scpͥtum erat in lege dei Deuter̄. xviij. Prophetā ſu ſcitabo eis de medio fratrū ſuorū ſil̓eꝫ tui. ⁊ ponā v̓ba mea in ore eiꝰ. loquet̉qꝫ ad eoſ oīa que p̄cepero illi. Qui aūt verba eiꝰ que loquet̉ in noīe meo audire noluerit. ego vl̓ tor exiſtam. Interrogauerūt gͦ iudei iohā nem an̄ ꝓpheta eſſꝫ nō qͥcunqꝫ ſꝫ qualē lex ip̄a pollicebat̉ affuturū. Et ꝯfeſſus ē ⁊ nō negauit. qꝛ nō erat ille ꝓpheta ꝓmiſſus in lege. ¶ Chriſtꝰ itaqꝫ nō ioh̓es fuit ꝓpheta ille quē ibidē moyſes venturū ꝓphetauit. Cuiꝰ p̄curſor ⁊ angelus Ioh̓es extitit. vt quēad modū Eſa. olim an̄ ꝓnūciauerat di cens. vox clamātis Ubi liceat attēdere qͣn te dignitatis Ioh̓es fuerit atqꝫ autoritatꝭ Super Marcum XVI vt etiā a ꝓpheta tali de eodē fieret ꝓphetia ⁊ ſue p̄dicatōis clamor tāto an̄ ꝓderet̉. qͥn etiā Ioh̓es illd̓ eē ꝓphetatū de ſeip̄o n̄ hu mana ſꝫ ꝓphetica īſtructōe cogͦuit. Intra uit enī puer deẜtū vbi de libris Eſaie aut A alijs ab hoīe neqͣqͣꝫ īſtructus ē. ¶ Hic orit̉ difficultas nō mediocris de mō cognoſcē di veras ꝓphetias. et de mō diſtīguēdi eaſ ab illuſionibꝰ ⁊ diuīatōnibꝰ demonū qͥ ali qn̄ trāſfigurāt ſe ī angelos lucꝭ ẜm apl̓m. ⁊ d̓ cautel̓ ſe habēdi/ hō in talibꝰ ne ſeduca tur. ſꝫ ad p̄ſens dicta ſufficiāt ¶ Seqͥt̉. Fu it ioh̓es in deẜto. vbi de hoc et d̓ Ioh̓is ꝑ fectōe qͦ ad auſteritatē vite et meritorū mul titudinē videbimꝰ dn̄o ꝯcedente ꝓphetiā Ioh̓is.i. dū q̄rit̉. Tu qͥs es? Ego īqͥt vox cla. ⁊c̄. dirigite viā dn̄i. Et egrediebant̉ ad eū hieroſolymite vniuerſi ⁊ omīs regio iu dee. ⁊ baptizabant̉ ab illo ī iordanis flum ne ꝯfitentes pctā ſua. Et erat Iohānes ve ſtitus pilis cameloꝝ. ⁊ zona pellicea circa lūbos eius. et locuſtas ⁊ mel ſilueſtre ede bat. Iam ꝑ aliqͦt dies Ioh̓em in deẜto te nuimus. dū enī ſcrutari pia curioſitate co natus ſum. qͥd ageret Ioh̓es ⁊ ſolus ⁊ in deſerto. Dū p̄terea ſuꝑ hͦ ammiratōem ali quorū carnaliū/ turba tumultūqꝫ gauden tiū ꝯtentare ſatagerē. inductus ſū referre qͦ pacto verū eſſet de eodē Ioh̓e et ſibi ſil̓ibꝰ heremicolis in ꝯtēplatiōe ſuſpēſis. nunqͣꝫ minus ſolꝰ qͣꝫ cū ſolꝰ. hͦ apud Ciceronē di xiſſe celebrat̉ ſcipio ſuꝑior africanus Hac occaſione in materiā ꝯtēplatōis incidi la tiſſimā vtiqꝫ et nōdū funditus exhaurien dam vt in ip̄a explicāda ſꝑ ſit vltra qͥcqͣꝫ ī uenire ⁊ veniendū cū hieroſolymitꝭ ⁊ om̄i regiōe iudee. Tandē hinc ad Ioh̓eꝫ in ior dane p̄dicantē et baptizantē. Sꝫ tandem egrediendū eſt ab hͦ deẜto/ ꝯtēplatōis ma terie ſilentiū indicendū qͣtinus ſubſequēs euāgelij nr̄i textus loquat̉. Spero enī deo ꝓpicio me ſuꝑ hac materia ꝯtemplatōnis certe pulcerrima ⁊ ſublimiſſima q̄dā poſte rius locuturū atqꝫ nō tā ex noſtra qͣꝫ alioꝝ ſentētia neqꝫ tā mgr̄ali locutiōe qͣꝫ collocu tione familiari. nō demū polito curioſoqꝫ ẜmone/ ſed qͦtidiano loq̄ndi more ⁊ extra lectōnes ordinarias int̓ audire volētes ꝓ poſui diſſerere. Placuit itaqꝫ pat̓ne ꝓuidē tie ſuꝑne maieſtatis me ꝑ aliqͦt iam tꝑa in deſerto tribulatōis ⁊ cuiuſdā ſolitudīs col locare. vbi qͣle manna ꝯtēplatōis in deſer to ſolitudinis veri iſraelite ꝯmedūt/ ⁊ ſi nō pleno ore comedere/ deguſtare tn̄ datū eſt. vt ſaltē eius odorē ex alioꝝ eructatiōe qui manna cibi ſe repleuerāt/ potui aſpirando ſentire. verū qͥd textus nr̄ dicat audiamꝰ. ¶ Egrediebāt̉ inqͥt ad eū. nō dubiū qͥn ad Ioh̓em baptiſtā hieroſolymite vniuerſi ⁊ om̄is regio iudee. Ad hͦ v̓bum ſtupet logi ca ⁊ logice tractatores vl̓ ſcandalizāt̉ vl̓ in culpant locutōis huiꝰ formā Neqꝫ em̄ eſti mandū eſt ꝑuulos ībecilles. aut infantes ī cunis. īmo nec hieroſolymitas oēs adul tos ad ioh̓em egreſſos fuiſſe. qͣnto minus omnē iudee regionē. Igit̉ logice virtus et ſermōis ꝓpͥetas vident̉ falſitatis arguere euangeliſta marcū qͥ hͦ vniuerſali ſermone vſus eſt. Obiectio iſta nō huic loco dūta xat ſed innumeris ſacre ſcpͥture locutiōibꝰ aduerſa ē. ¶ Pro qͣ diſſoluēda notandū ſū Q moꝑe arbitror etiaꝫ iuxta ph̓i ſententiā/ ꝙ duplex eſt logica. q̄dam ſubẜuiens ſciētijs naturalibꝰ ac pure ſpecl̓atiuis. q̄ vſitato no mine et qͣſi antonomatice logica noīat̉. ⁊ q̄ ad omniū methodoꝝ pͥncipia viā habere deſcribit̉ ab hyſpano. que ſermocinalis a qͥbuſdā noīat̉. Porro altera ē logica quaꝫ appropͥato vocabulo rhetoricā dicimus q̄ pͥncipalit̓ ancillat̉ ſeruit ⁊ amminiculū pre ſtat ſcientijs moralibꝰ politicis ⁊ ciuilibꝰ/ ad intellectū practicū ſpectātē. Habet au tē vtraqꝫ logica hmōi ſuas regulas in lo q̄ndo. modos inſuꝑ ꝓpͥos qͥbꝰ docemur erudimur et diſcimus verū a falſo diſcerne re. ¶ Prima reſpicit logica potiſſime ẜmo nis ꝓpͥetatē alienā a metaphoris ⁊ qͥbuſli bet trāſſumptōibꝰ explicādo adeqͣtionem rei ad intellectū/ et iuxta regulā ſuppoſitio nū. ampliationū ⁊ appellationū vim locu tōis aut ſermōis ſtrictiſſima p̄ciſione diju dicando. Hec logica exulat a ſe et abdicat omnē fere figuratā locutionē/ oēmqꝫ locu tionis ornatū/ et qͣntū pōt ꝓximius ⁊ bre uius ꝯceptibꝰ interioribꝰ correſpōdet qͣti nus ꝟitas ꝑ eas in ſpeculatiuis ſciētijs p̄ ciſior atqꝫ lucidior habeat̉. ¶ At ꝟo rhetori ca quā logicā alterā dicimꝰ potiſſime figu ris ⁊ tropis atqꝫ ſcematibꝰ vtit̉ coloribꝰ qͦ qꝫ floribꝰ nō tā neceſſarijs qͣꝫ decoris locu tionē ſuā exornat. Ceteꝝ vulgari vſitateqꝫ locutioni pl̓imū ꝯdeſcedit. qͣrens ex ſua qͣ dā tū familiaritate/ tū ſpecioſitate vt audi toꝝ affectus īpellat qͦ vult/ ⁊ vel in irā vel indignatōem odiū vel amorē ꝯcitet audiē tes. Dicta eſt idcirco logica hec neceſſaria aa 3 Lectiones ad ſciētias morales. qꝛ ad affectus ꝯcitan dos generādoſqꝫ ſi boni ſunt. aut ad ſedā dos aut cōpeſcendos ſeu tollendos ſi mali reꝑiant̉/ logica p̄cedēs nō ſufficit. Illa enī inquirit tm̄modo veritatē in rebꝰ. ꝓut ve ritas eſt adequatio rei intellecte ad intelle ctū ſpeculatiuū. iſta autē ꝓut eſt adequa tio quedā ad affectuꝫ ſeu practicū intelle ctum. ¶ Dicamus ergo dū querit̉ de veri tate ꝓpoſitōis alicuius ẜm vim vocis aut ꝓpͥetatē ſermonis/ alit̓ iudicandū eſt ⁊ reqͥ rendū eſt in ſpeculatiuis ſciētijs ad qͣs de ſeruit logica pͥor. aliter in moralibꝰ atqꝫ po liticis vbi rhetoricā vigere docuimus. Et quiſqͥs iſtas logicas duas vellet ꝯfunde re ita vt rhetoricā in ſpeculatiuis ⁊ logicā priorē in practicis ſciētijs exigeret. ille ī ab ſurdiſſimos īeptiſſimoſqꝫ erroreſ corruerꝫ totus. ¶ Hinc ē ꝙ a Tullio in rhetorica ve teri ⁊ alijs politizātibꝰ irrident̉ ⁊ inculpan tur illi qͥ ẜm logicā pͥorē enitunt̉ leges atqꝫ cōmunes hoīuꝫ locutiōes interp̄tari. Uo cant̉ ſiquidē tales verboſi. ſophiſte. garru li. de ſolo noīe ꝯtrouerſiā nectentes. inciui les deniqꝫ ⁊ ceruicoſi fantaſtici ⁊ ad nulluꝫ ciuile ſeu politicū negociū regimē atqꝫ ꝯſi liū idonei vſqꝫ adeo vt vix ip̄i qͥ tales ſunt/ loqui quicqͣꝫ audeāt vix aliqͥd audire pn̄t. qd̓ nō ſtatim calūniandū aut negandum. aut diſtinguendū eſſe ꝯtendant. Sꝫ fallit eos plane ignorātia p̄miſſe diſtinctōis in ter logicā atqꝫ rhetoricā. ⁊ quia logicā pri mam introducere ſatagūt vbi ea nō opus eſt. ¶ Illi ex aduerſo nō paꝝ aberrauerūt qͥ dum ſpeculatiua veritas ſola ꝯquerit̉. rhe toricos loquēdi modos pͥncipaliter ſecuti ſunt. Innumeris itaqꝫ ⁊ infinitis vincl̓is dum ſe nitunt̉ abſoluere ſemet ꝯſtrinxerūt. ¶ Neqꝫ tamē nego qͥn viciſſim logica vna alterius opem qn̄qꝫ requirat. Et quin pa ri quodā ſenſu ad veritatis vnius inquiſi tionem plerūqꝫ ꝯcurrāt. Sed quādo vbi ⁊ qualiter hoc fit. nō cuiuſcūqꝫ/ ſed ſapien tis ⁊ artificis eſt iſtud diſcernere. ⁊ eius in ſuꝑ qui vtrāqꝫ ꝑfecte cognouerit. ⁊ qui ſci uerit ẜm materie exigentiā/ cognatos infer re ſermones. Hinc fit vt aliqui carētes lo gica pͥori. reperiunt̉ ī tractatibꝰ aut doctri nis parum reſoluti. ſꝫ rudes ⁊ indigeſti/ ſi cut econtra dictū eſt ꝙ ſoli logice inniten tes ſophiſte ſunt. leues ⁊ garruli/ ⁊ in ciuili cunctatōe parum aut vix tolerabiles inuē ti. īmo ad p̄dicationes aut deliberationes poſitas raro vident̉ eleuati/ quia nec in il loꝝ exercitatōe ſeip̄os tradiderūt. ¶ Iuxta hoc nō operoſum eſt obiectionē p̄tacta diſ ſoluere dicēdo ꝙ nullo modo in hiſtoricis narrationibꝰ ſicut nec in ꝓphetijs ⁊ docu mētis moralibꝰ exigit̉ vel attendit̉ veritas dictorū ꝯformiter ad ſtrictas regulas pͥo ris logice. ¶ Sed ſufficit ꝙ modus loq̄n di ꝯmunis cui maxime ſe ꝯformat rheto rica ſeruet̉ vbi figurate locutōes tropice ⁊ trāſſumpte ꝑ parabolas ⁊ ſil̓itudines ad mittunt̉ ⁊ ampliꝰ qͣꝫ reliq̄. Et hoc eſt qd̓ qͥ dam nō irratiōabiliter dicūt ꝙ theologia ſuam habꝫ logicā et modū loq̄ndi ꝓpriuꝫ. ⁊ ꝙ in ea nihil eſſe falſū de v̓tute ẜmōis de bet admitti. īmo dictū hmōi tanqͣꝫ irreligi oſum impiū ⁊ blaſphemū a catholicis au ribus reijci cōgruit. Si qͥs ꝟo dixerit op poſitum et recte ſenſit ille/ dumtaxat ad vim loquendi prioris logice oculos con uertebat. qͣꝫuis nō vſqꝫquaqꝫ rōnabiliter. Hinc eſt qd̓ egregiꝰ doctor. Augꝰ. tum ī locis plurimis. tū ſpecialiꝰ in libro de do ctrina xp̄iana regulaſ ꝓ expoſitōe ſacre ſcri pture dedit/ ⁊ ab alijs datas collaudauit. Inter qͣs vna eſt ꝑ ſynodochen/ vbi ꝑs ꝓ toto ſumit̉. Alia ꝑ hyꝑbolen/ vbi veritas ad exaggerandū excedit̉. Alia vbi locatuꝫ ꝓ loco accipit̉. ẜm quas regl̓as textus no ſter a falſitate defendit̉ Nā dicēdo. egredie bant̉ ad eū hieroſolymite vniuerſi/ ſimilis eſt locutio ſicut cū dicimus. Oīs ppl̓s vel totus mūdus vadit ad tale ſpectaculū. Di cit̉ em̄ hoc nō ꝑ p̄ciſionē/ ſꝫ ad rei magnifi cationē adaugēdā. Sil̓iſqꝫ eſt locutio cū ſubdit̉. Et oīs regio iudee. niſi ꝙ vltra hͦ locus ꝓ locato. regio.ſ. ꝓ habitantibꝰ regi onem ponit̉. ⁊ ī talibꝰ iuxta qͦrundā expli cationē attendit̉ ſenſus. nō quē v̓ba faciūt ſed ꝓ quo fiūt. ¶ Iuxta p̄dicta ſumit̉ conſi Ꝙ deratio moralis ꝙ p̄dicatores in ẜmōibꝰ publicis d̓teſtādo vicia et collaudādo vir tutes auctoritatē habēt vtēdi locutionibꝰ trāſſumptiōis ẜm regulas qͥbꝰ exponitur ⁊ iuxta licentiā rhetorice artis. ita vt qn̄ qꝫ dicat̉ aliqͥd vniuerſaliter vicioſuꝫ qd̓ ꝓ paucis aut non omnibꝰ pōt verificari. vel aliud tale ꝓnunciat̉ quod de virtute et re gula logice prioris eſſet falſiſſimū ⁊ ſcan daloſum et iniurioſum. ¶ Nō habeo hic ex empla multa curioſe ſcrutari vl̓ adducere legant̉ omnes ꝓphete qͥ fuerunt. qͥdaꝫ ſer mocinatores inuehentes in vicia ⁊ vicio Super Marcum XVI ſos arguētes. attendat̉ p̄dicatio chriſti. io hannis baptiſte. pauli. ſtephani ꝓthomar tyris/ ⁊ alioꝝ reuoluant̉ ẜmōes ⁊ epl̓e do ctorū. reperiet̉ qͣſi vbilibet licētia talis lo quendi vniuerſalit̓ vt diximus. Eſaias di cit. c. i. Om̄e caput lāguidū et om̄e cor me rens a plāta pedis vſqꝫ ad verticē capitis nō eſt in eo ſanitas. Et paulo poſt. Om̄es diligūt mūera. ſequūt̉ retributōes. Hiere. ij. ſcriptū eſt. Quid vultꝭ mecū iudicio cō tendere. om̄es dereliquiſtis me dicit dn̄s. Ezech̓. iij. Oīs qͥppe domus iſrael attrita fronte eſt et duro corde. Chriſtꝰ ⁊ iohānes phariſeos inculpabant generalit̓. Chriſtꝰ vocans eos hypocritas. ſepulchra dealba ta. ſuꝑbos et auaros. Ioh̓es/ ꝓgeniē vipe rarū. Et Actuū. vij. dicit ſtephanus. Du ra ceruice et incircūciſi cordibꝰ ⁊ auribus vos ſemꝑ ſpūiſctō reſtitiſtis. ſicut ⁊ pr̄es veſtri ita et vos. Apl̓s deniqꝫ vocat gala thas inſenſatos. ⁊ in cretēſibꝰ approbat di ctū poete. Cretenſes ſꝑ mēdaces. male be ſtie. pigri ventres. Primo etiā vocat apl̓s poetā hunc ꝓphetā. Et apud gentiles po ete ꝓ ꝓphetis ⁊ vatibꝰ atqꝫ theologꝭ habe bant̉. et poeſes eoꝝ ſicut metaphoricas lo cutōes veritatē ꝯtinentes/ occl̓tas tn̄ attē tabant Tales ſunt in ſcripturis generales in docēdo locutōes innumere. ¶ Ex his ſe quit̉ alia ꝯſideratio ꝙ inciuilit̓ agerēt īmo inſipiēter ⁊ contra artē ꝓpͥam clerici qͥ lo cutōes hmōi morales in quibꝰ forte tāge rent̉ vellēt generalit̓ inculpare. aut vtētes eis moleſtare. niſi forſan vbi manifeſta ⁊ ꝑ ticularis iniuria(que magis eſſet detracto ria et ꝯtumelioſa qͣꝫ ad edificatiōeꝫ valēs dep̄henderet̉ qd̓ ſi fieret corā qͥbꝰ n̄ opor tet. Qd̓ vbi ⁊ qn̄ ꝯtingit nō eſt poſſibiliter ꝑ artē docere. ſed tunc agendū eſt vt ſapiēſ iudicabit ⁊ ꝓut edocebit vnctio. Conſtat enī ꝙ plerūqꝫ fit ſermo generalis ad prin cipes qͥ ſciunt ſe et ſtatū ſuū grauiter incre pari ⁊ tangi ī modis loq̄ndi generalibꝰ. to lerāt tn̄. Qua igit̉ frōte et temeritatē nollēt clerici de iſto vel illo ſtatu ſuꝑ eorū vicijs generaliter morderi vel culpari. Iſta pror ſus eſſet phariſaica cōditio qͥ rep̄hendere nō rep̄hendi q̄rebant. ¶ Terciā addo cōſi derationē contra illos qͥ in locutōnibꝰ mo ralibꝰ ponūt captioſos loquēdi modos ī logica priori ſeruatos licet veros. In qͥbꝰ tn̄ eſt falſitas aꝑta aut ſcādaloſa iuxta locu tiones vſitatas ⁊ ẜm rhetoricā in materia tali ſeruandā. Exēpli gr̄a. ponet̉ vna inde finita q̄ apd̓ morales eqͥualet vniuerſali q̄ tn̄ indefinita d̓ vi logice vera erat. apd̓ rhe toricū ⁊ politicū falſiſſima. Propt̓ea nō ī prudent̓ ꝯdēnate aliq̄ ꝓpoſitiones tanqͣꝫ articl̓i erronei aut reuocādi. in qͥbꝰ tn̄ erat ꝟitas de vi vocis et logice pͥoris/ vt iſta. Eccl̓ia manens eccl̓ia pōt errare. deꝰ ⁊ cre atura nihil ſunt. ⁊ ſil̓es multe. et alie etiam q̄ in ph̓ia fuiſſent recepte vt vere vel ſalteꝫ ꝓbabiles. ſicut ſunt articl̓i qͥ de fide loquū tur ꝯtra meritoria. Et maxime ꝯſideratio hec locū habet vbi audiētes nō ſūt triti vl̓ vſitati tales locutōes audire vl̓ admittere. ſed vulgares ſunt aut puri morales legiſte vel canoniſte. Et ſane imprudēter agūt ne dicam impudēter qͥ corā talibꝰ in actibus publicis talē logicā puram adducunt aut ph̓iaꝫ ſeu metaphiſicā. p̄ẜtim vbi materia talis q̄ nihilominꝰ mores reſpicit ⁊ apud eos ſcandalū. Obſeruādū eſt enī illd̓ Gre. Iuxta mores auditoꝝ formet̉ ẜmo docto rū. Huius oppoſitū creberrime fieri dicit̉ ī anglia. ⁊ ꝓchdolor niſi ꝓuideat̉ īualeſcet in francia. qͣꝫ ꝟo aꝑta eſſet ⁊ lata feneſtra ad errores ⁊ ſcādala ſeminādos tal̓ ꝑmiſſio li quet ex p̄miſſis ⁊ exꝑientie vox cōclamat. Deniqꝫ cur ob aliud appellāt̉ theologi no ſtri tēꝑis ſophiſte ⁊ v̓boſi īmo ⁊ fantaſtici. niſi qꝛ relictis vtilibꝰ intelligibilibꝰ ꝓ au ditorū qͣlitate trāſferūt ſe ad nudā logicaꝫ vel metaphiſicā aut etiā mathematica vbi ⁊ qn̄ nō oportet. nūc de intēſione formarū. nūc de diuiſiōe cōtinui. nūc detegentes ſo phiſmata theologicꝭ terminis obūbrata. nunc pͥoritates qͣſdā in diuinis. mēſuras/ duratōes inſtantia/ ſigna nature et ſil̓ia in mediū adducētes. q̄ ⁊ ſi v̓a atqꝫ ſolida eēt ſicut nō ſunt ad ſubuerſionē tn̄ magꝭ audi entiū vel irriſionē qͣꝫ rectā fidei edificatiōꝫ ſepe ꝓficiūt. ¶ Sed detinuit ecce nos aliqͣꝫ R diu modꝰ loq̄ndi euāgelicꝰ ſpero tn̄ nō ꝓr ſus inutilit̓ ad rem accedētes videamꝰ qͥn te autoritatis atqꝫ dignitatꝭ īmo virtuoſe attractōis Iohānes bap. fuerit. qm̄ ad eū egrediebant̉ hieroſolymite vniuerſi ⁊ oīs regio iudee. tā valida erat ⁊ tā efficax ſua ſo litudo/ ſua viuēdi auſteritas/ ſua demum ſinceritas ⁊ libertas p̄dicādi. Da mihi ali quē de occupatis et accurſis ſolitarios ir ridentibꝰ. qͥ ꝑ oēs totius etatꝭ ſue diſcurſuſ ⁊ ſudores anxios tantūdē ꝓficiat qͣntū ſoli tarius iſte manens in deſerto fructificauit aa 4 Lectiones Mirari ⁊ colere ſolēt hoīes p̄ſertiꝫ ſimplex vulgus eos viros qͦs in vita ſublimes ⁊ ſi bimet auſteros aſpiciūt. ob hͦ maxīe ꝙ nul la cupiditatis aut ambitōis nota reſpergū tur. nulla ꝓinde ꝯͣ eos fallendi ſuſpitio/ aut mentiēdi ſuborit̉ qn̄ deſpiciūt qͥcqͥd terre num eſt/ qͥcqͥd vtile vel iocundū. Ex oppo ſito p̄dicatores nr̄i tꝑis/ qꝛ talibus inhiare vehemēter/ popularit̓/ ⁊ ardēter cognoſcū tur. fit ſermo eoꝝ in opprobriū fit de men dacio aut pͣua intentōe ſuſpectū. Dicūt cō feſtim eis auditores voce vl̓ aīo. medice cu ra teip̄m. Uidimus nr̄a etate ⁊ nuꝑ quem admodū vnus ꝓpter hmōi vite auſterita tem pene incredibilē in ſuis ſermonibꝰ ml̓ titudinem aggregabat cui vite ſue ⁊ zelo ſi ſcientiā ⁊ diſcretōeꝫ humilē ſociaſſet. quaꝫ vtinā ſociaſſet. feciſſet vtiqꝫ fructū multuꝫ ſi verū eſt illud Bern̄. Zelus ſine diſcretōe p̄cipitat. Diſcretio aūt eſſe nō pōt abſqꝫ hu militate/ nec hūilitas in ꝯplacētia ſui ⁊ in nitēdo ꝓprie prudētie ꝯſeruatur. ¶ Deniqꝫ difficile ē ⁊ plus diuinū qͣꝫ humanū ⁊ non abſqꝫ diuturno virtutū exercitio acqͥſibile. vt in duobꝰ his ſeruet̉ humilitas in ſolitu dine.ſ. ⁊ p̄dicatōne. Cur ita? Qm̄ ſolitudo facit hoīeꝫ leuit̓ ceteros occupatos dijudi care ⁊ eis ſe p̄ponēdū eſtimare. Predicatio aūt vbi eſt applauſus ꝯcurſuſqꝫ ppl̓oꝝ ver ba dicētis in celū ferentiū/ ꝑtemptat gͣuiſſi me atqꝫ ꝑiculoſiſſime p̄dicatoris animum vt gaudeat vt ſibi cōplaceat vt poſtrēo in linguis hominuꝫ famā ſuā foris ponat. ſe eſtimet magnū aliquē eſſe qͣleꝫ ſe audit a ce teris ac ꝓinde ꝯtēnit ab alijs edoceri mo neri vel eoꝝ duci ꝯſilio. Ruit ꝓpterea in te meritatē quālibet. īprouidus loquit̉ nō iā ex rōne/ ſꝫ furore. nō ex humilitate ſꝫ elatio ne. nō qd̓ dictat rō ſꝫ qd̓ ſuccenſa indigna tio. nō qd̓ verū ſed qd̓ audiētibꝰ placitum. nō oportune ſed ſꝑ importune. nō qͣſi mo nens ſed quaſi potēter imperās. Qui rur ſus libertatē atqꝫ fortitudinē zeli ſanctorū imitatricem eſſe ſi lingua maledica carpat om̄es clam ⁊ palā in ſuꝑiori dignitate con ſtitutos. nec attēdit ſi populū inde ſubuer teret ⁊ ad rebellandū animabit. ſꝫ ſi ꝯplace bit eiſdem tota ſollicitudīe conſiderat. Ce terū cū inualuerit hmōi p̄dicatōis fauor ⁊ feruor effrenis/ vix adhibere remediū per mittet plebs indocta qͥn ſignis extrīſece ſā ctitatis que interius corrupta eſt attendit. ⁊ quicqͥd aduerſum dicit̉ ad iniuriā refert ⁊ odiū. Ab hac mentis elatōe ⁊ indiſcretō ne p̄dicandi lōge fuit Iohānes iuxta infe rius dicenda. quoniā ẜm auditorū qͣlita tatem ẜmōis linguā variauit ⁊ nō ad ſedi tionē ſꝫ edificatiōeꝫ ad humilemqꝫ pnīaꝫ ſingulos ꝓ capacitate cohortās. ¶ Sequi S tur. Et baptizabant̉ ab eo. Qualis iſte ba ptiſmus extiterit oliꝫ dicebat̉/ ⁊ ſuꝑ hoc re mitto vos ad ea q̄ tractant̉ a magro ⁊ do ctoribꝰ. iiij. ſnīaꝝ. Confitētes peccata ſua. Quēadmoduꝫ Ioh̓is baptiſmus nō erat ſacramētalis. ſic nec iſta ꝯfeſſio Erat tamē vtrūqꝫ ⁊ baptiſmꝰ ⁊ ꝯfeſſio p̄paratorium quoddā ⁊ introductiuū ad vera ſacramen ta baptiſmi ⁊ ꝯfeſſionis poſterius inſtitu ta. ¶ Hec aūt ꝯfeſſio vel fiebat fortaſſis in generalitate quadā quemadmoduꝫ eccl̓ie mos hꝫ fieri in publico ante ingreſſuꝫ miſ ſe. Uel fiebat de publicis in publico more iudeoꝝ in ſuis ꝯuentibꝰ. Uel ſi ſecreta erat ⁊ particulariū exp̄ſſiua ꝓficiebat ad humi liatōeꝫ ⁊ ꝯſilij ſuſceptōeꝫ ⁊ pnīe agēde cō gnitōeꝫ. ¶ Hic ꝑpendit̉ baptiſmū Ioh̓is nō habuiſſe virtutē peccatoꝝ ſacramētalit̓ deleturā. Que rō eſt? qꝛ ſiue baptizādi/ ſiue baptizati neqꝫ ꝯfeſſione altera neqꝫ penitē tia aliqͣ ꝓ p̄teritis delictis aliqͣtinus eguiſ ſent. Idcirco p̄terea nō parificant̉ in omi bus baptiſma ioh̓is et cōfeſſio cū baptiſ mate chriſti ⁊ ab eo inſtituta ꝯfeſſiōe. Ba ptiſmꝰ enī chriſti ꝯfeſſionē nō exigit poſt modū de peccatis ante actis. neqꝫ pͥꝰ ante baptiſma ꝯferri poteſt hmōi ſacramētalis ꝯfeſſio. alioqͥn nō eſſet baptiſmus ſacramē torū ianua. qd̓ falſum eſt. ¶ Sed orit̉ inci dens q̄ſtio. Nunqͥd p̄latus alicuiꝰ nouit̉ baptizati iubere poſſet vt ſe ſūmitteret ipſe ꝯfeſſioni ſacramētali obediētie cauſa? Eſti mo ꝙ non. qm̄ nō eſt aliqͥs obligatus ꝯfi teri ſacramentalit̓ niſi qͥ de peccato morta li ſibi cōſcius eſt. Et hec obligatio nō iure humano ſed diuīo cōſurgit. Si v̓o aliquiſ de peccato ſuo apud deū ſatiſfecerit iuxta p̄ceptū eiꝰ datū et regulas inſtitutas/ non poteſt iteꝝ ꝑ inſtitutionē pure humanā ad ſatiſfaciēdū rurſus tali p̄cepto inuitꝰ aſtrī gi. Conſtat autē ꝙ baptizatꝰ ſatiſfecit deo de pctīs p̄teritis. ſic ꝙ nō habet aliud p̄ce ptum diuinū adimplendū ꝓ deletōne hu iuſmodi peccatorū. Prelatus ꝟo nō habꝫ ius obligandi qͣlēcunqꝫ ad ꝯfeſſionē ſacra mentalē/ niſi qͣtinus hoc a iure diuīo deſcē dit. alioquin poſſet inſtituere ꝙ qͥlibet qͣn Super Marcum XVI tūcunqꝫ īmunis a peccato ꝯfiteret̉ ſacra mentaliter totiens quotiēs ſibi ꝯplaceret. ¶ Sūma igit̉ ⁊ cardo huius rōis eſt. nul lus obligat̉ ideꝫ peccatū bis ꝯfiteri ſacra mentaliter. Quod qͣꝫ abſurdū ſit videt ne mo. ¶ Opponet forſan aliqͥs de baptizato vere cōtrito poſt peccatū ille īmunis eſt a peccato. nihilominꝰ obligat̉ ꝑ eccl̓iaꝫ con fiteri. Reſpondeo ꝙ nō ꝑ eccl̓iam ſed ex p̄ cepto diuino talis ad ꝯfeſſiōem ſemel fien dā de peccatꝭ poſt baptiſmū ꝯmiſſis ⁊ an̄ nō/ tenet̉ Propt̓ea quouſqꝫ ſatiſfecerit aut firmit̉ tꝑe et loco ſatiſfacere ꝓpoſuerit hu iuſmodi p̄ceptoruꝫ manebit obligatio a qͣ poterit abſolui ⁊ nō aliter ſemel cōfitendo Iuxta hec aperit̉ via ad ſciēdū ſi ſemel cō feſſus poſſet iterū ad confeſſionē ſacramē talē ſuſcipiendā artari. Sed qꝛ alibi venti lat̉ ea p̄termitto que dici poterāt quecūqꝫ p̄ſcripſerā. Totam inſuꝑ hāc ꝯfeſſiōis ma teriā qͣꝫuis vtilē ſatꝭ ⁊ a textu nr̄o nō abhor rentē remitto ad. iiij. ſnīaꝝ ꝓ p̄ſenti ⁊ ad ſcri pta doctorū. ¶ Obijciet̉ iterū de illo quem in mortis articulo abſoluit ſimplex ſacer dos ſuꝑ caſibꝰ pape reſeruatis. obligabi tur enī talis abſolutus ſi ꝯualeſcat iteꝝ pa pam adire ⁊ abſolutōnis beneficiū reciꝑe Fateor hic cū Durādo ⁊ alijs qͥbuſdā do ctoribus inuolutiſſimā ⁊ vix enodabilem tangi materiā. De mō ſe habēdi in ꝯfeſſio ne caſuū huiuſmodi reſeruatorū. qꝛ difficil limū ſaluare videtur qualiter iuxta vſuꝫ ec cleſie nō dimidiat̉ ꝯfeſſio que ꝑ duos ad impletur. dum ſcꝫ apud penitentiariū ſolū referunt̉ caſus reſeruati. Hanc pro nunc difficultatē nō incipiā enodare tantūmo do pro qͣnto ad p̄ſens ſpectat dubiū quod mouimus. Dico ꝙ homo in articl̓o mor tis/ aut al̓s vere ſacramentalit̓ abſolutus nō poteſt abſqꝫ cōſenſu ꝓprio obligari rur ſus ꝑ hominē ſacramētaliter eadē peccata confiteri. Det̉ oppoſitū. Iam ꝯfeſſio pͥor ſacramētalis ſuū plene effectū operata nō fuiſſet/ quia nō abſoluiſſet hominē a prece pto dei quod eſt de ſemel confitēdo pecca tū cōmiſſum. Nolo tamen negare quin de conſenſu proprio iterū poſſit homo ſacra mentū confeſſionis ſuꝑ eiſdē peccatis ite rare. et ad hoc ſpōtanee obligari. Non ne go etiā quin publica peccata aut etiā reſer uata poſſit iterū referre alteri poſt confeſſi onem ſacramentalē. et ad hoc forſan obli gari poteſt quatinus penitentiā ſalutarem cū diſcretione maiori ꝑcipiat. illud tamen nō aſſero. Aliud fundamentū tangit Du randus ad confirmandū predicta. Sup ponit itaqꝫ pro regula ꝙ nunqͣꝫ prelatꝰ ec cleſie vel alius iudex poteſt circa aliud pre ceptū iubere niſi circa illud quod ad foruꝫ ſuū publicum poteſt deduci ſi nō fiat. Ali oquin poteſt p̄latus ferre precepta ſuꝑ oc cultiſſimis cogitatōibꝰ ſibi remediandis. vel ſuper illis quorū tranſgreſſionem pu nire n̄ poteſt neqꝫ ſciret ⁊ ita fruſtra lex hu iuſmodi ferretur ab illo. quoniaꝫ executio per eū impleri non valeret. Occultiſſimuꝫ autem omniū eſt confeſſio ſacramentalis. de qua cōſtare nō poteſt niſi per vnicū qui cōfitetur. et hoc etiā ſi velit. ¶ Quocirca di cit idem doctor eccleſiā nō iubere fieri con feſſionē ſemel in anno niſi per inditōnem. quia ſcilicꝫ p̄cipit recipere euchariſtiaꝫ. ad quā rite ſuſcipiendā debet ſeip̄m ꝓbare hō iuxta preceptū apoſtoli ab eccleſia ſic inter pretatū ꝙ de mortalibꝰ exigitur confeſſio. Exemplū in horis dicendis ⁊ intentione habēda ſimile poneret̉. ¶ Scotus funda mento alteri innitit̉. ait quippe ꝙ nemo te netur aut obligari poteſt peccatū ſuum oc cultum et ſecretū facere publicum. ſic ꝙ de foro dei/ cui prius ſoli ſubiacebat/ tranſeat qͣꝫtum ex natura facti in forū publicū. Sꝫ conſtat inquit ꝙ dicens peccata ſua duobꝰ ſacerdotibus facit illa eſſe publica qͣꝫtum eſt ex natura facti. quoniā in ore duorū pec catuꝫ illud poſuit qui teſtificari poſſent. qͣꝫ uis nō ſine peccato cōtra eum. Iuxta quo rum teſtimoniū poteſt ſentētiare publicꝰ iudex. nec impediret ſententiā iudicis ꝙ ſa cerdotes duo peccant confeſſionē reuelan do. quoniā ſi dedi in ſecreto bone fidei ali quod peccatū meū duobꝰ extra confeſſio nem/ proculdubio peccabūt ſi me prodāt apud iudicē. nihilominus ꝯdemnabit̉ ca put meuꝫ. ¶ Scd̓ꝫ iſtud datur via ad diſ ⁊ ſoluendū rationē quā dn̄s Ar. inſolubileꝫ ſibi reputabat ad ꝓbandū ꝙ ſtante decre tali Omnis vtriuſqꝫ ſexus quilibet cōfeſ ſus priuilegiatis iterū tenebatur ꝓprio ſa cerdoti cōfiteri. Non inquit propter defe ctum ſacramenti/ vt dicebat magiſter Io hānes d̓ poliaco ſꝫ ꝓpter aliud. Suppōit pͥmo ꝙ ꝯfeſſio ſacramētal̓ pōt pluries ſuꝑ eiſdem pctīs ſalubriter iterari Supponit ſecūdo ꝙ due affirmatiue ꝓpoſitiōes non repugnat ad īuicē. ſic ꝙ poſterior īſtitutio aa 5 Lectiones poſitiua priorē reuocet ſi ſimul in affirma tione ſtare poſſint. Supponit tercio ꝙ de cretal̓ omnis vtriuſqꝫ ſexus ſit ꝓpoſitio af firmatiua ⁊ ſub obligatōe poſita. Suppo nit qͣrto ex p̄dictis ꝙ licētia data d̓ ꝯfitēdo pͥuilegiatis exqͦ affirmatiua ē nō tollit pre ceptū pͥus factū de ꝯfitēdo ſemel in anno. Ex qͥbus ꝯcludit ꝓpoſitū vt eſtimat ⁊ exē plificat de miſſa audiēda die dn̄ica Si in qͥt daret̉ p̄ceptū alicui ꝙ miſſam ſemel au diret in parochia ſua quolibꝫ die dn̄ico. ni hilominꝰ daret̉ ſibi poſtmodū licentia ꝙ poſſet audire miſſam ī locis alijs. conceſ ſio ſcd̓a nō reuocaret p̄cedens p̄ceptū. Ex qͦ ſil̓ ſtare p̄t ꝙ iſte duaſ miſſas audiat ⁊ ad vnā obligat̉ ⁊ ſolū licentiat̉ ad aliā. ¶ Sꝫ diligēs īſpector p̄miſſoꝝ reꝑiet rōeꝫ hanc nō eē īdiſſolubilē neqꝫ exēplū ꝓ ſe penitus eſſe validū qd̓ adducit/ etiā ſuppoſito ꝙ n̄ eſſet decretal̓ exp̄ſſe det̓minans ſemel ꝯfeſ ſū ſacramentalit̓ nō rurſus ad ꝯfeſſionem obligari/ qualis tn̄ eſſe dicit̉. ¶ Cōceſſa ita qꝫ ſuppoſitōe pͥma ꝙ iterari ſalubrit̓ p̄t cō feſſio ſacramental̓ ſi tn̄ ſemel eſt recte facta de licētia illius qͥ ius habꝫ nō p̄t iteꝝ cade re ſub p̄cepto pure hūano/ ſicut nec nouit inſtitui ſuꝑ īuitū/ ſicut ex p̄miſſis arbitror eſſe ꝑſpicuū. Et qꝛ alit̓ loq̄ns ī īfinitas ab ſurditates corrueret ī illā noīatim ꝙ bap tizatus adultꝰ pōt inuitus obligari ꝑ p̄la tū pctā dimiſſa ꝯfiteri. īmo milleſies confi teri. Non enī repugnarēt baptiſmꝰ ⁊ ſubſe q̄ns ſacramētal̓ ꝯfeſſio/ ſicut nec due ſacra mētales ꝯfeſſiōes. Si qͥs dicat ꝙ baptiſ mus habꝫ effectū pleniſſimū deletōis pec catorū a pena et culpa. Ita reſpōdeo peni tentiā vnicā ꝯfeſſionē habere potuiſſe ⁊ ha bere. ſil̓r ꝑ oīa ꝯpleta ſit/ nihilominꝰ ad au gmentū gr̄e poterit iterari. qͣꝫuis nō baptiſ mꝰ ꝓpter caracterē ẜm doctores ī eo ſuſce ptū ¶ Exinde ꝑfacile eſt diuerſitatē inueni re int̓ exemplū poſitū de miſſa audiēda et ꝯfeſſionē. qꝛ miſſam audire poſitiuū ē ius licꝫ in diuīo fundatū. ⁊ ideo pōt ad plureſ miſſas ꝑ eccl̓iam obligari. ſic ꝙ vna audi ta remanebit aſtrictꝰ ad alterā. Unica aūt ꝯfeſſio cadit ſub obligatiōe diuī p̄cepti. qͣ expleta nō remanet ad papā ius ad alteraꝫ ꝯfeſſionē ſuꝑ eiſdem obligādi/ ſicut pꝰ au ditōem vniꝰ miſſe pōt vt prius ad alteraꝫ ferre p̄ceptū. quia ſue poſſibilitati ſubiacꝫ dū ratio ſubeſt numerū miſſarū audiēdaꝝ reſtrigere vl̓ ampliare/ īmo ⁊ tollere. De cō feſſione autē longe diſſimilit̓. qꝛ iuri diui no obligatio pͥncipalit̓ innitit̉. ¶ Fatendū eſt igit̉ ꝙ papa nō poteſt dare licentiā pͥui legiatis vt ꝯfeſſiōes audiāt ⁊ ita ad cura tos eundū erit. ſed exqͦ licentiā p̄ſtitit ex cō ſeq̄nti relaxatōem/ p̄ſuppoſito iure diuino ne pctā eadē rurſus ꝯfiteri ſacramentaliter inuitꝰ aliquis teneret̉ ¶ Deniqꝫ oppoſituꝫ aſſerere de papa vel eccl̓ia eſt dicere ppl̓os innumerabiles ꝑ eorū confeſſiōes hactenꝰ fuiſſe ſeductos īuolutos ⁊ deceptos. quia vl̓ noluerūt ꝯfeſſionē factā pͥuilegiatis eē ſacramentalē. qd̓ hactenus creditū eſt eſſe falſū. vel ſi ſacramental̓ fuit indubitant̓ n̄ habent ab hmōi cōfeſſo rurſus exigere vt p̄cepto diuīo de ſemel ꝯfitēdo cui obediuit iterū nolens obtꝑet. nolēs dico qꝛ volens vltro p̄t. Porro ſecꝰ eſt d̓ cōtrito qui ad cō feſſionē pōt obligari. quia nōdū a dei iuſſi one ſemet abſoluit. ¶ Sed videamus vn X de ſubortū ē in Ioh̓e ꝙ ſic egrediebant̉ ad eū hieroſolymite vniuerſi ⁊ oīs regio iudeo ⁊ baptizabant̉ ab eo ꝯfitētes pctā ſua Sta tim ſubiūgit̉ rō qm̄ v̓tus ſua ꝑtrahebat in āmiratiōꝫ ppl̓os ī reuerētiā ⁊ amorē ⁊ erat odor bonꝰ vite in vitā. Erat(inqͥt ſubſeq̄ns textus) Ioh̓es veſtitꝰ pilis cameloꝝ. Ubi Ioh̓es de v̓tutū qͣttuor cardinaliū poſſeſ ſione ſil̓ ⁊ ornatu īplicite cōmēdat̉. In ve ſtitꝰ aſꝑitate tꝑantia notat̉. Erat veſtitꝰ pi lis cameloꝝ q̄ tunica erat cilicina ⁊ rudis ⁊ aſꝑa. In lūboꝝ ſuccinctōne notat̉ fortitu do. ſuccīge ſic̄ vir lūbos tuos dic̄ ſcriptu ra. In mell̓ comeſtiōe prudētia cōmēdat̉. Mel comedet d̓r̄ de xp̄o vt ſciat reprobare malū ⁊c̄. Demū in alioꝝ eruditiōe ⁊ ſuijp ſius reſpectu xp̄i humiliatiōe ꝯſpicit̉ iuſti cia. ⁊ p̄dicabat dicens. Ueniet fortior me poſt me. ¶ Atuero hec materia collaudati onis vberior eſt qͣꝫ vt nūc totū valeamus expͥmere ſimul ⁊ difficultates plurime mo rales ſecūde p̄ ceteris includūtur. ¶ Una ē de abſtinentia et appropͥate de obſeruatōe carthuſien̄. ſuꝑ non eſu carniū. quam diffi cultatē olim a dn̄o cameracēſi in hac cathe dra motā nōdū ad calcē diſſolutōis dedu ctam eſſe cognoui. ſed me deducturū deo ꝓpicio ꝓxima lectione. Altera quoqꝫ de ſu ꝑfluo atqꝫ pompatico veſtitu an ſit tolera bilis in p̄latis ⁊ viris eccleſiaſticis. ¶ Reẜ uatis igit̉ iſtis ad ſequentia regrediamur pauliſꝑ ⁊ ſtatim finis/ ad p̄cedentē textuꝫ et aliud myſticū ſeu morale ad contempla Super Marcum XVI tionē attinens eliciamꝰ. ¶ Per ioh̓eꝫ nullū teriali qͣꝫ ſpūali dū ſedet ſolitariꝰ/ ⁊ eleuat ſe ſuꝑ ſe. q̄ ſubleuatiōe ſuꝑna ſuꝑ cunctam hāc ꝯfuſā reꝝ fluctuantiū ⁊ exundātiū ml̓ titudinē attollit̉. hāc ſubtꝰ deſerit. qͣ dereli cta ꝓfecto manet ī deẜto qͦdā mētis ſecre tiſſimo ⁊ abditiſſimo. ſolis deniqꝫ exꝑtis agnito et ꝑuio. An nō bn̄ reliq̄rat mūdū ⁊ habitabat ī deẜto qͥ dicebat. Mihi mūd crucifixꝰ ē ⁊ ego mūdo. Qui p̄terea a ſeip̄o etiā deſertꝰ clamat. Uiuo ego iā nō ego vi uit ⁊c̄. Et rurſuſ. Siue mēte excedimꝰ d̓o inqͥt ¶ Hoc qͣlit̓ fiat dat̉ poſſe exꝑiri ẜm be atu Bern̄. nō expͥmi nec doceri p̄t ſꝫ habe ri. fit hͦ nō ꝑ inueſtigatōeꝫ curioſam/ aut ꝑ ſtudiū qͣꝫtucūqꝫ vehemēſ neqꝫ ꝑ ſcrutiniū ſcripturaꝝ. Ibi eī defecerūt ſcrutātes ſcru tinio. ſed obtinet̉ ꝑ fortē ꝯtritōeꝫ ſpūs hu miliati ẜm btm̄ Diony. vbi ampliꝰ lachry me ꝓſūt qͣꝫ lr̄e. ſpūſſancti vnctio qͣꝫ lectio. ⁊ oro qͣꝫ rō docēt. ¶ Nō ē tn̄ reſpuēda vſqꝫe qꝫ lectio vl̓ doctrina. qꝛ ⁊ ſi non manifeſtū qͥd ē tale deẜtū qd̓ nēo nouit niſi qͥ inculit. aīat tn̄ ad q̄rēdū ⁊ viā qͣlibuſcunqꝫ ſignis āminiſtrat. Hoc fecit eleuatꝰ doctor Gre. p̄cipue ī moralibꝰ. Hoc pijſſimꝰ Aug ꝯfeſſiōibꝰ ⁊ ſoliloquijs. Hoc deuotꝰ I ſuꝑ Can̄. Hoc venerabil̓ Hugo ⁊ Rich̓. de ſctō victo. in ſuis oꝑbꝰ varijs. Hoc de niqꝫ ml̓tū ꝯpēdioſa ⁊ ſentētioſa breuitate tradidit Bonauētura in libello quē appel lat ſpeculū amoris. ⁊ ī alio quē intitulat iti nerariū mentis in deū. Iteꝝ paꝝ ī rhetori ca diuīa ⁊ ſil̓es alij. Eos potiꝰ qͣꝫ me hor tor audiatis. ⁊ aduertamꝰ quid ſequitur. y ¶ Dū Ioh̓es iſte cōtemplatiuꝰ noſter ī de ſerto quodā mētis inuio ⁊ a fluxū carnali tatis inaqͦſo. egrediunt̉ ad eū hieroſolym te vniuerſi ⁊ omīs regio iudee. Regio iſta iudee atqꝫ hieroſolyme ad lr̄am terra eſt ꝓ miſſionis fluens lacte et melle. Et ꝓculdu bio nō alit̓ efficit̉ hō totus regio ꝓmiſſiōiſ fluens lacte pie deuotōis/ ⁊ melle ſaporoſe eruditōis qͣꝫ ī ꝯtēplatōe. Nā extra ea potiꝰ eſt ſepe hō regio q̄dam egeſtatꝭ. vt Aug. lo qͥtur ī ꝯfeſſiōali. Eſt regio plena mōſtrꝭ fe ris ⁊ beluis vicioſaꝝ cogitationū ⁊ ẜpenti bus horridis atqꝫ peſtiferꝭ venenataꝝ ⁊ ī ficiētiū cupidinū. In qͣ demū regiōe neqꝫ pluuia ē aut ros deuote affectōis. neqꝫ vi ror herbaꝝ florentiū aut fructꝰ plātaꝝ ramificantiū ꝑ virtuoſam oꝑatōem. neqꝫ de cor eſt neqꝫ ſpecies ꝑ celeſtē ꝯuerſatōꝫ ¶ At ꝟo vbi Ioh̓es ē ī deẜto mētis p̄dicto/ ſoli tariꝰ ī ꝯtēplatōe vbi ꝯmedit māna abſcō ditū Adiacet circūqͣqꝫ regio iudee. regio.ſ. gl̓ificatōnis cuiuſdā et decor ꝯfeſſiōis. re gio inſuꝑ hieroſolyme regio viſiōis pacꝭ. ſic enī iudea et hieruſalē interp̄tāt̉. Huius regiōis ſpecioſiſſime ⁊ vberrime habitato res ſunt cogitatōes ſctē et affectiōes pie. q̄ ſunt reuera hieroſolymite vl̓ pacifice. ⁊ pro pter confeſſiōem laudis et gl̓ificatiōeꝫ iu dee regionē inhabitare merēt̉ ¶ O certe pul cerrimū obſtupendūqꝫ ſpectaculū videre hieroſolymitas tales vniuerſos ⁊ oēm iu dee regionē egredi ad ioh̓em in deẜto hoc habitantē. Uadāt alij ſpectatū colles altiſ ſimos. alij ſiluas ⁊ flumina. alij lōge paten tes cāpos. alij maria fluctibꝰ altibꝰ ītume ſcētia. alij theatrales ludos aut mōſtra mil leformia. Placeat alijs celū cernere ⁊ oēm eius ornatū decorāqꝫ militiā. nihil ꝓrſus tale/ nihil dignū ꝯꝑatōe ad p̄fatū ſpectacu lū pot̓is vſqͣꝫ inueniri. Etenī ibi videre eſt qua forma quo ve ordīe egrediūt̉ hieroſo lymite tales vniuerſi ⁊ oīs regio iudee ad iohānē indeẜto. Gratū ꝓrſus inſpicere ē oēs inclytos ī veſtitu deaurato. in fimbrijſ aureis. in varietatis circūamictu egredi a receſſibꝰ abditis. qͦs etiā habꝫ myſtica re gio iudee. ¶ Egrediūt̉ a memoria. egrediū tur ab ītelligētia. egrediūt̉ a volūtate. egre diunt̉ inſuꝑ tanqͣꝫ ſpōſus ⁊ ſpōſa a qͦdam triclinio capaciſſimo viriūqꝫ rōnalis. con cupiſcibil̓ et iraſcibil̓. ¶ Egrediūt̉ demuꝫ ab eſtimatiua. a fantaſia. a ſenſu cōmuni. d̓ omnibꝰ deniqꝫ locis patentibꝰ quinqꝫ ſen ſuum. ¶ Egrediunt̉ nō vt videant vanita tem exterius ad inſtar dine/ ſꝫ ad Iohānē in deſerto. Noli numerū velle ſciſcitari qͦ niam innumerabil̓ eſt. ita vt fas ſit dicere. milia miliū miniſtrabāt ei ⁊ decies centena milia aſſiſtebāt ei. quoniā egrediunt̉ hiero ſolymite vniuerſi. ¶ Sꝫ qͥd agūt dū veni unt? Utiqꝫ baptizantur ab eo. quia purifi cant̉ magis et magis cogitatōes ⁊ affectio nes tales pacifice. Et que fortaſſis vel mi nima peccata ꝑ negligentiā aut ſurreptio nem aut vanitatis ꝑmixtionē admiſerint/ illa ꝯfitēt̉. Confitētes inquit peccata ſua. vel certe ideo ꝯfitentes peccata qꝛ dimiſſa ſunt/ et inde ſacrificiū laudis offerūt ſe mu tuo cohortantes et hymnidice canentes. Lectiones Cōfitemini dn̄o qm̄ bonus qm̄ in ſeculū miẜicordia eius. Et rurſus. Miẜicordie dn̄i ꝙ nō ſumus ꝯſumpti/ ⁊ ſil̓ia ¶ Stude amꝰ documētū ⁊ ſapiētes fieri ſtudeamꝰ. ⁊ enitamur tale nobis ītus formare ſpecta culū et cōuentus. Affirmo qͥſquis tale ſi bi fabricare meruerit nō magnoꝑe vagabi tur exterius ad videndū vanitatē. imple uit quoqꝫ iocūdus illd̓ ſatirici. Tecū habi ta. Non erit ſolus qͥ tā numeroſo ordīato qꝫ ſtipabit̉ comitatu. qͥ p̄terea regnū dei ī tra ſe ſtabiliuerit ab omī ꝯturbatōne ſemo tū. Ceteꝝ nō habet aliud ſuꝑ homīes īmo vix ſupra bruta qͥ nō talit̓ aſcēderit ad cor altū vt ſit taliter iohānes alter ī d̓ſerto mō quo p̄fati ſumus. ¶ Hec vita ꝑficiat̉ ſem per neſcio qͥd erit qd̓ iſta vita nō erit iuxta dictū Aug. Nunqͣꝫ alibi meliꝰ experit̉ hō illud qd̓ de ſapiētia ꝓnūciat ſapiēſ. Ingre diēs inqͥt domū meā ꝯquieſcā cū illa. Nō enī habꝫ amaritudinē ꝯuerſatio illiꝰ nec te diū cōuictus illiꝰ ſꝫ leticiā ⁊ gaudiū. ¶ At ꝟo ſi delectat nos ad illud ſpectaculū diui num ꝑtīgere ⁊ bn̄ diſponi in multꝭ vt priꝰ/ in paucis vexemur neceſſe ē. Ioh̓em quip pe moreſqꝫ ſuos imitari ꝯueniet. de qͦ ſub dit euāgeliſta ꝙ erat iohānes veſtitus piliſ cameloꝝ et zona pellicea circa lūbos eius. Z ⁊ locuſtas ⁊ mel ſilueſtre edebat. ¶ Circa quem locū finē faciēs expoſitōi lr̄ali ⁊ plu rima ꝑtrāſiens q̄ro. Utrū vita iohānis fu erit angelica et inter hoīes ꝑfectiſſimaꝫ ꝙ nō. Uita Ioh̓is fuit innatural̓. qꝛ ſolita ria. Hō enī ẜm ph̓m.i. politiē̄. naturalit̓ ē aīal ciuile. Un̄ et ꝯuerſatio dn̄i ieſu chriſti q̄ eſt nr̄a inſtructio fuit ꝯmunis et non ſo litaria. Et ꝯfirmat̉. qꝛ iohānes nō inſecu tus eſt corꝑaliter chriſtū in terris ꝯuerſan tē. gͦ non fuit ꝑfectus. ꝯſeq̄ntia tenet ꝑ illd̓ qd̓ on̄dit xp̄s iuueni Mat. xix. Si vis ꝑ fectꝰ eē vade ⁊ vēde oīa q̄ habes et da pau ꝑibus ⁊ ſeq̄re me. Oppoſitū ptꝫ ex dictꝭ ⁊ allegatis ſuꝑ lr̄am. ¶ Queſtio iſta pͥncipa liter ē ad inueſtigādū de vita ſolitaria ſeu ꝯtēplatiua quā tenuit iohānes. ⁊ de ꝯꝑati on eiꝰ ad actiuā. Ponā notabilia ⁊ eliciā ꝯcluſiōes. ¶ Notandū ꝙ vno mō vita ꝯtē platiua ſeu actiua a qͥbuſdā accipit̉ ꝓ ipſa aīa q̄ eſt vita pͥma et ita nō eſſe dr̄iam int̓ iſtas duas vitas in eodem hoīe niſi redu camꝰ ad hūc ſenſū ꝙ aīa viuēs vita ſpecu latiua alit̓ ſe habꝫ qͣꝫ dū viuit vita actiua. Scd̓o mō accipit̉ ꝓ oꝑatōe vl̓ ꝯuerſatōe a vita pͥma ꝓcedente. q̄ duplex ē. q̄dā im manēs alia trāſiēs. ¶ Notandū ꝙ ẜm hāc acceptionē eſt diuerſitas loq̄ntiū. Accipi unt enī qͥdam vitā actiuā ꝓ om̄i oꝑatione corꝑali meritoria terminata ad obiectū ex trinſecū. ⁊ ſic generalit̓ omne opus bonuꝫ cū gͣtia factū trāſiēs ī exteriore naturā erit de vita actiua qͣntūcunqꝫ ſpūale vel corpo rale videat̉. ⁊ oīs actus īmanens meritori us eſſet vita ꝯtēplatiua. ⁊ p̄cipue ſi ſit r̄ſpe ctu dei. cuiuſmodi ē ſpeculatio ⁊ delectatō ⁊ amor ſeu fruitio habita de deo. ¶ Alij alit̓ diſtinguūt dicētes ꝙ vita actiua eſt ꝯuer ſatio corꝑalis meritoria ẜm quā ꝓuidet̉ ec cleſie vl̓ parti eius pͥmo ⁊ pͥncipaliter quo ad corpus. vt eſt exercitiū in ſeptē oꝑibus miẜicordie exterioribꝰ. ſicut Martha ꝓui debat corꝑi chriſti. Uita autē ꝯtēplatiua eſt ꝯuerſatio meritoria ẜm quā pͥmo et pͥn cipaliter ſuffragat̉ eccl̓ie quo ad mentē et bona ſpiritualia. ⁊ ſic p̄dicatio/ ſacramēto rū mīſtratio ⁊ oratio ſpectāt ad ꝯtēplatio nem. Et iſte ē cōuenientior modꝰ. ¶ Quo circa adhuc p̄t fieri diſtinctio de bonis ſpi ritualibꝰ qͣꝫqͣꝫ videat̉ impropͥa ex abuſu tn̄ loquentiū qn̄qꝫ ſic accipit̉. vt dicamus ge neraliter bona ſpūalia q̄ ſpectāt ad parteꝫ clericoꝝ et ſacerdotū qͣs antonomatice ap pellamus. et ſic p̄dia ⁊ poſſeſſiōes eccleſie ⁊ eius iuriſditōes erūt quedā ſpūalia. Tē poralia vero ſunt que in partē laicorū ceſ ſerūt. et ſic eadem bona erūt prius ⁊ poſte rius tꝑalia et ſpūalia. ⁊ ẜm hoc diſtingui tur iuriſditio ſpūalis et corꝑalis ſiue tem ꝑalis. ¶ Tercio notādū ꝙ in eadē eccleſia pōt imaginari qͣdruplex modus viuendi Quidā viuūt vita que nec ē ꝯtemplatiua nec actiua proprie ſicut pueri baptizati nō dū capaces ratōis. Secūda eſt vita pure actiua. Tercia ſpeculatiua. Quarta eſt mi xta ex vtraqꝫ. ¶ Quarto notandū ꝙ aliqͥd dicit̉ melius altero duplicit̓. Uno mō ab ſolute ⁊ abſqꝫ reſpectu ad aliud. Alio mo do relatiue ſeu ꝯditionaliter. Exēplū ph̓i ad hͦ ē de hͦ qd̓ ē ph̓ari. Nā ſimpl̓r meliꝰ ē ph̓ari qͣꝫ ditari. et tn̄ in caſu extreme neceſſi tatis vel indigētie melius eſſet hr̄e aūt acqͥ rere vnū panē qͣꝫ illo deficiēte pulcrā ph̓ie ꝯcluſionē addiſcere Similit̓ in ſtatu inno centie vel gl̓ie ml̓ta eē poterāt bona q̄ ſub p̄poſito pctō mala eſſent ſi obẜuarent̉. Ut in corꝑe ſano aliquid ꝓdeſt qd̓ obeſt p̄ſup poſita infirmitate vel crapula p̄cedēte. Et Super Marcum XVI iſtud debꝫ notāter attēdi dum fit ꝯparatō aliquoꝝ in bonitate vel vtilitate ⁊ ſil̓ibꝰ. vl̓ dū q̄ritur qͥd expediat in regimīe vite hūa ne. ¶ Dicamus pͥmo ꝙ ſtat in qͦlibet iſtorū qͣttuor ſtatuū hoīeꝫ ſaluari. De pͥmo nō ē dubiū de puerꝭ baptizatis decedentibus ante vſum rōis. De quarto nō ē dubiū de p̄latis ⁊ alijs ſanctꝭ qͥ diu vitā mixtā ex cō templatiua et actiua exercuerūt ⁊ ſaluati ſt Quo ad duo mēbra eſt difficultas. ⁊ dixe rūt quidā impoſſibile eſſe aliquē adultuꝫ ſaluari qͥ nō vixiſſꝫ vita ꝯtēplatiua. qꝛ oꝑ tet ꝙ oīs capax rōis diligat deū ſuꝑ om̄ia ſi debeat ſaluari. ⁊ in tali dilectōe que cōſe qͥtur ex cognitōe dei reꝑit̉ vita ſpeculatiua Sed caſuſ eſt dabil̓ ſicut dat Holgot vbi homo dū primo incepit vti rōne exercebit̉ ſtatiꝫ ī oꝑbꝰ miẜicordie corꝑalibꝰ vl̓ alijs bonis exercitijs exterioribꝰ abſqꝫ hͦ ꝙ actu alit̓ et formaliter eliciat actū dilectiōis dei ſuꝑ omnia. et in agēdo talia poterit ꝓ fide a tyrānis repēte īterfici. ⁊ ita ſaluabit̉ talis qͥ nunqͣꝫ vixerit vita ſpeculatiua. hͦ tn̄ raro euenit. ¶ Ceterū de vita ſpecl̓atiua nō ē dif ficultas qͥn hō poſſit ſaluari in caſibꝰ mul tis qͥ nunqͣꝫ vixerit vita actiua. qꝛ ad hanc nō eſt vocatꝰ. vel qꝛ caſus nō occurrit exer cendi illā vitā. Patet etiā de chriſto ī vtero virginis. de Ioh̓e baptiſta ſi habuerit cō tēplatōeꝫ ſalutādo. Raro tn̄ hō manet in vita iſta diu qͥn vtat̉ vita mixta/ p̄ẜtiꝫ ẜm primā diſtinctōeꝫ. al̓s. pn̄tem diſpoſitōeꝫ. ¶ Scd̓o loq̄ndo abſolute nō habēdo r̄ſpe ctū ad lapſum hoīs. talis eſt ordo int̓ qͣttu or modos viuēdi priores in bonitate ⁊ eli gibilitate ꝙ pͥma vita bona ē. ſcd̓a melior. ⁊ qͣꝛta que eſt ꝯpoſita melior eſt qͣꝫ ſcd̓a. ⁊ tercia optima inter om̄es. Hec apparebūt ſi qͥs diligenter aduertat vitā ade ꝓ ſtatu ī nocentie. nā ſi quis ibi vixiſſet ex bn̄placi to dei abſqꝫ vſu ratōis actuali et tn̄ in gͣtia bene vixiſſet ſi vixiſſet vita actiua laboran do et colēdo ꝑadiſum terreſtrē ex iuſſu dei meliꝰ vixiſſꝫ ⁊ ſi cū hͦ fuiſſꝫ aliqn̄ ī ꝯtēplati one dei meliꝰ habuiſſet. Sꝫ qꝛ oīs īdigē tia remota erat nec exigebat̉ tūc labor extri ſecꝰ ad ſubleuatōꝫ qͣrūcūqꝫ īdigētiaꝝ vita eiꝰ ſpeculatiua optima tūc extitiſſꝫ. qd̓ am plius ꝑſpicuū erit ex ſeq̄ntibꝰ. ¶ Tercō per accidēſ ⁊ ex ſuppoſitōe ſtat ī caſu vitā acti uam vita ꝯtēplatiua ꝓtūc meliorē ⁊ eligibi liorē exiſtere. Pōt enī tāta indigētia eſſe in ꝓximis corꝑal̓r ad iuuandū ꝙ pctm̄ eſſet omittere eos ⁊ eoꝝ ſubleuatōeꝫ ꝓ ſpeculā do ſeu ꝯtēplādo. Ptꝫ ī p̄latis vl̓ ī caſibꝰ ne ceſſitatis. Et ſi dicat̉ ꝙ hō nō debꝫ omitte re maius bonū ꝓpter minus bonū Dicit̉ ꝙ ī caſu illo ꝯtēplatio nō ē iſti maiꝰ bonū ẜm pͥmā diſtīctionē de duplici vita. Und̓ et qͣrto qn̄ licite p̄t vtraqꝫ vita exerceri ſpe culatiua.ſ. et actiua. ſpeculatiua eligibilior eſt et dignior ⁊ ſtatui gl̓ie ſeu innocētie cō formior. Uita enī q̄ digniꝰ et excellentius habet obiectū et q̄ ex digniori v̓tute ꝓce dit eligibilior eſt. ſic ē de intellectōe dei ⁊ di lectōe ſeu fruitōe eiꝰ. Nā iſte ſunt oꝑatōes optimaꝝ potentiaꝝ in hoīe reſpectu opti mi obiecti. ẜm hͦ poſuit ph̓s felicitateꝫ in hoīe.i. eth̓. in ꝯtēplatiōe pͥme cauſe. ⁊ ꝯfor miter(licꝫ magꝭ eleuate) ponūt theologi be atitudinē ī fruitōe ⁊ cognitōe dei. ⁊ etiā de lectabilior. vt ptꝫ.i. eth̓. ¶ Sil̓is ꝯcluſio p̄t poni ẜm aliā diſtinctōem ⁊ ex iſta deduci ⁊ ꝑ alid̓ mediū ſic. Quāto aīa melior eſt qͣꝫ corpꝰ tāto vita regulās aīaꝫ ⁊ dirigēs in fi nē melior eſt ⁊ dignior qͣꝫ illa q̄ tm̄mō r̄ſpi cit corꝑale regime. ſic ē de vita ſpeculatiua reſpectu aīe ī eccl̓ia. gͦ ⁊c̄. ¶ Quīto p̄ſuppo ſito pctō et indigētijs varijs ī eccl̓ia dei exˢ pctō original̓r veniētibꝰ ⁊ ceterꝭ paribꝰ me lior eſt vita qͣrta.ſ. ꝯpoſita ex actiua ⁊ ꝯtem platiua qͣꝫ ſimpl̓r actiua vl̓ ſimpl̓r ſpecl̓a tiua. hͦ ē qͣꝫ vna eaꝝ ſine īmixtiōe alterius. ¶ Pro qͦ aduertēdū ē ꝙ tota ml̓titudo ope rū meritorioꝝ vniꝰ hoīs imaginat̉ qͣſi cor puſ qd̓dā ⁊ homogeneū ad modū loq̄ndi xp̄i Mat. vi. Si oculꝰ tuꝰ fuerit ſimplex totū corpꝰ tuū lucidū erit. Glo. Si ītētio ſimplex bona q̄libꝫ oꝑatio erit. Probatio. Uita illa melior eſt q̄ ē vite xp̄i ꝯformior. ſꝫ xp̄s ꝯuerſatꝰ ē ẜm totū corpꝰ vite ſue ad re gulā ⁊ vitā cuiuſcūqꝫ mēbri ſui.ſ. tā actiue qͣꝫ ſpeculatiue. gͦ ⁊c̄. Cōfirmat̉ qꝛ corpꝰ ali cuiꝰ ꝑfectiꝰ viuit dū ꝓ loco ⁊ tꝑe vtit̉ qͦlibꝫ mēbro ſuo. nūc iſto. nunc illo. qͣꝫ ſi ꝯtinue vno vteret̉ qd̓ eſſꝫ ꝑfectiꝰ. vtputa ocl̓o. pre ſuppoſitꝭ indigētijs ad qͣꝝ releuatōꝫ qd̓li bet mēbroꝝ vtile ē. ⁊ ꝓuiſo ꝙ oculꝰ ſit ī ſuo vſu ad directōꝫ manꝰ ⁊ pedis. ¶ Et ex hͦ ſu mit̉ rn̄ſio ad īſtātiā q̄ fieri p̄t ⁊ moueret pa rū ꝯſiderātes. qꝛ vita ꝯtēplatiua ẜm ſe ꝯſi derata melior eſt ⁊ dignior ẜm dicta. gͦ me lior ē hō dū ẜm eaꝫ viuit qͣꝫ dum viuit ẜm actiuā. ſic eī argueret̉ ꝙ hoīm corpꝰ eēt no biliꝰ ſi eēt totū oculꝰ qͣꝫ hn̄do varietates qͣſ ad pn̄s obtīet. ⁊ pict̉a pulcrior ſi tota eēt al De ſenſu litterati bedo qͣꝫ dū varijs colorū appoſitōibꝰ deco ratur. Similiter dicendū eſt hic ꝙ corpꝰ oꝑationū humanarū qd̓ imaginat̉ quaſi ⁊ homogeneū et diuerſaꝝ rationū ꝑfectiꝰ eſt dum ꝓ qualibet ſui ꝑte eſt in exercitio(pre ſuppoſito ſemꝑ ꝙ vita ſpeculatiua eſt ve lut illuſtratio et directio. et viuificatio aīe ſit in ſuo actu ſufficiēti) qͣꝫ ſi dimiſſa actiua eſſet ꝯtinue ī ſpeculatōe ſub gͣdu intentiori p̄ſuppoſitis indigētijs ꝓximorū. Specū latiuus enī(vt qͥdā ait) videns fratꝭ inopi as et torpens a iuuamīe deficit a frat̓na di lectōne/ ⁊ ꝑ ꝯſeq̄ns a dilectiōe dei ꝯnexa. et tūc nō viuit ꝯtēplatiue q̄ cōplet̉ in diuina dilectōne ſed in curioſa ph̓orū ſpeculatōe. ¶ Et ſi querit̉) qn̄ de neceſſitate et ſub pēa pctī tenet̉ hō viuere ẜm vitā actiuā? Dico vel ex ſuſcepto officio/ vl̓ dū videt frīs ne ceſſitatē extremā ⁊ n̄ apparet ꝙ aliꝰ ſuccur rat. Exēplū de elemoſyna. ¶ Ex his habet̉ radix qͣꝛe ſtatus p̄latoꝝ ē ꝑfectiſſimꝰ in ec cleſia ſctā dei. qꝛ eſt ſtatus reqͥrens vtrāqꝫ vitā ꝓ loco ⁊ tꝑe inſtar chriſti ⁊ moyſi ⁊ ali orū. nā chriſtꝰ nūc in mōte orabat. nūc p̄di cabat. nūc populos cibabat. Sil̓r moyſeſ ī mōte ſyna cōtēplabat̉ ea q̄ poſtmodū po pulo mīſtraret. ⁊ deſcēdens iudicia dabat ppl̓o. et arce fabricā ordinabat. Ita qͥlibꝫ eoꝝ debet eſſe binomiꝰ ad modū Iacob ō ⁊ iſrael dicit̉. Eſt enī p̄latus iſrl̓ in ꝯtēpla tione/ et iacob in vicioꝝ ſupplātatōe tā in ſe qͣꝫ in ſubditis. Eſt enī duplici vxori co pulatꝰ. lye et rachel. applicatio myſtica cō A munis ē. ¶ Sexta ꝯcluſio. Ceteris paribꝰ vtilior et fecūdior eſt in eccl̓ia dei ſpecula tiuus ſit qͣꝫ actiuꝰ. Pro qͦ aduertēdū ꝙ du plex eſt vtilitas et fecūditas in eccl̓ia. q̄daꝫ eſt groſſa atqꝫ palpabil̓ que a vulgo ⁊ a vi uentibꝰ more vulgi p̄cipue reputat̉. et illa conſiſtit in multitudine et cōſeruatōne bo norū fortuitorū/ et corꝑis et pompa extrin ſeca. Alia vtilitas reſpectu bonorū anīe vl̓ meritorū vel aliorū donorū gratuitorum. ¶ Secūdo aduertendū ꝙ prima bona nō ꝓſunt/ īmo plerūqꝫ nocent niſi ꝓ quāto or dinant̉ et diſponūt ad ſecūda bona. vn̄ nec capiūt bonitatē aliquā moralē aut gratui tam niſi a bonis hmōi tanqͣꝫ a fine ad quē debent ordīari. vel tanqͣꝫ inſtrumēta ea adi piſcēdi/ vel tanqͣꝫ obiecta circa que fit hu iuſmodi oꝑatio v̓tuoſa. īmo qn̄qꝫ talia bo na cōcedunt̉ deo irato/ vt Augꝰ ait. qꝛ vi delicet vtilius eſſet illa nō habere dū obſūt bonis moribꝰ quēadmodū et obſunt diui tie periture. generāt enim vermē peſſimuꝫ qͥ eſt ſuꝑbia vl̓ voluptas effrenata. Et ſic̄ in vno homīe hoc habꝫ ꝟitatē. ſic et habe re poteſt in toto corꝑe myſtico eccl̓ie. ita ꝙ numerabit̉ merito inter magna diuīe miẜi cordie dona pauꝑtas ip̄iꝰ in talibꝰ bonis fortuitꝭ et iuriſdictōibꝰ ciuilibꝰ. Iuxta qd̓ dicūt hiſtorie ⁊ legi in poſtilla ſuꝑ bibliaꝫ. ꝙ dū dotata eſſet eccl̓ia bonis tꝑalibus ꝑ Conſtantinū audita ē vox in aere. Hodie venenū effuſum eſt in eccl̓ia ſancta dei. Et qͥcquid fuerit de hoc/ potuit enī tūc dota tio hmōi eſſe vtilis ꝓpter bonitatē et fide litatē diſpenſātiū/ ⁊ dilatationē eccl̓ie poſt aduerſitates habitas nihilominꝰ nūc aut al̓s poterit ſpoliatio ſimilit̓ eſſe vtilis pro pter malicia eccl̓iaſticorū talibꝰ bonis ab utentiū ⁊ claudat̉ via malignantiū ſpinis aduerſantiū ne cadāt in p̄cipitiū viciorum Iuxta qd̓ ait dn̄s. Sepiā viā tuā ſpinis. ¶ Nunc ad ꝓpoſitū concluſiōis conſtat ꝙ ꝯtēplatiuꝰ vt ſic ꝓficit eccl̓ie in bonis ſpi ritualibꝰ. quaſi de ꝑ ſe et īmediate. actiuus aūt in bonis tꝑalibꝰ. Un̄ moyſes plꝰ ꝓfe cit ī monte adorādo dū alij p̄liarent̉ qͣꝫ ml̓ titudo magna bellantiū. Sic deꝰ qͥ nō de ſtruxiſſet pentapolim peccatricē ꝓpter de cem iuſtos/ ſi reperti fuiſſent. plꝰ miſeretur eccl̓ie et eidem parcit ꝓpter orōes paucoꝝ ꝯtēplatiuorū qͣꝫ facit ꝓpter labores ⁊ diſ curſus ⁊ turbatōes multorū actiuorū. Iu xta quod dicebat Hierony. de heremitꝭ an tiquis/ eos eſſe vitam mūdi ⁊ ip̄m per eos ne corrueret ſtare. ¶ Hoc īfert̉ contra illos B qui terrena tantūmodo cogitantes/ dicūt iuriſtas et practicos terrena tractātes ⁊ di uitijs vel edificijs vel epulis aggregādis occupatos vtiliores in eccl̓ia qͣꝫ contēpla tiuos bone vite et ſpiritualibꝰ exercitijs in tēdentes/ quos deliros vel fātaſticos vel inutiles reputāt. quia anīalis homo nō ꝑ cipit ⁊c̄. Et allegāt ꝙ ſpūalia abſqꝫ tempo ralibus diu ſtare nō poſſunt. quod dictuꝫ abſqꝫ dubio niſi ſane ītelligat̉ blaſphemū eſt. Nunqͣꝫ enī eccleſia fuit melior qͣꝫ dum vixit in pauꝑtate. quod etiā Hiero. ponit in vita malchi. et d̓ romano imperio dicūt hyſtorici/ et recitat Auguſtinꝰ ⁊c̄. Potius et verius diceret̉ econtra ꝙ temꝑalia et pre ſertim in eccl̓ia diu abſqꝫ ſpiritualibꝰ eſſe nō poſſunt. Et certum eſt ꝙ cum eis non adeſſe nō poſſunt. Alioquin falleret chriſtꝰ Sacre ſcripture XVII qui dixit. Primū querite regnū dei/ et hec oīa adijcient̉ vob̓. nō dixit ecōtra. pͥmū q̄ rite ditationē/ et poſt hoc regnum dei et iu ſticia eius vobis adijcient̉. īmo ſicut al̓s memini declaraſſe nimiū ſtudiū in multi plicatō ne bonoꝝ tꝑaliū ⁊ iuriſdictionū in eccl̓ia nō ꝑua cauſa eſt ſue deſolatōis tā in ſpūalibꝰ qͣꝫ tꝑalibꝰ. ⁊ hͦ māuducebat̉ ꝑ ſil̓i tudinē corꝑis myſtici eccl̓ie total̓ ad corp veꝝ hoīs. Nā intēdere nimis regimini ſen ſualitatis. ſpreta directōe rōnis/ eſt vtrūqꝫ tā ſenſualitatē videlꝫ qͣꝫ rōnem extinguere. Hinc eſt ꝙ multi ꝓboꝝ ⁊ cōtēplatiuoꝝ in eccl̓ia paꝝ curāt ſi depauꝑet̉ eccl̓ia vel con culcet̉ in tꝑalibꝰ iſtis vocatis bonis vidi tes tot vicia ⁊ abuſus ex his ꝓuenire in cō uiuijs ſuꝑfluis. in venatōibꝰ. in ſimonijs/ in p̄dis/ ⁊ violētis ꝓmotōnibꝰ indigniſſi moꝝ/ in ambitōibꝰ p̄laturaꝝ ⁊ bn̄ficioꝝ in ſuꝑbijs diſſolutiſſimis in voluptatibꝰ effe minatis. ceteriſqꝫ innūerabiiibꝰ ⁊ nefādis abuſionibꝰ/ in qͥbus ſe reputāt gerere vitā actiuā/ dādo onera grauia ⁊c̄. Et hec omīa ceſſarēt/ aut nō ita ſaltē abūdarēt in pauꝑ tate modeſta. ¶ Amplius nō ita diuerterēt eccl̓iaſtici etiā de patrimōio xp̄i dotati ad traditōes ⁊ adinuentōes hoīuꝫ ꝓ diuitijs cumulādis/ ſpreta lege xp̄i ſic̄ nūc facere cō ſpicimꝰ. fornicatiōe q̄dā ſpūali ꝑnicioſiſſi ma. ¶ Et ad grādē tēpeſtatē moderni tꝑis ⁊ ſciſmatis ꝯſolādā poſſent applicari que omitto. qꝛ facile ē ex p̄cedētibꝰ elicere ¶ Se ptima ꝯcluſio. Uita Ioh̓is baptiſte poſt vitā xp̄i ⁊ mr̄is eiꝰ fuit āgelica/ ⁊ int̓ viato res ſaltē qͦ ad aliqͥd ꝑfectiſſima. Pro cuius declaratōe aduertendū ꝙ vita Ioh̓is pōt cōꝑari ad vitā alioꝝ tripl̓r. Uel qͦ ad ꝓphe tiā. vel qͦ ad auſteritatē victꝰ. vel qͦ ad meri tū interius. Si cōꝑemus ꝓphetiā Ioh̓is ad ꝓphetias alioꝝ. qͦ ad hͦ Ioh̓es ē ꝑfecti or/ qꝛ mō certiori ⁊ clariori demonſtrauit xp̄m ꝓpt̓ quē ꝓph̓e oēs illuſtrati ſunt ⁊ ſu as ꝯtexuerūt ꝓphetias. Et hͦ forſan innue re volebat ip̄a ꝟitas cū ait ꝙ int̓ natos ⁊c̄. Nec moueat aliquē ꝙ Ioh̓es videbat cer ta exꝑiētia xp̄m/ ⁊ ob hͦ nō ꝓphetabat d̓ eo De certis em̄ ⁊ pn̄tibꝰ nō ē ꝓphetia. Fate or em̄ ꝙ aliqͣ in hoīe illo videbat reſpectu quoꝝ nō erat ꝓphetia ſꝫ ſcīa vel exꝑientia vt ꝙ h̓ eēt vnus hō ſic ābulās ⁊c̄. Sꝫ alia erāt q̄ nō videbant̉ vt ꝙ talis hō eēt deus ⁊ meſſias in lege ꝓmiſſus ⁊ agnus dei qui tolleret pctā mūdi ⁊c̄. Si dicat̉ vlterius ꝙ Ioh̓es int̓rogatus rn̄dit ſe nō eſſe ꝓph̓aꝫ Dicūt aliqͥ eū hͦ dixiſſe ex hūilitate/ non ex veritate/ qͣſi videlꝫ aliqͣ eſſet hūilitas ſine ꝟitate/ aut qͣſi hūilitas ꝑ mēdaciū acqͥrat̉. Et ideo veriꝰ ⁊ aꝑtius dicit̉ ꝙ Ioh̓es ne gās ſe ꝓph̓aꝫ rn̄dit ad intētōeꝫ q̄rentiū iu deoꝝ. ſciebāt itaqꝫ iudei ſcriptū eē ī lege eo rum. Deūt̓. xviij. dicēte domino. Prophe tam tibi ſuſcitabo poſt me ⁊c̄. SSequunt propoſi tiones eiuſdem d̓ ſenſu litterali ſacre ſcpͥtu re. Et de cauſis errantiū. Ui aūt blaſphemauerit ī ſpi C ritūſanctū nō habebit remiſ ſionē in eternuꝫ. ſed reus erit eterni delicti. Mar. iij. ¶ Que dam ſunt in alijs lectōnibus ſuꝑ hac particula textus marci tercio que ſita et expoſita. Expoſite ſunt int̓ cetera ſpe cies peccati in ſpiritumſanctum que a do ctoribus cōmuniter aſſignantur eſſe ſex. et declarata eſt ratio. Inter illas ꝟo ſpecies peccati quod textus noſter appellat eternū delictum. numerat̉ impugnatio veritatis agnite nō ꝙ veritas ſub ratione qua veri tas poſſit a quoqͣꝫ impugnari/ pluſqͣꝫ neqͥt ip̄a bonitas in eſſe talia quoqͣꝫ ordiri neqꝫ em̄ haberet veritas hoc modo rationē ali quā malicie vel impugnabilitatis. Contī git nihilominus veritatem etiā cognitam impugnari ſub alia ratione/ vt rōne dicen tis qui habetur odio. vel ratiōe effectus ex veritate conſequētis/ vt quia ꝑ eam fit ho mini damnū aliquod temꝑale vel inhono ratio. Sic iudei veritatē de chriſto priꝰ co gnitā īpugnauer̄t. poſtmodū ꝓpter odiū eius vehemens et radicatā inuidiā. Et qꝛ veritas ꝑ eum p̄dicata culpabat auariciaꝫ eorū atqꝫ ſuꝑbiā. audiebāt(inquit euāgeli ſtaꝝ vnus) hec om̄ia phariſei ⁊ deridebant eum qꝛ auari erant. Erant ſimiliter arrogā tes et ſuꝑbi ¶ Et quoniā noſtris prochdo lor tꝑibꝰ videt̉ inualuiſſe ſpecies hec eter ni delicti q̄.ſ. ē impugnatio veritatis agni te/ nedū ī anglia/ nedū ī ſcōtia/ nedū in ſtu dio pragēſi et almania. ſꝫ etiā qd̓ dolꝫ ⁊ pu det in frācia. Propoſui q̄dā adducere va lētia ad impugnatōꝫ doctrinalē et ꝯſeq̄nt̓ ad eradicatōem iudicialē peccati huiꝰ tam enormis quod nō habet remiſſionē in et̓ num. ¶ Ampliꝰ qꝛ ſeminatores hereſuꝫ ta liū et impugnatores veritatis quā agͦſcūt De ſenſu litterali vel agnoſcere deberēt cū ſe catholicos ꝓfi teant̉ dicūt fundare dicta ſua in ſcriptura ſacra ⁊ eius ſenſu vero lr̄ali/ quā ſolā ſcpͥtu ram aſſerūt ſe velle inſeqͥ ⁊ admittere. reie ctis ⁊ ꝓ nihilo habitis qͥbuſcunqꝫ ꝯſtitu tionibꝰ alijs vel ſcripturis decretoꝝ vl̓ de cretaliū qͣs appellant apocrifas et xp̄o ad D uerſas. ¶ Conſiderādū erit in pͥmis qͥs di cendus ſit ſenſus lr̄alis ſcripture ſacre. ⁊ qͣ liter eſt inueſtigādus ⁊ tenendꝰ? ¶ Conſi derandū erit ꝓinde magis in ꝑticulari de ip̄is erroribus noſtro tꝑe vel inuentis vel renouatis. Et de cauſis et cautel̓ eorundē. ¶ Sint igit̉ ꝓ prima cōſideratōe nr̄a prin cipali ꝓpoſitōes que ſequunt̉. ¶ Propoſi tio pͥma. Senſus lr̄alis ſacre ſcripture ſꝑ ē verus. Patꝫ quia ex illo ſolo ſumi pōt effi cax argumentū ẜm Aug. et Hiero. et hͦ nō habent negare etiā aduerſarij cū qͥbꝰ agen dū eſt. Oppoſitū huiꝰ eſt nuꝑ pariſiꝰ ꝯdē natū. Et reputata eſt expoſitio vel allega tio diſtorta que inducit ad hͦ illd̓ apl̓i. Lit tera occidit ⁊c̄. ¶ Scd̓a. Senſus lr̄al̓ ſacre ſcripture accipiēdꝰ ē nō ẜm vim logice ſeu dialetice ſed potiꝰ iuxta locutōes in rheto ricis ẜmonibꝰ vſitatas. et iuxta tropos et figuratas locutōes qͣs ꝯmūis vſus ꝯmit tit/ cū ꝯſideratōe circūſtantiaꝝ lr̄e ex p̄cedē tibꝰ et poſteriꝰ appoſitis. Habꝫ enī ſcpͥtu ra ſacra ſicut et moralis ⁊ hiſtorial̓ ſcientia ſuam logicā ꝓpriā quā rhetoricā appella mus. Unde Augꝰ ſuꝑ hac re libꝝ ꝑutileꝫ ⁊ elegantē ꝯpoſuit/ quē intitulauit de doct̉ na chriſtiana ⁊ in qͣttuor volumīa condi ſtinxit. Enūerauit inter alia ſeptē regl̓as ti toni quas appellauit claues ad elucidatio nem ⁊ expoſitōem ſacre ſcripture neceſſari as. De his etiā loqͥtur Nico. de lyra ī pͥn cipio poſtille ſue ſuꝑ bibliā. Tractauit in ſuꝑ de hoc ſenſu lr̄ali magr̄ H. de heuta ī vna q̄ſtione ꝓlogi ſuꝑ ſentētias. ¶ Tercia Senſus ſcripture lr̄alis iudicandus ē ꝓ ut eccl̓ia ſpūſctō inſpirata et gubernata de terminauit/ et nō ad cuiuſlibet arbitriū vl̓ interp̄tationē. Un̄ Augꝰ cōtra epl̓am fun damēti. Euangelio nō crederē ⁊c̄. Nota ꝙ reſolutio finalis ſaltē declaratiua ē ad ec cleſiam et ad ꝯciliū eaꝫ rep̄ſentās. qꝛ ꝙ euā geliū Marci ſit euangeliū xp̄i plꝰ qͣꝫ euan geliū ſancti Thome vl̓ Nichodemī credi mus ex traditōe eccl̓ie. Un̄ et apl̓s. Si qͥſ aliud euāgelizauerit etiaꝫ angelus de celo E anathema ſit ⁊c̄. ¶ Quarta. Senſus lr̄alis ſcripture p̄ẜtim in ſermōibꝰ moralibus vti tur plerūqꝫ indefinita pro vniuerſali iuxta ꝯmunē modū accipiēdi. Utit̉ īſuꝑ alijs lo cutōibꝰ figuratis ꝓut mō dicebat̉. ꝓpterea talis indefinita locutio nō excuſat ſꝑ aſſerē tem a falſitate ſuppoſito ꝙ ſit in aliqͦ parti culari caſu veꝝ illud qd̓ indefinite poſituꝫ eſt. ¶ Quinta. Senſus logical̓ verus in aſ ſertōe theologica nō excuſat aſſerētē qͥn ta lem aſſertione debeat reuocare ſi falſa ſit in ſenſu theologico lr̄ali. aut ſi ſit ſcandaloſa vel piaꝝ auriū offēſiua/ aut alit̓ male ſonāſ Hec ſeqͥtur ex p̄dictis. ¶ Sexta. Senſus lr̄alis ſacre ſcripture fuit pͥmo ꝑ chriſtū et apoſtolos reuelatus ⁊ miracul̓ elucidatꝰ. deinde fuit ꝑ ſanguinē martyrū ꝯfirmatꝰ. poſtmodū ſacri doctores ꝑ ratōes ſuas di ligentes ꝯͣ hereticos diffuſiꝰ elicuerūt p̄di ctū ſenſum lr̄alem/ et cōcluſiōes ex illo cla rius vl̓ ꝓbabiliꝰ ꝯſeq̄ntes. poſtea ſucceſſit determinatio ſacroꝝ concilioꝝ. vt qd̓ erat doctrinalit̓ diſcuſſum ꝑ doctores fieret ꝑ eccl̓iam ſententialit̓ diffinitū. Appoſite ſt̓ tandē pene ꝑ iudices tā eccl̓iaſticos qͣꝫ ſe culares cōtra eos qui proterua temeritate nollent eccl̓iaſtice determinatōi ſubiacere. Et hͦ neceſſaria ꝓuiſiōe factū eſt/ quoniā ī ratiocinādo et alterādo aduerſus ꝟitatem nō eſt apud ml̓tos finis. ¶ Septīa. Sen ſus lr̄alis ſi ⁊ dū expugnat̉ tꝑibus nr̄is in his q̄ ſunt iam aꝑte ꝑ eccl̓iaꝫ determinata ac recepta non oꝑtet agere curioſis ratioci nationibꝰ aduerſus īpugnatores ſed ſtatu tis punitōibꝰ vti. ptꝫ ex vltima ꝑticula ꝓ poſitōis p̄cedentꝭ. ¶ Octaua. Senſus lr̄a lis ſacre ſcripture ſi reꝑitur determīatus ⁊ deciſus in decretis ⁊ decretalibꝰ ⁊ codicibꝰ conciliorū/ iudicādus ē ad theologiā et ſa crā ſcripturā non minus ꝑtinere qͣꝫ ſimbo lū apl̓orū. Propterea nō ē ſpernēdus tan qͣꝫ humana ſeu poſitiua ꝯſtitutōne funda tus. Et in hͦ errāt pene oēs heretici qͥ pꝰ cō pilatōem decretorū ⁊ decretaliū īualuerūt. videntes enī ꝙ errores ſui ſufficiēter coar guunt̉ ꝑ ſentētias doctorū ⁊ ſūmoꝝ ponti ficū ⁊ concilioꝝ generaliū dicūt oēs tales ſcripturas apocrifas eſſe vl̓ falſas/ niſi oſtē dat̉ ꝙ ſint exp̄ſſe in ſcpͥtura ſacra. ⁊ ita cōſe q̄nter negāt qͣttuor doctores ⁊ ꝯcilia/ putā tes ꝙ ex ſacra ſcpͥtura ꝯuinci non poſſint. Uerū eſt ꝙ ex aduerſo quidā inueniuntur nolētes vel neſciētes diſtinguere in ip̄is d̓ cretalibꝰ et decretis/ ea q̄ ſunt de iure diuīoᵈ Sacre ſcripture XVII ꝓprie dicto ab his q̄ ſunt d̓ iure pure poſi tiuo/ vel de iure ꝓpͥe naturali/ vl̓ de mixto iure ex pl̓ibꝰ. Suꝑ qͣ re tā ī lectōibꝰ qͣꝫ ī col latōibꝰ ꝓ ꝯmēdatōe dn̄oꝝ iuriſtaꝝ ſepe lo cutꝰ ſū qͣꝫtū mihi datū erat ⁊ vtile videbat̉ Siqͥdē ignorātia huiꝰ rei turbatōeꝫ ī eccle F ſia induxit plꝰ qͣꝫ dici poſſit. ¶ Nona. Sē ſus lr̄alis qͣꝫuis ſit ī multꝭ p̄ſertim ī his q̄ ſunt neceſſaria ad ſalutē ſatis exp̄ſſus in li bris ſacre ſcripture/ vel ex illis euidēter cō ſeqͣtur apud eruditoſ in eiſdē libris/ nihilo minus expediuit tales ſenſus ſub certꝭ ar ticul̓ ꝯpēdioſe in publicū tradere quēad modū de ſymbolo apl̓oꝝ ⁊ Athanaſij fa ctū fuiſſe cognouimꝰ Exigit hͦ maxime cō mūitas rudis hoīm/ et capitū ſeu iudicio rū varietas/ ꝓut deducit ſctūs Tho. ī pͥn cipio ſūme ꝯgentiles. ¶ Decima. Sēſus lr̄al̓ ſacre ſcpͥture rōnabilit̓ explicat̉ apud ſtudia generalia/ ⁊ ī certꝭ dioceſibꝰ nedū ꝑ totā eccl̓iaꝫ ſꝫ ꝑ dyoceſanoꝝ ſnīam cū ꝯſi lio doctorū theologoꝝ ī eiſdē ſtudijs degē tiū. Que ratio/ qͣnta ſcꝫ effrenis qͦrūdam li bertas in loq̄ndo ⁊ docēdo talit̓ ꝯpeſcat̉. qm̄ apud theologos debꝫ eſſe p̄ſcripta lo q̄ndi forma ſicut tradit Augꝰ. liberis inqͥt verbis vtunt̉ philoſophi/ et in rebꝰ ad ītel ligendū difficilibꝰ offenſionē piarū auriū nō ꝑtimeſcūt nobis aūt ad certā regulam loqͥ fas ē. Nota d̓ ſtudio pariſien̄. ⁊ articul eius. Nota d̓ anglia ſcotiā ⁊ praga. Nota de godfrido de fontibꝰ ⁊ de q̄ſtiōe quā tra ctat. et qͣlit̓ argumēta ſua n̄ ꝯcludūt. ¶ Un decima. Senſus lr̄alis qͦrundā articulo rū vt p̄ciſe declaratꝰ ꝑ vnū ep̄m etiā cū cō ſilio doctorū ſi neget̉ eē ſcripture nō reddi tur ex hͦ p̄ciſe ip̄e negās hereticꝰ. Sꝫ pēas appoſitas tal̓ incurrit ſi ſit dioceſanꝰ et ad reuocādū rōnabilit̓ condēnat̉. Probatur pͥma ꝑs. qꝛ p̄t ad papā appellare ex cauſis rōnabilibꝰ in caſu. īmo ⁊ a papa ad ꝯciliū generale. Rō ē. qm̄ nec papa nec ep̄s aliqͥs eſt ſic ꝯfirmatꝰ in fide d̓ lege ꝯmūi qͥn poſ ſit errare. ¶ Duodecima. Sēſus lr̄al̓ ſacre ſcpͥture ſi neget̉ eſſe verus. ⁊ īpugnet̉ tā v̓ bo qͣꝫ facto/ ꝑ illos p̄ẜtim qͥ ſubſunt p̄latis ⁊ inqͥſitoribꝰ qͥ ſenſū talē declarauerūt eſſe d̓ ſacra ſcpͥtura Cōſurgit vt freq̄nter vehe mens ſuſpitio ꝯͣ tales ꝙ ſint heretici. ſcꝫ ꝙ habēt depuatōeꝫ in intellectu ꝑ errorē/ ⁊ in affectu ꝑ incorrigibilitatē vl̓ ꝑtinaciā. Rō eſt pͥmo qꝛ p̄ferūt ſenſū ſuū iudicio prudē tiorū et ſapiētiorū. Trāſgrediūt̉ etiā termi nos qͦs ponūt pr̄es eorū. Altera rō ē dū ea q̄ det̓minata vl̓ declarata ſunt ꝑ iudices et ꝯciliū fidei ſūt talia q̄ debēt explicite credi ꝑ illos ⁊ ab illis qͥ ꝯͣdicūt. Exēpla ſūt ma nifeſta in articul̓ pariſiꝰ ꝯdēnatis/ qͦꝝ plu rimi ſūt de articul̓ fidei/ qͦs qͥlibet adultꝰ. ⁊ capax rōis ꝯuerſanſ int̓ chriſtianos tene tur explicite credere. ſicut ꝙ deus ē trinꝰ et vnus. ꝙ reſurrectio mortuoꝝ erit. ꝙ forni catio ē pctm̄ mortale. ꝙ mūdus fuit creatꝰ ⁊ nō ab et̓no. ⁊ ita de pl̓imis. Sic etiā tꝑi bus nr̄is ꝯdēnate ſūt aſſertōes aliq̄ qͣꝝ op poſitas qͥlibet capax rōis ⁊ cōuerſans int̓ chriſtianos vt ꝯmūit̉ explicite credere cō ſtringit̉. ſicut ꝙ iuramētū licitū ē tenendū qn̄ nō v̓git ī detrimētū ſalutꝭ eterne. ꝙ ho micidiū nō eſt licitū nec approbādū quā do fit abſqꝫ iudiciaria ⁊ legitima auc̄te. ꝙ rex nō debet remunerare homicidia ⁊ ꝑiu ria/ et ita de ſimilibꝰ. Rāſeamus ꝯſeq̄nt̓ ad dicēdū aliqͣ G de cauſis erroꝝ ⁊ cautel̓ errantiū. Et dicamꝰ ſūmatim ⁊ velut ab al to ꝙ omniū errātiū pͥmaria radix ⁊ princi pal̓ origo fuit ⁊ ē īordinata affectio vl̓ vo lūtatis dep̄uatio. Hoc vidit Aug. dicēs approbare falſa ꝓ veris nō ē natura īſtitu ti hoīs ſed pena dānati. Declaramꝰ p̄terea iſtd̓ quod nūc diximus ⁊ intēdimꝰ ⁊ hoc narrādo potiꝰ qͣꝫ diſputando vel ꝯcluſiue loq̄ndo. ¶ Ecce in pͥmis ꝙ error oīs ī luci fero et cōplicibꝰ angel̓ ꝓuenit ex dānatōne volūtatꝭ vl̓ affectus ꝑ arrogātiā ⁊ ſuꝑbaꝫ ī ſeip̄is ꝯplacentiā ꝓut d̓clarat Aug. ī ſuo de ciui. ⁊ doc. ꝯmūit̉ in. ij. ſnīaꝝ. ¶ Ecce ꝙ eua idcirco errauit qꝛ curioſe ꝯcupiuit fru ctū pulcrū viſu ⁊ ad veſcēdū ſuauē. ita vt ꝯſeq̄nter delapſa ſit in hūc errorē vt crede ret fieri ſicut deꝰ ſciens bonū ⁊ malū ⁊c̄. vt etiā reuocaret ī dubiū diuinā ſentētiā quā abſolute tenebat̉ credere. ne forte inqͥt mori amur. ¶ Ecce Adā qui ⁊ ſi n̄ ſeductꝰ ſit ſic̄ ml̓ier ꝓut dicit apl̓us/ ſeductus tn̄ ī hͦ fuit ẜm doctores ꝙ nolēs ꝯtriſtare delicias ſu as.ſ. ꝯiugē credidit vēiale ⁊ qͣſi ꝓ nihilo eē illud qd̓ erat mortale. Sic habemꝰ ꝙ ſuꝑ bia ⁊ q̄dā ſenſualis ꝯplacētia inducūt er rores. ¶ Cōſideremꝰ inuidiā ⁊ irā ip̄iꝰ cha yn aduerſus Abel. ⁊ inueniemꝰ ꝙ ꝓpt̓ eaꝫ Chayn cecidit in hūc errorē ⁊ ī alios mul tos ꝙ credidit pctm̄ ſuū maiꝰ eſſe qͣꝫ diui nā miẜicordiā. Sic poſt eū errauer̄t plu rimi tam ex iudeis/ qͣꝫ ex vocatis xp̄ianis. De cauſis errorum qui dicebāt nō eſſe pnīaꝫ vel ſalutē poſt cer tum numeꝝ/ vel vices peccandi. ſic̄ Augu ſtinus ⁊ Nyco. de lyra notāt/ ⁊ ſicut aliqͥ ex poſuerūt illud apl̓i ad Hebreos. Impoſ ſibile ē eos qͥ ſemel lapſi ſunt ⁊c̄. Cōſidere mus p̄terea ſicut iā tactū eſt/ ꝙ ꝓpter inui diā iudei pͥus hn̄tes noticiā de aduētu xp̄i corruerūt in oppoſitos errores de xp̄o di cētes ꝙ erat ſamaritanus demoniuꝫ hn̄s/ vorax ⁊ potator vini/ ⁊ publicanoꝝ amicꝰ Sil̓r poſterioribꝰ ⁊ etiā modernis tēꝑibꝰ. Quidā reputātes ſe iuſtos/ ⁊ ꝯſiderantes vitā p̄latoꝝ ⁊ ſacerdotū ſubiectā eſſe mul tis vicijs/ ⁊ pͣuis moribꝰ/ acceperūt viā ſu is erroribꝰ. ſicut exꝑientia docuit mille mo H dis. ¶ Et ad oſtenſionē huius ⁊ ꝯfirmatio nem eoꝝ q̄ diximus inferamus h̓ v̓ba for malia q̄ autor ſumme de vicijs ⁊ v̓tutibus poſuit in tractatu de fide. ¶ Prima cā erro ris ē ignorātia capacitatis intellectus hu mani. qͥdā em̄ nō attendētes limitatū eſſe ī tellectū hūanū/ credūt eū capace̓ eſſe oīuꝫ ⁊ ideo credūt illd̓ nō eſſe qd̓ ab eo nō capit̉ Sic̄ ſi aliqͥs crederet circulū ſolis oīa ꝯti nere ip̄e crederet illa nō eſſe q̄ infra circulū illū nō ꝯtinent̉. Sil̓is error ē in illis qͥ cre dūt nō poſſe eſſe ſcīaꝫ de magnitudīe ſolis ⁊ lune ⁊ ſtellaꝝ/ qꝛ ip̄i nō hn̄t eā. ¶ Scd̓a ē auerſio ītellectus a credēdis ⁊ ab his q̄ pn̄t hoīeꝫ īducere ad credendū/ ⁊ ꝯuerſio ad er rores. Quidā em̄ ſic amāt errores ſuos/ vt ꝯͣria eis nō velīt cogitare vel audire. Pro uerb̓. xviij. Nō recipit ſtultus ꝟba pruden tie/ niſi ea dixeris q̄ v̓ſant̉ in corde eiꝰ. Nō eſt datū homini videre poſt tergū ſuū nec videre ītuitu. ſic nec ītelligere ea a qͥbꝰ ītel lectus ſe auertit. Nolūt audire qͥ ſunt in er roribꝰ aliqͥd de miracul̓ nec ſacra eloquia nec rōnes doctoꝝ/ qͥbꝰ pn̄t ad verā fidē in duci. ideo nō ē miꝝ ſi remanēt in erroribus ſuis. ¶ Tercia ē reꝝ ſubtilitas ⁊ intellectus groſſicies/ qͥ turbidū hꝫ viſum piluꝫ qͥ ab alijs videt̉ nō videt ſꝫ nō ideo ꝯtēdere dꝫ eū ibi nō eſſe nō videt viſuſ hūanus qͥcqͥd videt aqͥlinus ¶ Quarta ē diſtātia a creden dis. qͥdā em̄ cōmorant̉ in ſenſibilibꝰ/ qͥ lon ge ſunt a credēdis q̄ ſunt īuiſibilia/ nō ap propinquātes ad illa nec ſtudio nec exer citatōe. ideo nō ē miꝝ ſi illa nō vidēt ip̄i ſen ſum volūt hr̄e ducē ad credēda qͥ cecus eſt qͣꝫtū ad ea. Un̄ ſic diſputāt de ſpūalibꝰ/ ſic̄ ceci de coloribꝰ. Bern̄. ſuꝑ Can̄. Quō lux incaſſum circūfundit oculos clauſos vel cecos. ſic anīalis hō nō ꝑcipit ea q̄ ſunt ſpi ritus dei. Augꝰ. Deus lux ē nō corpoꝝ ſꝫ mentiū. hanc lucē qui nō videt ē qͣſi cecus in ſole. ¶ Quinta ē negligentia querēdi dei adiutoriū ad ea credēda. Fides nō eſt na turalis/ īmo eſt in electōe diuīe bonitatis ⁊ donū gratuitū. Si eēt natural̓ eadem eēt apud oēs nec eēt tāta diſſenſio de ip̄a qͣꝫta eſt/ ideo a deo petēda ē. Marci. ix. Credo dn̄e adiuua īcredulitatē meā. Eph̓. ij. Gr̄a eſtis ſaluati ꝑ fidē. ⁊ hͦ nō ex vobis/ dei em̄ donū eſt. ⁊. i. Ioh̓. v. Dedit nob̓ ſenſum vt cogͦſcamus deū veꝝ. ſic̄ ſol nō videt̉ niſi ex lumīe ſuo ſic ſol ītelligētie nō videt̉ niſi ex lumīe ſuo.ſ. ex luce gr̄e quā īfundit. Sꝫ ali qͥ ſunt vt veſꝑtiliones ſolē nō videntes de nocte qn̄ volāt qꝛ tūc ſol nō lucet ſuꝑ terrā de luce ꝟo eū nō vidēt quia tūc dormiūt. Sic iſti ſolē intelligētie ideo nō vidēt qꝛ in nocte ſunt cū ip̄e eis nō luceat luceꝫ gre infundēdo nō ꝓpt̓ hͦ affirmare debēt eum nō eſſe. ¶ Sexta eſt obſtaculū pctī quidā em̄ īmundicia opeꝝ ſuoꝝ/ qͣſi obiectu ma nuum/ lumē ſolis intelligētie a ſe repellūt. Iob. xxiiij. Ip̄i rebelles fuerunt lumini. ¶ Septima eſt ſuꝑbia que eſt velut inflatō faciei interiorꝭ. Augu. vij. cōfeẜ. Tumore meo ſeparabar a te/ ⁊ nimis inflata facies claudebat ocl̓os meos. Bern̄. ſuꝑ Canti. Suꝑbo oculo veritas non videt̉. ſincero patet. Et ſuꝑ illud Hiere. xlix. Arrogantia tua ⁊ ſuꝑbia cordis tui decepit te/ dic̄ glo. Om̄is hereticꝰ arrogās. qꝛ ſuꝑbia fac̄ he reticū nō arrogātia. Augꝰ. Suꝑbia mere tur illudi. Abac̄. ij. Quo vinū potantē de cipit ſic erit ſuꝑbus. Unde Greg. de ſuꝑ bis Tanto inqͥt a dei luce longe ſunt/ qͣnto apd̓ ſe hūiles nō ſunt. ¶ Octaua eſt affectō inordinata intellectū trahēs ad ꝯtraria fi dei. vt timor inordinatus vl̓ amor vl̓ odi um. Affectio inordinata eſt velut lippitu do reſpectu ocl̓i interioris. Augꝰ. Si quiſ alteri digito ſolē on̄derit et videre nō pote rit culpet potiꝰ oculi lippitudinē qͣꝫ digiti oſtenſionē. Hāc lippitudinē purgari oꝑtꝫ Augꝰ. Purgandꝰ eſt animꝰ vt ꝓſpicere il lam lucem valeat. Timor ml̓tos retraxit ne crederēt in chriſtū. qui eī credebāt ī chri ſto deſpiciebant̉ ab alijs/ et extra ſynago gā fiebāt. ideo qͥ gl̓iam amabāt ⁊ ꝯtēptuꝫ iſtū timebāt nolebāt ad chriſtū ꝯuerti. Io han. v. Quomō credere poteſtꝭ qͥ gl̓iaꝫ ab inuicē recipitis/ et gl̓iam q̄ a ſolo deo ē nō De ꝯmūiōe laicoꝝ ſub vtraqꝫ ſpē XVII queritꝭ. Amor etiā diuitiarū ⁊ timor amit tendi locū et gentē iudeos impediuit ne ī chriſtū crederent. Amor diuitiaꝝ oculꝰ eſt auarorū. et amor deliciarū ē oculus volup tuoſoꝝ. Zacha. v. dicit̉ de impietate. Hic ē oculus eoꝝ in vniuerſa terra. Prouerb̓. xxj Lucerna impioꝝ peccatū. ideo auaro vi det̉ aliqͥd licitū qd̓ alijs nō videt̉. qꝛ auari cia eſt lucerna ei. ẜm eā en ī iudicat. Luxu rioſo videt̉ illa quā nimis amat pulcra cū ſit deformis qꝛ amor facit eū errare ī iudi cio illo. Odiū etiā intellectū multoꝝ a fide auertit. ml̓ti wo aldēſes odiētes p̄latōeꝫ cle ricorū dicūt deo obediendū eſſe ⁊ n̄ homī Aliqͥ etiā ex eis dicūt ſolis p̄latis bonis ei obediēdū. Dicūt etiā ordinē n̄ eſſe ncc̄ariū ad hͦ ꝙ aliqͥs liget vl̓ ſoluat. Et ꝙ nō eſt ne ceſſe vt aliqͥs confiteat̉ pctā ſua ſacerdoti Et ꝙ relaxatōes qͣs epiſcopi ꝯſueuerūt fa cere nō valent nec ſuffragia eccl̓ie proſunt mortuis. Itē timētes errores ſuos ꝑ iura menta ꝓpalari dicūt in nullo caſu eē iuran dū. Itē timentes ſe occidi dicūt in nll̓o ca ſo eſſe hoīem occidendū. Sic trāſierūt he retici in affectū cordis ⁊c̄. Tales corrum pūt omnē ordinē hierarchicū/ nedū in ec cleſia ſed etiā in ſecl̓ari policia. Tales nihi lominus ꝓteſtant̉ ſe fidē catholicā tenere. ⁊ cū euocant̉ q̄runt ſubterfugia ſophiſtica. ⁊ captioſaſ rn̄ſiōeſ ⁊ līguiſ ⁊ līguis loquūt̉ Tales infecerūt regnū anglie/ deſtruxerūt ſtudiū bragenſe. ⁊ vſqꝫ ad ſcotiā venerūt. Et ꝓchdolor exꝑimur in hͦ regno qualiter multiplicati ſt̓ ſuꝑ nūerū qͥ ad ſeditōnes ⁊ rebelliōes ꝯͣ omnē dn̄atōem erigunt̉ ⁊ no lunt ꝙ infima ꝑ media reducant̉ in deū ſꝫ ꝯſtituunt ſe iudices et ſup̄mos Finit Incipit tractatus magiſtri Ioh̓is de gerſon ꝯͣ hereſim de cō muniōe laicorū ſub vtraqꝫ ſpecie. Blaturus iuxta ſeniorū huiꝰ ſacri concilij Conſtan̄. moni tionē generalē nōnulla q̄ cō cernūt expugnatōem hereſū ⁊ hereticorū nr̄i tꝑis noīatiꝫ ſecte nouiter exorte/ ⁊ ꝓtinus iudicialit̓ dā nate/ de neceſſitate ꝯmunicandi laicos ſub vtraqꝫ ſpecie.ſ. panis ⁊ vini. ꝓfero cū euan gelica pauꝑcula duo minuta que dici pn̄t duplex ille denariꝰ quē ſamaritanus ꝓtu lit ⁊ dedit ſtabulario ꝓ cura vulnerati. vnꝰ denarius decē regulas ſpeculatiuas. alter decē practicas habet inſcpͥtas. ¶ Prima. Scriptura ſacra eſt fidei regula. ꝯͣ quam bn̄ intellectā nō eſt admittenda auctoritas ratio homīs cuiuſcūqꝫ nec aliqͣ ꝯſuetudo nec ꝯſtitutio nec obẜuatio valet ſi cōtra ſa crā ſcripturā militare ꝯuincat̉. hec regula fundamētū eſt ꝯmū nobis et hereticꝭ qͦs impugnare conamur. Propt̓ea ꝯcedimꝰ ⁊ approbamꝰ om̄es ꝙ autoritates vel rōneſ q̄ hanc ꝓbant ꝓ quāto nō ad aliud ꝓban dū ꝑ eos ducunt̉ vel induci q̄rerent̉. Quā obrem ſacra ſcriptura debꝫ ꝯſiderari quaſi ſit vna ꝓpoſitio copulatiua ꝯnectēs ſingu las ꝑtes ⁊ vnā ꝯfirmās ꝑ alterā/ elucidas ⁊ exponēs/ quoniā ſi ꝓpoſitio aliqua ſacre ſcripture poſita aſſertiue ꝑ auctorē ſuū qui eſt ſpūſſctūs eſſet falſa tota ſacre ſcpͥture(ſi cut dic̄ Augꝰ) vacillaret autoritas. qꝛ ſil̓is eſt ratio aſſentiēdi ꝑ fidem cuicūqꝫ ꝓpoſi tioni ſignate in ſacra ſcriptura ita vni ſicut alteri.ſ. autoritas diuīe reuelatōis que vtro biqꝫ ꝯmunis eſt rō credēdi. ¶ Scd̓a. Sa cra ſcriptura dū conſiderat̉ in aliqͣ ſui par te vel ꝓpoſitōe nō eſt tenēda in ſolis t̓mīs illius ꝓpoſitōis/ aut in illo ſenſu quē illa ꝓ poſitio ſic ꝑ ſe ⁊ nude ꝯſiderata facit. Sed ꝯferēda ē ⁊ cōcordanda ꝑ ꝯꝑatōem ad ali os ſacre ſcripture paſſus. Patꝫ hec regula ex p̄cedenti. ⁊ ꝑ exempla manifeſta qͣlia ſūt īnumera. Dixit itaqꝫ chriſtꝰ Matth̓. vlti. Qui crediderit ⁊ baptizatꝰ fuerit ſaluꝰ erit. ſi qͥs voluerit in hac p̄ciſa forma vl̓ ſentē tia ſtare nō admiſſa qͣcūqꝫ collatiōe ip̄ius cū alijs/ ſicut īuētos aliqͦs eſſe tales notat Aug. de ciui. dei. xxi. ꝯſtat ꝙ errabit māife ſtē ponēdo ꝙ ſola fides ſuffic̄ ī baptiſmo ad ſalutē ſine alijs v̓tutibꝰ/ ſic̄ traherēt alij ex ſimili v̓bo chriſti. Qui credit ī me habet vitam eternā. Ampliꝰ arguēdo ad homīeſ ſic induceremus illd̓ Ioh̓is. vi. Ego ſum panis viuus qui de celo deſcēdi. ſi qͥs mā duc auerit ex hͦ pane viuet in eternū. Atta men ẜm iſtos nō ſufficit māducatio ſoliꝰ panis. id ē ſumptio corꝑis ſed reqͥrit̉ bibi tio ſanguīs. ¶ Tercia. Sacra ſcpͥtura pōt ⁊ debꝫ in ſuis partibꝰ ⁊ partialibꝰ aſſertiōi bus reuerēter et hūiliter ⁊ diligēter expoſi tionem reciꝑe cōcordando paſſum cū paſ ſu et vnū ꝑ alterū iudicādo. Sequit̉ ex p̄ cedentibꝰ. Et quia ſic fit ī omnibꝰ alijs ſci entijs et doctrinis in qͥbus intētio ⁊ ſenſuſ vniꝰ dicti trahit̉ ex alijs/ ex qͥbus apparet̉ bb 2 De cōmunione laicorum intētio dicētis. qm̄ ẜm Hylariū intelligē tia dictoꝝ ex cauſis ē aſſumēda dicēdi. Ali oqͥn plura eſſent mēdacia ⁊ ꝯͣdictōes in qͣ libet ſcientiaꝝ. ⁊ p̄cipue in ſacra ⁊ diuīa qͣꝫ eēt veritates in omni mō loquēdi cōmu L ni. ¶ Quarta. Scriptura ſacra in expoſitio ne partiū ſuaꝝ reqͥſiuit ⁊ reqͥrit homīes pri mo p̄ditos ingenio. Scd̓o exercitatos ſtu dio. Tercio humiles in iudicio. Quarto ī munes ab affectato vicio. patet quoniā ex oppoſito alterius iſtoꝝ qͣttuor/ ſolet facilli me falſus intellectus ſcpͥture ſuboriri. vt ſi ſit hō hebetis ingenij/ ſi iners ⁊ neglector ſtudij. ſi ſuꝑbi ⁊ arrogātis iudicij. ſi deniqꝫ fuerit infectus ⁊ depͣuatus ex affectu alicu ius vicij/ quoniā excecat tales malicia eoꝝ Poſſent iſta ⁊ iſtoꝝ qd̓libet tā auctoritati bus qͣꝫ exemplis ⁊ rōnibꝰ multipliciter de clarari. que qꝛ nota ſunt doctis ⁊ alibi ſatꝭ inueniunt̉/ breuitatis amor linqͥt. ¶ Quin ta. Scriptura ſacra in ſui pͥmaria expoſiti one habuit homīes eruditos nō ſolū hūa na rōcinatōe vel ſtudio/ ſꝫ diuina reuelatio ne ⁊ inſpiratōe ſpūſſancti. Patet de apoſto lis ⁊ alijs/ de quibꝰ loquit̉ Lucas in acti bus apl̓oꝝ. c. xiij Et Paulus plures enūe rat diuiſiones gratiaꝝ inter qͣs interp̄tatio ſermonū. ⁊ ſermo ſcientie ⁊ ſermo doctrine ¶ Comparādi igit̉ ſunt doctores in expoſi tione ſacre ſcripture cū doctoribꝰ/ ⁊ illi qͦs ꝯſtat habere ꝯditiōes poſitas in p̄cedenti regula/ p̄ferēdi ſunt n̄ hn̄tibꝰ. Similit̓ ha bentes reuelatōeꝫ nō habentibꝰ eā. Et do na gratis data poſſidētes nō poſſidentibꝰ ea. ceteris paribꝰ. Et ꝓinde ꝯuincit̉ ac rep̄ hendit̉ qͦrundā arrogātia modernoꝝ/ vſur pantiū ſibi illa de pſalmo. Suꝑ oēs docē tes me intellexi. Et iteꝝ. Suꝑ ſenes intel lexi. Et iteꝝ. Suꝑ inimicos meos prudē tē me feciſti. Sꝫ vtinam aduerterēt ſi vere ſint eis cauſe q̄ iūgunt̉/ quia teſtimōia tua exqͥſiui/ ⁊ lex tua meditatio mea eſt/ ⁊ reliqͣ. ¶ Sexta. Scriptura ſacra nō ita recipien da ē nude ⁊ inſolidū ꝯtemptis alijs tradi tionibꝰ hominū qͥn debeat ad intelligentiā verā ip̄ius habendā iuribꝰ hūanis ⁊ cano nibꝰ/ ⁊ decretis ⁊ gloſis ſanctoꝝ doctoꝝ fre quēter ⁊ humiliter vti Patet ex p̄cedētibꝰ. patet etiā ex mō quē tenēt heretici qͦs nunc impugnamus/ qͥ doctores valde diligēter allegant ꝓ ſuis aſſertōibꝰ colorādis ⁊ cor roborādis. Et tales qͥ ſunt aliqn̄ nulliꝰ au toritatis vel ponderis. ſicut ſunt aliqͥ gloſatores decretoꝝ ⁊ decretalium ⁊ nō ſancti nec multū in theologicis eruditi. Et ſimi liter aliqͥ quos d̓ numero trahūt theologo rū. Unde ſic arguit̉ aduerſus eos. Si do ctoribus ⁊ peritis in ſua arte credendū eſt cur doctoribꝰ ꝑ nos allegatis nō vultꝭ cre dere. quos allegatis bene intellecti ſunt ꝓ nobis. et alij qͥ abſqꝫ vlla comꝑatōne plu res ſunt ⁊ clariori ẜmone dicentes noſtraꝫ ſententiā. Si vero nō talibꝰ in aliqͦ creden dum eſt/ cur eos ꝓ vobis in confirmatōne erroneoꝝ ſpirituū et ſenſuū veſtrorū tā cu rioſe ⁊ exqͥſitiſſimo ſtudio q̄ritis allegare? vndecūqꝫ colligentes et diſcerpētes qͣntū libet renitatur. ¶ Septima. Scriptura ſa cra recipit interp̄tationē ⁊ expoſitioneꝫ ne dum in ſuis verbis originalibꝰ. ſed etiā in ſuis expoſitōibus. patꝫ ex p̄cedentibꝰ. vn de ſi allegat̉ Augꝰ. exempli gͣtia/ ꝙ dixerit in vna gloſa ſua ſumendū eſſe ſanguinē xp̄i in cōmuicatōe laicorū ⁊ hoc de neceſſitate ſalutis. Et alibi dicat vel obſeruet oppoſi tum ẜm intellectū qͥ prima facie colligeret̉ ex verbis/ attendendū eſt ex dictis alijs qͣ liter ē ꝯcordādꝰ ſibijpſi. Inuenit̉ enī dixiſ ſe. Crede ⁊ manducaſti. ⁊ ita dicere potuit. crede ⁊ bibiſti. ¶ Octaua. Scriptura ſacra M dum ꝑ nouellos hoīes inducit̉ tanqͣꝫ cre denda ſit in ſuis nudis terminis abſqꝫ alte rius interp̄tis vel expoſitoris admiſſione. exponit̉ grauibꝰ ꝑiculis ⁊ ſcādal̓ niſi ſoller ter ꝓuideat̉ ⁊ cōfeſtim occurrat̉. Patꝫ ex p̄ cedētibꝰ. Et quia ad veritatē tales īplicat ſemetip̄os in dictis ſuis/ prout deductū ē in ſexta regula. dum aliqͣndo pro ſe īducūt doctores et inductos cōtra ſe nō admittūt Dum p̄terea vitare volunt gloſam omneꝫ incidunt aꝑtiſſime in multiplicē ꝯtradicti onem et vltra qͣꝫ iudei lr̄ales iudaizant qui recipiūt in antiqͥs traditionibꝰ legis expo ſitōes ſuorū doctorū ml̓taſ ⁊ variaſ vt rab bi ſalomōis ⁊ rabbi moyſi ⁊ aliorū. quēad modū traditū hn̄t ī lege Deutero.xvij. ſub mortꝭ int̓mīatōe ſacerdotibꝰ leuitici gene ris eſſe credendū et obediendū. Ex hac p̄ terea radice peſtifera orti ſunt. et qͦtidie cre ſcunt errores begardorū ⁊ pauperū de lug duno/ et omniū ſimiliū. quorū multi ſunt laici habētes in ſuo vulgari trāſlationē bi blie in grande p̄iudiciū et ſcandalū catho lice veritatis/ quale ꝓpoſitū eſt in reforma torio eſſe tollendū. ¶ Nona. Scriptura ſa cra in ſui receptōne et expoſitiōe autentica Sub vtraqꝫ ſpecie XVII finaliter reſoluit̉ in autoritatē receptōnem et approbatōem vniuerſalis eccl̓ie/ p̄ẜtim pͥmitiue que recepit eā ⁊ eius intellectuꝫ ī mediate a chriſto/ et reuelante ſpūſancto die penthecoſtes. ⁊ al̓s pluries. Patꝫ quia ꝙ Mattheus ſcripſerit veraciter euāgeliū ⁊ Nicodemus non. ſolū habemus ab au toritate eccl̓ie. Iuxta illud Aug. Euange lio nō crederē niſi me autoritas eccl̓ie ꝯpu liſſet. Hec enī eſt ineffabilis regula a ſpiri tuſctō directa/ que ī his q̄ fidei ſunt nec fal lere poteſt nec falli Probatōes omitto. Et quia hoc eſt pͥmū principiū in fide tenen dum. quo nō credito nō ſuꝑeſt arguere cō tra ſic negantē. ſicut nec cōtra negantē pri ma principia ī moralibꝰ ⁊ ſpeculabilibꝰ ar guendū eſſe tradit Ariſto. Addit̉ ꝯſecuti ue ꝙ ſacra ſcriptura in expoſitōne habet ⁊ habere debꝫ in reuerētia ⁊ autoritate maio ri ꝯſuetudinē vniuerſalis eccl̓ie/ circa eaē fidei ſacramēta reſpiciūt/ et diſpenſatōneꝫ ip̄orū/ qͣꝫ autoritatē doctoris vnius parti cularꝭ/ etiā ſancti. Et ſic tradit ſctūs Tho mas in illa queſtiōe qua q̄rit. vtrū pueri ī fideliū ſint inuitis ꝑentibꝰ baptizandi/ in ratōne ad oppoſitū. Unde valde mirāduꝫ videt̉ apud aliqͦs cōſideratiuos dū vidēt. ꝙ ſtatim vt doctor aliqͥs cōpoſuit vnaꝫ le cturā vel vnā cōpoſitionē/ aut gloſam ſuꝑ decretalibꝰ aut decretis redegit in ſcriptis habet̉ illa gloſa ſeu lectura in reuerētia tali ꝙ allegat̉ autētice ī ſcholis ⁊ iudicijs. Qui doctor ſi viueret nō eſſet comꝑandus mil le et mille qui iā ſunt in vita. Et tamē ſi to ta vna vniuerſitas/ exempli gr̄a que habꝫ doctores in om̄i facultate peritiſſimos/ de clararet aut determīaret vnā expoſitioneꝫ circa vnū paſſum ſcripture ſacre vel d̓cre torū aut decretaliū vix reputabit̉ aut reci pietur hmōi teſtificatio. qͣſi videlicꝫ ſcpͥtu ra mortua ſit maioris autoritatis qͣꝫ viua. Et ſi opponat̉ ꝙ in viuis ꝑuertit̉ iudiciū ꝓpter ꝑuerſionē affectus. cur non ſimiliter poteſt dubitari ꝙ in mortuis regnauerint dū viuerent hmōi paſſiōes iudicij ſubuer ſiue. ¶ Decima. Scriptura ſacra patit̉ in ſuis lectoribꝰ ꝑmittēte deo ꝙ errent et pro terue agant qͣtinus qͥ ꝓbati ſunt fiāt mani feſti/ ſicut dicit apl̓us. Et vt ſtudia docto rum multipliciter excitēt̉/ prout notat Au guſtinus. et vt ꝑticulares veritates quoti diano exercitio inueniant̉ ⁊ eliciāt̉. Iuxta illud. Pertrāſibunt pl̓imi ⁊ multiplex erit ſcientia. Et illud. Declaratio ſermonū tu orum illumīat/ cū ſimilibꝰ multis. Nihilo minus dū ſacra ſcriptura patit̉ in ſuis le ctoribꝰ aut allegatoribꝰ ꝑuerſum ⁊ proter uum ītellectū aduerſus illa que manifeſte ſunt in eadē ſcriptura tradita/ et que decla rata ſunt ꝑ eccl̓iaꝫ vniuerſalē ⁊ ita recepta ꝑ fideliū obſeruatōnem/ debet habere defē ſionē ſuā/ magis iudiciali ſeueritate/ ⁊ exe cutōne punitiua/ qͣꝫ ratiocinatōne curioſa ꝑ ſcripturas aut v̓ba. Patet ex p̄cedentibꝰ Uerificat̉ enī in talibꝰ ꝙ ſtultus ꝟbis nō erudiet̉ qd̓ ⁊ experiētia quotidiana mani feſtat Illa qͥppe tales negāt ꝑ que ſola poſ ſunt et debēt ad viam veritatis reduci. ⁊ ſi nolūt aliqͣ credere niſi que reꝑiūt in biblia inueniāt illic ſi poterūt formā ſacramēto rum. ⁊ ꝙ chriſtꝰ miſcuit aquā cū vino qd̓ ꝯſecrauit ⁊ ita de plurimis. Sequitur alter de narius regulaꝝ practicarū in expugnatōe erroris ⁊ errantiū circa materiā de laicorū cōmunicatōne faciēda de neceſſitate ſalu tis ſub vtraqꝫ ſpecie. Ebet potius hoc ſacrū genera/ N le conciliū inuocare auxiliū bra chij ſecularis ſi opus fuerit qͣꝫ ꝑ ratiocinatōes cōtra tales atten ta ſua determinatiōe que iā trāſit in rem iu dicatā. Nihilominus in expugnatōne tali poſſunt aliqͥ doctores de cōcilio vel aliun de ſcribere vel aliter agere cōtra tales erro res et errātes/ ꝑ ratōnes ⁊ ꝑſuaſiōes ⁊ alle gationes/ quemadmodū fit nūc ꝓ erroruꝫ confutatōe p̄ſens opuſculū ſub generalibꝰ regulis que poſſunt latiꝰ trahi ⁊ particula rius applicari ꝑ ratōes deductas an̄ decre tū dicti concilij. ¶ Prima. In expugnatō ne hmōi debet in pͥmis ꝯcedi ꝓteruientibꝰ aduerſarijs quicqͥd eſt theologice ⁊ ratio nabilit̓ ꝯcedendū vt accepto illo in quo ē controuerſia faciliꝰ et ꝯpendioſius ad erro ris depoſitionē induci poſſint. Debet eniꝫ cōcedi ſicut ⁊ ſancta ſynodus concedit/ ꝙ aliquādo potuit fieri ⁊ factū eſt ſine pecca to/ imo cū merito/ ꝙ aliqͥ laici ꝯmunicarēt̉ ſub vtraqꝫ ſpecie/ ſicut aliqn̄ fiebat ꝯſecra tio in fermento ne iudaizare videret̉ eccl̓ia ſicut et chriſtus ⁊ forſan pluries poſt eum pͥmitiua eccl̓ia ꝯſecrauit. ⁊ dedit hoc ſacra mentū poſt cenā. Concedat̉ etiā ip̄is ꝙ ꝯͣ ſacram ſcripturā nec autoritas hūana nec bb 3 De cōmunione laicorum ꝯſuetudo aliqua robur hꝫ. ſꝫ addat̉ ꝙ inter pretationē vel expoſitiōeꝫ ip̄a recipit/ ſicut in regulis deductū eſt. ¶ Scd̓a. In expu gnatione hmōi/ pͥncipale illud circa quod verſat̉ difficultas/ ſicut in pūcto centro vl̓ cardine ē. Si cōmunicatio talis ſub vtra qꝫ ſpecie ſit iuſſa generaliter a xp̄o ſub debi to ſalutis eterne ⁊ indiſpēſabilit̓ ab homīe quemadmodū dicimus ꝙ baptiſmus aq̄ eſt de neceſſitate ſalutis indiſpenſabili per hoīeꝫ ſic ꝙ nulla auctoritate vel ꝯſuetudīe poſſit introduci vel inſtitui vt certi hoīes nō baptizarent̉ baptiſmo aq̄. Diffinit aūt ſacꝝ ꝯciliū ⁊ veriſſime negatiuā/ ſicut nec ſumptio ſacramēti talis ē neceſſitatis ante cibū vel etiā poſt cibū. Circa qd̓ eſt remēo randa diſtinctio neceſſaria et notāda ꝙ cir ca mīſtrationē vel inſtitutōnem ſacramen torū. quedā ſunt de neceſſitate ſacramēti et de iure diuīo. quedā vero ſunt tātūmodo de neceſſitate p̄cepti ⁊ de iure humano ſeu poſitiuo. Exemplū in materia noſtra ꝙ fi at ꝯſecratio ꝑ talē verboꝝ formā/ ꝙ in tali materia panis. ꝙ ꝑ ſacerdotē. hoc ē d̓ neceſ ſitate ſacramēti ⁊ iuris diuini. Ꝙ aūt fiat in templo ſeu altari ſacrato. ꝙ cū talibꝰ ve ſtibꝰ ⁊ cū lumine. ꝙ cū talibꝰ orōnibꝰ. epl̓a ⁊ euāgelio. ⁊ ꝙ ieiuno ſtomacho ieiunio etiā nature. Hec inquā oīa atqꝫ ſil̓ia ſunt de ſo lo p̄cepto hūano ⁊ variabili. Sicqꝫ eccl̓ia poſſet ex cauſis rōnabilibꝰ etiā p̄miſſa oīa vel aliqua taliū īmutare ⁊ īmutata ſub p̄ce pto tradere ſic ꝙ tūc peccaret hō faciendo illud in qͦ nūc meret̉. ⁊ ꝙ trāſgrediēdo pec O caret. ¶ Tercia. In expugnatōe tali/ decla rari pōt facilit̓ apud nolētes ꝓteruire/ vel ex affectu prauit̓ errare ꝙ ſumptio ſacram̄ ti ſub vtraqꝫ ſpecie a laicis/ mō nō eſt aut vnqͣꝫ fuit de neceſſitate p̄cepti iuris diuini ſub pena dānatiōis eterne. Attn̄ dū fiebat a laicis p̄cipiēte vel ꝑmittēte vel ꝯſulēte ec cleſia bn̄ fiebat ſicut dū ꝯficiebāt ſacerdo tes in fermētato. Nūc ꝟo dū certa rōne in oleuit oppoſita ꝯſuetudo ꝑ eccl̓iam lauda ta ⁊ iuſſa/ q̄ iuſſio patet ex tali ꝯſuetudine q̄ eſt optima legū interpres. Sūptio talis te meraria ē/ ⁊ p̄ſumptuoſa/ ſcādaloſa ſeditio ſa/ ⁊ eccl̓iaſtici ritus turbatiua/ ⁊ ex ꝯſequē ti eterne damnatōis inductiua. ¶ Nec va let cū inducūt ꝙ laici plus merent̉ ſumen do ſub vtraqꝫ ſpecie qͣꝫ ſub ſola forma pa nis. Rn̄det̉ falſum eſſe qꝛ melior ē obediē tia qͣꝫ victime. Et quia pōt eccl̓ia ꝓhibere aliqͣ q̄ pn̄t aliqn̄ meritū augere in aliqͥbus ꝓpter melius bonū cōe adipiſcendum vel malū declinandū. ¶ Quarta. In expugna tione tali dicendū ē aſſerētes talē ſumptio nē eſſe licitā ⁊ vtilē laicis ſub vtraqꝫ ſpecie tantū errāt qͣꝫtū illi/ qͥ dicūt eā eſſe neceſſa riā de neceſſitate p̄cepti diuini ⁊ iuris īdiſ pēſabilis qͣſi ſacr̄i. Patet qm̄ iſti ſcd̓i dam nāt aꝑtiſſime de hereſi oēs ⁊ ſingulos qui nō volūt laicos talit̓ eſſe cōicandos/ ⁊ po nūt eos extra eccl̓aꝫ. Et ita ꝯſequēter repu tāt ꝙ ſola generalis eccl̓ia ſit apud eos/ ſic̄ olim fuit tꝑibus Auguſtini de donatiſtis. que qͣꝫ horrēda ſit p̄ſumptio videre ſtupor eſt Et valde notādū eſt ꝙ ex hac autoritate chriſti. Niſi māducaueritis carnē filij ho mīs ⁊ biberitis ſanguinē nō habebitꝭ vi tam in vobis. Ioh̓. vi. volūt ꝯcludere in euitabiliter errorē ſuū/ et nō attendūt ꝙ in eodem capitulo chriſtꝰ p̄miſit. Ego ſū pa nis viuꝰ. ſi quis māducauerit ex hͦ pane vi uet ineternū. vbi nihil loqͥtur de potu. ⁊ iō mendacem faciūt chriſtū. ſi reqͥrat̉ etiam cum manducatōe ſacramētali panis ſum ptio etiā vini ſacramētalis. quoniā dictuꝫ ſuū eſt vna cōditional̓. Si quis. cuiꝰ op poſitū cōſeq̄ntis ſtat ẜm eos cū anteceden te ſumpto in ſe ⁊ ẜm verba ſua. īmo conſe quēs hͦ modo repugnat antecedēti. ¶ Eſt ī ſuꝑ mirabile ꝙ ex illo vno verbo volūt cō cludere ꝙ ſacramētal̓ ſumptio corꝑis et ſā guinis chriſti cadat ſub tāta neceſſitate ſa lutis ⁊ iuris diuini ſic̄ baptiſmꝰ aque/ cuꝫ oppoſitū manifeſte pateat ꝑ doctoreſ/ qm̄ ſine tali ſumptiōe ſtat ſalus ſaltē in ꝑuulis ⁊ pueris citra ꝑfectū vſum rōis ſicut ob ſeruat eccl̓ia qͣꝫuis reꝑiatur ex quadā epl̓a Cypriani ꝙ ꝑuuli quattuor annorū reci piebāt aliqn̄ corpus chriſti. Ponit̉ eī pro miracl̓o puerū vnū talē qͥ oblato cibo ido lis īmolato nolebat aut nō poterat come dere ſed bene de pane cōſecrato guſtabat ſi bene memini. ¶ Quīta. In expugnatōe ta P li reſpondendū ē ad autoritates aduerſari orū inductas/ primo ꝙ aliq̄ concedunt̉ ꝓ qͣnto fundamentū ꝟitatis dicūt eſſe ſacraꝫ ſcripturā ⁊c̄. ſed rite intellectā. Alie ſimilit ꝯcedunt̉ pro qͣnto dicūt ſacramētū altaris aliqn̄ ſumptū fuiſſea laicis ſub vtraqꝫ ſpe cie. qͣꝫuis ꝓbabiliꝰ videat̉ ꝙ hec obẜuatio nunqͣꝫ a tꝑe doctorū cōmuniꝰ apud om̄es extiterit Alie que dicunt ſacramentū altarꝭ ītegre ſumi debere ſicut exp̄ſſius int̓ om̄es Sub vtraqꝫ ſpecie XVII allegatos tradere videt̉ Gelaſius papa de ꝯſecratōe diſt. ij. comperimꝰ. debēt exponi de ſacerdotibꝰ eccl̓ie qui celebrāt ꝓ toto po pulo apud qͦs ſemꝑ fuit ⁊ eſt de neceſſitate p̄cepti ſaltē eccl̓e ꝙ ſub vtraqꝫ ſpecie ꝯmūi carent/ intātū ꝙ plus obligant̉ hͦ facere qͣꝫ ꝙ ieiuni celebrent/ iuxta cōſiliū doctorum dicentiū ꝙ vbi hō veniens ad ꝑceptioneꝫ ſanguinis reꝑit primo ibi aqua/ quam pu tans fuiſſe vinū deguſtat ⁊ ita frangit ieiu niū nature/ debꝫ ꝯſecrare nouiter vinuꝫ et ita ſumere. Et ita dicit̉ populꝰ ſanguinem bibere quia mīſtrātes pro eis illū bibunt/ ꝓut intelligunt̉ autoritates inducte ex ca nonibꝰ eccl̓ie. ⁊ iuxta v̓bū Auguſtini p̄di ctū Crede et bibiſti. Eſt enī manducatio ⁊ bibitio iuxta cōmunē diſtinctionem du plex; Una ſpūalis ꝑ fidem et amorē/ que neceſſaria eſt in adultis. Alia eſt ſacramen talis que ſi ſit ſine ſpūali nedū non ꝓficit ſed officit. Cadit tn̄ in p̄cepto dū eius ſum ptio nequaqͣꝫ contēnit̉/ prout de ꝯfirmatō ne ⁊ extrema vnctōe dicit̉ a doctoribꝰ/ que dicunt̉ eſſe ſacramēta nō neceſſitatꝭ. Et de hoc ſacramēto notet̉ qͥd egit venerabilis Hugo de ſctō victore ī morte ſua. Ex quo colligit̉ ſumptionē ſacramētalē nō eſſe ne ceſſitatis ſicut baptiſmū ⁊ ex alijs notatis ſuꝑ quartū ſentētiaꝝ ꝑ doctores diſt. xi. et ꝑ gloſas Ioh̓. vi. Et prime ad Chorin. xi. ¶ Sexta. In expugnatōe tali ſunt induci de autoritates doctorū ſacre theologie qui ſcripſerūt in hac materia/ quas hic omitti mus partim/ quia fuerūt ſufficient̉ allega te in hoc ſacro concilio an̄ damnatōem er roris p̄dicti. partim qꝛ multe ſunt vulgate ⁊ note. Deniqꝫ quia ſtat ꝓ parte hac experi entie teſtimoniū vbilibꝫ diuulgatū/ qͣle qͥ negaret debet nō ratōne ſed ſenſu ⁊ flagel latione cōpeſci ¶ Septima. In expugnati on tali ꝓficere videret̉ ꝙ ſereniſſimꝰ rex ro manoꝝ inuocatus a ſacro ꝯcilio acciperet factū illud proſeq̄ndū ⁊ terminandū ſic̄ et alias hereſes in bohemia/ cū potētia etiaꝫ brachij ſecularis. Attento p̄cipue ꝙ p̄ſens fuit ⁊ eſt in ꝯcilio vbi facta ſunt decreta in hac parte. Attēto p̄terea ꝙ in regno fratriſ ſui cuius eſt ſucceſſor hec hereſis habꝫ ex ordiū. ⁊ niſi ꝓuideat̉ ſerpet in longinquū. ¶ Octaua. In expugnatōe tali videret̉. ml̓ tum ꝓficere p̄ẜtim apud bohemos ſi con ciliū aut ſuppoſita eius palā oſtenderēt ne dum verbis et epiſtolis ſed factis ⁊ exemplis ꝙ nō ex odio vel inuidia ꝓcedit̉ ꝯtra eos/ ſed zelo ſolo fidei ⁊ ſalutis animarum Et hoc tunc fiet eis ꝑſuaſibile ſi videant ⁊ ſentiant in factis ꝙ querit̉ in hoc concilio extirpatio omniū errorū ſine acceptiōe gē tis alicuius vel ꝑſonaꝝ. Et ꝙ nō ſolis eis fiat ſicut nec fiet dn̄o concedēte ꝑſecutio ⁊ non alijs deterius aut nō minus errantibꝰ det̉ fauor diſſimulatio aut etiam defenſio ¶ Nona. In expugnatōe tali videret̉ maxi Q mū eſſe p̄iudiciuꝫ/ ſi nō libere conuenirent theologi collatōes mutuas cū charitate ⁊ abſqꝫ ꝯtentōne freq̄nter habituri/ cū ꝓ cau ſis minoribꝰ et ꝓphanis/ fiat quotidie ali orum ꝯuētio. Rurſus oportet ꝙ ſtilus ꝓce dendi theologicus obẜuet̉/ nō litigioſus aut ꝓphanus. Suꝑ qua re alibi ſcriptuꝫ reperit̉ amplius. ¶ Decima. In expugnati one tali viderent̉ idonei eē qͣꝫtum ad expu gnatōnē doctrinalē theologi vniuerſitatū illarū/ que nō debent a dn̄is bohemis de odio vel inuidia haberi ratōnabilit̓ ſuſpe cti/ et qͦs conſtare pōt in alijs materijs ſin ceriter ⁊ ꝟ̓aciter ⁊ cōſtanter hactenꝰ decer taſſe ſine nota hereſis vel erroris ī alijs ma terijs. Et ad hͦ non dubiū eſt parati ſunt ī ter cet̓os theologi de alma vniuerſitate pa riſien̄. qui magno in numero p̄ſentes ſunt ī hoc concilio Sunt ⁊ de alijs vniuerſitati bus p̄claris tā numero qͣꝫ merito theologi p̄cellētes. ¶ Unde dicūt eoꝝ plurimi qͥ ſuꝑ hoc fuerūt ſimul ꝯgregati ꝙ cōſuetudo li cite ⁊ rōnabiliter fuerit introducta de non ꝯmunicādo laicos ſub vtraqꝫ ſpecie. p̄ſer tim poſt multiplicatōem fideliū. Et hͦ pro pter euitationē multiplicis ꝑiculi irreue rentie ⁊ ſcādali circa ſuſceptionē hmōi bn̄ dicti ſacramēti. Primū ꝑiculū in effuſio ne. Secūdū in deportatōe d̓ loco ad locū Terciū in vaſorū ſordidatōe que deberent eſſe ſacrata nec paſſim tractata vel tacta a laicis. Et ml̓tominꝰ deberet vinū cōſecra tum vendi apothecis ſicut fit apd̓ tales vt dicit̉. Quartū in barbis longis laicorum. Quintū in cōſeruatōne ꝓ infirmis quoni am poſſit in vaſe acetū generari/ ⁊ ita deſi neret ibi eſſe ſanguis chriſti. nec ſuſcipiēdū eſſe nec nouiter cōſecrandū ſine miſſa. Et fieri poſſet ꝙ daret̉ acetū purū ꝓ ſanguine chriſti. addito ꝙ in eſtate bibliōes aut mu ſce generarent̉ qͣntūcunqꝫ eſſet vas clauſū. qn̄qꝫ etiā putreſceret/ aut fieret velut abo mīabile ad bibendū. ⁊ hec ratio eſt efficax bb 4 De probatione valde. Et ex alia rōne qn̄ alij multi p̄bibiſ ſent. Et querit̉ in quo vaſe fieret ꝯſecratio tāti vini/ qͣꝫtum requireret̉ in paſcate ꝓ de cem aut viginti milibꝰ ꝑſonaꝝ? Sextū dā nuꝫ eſſet in ſumptuoſitate vini ſaltē apud multas ꝑtes in qͥbꝰ vix inuenit̉ vinū ad ce lebrandū. ⁊ alibi chare cōparat̉. Eſſet pre terea ꝑiculum in ꝯgelatōe. Eſſet rurſus pe riculū in falſe credulitatis inductōe. ⁊ hoc multiplicit̓. Primo ꝙ tanta eſſet dignitas laicoꝝ circa ſumptōeꝫ corꝑis xp̄i/ ſicut ⁊ ſa cerdotum. Scd̓o ꝙ hoc facere ſemꝑ fuit ⁊ eſt neceſſitatis ⁊ ita perierūt om̄s ⁊ pereūt aliter ſentiētes facientes aut docentes. Et oēs generaliter tā clerici qͣꝫ doctores ⁊ p̄la ti qui nō poſſetenus oppoſuerūt ſe tali cō ſuetudini/ verbis ſcriptis aut ſententijs/ ⁊ ꝙ ſacrā ſcripturā omēs illi ꝑuerterēt. Ter cio ꝙ virtus huius ſacramēti nō eſt pͥnci palius in ꝯſecratōe qͣꝫ in ſumptiōe. Quar to ꝙ eccl̓ia romana nō rite ſentit de ſacram̄ tis nec in hoc eēt imitāda. Quinto ꝙ ꝯci lia generalia ⁊ ſpāliter Conſtan̄. errauerūt. in fide ⁊ bonis moribꝰ. Sexto multiplici ter occaſio eſſet ſeditionū ⁊ ſciſmatū in xp̄i anitate noſtra/ ſicut exꝑientia nūc manife ſtat in Bohemia/ q̄ ſeditio nedum ad ſpūa lem ſed temꝑalē diſſipationē tendit niſi dei ꝓuidētia ⁊ regis Romanoꝝ prudētia ꝓui deāt ⁊ p̄diſponāt ¶ Finit tractatꝰ aduer ſus hereſim nouā de neceſſaria cōmunica tione laicoꝝ ſub vtraqꝫ ſpecie raptim edi tus Conſtantie. Anno dn̄i. M.cccc. xvij. die. xx. Auguſti. Incipit tractatus eiuſdem magiſtri Iohānis de Gerſon/ de ꝓbatione ſpirituum. Robate ſpūs ſi ex deo ſunt/ iubet diſcipulus ille quem di ligebat Ieſus. Neqꝫ em̄ ne ſciebat illā coapoſtoli ſui ſen tentiā. Angelus ſathane trāſ figurat ſe in angelū lucis/ ſic vt fiat demo nium meridianū/ duꝫ ꝓ tenebris erroꝝ qͣs ad tempus celare ꝑmittit̉/ lucem veritatis clarā ſe fingit offerre. Patuit hoc apd̓ ſan ctum Martinū viſibiliter. patet apud ali os plurimos inuiſibiliter/ duꝫ teſte Bern̄. ſub ſpecie magni boni ⁊ ardui/ grande pec catū oꝑit ſuggerit ⁊ īducit. ¶ Probare ſpi ritus ſi ex deo ſunt/ nō cuilibet datum eſt/ ſed aliqͥbus ꝑ ſpm̄ſanctū/ qͥ vnus exiſtens diuiſiones gratiaꝝ diſtribuit ſingulis ꝓut vult ad edificationem corꝑis xp̄i. qd̓ ē ec cleſia/ cui nunqͣꝫ defuit in neceſſarijs. Sic̄ igitur nō omniū eſt ꝓphetare/ nec euāgeli zare omniū eſt. nec omniū interp̄tari ẜmo nes/ ſed aliquoꝝ ex officio vſqꝫ in finē ſecū li. Sic nō omniū eſt ꝓbare ſpūs ſi ex deo ſunt ſed qͥbus datū eſt. qͣles ſunt ſpiritua les quos vnctio docet de omnibꝰ. qui ⁊ de omnibꝰ iudicant etiā inter diē ⁊ diē. Qua le donū btūs Martinus ⁊ Anthonius et plures alij legunt̉ habuiſſe. ¶ Probare ſpi ritus ſi ex deo ſunt contingit multipliciter. Uno quidem mō ꝑ modū artis ⁊ doctri ne generalis/ ſicut ꝑ eruditionē ſacraꝝ ſcri pturaꝝ/ diligenti pioqꝫ ſtudio acquiſitam. Sunt nimiꝝ ſcripture in quibꝰ putamus nos fidem habere ꝯtinentes artem/ falſos ꝓphetas a veris ⁊ ab illuſionibꝰ reuelatio nes cognoſcendi. Alius inuenit̉ modus ꝑ inſpirationem intimā ſeu internū ſaporeꝫ ſiue ꝑ experimentalem dulcedinē quandā ſiue ꝑ illuſtrationem a montibꝰ eternis/ ef fugantē tenebras om̄is dubietatꝭ Hoc au tē eſt manna abſcōditū ⁊ nomē nouū ī cal culo ſcriptū quod nemo nouit niſi qͥ acce perit. Hoc Grego. in dyalogo. hͦ Augꝰ in de ꝯfeſſiōe de ſeip̄o ⁊ mr̄e. hoc Hugo d̓ ar ra aīe cū pluribꝰ alijs notauerūt. ¶ Proba/ S re ſpūs ſi ex deo ſunt ꝑ regulam artis gene ralē et infallibilē ꝓ particulari caſu aut n̄ poteſt aut vix pōt humanitus fieri ſed re qͥritur donū ſpūſſancti quod apl̓s nomi nauit diſcretōem ſpirituū quo dono fit vt mens nedū in ſe ⁊ de ſe ſciat ꝓbare ſpūs ſi ex deo ſunt. ſed etiā de alijs ⁊ in alijs noſcit Hic autē eſt modus terciꝰ alius a p̄dictis ꝓbandi ſpūs. quoniā pͥmus eſt doctrinal̓ ſecūdus ē exꝑimentalis. tercius officialis ex officio hierarchico atqꝫ ſpūali dono cō ceſſus. Itaqꝫ ſicut nemo nouit q̄ ſunt ſpiri tus niſi ſpūs. ita nemo ꝯgͦſcit īfallibili cer titudine ea que ꝑ ſolā exꝑimentalē noticiā vel ſentimentū interiꝰ et ſenſū agunt̉ in al terius animo. Quēadmodū gͦ tradere re gulā generalē q̄ diſtingueret infallibilit̓ in ter viſionē ſomnialē et illā q̄ fit in vigilia/ nullus facile poſſet ꝓpt̓ varias ſil̓itudineſ inter vtraſqꝫ viſiōes. multo magis ī ꝓpo ſito. Scit nihilominꝰ hō vigilās ſe certi tudinaliter et exꝑimentalit̓ videre/ qͣꝫuis n̄ ignoret ſe habuiſſe ī ſomnijs viſiōes valde Spirituum XVII vicinas ⁊ ſil̓es ſue vigilie/ adeo ꝙ ſomniū ſuū narrare ſomniādo qn̄qꝫ videat̉. qͣꝫuis dicat Seneca eſſe vigilātis ſomniū narra re. Scit ſil̓r homo ſpūalis in vigilia vere lucis diuīe poſitus videre ſe diuīa q̄ vidꝫ vere ſentire/ odorare et ſaꝑe. Quare? qꝛ vi gilat. Poteſt nihilominꝰ recogitare ex ſe vl̓ alijs ꝙ nōnunqͣꝫ ponit̉ ī qͦdam ſomnio na turalis cognitōis aut diabolice illuſioniſ. qͥ dū ſic ſe habꝫ et quodāmō dormit ad di uina putare pōt ꝙ vigilet ad ea. ſicqꝫ falli. Uidit hec btūs Greg. aſſerēs ſpūs ꝓphe tarū non ſꝑ eſſe in ptāte vl̓ diſtincta cogni tione ꝓphetarū. Probans hͦ ꝑ Nathan qͥ ad dauid cogitantē edificare domū dei re ſpondit. Om̄e qd̓ eſt in corde tuo vade et fac. qm̄ dn̄s tecū eſt. Cuiꝰ cōtrariū ip̄a no cte reuelauit ei deus. ¶ Probare ſpūs ſi ex deo ſunt ex pͥmo modo(qui magis ē ad ꝓ poſitū vicꝫ ꝑ ſcripturā ſacraꝫ et eruditos bonos in eadē/ quia de ꝑuerſe viuentibꝰ qͣ le iudiciū niſi ꝑuerſum ⁊ illuſoriū reporta re ſperabimus) cōtingit multiplicit̓ ⁊ ſuffi cienter qͣꝫtum ad p̄ſentē ſpectat militiaꝫ/ et ad ſtatū ꝯmunē viatorū. Qua ſuꝑ re nedū vnū et ab vno ſed plures a diuerſis tracta tus ꝯpoſitos inuenimꝰ qͦs nūc manualit̓ habere fas eſſet/ ⁊ diligēter inſpicere dū ī hͦ ſacro cōcilio querit̉ tractari de canonizati on ſanctorū/ et examinatōe doctrinaꝝ ſua rū/ p̄ẜtim vniꝰ que Brigitta noīat̉ aſſueta viſiōibꝰ quas nedū ab angelis/ ſed a xp̄o ⁊ maria et agnete ⁊ ceteris ſanctis familia ritate iugi ſicut ſpōſus ad ſponſaꝫ loquit̉; ſe aſſerit diuītus ſuſcepiſſe. ¶ Eſt aūt vtro biqꝫ vel in approbatōe vel in reprobatōne ꝑiculū. Approbare enī falſas ⁊ illuſorias aut friuolas viſiōes ꝓ veris et ſolidis reue lationibꝰ qͥd indignius? quid alieniꝰ ab hͦ ſacro concilio? Reprobare ꝟo nunc eas q̄ multipharie multiſqꝫ modis qͣquauerſuꝫ ꝑ diuerſas natōes ꝓbate dicunt̉ nō parua exinde ſcandalorū in chriſtiana religiōe et deuotōe populorū formidatio. Deniqꝫ in ip̄o etiā ſilentio ⁊ diſſimulatōne/ exquo res in mediū poſita eſt nō nihil eſſe diſcrimīs ꝑtimeſcimus. Inuenire ꝟo mediuꝫ aliqꝫ vel expediēs inter hec extrema. laudabile quidē ſit aūt affectabile ſit nec dū ſatꝭ cerni T mus exploratū. ¶ Probare ſpūs ꝑ moduꝫ artis et doctrine/ ſicut tota deinceps verſa bit̉ intētio/ nēo ꝑfecte p̄t ꝑ ſolā ſacre ſcpͥtu re eruditionē/ qui nō etiā expertꝰ ſit in ſemetip̄o variā affectionū ſpiritualiū pug nam. tanqͣꝫ aſcenderit nunc in celos nunc deſcēderit in abyſſos/ et viderit mirabilia dei in ꝓfundo. Nam qui nauigant mare hͦ myſticū diuerſaꝝ affectionū qͣſi collidenti um ſe fluctuū; enarrāt mirabilia eius. In exꝑtus autē taliū quid nouit eoꝝ: Hic au tem eſt quartus modus ꝓbatōis ſpirituū Ceterū puto differentiā inter homines qͦs loquimur/ vnū theologū alterū contēpla tiuū talem eſſe. qualis eſt inter peritū in ar te medicine/ et inter expertū ſeu practicuꝫ in eadem/ qui duo poſſe cōuenire in eodeꝫ nullus dubitauerit. Sic fit et fieri poteſt domino ꝓpicio/ vt idē ſit in ſcripturis ſa cris eruditus qui ſimul in cōtemplatiōis exercitatōe ꝓbatus eſt. Hunc vero talē ha bere vult materia p̄ſens/ ſicut al̓s ſcripſiſſe dum de tractatū quodā ſpiritualiū nuptia. rū ſermo fieret meminimꝰ. ¶ Probare vero ſpiritus iſto modo doctrinalit̓/ dum queri mus in alienis ꝑſonis/ quarū corda neqꝫ videri neqꝫ ſcrutari dat̉. oportet vt ab ope ribꝰ ſigna ſumamꝰ/ dicente chriſto. A fru ctibus eorū cognoſcetis eos. Fallit tamē vnū ſignū vel pauca ſi nō in vnū plura cō globauerimus. Ita enim tradit Tullius. ita Boetius. ita Ariſtoteles in cōiecturali cauſa faciendū. Sed quoniā infinita ē qͥ dem hmōi ſignorū confuſio/ coartemꝰ ad pauciora et dicamus ſub hoc metro. Tu quis. quid. quare. cui. qualiter. vnde reqͥre Quis eſt cui fiat reuelatio. Quid ip̄a cōti net et loquit̉. Quare fieri dicit̉. Cui ꝓ cōſi lio detegit̉. Qualiter viuere ⁊ vnde venire reperit̉. ¶ Probatio ſpirituū dū querit̉ fie ri cōſideret̉ in pͥmis ꝑſona ſuſcipiēs viſio nes ſi ſit boni et diſcreti iudicij ratōis na tural̓/ qꝛ leſo cerebro turbat̉ iudiciū rōnis Si leſus fantaſias patiat̉ nō magnopere q̄rendū eſt a qͦ ſpū veniāt melācolice illuſo rieqꝫ viſiones vt ptꝫ in freneticis/ ī egrotꝭ varijs/ qͥ vigilātes ſe talia videre putat au dire guſtare ⁊c̄. qͣlia ſomniātes patiuntur. Habꝫ p̄terea q̄libꝫ paſſio ꝓfundata ſuam leſiōem/ ſuā ebrietatē. ſuū(vt Origenes lo qͥtur) demoniū. Patet in philocaptis/ ī ze lotipis ⁊ iracūdis in īuidis et auarꝭ. Un̄ poeta. An qͥ amāt ſibi ſomnia fingūt. Que ritur ergo ſi ꝑſona ſit nouicia in zelo fidei. qꝛ nouiciꝰ feruor cito fallit̉/ ſi regēte caru erit/ preſertim in adoleſcentibꝰ et feminis/ quarum eſt ardor nimiꝰ auidus/ varius/ bb 5 De probatione effrenis ideoqꝫ ſuſpectus. Rurſus pl̓imū refert attēdere qͣlis ſit et fuerit ꝑſona. quali ter erudita. quibꝰ aſſueta. quibꝰ d̓licata. cū qͥbus cōuerſata/ ſi diues vel egena? In pri ma ſuꝑbiā vel ſecretā voluptatē. in altera fi ctōnem tenebimus. Hoc ſuꝑ om̄ia ꝯueni et obẜuare ne lateat interior ſuꝑbia ſpiritu alis quā Bernaro vere noīat ſubtile ma lum/ quoniā ⁊ hec de hūiliatōe ſua naſcit̉. de ſordibꝰ/ et cilicio/ de ieiunijs ⁊ virginita te. īmo ⁊ de ſua morte ſuoqꝫ ꝯͣrio trahit ori ginē. Quid igit̉ erit tutū a ſuꝑbia/ cum nec ip̄a virtus tuta ſit ab ea? Eſt auteꝫ ſuꝑbia quedā in intellectu/ dū nō vult ſubijci ali eno iudicio/ ſed īnitit̉ ꝓprio. Quedā ī vo luntate/ dū renuit obedire. et hec citius de p̄hendit̉/ ideoqꝫ faciliꝰ corrigit̉ qͣꝫ prima. U ¶ Probatio ſpirituū reſpicit nedū ꝑſonam q̄ viſiōes patit̉ ſed viſionū qualitatē ſi ve ra ſūt oīa/ etiā vſqꝫ ad minimā ꝓpoſitiōeꝫ. quoniā in ſpiritu ꝟitatis falſitas non eſt. in ſpiritu autē mendacij mille qn̄qꝫ ſunt ve ritates aꝑte vt in vnica latēti falſitate deci piat. Hac rōne ꝓhibuerunt a teſtīonio ve ritatis quā fatebant̉/ chriſtꝰ demoniacos et Paulus phitoniſſas. Si p̄terea ſit in vi ſionibꝰ ſapiētia que de ſurſum eſt cū ſuis ti tulis quos Iacobꝰ enūerat. primū inquit pudica eſt. deinde pacifica. modeſta. ſuadi bilis. bonis ꝯſentiēs. plena miẜicordia/ et fructibꝰ bonis. iudicās ſine ſimulatōe. Si rurſus excedant he viſiones cōmunē intel ligendi modū/ vel in ſcriptura ſacra poſi tum/ vel in ratōne naturali vel morali col locatū. quia ſi nō videret̉ illud aſcribi fru ſtra reuelatōi. Quod in ſcriptura ſemel lo cutus eſt deus(ſicut Iob loquit̉/ idip̄m n̄ repetit. Oneroſum quippe eſſet ne dicam vanū viſiōes ſuꝑ viſiones in īmenſuꝫ ml̓ tiplicatas debere reciꝑe tāqͣꝫ ab ore dei ꝓla taſ/ ac deīde certiſſima fide credēdas. Sic qꝫ demū noſtra fides nr̄aqꝫ religio quam deus(teſte Auguſtino) voluit ſub pauciſſi mis ꝯtineri articulis/ redderet̉ plus abſqꝫ vlla ꝯparatōe qͣꝫ lex vetus oneroſa. Hinc clare memorie magiſter Henricꝰ de haſſia cōprimendā eſſe tot hominū canonizatō neꝫ ſcripſit. Hinc alia ratio ſumit̉/ ꝙ omīſ ſo diuinaꝝ ſcripturaꝝ ſtudio magna pars chriſtianoꝝ ad has viſiōes ideo placētio res qꝛ recētiores ꝯuerterēt oculos ⁊ aures pruriētes ſicqꝫ neceſſaria neſcirēt. qꝛ iuxta Senece v̓bū ſuꝑuacua didiciſſent. Sint oportet in om̄i reuelatōe moyſes ⁊ helyas. hoc eſt ẜm venerabilē Richardū teſtimo nia legis et ꝓphetarū/ ꝑ totū alioqͥn ſuſpe cta eſt. Et inde fit ꝑſpicuū qͣꝫ neceſſarij ſint theologi in canonizatōibꝰ ſanctorū/ et exa minatione doctrinaꝝ ¶ Probatio ſpirituū X requirit vt ꝑſona cui viſiones hmōi recitā tur/ habeat ſe prudēter ⁊ cautiſſime/ p̄ẜtim in pͥncipio cōſideret acriter qͣre mouet̉ hec ꝑſona ſecretū ſuum pandere. ſuꝑ qͦ fiet iſta conſideratio. Caue ergo qͥſquis eris audi tor aūt ꝯſultor vt nō applaudas tali perſo ne. nō obinde laudes ea. nō mireris quaſi ſanctā dignāqꝫ reuelatōibꝰ atqꝫ miraculis Obſiſte potiꝰ increpa dure/ ſperne eā cuiꝰ ſic exaltatū eſt cor ⁊ elati ſūt ocl̓i/ vt ambu let in magnis et mirabilibꝰ ſuꝑ ſe. vt digna ſibi videat̉ q̄ non hūano aliorū more oꝑet̉ ſalutem ſuā/ ꝑ doctrinā.ſ. ſcripturaꝝ et ſan ctorū/ cū dictamine rationis natural̓ niſi conſiliū habere p̄ſumat. et putet neduꝫ ab angelis ſed a deo. nedū ſemel ī neceſſitatibꝰ ſed pene iugit̉ velut in quotidianis collo cutōibus. Calē admone nō ſublime ſape ſed ſaꝑe ad ſobrietatē. qm̄ veriſſime ait qui dixit. Suꝑbia meret̉ illudi. ⁊ eo digniꝰ qͦ ī ſtar phariſei latentē herētemqꝫ oſſibꝰ ſuꝑ biā/ ſicut nec phiſicus febrilē calorē/ ſuꝑbꝰ attēdit. Quid enī facilius qͣꝫ ſe viliſſimum peccatorē dicere. ſed v̓aciter ſimpliciterqꝫ ita ſentire ex intimis hoc diuini muneris nō hūani ſoliꝰ exercitij. Enarrent̉ exempla ſanctorū patrū qͥ curioſitatē hmōi viſionū vel miraculorū ꝑnicioſiſſimā fallaciſſimā qꝫ refugerūt. A qua ſe Augꝰ liberatū in ſu is confeſſiōibus gl̓at̉ in domino. quam p̄ terea dn̄s Bonauētura abhorrēdā nimis eſſe determinat. totoqꝫ conatu repellendā. nunc oratōibꝰ. nunc increpatōnibꝰ ſeu fla gellatiōibꝰ ꝓpͥe mentis et corꝑis. exemplo illius qui vt tēptatōe careret ſuꝑbie/ queſi uit et obtinuit a domino/ vt ꝑ tres menſes demoniaca vexaret̉ obſeſſione. Alter ſan ctorū patrū dum ſibi demon trāſfiguratꝰ ī chriſtū diceret. Ego ſum chriſtus ꝑſona liter te viſitās/ qꝛ dignus es/ cōfeſtim clau ſit oculos vtraqꝫ manu vociferāſ. Nolo h̓ chriſtū videre ſatis eſt ip̄m in gl̓ia ſi vide ro. moxqꝫ diſparuit. Alter ſub alijs ver bis ſimilē in hmōi illuſiōe ẜuauit humili tatem. Uide inqͥt ad quem miſſus ſis. ego certe talis nō ſum qͥ dignus ſum h̓ videre chriſtum. Alterū quia nolebat ītrare tēplū Spirituum XVII dicēs ſibi ſatis eſſe qꝛ oculis corꝑeis aſpe xiſſet chriſtū. colligauerūt cathenis. ſolue re ieiuniū. carnibꝰ veſci. vinūqꝫ bibere cō pulerūt. ſicqꝫ tumore ꝯpreſſo ſanatus eſt. ¶ Opponet forſitan aliqͥs ex apl̓o iubente Nolite inqͥt ſpiritū extinguere. Si ſit ergo viſio a ſpirituſctō que nihilominꝰ repellit̉ qͥd hͦ eſt niſi ſpūiſctō reſiſtere ſuāqꝫ naſcen tem gͣtiā ſuffocare? Sed ꝓfecto ſpūſſctūs qui ſedat hūilibꝰ nequaqꝫ ex humiliatōne quā p̄diximꝰ ſe ſubtrahet. Intrabit poti ⁊ ī bn̄placito ſuo deducet victor ſuꝑ excel ſa animā hanc ī oculis ſuis vilē ⁊ abſqꝫ vl la ruga fictōnis humilē ⁊ ſimplicē. Porro dici nō pōt qͣꝫtū hec curioſitas vel cogno ſcendi futura ⁊ occulta/ vl̓ miracl̓a vidēdi vel faciēdi/ fefellit pl̓imos/ ⁊ a vera religio ne freq̄nter auerterit. hinc ſuꝑſtitōes ī po pulis que religionē inficiūt chriſtianam. dū ſicut olim iudei ſola ſigna q̄runt dum imaginibꝰ exhibēt latrie cultū. dū inſuper hominibꝰ necdū canonizatis ſcpͥturis qͦꝫ nō autēticis/ pluſqͣꝫ ſanctis ī euāgelio pre ſtant fidem. ¶ Probatio ſpirituū ꝯſiderat quare fieri dicunt̉ viſiōes p̄ſertiꝫ quo fine nedum ꝓximo/ nedū aꝑto ſed occulto ⁊ lō ginquo. ¶ Poteſt itaqꝫ finis primꝰ appa re bonus ⁊ ſalubris et deuotus/ ad edifi tionē aliorū qͥ tandeꝫ ꝓlabet̉ in multiplex ſcandalū dū vel non reſpondebūt vltima pͥmis/ vel aliud falſuꝫ fictūqꝫ dep̄hēdetur in ꝑſonis fuiſſe. qd̓ reputabat̉ ſctītatꝭ ⁊ de uotōis. Docuit hoc etas nr̄a de p̄dicatiōi bus dominorū Iohānis d̓ varēnis. ⁊ Io hānis hus et ſimiliū. Rurſus dū aliqͥd fie ri poteſt ꝑ humanā induſtriā. ſit hͦ in vita. ſit in doctrina. quare neceſſe eſt vel querere vel expectare diuinā celitus allocutionem Hoc nēpe tēptatōni dei qͣꝫ honoratōi ap paret ſimiliꝰ. Ceterū finis attēdendꝰ eſt q̄ re fit ꝯmunicatio taliū viſionū alteri ꝑſone vtrū ad oſtentationē vl̓ ad neceſſitatē. vtꝝ ad dandū vel recipiendū conciliū. vtrū fi at exꝑto vel inexꝑto taliū. ꝙ ſi videat̉ hec ꝑ ſona querere tm̄modo ꝯſiliū ne fallat̉ vidē dum eſt ſi paratā ſe mōſtrat obedire ꝯſilio alioquin iā de curatōe vix ſpes erit. quont am vt dicit Ioh̓es climachꝰ. nō iā eget de mone tēptante ſe qꝛ factus ē ſibi demon. ¶ At ꝟo dicit aliqͥs. hec idcirco ꝑſona non credit alieno iudicio/ qꝛ de ſuo certa eſt per E reuelatōem intima et ſecreta. Sed profe Ne. cto nō eſt diuiſiōis deus vt vni timēti ſe re uelet vnū/ et ꝑ alterū ſimilit̓ timentē euꝫ vt dicat vnū contrariū. Itaqꝫ ſi viſio ex deo Nog fuit nō diſſipabit̉ in hūiliante ſe ſub aliēo iudicio ꝓpter deū. ſed vigorabit̉ amplius ⁊ vincet. ¶ Quocirca tradimꝰ ꝓ cautela ꝙ in hmōi viſiōibꝰ/ nedū ſuſpenſuꝫ teneat̉ iu diciū/ exemplo beati Ambroſij et Lucia ni p̄ſbyteri. ſꝫ dicat̉ reuerēter cū petro. Exi a me dn̄e qꝛ peccator ſum/ qꝛ vilis ſum. qͥa viſionibꝰ tuis indignus ſum. quas h̓ ne qꝫ quero nec accepto ſed repello. ſit in celo nō in hoc ſeculo viſio tua tota merceſ mea dn̄e deus/ et ſufficit quid ad me de viſiōibꝰ tuis in hac vita. quid de ſuꝑiorū meorum monitiōibꝰ. mitte potiꝰ obſecro quē aliqn̄ miſſurus es. ⁊ me meus ſpiritꝰ hūili tegat obſcuroqꝫ loco. ¶ Altera pōt addi ſuꝑ hu iuſmodi viſionibꝰ recipiēdis cautela/ qͣleꝫ de ſomnijs tradidit vnꝰ dicens. Si moni tiones aliq̄ bone inquit fieri videāt̉ ī ſom nijs/ vel ex ꝑſona defunctorū/ vl̓ aliūde/ re cipiant̉. eas nō quaſi ſomnia penitꝰ abijci endo. neqꝫ eis ex aduerſo velut autēticꝭ vel diuinis adherendo/ recogitent̉ potius tā qͣꝫ rememoratōes alique ad faciendū bona vel mala declinandū iuxta ſomniorū qua litatem. ¶ Probatio ſpirituū cōſiderat qͣli Z ter et quo ꝑſona que viſiones ſe habere di cit conuerſat̉. an in ſecreto vel ī publico. an in vita actiua vel ꝯtēplatiua. an in deuoti on nimia que notā affert in veſtimētis et ceteris. aut ſi cōmunē habet ꝯuerſatōnem accōmodam his qͥbus cōuiuit. Hoc p̄ci pue ꝯſiderare neceſſe eſt ſi ſit mulier qualit̓ cum ſuis ꝯfeſſoribꝰ ꝯuerſat̉ ⁊ inſtructori bus. ſi collocutōibꝰ intendit cōtinuis ſub obtētū nūc crebre cōfeſſionis. nūc proli xe narrationis viſionū ſuarū. nūc alterius cuiuſlibet ꝯfabulatōis. Expertis crede no Vl. minatim Auguſtīo ac dn̄o Bonauēture/ vix eſt altera peſtis vel efficacior ad nocen dum vel inſanabilior. Quod ſi nihil habe ret aliud detrimenti niſi tꝑis p̄cioſi latiſſi mam hanc cōſumptōem/ abunde diabo lo ſatis eſſet. Habet aliud ſcitote. habet in ſanabilē videndi loquendiqꝫ(interim d̓ ta ctu ſilentium ſit) pruriginem. Euenitqꝫ il lud de Didone apud poetam. herent infi xi pectore vultus. Uerbaqꝫ nec placidam membris dat cura quietem. Cum tamen in pace ſit dei locus. Nullus idcirco mira bitur ſi tales ad fabulas conuerſi auertunt̉ a veritate. Si p̄terea mulieres he curioſe De examinatione agentes ſunt quales notat apoſtolus ſem per diſcentes et nunqͣꝫ ad ſcientiā veritatiſ ꝑueniētes. vbi aūt nō eſt ꝟitas ſit vanitas ⁊ falſitas neceſſe eſt. ¶ Probatio ſpirituum cōſiderat vnde ſpiritꝰ veniat aut qͦ vadat. Itaqꝫ Bern̄. teſtat̉ hoc in ſe nunqͣꝫ ſciri da tum eſſe qui tamē expertū ſe pluries aſſerit hūiliter ſanctiſpūs p̄ſentiā ex intimo mo tu cordis ſiue mentis. Mirabit̉ igit̉ fortaſ ſis aliqͥs. quo pacto ꝑſona ſtatus īferioris dicat ſe frequēter agnoſcere vnde ſpūs ve niat/ p̄ſertim cū ixerit chriſtꝰ nicodemo. Uocem inqͥt eius audis et neſcis vn̄ veni at aut qͦ vadat. Quid porro ꝙ in ſpiritibꝰ diuerſis multa in inſpiratōibꝰ inuenit̉ ſil̓i tudo. Eſt enī ſpūs deus. ſpūs angelꝰ bo nus. ſpūs angelus malꝰ. ſpūs humanꝰ tā rational̓ qͣꝫ aīalis. Poteſt autē ſimil̓ viſio ſpirari ꝑ quemlibet hunc ſpiritū ſuo mo do. lōgeqꝫ tn̄ diuerſo ſed diuerſitatē facili ter ꝑcipi quedā ſil̓itudo n̄ ſinit apud inex pertos taliū qui neqꝫ ꝑ ſeip̄os ex acumine ingenij. neqꝫ ꝑ eruditionē in theologicꝭ vl̓ phiſicis diſciplinis neqꝫ per alioꝝ traditi onē ſciūt talia diſtinguere. Certe nec mirā dum cū pauciſſimos īueniamꝰ qͥ plene ſci unt ſecernere cogitatiōes et affectōnes ſue rationalis anime vt ratōnalis eſt/ ab illis q̄ ſunt aīales. vicꝫ in ſenſu cōmuni vl̓ orga no fantaſie. Quē inuenies p̄cor ex timenti bus deū peccataqꝫ fugientibꝰ qͥ ſemꝑ ⁊ in omnibꝰ ad liqͥdū ꝓſpiciat dū temptatōes vigent/ ſi ſenſus eoꝝ ſit tm̄ modo in imagi natōe vl̓ cōſenſus in ratōe. Adeo nō facili eſt diſcernere ſenſum a ꝯſenſu. Quāto plꝰ habet difficultatis ꝓbatio qͣdruplicis pre nomīati ſpūs/ dum vicꝫ inſtinctus vnus vel inſpiratō vehemēs tangit mentē ſi ſit a deo vel ab angelo bono/ aut malo/ vel a ꝓ prio ſpiritu hūano. Cuius rurſus ſenſus portio duplex ſuꝑior et inferior aſcripta ē. Cuius ſentire diuiſionē ꝑfecte dat illud pͥ bum dei qd̓ ꝑtingit vſqꝫ ad diuiſionē ſpi ritus ⁊ aīe. Qualē in ſe diuiſionē paſſa erat que exclamauit. Magnificat aīa mea do minū. Dehinc ſecernens ſpiritū ab aīa ſub iunxit. Et exultauit ſpūs meus in deo ſa lutari meo. ¶ Hec interim ſub ꝯpēdio cur ſim notata ſint quatinus dū ad ſingularia deſcendendū erit/ faciliꝰ hac occaſiōe ſapiē tiores dijudicent ꝑſuaſum habētes viuere hominē cuius nomen ſit in libro vite/ cui pluries et in pluribꝰ ꝑſonis huius tꝑis da tum eſt exꝑiri ⁊ practicare om̄ia que dicta ¶ Finit tractatus d̓ ꝓbatione ſpirituū ma giſtri Ioh̓is d̓ gerſon cancellarij pariſien̄. in Conſtantia. Anno dn̄i. M.cccc. xv. in die ſancti Auguſtini/ tēpore general̓ conci lij inibi celebrati/ editus ꝓpter aliqͣ que de canonizatiōe Brigide in p̄fato ꝯcilio orie bant̉ ſub. xij. ꝯſideratōibꝰ ꝯp̄henſus. Tractatus eiuſdeꝫ cancellarij pariſien̄. de examīatōe doct̓naꝝ Ttendite a falſis ꝓphetꝭ cla mat chriſtꝰ ſūmus doctor no ſter. Cui cōſonat apl̓us ſuus doctor in veritate. Doctrinis Cinquit varijs ⁊ ꝑegrinis noli te abduci. Patres et fratres/ qui habet au res audiēdi audiat. qꝛ nulla monitio ſalu brior. nulla ſi negligat̉ poterit eſſe ꝑiculoſi or. Quia ſicut venenū corpus enecat ſic ꝓ phetie falſe ſic doctrine varie ⁊ ꝑegrine tra hūt aīas ad interitū. nō qualēcūqꝫ ſꝫ et̓nū Turbāt inſuꝑ eccl̓iam/ policias demum om̄es tꝑales ⁊ ſpūales euertūt. ¶ Quapro pter occaſiōibus intra cor ab extraqꝫ ſuſce ptis. ꝓpoſuit noſtra ſedulitas opuſculum componere quadruplici modo de examīa tione doctrinarū. Primo theologicaliter. Secūdo exemplariter. Tercio phiſicalit̓. Quarto practicaliter ¶ Primus modꝰ qui preſentis eſt opuſculi ſex conſideratōes de examinatoribꝰ idoneis doctrinarū/ et toti dem de examinatōis arte ꝑſtringet. q̄ notā tur in his ꝟſibus. Conciliū. papa. preſul. doctor. bene doctus. Diſcretor quoqꝫ ſpi rituū de dogmate cēſent Qualis ſit doctri na docens qͣs/ qͦqꝫ ſodales. Si finis ſit fa ſtus queſtus ſiue libido. ¶ Proteſtamur ī primis nihil nos in docēdo vel narrando fore dicturos intentōe corrupta fauore vl̓ odio ſed tanqͣꝫ in articl̓o mortis poſiti co ram iudice deo volumꝰ cautelas inſinuare cōtra falſas ꝓphetias ſuſpectaſqꝫ doct̓naſ maxime diebꝰ iſtis malis qn̄ ſtudiū theo logie refriguit/ qn̄ magna ex ꝑte diſſipatuꝫ eſt vbi potiſſime florere ſolebat. Fiet inſuꝑ ẜmo p̄ſens talibꝰ et ꝓ talibꝰ/ qͣlis fuiſſe lau dat̉ iob qͥ ſunt ſimplices et recti ac timētes deū ⁊ recedētes a malo/ ne diabolꝰ cuiꝰ n̄ ignoramꝰ aſtutias improuiſos forte repe riat ſeducatqꝫ. Tales alloquimur venerā Doctrinarum XVIII dos patres carthuſicū̄. et celeſtinos quos afflictos vt Iob/ oportet eſſe in terra hus que ſonat conciliū. Conuenit ⁊ orientales eſſe ꝓ ſuſceptione lumīs gl̓ioſi quibꝰ teſti moniū ꝑhibendū eſt de lumine. Aīa deni qꝫ iuſti annūciat aliqn̄ vera/ plꝰ qͣꝫ ſeptē ſpe culatores ꝯſtituti in excelſum ad ſpeculan dū. ¶ Quibus ante locutis diſcurramꝰ ꝑ vnāquāqꝫ cōſiderationē duodecim veri tates aliqͣſqꝫ cautelas miſcendo Cōſideratio prima. Xaminator autenticus ⁊ final̓ iu dex doctrinaꝝ fidem tangentiū eſt generale ꝯciliū Deducit̉ hec ꝯſide ratio pͥmitus autoritate general̓ ꝯcilij Cō ſtantien̄. cui forte par in duratōe nullū fu it. Forma decreti ſui ſatis habet̉ ⁊ poſita ē in tractatu d̓ ptāte eccl̓iaſtica/ ⁊ in opuſcu lo An liceat appellare a papa. Sumitur ī ſuꝑ ab euāgelio cū ratōne talis ꝯfirmatio. Chriſtus fuit ſup̄mus ⁊ optimus inſtitu tor eccl̓ie nō deficiens ī neceſſarijs. qui et dixit. Ecce ego vobiſcū ſum vſqꝫ ad ꝯſū mationē ſecl̓i. Oportuit igit̉ in eccl̓ia relin quere regulā infallibilē ꝓ fide ẜuāda ⁊ du bijs emergentibꝰ terminādis. nō autē reꝑi tur in terris altera tal̓ infallibilis regula ni ſi generale conciliū legitime ꝯgregatū. nā ꝑſona quelibet ſingularis de eccl̓ia cuiuſ cūqꝫ dignitatis etiā papalis/ circūdata eſt infirmitate/ et d̓cuiabilis eſt vt fallere poſ ſit ⁊ falli. Propterea nō imparē poſuit Au guſtinus autoritatē in eccl̓ia ⁊ in euāgelio dicēs. Nō crederē euāgelio niſi me autori tas eccl̓ie cōmouiſſet ¶ Opponet aliqͥs ꝙ ī agibilibus ⁊ ꝯſtitutōibus hūanis vl̓ ſen tentijs vel ſctōrum canonizatiōibꝰ eccleſia falli pōt et fallere ẜm iura ⁊ exꝑimētis plu rimis? Reſpōdet̉ ſecus eſſe ī his q̄ ſunt fa cti vel iuris hūani/ et in his q̄ ſunt iuris di uini de neceſſitate ſalutꝭ cognoſcēdi. cuiuſ modi ſunt veritates fidei/ p̄cipue articl̓o rum. ꝓpterea aſſiſtit ſpecialius vbi n̄ ſuf ficit hūanū auxiliū. ſicut in determinatiōe veritatū fidei qͣꝫ in alijs in qͥbꝰ nō neceſſa Nario ſtat ſalus. ¶ Nihilominus attendendū eſt multiplicē eſſe doctrinaꝝ ꝑ eccl̓iam ſeu ꝯciliū vite ſue approbatōnem. Quedā ap probant̉ vt certitudīalit̓ vere neceſſarioqꝫ credende. Quedam vt vtiles ad moralem religioſamqꝫ doctrinā/ ſine mixtiōe falſita tis noxie nō tn̄ ſunt ſic vt credant̉ obligatorie. ſed dicunt̉ de pietate fidei. Quedam vero ſolum ꝑmittunt̉ vt legant̉ non quin ſint mixte falſitates ſed habent aliūde plu rimas vtiles doctrinas/ ſicut ſunt ſcripta multorū doctorū. Et ita Augꝰ ſua ſcripta recipi volebat. Noli inquit meis lr̄is qua ſi canonicis ſcripturis de ſedeẜuire. Et ite rum. Negare nō poſſum nec debeo ſicut ī ip̄is maioribꝰ. ita multa eſſe in taꝫ multis opuſcul̓ meis que pn̄t iuſto iudicio ⁊ nul la temeritate culpari. ¶ Sumit̉ hic duplex veritas. Canonizatio ꝑſone nō ꝯpellit fir miter adherere doctrine ſue. Patet etiaꝫ in martyribꝰ. vt in beato Cypͥano. Patet de pluribꝰ canonizatis quorū quotidie poſi tiones a ſcholaſticis nō tenent̉ ſed palam negant̉ aut cū reuerētia ſi fieri pōt exponū tur. ¶ Altera veritas. ¶ Debet cū maturita te maxima ⁊ nō ſine grandi neceſſitate rei publice determiatio fieri in materijs fidei maxime cōdendo articulū vniuerſalit̓ ob ligantē. Alioquin formidandū eſt de ſcan dalo vel ſciſmate nō faciliter extermīabili ſi qui diſſenſerint. Doceat nos ſciſma gre corū. Hac ratōne ſacre theologie facultas pariſiē. frequenter dū querunt̉ ab eadē de ciſiōes dubiorū quaſi neutrorū/ ſolet nō ꝑ ſe totā dare determinatōnem ſed deputa tos ꝓ conſilio dādo ſuos cōmittere. Quā to amplius hec autoritatis grauitas eſt in generali concilio necnō in ſūmo pontifice ꝯẜuāda. Neqꝫ tn̄ ita declinādū ē ad nihil̓ determinādū ꝙ aꝑtū in fide ⁊ moribꝰ ſcā dalū radicet̉ ⁊c̄. oſideratio ſcd̓a Xaminator iuridicus doctrinaruꝫᵏˡ fidem tangentiū/ papa ſup̄mus ē interris poſt generale cōciliuꝫ vel cum ipſo. Deducitur autoritate canonum cum ratōne morali p̄ſuppoſita fide. Quo niam ſupremus in om̄i policia iuris habꝫ dubia circa policiā emergentia determina re vel interp̄tari/ vel declarare cū appoſitō ne penarū in rebelles. hoc autē eſt iudiciū autoritatiuū ¶ Diceret aliqͥs nō oportꝫ ita fieri/ cū papa ſit deuiabilis. nō eī eſt magis cōfirmatus qͣꝫ petrus erat? Un̄ rep̄henſuſ eſt a paulo eo ꝙ nō recte ambularet ad veri tatem euāgelij. Cōfirmat hec obiectio con ſideratōem p̄cedentē/ ſed plus infert qͣꝫ oꝑ tet. Neqꝫ enī pōt aſſidue conciliū generale haberi p̄ſentialiter ꝓ deciſione dubiorum/ De examinatione nec expediret paſſim ita fieri. Sup̄mꝰ au tem in eccleſia faciliter adit̉. Qui ſi nollet omnino ꝑtinacit̓ ea que ſunt fidei declara re. vl̓ erraret declarādo/ ſuꝑeſt iudiciū ꝯci lij. Porro nō ſeqͥtur. papa pōt in diffinien do fallere vl̓ falli igit̉ nō eſt iudex idoneus ſicut in alijs ptꝫ īſtātia. ¶ Concludit̉ tamē d.xo ex hac radice duplex vitas. Prima ꝙ det̓ minatio ſolius pape ī his q̄ ſunt fidei non obligat vt p̄ciſe eſt talis ad credendū. Alio qͥn ſtaret in caſu ꝙ quis obligaret̉ ad ꝯtra dictoria vl̓ ad falſū ꝯͣ fidem. Scd̓a veritaſ eſt ꝙ ſnīa pape ligat om̄es fideles ad n̄ do gmatizādū contrariū niſi ꝑ illos aut apd̓ illos qͥ manifeſtum ꝯͣ fidē dep̄hendūt erro rem ⁊ ſcandalū gͣnde fidei ſuo ſilētio fieri ſi nō opponerēt ſe/ cognoſcūt. Ꝙ ſi fieret ꝓ ſecutio ſnīarū ⁊ penaꝝ ꝯͣ eos ſciant beatos eſſe qͥ ꝑſecutōem patiunt̉ ꝓpter iuſticiam. Suꝑeſt quoqꝫ remediū cōcilij general̓. cū ius finalis autoritatiua iudicialiſqꝫ ptās fundata ē indeſtructibilit̓ in illo v̓bo chri Fxxvxxhaotacgab ſti de correctōe fraterna. Ꝙ ſi eccl̓iam non audierit ſit tibi ſicut ethnicus ⁊ publicanꝰ Cui legi haud dubie ſubeſt papa/ licꝫ ha ctenus multis hec ꝟitas nō placeret ꝓpt̓ inordinatū fauorē ad ſummū pontificem vel ſcripta ſua male ſuſcepta/ plꝰ qͣꝫ ad chri ſtū et euāgelia Nunc aūt oppoſita falſitas eſt hereſis exp̄ſſe dānata ꝑ conciliuꝫ Con. ſtantien̄. cum alijs multis in vtilitatē toti us policie chriſtiane. Conſiderato tercia Xaminator iuridicꝰ ⁊ ordinariꝰ do ctrinaꝝ hmōi ē p̄latus ſua iuriſdi lctōe cui ꝯmunicat inqͥſitor. Dedu cit̉ hec cōſideratio ꝑ canonicas monitōes ⁊ cēſuras p̄latoꝝ exhortatiuas vt dioceſe ſuas extirpare ſtudeant ab hereticꝭ et here ſibꝰ ꝑnicioſiſqꝫ doctrinis. Sumit̉ p̄t̓ea rō ꝓportionalis ad auctoritatē pape. necnon ꝑ ordinē hierarchicū figuratū in ꝯſilio da to moyſi ꝑ ietro ſocerū ſuū. ¶ Sed notet̉ h̓ d. xell. duplex veritas. Prima ꝙ nullus ep̄us in ferior pōt condere articulū fidei catholice qui vicꝫ ad totā eccl̓iam ſe extēdat. Nō enī poteſt in eos obligatōnem ferre qͦs nō ha bet in iuriſditōe ſubiectos. Differt igit̉ de terminatio pape/ qm̄ generalis eſt ⁊ ad oēſ catholicos ſe extēdit quo ad penā. Sic in telligere debēt dicētes nullū p̄ter papā con dere poſſe articulum. Alioqͥn fallerent̉. qm̄in ſuis dioceſibꝰ p̄lati ius habent cū appo ſitione cauti ꝯſilij. ¶ Pro qͦ ſit ſecūda veri tas diſtinctōe p̄miſſa ꝙ aliqͣ ſunt doctrine palam hereticales apud om̄es. Alie dubie ſimplicibꝰ ſed manifeſte ſapiētibꝰ ⁊ peritꝭ. Tercie veluti neutre habētes ꝓ ſe doctoreſ cum ratiōibꝰ ad vtrāqꝫ ꝑtē ꝓbabilibꝰ. nec ī vna tm̄ dioceſi vel paucis ſed apd̓ omnes xp̄ianos aut lōge pl̓imos. Eſt gͦ veritas ꝙ in pͥmis et ſecūdis autoritas inferioꝝ p̄la torū ſe extēdit ⁊ ad ſuos tm̄ modo. In ter cijs vero nequaqͣꝫ. qm̄ merito dicūt̉ maio res cauſe fidei ꝓpter difficultatē deciſiōis cum ꝑiculo ſcandali. ideo ſunt ad ſedeꝫ ec cleſie vel ad ſedentē in ea ſummū pontificē referende. Iuxta illud. Si quid ambiguū vel difficile ⁊c̄. vocans cauſam grandē nō ratōe materie ſed ambigue difficultatꝭ īter minatōne. Cuius diſtinctiōis ignorantia vel diſſimulatio culpabilis nō paucos de pulit in errores ſcandaloſaqꝫ iudicia con tra ordinariā et doctoralē poteſtatē noſtra tempeſtate. Conſideratio qͣrta Xamīator partim autenticus par B Itim doctrinalis hmōi doctrinarū eſt quilibet in ſacra theologie fa cultate licentiatus aut doctor. Deducitur hec cōſideratio per formā verborū quibuſ dat̉ licētia magiſtral̓. Ego autoritate apo ſtolica(dicit cancellarius) do tibi licentiā legendi/ regendi/ diſputandi/ docendi in ſa cra theologie facultate hic et vbiqꝫ terraꝝ. In nomine patris et filij et ſpirituſſancti Amen. ¶ Ex hoc abſqꝫ vlteriori deducti one ſumitur duplex veritas. Prima ꝙ do ctores theologici nō ſunt arcendi ſine cau ſa ratōnabili ab exercitio p̄dictorū actuuꝫ quoniā papalis autoritas licentiā confert eis. nō ita tamē qͥn dioceſani ſeu locorum ordinarij poſſint obſiſtere vl̓ non cōſentire ꝓ rationabili volūtate. Exemplum de po teſtate ſacerdotali que equalis eſt in quoli bet quo ad corpus chriſti verū. ſed diuerſi ficatur quo ad myſticū quod iuriſditōnis reſpicit poteſtatē. Exemplū in magiſtris ī artibus/ qui nō legunt ſemꝑ artes vbi vo lūt niſi ſcolaſticoꝝ ꝯſenſus habeat̉ ¶ At ꝟo ſumit̉ ex hac declaratōne veritas altera ꝙ doctores theologici non obligant̉ preciſe ex poteſtate ſibi tradita predictos actus le gendi. p̄dicandi ⁊c̄. paſſim exercere. Secuſ Doctrinarum XVIII de prelatis ordinarijs/ quoꝝ officio paſto rali annexū eſt debitū vel obligatio p̄dicā di ⁊c̄. ſubdito ſibi gregi. ſic̄ iūgit apoſtolꝰ hec duo. paſtores et doctores qd̓ rō mani feſta cōuincit. Oportet enī quoſdā eſſe in eccl̓ia qͥ ſint ex officio inſtituti tales actꝰ ex ercere. Alioqͥn nō fuiſſet inſtituta ꝑfecte. ꝯͣ illud. dei ꝑfecta ſunt oꝑa. Nō aūt ſunt alij ſic obligati per officiū qꝫ paſtores ſil̓ ⁊ do ctores/ et nō ſoli doctores. ¶ Poſſent con ſeq̄nter inferri ꝟitates multe ſalubres d̓ ne ceſſitate ſtudij theologici/ niſi ſilentiū bre uitas indiceret. ¶ Dictū eſt p̄ciſe ⁊ paſſim. qm̄ aliūde pōt doctor theologus obligari p̄dicare vel docere vel ſcpͥturas interp̄tari verbo vel ſcripto dū neceſſitas īminet he reticos ⁊ hereſes repellēdi. Aut qꝛ videret̉ ingͣtus donis dei quēad modū loquūt̉ q̄ rentes/ fi ſacerdos nō bn̄ficiatꝰ poſſit ſine pctō ab omni celebratōe ceſſare? Addit̉ ter cia cauſa dū ſpecialit̓ mittit̉ ꝑ ordinarium ſuū/ qͦ caſu tenet̉ ſibi de ſuſtentatōe ſua ſuf ficiēter ꝓuidere qua data iā ꝯͣhit̉ obligatō qͣſi paſtoralis in p̄fato doctore. Neqꝫ eniꝫ tūc dicere poteſt in velamē ſui ocij. Nemo me conduxit. Conſideratio quīta Xaminator hmōi doctrinaꝝ eſt. ꝑ modū doctrine qͥlibꝫ in ſacrꝭ litte ris ſufficiēter eruditus Deducitur hec ꝯſideratio ꝑ illā maximam a ſapiente ⁊ philoſopho poſitā. Ꝙ eoꝝ q̄ qͥſqꝫ nouit ē iudex bonus. Iteꝝ qꝛ nullis exiſtentibꝰ qͥ bus ꝯferret̉ gͣdus licētie. qꝛ vel nollent reci ꝑe vel nemo ꝯferret. Poſſent nihilominꝰ p̄ lati ſecū aſſumere ꝓ plebis eruditiōe et fi dei cōcilio ſufficiēter ī ſacris lr̄is eruditos Hoc tamē obẜuato ꝙ dignꝰ eſt mercēna rius mercēde ſua. ꝯͣ illos qͥ p̄cijs ⁊ magniſ penſiōibꝰ ꝯducūt ꝓcuratores ⁊ aduocatoſ vel ſollicitatores cauſaꝝ ꝓphanaꝝ. theolo gos v̓o vix vl̓ gͣtꝭ dignant̉ aſſumere Adeo terrā ſapit anīalis hō. adeo q̄rit nō q̄ dei ſt ſed ſua/ nec tā ſua freq̄nter ex abuſu. ¶ Iū gat̉ huic conſideratōi cū ſua declaratione duplex ꝟitas. ¶ Prima ſtaret ꝙ aliqͥs ſim plex nō autorizatus eēt tā excellēter ī ſacrꝭ lr̄is eruditus ꝙ plus eſſet credendū ī caſu doctrinali ſue aſſertōi qͣꝫ pape declaratōni. Conſtat eī plus eſſe credendū euāgelio qͣꝫ pape. Si doceat igit̉ talis eruditus ꝟitatē aliquam ī euāgelio ꝯtineri vbi et papa neſciret vel vltro erraret. ptꝫ cuiꝰ p̄ferendum ſit iudiciū. ¶ Altera ꝟitas. Talis cruditus deberet in caſu/ ſi et dum celebraret̉ gene rale conciliū/ cui et ip̄e p̄ſens eſſet illi ſe op ponere ſi ſentiret maiorē partē ad oppoſi tum euāgelij malicia vl̓ ignorātia declina re. Exemplū btīſſimꝰ dedit hilariꝰ. ¶ Un de qͣꝫuis ab initio militātis eccl̓ie q̄ cōpo nebat̉ ex apoſtol̓/ ⁊ īmediatis ſucceſſoribꝰ nouiter et certitudinalit̓ a chriſto doctꝭ. de multis q̄ nō ſunt ſcripta plꝰ eſſet credendū autoritati talis eccl̓ie qͣꝫ euāgelio cuicūqꝫ. priuſqͣꝫ eſſꝫ ab ea receptū vel autorizatum. Nihilominus poſt approbationē ⁊ auto rizationē qͣttuor euangeliorū ꝑ dictā eccle ſiam/ plꝰ eſſet credendū euangelio qͣꝫ alteri cuicūqͣꝫ hūane autoritati. Non dicit̉ qͣꝫ to tius eccl̓ie. qm̄ illa eſt autoritas dei ⁊ euan gelij. Nec p̄t errare in fide lege ſtante. Lōſideratio ſexta Xaminator hmōi doctrinaruꝫ eſt D omnis habēs diſcretōem ſpirituū qꝫtum hoc donuꝫ ſpūſſancti in eo vult extendi. Deducit̉ ex terminis. qm̄ ſpi rituſſctūs ī manifeſtatōe veritatis intima nec fallere nec falli p̄t. quēad modū theolo gi fundāt ꝙ nec fidei nec ſenſui lr̄ali ſcpͥtu re ſubeſſe pōt falſum. Alioqͥn nihil autori tatis ad credendū/ nihil roboris ad ꝑſua dendum ſibi ſubſiſteret. Eſt autē ſenſus lit teralis nō ſolū grāmatical̓ ſꝫ nec ſtricte lo gicalis. Uerū ille quem ſpūſſctūs princi paliter intēdebat. qui ex circūſtātia lr̄e cuꝫ cauſis dicendi et modis exponēdi magis patet. Unde generalit̓ in parabolicis locu tionibꝰ ſenſus lr̄alis eſt nō qui ꝑ verba ſꝫ ꝑ res et facta deſignat̉. vt de lignis cōſtitu entibꝰ ſibi regem ⁊c̄. Porro donū diſcretō nis ſpirituū quādoqꝫ dat̉ ad priuatā īſtru ctionem recipiētis quaſi priuata lex. De qͣ canon tradit eos qui priuata lege ducunt̉ generali non teneri. Eſt autē operatio ſua facere quodā intimo ſapore cum illuſtrati on certa cognitā eſſe veritatē. Exempluꝫ d̓ Monica matre ſancti Auguſtini ẜm re lationē eius in cōfeſſionibꝰ. Datur aliqͣn do diſcretio ſpirituū principaliter ad edi ficationē eccleſie/ ſicut et donū prophetie vel linguarū/ vel gratia ſanitatū cum ſimi libus. Et hoc reperit̉ in reprobis ẜm apo ſtolum et euangeliū. Quibus ſi ſemper ⁊ quomodo credere debeāt fideles grandis De examinatione q̄ſtio ē. Quā videt̉ ſūmatiꝫ abſoluere cano dicēs. Nemini dicēti ſe miſſum deſuꝑ oꝑ tere credi/ niſi de ſua doceat miſſiōe. Exem plo iohānis baptiſte ¶ Iuxta qd̓ ſumit̉ pͥ ma ꝟitas. Ꝙ habendi ſunt ſuſpecti vl̓ no ſtatim admittēdi ī doctrinis ſuis/ maxime I ſi ſint extranei tales qͥ ſe dicunt diſcretiōem ⁊ viſionē ſpirituū dono ſctīſpūs poſſidere Alioquin qͥ cito credunt leues ſunt corde. ⁊ faciles ad errorē. Quid fiet igit̉? Certe iu diciū expectabit̉ ẜm p̄miſſos qͥnqꝫ gradꝰ examinādi doctrinas ab infimo vſqꝫ tādē ad ſup̄mū. Qd̓ eſt ꝯciliū ſi res apparuerit pͥoribꝰ ambigua ⁊ vrgens deciſio reputet̉. ¶ Altera ꝟitas. Nemo facile dꝫ eſtimare ſe puata lege moueri qͥn humano ſe ꝑatꝰ ſit ſubdere parereqꝫ iudicio. qm̄ nō eſt diſſen ſiōis deus. Neqꝫ formidet qͥ hmōi eſt ſi cū vera hūilitate ꝯſiliū querit alienū ſe ꝓpt̓ea decipiendū. vel a ſpūſctō deſerendū/ exem plo p̄dicatoris nr̄e etatis egregij mgr̄i vin centij. ¶ Concludit dn̄s Bonauetura ꝓ p̄ miſſis vbi q̄rit ſi qͥs poſſit excuſari adorā do diabolū oſtendentē ſe vice chriſti? ꝙ ne quaqͣꝫ. Rō quia ſuꝑeſt tali caſu triplex re mediū. vicꝫ ſuſpenſio iudicij ꝓprij. petitio alieni ꝯſilij. aut tandē imploratio diuī au xilij. qd̓ nō deerit faciendo qd̓ in ſe ē pͥmis duobꝰ modis. Exemplobtiſſimi martini. ⁊ aliorū pl̓imorū. ¶ Obijcit idē Bonauen tura de adoratōe euchariſtie qn̄qꝫ nō cōſe crate in manibꝰ ſacerdotꝭ. Rn̄det caſū iſtū ꝯmunem eſſe/ qͥ ſꝑ implicitā habꝫ ꝯditōeꝫ vel p̄ſūptiōem ꝙ ſacerdos fecerit ẜm debi tū eccl̓ie ritū que ꝯditio nō debꝫ expͥmi in adoratione. Saluat̉ tn̄ adoratio ne pecca tū ſit ꝓpter morē fideliū. Exemplū d̓ ado ratōe imaginū. Non ſic de adoratōe paniſ in mēſa. etiā ſi ꝯditio poneret̉/ dicēdo. ado ro te ſi tu ſis ꝯſecratus. Non enī ſunt tales circūſtātie ꝓut in altari. Sumit̉ inde con ſeq̄nter cautela ꝓ laicis circūſtantibꝰ altari ꝙ hoſtiā nō adorēt qͣꝫtūcunqꝫ videat̉ ī ma nibꝰ ſacerdotis/ niſi cum eleuat̉ ⁊ poſtmo dū. Sed nec ſacerdos caute facit n̄ abſcō dendo viſionē a ppl̓o dū ꝯſecrat. Aut cor tinarū vſus deberet opponi. Aut a circūi tu altaris arcēdi eēt alij maxīe populares Secūda pars prin cipalis. Prima cōſideratio Ttendendū eſt in examīatōe E doctrinarū. Primo et princi palit̓ ſi doctrina ſit ꝯformis ſacre ſcripture tā in ſe qͣꝫ ī mo di traditōne. Declarat̉ ex au toritate btī Dionyſij dicentꝭ in ſentētia Ni hil audendū dicere d̓ diuinis niſi que nob̓ a ſcriptura ſacra tradita ſūt. Cuiꝰ ratio eſt qm̄ ſcriptura nobis tradita ē tanqͣꝫ regula ſufficiens ⁊ infallibilis ꝓ regimīe totiꝰ ec cleſiaſtici corꝑis ⁊ membroꝝ vſqꝫ in fineꝫ ſeculi. Eſt igit̉ talis ars/ talis regl̓a vel exē plar cui ſe nō ꝯformans alia doctrina. ve abijciēda eſt vt heretical̓ aut ſuſpecta aūt ī ꝑtinens ad religionē ꝓrſus eſt hn̄da. Hīe gloſa quedā ſuꝑ illd̓. Apparuerūt moyſes ⁊ helyas loq̄ntes cū eo. ſcꝫ ieſu intrāſfigu ratione. Suſpecta eſt oīs reuelatio qua n̄ ꝯfirmat lex ⁊ ꝓphete cū euāgelio Que tria ſignificant moyſes helyas ⁊ chriſtꝰ. Alio qͥn deluſiones demonū aūt potiꝰ ꝓprij ca pitis fantaſiatōes qͣꝫ reuelatiōes habeant̉. Talibꝰ idiotis obijciat̉ illud xp̄i. Erratis neſciētes ſcripturas. ¶ At ꝟo dicet aliquis Ecce ꝙ a pͥncipio ⁊ vſqꝫ nūc doctrine ſalu bres tam v̓bis qͣꝫ ſcriptis inſerte ſūt quas ſcriptura ſacra nō ꝯtinet. Immo ꝯtinet re ſpondemꝰ ẜm aliquē gͣdum vitatū catho licarū. quos gͣdus qm̄ alibi explicauimus breuitas h̓ nō apponit. ¶ Queret aliqͥs qͥd ſibi vult finis huius ꝯſideratōis loquens de modo traditōis ſcripture. Nunqͥd pōt alia ſalubris doctrina taliter tradi ꝙ redde ret̉ inepta et nociua? Poteſt vtiqꝫ. Ponit̉ ad p̄ſens exēplū de doctrina Raymūdi lul li/ que qͥdē alta ⁊ vera ⁊ copioſa multū cō tinet nō tn̄ in multis abſqꝫ ponibili calū nia de qͥbꝰ nihil ad p̄ſens. Hoc vnū placꝫ inſerere tꝑibꝰ nr̄is in ſacra theologie facul tate pariſius inſtitutū. Habꝫ ip̄e lulli mo dū traditōis ſpecialē ſub magnis volumi nibꝰ ad certa noīa ad caracteres ⁊ figuras Sēſit eadē facultas nōnullos de ſuis ſuꝑ poſitis vt proni ſumus ad nouitateſ. velle traditionē hmōi multiplicare ꝑ ſtudium. Nam ⁊ in Arrogonia dicit̉ edoceri. Con ſtituit ꝓtinus ſtatutū qd̓ pr̄ibꝰ carthuſien̄. ꝓpe pariſius ſignificauit ꝑ lr̄am. habēt enī copiā librorū dicti lulli. Quo ſtatuto ꝓhi bebat̉ om̄ibꝰ ſuppoſitis ſuis ne derelinq̄n tes modū doctrinalē ſanctoꝝ doctorū ꝑ ec cleſiā approbatoꝝ. et qͥ tentus ē hactenus ī ſacra theologie facultate trāſiret ad nouā Doctrinarum XVIII F hanc fantaſiādi curioſitatē. ¶ Elicit̉ ex his cū p̄cedētibꝰ duplex cautela nedū ꝓ exami natoribꝰ ſꝫ receptoribꝰ doctrinaꝝ maxime religioſis qͦs ſua ſancta nō dicā ruſticitas cū Hieronymo ſꝫ hūilis et deo amabilis ſimplicitas ꝯmēdat. Nam qͥ ambulat ſim plicit̓ ambulat ꝯfidēter. Simplicit̓ intelli ge nō igͦrater/ nō infantili ſenſu nō negligē ti vel hebeti intellectu. ſꝫ abſqꝫ plica dolo ſitatꝭ/ ꝟſutie/ curioſitatꝭ/ ſuꝑbie. Alioqͥn qͥ ignorat igͦrabit̉. ¶ Prīa cautela ſit eis nul lā r̄ciꝑe doctrinā abſoluto iudicio/ niſi al tero ſex modorū pͥme partꝭ approbata. et eo magis ſi ẜmo vel modus ſit extraneꝰ a ꝯmūi ẜmōe doctoꝝ/ qͣꝫuis ſentētie gͣueſ ap parerēt morales vl̓ philoſophice. Theolo gizat aliqn̄ demon/ ait climacus. ⁊ patꝫ in euāgelijs etiā corā ieſu quē tēptare p̄ſūpſit ⁊ dicere Scpͥtū eſt. Angel̓ ſuis mādauit d̓ te ⁊c̄. nihilominꝰ ꝓhibuit xp̄s. Cui pau lus ⁊ alij ſe ꝯformāt ne teſtimoniū qͣntūli bet in ſuꝑficie verū acciꝑet̉/ a demoniacis vl̓ phitōnibꝰ vl̓ ſimulacrꝭ ⁊ ꝓphetꝭ inſani entibꝰ vt ſibille ſunt ⁊ ventiloqͥ cū ceteris magicis maledictis Nā q̄ ꝯmūicatio lucꝭ ad tenebras/ ⁊ xp̄i ad belial? Rō pͥma quia ſunt excōicati. Scd̓a qꝛ nullū verū bono fine dicūt. Tercia qꝛ ꝯtinuo aut tandē fal ſitatē ingerūt/ et ſi mille p̄miſerint ꝟitates. Non eſt enī doctrina fallēs q̄ vera nō mi ſceat/ ẜm Bedā. ¶ Altera cautela ē. Cōfer re ꝓtinus doct̓nā q̄ termīos habꝫ extrane os vl̓ ſentētias nouas ⁊ ꝑegrinas ad t̓mi nos doctoꝝ ꝯmuniū ⁊ ſentētias eoꝝ Hoc xp̄s ꝯͣ diabolū egit. Hoc magnꝰ anthoniꝰ docuit. Hoc paulꝰ intellexit cū diceret ad diſcipulū. ꝓphanas vocū nouitates deui ta. Hoc Augꝰ. nobis inqͥt ad certā regulā loqͥ fas eſt Hoc Hiero. Ex v̓bis inqͥt inor dīate ꝓlatis orit̉ hereſis. Hoc ſereniſſime cuſtodiuit ſacra theologie facl̓tas pariſiē. Cuiꝰ vnū e ml̓tis ſit hͦ exēplū. vnꝰ licētia tꝰ poſuit ī veſperijs Ꝙ pater erat cā filij. id ē pr̄ generat filiū. Cōfeſtī opp̄ſſum ē os eius/ neqꝫ ſibi ꝑmiſſum ē talibꝰ vti termīs licꝫ on̄deret exponēdo ſe veꝝ tenere ſenſū. Sic Augꝰ loq̄ns de fato iuxta ph̓oꝝ aliqͦ rum verā ſnīam ꝙ deus erat fatū. Tene in qͥt ſententiā ſꝫ corrige linguā. ¶ Conſideratio ſcd̓a Ttendendū eſt in examīatōe doct̉ narū cuius ſit ꝯditōnis docēs ſeu publicās ſiue ſcribenſ. Declarat̉. qꝛ nō mo dicū refert int̓ doctū rei quā loquit̉/ ⁊ inter indoctū/ et inter ſenē ⁊ iuuenē. int̓ morige ratū et diſſolutū. inter hoīem boni natural̓ iudicij/ et patientē in cerebro vel imprudē tem. Demū inter virū ⁊ ml̓ierē. Fuit Gali enus ī arte ſua peritiſſimus medicīe. Me mini dū puerulꝰ ſtuderet in artibꝰ ip̄m irri ſum. qꝛ poſuit qͣrtam figurā ī ſyllogiſmis. Mittit inquiūt falcē ſuā in meſſem alienā qꝛ nō logicus ſꝫ medicus ē. Loqͥt̉ aduer ſus eundē rabbi moyſes medicꝰ Quia p̄ſu mens de ſcīa medicine p̄ſūpſit ꝯſeq̄nter de multis tanqͣꝫ illa ſic̄ medicinā ꝯgnoſceret. in qͥbꝰ turpit̉ ip̄m erraſſe notauit. Et hic er ror familiaris admodū ſapiētibꝰ huiꝰ ſecū li/ qͥ dum ſe vidēt honorari ꝓ aliqͣ ſcīa. ſit le gū/ ſit canonū. ſit induſtrie mūdial̓: laxant facilit̓ ora de ẜmōibꝰ qͦs neſciūt. vt de the ologia/ qͣſi v̓ecūdarēt̉ aliqͥd ignorare. Aut aliqn̄ maiori demētia q̄ nō cognoſcūt ī ſe deſpiciūt ī alijs tāqͣꝫ ſuꝑuacua ⁊ noxia/ ne videant̉ ea q̄ ſūt vtilia/ neqͣqͣꝫ ꝯgͦſcere. Quā to ꝯſultius iubet ſapiēs. Prudētie tue po ne modū. qm̄ magna ꝑs ſcīe ē/ dic̄ Hiero. ſcire qͥd neſcis. Magne demū modeſtie ta liter agnoſcere. ¶ Porro differētie patēt re liq̄. De ſenibꝰ exꝑtis qͥbus ideo eſt ſapiētia De bn̄ morigeratis qͣſi hūilibꝰ. De natura B liter prudentibꝰ reſpectu iuuenū. quos ait Ariſto. nullus eligit cū ꝯſtet eos nō eē pru dentes ꝓpt̓ inexꝑientiā. Reſpectu qͦꝫ mali uolorū qͣs excecat malicia. Reſpectu deni qꝫ melancolicoꝝ qͥ ſeip̄os regere vel ꝓpͥam domū neſciūt deſipiētes ī manifeſtꝭ. ¶ Pͣo H ſtremo ſexus ml̓iebris ab apl̓ica ꝓhibetur autoritate ne palā doceat. doctrinā ītellige ſeu v̓bo ſeu ſcpͥto noīe ſuo publicatā/ ma xime ſi fuerit ad viros. nec qualeſcūqꝫ ſꝫ ſa pientes ſꝫ eruditos ſꝫ ſtatus ī deuotōe vel religiōe p̄cellētis. Sentētia ē Grego. p̄ſum ptōeꝫ eſſe velle docere ſanctiorē doctiorēqꝫ Culpat Hieron̄. eos qͥ diſcūt(ꝓchpudor a feminis qd̓ viros doceāt. Quid ſi tal̓ ſe xus appoſuerit ambulare in magnis ⁊ mi rabilibꝰ ſuꝑ ſe. viſiones qͦtidie ſuꝑ viſiōes addere. leſiones quoqꝫ cerebri ꝑ epilentiaꝫ vel ꝯgelationē aut aliā melācolie ſpeciē ad miraculū referre. Nihil d̓niqꝫ dicere niſi vi ce dei ſine medio reuelātꝭ. Appellare ſacer dotes dei filios ſuos. Docere eos ꝓfeſſiōꝫ ſuā in qͣ nutriūt̉ aſſidue qͣlit̓ obedire ſuꝑio ribꝰ deberēt etiā vbi diabolꝰ eſſꝫ incarnatꝰ De examinatione Ꝙ ſi dolēt in aduerſis ꝓ ſenſualitatꝭ amo re ſunt īꝑfecti/ cū nec Paulꝰ nec Maria. ī mo nec xp̄s haud dubie ꝑfectiſſimi/ fuerīt doloris exꝑtes/ īmo ſi deſūt pene ſenſus qͣ lis erit patiētie ꝟtus? Dicit altera ſe annihi latā fuiſſe ꝓ morula tꝑis. Altera ꝙ mirabi liori vniōe deus vniebat̉ ſibi/ qͣꝫ hūanitati ſuſcepte xp̄s iungebat̉. cū talibꝰ ſine nūero que nec magnis voluminibꝰ plene referen tur. aut relate ꝯuincerent̉ ꝑ ſingula. Dictū eſt grauit̉ a poeta. Uariū ⁊ mutabile ſꝑ fe it curioſas ⁊ v̓boſas ductas varijs deſideꝰ rijs. Et ve parēti noſtre pͥme. q̄ pͥmo verbo ſuꝑ relatōe diuini p̄ceptibis mētita ē. Pre cepit inqͥt deus ne comederemus/ ⁊ ne tan geremꝰ. hͨ addidit ne tāgeremus. ſequit̉ ne forte moriamur. Ecce incertū retulit quod erat certiſſimū. ¶ Neqꝫ tn̄ iſta dicētes dero gamus gr̄e dei neqꝫ mulieꝝ qͣs elegit pͥuile giate ſctītati. ſꝫ nob̓ vigilādū eſt aduerſus aſtutias dyaboli iaꝫ ab initio ceptas. ¶ Et cautela duplex int̓ alia ſumēda eſt. Prima oīs doctrina mulieꝝ maxīe ſolēnis v̓bo vl̓ ſcripto reputāda ē ſuſpecta niſi pͥus fuerit altero ſex modoꝝ qͦs pͥma ꝑs refert diligē ter examīata ⁊ multo āplius qͣꝫ in doctrīa viroꝝ. Cur ita? Patet ratio. Quia lex cōis nec qͣliſcūqꝫ/ ſꝫ diuina tales arcet. Quare: Quia leuiꝰ ſeductibiles/ qꝛ ꝑtinacius ſedu ctrices. qꝛ nō ꝯſtat eaſ eē ſapīe diuīe cogni trices. Aliud qͦꝫ ē garrire q̄ venerīt ad fan taſiam. Aliud de ſcripturis ſctīs ꝓferre ſer monē. Iſtud cū artis ſtabilitate ſubſiſtit. Aliud dilabit̉ ſine firmitate. Ubi ſūt ſcri pta tot deuotiſſimaꝝ eruditiſſimarūqꝫ fe minaꝝ/ ſic̄ Paule/ ſicut Euſtochiū? Cer nulla ſuꝑſunt. qꝛ nulla p̄ſumpſerūt. ¶ S cunda cautela q̄ tacta ē. Conferat̉ ſtatī do ctrina ꝑ ſingl̓as ſnīas ⁊ v̓ba/ ſi ſit ꝯformis ad doctores approbatoſ ⁊ ſi ſic qͥd addit ad illos in pōdere ſnīaꝝ. vel religionis edi ficatōe penſet̉. Sūt em̄ doctrine q̄dam ha bentes folia ꝟboꝝ qͣſi ſpecioſiſſima. que ſi diſcutiant̉ inueniunt̉ ſil̓es ficulnee/ cui ma ledixit dn̄s. quia ſunt ſine fructu/ aut ꝓ fru ctu reddūt inſtar pomoꝝ zodome ſolū ci nerem quo turbat̉ ſenſus nō reficit̉ affectꝰ nec tandē illuminat̉ intellectus. ¶ Notetur ad extremū ꝙ ſctī ꝓph̓e ⁊ doctores iā vni uerſalit̓ approbati/ recipiūt in ſuis verbis obſcuris ⁊ ābiguis interp̄tatiōeꝫ qͣlis non debet̉ nouell̓ ꝓphetātibꝰ de corde ſuo/ aut pͥuſqͣꝫ ꝯſtiterit qͣſi de ſuo/ qͣꝫuis diuīo. Conſideratio tercia Ttendendū eſt in examinatōe do I ctrinaꝝ/ cuius ꝯditōis ſunt hmōi Adoctrinas vel audiētes/ vel ꝯducē tes/ vel recipiētes. Dixit ſapiēs de pͥncipe id quod ad om̄es trahi p̄t. Qui libēter au dit v̓ba mēdacij oēs mīſtros habꝫ īꝑios. Quid nēpe eſt efficaciꝰ ad corrūpendā oēꝫ doctrina qͣꝫ adulatio ſubdola vl̓ cōſulētiū mina. Quales deſcribēs apl̓s vitare docuvl̓ ꝯſcribentiū vl̓ audiētiū/ vel recipiētiuꝫ cū īdiſcreta laude et inexamīata gl̓ia ſil̓ cū admiratōe. O qͦtiēs vidimꝰ impletū illud cōmici de adulatore hic ꝓfecto ex ſtultꝭ in ſanos facit. Qd̓ in de amicicia vetuit cice ro/ dicēs hoīes adulatiōis īpletos vēto ſi bi ſumere ſpēs īprobiſſimas vel errore ſuo fundatas/ vn̄ nihil ſupereſt ip̄is niſi diſcri men ⁊ ꝑditio dū tales hi ſe reputāt qͣles au diūt doctos ſapiētes/ deuotos/ eloquētes Quo cōtra nihil ē optabilius ad virtutem humilē/ qͣꝫ libēter nedum audire ſꝫ inqͥrere diligēter. qͥ dicat ei cū omni libertate veri tatē. Sint in exemplū nobis lucifer cū an gel̓ ſuis. qͦſ qͥd alid̓ qͣꝫ ꝓpria fefellit adula tio. Sint hoīes qui ſe tanqͣꝫ deos hac tra M cti veſania/ coli iuſſerūt extorſerūtqꝫ. ¶ At uero qͥd ad rem ſpectat q̄ nūc agit̉ q̄ret ali quis? Multū certe ꝑ oēꝫ modum qd̓ ſub cautela duplici notabimus. ¶ Sic̄ nulluꝫ habet vir vel ml̓ier efficaciꝰ apud ſe reme diū ꝓ deluſionibꝰ euitādis qͣꝫ eas cū hūili tate ſedula fugere nec q̄rere ꝑ miracl̓a vel reuelatōes regi/ ſpreto hūano ſapiētū cōſi lio. ſic alioꝝ reſpectu nihil fugibiliꝰ habere debꝫ qͣꝫ adulatōem īdoctorū vl̓ pͣuorū. ni hil quoqꝫ deſiderabiliꝰ qͣꝫ herere comitibꝰ. ſint ꝯfeſſores. ſint alij qͥ ſine plica doloſita l. tis ingerūt aſſidue ſimpliciter ⁊ hūilit̓ ſa ꝑe. Talē habuiſſe be. Bern̄. frēm ſuū Ge rardū referūt. qͥ nec ī manifeſtꝭ ſignis ap plaudebat btō bernardo. ſꝫ cū aſꝑnatiōis cachinno reijciebat. nō ad neqͥciā ꝓteruaꝫ ſꝫ hūilitatē piā agens. Sūt ꝯfeſſores qui de nōnullis qͦs vel qͣs audiūt v̓ba faciunt in bonū. O qͣꝫ pura mens qͣꝫ ītegra qͣꝫ ſine mortali delicto. Eſſem tal̓ vtinā cū mei ſi milibꝰ. nō aduertētes qͥ talit̓ agūt ſe ꝑ indi rectū culpare reliqͦs ꝯfitentes eis. qͦs n̄ ita p̄dicant/ ſil̓ ⁊ occaſionē dāt ſuis laudibus nō qͣlit̓cūqꝫ. ſed in ꝯfeſſiōe mentiēdi. Eſſꝫ hic habēdꝰ ẜmo latior/ p̄ẜtiꝫ ī mat̓ia cano Doctrinarum XVIII nizatōis et teſtificatōis ſumpte ꝑ ꝯfeſſoreſ Sꝫ ſuꝑ his ⁊ alijs ꝑticl̓arior erit inqͥſitio faciēda/ dū modꝰ exēplaris id ē ꝑ narratō nes exēploꝝ tractabit̉. ¶ Sequit̉ alt̓a cau tela ꝓ p̄latꝭ/ et ſpēalit̓ doctoribꝰ apd̓ inferi ores p̄ẜtim idiotas ac ſine lr̄is ml̓iercl̓as. Caueāt qͥ dati ſūt ī regimē ⁊ exēplū ne leui ter ſuis v̓bis aut factis approbet doct̓naſ earū/ vl̓ miracl̓a ſeu viſiones īſolitas ip̄is maxime ſciētibꝰ ſeu corā eis. Nulla plane poſſet alt̓a dari talibꝰ ad fingenduꝫ fortior occaſio. Exꝑti pluries loqͥmur. et Gre. xi. teſtis fuit idoneꝰ ſed tardꝰ nimis. h̓ poſit̉ ī extremis habēs ī manibꝰ ſacrū xp̄i corpꝰ ꝓteſtatꝰ ē corā oībꝰ vt cauerēt ab hoībꝰ ſi ue viris ſiue ml̓ieribꝰ ſub ſpecie religionis loq̄ntibꝰ viſiōes ſui capitꝭ. qꝛ ꝑ tales ip̄e ſe ductus dimiſſo ſuoꝝ rōnabili ꝯſilio ſe tra xerat ⁊ eccl̓iaꝫ ad diſcrimen ſciſmatꝭ īminē tis niſi miẜicors ꝓuideret ſponſus ieſus/ qd̓ horrēdꝰ vſqꝫ huc nimis heu patefec̄ euē tus ⁊c̄. ¶ Hic papa cū eſſꝫ ī Auiniōe ꝑ Ra therinā de ſenis īductꝰ ē qͣlit̓ ſe romā tranſ ferret/ cardinalibꝰ et ceteris diſſuadentibꝰ. Quo cū vēiret circa dimidiū annū obijt. Extūc cepit ſciſma qd̓ circa annos. xl. du rauit Urbano. vi. ⁊ ſuis ſucceſſoribꝰ in ro ma vicꝫ Bonifacio. ix. Innocētio. vij. gre gorio. xij. Alexādro. v. Ioh̓e. xxiij. Marti no. v. vſqꝫ ad ꝯciliū Cōſtan̄. In Auiniōe ꝟo Clemēte. vij. et Bn̄dicto. xiij. qͥ ⁊ Petrꝰ de luna electis. ¶ Hoc cancellariꝰ nō pōit nec vſqͣꝫ eā noīat. Sed dn̄s ſtephanꝰ olim pͥor carthuſie ī ſeits poſtea papie aſſerit ꝓ pͥa manu ex Katherine ꝓprio ore/ eaſdē lit teras ſcripſiſſe ad papam ⁊c̄. Conſideratio qͣrta Ttendendū ē qͥs finis ſit hmōi publicatōis doctrinaꝝ ẜm alte rū triū finiū. qͥ ſunt bonū hono Crabile vtile delectabile Et pͥmo de honorabili vt de faſtū deſcribēs Aug. hereticū dic̄ eū eſſe qͥ alicuiꝰ tꝑal̓ ꝯmodi ⁊ maxime gl̓ie/ pͥncipatuſqꝫ ſui gr̄a falſas et nouas opiniōēs vl̓ gignit vel ſeqͥt̉. Notat ſūma de vicijs et v̓tutibꝰ in tractatu d̓ fide cauſas octo ꝯfectōis hereſū. Remittamuſ ad illā quā libēter h̓ ⁊ alibi ꝯmēoramꝰ ſum mā/ qm̄ ex optimis vndecūqꝫ collecta eſt Cuiꝰ autor ꝯtēporaneꝰ ſatis fuit Guilhel mo pariſien̄. ⁊ ſctō Thome vir ſine gͣdu de cōuentu p̄dicatorū lugdunē. Hic nihil in ꝯpilatōe de fantaſia ꝓprij capitis ſed de ꝯmui aceruo ſcpͥturaꝝ doct̓na nectit. cui ſi ꝯꝑent̉ nouelle viſiōes nōſtrarū vl̓ nr̄orū o ſapiētiſſime deꝰ/ qͣntū ſolidiores nō vm bratiles inuenirēt̉ ab eis tn̄ qͥbꝰ aduerſus ſapiētꝭ ꝯſiliū nō ē ꝑſuaſū ꝙ aq̄ furtiue dul ciores ſunt ⁊ panis abſcōſus ſuauior. qͥqꝫ magꝭ ea mirant̉ q̄ vl̓ nō intelligūt vl̓ inſo lita ſūt ſeꝑatū volētes hr̄e ꝯuiuiū. ſimiles atheniēſibꝰ volentes ſꝑ audire aliqͥd noui pruriētes auribꝰ. ¶ Quo ꝯtra ſit cautela du plex. Ruminet aſſidue docēſ vl̓ ſcribēs vel ſtudēs quis ſuus ſit finis intētus. Pauci bi/ dū ad ꝑticl̓ares et ꝓxīos venit̉ fines. et ſub negocio charitatꝭ agit̉ negociū vanita tis. Tēptatōem ſuꝑbie reputauit Aug. iō difficile ꝯgͦſcibilē/ qꝛ n̄ hꝫ hō faſexꝑiri quē admodū ꝑatus ē gl̓iam ꝯtēnere. ſicut nō ē fas hoī male viuere ne laudet̉. Accipiebat aūt ſibi qͥdā nr̄i tꝑis ſignū tale. Querebat a ſeip̄o corā deo de doctrinis ꝓprijs/ quaſ vl̓ ex officio/ vel ꝓ laudabili ꝯͣ ociū īers ex ercitio/ vel ꝓ q̄ſiti diſtributiōe talēti/ vel ꝓ tꝑis neceſſitate ſcribehat Ecce ẜuet̉ ītegra tibi merces(ait) a dn̄o ꝯſeruet̉ ⁊ aliūde ſua ꝓximis tuis edificatio ꝑ alienā doctrinaꝫ/ ſeu ꝑ tuā velut alienā/ qͣſi mortuꝰ ſis a cor de qͥd rn̄des? Nunqͥd nō adhuc ī publicū p̄dire tua cuperes ſcpͥta? Si tādē inuenie bat ī ꝯſcīe ſerenitate ꝙ equo aīo celari ſcri pta ſua tali caſu vellet/ gr̄as agebat deo tā qͣꝫ excuſſus a palea vanitatꝭ. Sinautē/ ge mebat ſub pōdere gl̓iatōnis vane Queſiti fuerūt a btō Grego. libri ſui. Remiſit ad li bros Auguſt. ſuadēs in illis potiꝰ exerceri ¶ Altera cautela ſuadet hr̄e ꝓmptitudinē ꝙ doctrīe qͣs aliqͥs legit aūt ſtudet aut ſcri bit publicū ſubeāt examen/ ⁊ potiꝰ in vita qͣꝫ poſt mortē. vt ſi qͥd erroris dep̄hēſū fue rit corrigat viuēs Sonāt hāc ꝓmptitudi nem ꝓteſtatōes fieri ſolite ī actibꝰ ſacre the ologie publicis. Hoc intendebat qͥ dixit. hereticare potero ſed hereticus n̄ ero. Qua re?̉ qꝛ nemo niſi ꝑtinaxhereticꝰ ē. Nēo quo qꝫ ꝑatꝰ corrigi ꝑtinax ē. Reſpicit hec cau tela venerabilē ⁊ deo ſacratū patrē. cuiꝰ oc caſiōe ſūptū ē p̄ſens opuſculū. qͥ libros ali os ſui tꝑis nouellos voluit examē hr̄e. Re ſpicit ⁊ oēs ī cōi doctores. quatinꝰ cā ſtu dioſitate doct̉nas ꝯponāt ſuas/ tāqͣꝫ pro tinꝰ interrogādas ab hoībꝰ. Fuit iſte vt ar De examinatione bitror nō paruꝰ ſtimulꝰ btō Hieronymo qͥ ſe tot aſpiciebat hr̄e obẜuatores ⁊ emu los. vt qͣꝫ optime ſcriberet vel trāſferret Conſideratio. V. Ttēdēdū ē in examinatōe doct naꝝ de fine. Si ſit ad ꝯmoduꝫ tꝑale vl̓ q̄ſtū. Dici non poſſꝫ qͣꝫ mēdax ē cupiditas. nec diuinis parcit nec hūanis. Hoc in aduocatis plu ribꝰ eruditis ad mendaciū qͣlibꝫ ī cā. Hoc in doctrinis vſurarioꝝ et ſymoniacorum. Hoc in q̄ſtoribꝰ publicis ſuꝑ ꝯfictōne mi raculorū vel reliqͥaꝝ vl̓ indulgētiarū. Hec heu doloroſiꝰ quo ꝑnitioſius ⁊ indignius in p̄dicatoribꝰ nōnullis ad ppl̓m/ ſuas vl̓ tra modū ꝯceſſiōes ⁊ pͥuilegia dignitates p̄iudicialit̓ amplificātibꝰ. vbi qͦꝫ crebro vi dere miẜabilit̓ ē. quēadmodū ſathanas in ſe diuiſus eſt hn̄t doctrinas ſuas ſuorūqꝫ/ mutuo p̄ferūt exaltāt ꝑ fas nefaſqꝫ defen dunt. Ac ꝓinde qͦt in fide. qͦt in bonis mo ribꝰ ſcādala. qͦt errores etiā circa nob̓ natu ralit̓ imp̄ſſa pͥma legꝭ pͥncipia viderit etas nr̄a? Plāgere nūc magis qͣꝫ in mediū redu cere libet; duplicēqꝫ notare cautelā. ¶ Pri ma ꝯſulit ſimplicitati deuotorū qͦꝝ nō int̓ eſt curioſos eſſe ſuꝑ ītentōibꝰ occultis ſcri bentiū/ quatinꝰ expeditā regiāqꝫ viā ince dāt legēdo ſcpͥturas qͣs ſciūt ab eccl̓ia to ta receptas. qͣles vtiqꝫ ſufficiūt. Aut ſi pro dubiorū deciſiōe nōnunqͣꝫ occurrētiū ha Ad& ej F bēdū ſit ꝯſiliū/ q̄rāt̉ ab illis tales quos mi nus eſt ꝓbabile fauore vl̓ odio/ q̄ſtū vl̓ fa ſtu trahi. quales ſūt iā mortui/ viuētes in ſcpͥtꝭ ſuis ſi materiā q̄ q̄rit̉ attigerint. Si p̄terea fuerint ī illa tā intenti qͣꝫ exꝑti. Dl̓ ti nimirum ml̓ta ſcribūt velut ī trāſcurſu. multa qn̄qꝫ nō ſatꝭ ad ſuā ſpectātia faculta tē/ vt ſi theologus purus vellet de punctꝭ exqͥſitis canonū pure poſitiuorū/ aut purꝰ canoniſta d̓ apicibꝰ theologie declarādis ferre ſnīam. Cuilibet ī arte ſua potior ē dā da fides/ ſi nō alia rōe pactū vt aiūt) refor met̉. qd̓ medicorum ē ꝓmittūt medici/ tra ctāt fabrilia fabri. refert ab Oratio Hiero nymꝰ ¶ Grādis aūt ꝯqͥſitio caderet̉ h̓ d̓ do ctrinaꝝ hereticaliū cognitoribꝰ atqꝫ iudici bus/ qual̓ ſit aptior ſcīa. Nunqͥd theologi ca vl̓ canonica/ ſꝫ diſtinctio ꝯcordiā facit. ij. q̄ ſuū cuilibꝫ tribuit officiū theologo d̓ ve ritate catholica/ aut oppoſita hereſi. iuriſte de penis ⁊ mō iudicij ꝯfert ꝑtes ſuas. Cu ius declaratōeꝫ alibi traditā h̓ n̄ inſerimꝰ. ſcd̓am ilico ꝯponētes cautelā. ¶ Prouidē dū ē ſedulo ꝑ rectoreſ xp̄ianitatꝭ/ ne ſtudiū theologice ꝟitatꝭ deꝑeat. ſꝫ alicubi reſideat velut in fonte. Alioqͥn timendū ē ne ſuꝑſe minent̉ hereſum zizania ꝓpt̓ varietatē tot capitū/ tot inſuꝑ paſſionū diuerſarū. vnd̓ ml̓tiplicatio ſeqͥt̉ iudiciorū. vbi ſi deſit re curſus ad theologos nō d̓p̄uatos ⁊ ī vnū collectos/ qͥs oro ꝓuidebitꝭ Si dixerit ali qͥs. fiet recurſus ad ſedē ⁊ curiā ſūmi pon tificꝭNō negabimꝰ hͦ ſi theologia illic ha buerit ſuos doctores n̄ ꝑtiales. n̄ ſeductoſ. nō faſtuoſos. nō q̄ſtuoſos/ aut īuidos. nō ptāti ſecl̓ari. nō ſpūali plꝰ qͣꝫ ꝟitati fauētes Alioqͥn tolerabiliꝰ eſſet nullos hr̄e qͣꝫ taleſ pati. Acclamātes h̓ et deridētes nouimꝰ h̓ de ſatrapis eccl̓iaꝝ. Quid nob̓ et eccl̓ie de theologis. nā ꝑ qͦs alios hereſes oriunt̉ et orte ſunt/ certe ꝑ eis ſil̓es qͦtidie. ⁊ ſi nō ī p̄ dicatōe ſaltē in vbis domeſticꝭ ⁊ oꝑatione Sed eſto ꝓueniāt hereſes ꝑ theologos de pͣuatos. nō enī theologia ſic̄ nec canonica ſcīa ꝯfirmat hoīeꝫ in ꝟitate. Nūqͥd eo ca ſu plꝰ eniti ꝯuēit ſuſcitare ꝯͣ tales reproboſ ⁊ noxios/ pl̓es alios potētes obſiſtere ſuis hereſibꝰ palliatis/ qͣs ſoli theologi vl̓ dep̄ hēdere vl̓ ꝯuīcere ſufficiūt. Illi ꝟo culpā tur rōnabilit̓ hereſes introducerh qͥ ex offi cio reſiſtere debētes/ facti ſunt ſpecl̓atores ceci/ canes muti/ naute ſtulti nauē eccleſie naufragijs oībꝰ exponētes/ quā regere nec ſciūt nec volūt. ſciētibꝰ deniqꝫ volētibuſqꝫ ſuccurrere viam claudūt. ip̄os abijciūt. in famant. ſpernūt. Conſideratio. vi. Ttendēdū ē ī examīatōe doctri M naꝝ d̓ fine. ſi ſit bonū d̓lectabile vl̓ carnale ſeu ſpūal̓ luxus Et ſi cut manifeſtū ē ꝙ oīs excellens affectio trahit ad ſe iudiciū rōnis. Uerūtn̄ ſic̄ nulla ē vehemētior qͣꝫ luxurioſa libido. ſic ad errādū falſūqꝫ docēdū nulla ꝑnicio ſior. Patuit in ſectꝭ turelupinoꝝ qͦꝝ ſequa ces nō deſūt vſqꝫ hodie qn̄ et vbi latere pu tauerint. ſerpūt vbilibꝫ Epicurei ſub tuni ca xp̄i. qͥ ml̓iercul̓ pͥmo deuotōeꝫ fingētes ſpecietenꝰ paulatim eis fidē tāqͣꝫ lumen et ocl̓os tollere q̄rūt. qͣtinꝰ eas licētiꝰ ad deſi deria ſua maligna ꝓſtituāt. Nō eſt noſtruꝫ feditates horrēdas detegere. ꝯſiderātes il lud apl̓i. Que in occl̓to fiūt ab eiſ turpe eſt Doctrinarum XVIII dicere. Porro luxus ſpūaliſ accipit̉ oīs cu rioſitas īproba ſciēdi q̄ n̄ oꝑtꝫ l̓ plꝰ qͣꝫ oꝫ iu xta ꝑſone qͣlitatē. ¶ Sit igit̉ pͥma cautela n̄ plꝰ ſaꝑe velle qͣꝫ oꝑtꝫ ſꝫ ad ſob̓etatē. qꝛ n̄ oī bus oēs doctrine ꝯueniūt. ſꝫ ſtudētibꝰ alia iubent̉ ꝯgͦſci/ q̄ vel a religionū ꝓfeſſoribus/ vl̓ ab hoībꝰ paꝝ idoneis ad apices doctri naꝝ ſublimiū ꝓhibent̉. qͥbꝰ lacte opꝰ ē nō ſolido cibo. qͥ diligētiꝰ ad inflāmatōꝫ affe ctus piā ⁊ deuotam nutriēdi ſunt qͣꝫ intelle ctus eruditōeꝫ. Nō ꝙ ſpernēda ſit intelle ctus ſeu rōis illumīatio ſine qͣ p̄ceps in ſe ductōis baratrū cecꝰ iret affectus. ſꝫ curio ſitas incōceſſa ſciendi ſuꝑba vitet̉. ¶ Unde generalē finalēqꝫ ſtatuimꝰ cautelā/ p̄poſitū apl̓i v̓bū. Doct̓nis varijs et ꝑegrinis noli te abduci. qd̓ vt prudētiꝰ obẜuari valeat n̄ minima dabūt p̄miſſe ꝯſideratōes occaſio nē iūcta ſedulitate ſollertiaqꝫ ſuꝑioris ī oī collegio vl̓ vniuerſitate vl̓ monaſterio. ſed ꝓuiderint nō minori ſollicitudīe. qͣles apd̓ ſuoſ doct̓ne freq̄ntent̉ ad aīe fomētū qͣꝫ pa nis qͣlis apponat̉ ad corꝑis nutrimentuꝫ ¶ Suꝑſunt alia pl̓ima eo fortaſſis accom modatiora qͦ ẜmo de moralibꝰ ꝑticl̓arit̓ et exēplariter ſeu p̄cticabilit̓ traditus ⁊ citiꝰ accipit̉ ī eſtimatōe. et plꝰ heret ī recordati ua motōe/ ſꝫ ad p̄ſens iſta curſim dicta ſuf ficiant. Exemplū quoddaꝫ de ſeductōe ml̓ieris quod accidit anno do mini. M.cccc. xxiiij. Ecitatus ē nuꝑ Lugduni gallie corā clero ꝓceſſus cuiuſdā ml̓ierꝭ Odelate ⁊ detēte burgi ī breyſſia/ que eſt notabilis villa ducꝭ Sabaudie. Circa quā eſt domus ſelliōis ordīs carthuſien̄. Hec ml̓ier ſub pallio deuotōis ⁊ reuelatō nū fingebat mirabilia. Aſtruebat enī ſe eē vnā de qͥnqꝫ feminabꝰ miſſis a deo/ ꝯꝑaſſi ue ꝓ redimēdis innumeris aīabꝰ de īferno Et iā ſua colluſiōe ſubdola deceꝑat in reli giōe illa qͣꝫ pl̓imas ſimplices muliercl̓as. Sciebat videndo frontē pctā q̄ fecerat v nuſqͥſqꝫ. hoc enī ẜm Aug. etiā diaboli ma licia ſcire p̄t ⁊ ſuiſ reuelare. nō aūt ea q̄ futu ra ſunt abſolute. ſiue q̄ in ſecreto cordis la tent/ et nullo ext̓iori motu aut ſigno ſeſe ꝓ dunt. Habebat etiā ſupͣdicta ml̓ier duos carbones ī pede qͥ eam afflixerāt qͦtiēſcūqꝫ aliqͣ aīa ad infernum deſcēdiſſꝫ. Quotidie tres aīas ab īferno lib̓auit. vnā vl̓ duas ſi ne difficultate. aliā ſeu alias cū pena maio ri vt dicebat. Mētis qͦꝫ exceſſus ſeu exta ticos freq̄nt̓ hēbat. in qͥbꝰ mirabilia ꝑ reue latōꝫ didicerat. Eratqꝫ mire abſtinētie/ ſin gulariſſime etiā vite. Pl̓a ꝟ̓ oalia d̓ ea ſcri bēda forēt. Nuꝑ aūt cū ſpūs almꝰ ſctē ſue eccl̓ie rector verꝰ(vt credit̉) hūc ſpm̄ falſū detegere vellet hec ml̓ier capta/ ⁊ penis vt torq̄ret̉ ē addicta/ q̄ oēm v̓itatē ꝯfeſſa eſt. qͣlit̓ p̄dicta cupiditatꝭ occaſiōe finxiſſꝫ. vt hͦ mō ſe nutriret ⁊ ſue pauꝑtati ſubueniret. Aut fortaſſe ꝓ hmōi dyabolo ſe miſerā ī fa mulā dedicauit. Inuēta ē inſuꝑ morbum caducū habere ac eundē ſub extaticꝭ exceſ ſibꝰ quos finxerat palliare. De qͣ cū varia opinio eſſꝫ an tāqͣꝫ heretica ꝯdēnaret̉/ iudi catū ē a doctis ad penitētiā eā admittēdā. nec eē hereticā/ qꝛ illa q̄ fecerat dimiſit nec obſtinata ꝑmāſit. ¶ Finit tractatus de examinatōe doctrina rū qͦ ad pͥmū modoꝝ ī ꝓhemio poſitoꝝ Sequunt alique cō ſideratōes qͦ ad tres modos reliqͦs Uꝑerat ex qͣttuor modis exami N nādi doctrinas ꝓpoſitꝭ ꝓſeqͥ de tribꝰ. Sꝫ cur iſtd̓ nō ſit ad noti ciā deductū tangūt ꝯſideratōeſ q̄ ſequunt̉. ¶ Prima ꝯſideratio ꝙ ī examīa tōe doctrinaꝝ nō ſꝑ expedit notificare ꝑti culares defectus qͥ reꝑti ſunt apd̓ eos qͥ ſe alios docere iactabāt. Primo ne ſecretum datū a viuētibꝰ ⁊ notꝭ violet̉. Scd̓o ne ve ris doct̓nis ⁊ canonicꝭ miracul̓ ſeu ꝓphe tijs apd̓ ſimplices aut malignos calūnie locꝰ det̉. Tercio ne ꝑticl̓arꝭ enūeratio pau coꝝ ſufficiēs ꝓ ſingul̓ eſtimet̉. Rurſus in examinatiōe doct̓naꝝ ꝯſulēdi ſunt experti circa ꝑticl̓ares caſus ⁊ euētꝰ qͦs ſuis tꝑibꝰ inuenerūt. Prīo qꝛ certius ẜm Ariſto. iudi cat exꝑiētia qͣꝫ ars/ ⁊ exꝑtus qͣꝫ artifex. Se cūdo qꝛ n̄ fiūt actōnes hūane circa genera lia ſꝫ indiuiduis/ ſic̄ medicꝰ nō ſanat homi nē ſꝫ hūc hoīeꝫ. ita moral̓r agens nō d̓r fa cere opꝰ ī genere/ ſꝫ hͦ opus ī ſingulari.ſ. cū circūſtātijs debitꝭ oībꝰ iſtꝭ ⁊ ill̓. Tercio qꝛ prudentia q̄ doctrix ē opeꝝ hūanoꝝ p̄ſup ponit exꝑientiā tā ex p̄teritꝭ qͣꝫ ex pͥntibꝰ ex qͥbꝰ futura ꝯiecturat. ¶ Ampliꝰ ī examīatō ne doct̓naꝝ cauēdū ē ne d̓cipiat̉ examināſ vl̓ examinati credēs ꝓpt̓ relatōes īſolitas nūc ab illis nūc ab iſtꝭ ꝑceptas vl̓ auditaſ p̄ẜtī a femīs aut a laicꝭ vſurpātibꝰ ſibi no cc 3 Epiſtola laudans men ſctītatis ⁊ docētis. Prīo iuxta vulga tū autorē. Rara fides iō qꝛ ml̓ti multa lo quunt̉. ⁊ hͦ fit ſepe ſine ꝯſeq̄ntia/ ſine rōe ſꝫ ex fantaſia capitis ꝑturbati. Scd̓o/ qꝛ ml̓ ti ſunt qͥ decipiunt̉. qͣꝫuis ſe decipi neſciāt/ nec deciꝑe vellēt. Tercio/ qꝛ ſunt alij multi qͥ ſe decipi nō credūt alios tn̄ deciꝑe volūt fingēdo mirabilia ⁊ illa q̄ ſciūt eē falſa. Et iſtoꝝ īfinitꝰ ē nūerꝰ/ ⁊ a me qͥ loqͦr frequent̓ exꝑtus ita ꝙ ex iſtoꝝ relatōe ſi credere/ ſi re ferre/ ſi ſcribere voluiſſeꝫ/ grādis effectꝰ fu iſſet liber atqꝫ mirabil̓ apd̓ curioſos. Bn̄ dictus deꝰ qͥ ꝑ taliū irriſionē ⁊ ꝯtēptū me totiēs a ſeductōe ẜuauit. Fui pͥdē fateor ꝑ relatiōes aliqͦꝝ magne merito reputatiōis ꝓximꝰ ſeductōi/ de qͣdā heremita remēſi ni ſi modū rn̄ſiōis ꝓpͥe deo volēte temꝑaſſeꝫ. Circa qd̓ tp̄s opuſculū cōpilaui ſeu lectio nē vnā de diſtinctōe reuelatōnū veraꝝ a fal O ſis. ¶ Subinde in examinatiōe doctrinaꝝ maxīe circa doctrinaꝫ theologie myſtice q̄ ꝯſiſtitin affectibꝰ ⁊ ſpūalibꝰ ſentimētis nō eſt fas hoī magiſteriū aſſumere ſibi in oībꝰ ſꝫ ſpūiſctō dꝫ hec gr̄a p̄cipue relinqͥ. Prīo qꝛ ſpūs vbi vult ſpirat ⁊ vocē eius audis/ ⁊ neſcis vn̄ veniat aūt qͦ vadat. ꝓpterea nō dꝫ eiꝰ īſpiratio ſub certis regul̓ aut termīs cōp̄hēdi/ ſic̄ nec gͣtuita viſitatio/ q̄ ideo gra tuita dr̄/ qꝛ pure gͣtis dat̉/ qͣꝫuis vt pl̓imuꝫ nō ꝯferat̉ niſi p̄ꝑatis ⁊ faciētibꝰ qd̓ in ſe eſt qͣles ſunt qͥ exēplo mulieris fortꝭ. ꝯſiderāt ſemitas domꝰ ſue. Scd̓o/ qꝛ diuiſiōes gr̄a rū ſunt/ ⁊ vnicuiqꝫ dedit deꝰ menſurā fidei ſolitarijs alit̓/ alit̓ ſcholaſticis. ⁊ ita de reli qͥs. Tercio qꝛ ſel̓ loqͥt̉ deꝰ ⁊ idip̄ꝫ n̄ repetit. d̓dit itaqꝫ deꝰ ꝑ ſcpͥturā ſuā ſacrā ⁊ ꝑ expo ſitores ſuos hr̄eſufficiēter ītellectū in oībꝰ iuxta vocatōeꝫ vniuſcuiuſqꝫ. ¶ Ceteꝝ voca tio ſolitarioꝝ ⁊ mōachoꝝ iſta ē vt plus ſtu deāt affectui deuotōis/ qͣꝫ intellectus erudi tioni nihilominus qꝛ dedit deꝰ mūdū diſ putatōi homini tanqͣꝫ occupatōꝫ peſſimā ſaltē malicia pene/ ne ꝑ ociuꝫ deteriꝰ hoīes tor peſcerēt/ ne p̄terea p̄ faſtidio d̓ficerēt. ab ominātes māna celicū ꝯdeſcēdēdū ē hūa ne fragilitati. ꝑmittendū ē idcirco religio ſis aliqͥbꝰ inqͥrere de doctrinis ſcholaſtico rū/ q̄ tractari ſolēt circa libros ſnīaꝝ ¶ Por ro ſi q̄rat̉ a me qͥs int̓ ceteros doctores pl̓ꝰ videat̉ idoneus? Rn̄deo ſine p̄iudicio/ ꝙ ¶dn̄s Bonauētura/ qm̄ ī docēdo ſolidus ē ⁊ ſecurꝰ/ piꝰ/ iuſtus/ ⁊ deuotꝰ. Pret̓ea rece dit a curioſitate qͣꝫtū pōt nō īmiſcēs poſitiones extraneas/ vl̓ doct̓nas ſecl̓ares dya leticas aut ph̓icas/ t̓mīs theologicꝭ obu bratas more ml̓toꝝ ſꝫ dū ſtudet illumīatō ni ītellectꝰ totū r̄fert ad pietatē ⁊ r̄ligioſita tē affectꝰ. Un̄ factū ē vt ab īdeuotꝭ ſchola ſticꝭ qͦrū ꝓchdolor maior ē nūerus ip̄e mi nus extiterit freq̄ntatꝰ/ cū tn̄ nll̓a ſublimi or/ nll̓a diuinior nulla ſalubrior atqꝫ ſuaui or ꝓ theologis ſit doctrina. Quāto deniqꝫ diligētiꝰ in ſenectute mea ſū reuolutꝰ ad ſtu diū ip̄iꝰ. tāto facta ē āpliꝰ ꝯfuſa garrulitas mea. Dixiqꝫ mecū. ſuffic̄ hͨ doctrina. vt qͥd ſtulto labore ꝯſumeris? qͥd dictas? qͥd ſcri biſ? Ml̓tiplicēt̉ potiꝰ ⁊ trāſſcribāt̉ oꝑa do ctoris iſtiꝰ. De qͦ vere dr̄ illud xp̄i de ioh̓e. Erat lucerna ardēs ⁊ lucēs Pret̓ea ſic̄ apd̓ grāmaticos/ donatꝰ de ꝑtibꝰ orōnis/ ⁊ apd̓ logicos ſūmule petri hyſpani/ tradunt̉ ab initio nouis diſcipul̓ ad mēorit̓ recolēduꝫ ⁊ ſi nō ſtatī intelligāt. ſic apd̓ theologicos diſcipulos/ breuiloquiū Bonauēture qd̓ ī cipit Flecto genua videret̉ valde ſalubrit̓ īponēdū iūcto itinerario ſuo mētꝭ ī deum qd̓ īcipit. In pͥncipio pͥmū pͥncipiū. Ita qꝫ laus oīs īferior eſt his duobꝰ opuſculis qͦꝝ vim agͦſcere etiā ſola credulitate n̄ ꝑuꝰ ē ꝓfectꝰ. ¶ Deniqꝫ ẜmo d̓ ſentimētꝭ ſpūali bus ī ꝯtēplatōe/ ī d̓uotōe receptꝭ nullatenꝰ ītelligit̉ ſi n̄ exꝑiat̉. ⁊ ſi nō ītelligit̉ nō ama tur. ſi n̄ amat̉ nō libēt̓ audit̉ ſꝫ negligit̉ vel ſpernit̉. niſi qͥs ita fuerit īſtitutꝰ ꝙ firmit̓ ⁊ pie credat ſe p̄ꝑans vt ſapiat ⁊ nō ītelligat neqꝫ ſeqͣt̉ fātaſias ꝓprij capitꝭ vl̓ aliēi Sꝫ doctores approbatos ⁊ eruditos ī vtraqꝫ theologia ſcholaſtica ⁊ myſtica ꝓ ducibuſ amplectat̉. Sūt īduſtrie q̄dā notate ſuꝑ hmōi negocio theologie myſtice. qͣꝫuis ſe pe maxīa ſit īduſtria/ deſerere quālibꝫ īdu ſtriā/ et ꝙ hō ſecū habitās magiſterio ſpūſ ſctī tota fide. tota ſpe. tota charitate. tota ſe demū d̓uotiōe ꝯmittat. Sūt aliqͣ ſcpͥta de impulſibꝰ/ et de ꝯceptibꝰ/ ⁊ de cōcordia the ologie myſtice cū ſcholaſtica/ ⁊ ſil̓ia ml̓ta q̄ ꝓficiūt ad examinatōem doctrinaꝝ. Sꝫ hec interim ſuffecerit ad ꝯſūmatiōeꝫ huiꝰ opuſculi ſubnotaſſe. ¶ Finit de examinatiōe doctrinaꝝ a Ioh̓e cancellario Pariſien̄. ¶ Epiſtola laudans mellifluā ⁊ igneā dn̄i Bonauēture doct̓nā a p̄fato Ioh̓e cācellario ꝑiſien̄. Anno. M ccccxxvi. Lugdunū. miſſa cuidā fr̄i mīori Doctrinam Bonauenture XVIII Gnē veni mittere ī terrā(dicebat F IF chriſtus) ⁊ qͥd volo niſi vt arde at. In dextra nēpe dei eſt ignea lex. cuiꝰ eloquiū ignitū ē vehemē ter. cuiꝰ oculi ſunt ſicut flāma ignis. cuius p̄co Ioh̓es dictꝰ ē lucerna ardes ⁊ lucēs ī ſtar helie. Cōſiderās iſta nr̄ Euſtochiꝰ dn̄ſ bonauē. voluit eē doctor ardēs. ſciēſ qm̄ lu cere paꝝ ē ⁊ ſepe vanū ſepe noxiū. qm̄ ſcīa ī flat ⁊ demonē facit. qͥd enī demon interp̄ta tur niſi ſciēs ſꝫ abſqꝫ charitate. Sortitꝰ eſt idcirco ẜm laudē vite ſue parit̓ ⁊ doctrine nomē ip̄e Bonauētura vt anthonomatice doctor ſeraphicꝰ noīet̉. Docet hͦ ī ſpeciali ſuū itinerariū mētis in deū/ cuiꝰ opuſculi īmo oꝑis immēſi laus ſuꝑior eſt ore mor taliū. Docet et ſuū breuiloquiū theologie ꝓceſſum ꝓpͥe theologicū retinēs/ ⁊ qͣſi con uerſū ad pͥorē/ qm̄ a pͥmo pͥncipio deſcen dit ad alias ꝟitates. Docꝫ deniqꝫ lectura ſua gͣndior ignē ſuū cū lumine. vn̄ mirum īmo miſerū ⁊ miſerabile videt̉/ ne dicamꝰ dānabile/ qͦ pacto p̄late ſunt doctrine q̄daꝫ ⁊ alie ſub ſpecie ſubtilitatꝭ/ plꝰ inqͥetantes qͣſi cynifes egyptie/ qͣꝫ ſabbatū mentꝭ incēdio terre geſſem afferētes. Secutus eſt doctor iſte(ſe teſtāte) doct̓nā cōem ⁊ ſolidā q̄ ꝑiſiꝰ vigebat/ maxime tꝑe ſuo. Un̄ ⁊ allegat ad ꝯfirmatōeꝫ doct̓ne ſue ꝑiſien̄. articl̓os qͦs ꝑ. G. ꝑiſien̄. de ꝯſilio ⁊ aſſenſu mgr̄oꝝ oīm dicit fuiſſe dānatos ⁊ excōicatos. Uiuēte tūc ⁊ ꝯſentiēte fr̄e alexādro de halis/ cuius doct̓na qͣnte ſit vbertatꝭ dici ſatꝭ neqͥt. De qͣ fert̉ rn̄diſſe ſcūs Tho. dū inqͥreret̉ ab eo qͥs eēt optimꝰ modꝰ ſtudēdi theologiam? Rn̄dit exercere ſe ī vno doctore precipue. Dū vltra peteret̉/ qͥs eſſet tal̓ doctor? Ale xander inqͥt de halis. Teſtor ita me legiſſe p̄dē in tractatu qͦdā de viſiōe btā ꝯͣ Iohā nem. xxij. Teſtāt̉ ſcpͥta eiuſdē ſctī Thome maxime ſcd̓a ſcd̓e qͣꝫ intimū ſibi fecerat ⁊ fa miliarē illū quē laudabat doctorē Alexan drū. Et ecce ꝓchdolor doctores iſti duo halis ⁊ Bonauētura vident̉ qͣſi ſepulti cū illis qͦrū nō eſt memor ampliꝰ/ p̄ẜtim ī cor Qdis amore. ¶ Extollunt̉ alij qͥdā quoꝝ ſint vtinā noīa in libro vite. nō enī ſtudioẜ in uidemus. Sed multe aliqͦs ip̄oꝝ lr̄e fece rūt ſub noīe ſubtilitatis inſanire cū ſequa cibꝰ ip̄orū. Nūqͥd n̄ inſania ꝯcedere ꝙ duo ꝯͣdictoria ſunt ſil̓ vera ꝓ eodē inſtāti tꝑis/ licꝫ nō nature. ꝙ p̄terea ml̓te ſunt ꝟitates ab et̓no. et ml̓ta eterna q̄ nō ſūt deꝰ. Iſte ē vnꝰ articulꝰ int̓ p̄mēoratos dānatꝰ anno dn̄i. M. cc. xl. Legat̉ ſcd̓us Bonauēture diſt. xxiij. circa finē/ vbi recitat̉ hec dānatō Et ponit̉ alter articulꝰ/ ꝙ pͥmū nūc/ ⁊ cre atio paſſio nō ſunt creator vl̓ creatura Er ror. Repetita ē eadē dānatio eiuſdē articl̓i de ct̓nitate ꝟitatū ꝑ dn̄m Stephanū ꝑiſi en̄. int̓ illos. cc. xix. articl̓os famoſiores an nō M. cc. lxxvi.ſ. ꝑ duos annos pꝰ feliceſ obitus ſctī Thome et vere ſctī et gl̓ioſi do mini Bonauēture/ qͦꝝ pͥmꝰ obijt. vij. Mar gLo cij/ aliꝰ idꝰ iulij ſeq̄nti tꝑe ꝯcilij general̓ lu ēaſ gdunū/ ꝑ Gregoriū. x. celebrati. Dānata ē nouiſſime ꝑ celeberrimū conſtan̄. ꝯcilium inter errores hus ⁊ hieronymi poſitio iſta de vniuerſaliū realiū ⁊ et̓norū poſitōne/ et maxīe ꝙ aliqͣ ſit entitas real̓ et̓na cōis d̓o ⁊ creature. qꝛ tūc nulla creatura potuiſſꝫ cre ari qͣſi d̓ nihilo. ſꝫ nec poſſꝫ ānihilari. ita fu it tūc argutū me audiēte ⁊ a dicto hierony mo ſtatī ꝯceſſū ſꝫ dānatū nuꝑ etiā ꝑiſius reuocatū. Dānauerat pͥus ip̄e idē ſtepha nus pauciores articl̓os viuētibꝰ adhuc p̄ fatꝭ doctoribꝰ.ſ. Anno dn̄i. M. cc. lxx. die mercurij pꝰ feſtū btī Nicolai hyemal̓/ cuiꝰ nūc craſtino ſcribimꝰ hāc ſcedulā. Cā hu iuſmodi dānatōis faciēde fuit tūc ītrodu cta fuit ⁊ poſtmodū ꝯtinuata. qꝛ ſic̄ tradit Aug. viij. d̓ ciui. nob̓ ad certā regulā loqui fas ē. liberꝭ āt v̓bis loquūt̉ ph̓i. ſꝫ īde miſe rabiliꝰ qͦ liberiꝰ errāt. Sic Aug. ⁊ cet̓i do ctores ātiqͥ. ſic īt̓ r̄cētioreſ b. Ber̄. ⁊ mgr̄ cū reliqͥs ꝓtinꝰ obſtiter̄t errātibꝰ. ſic̄ petro abe lardi/ ſic̄ Berēgario. ſic̄ Ioh̓i ſcoto d̓ theo phanis. ſic̄ gilb̓to porretano qͥ gilb̓tꝰ ſi mi nꝰ errabat ī mat̓ia d̓ relatōibꝰ diuīs/ qͣꝫ pl̓i mi poſteriorꝭ tꝑiſ/ patebit euidēter illi qͥ ſb̓ tilit̓ ⁊ abſqꝫ ꝑſonaꝝ acceptōe voluerit ⁊ ſci uerit iudicare ⁊ argum̄tū btī Ber̄. a petro d̓ tarēthaſia recitatū pōderare. ¶ Dānata ē ꝑ nuꝑ ꝑ p̄deceſſores meos/ ī ſacra theologie facl̓tate ſub pl̓ibꝰ articul̓ doct̓na quā nō nll̓i ſolū īpune ſubtilē garriūt/ quā igͦrātes vocē ꝓpͥaꝫ nō nll̓i veluti pice loqͣciſſime ſta bilire nitūt̉/ cū ſit mera īſania ⁊ vāitas fal ſa. Unꝰ articulꝰ int̓ cet̓os ē/ ꝙ aliqͥd ſit deꝰ real̓r qd̓ n̄ ſit formal̓r deꝰ Error Aliꝰ ꝙ in diuīs ſint ponēde pͥoritates ⁊ poſteriorita tes alie qͣꝫ origīſ Error. Aliꝰ ꝙ ꝑſone diuīe diſtīguāt̉ ꝑ abſoluta. Error. Conſtat āt ꝙ nll̓a ē maior diſtīctō real̓ nͤ ex nat̉a rei ī di uīs qͣꝫ triū ꝑſōaꝝ Nll̓a ē igr̄ diſtīctō ī diuīſ ꝑ abſoluta d̓ qͣ nō ē dubiū ꝙ maior eſt qͣꝫ ꝑ cc 4 Epiſtola ad ſtudentes relatiua ſolū. Deniqꝫ qͣ p̄t fidei pietate xp̄i anꝰ aſſerere ꝙ eēntia diuīa ſit ex ꝑte rei ſeu realit̓ diſtīcta ab ītellectu diuīo ⁊ volūtate. qͣſi poſſit eēntia diuīa eē et nō eē vniuerſal̓r ꝑfecta nec ītelligēs nec volēs. Quāto ſalu briꝰ ē aſſerere nec offēdere ꝑias aures/ etiā gētiliū ph̓oꝝ/ ꝙ eēntia diuīa vnica ⁊ ſim pliciſſima/ ſuꝑeminēter ꝯtinet oēꝫ ꝑfectōꝫ quā dū q̄rit̉ ſeꝑari ⁊ ſcindi a ſuis ꝑfectōibꝰ ip̄a remaneat mōſtꝝ qd̓dā īforme chaoſqꝫ ꝯfuſū. Egregie dudū mihi tūc adoleſcētu lo dixit vnus ī theologia doctor ⁊ famatiſ ſimꝰ dū q̄ſiuerit inqͥt aliqͥs/ ſi p̄ſcindat̉ eſ ſentia diuīa ab ītellectu diuīo/ qͥd ē illa eēn tia? dic ꝙ ē deꝰ/ ⁊ ꝙ nō ē deꝰ. Eſt itaqꝫ deꝰ qꝛ nihil ē ī deo qd̓ nō ſit deꝰ. ⁊ tn̄ nō ē deus qꝛ deꝰ ē ſuꝰ ītellectꝰ/ nec eē p̄t ſine ip̄o. Hoc ē ſnīalit̓ argumētū be. Bern̄. ꝯͣ gilb̓tū Dic tn̄/ addebat ip̄e doctor ꝙ ītelligi p̄t eēntia diuīa n̄ ītelligēdo ītellectū ſuū/ ſic̄ ⁊ de att butꝭ diuīs. Eſt eī ẜm Ariſ. ⁊ eiꝰ ꝯmētatorē ⁊ exꝑientiā tāta vis intellectus nr̄i ꝙ ꝯiū ctiſſima/ īmo penitꝰ eadē p̄t ꝑ diſtinctoſ cō ceptꝰ ſeꝑatim acciꝑe. ſꝫ ſeꝑatio d̓r rōis non rei ext̓ioris. ¶ Sꝫ acclamāt alij ꝙ de enti bꝰ rōis nihil curat. vadamꝰ inqunt ad res qͣſi d̓ rebꝰ poſſit ſine t̓mis eē ẜmo/ qͣſi logi ca fruſtra ſit tota. Addūt ꝙ ficticij ſūt hu iuſmodi ꝯceptus ſi nō ita ſit ī re ſic̄ ſignifi cāt. qͣſi res ſꝑ ita ſit ſic̄ ē ſua cognitio ī nob̓ īmo in deo qͥ cogͦſcitꝭ mat̓ialia īmaterialit̓ ẜm Diony. ⁊ Boetiū. Tradūt nōnulli vn de mirādū videt̉ ꝙ ꝯceptus ⁊ entia rōis n̄ ſunt v̓e res nec entia. ita ꝙ ens n̄ dicit̉ vni uoce de ip̄is ⁊ d̓ rebꝰ ad extra/ cū tn̄ accidē tia aīe/ tā habitꝰ qͣꝫ v̓tutes ⁊ oꝑatōes īma nentes/ tā naturales qͣꝫ ſuꝑnaturales ſint entia lōge ꝑfectiora qͣꝫ albedo vl̓ nigredo ſaltē qͣꝫ relatōes ſex p̄dicamētorū. ¶ Sed ꝓgredit̉ hec ſcedula latius qͣꝫ ꝓpoſitū fue rat ab initio ſuꝑ laude nr̄i euſtochij bn̄ for tunati ⁊ doctoris ſeraphici/ cū deploratōe ꝙ ita poſtpoſitus ē nō dicā abſqꝫ canoni zatōne. viderint hͦ ſūmi pōtifices/ ſꝫ abſqꝫ ſcholaſticoꝝ freq̄ntatōe in vſu ꝯtinuo ſtu dioſitatꝭ ſue Sint alij doctores qͥ dicātur cherubici. h̓ veriſſimo noīe ſeraphicꝰ ſil̓ ⁊ cherubicꝰ/ qꝛ inflāmat affectū ⁊ erudit ītel lectū reducit ⁊ vnit ad deū ꝑ amorē exci tatiuū. dū alij ml̓ti ſolum diuaricāt et diſꝑ gunt ītellectum/ ꝑ p̄ciſiōes pͥoritates et po ſterioritates et ſigna ⁊ ꝯtīgentia. cū tn̄ vnū ſit neceſſariū. ¶ Dū p̄terea ſuos imitatores reddūt inflatos ſine charitatis igne ac ꝑin de ſuꝑbos ⁊ īdigeſtos qͣles diſꝑgit dn̄s mē te cordis ſui iuxta cāticū marie iuuēculaꝝ tympaniſtriaꝝ p̄cellētiſſime/ ī cuiꝰ cōcepti onis ſctīficate ꝑ p̄uentōem pͥuilegiatā vi gilia matutina/ volui nō ꝑ ſatyrā ſꝫ ꝑ elegi am potiꝰ exhortatoriā tue charitati ſtudio ſe cartulā hāc ſcribere frater dilectiſſime ī xp̄o. in qͦ bn̄ vale. Et itinerariuꝫ qd̓ habes cōicare pl̓ibꝰ ſtude/ ſil̓ et librū tuū recipe ẜuās illd̓ apl̓i. Qd̓ bonū ē tenete. ab omni ſpecie mala abſtinete vos ⁊c̄. ¶ Finit Epiſtola eiuſdē ad s patrē Oſwaldū carthuſien̄. Gratia et pax Spūs eſt qͥ viuificat ⁊ caro nō ꝓdeſt qͥd qͣꝫ. Un̄ ⁊ epl̓e pauli fortes dicebāt̉/ qꝛ ſolū ſpm̄ ſapiebāt. pn̄tia v̓o q̄ carnē on̄debat re putabat īfirma. Hīc habuit ortū illd̓ xp̄i. ꝙ nemo ꝓpheta acceptꝰ ē ī patria. Rurſus alid̓ metricū Minuit p̄ſentia famā. Certiſ ſime h̓ veꝝ ē pr̄ et dn̄e xp̄iana charitate co lende. deſiderat vr̄a charitas vt accepia lit teris eiuſdē charitatꝭ videre faciē meā ⁊ mi ſcere colloqͥa ſuꝑ multis/ oro qͥeſcite/ dedit deꝰ ẜmōes dari poſſe ſpūs interp̄tes. Pre cor ſe nō īmiſceat carnis infirmitaſ que ni hil p̄ẜtim in me niſi ſcādala p̄fert. ⁊ qͣꝫuis apud ꝑfecte ꝯpoſitos ⁊ ornatos corpꝰ eſſe poſſit ſimulachrū quoddā lucidum ⁊ pul crū interiorꝭ hoīs et ſpūs/ fateor imꝑfectū meū in hac ꝑte ꝯſcius aſſidue ⁊ totiēs exꝑ te fragilitatis. Porro ſuꝑ cōicatōe qͦrundā opuſculoꝝ meorū poſtulata ſuggerūt̉ ml̓ ta mihi dicēda in vtrāqꝫ ꝑtem qͥ coartās ī primis gr̄as ago/ et habeo beniuolētie ve ſtre/ confidens ab ea ſine fictōne diligi. deī de ꝓpono diligens eſſe copiaſ mīſtrare. ve ſtrū fuerit cū reuerēdis patribꝰ et dn̄is fra tribuſqꝫ meis in chriſto chariſſimis ad for mā ꝯpletā mēſurāqꝫ redigere cū multipli catōe/ ꝓut ip̄oꝝ ſollicitudini viſum fuerit opportunū. Deniqꝫ doctrinā theologicaꝫ ꝓpͥe dicendā eximij ⁊ ſeraphici doctorꝭ do mini Bonauēture cardīal̓ offero me labo raturū ꝙ habeat̉ ad trāſſcribendū ſi ita cū effectu poſtulauerit ſacer ordo veſter/ cuiꝰ orōibꝰ me ꝯmēdo. Scriptum Lugduni M.cccc. xxiiij. in aprili. ¶ Finit Sequitur epiſtola eiuſdem quid ⁊ qualiter ſtudere debeat no Collegii nauerre XVIII nus theologie auditor. ⁊ ꝯͣ curioſitatē ſtu dentiū ad ſtudētes collegij Nauerre. Timulauit me pluries/ tū cogi tatō mea minus forte ſobria. tū familiaris amicoꝝ ſuaſio qͣtinꝰ exauditis lectis/ ⁊ intellectis q̄ dā electiora ꝯſcribēdo ceteroꝝ vel eruditi oni vl̓ edificatōi deſeruirē. Acuet̉ inquiūt ex hac re ſtudioſū ociū tuū. Imitaret̉ p̄de ceſſoꝝ īduſtria/ ꝯſecraret̉ nomē tuū mēorie poſteroꝝ/ deniqꝫ fortaſſis nō pauci qui ni hil interī lecturi erāt in ſcpͥta tua vel amore vel ex nouitate/ vt fit incidentes ꝓinde ꝓfi cerent. At ꝟo modeſtior aliorſum me rapit ꝯſideratio. recogito illud ſapiētis qm̄ faciē di plures libros nullus ē finis. Uideo ita qꝫ tāta volumīa ab egregijs ⁊ ſūmi ingenij atqꝫ ſapīe viris ꝯſcpͥta neglecta tn̄ a pluri mis ita vt vix nudo noīe cogͦſcant̉. Uideo inqͣꝫ ⁊ gemebūdꝰ deteſtor/ vl̓ ignauiā/ vl̓ ar rogātia nr̄aꝫ ſil̓qꝫ ꝯſidero cuius momenti eēt qͣꝫtulacūqꝫ ſcpͥta mea ſi p̄cellentiſſima ſic calcant̉. Uereor p̄terea me idip̄m ītrare viciū qd̓ in alijs vehemēter inculpo. Et qͣ le petes. Sūt qͥ neſcio qͥbꝰ nugis ineptiſſi miſqꝫ nouitatibꝰ/ mēbranas/ ⁊ auditoꝝ p̄ ſertī inexꝑtoꝝ mētes occupāt. implēt eos ſterilibꝰ vtinam nō peſtiferis doctrinaꝝ lo lijs ⁊ mēorie ventrē nō cib̓ ſꝫ ſiliqͥs onerāt Agrū inſuꝑ cordis ſpinis inſerūt ꝓ frugi bus. Incidūt qͦꝫ auditores vel lectores in illud Sene. Neceſſaria neſciunt/ qꝛ ſuꝑua cua didicerūt. Uere heū nimis hec eſſe re cogͦſcet qͥſqͥs ꝓpius obẜuare voluerit. O ſi tādē reſipiſcāt lectores taliū vel auditores O ſi melioribꝰ auſpitijs poſt īeptias hmōi vertāt oculos ad ſalubriora documēta. lu gebūt affirmo ſortē ſuā tp̄uſqꝫ ꝯſumptū qͦ tabulā aīe ſue q̄ vtilioribꝰ interī pingenda erat/ ⁊ vix adhuc ſui exiguitate ſuſpectura quibuſdā lr̄is in nullo ꝓfuturis oppleue rūt/ nō dicēdū erat deformauerūt. ¶ Sed dicāt eādē nob̓ q̄ ⁊ antiqͥs ſcribēdi licentia eſſe relictā. Miſeꝝ īſuꝑ eē cauſant̉ vti ſꝑ in xp uētis/ ⁊ nūqͣꝫ inueniēdis. Hinc incidit in oēs illud Oratij de poetis. Scribimꝰ īdo cti doctiqꝫ poemata paſſim. Scribimꝰ ſꝫ abſqꝫ pōdere ſnīaꝝ/ abſqꝫ nūero ⁊ mēſura ꝟboꝝ. Eſt em̄ illud qd̓ ſcribimus floccidū illiberale fluidū. Scribimꝰ nō noua ſꝫ an tiqͣ/ nouiterqꝫ ꝟſando ⁊ trāſmutādo dū no ſtra conamur efficere pͣua reddimꝰ ⁊ īepta qͣſi videlꝫ iuxta vulgare foſſatoꝝ veteꝝ q̄ ſo lida ſunt/ nō tā reꝑatores qͣꝫ demolitores. Quaſi p̄terea ſil̓es ill̓ qͦs notat Therē. qͥ ex bonis comedijs grecis/ latinas fecerūt nō bonas. Sic qͥdā excerpētes aut magis ꝓ prie lacerātes ex libris optīs ⁊ ꝓbatis ꝑti culis indigētia tēdūt volumīa obnubilā tes et ꝑ incuriā ſcribēdi legēdiqꝫ reddētes originalia velut ſuꝑflua ⁊ mortua a corde Uides in ſnīaꝝ lecturꝭ dū pudet quēlibet ū Xe6E etiā maiores ſeqͥ qͣꝫ facil̓ lecturaꝝ varietas in īmēſam ſucceſſerit. ¶ Porro qͣꝫto ꝯſultiꝰ erat vti bn̄ inuētis qͣꝫdū q̄runt̉ inueniēda nec illa afferre. qͦnetiā ſubuertere bn̄ iā in uēta. q̄ nō a loquacibꝰ iuuenibꝰ leuit̉/ qꝛ ad pauca aſpiciūt. enūciātibꝰ nō ab argumen tatoribꝰ dyaleticis nō ab īprobe ſordide ꝑ diteqꝫ viuētibꝰ. ſꝫ a ſctīſſimis ⁊ exꝑtiſſimis qui faciebāt q̄ docebāt ſolidiſſima cautiſſi. maqꝫ traditōe fulcita ſubſiſtūt. iuxta quod mēorādū valde ē dictū viri qͥ ml̓ta vidit le git atqꝫ ꝯſcpͥſit Buridanū loqͦr. qͥ in egre gij ſcpͥti ſui ſuꝑ ethicā īgenuo ꝓhemio fa tet̉ ſe nouis rōnibꝰ neqͣqͣꝫ adheſuꝝ/ qͣꝫtūcū qꝫ apparētibꝰ. qꝛ ab illis pluries deceptꝰ ē. ex antiqͦꝝ aūt dictꝭ nūqͣꝫ p̄ẜtim ī moralibꝰ Propt̓ qd̓ etiā dic̄ Ariſt. viij. cth̓. Oꝑtꝫ ex tēdere exꝑtoꝝ ⁊ ſeniorū vl̓ prudentū enun ciatōibꝰ nō minꝰ demōſtratōne. ꝓpt̓ habe re enī exꝑientiā viſuꝫ vidēt̉ pͥncipia. ¶ Re ſpōdens igit̉ rn̄debo ad cogitatōes meas ⁊ amicoꝝ ſuꝑ nouorū ꝯſcpͥtōe exhortatōeſ Sufficiat īterim mihi meiqꝫ ſil̓ibꝰ ſobria N0 in hūilitate vti bn̄ inuentis. Abſcedat oīs pompoſa ſuꝑ inſolitꝭ arrogātia. ne multi plicemꝰ loqͥ ſublimia gloriātes. Et cōi(vt ita dixerim) minerua ꝯtentemur Seqͣmur triū iter ꝯmodius plane et ab errorū ſcāda lorūqꝫ diſcrimine remotius. Tot habemꝰ ſapiētie ſalutaris fontes viuos/ ne q̄ſo ci ſternas diſſipatas fodiēdo nos caſſo īmo ſtulto labore fatigemꝰ. Hortor verūtamē ⁊ repetēs iteꝝqꝫ monebo qͣtinꝰ electiora ex aminatioraqꝫ ſcpͥta ꝯplectamur. Eſt itaqꝫ nr̄a capacitas nō mō finita ſꝫ exigua ⁊ que ad tot libros vtiles qͦt occurūt euoluēdoſ n̄ ſufficit. Quoſdā ī trāſitu raptim videa Nō O Eg. Alhe mꝰ qͣſi eos n̄ penitꝰ igͦraſſe ſatis ſit vt eis fi at vale ꝑpetuū. Alijs ꝑ vices vtamur/ pro ut ſe neceſſitas dederit vel delectatōis con gruitas. At ꝟo qͦſdam familiares nobis aſ ſiduos aduocemus/ et tanqͣꝫ domeſticos fideliſſimos ītra mētꝭ nr̄e cubicula. int̓ ſe creta qͦtidianaqꝫ colloqͥa iugit̓ collocemꝰ. Epiſtola ad ſtudentes ¶ Si qͥs aūt curioſus int̓rogare ꝑgit. qͥ vl̓ qͣles libri ſūt qͦs alijs p̄ponēdoſ cēſuerim? Rn̄debo me vnā ⁊ abſolutā rn̄ſiōꝫ dare nō poſſe. Uarietas ſiqͥdē ſtudētiū ẜm etatē/ ī geniū et tꝑa aliud expoſtulat ⁊ alid̓ ꝯſiliū. Hoc vnū verū tn̄ apl̓i dictū maneat apuc theologos alta mēte r̄poſitū. qm̄ plēitudo legꝭ ⁊ finis ē charitas ſeu dilectio. Cū igit̉ ẜm exigētiā finis cet̓a d̓beāt moderari/ qc qͥd plꝰ ⁊ īmediatiꝰ edificat charitatē plꝰ l gat̉/ mēoret̉ ruminet̉. qͣtinꝰ cū ītellectꝰ refe ctiōe/ affectꝰ vbi plꝰ ē meriti eſca ſapīe hͦ ē ſapide ſcīe ſic̄ adipe ⁊ pīguedīe repleatur. T.. U Ad hec āt dinoſcēda ſollers ſit theologie nouꝰ auditor/ ꝯſulere vnū ē ml̓tꝭ cuiꝰ ſibi doct̓na mores famaqꝫ ꝯplaceāt qͥ lōgo ml̓ toqꝫ viuēdi legēdi ac bn̄ viuendi exercitio docere facilit̓ poſſit. quā āplecti doct̓nā in t̓rogātꝭ ſtudiū moreſqꝫ d̓ſiderēt. ſiue ꝓ ꝑte illa theologie q̄ int̓ ſcholaſticos magꝭ vtit̉ ſiue ꝓ illa q̄ legētꝭ mores edificet regulet ⁊ ꝯponat. ſiue ꝓ illa q̄ p̄dicātibꝰ ꝯgruit Hec āt tria ſūt n̄ vſqꝫ qͣqꝫ diſparata ī qͥbꝰ qͦtidie ⁊ ſi n̄ eqͣlit̓ tn̄ viciſſiꝫ d̓beret verꝰ theologie diſcipulꝰ exerceri. qm̄ pͥmū ſine ſcd̓o īflat ⁊ inqͥetat. Scd̓m ſine pͥmo acumē ingenij ſufficiēs ⁊ reſolutū nō admīſtrat. Terciuꝫ d̓niqꝫ ſine duobꝰ reliqͥs ſepe n̄ tā erudit ali os qͣꝫ faſtidit et p̄cipitat. ¶ Ad pͥmū iuuāt exēpli gr̄a q̄ſtiōes doctoꝝ ſuꝑ ſnīas ⁊ p̄ſer tim illoꝝ qͥ puriꝰ ⁊ ſolidiꝰ ꝯſcpͥſer̄t. int̓ qͣles meo iudicio dn̄s Antiſiodoren̄. Bonauē. ⁊ durādꝰ vtiqꝫ reſolutiſſimꝰ nūerādi vidēt̉ Excellit qͥdē ī ſuis qͦtlibet Hēricꝰ d̓ gāda uo. Excellit ſan. Tho. p̄ẜtī ſcd̓a ſcd̓e. Ex cellūt ml̓ti ī multꝭ/ ī qͥbꝰ hͦ vnū minꝰ placꝫ ꝙ pure phificalia aut metaphificalia/ aut qd̓ āpliꝰ pudet logicalia ſub t̓mīs theolo gicꝭ īuoluta miſcuer̄t. ¶ Pret̓ea ad ſcd̓m ⁊ pſūpto vl̓ p̄ſuppoſito pͥmo ſpectēt hiſtorie ſacre. in qͥbꝰ fit recte viuētiū ꝯmēoratio. vt dyalogꝰ Gre. eccl̓iaſtica atqꝫ triꝑtita hiſto rie. collatōes ⁊ vite patꝝ. ꝯfeſſiōes auguſti ni. ⁊ ſacre ip̄iꝰ alioꝝqꝫ mediatōeſ. diuīa rhe torica guilh̓. ꝑiſiē. legēde ſctōꝝ ⁊ ſil̓ia. ī qͥbꝰ ē ardēs lectō ⁊ ad v̓tuoſos īpeiꝰ capeſcēdoſ vehemēter extimulās. tm̄mō pͥus n̄ elatuſ p̄ſtet̉ inſtinctꝰ. vbi ſpeculatiōes altiſſimas pulcerrimas atqꝫ ſalub̓rimas/ ſubtil̓ ſi ſim plex fuerit ſtudioſioculꝰ īuenit. Et errāt ꝓ fecto qͥ iſta tāqͣꝫ rudiora ⁊ facilia dicūt ob ſtare ſubtilioribꝰ agͦſcēdis dūmō tꝑe ſuo ⁊ mēſurate retractēt̉. Spectāt nihilominuſ ad hec myſtice diuīaꝝ ſcpͥturaꝝ expoſitōeſ qͣleſ apd̓ celebres ſctīſſimoſqꝫ doctoreſ pl̓i me ſūt. qͣles apd̓ Gre. ī moralibꝰ ⁊ paſtora li. qͣles apd̓ Bern̄. ſuꝑ cāti. apd̓ venerabilē Richardū ī ſuo de ꝯtēplatōe et alijs oꝑbꝰ ſatꝭ nūqͣꝫ admirādis. qͣles apd̓. G. ꝑiſiē. qͥ miro gͣtoqꝫ opificio ſpecl̓atiuā cū ſuis mo ralibꝰ abſqꝫ ꝯfuſiōe ꝑmiſcuit. Ceterū ſcpͥtꝭ gētiliū ſe nō tradere ſꝫ ꝯmodare/ ⁊ ea velut ꝑegrinādo ꝑcurrere neqͣqͣꝫ īprobauerī. tuꝫ ꝓ copia ſnīaꝝ moraliū. tū ꝓ ſtilo ⁊ ornatu ꝟboꝝ. tū ꝓ poematū et hiſtoriaꝝ qͣlicunqꝫ ꝑitia. demū ꝓ oblectamēto qͦdā ex varieta te lectōis. qͣꝫqͣꝫ et ī ſacrꝭ doctoribꝰ vt ī Aug. d̓ ciui. dei. in Oroſio. in Hiero. Lactātio ⁊ ſil̓ibꝰ iſta abūdant̓ nec minꝰ ſi n̄ plꝰ vtilit̓ ī ueniēda crediderim. ¶ Rurſus qd̓libꝫ triū I ex p̄dictis alit̓ ⁊ alit̓ tractādū ē. Primū diſ putatiua int̓ ꝯſocios diſputatōe robur ſu mit. diſputatōeꝫ ītelligo nō ꝓteruā nō cer uicoſā. nō amarā/ n̄ ꝑtinaci aīoſitate tuml̓ tuātē. ſꝫ modeſtā qͣlē eē decꝫ ꝟitatꝭ inqͥſitio nē. q̄ acuet ⁊ excitet ingeniū. q̄ ſtudiū reno uet et inflāmet. q̄ ſtabiliat qͦꝫ ꝟitatꝭ poſitō nē falſitatꝭ oppoſitōne patefacta. Hinc fit vt nō extimeſcat ſtudioſus etiā ī ꝓpatulo defendere qd̓ ſecretiꝰ ſe bn̄ didiciſſe cogno uerit. ¶ At ꝟo p̄exigit̉ ī ſcd̓o ſi ꝑfici debeat ſecretū ſilētiū/ ſepoſitū interī ab oī turba n̄ ſolū hoīm ſꝫ ſollicitudīs et cure tꝑal̓. īmo ⁊ a pͥori ſtudio vacare tūc neceſſe ē. qm̄ ſano qͥetē anīo p̄ſtare neqͥt qͥ loqͥt̉. tūc mēs clau ſo ſuꝑ ſe oſtio ad ea legerit diſcat affici ꝓpo nat ſibi qͣꝫ terribil̓ deꝰ ſuꝑ filios hoīm. qͣꝫ ſi uerꝰ īprobis ⁊ electꝭ miẜicors. Cōſcendat et̓nitatis ſpeculā. vnde videat cū ſapiente qm̄ vanitas vanitatū ⁊ oīa vanitas. Non diſcurro ꝑ pl̓ima qm̄ ſapida eoꝝ q̄ dicta ſi lectio docebit de oībꝰ Addā exꝑtꝰ ꝙ nihil ferme qͥeti mētꝭ ⁊ ꝯtēplatōi pr iſidioſū. ni hil ita p̄cōſiſſime rei/ tꝑis.ſ. ꝯſūptiuū. nihil poſtrēo ꝑfectōi ſcholaſticoꝝ aliūde ꝓbato rū plꝰ obuiās. quēadmodū colloqͥa n̄ ſolū pͣua q̄ corrūpūt bonos mores. ſꝫ illa etiā q̄ ſuꝑflue diuqꝫ ꝓtrahunt̉/ aut ſuꝑ rumoribꝰ vulgo volitātibꝰ/ aut ſuꝑ ludicrꝭ pluribus et īeptis fabulatōibus aut ſuꝑ ꝯtentōnibꝰ hominū in aduerſa tendentiū/ et ſimilibꝰ. quibꝰ a mane vſqꝫ ad veſperā/ īmo ꝓfūdā plerūqꝫ noctē dies ſenſim atterit̉. ꝑ qͥ dū ſe oblectauerīt vl̓ ignauie vl̓ indignatōi/ vel faſtidio ſuo mederi putātes. triſtiores ⁊ in qͥctiores ⁊ mēte diſſipatiores remanebunt ota A Collegii nauerre XVIII Fallor ſi vnqͣꝫ aſcēdet ī montē dn̄i ī arcem ꝯtēplatōis qͥ nō ad vaniloqͣs huiuſcemodi fabulatōes factꝰ fuerit ſic̄ hō n̄ audiēs ⁊ ſi cut mutus nō aꝑiens os ſuū. Et hͦ bonuꝫ/ vn̄ in dn̄o glorior attulit mr̄is cura ꝙ hu iuſcemodi ꝯfabulatōes freq̄nt̓ ſuſtulit mi hiqꝫ loqͥ et vacare paſſa ē. qm̄ rarꝰ admo dū alius cū qͦ mutuos miſcere ẜmōes col liberet/ tanta morū erat inter nos ſtudiorū qꝫ vari etas. Proſūt tn̄ nec nego ꝓbatoruꝫ viroꝝ colloqͥa. qͥ aſcenſū ꝯtēplatōnis ⁊ ſue arduitatꝭ diſcrimīa ſuo labore ſuiſqꝫ ꝑicul̓ exꝑti ſunt. Deniqꝫ terciū.i. extremū ex pri mis duobꝰ genitū ac nutritū vbi p̄dicatio nūc int̓ paucos familiares nūc palā ꝯſū mat̉ vbi ſummoꝑe curioſū oē ⁊ om̄e ſcāda loſū ⁊ breui v̓bo qͥcquid audiētiū charita tē edificare n̄ hꝫ fugiēdū reijciēdūqꝫ ē. Ad qd̓ qͣnta diſcretōiſ cautela ſit adhibēda pa ſtorale vos gregorianū ꝑdocebit. Bn̄ vale te tandē ſocij ⁊ frēs p̄cipua/ charitate ꝯiun cti. bona facite ſtudia vr̄a ⁊ me orōnibꝰ ve ſtris cōmendatum habetote. Suꝑueniat manſuetudo ⁊ corripiamur. ¶ Finit ¶ Sequitur alia epi ſtola ab eodē cācellario miſſa eiſdē ſtudēti bus collegij Nauerre pariſien̄. Cce pareo votꝭ vr̄is ſocij ⁊ fra tres dilectiſſimi. Nuꝑ ſiqͥdē ad vos vnā ex cogitatōibꝰ meis lit terꝭ expoſui. Hoc bonū p̄cipue ꝯmonēs qͦtinꝰ electioribꝰ doctrinis veſtrū ſtudiū īſudaret. Neqꝫ enī habetꝭ neceſſe ī ſtar virgilij ī luto auꝝ q̄rere/ aut ex ſterilis doctrine petra ſugere mel/ oleumqꝫ de ſa xoqꝫ duriſſimo. Suꝑaddidi colēdum ſic intellectum eſſe vt incultus ⁊ aridꝰ mini me deſereret̉ affectꝰ ſꝫ trāſiretꝭ ī affectū cor dis. Reſcpͥſiſtis iſta beniuole vos accepiſ ſe ⁊ vt tale aliqͥd pluries agerē poſtulaſtis. ſic fiat. ¶ Accipite rurſus alid̓ qd̓ ex famili ari vobiſcū allocutōe meū alleuet ſtudiū. qd̓ animū īdignabūdo luctu plenūqꝫ exo neret amaricatōiſbilem euomat cui tn̄ vt qꝫ qͣqꝫ ſua nō deſit vtilitas. ¶ Olim pluriet ſꝫ nouiſſime crebriꝰ atqꝫ ꝓfundiꝰ in qͦdaꝫ ocio aduerſe valitudīs mee/ pia meditatō ne recogitaui ſtatū alme vniuerſitatꝭ ꝑiſiē. mr̄is mee vt abſentiā meā ab ea ego vnus ex filijs eius mīmis mētꝭ p̄ſentia ꝯpēfarē. Occurrūt anīo ml̓ta ſꝑ in ea p̄clarꝭ laudibꝰ attollēda. Aſpicit̉ qͥppe tāqͣꝫ coruſcꝰ qͥdaꝫ ſol ſpūal̓ eccl̓iaſticā machinā irradiās/ er roꝝ qͦꝫ tenebroſas caligīes ſua nitēti puro qꝫ fulgore diſꝑgēs. Uidet̉ īſuꝑ qͣſi fluuiuꝫ ille ꝑadiſi ī qͣttuor ꝑtes diuiſus irrigāſ vni uerſam ſuꝑficiem terre. ¶ Sꝫ heu hic nihil apud nos ex oī ꝑte btm̄. Ingerūt ſe rurſuſ cogitatōi mee nō pauca lugubria/ ⁊ q̄ ſeue rā correctōis aut emēdatōis manū exigūt qͣle ē illud ꝙ ꝯtētioſe opinionū atqꝫ ſnīarū ꝑtialitates q̄dā illic nimis ꝑtinaces ꝑſtre pūt. q̄ et ſtudiū ꝟitatꝭ īterrupūt pl̓imū/ et totū vniuerſitatꝭ corpus actuoſū inqͥetū ⁊ paꝝ modeſtū ⁊ tuml̓tuoſū magꝭ qͣꝫ ſua re qͥreret ꝓfeſſio ꝯſtituūt Ab his inqͥetatōnū ꝯtētionūqꝫ fluctibꝰ velim vos qͣꝫtū extite rit phas alienos effici. neqꝫ fruſtra niti oēs exuꝑare conatus improbos ꝑuerſoruꝫ. p̄ ẜtim vbi ex altiori trahūt ſue factōis aūt ī probitatꝭ originē Capiteqꝫ dico alioqͥn nū qͣꝫ pax vob̓. nūqͣꝫ ſecuritas ⁊ ſtudio vr̄o nū qͣꝫ decēs trāqͥllitas donabit̉. Obſūt p̄terea partialitates q̄dā affectate ⁊ vincēdi perti nax aīoſitas. ꝑſonaꝝ inſuꝑ nationū/ vel p̄ acceptio vl̓ ꝯtēptus Nō enī ſinūt ambula re in domo dn̄i cū ꝯſenſu ꝑ vitatꝭ atqꝫ cha ritatis iter. qd̓ cōe pacificū ⁊ a talibꝰ expe ditiſſimū eſſe dꝫ. Cū xp̄o enī neqꝫ aduena neqꝫ ſcitha neqꝫ barbarꝰ ¶ Aliū ſubinde in Z xp̄o cerno vniuerſitatꝭ ſtudio d̓fectū ⁊ hūc qͥdē maximū. Iſte ē circa iuuenū diſcipli nā ī moribꝰ īmo ⁊ ī fundamētali pͥmitiuo rū ſuoꝝ eruditōe nō mediocris defectꝰ/ aut error. agēte hͦ vt pl̓imū nimis exuberāti pe dagogoꝝ ml̓titudīe. qͦꝝ aliqͥ(ſalua laude bonorū ⁊ abſqꝫ ꝯtūelia cuiuſqͣꝫ dixerim) vl̓ ceca igͦrātia vel ſegni negligentia vel q̄ſtuo ſa maleqꝫ placēte adulatōe. vl̓ inepta leui tate/ vel qd̓ intolerabiliter peſtiferū eſt ꝯta gioſo ꝑuerſiſſime vite exēplo ip̄is ſuis ſco laribus noxij ſunt. a qͥbus nō extirpāt ma las īclinatōnū radices. ſꝫ nutriūt ⁊ augmē tāt. dū vl̓ corrigere eos ne abeant extime ſcunt. vel qꝛ religio ꝑietaſqꝫ ſordent eis/ et ſuū indignū officio d̓putat talia ſuos edo cere ſcolares. aut qm̄ verēt̉ ne docētes illd̓ qd̓ negligūt incidāt illud īproperiū puerꝭ etiā notiſſimuꝫ. Turpe ē doctori cū culpa redarguit ip̄m. Sic adoleſcētie frena laxā tur. ſic eūt in adinuentōnibꝰ ſuis/ dimiſſi ẜm deſideria cordis eorū. ⁊ ꝑ vicioꝝ auia ruūt p̄cipites. Fiūt exinde ꝯtumelioſi va gi. petulātes. īobediētes. ꝓni ad īimiciciaſ īferēdaſ. īpatiētiſſimi ad illatas. irreligioſi Quid ſtudere debeat p̄terea/ nihil ampliꝰ a paganis d̓ xp̄iana re ligiōe ꝑdocti. Poſtremo vt de qͥbuſdā Iu das apl̓s ait Macule ſunt/ vel vt vulgus loquit̉ ſacci carbonū. alter alteꝝ peſſimis modis maculātes. Sꝫ ⁊ qͣles domī ſunt foris in ẜmonibꝰ palā faciūt. vbi ꝓ ſūma q̄ ibi obẜuāda erat moꝝ modeſtia inſolen tiſſimis atqꝫ incōpeſcibilibꝰ ſibilatōibꝰ ge ſtibꝰ ⁊ obmurmuratōibꝰ oīa ꝯfundūt/ ⁊ v̓ bū dei cū ſuo euāgelizāte ꝓbroſe ſpernunt. impediūt. turbant et obrupūt. nec ꝑuū exi ſtimandū ē illud incōmodū. qm̄ ſatꝭ eſt ſci tū illud Ariſt. Non parū refert iuuenē ſic vel ſic aſſuefieri. Et qꝛ certe ex nō bn̄ mori geratis ⁊ ex ſiniſtre inſtructꝭ adoleſcentibꝰ fiūt iuuenes/ atqꝫ viri poſtmodū nō tm̄ ī utiles reipublice vniuerſitatis. ſꝫ ip̄iꝰ etiā totū corpus fedāt lacerātqꝫ/ et in bonoꝝ ꝑ niciē crudelit̓ ſeuiūt. Quid ſane miranduꝫ ſi ex diſcolis diſcipulis fiūt ꝑnicioſi docto res? Neqꝫ gͣdus collatꝰ adimit ſꝫ neqͥtiam auget potiꝰ ex ſuꝑbia vl̓ latentē foris pro dit. Deniqꝫ ſicubi mutat fundamētū doct ne iō qꝛ p̄ ꝓpere imꝑfecte vl̓ inepte colloca tū extitit. qͥcqͥd amplioris ſcīe ſuꝑedifica ueris vacillare minuſqꝫ hr̄e ſolidi roboris neceſſe ē. ¶ Hec in ip̄a meditatōne mea vi deo ⁊ ꝯfundor plāgore ſil̓ ⁊ luctu ꝯcutior. ⁊ vltra qͥd agam qͣlit̓ ve ꝓuideā/ qͥbꝰ vtilit̓ ꝯq̄rar nō ſatis īuenio? Scriberē hec ip̄is ſingillatī pedagogꝭ. ſꝫ īmēſus eſſem ⁊ apd̓ eorū pl̓imos nullū habeo mutue cognitō nis ſeu familiaritatꝭ ꝯmerciū. Scriberem ad oēs collectiue ſꝫ videte ne ſtulto labore ꝯſumerer. qm̄ ⁊ paruitatꝭ mee zelū pl̓es eo rū more ſuo vel irriderēt vel ei ſuccenſerēt vl̓ de p̄ſūptōe culparēt. Credite mihi ama riſſima ē ꝟitas/ ſꝫ neſcio qͦ pacto apd̓ nul los eoꝝ ampliꝰ qͣꝫ apud lr̄atos qͥ ſapiētes ſt̓ in ocul̓ ſuis apud qͦs oīs vl̓ admonitio charitatiua/ vl̓ fraterna correctio ꝯtumeli oſe ⁊ vindicāde deputat̉ iniurie. Poſtrēo p̄dicarē talia adoleſcētibꝰ ip̄is ſꝫ me abſen tem ſcitis/ et ip̄i monitoribꝰ aſperi ſunt vt Flaccus ait/ atqꝫ ob vehemētiſſimos paſ ſionū ſtrepitus obſurderēt ꝟitati. Neqꝫ ꝟ bis rudes erudiri pn̄t. ſtulticia colligata ē in corde pueri/ ait Sapiēs. ſꝫ virga diſci pline fugabit illam. virga dicit non verba ¶ Tercius defectus acrit̉ vrget animuꝫ qͦ Cnouiter ſubortus nō paruo dedecore ī vni uerſitatis gl̓ia maculā ponit. Pluries ita qꝫ relatio fide dignorū mihi tā ꝓpe qͣꝫ r̄mo te degenti ſignificauit deeſſe freq̄nter ẜmo nes in vniuerſitate. etiā dn̄icales ad cleruꝫ qd̓ nuꝑ aliqd̓ mōſtro ſil̓e ⁊ pene ītolerabile ſemel accidiſſe viſū extitiſſet. Cogor tū ex hͦ/ tum ex alijs qͥbuſdā illā deflere ſciſſurā miſerabilē et mutilatōem luctuoſam/ ꝑtis nō modice vniuerſitatꝭ pariſien̄. p̄ſertim a ſacra theologie facultate. cuiꝰ ſciſſure cau ſam p̄buerūt illius de mōteſono erronee te merarie ⁊ impie aſſertōnes. Nolo putet ali qͥs me hoc loco iuſtificatōeꝫ ſeu defenſionē ꝑtis illius q̄ depulſa vl̓ auulſa ē ſuſcepiſſe fratres p̄dicatores loqͦr. Uiderint ip̄i qͥd egerunt. ego eī fidēter ⁊ ꝯſtāter affirmo cō demnatōeꝫ errorū p̄fati d̓ monteſono ratō nabiliter ⁊ catholice factā. q̄ dū deferret̉ in romana curia egoip̄e baccalariꝰ curſor tūc exiſtēs cū ceterꝭ p̄cellētiſſimis atqꝫ ſapiētiſ ſimis virꝭ ab vniuerſitate legatꝭ pn̄ſ int̓fui Sed nūqͥd qͥ ceciderūt nō adijciēt vt r̄ſur gāt. qͥnetiā pia mr̄ vniuerſitas hec que ha ctenus filijs irata ē nunqͥd tādē miẜicor die recordabit̉ aut ꝯtinebit ī ira ſua miſeri cordias ſuas? Nunqͥd tot oues paſcue ſue ſi deliq̄rint aut errauerīt/ eternal̓r abijciet? īmo ⁊ ſi redire ꝯtēnerēt/ exemplū xp̄i pij pa ſtoris imitādū erat vt q̄rerent̉. ⁊ pia qͣdaꝫ violētia ad ouile ꝓpriū obnitētes traherēt̉. qͣnto ampliꝰ dū id totis vt dicit̉ affectibꝰ ⁊ votis expoſtulāt et p̄cant̉. At videre mi hi videor qͦſdam nō ẜm ſcīam zelū haben tes qͥ mox obijcient. Parati inqͥunt ſumuſ eos ſuſciꝑe. pacē reformare. ſꝫ integritas fi dei. ſꝫ vniuerſitatꝭ honor. ſed ip̄iꝰ demum indēnitas a laboribꝰ ⁊ expēſis p̄termitti ne qͣqͣꝫ pn̄t. At ꝟo nō ſic loquor vt talia iudicē negligēda. nego tn̄ illa tāta ſeueritatis ani moſitate reqͥri debere. et ad viuū vt dicitur vulnus ſecari ꝙ in illo de ſillana victoria dictū ē. exceſſit medicina modū. Xp̄iani ſu mus ⁊ in ſchola charitatꝭ qͦtidie verſamur ſub illo qͥ ait. Diſcite a me qꝛ mitis ſum et hūilis corde. Et Niſi remiſeritis pctā ⁊c̄. Ergo nō tam qd̓ liceat ex iurꝭ rigore qͣꝫ qͥd expediat exqͥrat̉. Ceterū mēorit̓ teneo cur ⁊ qͣliter primitus ab vniuerſitatis ꝯſortio via qͣdā indirecta ſegregati ſunt fratres p̄ dicti. Statutū enī ⁊ ꝯcluſū erat vt oīs gͣ dus et honoris ī vniuerſitate expers fieret qͥſquis nō iuraret tenere ꝯdēnatōeꝫ ſuꝑ er roribꝰ p̄dictis ab vniuerſitate pͥus. dehinc ab ep̄o pariſien̄. factā. Diſtulerunt hͦ agere baccalarij fratribꝰ p̄dictꝭ tūc expediendis Nouus theologie auditor XVIII cauſantes ſe a ſuꝑioribꝰ ſuis licentiā ab hu iuſmodi p̄ſtationē iuramēti necdū petiſſe vl̓ habuiſſe. Ex hac origine neqꝫ gͣdus ne qꝫ cathedrā neqꝫ ẜmōes poſteriꝰ adepti ſt̓ Audiui tn̄ expoſt aut oēs aut pl̓imos eoꝝ ad p̄fate ꝯditōis adimpletiōem p̄ſto fuiſſe ꝙ ſi etiā nūc vellēt nō viderēt̉ penitus non admittendi. Attēderent o vtinā oēs ⁊ ben gna recogitatōe ſecū tractarēt/ qͣnta qͣliſve iactura ſpūalis eſt et fuit/ tot hactenꝰ ẜmo nes tot lectiones/ tot ſalubres inſtructōes in vniuerſitate ⁊ alibi exinde ceſſaſſe Quin etiā natural̓ pietas exigit vt mr̄ filio aber ranti. ⁊ corpus mēbro egrotāti ꝯpaſſione moueat̉. Deinde ꝯſidera damnū ꝓpriū in ẜmonibꝰ. in ꝓpoſitionibꝰ et alijs. tuꝫ audi monitionē metro ꝯp̄henſam. Si non vis alijs parcere parce tibi. nec loqͣr vexatōes/ opprobria ⁊ carceres ab illis qͦs loqͥmur ꝑlatas/ q̄ tn̄ māſuetos et benignos extima tores ad miẜicordiā velociꝰ impendendā deflecterent. Paſſa ē ex aduerſo fateor vni uerſitas laboꝝ ⁊ expenſaꝝ dāna plurima. ip̄a tn̄ meo iudicio leuiter obliuiſcēda aut ꝯtemnēda ſunt ꝓ ꝯmercio pacis. ꝓ frat̓na recōciliatōe. ꝓ reintegratōe tante ꝑtiſ abru ꝑte. tm̄ modo fidei ſua integritas ⁊ vniuer ſitati ſuus honor ꝑmaneāt vel fallor vl̓ ſa tis eſt. ¶ Exclamabūt fortaſſis ad hec plu rimi eiuſdem mecū eſſe ſentētie/ qm̄ pacis zelatores aūt ſūt aut videri volūt. Uereor tn̄ dū ad excuſatōem ventū erit/ qͥbuſdam eoꝝ nihil qd̓ offerri poſſit ad recōciliatōeꝫ eius ſufficiat quin aſſidue calūnient̉ vel fi dei vl̓ vniuerſitatis honorē nō ẜuari. ita de mum neqꝫ recōciliatio vnqͣꝫ neqꝫ pax habe bitur. Ceterū nō ſum tam inſolēs vt vſur pem diffinire qͦ pacto ea q̄ p̄diximus fideſ ſcꝫ ⁊ vniuerſitatꝭ honor illeſi manerēt Hoc vnū apud me ꝑſuaſuꝫ firmit̉ habeo. poſſe iſta etiā defacili ꝯtingere. ſi ad hͦ nō dicam oēs/ non dicam multi ſꝫ pauciſſimi de vni uerſitate cū paucis fratribꝰ recta integraqꝫ voluntate operā dare voluerīt. Ꝙ ſi ex cor de noluerint quicqͥd ora blāda loq̄nt̉ nulla via nullis p̄cibꝰ nulla oblatōe idip̄m vale bit obtineri. cur itaꝫ nimirū ſꝑ allegabunt hanc eſſe cauſam fidei nec ex ea poſſe qͥcqͣꝫ remittere. Quid igit̉ reliquū eſt mihi vt a pud ſemetip̄m quiſqꝫ redeat cōſtituat ante cordis ocl̓os luctuoſam hāc ſciſſurā cum p̄teritis incōmodis. Uideat diligēter ⁊ a criter ad reparandā hāc iacturā quantum facultatis aut gratie donū deſuꝑ acceperit tunc om̄i depoſito ꝯtentōis ſtudio inqͥrat pacē ⁊ ꝑſequat̉ eam. hoc eſt quod nūc age re ſatago. hͦ ē qd̓ ꝓ vice mea his in ſcriptiſ offero. Porro quantū ꝓficiā vel obero ꝓr ſus in incerto fluctuat animus. noui pub licos hoīm mores. noui qͣnta iudiciorum ſentētiarūqꝫ varietas. noui ꝙ īplacabiles ī domabileſqꝫ regnant in qͦrundā cordibuſ affectōes/ qͣntum vigeat in eoꝝ linguis ob loq̄ndi libertas effrenis. qͣliter in oꝑbꝰ ꝑſe q̄ndi bonos ferox licētia deſeuiat. noui deī de qͣꝫ paucoꝝ eſt bona ⁊ ſollicita fide q̄ ieſu chriſti nō que ſua ſunt q̄rere. ¶ Hec vt ſcri pta ſtudui nō in publicū ſꝫ ad paucos tra ducere qͦs ꝓdeſſe nō obeſſe ꝯfiderē. Obla trabāt ſcio ſi ad qͦſdā ſcripta hec delata fue rint ferētes indigne īmo ꝓ ſcelere vl̓ muta bilitate deputātes ꝙ pacē iacobitaꝝ vide ar optaſſe aut ꝓ ea verbū ſcriptū ve feciſſe. ſed libera voce fatebor/ nec illud vnqͣꝫ pu dori deputabo me nūc ⁊ pͥus olim ſꝑ duꝫ modeſte volui vel optaui/ reconciliatōꝫ ip ſoꝝ in medijs etiā litibꝰ optauiſſe. Pereāt qͥ de mr̄is aut myſtici corꝑis feda mutila tōe gl̓iant̉. qui nō ſanatōi ſtudēt ſed mede lā querentibꝰ crudeliter iraſcunt̉/ et qui ad diuiſionem magis qͣꝫ pulcerrimā vnioneꝫ demoniaca īpietate pellūt̉. quoꝝ ꝑſecutio ſi ꝑgunt in pacificos vnitatꝭ amatores fu rere ſpernēda ē. ⁊ generoſo animoſe v̓tutis pede calcāda hoc ꝓuiſo ne dānoſius inde naſcatur in vniuerſitate vl̓ republica ſcan dalū. hoc enī quod vehemēter ꝑtimeſcen dū cēſeo magis qͣꝫ ꝑſecutōꝫ ꝓpriā. Nūc et al̓s euitaui palam dicere vel agere aliqua que dicenda vl̓ agenda ſuggerebat zelus meus(niſi mihi mētior) verax ī eis ⁊ deuo tus. veſtꝝ igit̉ haſqͣleſqꝫ lr̄as vel ꝓdere ve obtegere deducere rē ad qͦſdā qͥ extra ſūt vl̓ penitꝰ omittere. Attn̄ qͥs ſcit ſi ꝓpiciꝰ aſpi rabit deus/ ⁊ dabit voci ſue vocē virtutis ex hac rememoratōis occaſiōe vt audiēteſ audiāt et intelligētes ītelligāt. ⁊ ꝓ bono pa cis adipiſcēdo benigniori mēte laborēt. hͦ ē qd̓ dep̄cor qd̓ ſupplico/ qd̓ ꝑ illuꝫ qͥ pax nr̄a eſt obteſtor. In qͦ bn̄ valete mei memo in orōibꝰ vr̄is. Scpͥtū Brugis Incipit apologeti ca ſiue reſpōſiua venerabil̓ mgr̄i Ioh̓is d̓ gerſon ſacre theologie doctorꝭ egregij ⁊ cā cellarij Pariſien̄. ad quendā monachū do An monachus pro ſtudio mus carthuſie maioris q̄rentē. Utꝝ licitū foret ꝓ ſtudio lectōis ⁊ exercitij ſpūalis cō uētū ⁊ ꝓlixitatē diuini officij dimittere. Et qͥ libri eſſent fructuoſiꝰ freq̄ntādi. In qͣ qͥ dem reſpōſiua pͥmo epl̓arꝭ p̄mittit̉ ꝓlogꝰ poſt ſubnectunt̉ decē et octo ꝯſideratōnes In qͣꝝ pͥmis. xij. ſuadet̉ cenobitica ſtabili tas/ et arguit̉ ſuſpecta loci ſeu ꝯuētus mu tatio p̄textu ſeu colore maioris qͥetis et ꝓfe ctus. In reliqͥs ꝟo ſex ꝯſideratōibꝰ agit̉ d̓ libris a mōacho in diuīo officio ⁊ regulari bꝰ obẜuātijs ꝯtinue occupato freq̄ntādis Ratia vobis. Sax. ¶ Si inimicos iubemur di ligere; qͣnto magꝭ eos qͥ diligunt nos in ꝟitate et ſinceritate ſalutꝭ. Nihil qͥp pe ita debitū. nihil plꝰ nature ꝯſentaneuꝫ/ nihil efficaciꝰ ad diligi qͣꝫ redames ſi ama rꝭ. ⁊ ames vt ameris. hͦ eſt eī amatoriū po culū ¶Seneca teſte) ſine veneficijs ſine car mine.ſ. Si vis amari ama. Durū idcirco videri potuit v̓bū illud vr̄e caritatꝭ de me ⁊ ad me. qͥs ꝓhibet etiā n̄ amantē diligere. ſed fuerit hͦ dictū licentia ẜmonis amoroſi qͥ legem neſcit nec ſe capit ſepe. ¶ Ueniam ad alia ſuꝑ qͥbꝰ ilico rapuit animus me ſti lo currēte ꝯſideratōes videlicꝫ aliqͣs āno tare p̄ſentibꝰ ānexas. Suꝑpetebāt alie cō ſideratōes pl̓es ſꝫ laſſitudo corꝑis ⁊ formi do tedij cōpeſcuerūt ſcribentē ¶ Sane ſua deo pͥmū totū religiōis ſtudiū trāſire ī af fectū cordis. nō tn̄ accipio ꝑ hͦ affectū qͣlē cūqꝫ ſed ſanctū et caſtū. Nam trāſibāt illi de quibꝰ pͣs. loquit̉ in affectū pͣuū/ dū pro dijt qͣſi ex adipe iniqͥtas eorū. Habꝫ autor de ſpū ⁊ aīa breuē īter ceteras magnas ml̓ tas ⁊ laudabiles ꝯſideratōem iſta Affectꝰ. ¶ Sacrilegiū qͦꝫ ſi volūtatē ſuā rurſus vſur inqͥt qͥ eſt ſpontanea ⁊ ſuauis inclinatō ad aliud/ triplicit̓ in nob̓ attendit̉.ſ. in ſuꝑiori ꝑte rōis. ⁊ in inferiori/ et in imaginatione Si ſpūs noſter ſeqͥt̉ affectū pͥmū dicit̉ hō ſpūal̓. ſi ſcd̓m dicit̉ hō rōnalis. ſi terciū di cit̉ hō aīalis. Poteritis in originali ſi pla cet videre latius. Itēqꝫ in epl̓a btī Bern̄. ad vr̄os fratres de mōte dei. Fuit opinio celebris ꝙ tota theologia nr̄a deberet ma gis cenſeri affectiua qͣꝫ ſpeculatiua. Rōem aſſignat vnus validā. qꝛ iubemur redige re oēꝫ intellectū in captiuitatē in obſequiū chriſti. Plꝰ eſt igit̉ oīs ītellectꝰ theologis ad cultū chriſti ꝑ charitatꝭ obſequiū qͣꝫ ac ſpeculādū/ maxime cū finis legꝭ ſit caritaſ ¶ Rurſum circa monitōem infra d̓ lectura doctrinarū PPlacꝫ hic addere ꝙ ẜmōes ma giſtrales qͥ fiūt ſuccincte ꝑ diſtinctōes val de illumināt intellectū. ⁊ ſine labore graui demulcēt etiā affectū cū inſpicit̉ ſermo dei viuꝰ ⁊ efficax. dū ad modū loq̄ntis ⁊ cōti nentis eidē ſe infundit ſuauit̉ ꝑ ꝑticl̓as or dinatim. Habet̉ qͦꝫ vbertim materia circa pene ſingl̓a pſalmorū ⁊ alioꝝ diuīoꝝ v̓ba ꝓ exercitio meditatōis. Exēpli gr̄a. Beatꝰ vir qͥnō abijt ī ꝯcilio īpioꝝ. h̓ p̄t aſſumi di ſtīctio de btītudīe. Itē d̓ viro. Itē d̓ abire Itē de ꝯcilio. ⁊ ita de reliqͥs Demū nō eſt ꝯſiliū meū vt difficiles q̄ſtiōes ⁊ ꝓfundat ſpeculatōes occupatus ī aſſiduo diuīo ſer uitio ſibi aſſumet intelligēdas vbi reqͥritur ociū maximū ac ingenij viuacitas cū diſ poſitōe vegeta cerebri qͥeta et ſerena/ ne for te freneſis aut alia incurrant̉ incōmoda. Sufficiūt igit̉ tractatuli faciles ⁊ ad pie tatē idonei. Scriptū Lugduni anno dn̄i M.cccc. xxvi. ix. iulij. ꝑ Ioh̓em cācellari um Pariſien̄. ¶ Finit epiſtola. Incipiunt cōſide rationes ad ꝓpoſitū quas bene ꝯſiderare debꝫ religioſus in diuīs multū occupatꝰ ꝓ ſerenatōne conſcientie. CConſideratio prima DEtigioſus ille ꝯſideret in pͥmis ꝙ B dei ꝓuidentia q̄ ī ſua diſpoſitiōe n̄ fallit̉ deduxerit ip̄m ad ordinē cele brē ⁊ approbatū in qͦ iā ita ꝓfeſſus ē poſt ꝓbatōem ſolitā vt reſilire falſum ſit. Faci at gͦ de pia neceſſitate v̓tutē gͣtuitā et meri toriam. qꝛ durū eſt ſi ꝯͣ ſtimulum calcitret. pet quā ī ſuꝑiorꝭ ſui vice dei reſigͣuit manꝰ ¶ Cōſideratio ij. Cōſideret ſcd̓o ꝙ iā ſi bi viuendū ē nō ꝓpͥa ſꝫ aliena lege. nō pro pͥa ſed aliena volūtate q̄ tn̄ original̓r a ſua volūtate ꝓceſſit. nō enī qͥſpiā ad ꝓfitēduꝫ cogebat. Seq̄nda ē igit̉ deinceps aliena volūtas nō poccupāda. nō docēda. ¶ Cōſideratio iij. Cōſideret tercio dictꝰ religioſus qm̄ deꝰ bonoꝝ nr̄oꝝ non eget. Ac ꝓinde melior eſt obediētia qͣꝫ victima. Propt̓ea cenſeri debeat ꝓ regl̓a generali il lud eſſe meliꝰ illd̓ pulcriꝰ illud nobiliꝰ/ il lud vtiliꝰ delectabiliꝰ ⁊ honeſtiꝰ qd̓ ē obe dientie ꝓximiꝰ. ſit illa res in qͣ obedit̉ vilis abiecta. turpis. inutilis. laborioſa. vana. poſſit negligere diuina L ſtulta. qͣntūlibet inhoneſta. ſolo pctō exclu ſo. Exemplū habemꝰ in dn̄o nr̄o ieſu xp̄o qͥ ſacerdotali ⁊ regio genere ac ſpū ꝓpheti co inſignis nudis ambulabat pedibꝰ alijſ qꝫ maxime hūilitatꝭ geſtis ſe deiecit hāc ex iſtimas vt btūs Hiero. finalit̓ īnuit ſūmā nobilitatē vicꝫ deo pr̄i obedire. Un̄ ⁊ btā Agatha ꝑ iudicē ſuū inculpata eo ꝙ ẜuilē ꝑſonā ꝓpt̓ xp̄i ẜuitiū gereret. rn̄dit prudē tiſſime theologizādo dicēs. Sūma inge nuitas hec ē qͥ ẜuitus xp̄i cōprobat̉ C ¶ Cōſideratio iiij. ¶ Cōſideret qͣrto ꝙ ſic̄ in domo pr̄is mei maſiōes ml̓te ſunt ⁊ vie multe ꝑueniēdi ad eā. ⁊ ī via dei ẜm qd̓ lo quit̉ btūs Augꝰ. aliꝰ ſic aliꝰ ſic ibat. Iōqꝫ ꝯformiter iuxta apl̓m. In qͣ vocatōe voca tus eſt ambulet. De qͦ idē apl̓s exēplū po ſuit alio ī loco d̓ varijs veri corꝑis officijs Quo exēplo ad ꝓpoſitū nullū accōmoda tius eſſe pōt ſi ꝓfunda cogitatōe ruminet̉ ¶ Cōſideratio v. ¶ Cōſideret qͥnto ꝙ ad uerſarius nr̄ diabolus iuxta btī Petri ver bū illo mane lectū in epl̓a ad miſſam qͦ hec poſt meridiē ſcribunt̉/ tāqͣꝫ leo rugiēs cir cūit q̄rens quē deuoret. nō habꝫ aut effica cius malignādi machinamentū qͣꝫ ſi poſ ſit hmōi ſuadere diſplicentiā ſtatꝰ ſui iam aſſūpti/ iāqꝫ ꝓfeſſi. Et hͦ facere conat̉ nūc ſub velamīe maioris vtilitatꝭ ī alia vocati on vt in p̄dicādo. nūc ſub figmēto qͥetu dinis ꝯtēplatiue. nūc ſub arrogātia ſciētio amplioris. nūc ſub vmbraculo qͣſi omnia ſint inutilia q̄ agit in vocatōe ſua. ꝓſeq̄ndo ſingula ⁊ ānihilādo Ieiunia vigilie/ ꝓlixi tas catus ⁊ horaꝝ. ſolitudo gͣuis/ ⁊ iuge ſi lentiū cum ſil̓ibꝰ ſint ꝓ exēplo. Subiūgēs ꝙ deꝰ ſolū inſpicit cor. ⁊ corꝑalis exercita tio ad modicū vtilis ē. Addendo vt qͥd de niqꝫ ꝑditio hec? Poterat enī vngentū ſuū vt ſibi videt̉ venūdari multo ⁊ nō ſic deꝑi ret. Dicit hͦ qn̄qꝫ ſpūs ſeductor inſtabilibꝰ cellicis. qͥ ſe p̄ſumūt idoneos ad docēduꝫ alios vt ſeducat. ⁊ eos ita finalit̓ de cella ſa lutis in mūdū ꝑditōis reducat. ¶ Cōſideratio vi. ¶ Cōſideret etiā ſexto ꝙ oīa ſuſpecta ſunt tāqꝫ a demonio meridi āno(qd̓ ſe trāſfigurat in angelū lucꝭ) īmiſſa ⁊ ſuggeſta/ q̄ loci vl̓ ꝓpoſiti ſel̓ arrepti ⁊ ſu ſcepti mutatōem ingerūt ⁊ ſuadēt directe vel indirecte/ p̄cipue niſi manifeſtꝰ ſit ī via qͣ ambulat poſitus obex et̓ne ſalutis/ qͥ po ni tunc ſolū credit̉ dū cum hac via ⁊ in ip̄a non ſtat ſalus. ¶ Cōſideratio vij. ¶ Cōſideret ſeptimo ꝙ ſcola religiōis valde diſtat a ſcola ſecula ris inquiſitōis. Dicebat hͦ vnus fratꝝ me orum alteri fratri ſuo ⁊ meo dū ſimul ī or dine celeſtinorū morarent̉. Frater hec reli gio nō eſt ſcola theologie vel ph̓ie ſed chri ſtiane felicitatis ⁊ diſcipline. nō veniſti ad doctrinā et ſecularis ſciētie vanitatē/ ſꝫ ad diſciplinā ⁊ hūilis vite bonitatē. Linque queſtiōes ſcholaſticis viris que erudiūt ī tellectū. tibi ſatis ſint regulares nr̄e obẜuā tie q̄ inflāmare ſufficiūt tuū affectū. Et v̓e ita eſt et veriſſimū ē qd̓ dixit. ¶ Cōſideratio viij. ¶ Cōſideret octauo ꝙ viatores hic ſumus nō comp̄hēſoreſ. Sit igit̉ viator vt viator. nec q̄rat hic ea in via que ꝓ p̄mio q̄ſita debent̉ in patria. Cōpre henſio.ſ. diuītatis ſine fantaſmatibꝰ ⁊ ſine labore. vbi nec lāguor nec ſeniū ⁊c̄. Et di camus cū apl̓o. Nihil iudicaui me ſcire ī ter vos niſi ieſum chriſtū ⁊ hūc crucifixū. Sufficiat hic nobis corꝑaliter ambulan tibus ꝑ corꝑalia/ trāſire ꝑ fidem ꝑqꝫ ſpem ⁊ caritatē in eterna. Et videamꝰ tādiu ī ſpe culo ⁊ enigmate quouſqꝫ veniat dies illa qͣ ſponſus paſcit ⁊ cubat ī meridie claritatis eterne. qn̄ videbimꝰ eū facie ad faciē ſicuti eſt/ et ſimiles ei erimus. ¶ Conſideratio ix. ¶ Cōſideret nono ꝙ in illa die pͥmi ſpālis examinis nr̄i ⁊ in die etiā examinis ſcd̓i ſeu nouiſſimi ⁊ general̓ nō interrogabimur qͣntum fuerit intellectꝰ noſter acutus ⁊ eruditꝰ ſed qͣlis fuerit affe ctus nr̄ ad dn̄m deum noſtrū. hͦ eſt. qͣꝫ ſim plex/ qͣꝫ rectus/ qͣꝫ pius hūilis ⁊ deuotꝰ. qͣꝫ qꝫ ſpotaneus et fidel̓ ī dei ẜuitio. ẜm eam vocationē qͣ vocatꝰ fuerit diuinitꝰ. Hoc di ligenter pēſabat qͥ dicebat. Om̄is ꝯſūma tionis vidi finē. latū mandatū tuū nimis. Quod qͥdem mandatū certiſſime ē caritaſ nō cognoſcēdi vanitas ¶ Cōſideratio x. ¶ Cōſideret decimo ip ſe religioſus ex p̄miſſis. exquo om̄e ſtudiū ſuū reſolui debꝫ in affectū vt nihil ſtudeat/ nihil legat nihil cātet nihil meditet̉ qd̓ n̄ īmediate aut mediate ordinet̉ ad inflāma tionē affectus. quoniā in hac inflāmatōne ꝯſiſtit ſup̄mus apex theologie myſtice tra dite ꝑ dioniſiū ac reuelate ſibi ⁊ alijs ꝑ ſpi ritūſanctū. ſed neqꝫ fugabunt̉ fantaſmata ꝑ ſtudiū ſed ꝑ deſideriū/ ꝑ affectū ſcꝫ nō ī tellectum. quoniā neceſſe eſt intelligentem fantaſmata ſpeculari. dd 2 De libris legendis E ¶ Cōſideratio xi. ¶ Conſideret etiā. xi. ꝙ hec inflāmatio affectus nō expectāda ē ab doctorē/ p̄ẜtim viatorē. vt dicat. Felix eſ ſem ex ꝯuictu talis vnius. Suggeſtiones hmōi ſepe ſunt diabolice inducētes mētis ⁊ nōnunqͣꝫ etiā corꝑis inqͥetudinē. Scio ꝑ experientiā de qͦdā ꝓfeſſo qui priꝰ arden tis ſtudij in ſeculo de ꝓgenie nedū illuſtri ſed et regali conq̄rebat̉ qͣliter tꝑe ſuo nō eſ ſet alter Hiero. quē poſſet adire/ vt ſic ꝑue niret ex ſua eruditōe ad ſcīe ꝑfectōem. qua ſi ſcꝫ nō eſſet tꝑe ſuo doctor. etiā in ianuis qͥ ſufficeret docere eū. quaſi etiā religioneꝫ intraſſet nō ad lamentū ſed ad documētū. Recolo triſtis ꝙ dū ego pia ſollicitudīe di cerem me timere talē ſciendi ardorē nō fo re ab inſtinctu bono ſed malo. rn̄dit ille in dignabūdus mihi q̄ voluit. et receſſit. Et o pijſſime et terribiliſſime in ꝯſilijs ſuꝑ fili os hominū dn̄e deus meuſ qͦ receſſit quo abijt? Utiqꝫ heu paulo poſt factꝰ ē apoſta ta ſub ſpecie quaſi artioris religionis. īmo tandē abſqꝫ omī vecundie velo totū religi onis oīs habitū abiecit Miſereat̉ ſui īmo ⁊ mei ac oīm noſtꝝ deus. Hmōi etenī par vel etiā maius ꝑiculū ſecluſa dei pietate ī minere pōt ceruicibꝰ nr̄is. niſi a curioſita te ⁊ vanitate ſciendi plura qͣꝫ oꝑteat caue amus. Sit hͦ inductū nō ad cuiuſqͣꝫ ꝯtūe liā ſeu īproperiū ꝓpiciꝰ ſit mihi deus ſed omnibꝰ nobis ad cautelā et in exēplū. vt n̄ queramꝰ plꝰ ſaꝑe qͣꝫ oꝑteat ſed ſaꝑe cū ſob̓ etate. Et vt meminerimꝰ illd̓ pͣs. Dn̄e non ē exaltatū cor meū ⁊c̄. ¶ Nota quō paucos tangit execrabile factū f. Ia. de borbonio qͥ ſub p̄textu ꝑfectiōis ordinē celeſtinoruꝫ reliqͥt et ad fratres minores de obſeruātia trāſijt. et paulo poſt miẜabilit̓ apoſtatauit ad ſeculū rediens et vxorē accipiēs. ꝓpter quod crudelit̓ a parētibꝰ vxoris quā dece perat cū roma rediret interfectus eſt tēpo re Martini pape. ¶ Cōſideratio xij. ¶ Conſideret duodeci mo et poſtremo iuxta p̄miſſa qͣlis exercita tio ſibi ante oīa tenēda ſit prima. Et inue niet ꝓculdubio ꝙ nihil ſic primū. nihil ſic principaliter incūbit ſicut hoc vnicū. vt.ſ. ẜuitiū dei adimpleat. Seruitiū dei qͥppe ꝑſepe in regulis monachoꝝ noīat̉ eccl̓iaſti cū officiū. Deinde ſi qͥd tꝑis in reſiduo fu erit ordinet̉ hoc ad vacandū qͣntū obediē tia admiſerit ſibijp̄i pꝰ neceſſitates corꝑis que multe ſunt. Hoc documētū breui ꝟſi culo qͥdam ꝯplexus eſt dicēs. Fac opꝰ in hoīe. Propt̓ea nō ſuſpiret ad hūc vl̓ illuꝫ. Siunctū/ deinde vacato tibi. Conſulo tn̄ vt iſta vacatio ſit taliter p̄cticata in deuotōis ocio vt nō reddat̉ inepta ꝑ lachrymas. aut alia leſiua corꝑis vel mentꝭ exercitia ad ea q̄ in cantādo/ legēdo/ ⁊ ceterꝭ hmōi pͥnci paliꝰ/ ⁊ pͥncipaliſſime ex ſctā obediētia in ūbunt. ¶ Dictū ſufficiat tātū d̓ pͥma ꝑte Senia mus nūc ad ſex alias cōſideratōes.ſ. de libris legendis ſeu freq̄ntandis ꝑ religioſum ſedulo in ſer uitio ſeu diuino officio occupatū. Cōſideratio prima Orro ſi pergat ſedula curioſitas aut vt mitiꝰ loqͣmur ſtudioſa ſe dulitas inqͥrere. qui vel qͣles libri ſint freq̄ntandi tali religioſo ſic ī ſtituto/ ſicqꝫ aſtricto ad qͣlem ſermo nunc currit ꝓ admonēdo et hortādo cēſeo rn̄dē dū. Prīo ſub doctrina generali. qꝛ nō om̄s mouent̉ ſil̓r ex ſil̓ibꝰ. Liber oīs ſit hiſtori cus. ſit moral̓. ſit allegoricꝰ. ſit anagogicꝰ ī qͦ plus reꝑiet ad deuotōeꝫ ſe moueri legat̉ interim memoret̉ et ruminet̉. Ita tn̄ ſi pro bate ſit autoritatꝭ. Suꝑ qͣ re editū eſt opu G ſculū de examine doctrinaꝝ. cui cōſonat li bellus de laude ſcpͥtorū. ¶ Cōſideratio ij. ¶ Leterū n̄ eſt hec regu la fixe data niſi ꝓ hic et nunc. Qm̄ ſepe va riatis affectiōibꝰ ꝓ varietate tā humoꝝ in corꝑe qͣꝫ moꝝ in mēte neceſſe ē ſtudia va riari. ꝓna nimirū faſtidio ē nr̄a natura tꝑe huius mutabilitatis nr̄e. Obẜuandū ē ni hilominus vt hec mutatio ſtudioꝝ nō ſit ſolūmō nauſeantis qͣſi ſtomachi/ cuius ē multa deguſtare ⁊ paꝝ digerere. ſed veniāt ex mentis delectu. ¶ Cōſideratio iij ¶ Proinde qͣntū occur rit ꝓ hic et nūc et quantū ad exhortatōem p̄ſentē attinere videt̉. ſunt narratiōes patꝝ ꝓut ī libro vitaſpatꝝ digeſte ꝯtinent̉ bn̄ ſa lubres. qꝛ p̄t in qͣlibꝫ narratōne pauſa fieri dū vacat hora ex obediētia ad ẜuitiū diui nū ſiue ad alia. Inſuꝑ ſqͣꝫqͣꝫ mirer qͦ pacto id fiat) monēt p̄ ceterꝭ ſcpͥturis plꝰ ea docu mēta q̄ veluti alteriꝰ ꝑſone ſub typo inge rūt̉ intellectui ⁊ facile demulcēt affectū cū qͣſi ꝑſonā ip̄aꝫ ī mortuis lr̄is loq̄ntē viua citer p̄ſentē cū ſua autoritate imaginamur Conſiliū ꝯſimile ſit de paribꝰ piarū hiſto a religioſis XIX riarū narrationibus ¶ Conſideratio iiij ¶ Ampliꝰ ſi q̄ſtio fiat de doctrinalibꝰ ⁊ nō de hiſtoriacis traditi onibꝰ veniūt ad animuꝫ ꝓtinus aliqͣ q̄ me minit idē animꝰ antea ꝯpoſuiſſe tanqͣꝫ ſibi familiarius cognita. vtinā nō vaniꝰ occur rentia. q̄ qꝛ ꝓ hic ⁊ nūc habeo ip̄e ſuſpecta nō qͥdem de nō ꝟitate ſꝫ de vane gl̓ie vera vanitate eadē p̄tereo. Sunt libri pl̓es be ati Bern̄. viri deuotiſſimi. Et p̄ẜtim epl̓a eius ad fratres carth̓. de monte dei. Item aguS ẜmōes eius ſuꝑ cātica cāticorū vbi loqui tur tāqͣꝫ religiōeꝫ ꝓfeſſus ⁊ ſic̄ exꝑiētia ml̓ ta edoctus. Sūt inſuꝑ moralia btī Greg. pape om̄i admiratōe ⁊ veneratōe atqꝫ vti litate p̄clara/ q̄ etiā ꝓ magnis ⁊ qͣntūcūqꝫ magnis ingenijs ſine ſecluſiōe tn̄ tardioꝝ qꝛ ſingul̓ lac et mel miniſtrāt ſufficere pn̄t ſua vbertate. Sūt deniqꝫ ad maiorē abū dantiā/ īmo ſuꝑabundantiā libri illiꝰ vene rabilis Richardi de ſctō vic. de. xij. ꝑatri archis. de arca myſtica. Et qͥd laborarem ꝑ ſingula? Nihil etenī ꝯpoſuit niſi diuinū ⁊ myſticū edoctus a p̄ceptore ſuo doctore celeberrimo Hugone de ſctō vict̉. Cuius opuſculū de oratōne qd̓ incipit. Quo affe ctu qͦve ſtudio ⁊c̄. ſuꝑat omnē laudē. G ¶ Cōſideratio v ¶ Subinde neſcio ſi p̄ cipuus inter oēs numerādus ſit euſtachiꝰ ita enī nomē iſtud ſuū vulgatū Bonauē. videor poſſe tradere. Ille enī ſingularit̓ in ter oēs doctores catholicos pace oīm ſal ua/ videt̉ idoneꝰ et ſecuriſſimꝰ ad illuminā dū intellectū/ ⁊ ad inflāmādum affectum. Cuiꝰ opuſcula duo. vt lecturā ⁊ alios tra ctatus eius interim p̄tereā. tāta ſūt arte cō pēdij diuinitus ꝯpoſita/ vt ſupͣ ip̄a nihil breuiloquiū noto ⁊ itinerariū. In qͥbꝰ pro ceſſum ē duabꝰ vijs cognoſcendi deū. Pri mus nāqꝫ hoꝝ duoꝝ tractatuū ꝓcedit a pͥ mo pͥncipio qd̓ deꝰ ē vſqꝫ ad alias ꝟitates ſub deo creditas ⁊ habitas. Aliꝰ ecōtra ꝓ gredit̉ a creaturis ad creatorē ꝑ ſex gͣdus ſcalares vſqꝫ ad anagogicos exceſſꝰ. Qui licꝫ ſint difficiliores ⁊ rarioreſ/ debꝫ tamē oīs chriſtianꝰ ad illos aſpirare. quoniā the ologia talis myſtica ꝓpͥe eſt chriſtianoruꝫ. Que ⁊ ꝓpiciāte ⁊ reuelāte ſpū chriſti ieſu facillima eſt ſuꝑ oīa ⁊ vtiliſſima. ſꝫ abſcon dita a ſapientibꝰ. ⁊ in ocul̓ ſuis prudētibꝰ. ⁊ ip̄is pene īacceſſibilis ⁊ impoſſibilis. iu xta eiuſdē dn̄i ſaluatoris diuinā ſententiaꝫ qua ait. Confitebor tibi pr̄ ⁊c̄. Cōſideratio vi. ¶ Cōfiteor itaqꝫ ⁊ ego in inſipiētia mea ꝓ ꝯcluſiōe rn̄ſiue epl̓e ne vltra in longū v̓gat. ꝙ a. xxx. annis ⁊ āpliꝰ citra volui hr̄e familiares mihi p̄dictoſ tra ctatulos ſepe legēdo. ſepe ruminādo. etiaꝫ vſqꝫ ad v̓ba. nedum ſentētias. Et ecce hac etate hͦ ocio velut ad votū vix ꝑueni ad ini tiū guſtus eorundē. qͥ ⁊ repetiti ſꝑ mihi no ui fiūt et placēt. iuxta illd̓ Flacci d̓ poema te vl̓ imagine ꝯpoſitꝭ elegāter. decies reꝑe tita placebit. Allegauerim cōmodiꝰ gͣuius dignius ⁊ verius illud de ſapīa quā ille de ſcribit qͥ ait. Nō habꝫ amaritudinē ꝯuerſa tio illius. nec tediū ꝯuictus eiꝰ ſed leticiaꝫ ⁊ gaudiū. ſicut quoqꝫ ip̄a eadem ſapientia ſe collaudās dicit. Qui edūt me adhuc eſu riēt. ⁊ qͥ bibūt me adhuc ſitiēt. qꝛ ſcꝫ ī eden do ſaturitas eſt ne qͥd deſit. et in deſiderio auiditas manet ꝯtinua ne faſtidiū ſit. vn de etiā fruunt̉(inqͥt ꝓſa) nec faſtidiūt quo frui magis ſitiūt. ¶ Hec ad ſatiſfacienduꝫ ſcriptis caritatis vr̄e dicta licꝫ ſatis curſo rie ſufficiant. ¶ Finit Fx Uter fratri. Gl̓a ꝯ tia ⁊ pax. ¶ Ex v̓bis tuis iudicaberꝭ notat chriſtus. Et qͥ in v̓bo nō offendit h̓ ꝑfectꝰ eſt vir. Sed cū linguā hoīm nemo doma re pōt qͥd ꝯſultius qͣꝫ tenere ſilentiū/ mihi qd̓ neceſſitas vl̓ pia cogit vtilitas rūpere. Eſt ſuꝑ hac re fructuoſum de ſilētio capi tulū ī ſūma de vicijs ꝑte vltima relegatur Hoc ideo frater p̄miſerim qꝛ vix euēit mi hi inire cū aliquo colloquiū qͥn peīteat me aliquoꝝ. Et qͥd ꝓfecerim alteri ſū ignorāſ. qͥd aūt obfuerim mihi recognoſco. ꝓpt̓ea conor īdieſ dn̄o ꝓpicio mecū morari Et ſi dādū ē ꝯſiliū/ malo ꝑ ſcedulā qͣꝫ ꝑ līguā rn̄ dere videor eī mihi rn̄ſiōꝫ ſecuriorē ꝑ hͦ da re. ¶ Ceterū ſuꝑ modū ſtudēdi ml̓ti ml̓ta ſcripſere. Sūma de v̓tutibꝰ tractiue d̓ pru dentia colligit vtiles doctrinas. Notant̉ ī ſuꝑ aliqua ꝓ theologie myſtice q̄ ſtat ī affe ctibꝰ acqͥſitione ꝑticl̓ares īduſtrie duode cim ꝑte. ij. pͥncipali de theologia myſtica q̄ nūc penes vos habet̉. Tāgunt̉ ſubinde nōnulla in tractatu de laude ſcriptoꝝ/ vbi fit mentio de dicto btī Bern̄. ꝙ quercus ⁊ fagus docuerūt eū. Habet̉ a Sene. ſpēaliſ ſuꝑ mō ſtudendi epl̓a Dicit int̓ cetera ꝙ fa ſtidientis ſtomachi ē ml̓ta deguſtare. et ꝙ ꝑegrini habēt hoſpitia multa/ ſed paucas amicicias. ſic ſꝑ ingerētes animū grauāt n̄ dd̓ 3 De libris quorundam nutriūt. qꝛ nec ruminādo ꝯterūt/ nec dige rūt meditādo. Scpͥſit deniqꝫ venerabilis Hugo didaſcolicon.i. mgr̄m docētē diſci pulū ¶ Nūc aliqͣ q̄ r̄ligioſū r̄ſpiciūt curſim ⁊ pūctatī vt occurrūt ānotabo iuxta circū ſtātias a ph̓is ⁊ theologꝭ poſitas. Recor gitet̉ pͥmo qͥs ſit ille qͥ ſtudet ī ꝓfeſſiōe ⁊ ſta tu ī ingenio ⁊ etate. Recogitet ip̄e cur ſtu det.i. q̄ fine. nā finis ē ī moralibꝰ pͥmū/ qͣſi pͥncipiū pͥmitus ⁊ pͥncipalit̓ intēdēdū/ ẜm cuiꝰ exigētiā debēt alie circūſtātie modera ri vt t̓cio ſciat qͥd ſit illd̓ qd̓ ſtudet. qͣrto tē pus. qͥnto locū. ſexto cū qͥbꝰ ⁊ ad qͦs ſuum applicare ſtudiū licet decet et expedit. Ali oqͥn ſi deſit moderatrix diſcretio/ pōderās iſtas circūſtātias nō inſtitutio ſꝫ deſtitutō nō inſtructio ſꝫ deſtructio ſubſequūt̉. E qꝛ paucorū valde ē ꝑfecta diſcretio ꝓpria dat̉ ī religiōibꝰ aliena ꝑ obediētie votū. qd̓ qͥ deſerit nec obẜuat ſatagēs ꝓpͥa volūtate q̄ ſibi nulla dꝫ eſſe regere ſe/ nihil mirabile ſi currēs incurrit ⁊ offendit. Scitū eſt qͥd Bern̄. dicit de talibꝰ/ ꝙ nullū machinamē tū efficaciꝰ habꝫ demon ad ſeducēdū qͣꝫ ſi modū ī feruore bono faciat p̄tergredi. De niqꝫ de tali dicit clymacꝰ. Qui ſibi dux eē vult ſpreto duce ꝓpͥo ꝙ nō iā indiget d̓mo ne tēptāte. qꝛ factus ē ſibi demon Regulet igit̉ obediētia ſtudiū eiꝰ qͥ obediētiā ꝓfeſ ſus ē. ¶ Poſtremo frater rogo te rogo et il los qͥbꝰ hͦ pauculū ꝯmūicare decreuerꝭ vt aꝑtis interioribꝰ ocul̓ retorq̄ant illos ad pͥores collocutiōes ⁊ acrit̉ dijudicēt ſi fre q̄nt̓ plus inuenerint ea q̄ mihi ꝯtīgere fate ri nō erubeſco. Et vt interim ſileamꝰ d̓tra ctōes. iras. zelu. murmuratōes amaras. q lia nemo neſcit eē crimīalia/ ꝑpendāt fabu latōes ineptas facilit̓ īmiſceri cachynnos ſcurrales nugas rumorū volatiliū ſenſim effluere. qͥd ꝙ ſurrepūt mēdacia? celāda pā dunt̉. temeraria fiūt ī abſentes iudicia cuꝫ ſil̓ibꝰ incōmodis int̓ q̄ volat īterim tꝑs ir reꝑabile. Et animꝰ qͥ ſe talibꝰ niſus ē oble ctare remanet inanis ſteril̓ vanus triſtꝭ et ad ſerioſa neceſſariaqꝫ lāguidior ⁊ īeptior ſibiqꝫ diſplicēs gͣuis ⁊ penitēs. Magnuꝫ eſt crede mihi magnū ⁊ p̄cioſū ocij talentū qͦ qͥ vtit̉ ml̓tiplicato fenore manipulos iu ſticie cū exultatōe reportabit. qͥ ꝟo male et inerter illd̓ diſſipauerit diſꝑdet illū deꝰ etiā in hͦ ſecl̓o. Sūma enī malicia ē ociū inere Mō vala l ait Bern̄. Et deſideria occidūt pigrū/ deſi deria intellige nō ea ſola q̄ palā īproba ſūt ⁊ ſcelerata/ ſed q̄ ſpecie boni ſe velāt. ⁊ palli ant. vt ſūt deſideria edificatōis ⁊ correctōiſ alioꝝ. ſciendi qͦꝫ pl̓ima ad expulſionē tene braꝝ intellectus. ſꝫ euenit ꝓfecto deterior obſcuritas ex curioſitate. quā qͥ ſequit̉ po nit̉ ī numero taliū qͣles loqͥt̉ apl̓s ꝟboſas curioſas. ſꝑ diſcētes/ et nūqͣꝫ ad ſcīaꝫ ꝟita tis veniētes. Sunt cribro ī aquā merſo ſi millime. ſūt vas plenū rimarū qd̓ hac illac effluit nec ſapiētiā ꝯtinebit/ maxime dum nō obẜuant illd̓ vulgati autoris. tabul̓ ſu prema notato. Bene vale frater cariſſime. ¶ Scriptū hͦ mane mercurij lugduni bre uiori ꝓrſus ſpacio tēporū qͣꝫ itio ſit ad voſ ⁊ reditō vtinā fructuoſiori ſcio ꝙ mihi mi nus eſt moleſtū. Tu qͦꝫ fac ſil̓e ſi tꝑus po ſtulat aut res ⁊c̄. Iohānes cancellarius pariſienẜ Admonitio quedā breuis ⁊ neceſſaria quō caute legēdi ſūt qͦ rūdā libri ꝓpt̓ errores occl̓tos venerabil̓. magiſtri Ioh̓is de Gerſon. ¶ Prohemium Uia vnū eſt neceſſariū optimū R ⁊ eternū ſufficere debꝫ q̄rēti bo nas margaritas vt tādē inueni at vnā/ ⁊ vēditꝭ oībꝰ ꝯparet eā. Hec me ꝯſideratō ꝑmouit ſepiꝰ facere ora tionē ī mari ⁊ in aqͥs ml̓tꝭ ſacre ſcpͥture no minatim hodie prima octobris anni. M. cccc.xxv. dū ꝑſcrutatus ſcpͥta Hub̓tini re legendo qͥd ſuꝑ illud canticum ſymcōis. Nūc dimittꝭ ſeruū tuū dn̄e notauerit/ ap paruit mihi ſicut et al̓s aſpectu ꝑfuncto rio/ gͣnde nimis ⁊ ꝓfundū qͥddam ſuꝑ me ditatione ieſu chriſti ⁊ pacis ſue myſterio. Et dū magꝭ ⁊ magis introrſus aſpexi/ ſin gulaqꝫ notaui. manifeſtarūt ſe vulpes par uule q̄ demoliūtur vineas/ maxime dū vi nea floruit. ¶ Fuerūt tꝑe Hub̓tini illiꝰ he reſes aliq̄ radicē accipiētes ab abbate Io achim. et ꝯſeq̄nt̓ pullulātes ī ſpuria vitu lamina diuerſoꝝ errorū/ etiā ꝓchdolor vſ qꝫ ad tꝑa nr̄a. Unꝰ error ⁊ pͥncipal̓ fuit de ſuſcitatōe ⁊ publicatōe euāgelij eterni Fin gens ꝙ ſicut pr̄ habuerat ſuā legē tꝑe moy ſi ⁊ legꝭ ſcpͥte. Filiꝰ ꝟo tꝑe legꝭ gr̄e ⁊ euan gelice. ita ſpūſſctūs legē inſpiraret ꝯſūma tā ſub pauꝑtate legꝭ euāgelice. ſic̄ exp̄ſſe no tare videt̉ dictus Hubertinus in expoſiti on dicti cantici. Nūc dimittis ⁊c̄. ¶ Fuit alter error de lege vl̓ ſpū libertatis ſub qua caute legendis XIX begardi et begarde nefanda ⁊ abominabi lia ꝑpetrarūt facinora. Ponit error iſte ꝙ aīa ꝑfecta reducta in deū ꝑdit ſuū velle. ita ꝙ nihil habꝫ velle vl̓ nolle niſi velle diuinū quale habuit ab eterno in eſſe ideali diuīo. Quo adiecto dicūt ſe ꝯſeq̄nter poſſe agere quicqͥd carnal̓ affectio depoſcit ſine pecca to vl̓ crimine cum nō habeāt velle ⁊ nolle. Diuerſificat̉ aūt modꝰ iſte qm̄ ſufficit ali quibꝰ vt ſub deo ſolo ſuā totalit̓ vel taliter abnegent voluntatē. in qͣ abnegatōe dicūt ſummā ꝯſiſtere ꝑfectōem. ¶ Sūt alij rudi ores idiote ⁊ ſimplices qͥ ſeducti ꝑ aſtutoſ faciūt hāc ſubnegatōem ꝓprie volūtatꝭ ꝑ modū ꝓfeſſiōis ⁊ obediētie in manibꝰ ſuiſ. Qua facta ꝓmittūt aſtuti tales ⁊ ꝑuerſi ꝙ ampliꝰ peccare neq̄unt/ ſub quo p̄textu ꝑ petrāt īnumerabiles nec referēdas abomī natōes. ¶ Fuit alter error ꝙ hō ꝑfectꝰ nul lā curā debꝫ habere de rebꝰ hūanis quōcū qꝫ vadant/ īmo nec de ſeip̄o ſi dānet̉ vl̓ ſal uet̉ ſed in omnibꝰ ⁊ ſingul̓ diuinā expecta re voluntatē debꝫ/ et ī illa ꝯplacere ſiue ſal uet ſiue dānet. Quia etiā quicqͥd velit vo lūtas dei/ fiet. Habet error iſte ramos plu rimos pullulātes ex dictis apl̓i Auguſti ni ⁊ ſimiliū/ male intelligētes ſuꝑ p̄deſtina tione dei ⁊ ſue ꝓuidētie infallibili īfirmita te. de qͥbꝰ n̄ ē hic ſcribēdū ꝑ ſingula. ¶ Suf fecerit igit̉ ad p̄ſens ꝯmonuiſſe lectorē p̄di cti Hubertini ſicut ⁊ alioꝝ extranea tradē tiū ſub ſpecie ſubtilitatis vl̓ excellētis dog matis ꝙ oīa regulet ⁊ examīet iuxta verita tem euāgelicā ⁊ doctores ꝯmūiter appro batos. alioqͥn nouerit ſe ꝑiculis maximis errorū ⁊ hereſum ꝓximū fore. ¶ Deniqꝫ nu ꝑ ſuꝑ hac re ꝯpoſitū eſt opuſculū de exami natōe doctrīaꝝ ⁊ alid̓ ſuꝑ doct̓̉na Raymū di lulli. Et qͥ de ſingulis erroribꝰ cū origi gībꝰ ſuis ꝑticl̓ares vellꝫ facere tractatꝰ nuſ qͣꝫ finis. Scpͥta ſunt inſuꝑ dudū aliqͣ ſuꝑ libro qͥ dicit̉ clymacus de triginta gͣdibꝰ ꝑ fectōis cuiꝰ radix ē error ſtoycorū ponen tiū v̓tutes eſſe inſenſibilitates. ſcꝫ ad nihil paſſionabilit̓ affici ꝯͣ illud apl̓i tā genera liter exꝑtū. Sentio aliā legē ī mēbrꝭ meis ⁊c̄. Un̄ etiā reꝑiūt̉ ī doctoribꝰ theologie qͥ ſubtiles ⁊ ꝓfundi noīati ſunt q̄dā poſitōet minus ſobrie. vt ꝙ deꝰ vult ⁊ facit noſ pec care. Ꝙ in ordīe ad deū oīa neceſſario ve niūt/ et ita neceſſario peccamꝰ. Ꝙ diuina volūtas pͥus vultres eſſe qͣꝫ ſuꝰ intellectꝰ indicat eas fore. Ꝙ in eodē inſtanti tꝑis li cet nō nature duo ꝯͣdictoria ſimul pn̄t ſta re. Ꝙ multa ſunt eterna p̄ter deū. Ꝙ qͥc qͥd intellectus cognoſcit vniuerſalit̓ vl̓ ab ſtractiue vel p̄ciſiue/ habꝫ corrn̄dentiā talē in re ſicut in deo/ dū p̄ſcindit intellectꝰ ſapi entiā a bonitate. ⁊ ita de reliqͥs quoꝝ plu ra dānāda articuli pariſiēſes ordinauerūt. ¶ Finit Tractatus de diſtī ctiōe verarū viſionū a falſis/ magr̄i Iohā nis de Gerſono cancellarij pariſien̄. Uper vnā ex lectōibꝰ meis ſu L ꝑ non eſu carnium apd̓ ip̄os carthuſiē. recēſui eiſdēqꝫ trāſ miſi. Nūc aliā qͣndam ſimi Miter recēſēs tibi germane fra ter mitto. Sec lectio generali qͦdā tropo a perit quemadmodū numiſma verū diuīe reuelatōis a falſato denario diabolice illuſi onis ſecerni p̄t. ne fallat nos angelꝰ ſatha ne ꝑ trāſfiguratiōem ſui in angelū lucis. ſꝫ ꝑbemus ſpūs ſi ex deo ſunt. ⁊ qd̓ bonū eſt obediētes apl̓o/ teneamꝰ. Hec doctrina et ſi cuilibet chriſtiano vtil̓ ē. viris tn̄ religio ni ⁊ ꝯtemplatōi dedicatis/ qualē te pr̄ cele ſtis elegit/ ſalub̓rima īmo neceſſaria iudi cat̉. Bene vale frater cordis mei in eo qͥ te iugiter cuſtodiat. et in qͦ bene valere patres ⁊ fratres tuos celeſtinos vehementer exo pto ꝯmendās me orōibꝰ eorū. atqꝫ ea q̄ ti bi deputo volēs eſſe ip̄is cōmūia vtinā et vtilia fiant. Hec aūt lectio ſic habet Iit iohaneſ ba ptizans in deẜto. In hac ꝑticl̓a cō mēdatio ioh̓is p̄curſoris ex tribus oſtendit̉. ex fama ꝑ nomē exp̄ſſa. ibi. Fuit Ioh̓es. glo. gr̄a dei. A gr̄a incipit. nec no minari ſolent niſi famoſi. Scd̓o ex ſua ope ratōe v̓tuoſa/ quia dicit̉/ baptizās. Tercio ex loci ꝯgruentia/ ī deẜto. ¶ Circa nomē vi dere eſt ip̄m reuelatū fuiſſe celitus ẜm hy ſtoriā Lu. i. ſcriptā. Et non eſt hec medio cris laus habere nomē qd̓ ꝑ angelū/ et ta lem angelū qͣlis eſt gabriel os dn̄i nomīa uit. Concludit̉ nanqꝫ mirabil̓ vite ꝑfectio futura/ ex p̄nuncia ſeu p̄ſaga miracl̓oſi no minis aſſignatōe. alioquin fruſtra fieret in nomine miraculi oꝑatio ſi nō in re ip̄a ali qͥd magnificū ſupͣqꝫ naturā excelſum deſi gnaret. ¶ Sed inſurget ſtatim curioſus in ueſtigator ⁊ q̄ret quo pacto ſcit̉ hanc p̄nū dd̓ 4 De diſtinctione verarum ciatōeꝫ noīs iſtiꝰ fuiſſe āgelicā plꝰ qͣꝫ illuſi onē diabolicā? Etem̄ āgelꝰ ſathāe ẜm apl̓ꝫ trāſfigurat ſe nōnūqͣꝫ in āgelū lucis Iſta ē dubitatio q̄ in nouiſſima lectōe ē tacta/ ⁊ di lata ad tp̄s alteꝝ q̄ petit artē diſcernēdi re uelatōes āgelicas ab illuſiōibꝰ demōiacis ¶ Quo circa dicamꝰ in pͥmis/ ſic̄ vera religi onis aſſignatio/ ꝑ ſophiſticas ⁊ fallaces he reticoꝝ argumētatōes īpugnat̉. ſic ꝑ mēda ces āgelos miracl̓oꝝ veroꝝ ſctārūqꝫ reue lationū autoritas/ factis qͥbuſdā ſophiſti cis ⁊ magoꝝ p̄ſtigijs q̄rit̉ infrīgi. hͦ dic̄ pe trus apd̓ clemētē in itinerario ſuo Cur itaꝫ qͣtinꝰ ꝑ hͦ abducant̉ hoīes a ſpūal̓ veritatꝭ cognitōe q̄ ꝑ miraculoꝝ aut reuelationum media tradita ē/ qn̄ ad falſitatē ſil̓ia vident̉ ītroduci. ¶ Dicamꝰ p̄terea qm̄ nō ē hūanitꝰ regula general̓ vl̓ ars dabil̓ ad diſcernēdū ſꝑ ⁊ īfallibilit̓/ q̄ vere ſūt ⁊ q̄ falſe aut illuſo rie reuelatōes. Tūc em̄ nō hr̄et̉ ſolū fides de nr̄is ꝓphetijs/ ⁊ ꝯſeq̄nt̓ de tota religiōe ſꝫ eſſꝫ euidētie certitudo. nā qͥ ſciret euiden ter aliqͥd eē a deo vl̓ eiꝰ angelo reuelatū/ ſci ret ꝓfecto alit̓ qͣꝫ ꝑ ſolā fidem illd̓ eſſe veꝝ Quēadmodū ſi qͥs haberet ſcīaꝫ claraꝫ de diſſolutōe fallaciaꝝ ⁊ argumētationū ꝯͣ ve ritatē fidei peccantiū eandēqꝫ impugnan tiū. haberet vtiqꝫ noticiā nō tm̄ certa ex fi de ſꝫ ex demonſtratōe de fidei articulis eui dēter. Cōſtat igit̉ nō eſſe q̄rendū a catholi co vt ſibi fiat elucidatio ꝑſpicua ⁊ euidens de p̄nūciatōe huiꝰ noīs ioh̓es facta zacha rie qͣlit̓ ꝓbabilit̓ ſciet̉ eē reuelatio angelica. De hͦ em̄ fides ē ⁊ nō ſcīa. Et ſic̄ nō oīuꝫ ē fides ẜm apl̓m ſꝫ ē donū dei ſic nō oēs ve rā a falſa reuelatōe ſecernūt. ſꝫ aut verā ſper nūt ⁊ falſam amplectunt̉. vel ſacrilega im pietate ⁊ īcredulitate talia negāt reprobāt M ⁊ ꝯtēnūt. ¶ Nihilominꝰ alia ē q̄ſtio qͣliter p̄ ſuppoſitis eis q̄ fidei ſūt/ cogͦſcere nos fide les poterimꝰ/ ⁊ ẜm doctrinā Ioh̓is ꝓbare ſpūs ſi ex deo ſunt ne fallamur? Et in hanc q̄ſtionē ſciēs īcidi ꝓpt̓ illuſiōeſ pl̓imas qͣs nr̄o tꝑe cognoui ꝯtigiſſe. Et etiā in hͦ ſenio ſeculi. In hac hora nouiſſima in p̄curſiōe antixp̄i/ mundꝰ tāqͣꝫ ſenex delirꝰ/ fantaſias pl̓es ⁊ illuſiōes ſomnijs ſil̓es pati hꝫ. ⁊ ml̓ ti dicēt. ego ſū xp̄s/ ⁊ recedētes a ꝟitate cō uerſi ad fabulas ſeducēt multos. De mul tis iā audiui/ quoꝝ qͥlibet ſibi reuelatū eſſe ꝓ certo iā hēbat/ ꝙ erat futurus papa. In ter qͦs qͥdā bn̄ lr̄atꝰ ⁊ famoſus/ hͦ etiā ꝓpͥs manu in ſcpͥtis q̄ legi reliqͥt ⁊ argumentis ꝯiecturiſqꝫ plurimis aſſerere. conatꝰ ē. De alio ſil̓r lr̄ato ꝑ relatōꝫ accepi pͥmo ꝑſuaſū eſſe ſibi ꝙ foret papa. dehīc antixp̄s ſaltē p̄ curſor antixp̄i. nouiſſime vt ſeip̄m ꝑimeret īſtigatus ē vehemēter/ ne videret̉ tm̄ affer re nocumētū ppl̓o xp̄iano. Tādē deo miſe rāte ad ſaniorē mētē ꝯuerſus iſta de ſe ſcri pſit ad eruditōeꝫ ⁊ cautelā alioꝝ. Porro de alijs ml̓tis in religiōe ⁊ auſteritate vite cō ſtitutis. īcredibilia fere ſunt ea q̄ idoneis te ſtibꝰ referētibꝰ agnoui. ¶ Si veniat igitur aliqͥs qͥ ſe reuelatōeꝫ habuiſſe ꝯtēdat quem admodū Zacharias ⁊ alij ꝓphetaꝝ cogno ſcunt̉ ex hiſtoria ſacra recepiſſe/ qͥd agemꝰ/ qͦ pacto nos hēbimus? Si ſtatī negemus oīa/ vel irrideamꝰ/ vel īculpemus videbi mur īfirmare autoritatē diuīe reuelatōis q̄ nūc vt olī potēs ē. neqꝫ em̄ manꝰ eiꝰ abbre uiata vt reuelare nō poſſit. Scandalizabi mus p̄terea ſimplices dicētes ꝙ ita d̓ nr̄is reuelatōibꝰ ⁊ ꝓphetijs poterūt eē calūnie/ ⁊ cēſendo erūt fātaſie vel illuſiōes. Tenebi mus gͦ mediū ⁊ ẜm apl̓i ioh̓is documētū. Nō credemꝰ oī ſpūi/ ſꝫ ꝓbabimus ſpūs ſi ex deo ſint. ⁊ obediētes apl̓o qd̓ bonū ē te neamus. Erimus ſic̄ numularij ſeu cāpſo res ſpūales/ ad ſolerter ⁊ acute examinan dū numiſma p̄cioſuꝫ ⁊ extraneū diuīe reue latōis ne forte demōes qͥ monetā quālibet diuiuā/ ⁊ bonā qͣꝫlibet falſare ſatagūt ſub introducāt ꝓ vera moneta ⁊ legitīa falſatā ⁊ reprobā. eēt hͦ in detrimētū nō mediocre eccl̓iaſtici fiſci vel erarij ſeu thezauri impe rial̓ dei. Et tāto āplius qͣꝫto moneta p̄cio ſior ē ⁊ rarior. quēad modū ſūt actus v̓tutū heroicaꝝ/ atqꝫ ſuꝑnaturaliū viſitationum Tāto igit̉ vigilātior adhibēda ē ad diſcer nendū cautela qͣꝫto eſſet iactura dānoſior. ¶ Et qm̄ ſil̓itudo hec ſatis idonea ē ad id ꝓ palpabiliꝰ on̄dēdū qd̓ intēdimꝰ ꝓſeqͣmur eā dicētes. Primū ꝙ examinator huiꝰ mo nete ſpūal̓/ dꝫ eē theologꝰ arte ꝑit̓ vſuqꝫ pe ritus. nō qͣles ſūt qͥ ſꝑ addiſcētes nunqͣꝫ ad ſcīaꝫ veritatis ꝑueniūt. qͣles garruloſi/ ver boſi ꝓterui ꝯtētioſi/ moribus deniqꝫ peſſi mis dediti ⁊ plus ad epulas vanaqꝫ guſtu diſcernēdū/ qͣꝫ actꝰ ſuos dijudicādū indu ſtrij ⁊ ſeduli/ qͥbꝰ oīs ẜmo de religiōe fabu la ē ſiue onꝰ. poſtrēo qͥcqͥd lingua magnilo qua on̄dit vita q̄ mētiri neſcit ꝯͣdic̄ ⁊ blaſ phemat. Apd̓ tales numularios noua q̄li bet moneta diuīe reuelatiōis ſic īcognita ē ⁊ barbarea. vt ꝯfeſtī ad ſe deductā. cū grā viſionum a falſis XIX di cachīno ⁊ indignatiōe reijciāt irrideāt ⁊ accuſent. Alij ſūt nec nego qͥ ex aduerſo in oppoſitū ruūt viciū qͥ ſuꝑſticioſa etiā ⁊ va na ⁊ illuſoria delyroꝝ hoīuꝫ facta ⁊ ſomnia necnō egrotantiū ⁊ melācolicoꝝ portētuo ſas cogitatōes reuelatiōibꝰ aſcribūt. Iſtis leue cor nimis ad credēdū alijs nimiū in tractabile ⁊ aſpeꝝ eſſe videns ſcio certiſſi mū eſſe ꝙ apud Naſonē ſcribit̉. medio tu tiſſimꝰ ibis. ¶ Eſt āt moneta iſta ſpūalis re uelatōis tāqͣꝫ aurea in qͥnqꝫ pͥncipalit̓ exa mināda.ſ. in pondere in flexibilitate in du rabilitate/ in ꝯfiguratōne/ ⁊ in colore. Et hͦ ẜm quinqꝫ v̓tutes ex quibus ſumit̉ argu mentū monēte ſpūalis legitime. Hūilitas dat pondus. diſcretio flexibilitatē. patien tia durabilitatem. veritas ꝯfiguratiōꝫ. cha facta. Sil̓r in Zacharia ⁊ Elyzabeth ꝯclu dunt̉ extitiſſe ex ſerie euangelij Luce. dū io hānis nomen fuit reuelatū. Caqꝫ quo ad pͥmā ꝯditiōeꝫ ſi cognoueris ali quem qui ꝑ ſuꝑbam curioſita tem ⁊ vanā laudē atqꝫ p̄ſumptōeꝫ ſctītatis cupidus ſit habere reuelatiōes inſolitas qͥ ſe dignuꝫ iſtis reputet qͥ in talibꝰ de ſe nar rādis gloriabūdꝰ delec tet̉. ſcito qm̄ illudi meret̉. neqꝫ magnipēdas ſi aliqua habuiſ ſe reuelātōeꝫ iactāter affirmet. deeſt em̄ pon dus humilitatis. Preterea de ſctīs patribꝰ habemus narratiōes plurimas ſuꝑ tanta humilitatis obſeruatōe cōpoſitas. Cuidā ex patribꝰ demon apparuit tranſfiguratus nō ſolum in angelum lucis ſꝫ in xp̄m dixit ſe ad hoc veniſſe in mundū/ vt ab hͦ patre videret̉ ⁊ adoraret̉. Cogitabundus aliqͣꝫ diu māſit ſctūs ille pater inſtar marie ꝟgi nis/ ⁊ cogitās qͣlis eēt iſta ſalutatio. Dice bat intra ſe. Nunqͥd nō adoro qͦtidie xp̄m. quid ſibi vult talis apparitio? Et ad hūili tatem ilico ꝯfugiens ait ad demonem. Ui de ad quem mitteris. Nō em̄ dignus ſum hic videre xp̄m. Quo dicto tam humili de mon ꝯfuſus ⁊ pudibundus abſceſſit. Aliꝰ pater clauſit oculos in re ſil̓i. Nolo inquit videre xp̄m in terris illum in celis videre ꝯtētabor. Et beatus Martinus ex ſuꝑbo demonis ornatu/ falſitatem loquele diabo lice/ qꝛ ſe xp̄m dicebat agnouit. ¶ Eſt igitur V hominibꝰ ſaluberrimū ꝯſilium cōtra tales demonum illuſiones pōdus humilitatis obſeruare. ſe reputare intellectu pariter ⁊ af fectu indigniſſimum/ qui ſuꝑ alios hoīes reuelationem accipiat. qui p̄ alijs a deo mi rabiliter viſitet̉. Et ſi que talia p̄ter ſolitum euenire circa eum ꝯtigerit reijciat a ſe cū ſā cto humili verecundoqꝫ pudore. Deputet talia vel leſioni ꝓpͥe fantaſie ⁊ ſe habere ali quod ſimile freneticis ⁊ maniacis aut me lancolicis reformidet. vel caueat ne ꝓpter enormitatē p̄cedētiū pctōꝝ/ datus ſit in re probū ſenſum vt talibꝰ illuſionibꝰ ſeducat̉. Si talia ſint diaboli machīamēta ſeu tēp tamēta ex hūilitate hmōi euaneſcēt. Aut ſi velit deus ꝙ in his tolerādis exerceat̉ non nocebūt. Si ꝟo ſit diuīa reuelatio nō ficta humilitas pie renitēs/ magis p̄parabit lo cum ad ip̄ius ſuſceptionē ⁊ audire merebi tur amice aſcēde ſuꝑius. qͣꝫto in loco plus infimo recūbere conabit̉. Hēs in Exodo quotiēs Moyſes a ſe repulit diuiuā iuſſio nē dū ad Pharaonē mitteret̉. Obſecro in quit dn̄e mitte quē miſſurus es ⁊c̄. Et Hie remias clamat. A a a dn̄e deus/ ecce neſcio loqͥ. qꝛ puer ego ſū. Et Ioh̓es baptiſta nō audet ſctm̄ verticē xp̄i tāgere. ſꝫ eum a ſe re pulit dicens. Ego a te debeo baptizari. Et apl̓s Paulꝰ ſe pͥmū int̓ pctōres deputat/ qͦ nec dignus ſū inqͥt vocari apl̓s. ¶ Et ſi qͥs obiecerit ꝙ apl̓s ſuas reuelationes iactan ter aperuit atqꝫ diuulgauit? Rn̄dēt ſctī do ctores int̓ qͦs Chryſoſtomus ſub hac ſnīa Aliud ē inquiūt ex qͣdā neceſſitate vl̓ habē di ꝯſilij vel ad vtilitatē audientiū ſecretas gr̄as ſuas aut virtutes ſuas ꝓdere ſeu ma nifeſtare. aliud ſine quauis ſua aut alioruꝫ vtilitate talia ꝑ inanē gl̓iaꝫ vētilare. Unde Maria ꝟ̓go qͥ ꝯſeruabat oīa v̓ba hec ꝯfe rens in corde ſuo. poſtmodum apl̓is/ p̄ſer tim Luce ſacra myſteria ſibi ſoli credita diſ ſeruit. non ad iactantiam/ quia non tm̄ tar daſſet cum vicium omnē p̄ceps ſit ſed ad eccleſie religioniſqꝫ edificationē. Quintiā deuotus Bernardus qui totiens iuſſit vt homo virtutes ſuas plus abſcondat etiaꝫ familiariſſimis ⁊ deuotiſſimis/ qͣꝫ alij vicia ſua occultare ſatagunt. pluries de ſuis do nis ⁊ gratijs ꝑ contemplationem adeptis palam nedum loqui ſed ſcribere non eſſe ſuperbiam arbitratus eſt. Quo pacto ſic? quoniam hoc agere cōpellebat nō vanitas ſꝫ charitas. ⁊ iam in humilitatis terra radi cem virtutis. ne iactātie aura velleretur al dd̓ f De diſtinctione verarum te demiſerat. Hec caritas ⁊ edificatōis ne ceſſitas a p̄ſumptōis ſuſpitione btm̄ Pau lū abſoluunt. qꝛ ꝓpter ſub introductos fal ſos apl̓os qui gl̓ioſos ſe mōſtrabant/ au toritatis ſue pondus impulſus ē ꝓpalare. qͣꝫqͣꝫ plura ſint in eius etiā laudatione plēa hūilitatis ⁊ recognitōis ꝓprie fragilitatis ⁊ ignorātie. an in corꝑe inquit vel extra cor pus neſcio/ deus ſcit. Et iterū. Factus ſū inſipiens ⁊c̄. Eſt igit̉ nō q̄libet manifeſta tio reuelatōis ſibi facte arrogans vel ſuper ba. ſed ea tm̄ modo q̄ fit inanit̓ vane ⁊ abſ qꝫ fructu edificatōis vel conſilij ſed fit ad exonerādū tumorē animi a vento iactātie qͥ plenus eſt. Ad ſcalpendū deniqꝫ prurien tes aures aſtantiū curioſa hmōi narratiōe vanitatū. Et ſi nō aliud afferret hec loqͣci tas incōmodū abūde illud ē qd̓ magne rei ⁊ inapp̄ciabilis fit ꝯſūptio. dū ſcꝫ tꝑs in P utiliter dilabit̉. ¶ Quocirca nō parū ad rē attinet ſi res de qua fert̉ eſſe reuelatō ſit vti lis ad mores. ad rēpublicā ad diuī cultus honorē vl̓ augmentū. aut ſi ſit ſuꝑuacuis rebꝰ ſeu narratōnibꝰ īmixta. Proinde in ſe cularibꝰ hiſtorijs ⁊ actibꝰ hūanis ſic reꝑi re ꝯmune ē ⁊ laudare ſe pōt hō abſqꝫ cl̓pa iactantie/ dum ſue defenſiōis vrget neceſ ſitas. Sic Tullius ꝑorādo ne pelleret̉ in exiliū ꝯẜuationē ciuitatis romane a ſe fa ctam aliaqꝫ egregia oꝑa ſui ꝯſulatus ꝯme morauit. Sic africanus ſcipio triūphuꝫ quē de carthagine ſubiugata reportarat in defenſiōis ſue pr̄ociniū ꝯͣ accuſatores ſuoſ allegauit. ⁊ vtrolibet abſqꝫ imputatōne ad iactantiā. Refert deniqꝫ pl̓imū ſi qͥs noui cius ſit in exercitio virtutū aut veteranus qm̄ virtus dū incipit leuiſſimo flatū ꝯuel lit̉. inueterata aūt ſua ſtabilitate nixa conſi ſtit. ¶ Habes ex his pͥmi ſigni qͣlēcūqꝫ de lucidatōem/ ꝑ quod dijudicari pōt ſpūale numiſma vere reuelatōis a falſato denario diabolice illuſiōis. qd̓ ſignū eſt pōdꝰ hūi litatis. Et nōne hͦ pondꝰ hec habuit reue latio facta zacharie ⁊ Elizabeth ſuꝑ ioh̓is noīatōe. Lege hiſtoriā ⁊ videbis ꝙ vicini ⁊ cognati vocabāt pueꝝ noīe patrꝭ ſui za chariā. qꝛ nō garrula ⁊ vana curioſitate ſu ꝑ nomine pueri parētes vulgauerūt. illaꝫ dicere ſola extorſit neceſſitas dū in circūci ſiōe puer eēt nomē accepturus. Sꝫ ⁊ eliza beth ſctō hūili ꝟecundoqꝫ pudore ornata occultabat ſe mēſibꝰ ſex. Et zacharias tāte hūilitatꝭ fuiſſe ꝯuīcit̉ vt ad v̓bū aſpectūqꝫ angeli ſtupidꝰ ⁊ gelido timore ꝯcuſſuſ vix crediderit nūciāti. ¶ Addēdū tn̄ ē qd̓ vult V b. Greg. dyal̓. Hūilitatē verā nō eē ꝑtina cē ſꝫ obtꝑantē cū tremore. quēadmodū de qͦdā lib̓tino refert/ qͥ rogabat̉ ⁊ adiurabat̉ renitēs ſuſcitare puerū. Uirtutꝭ inqͥt pectꝰ nō eſſꝫ ſi hͦ caritas nō viciſſet. Et plane nō iā hūilitas ſꝫ ſuꝑbū d̓ ſua eſtimatōe ē indi ciū. ſi qͥs p̄tēdēdo hūilitatē ꝯtēnat p̄latum aliqͥd oꝑis ardui p̄cipientē. Neqꝫ enī hoc o ageret ſi nō eſſet ſapīēs in ocul̓ ſuis/ ſi non prudētie ꝓpͥe innitēs potiꝰ qͣꝫ ſuꝑiorꝭ ſui iu dicio ſenſui ⁊ arbitrio ſubijci ꝑatus exiſte ret. Uide gͦ quēadmodū puſillanimitaſ ex ſuꝑbia generet̉. ¶ Addit ip̄e Gre. ꝓ regula ꝙ miraculū ⁊ hūilitas duo ſūt ſigna q̄ ad ma nifeſtandā alicuiꝰ ſctītatē ſufficiunt. Neqꝫ enī miracula ꝑ ſe valent cū a malis iuſto d̓i iudicio ꝑmittunt̉ fieri in edificatōem eccle ſie. Mēs q̄ diuīo ſpū implet̉(inqͥt Greg. habꝫ euidētiſſime ſigna ſua. veritatē.ſ. ⁊ hu militatē. q̄ ſi vtraqꝫ in vnā mētē ꝑfecte cō ueniūt/ liq̄t ꝙ de p̄ſentia ſctīſpūs teſtimo niū ferūt. ¶ Quāqͣꝫ refert ml̓tū ſi miraculū fiat in atteſtationē fidei vere. aut ad ſctīta tis alicuiꝰ manifeſtationē. Nā ⁊ mali pͥmo mō faciūt miracl̓a. vt ſcribit̉ Matth̓. vij. Qm̄ ꝟitaſ a qͦcūqꝫ dicat̉ a ſpūſctō ē. nec eā vincit malicia. Sꝫ in approbatōem ſctīta tis ꝓpͥe/ malis abſqꝫ dei ꝯͣdictiōe publica ⁊ ſufficiēti nullo mō ꝯuenire pōt miracl̓o rū oꝑatio. alioqͥn deꝰ eſſet fallax teſtis men dacij. Quare ſic? qꝛ ſignū ꝓpͥe manus.i. po tētie/ a ſe ſolo factibile appēderet lr̄is falſis p̄tēſe ſctītatis nec reclamaret. Addit̉ hoc nec reclamaret ꝓpter antixp̄i miracl̓a que nōnulli vera fore ꝯtēdūt ad ꝓbatiōem ele ctorū ⁊ reproboꝝ ſubuerſionē. Licꝫ tn̄ an tichriſtꝰ mīſter miracl̓i mēdaciſſimꝰ erit ⁊ ī vita ſceleratiſſimꝰ. Sꝫ deꝰ ip̄i ſuiſqꝫ mira culis ne crederet̉ ꝑ ſuas aliorūqꝫ p̄nūciati ones īnumeras reclamauit atqꝫ ꝯͣdixit. ꝓ pter qd̓ inexcuſabilis erit ſibi credens Ecundū ſignuꝫ ꝯ in legitimo numiſmate ſpirituali eſt diſcretio que dat flexibilitatē. Intellige ꝓmptitudinē ad credēdū ꝯſilio. que eſt huilitatis filia. Si videris aliquē exēplo zacharie ⁊ elizabeth incedētē via re gia ⁊ corde ſimplici in oībꝰ iuſtificatōnibꝰ dei qͥ nō vult ambulare in magnis neqꝫ in mirabilibꝰ ſuꝑ ſe. Sed medio qͦdā tenore Verarum a falſis XIX regulas viuēdi ſequit̉ a patribꝰ inſtitutas nec tranſgredit̉ fines qͦs patres ſui poſue runt. de tali noli credere leuit̓/ ꝙ fallat̉ ꝑ de monū illuſiones/ quē ⁊ credere ꝯſilio/ ⁊ in oībꝰ ceteris moderamē diſcretōis obſerua re ꝑſpexeris. Atuero ſūt alij qͥbꝰ placet ꝓpͥa ſnīa duci/ ⁊ ambulāt in adinuentōibꝰ ſuis. Ducit eos ꝑiculoſiſſimꝰ rector/ aut veriꝰ im pellit ꝓpͥa opinio. ieiunijs ſupͣ modū ſe ma cerāt. ꝓtēdūt vigilias. lachrymis plus qͣꝫ oꝑtet cerebꝝ turbāt ⁊ extenuat. Et int̓ hec nulliꝰ credunt monitis. ꝯſilio nemīs acqͥe ſcūt/ vt tꝑatiꝰ ſe habeāt. Doctores p̄terea ⁊ in lege ꝑitos audire ſeu ꝯſulere nō curāt ⁊ ꝯſultos ſpernūt. Nimiꝝ qꝛ magnuꝫ iā ali qͥd eē ꝑſuaſerūt ſibijp̄is. ⁊ qͥd eos agere cō ueniat plꝰ oībꝰ ſaꝑe arbitrant̉. De talibꝰ ꝓ nūcio/ qꝛ cito ꝓlabunt̉ in oēꝫ demonū illu ſionē. cito īpingūt ad lapidē offenſiōis/ qꝛ ceca p̄cipitatōe ⁊ nimia velocitate rapiunt̉ Propt̓ea qͥcqͥd d̓ reuelatōibꝰ inſolitꝭ ꝓnun ciauerīt habeto ſuſpectū. ¶ Pauci ſunt mē ſes dū era attrebati audiui de qͣdā muliere ꝯiugata ⁊ hn̄te liberos ꝙ aliqͣꝫdiu ꝑ duos dies nōnunqͣꝫ ꝑ qͣttuor ⁊ āplius manebat abſqꝫ cibo. erat ꝓide ml̓tis āmiratōi. Feci vt loq̄rer cū ea/ examīaui eā ml̓tis ſermoni bus. repꝑi hāc abſtinētiā n̄ ſobrietatē ſꝫ va nā ſuꝑbāqꝫ ꝑtinaciā. Nā ⁊ poſt tale ieiuni um dira fame excruciata/ īexplebili voraci tate cōmedebat nullā īſuꝑ aſſerebat ſolidā cauſam qͣre ſic ageret niſi ꝙ ſe īdignā dice bat q̄ pāe veſceret̉. Fatebat̉ p̄t̓ea neqꝫ a cō feſſore ſuo neqꝫ ab altero hr̄e hāc viuēdi re gulā. Nā a dimidio āno ⁊ āpliꝰ/ nulliꝰ ha buerat ꝯfeſſoꝝ vl̓ abſolutōeꝫ vl̓ ꝯſiliū. Ex paui fateor ⁊ exhorrui. diſſimulans tn̄ cepi on̄dere demōis hos eē laq̄os. ⁊ eā ꝑiculo ī ſanie vicinā eſſe. nā ⁊ erat vultū attonito ⁊ color ſil̓is iamiā moriture videbat̉. Pete qͣ Q º bā ſi ſciret aliqͦs qͦꝝ autoritas fides ⁊ pru ⁊ er e dētia maioris eēnt ponderis ⁊ reputatōis apud eā qͣꝫ ꝓpͥe eſtimatōis iudiciū. Rn̄dit ilico ſuſpirabūda ⁊ gemēs/ demiſſis humi ocul̓ ſe miſerā/ ſe peccatricē ſe īdoctā plus oībꝰ ⁊ inſciā. Subintuli q̄rēs ſi vere ita de ſe ſentiret. qͦ pacto ſine cuiuſqͣꝫ alteriꝰ ꝯſilio tā inſolitā ⁊ ab alijs ſanctioribꝰ ⁊ fortiori bus nō obſeruatā abſtinētiā ſeq̄ret̉. Cepit neſcio qͣs rn̄ſionū ābages voluere qꝛ qͣꝫuis euadere neſcire deerat humilitas. ⁊ poſſide bat mētē eiꝰ q̄dā arrogātia q̄ ſe victa erube ſcebat ꝯfiteri. Tandē monui eā bōa fide ⁊ ſub atteſtatōe maximi diſcrimīs ſui in aīa ⁊ corꝑe. vt fatuā deſereret hāc ieiunādi ob ſtinatōeꝫ. ⁊ abſqꝫ ꝑitoꝝ ꝯſilio nihil ſingula re ⁊ ab alijs inobſeruatuꝫ ſeq̄ret̉/ maxīe qꝛ viro ſuo diſplicebat ⁊ peior erat edacitas īſaturabil̓ ſeq̄ns. Nō rn̄dit ad hec. Plane diſceſſi ⁊ qͥd poſtmoduꝫ egerit igͦro. ¶ Hec idcirco ītroduxi vt exēplo ꝑſpicuū facereꝫ qͣntus eſt in qͥbuſdā diſcretōis defectꝰ qͥ n̄ ꝑmittit flecti ad credēdū ꝯſilio. Nō mirā dū ſi numiſma qd̓ a talibꝰ fabricatū ē repu diat̉ tāqͣꝫ ſi ex ferro ſit n̄ aureū. ¶ Qua in re Ro ſalub̓rimū eſt ſapiētis ꝯſiliū/ ne hō ſit ſapi ens in ocul̓ ſuis/ ⁊ ne īnitat̉ prudētie ꝓprie ſꝫ agat oīa cū ꝯſilio. ī eternu nō penitebit. nec ſufficit qͦtidianis int̓rogatōibꝰ fatiga re prudētes/ ſꝫ fides ⁊ obediētia p̄ſtet̉ neceſ ſe eſt. alioqͥn ſtultus erit hō hmōi ꝓut loqͥt̉ ſapiēs qͥ nō recipit v̓ba prudētie ſeu ꝯſilij. niſi ea dixeris q̄ v̓ſant̉ ī corde ſuo. Eſt ſane donū nō mediocre ſpūſſctī hͦ donū ꝯſilij. qͦ ſcꝫ dari poſſꝫ vl̓ haberi vl̓ credi recte ꝯſi liū. ¶ Ait itaqꝫ ioh̓es clymaci de gͣdibꝰ ptī gendi ad deū/ ꝙ hō arrogans et ſeip̄m du cē ſui ꝯſtituens/ nō indiget demōe tēptāte qꝛ factus eſt ſibijp̄i demon. Eſtimo deni qꝫ ꝙ nūc maximoꝝ maloꝝ cumulꝰ quē in ſciſmate patimur ⁊ exꝑimur/ ab hac indi ſcretōis peſte ꝓceſſerit/ nulliꝰ acqͥeſcere cō ſilio ꝑmittētis. ¶ De hac diſcretiōis v̓tute tractat abūde Caſſianus in collatōibꝰ pa tꝝ. Tādē ī ꝑſona illiꝰ magni antonij ꝯclu dit ſolā hāc v̓tutē eē q̄ īꝑturbato calle d̓du cit ad regnū/ ⁊ ab inſidijs ⁊ ſeductōibꝰ de monū tutos reddit. Subiungunt̉ exem pla qͥbꝰ hͦ aſtruit̉. Miẜabiles p̄terea exitꝰ Gtrries illorū qͥbꝰ hec ꝟtus d̓fuit memorāt̉. Itaqꝫ ad par exitiū ꝟ̓gūt abſtinētia nimia ⁊ cra puloſa voracitaſ niſi ꝙ irremediabilior eſt exceſſus ī abſtinētia. Morbos enī affert ī curabiles ex leſiōe cerebri et rōis ꝑturbatō ne. qͦ fit vt ꝑ maniā aut furiā vl̓ cet̓as paſ ſiōes melācolicas ſic ꝓfundāt̉ ⁊ ītime ra dicāt̉ fātaſmata īteriꝰ reẜuata ī cerebro ꝙ eē reputāt̉ vere res extrīſecꝰ apparētes. et audire ſe putat hō videre vl̓ tāgere qd̓ nul lo ſēſu ext̓iori ꝑcipit̉ Inualeſcit āt hͨ paſſio vſqꝫ ad hāc aliqn̄ īſaniā vt iudicet ſe hō ali liud eē qͣꝫ ē. quēadmodū reꝑtꝰ ē qͥ ſe muri legū. aliꝰ qͥ ſe gallū. alius qͥ ſe aſinū. aliꝰ qͥ ſe mortuū r̄putarꝫ. Un̄ fuer̄t nō nll̓i doctoꝝ qͥ hac eg̓tudīe ꝑcuſſū arbitrati ſt̓ fuiſſe ip̄ꝫ nabucho. vt brutū aīal eē ſe crederꝫ ⁊ n̄ ꝟa De diſtinctione verarum citer indueret corpus beluinū. Pleni ſunt medicorū libri portētuoẜ hmōi apparitōi bus ⁊ iudiciorū corruptōibꝰ/ ex leſiōe viri um interioꝝ naſcentibꝰ. De his ait Hiero. ꝙ magꝭ indigēt fomēto hypocratꝭ qͣꝫ alio ꝯſilio. Multos taliū vidi. ml̓tos etiā exa minaui qͦꝝ aliqͥ in pleriſqꝫ negocijs ſaniſſi mā videbāt̉ hr̄e ſnīam. deſipiebāt tn̄ ī cer tis caſibꝰ ⁊ rn̄ſiōibꝰ/ vbi fātaſie ſue leſio cer tius eminebat ¶ Ceteꝝ qͥ ꝑſcrutat̉ acutius artiū magicaꝝ traditiōes ſacrilegas ⁊ im pias/ facillime noſcit pl̓ima ibidē obẜuan da ꝓponi ſuꝑ īmoderatis ieiunijs ⁊ alijs/ nō ad aliud qͣꝫ ad ſenſus ⁊ rōis ꝑturbatōꝫ. qͦ fit vt etiā plerūqꝫ talibꝰ dediti/ cadāt in ī ſaniā. ⁊ vultus ocl̓orūqꝫ horrorē terrificū patiant̉. ¶ Attamē ne qͥs ea que dicta ſunt ꝯͣ ioh̓em baptiſtā ⁊ eiꝰ abſtinētiā valeat re torq̄re Hic aduertēdū ē diligent̓ ꝙ homi num diuerſe ſunt gr̄e. tū ex naturali bonita te ꝯplexionis. tū ex dono illiꝰ qͥ diuidit ſin gulis ꝓut vult Quocirca fieri pōt ꝙ abſqꝫ culpa ⁊ nota īdiſcretōis arripiat vnꝰ mo dū viuendi auſteriorē qͥ nō oībꝰ ꝯueniret. Exēplū habemꝰ in ioh̓e nr̄o. Fuit ille cō plexiōis optime natural̓ et armoniā viriū inferiorū ad ſuꝑiores quāta natura lapſa patiebat̉ pulcra integrāqꝫ poſſedit. Ꝙ ſi cui forſan ſit hͦ ambiguū ſciat qm̄ ẜm ſcri pturam dei ꝑfecta ſunt oꝑa. Sꝫ nōne io hānes nr̄ baptiſta a deo miracl̓oſe ꝓductꝰ eſt Semen igit̉ mat̓iale ex qͦ corpus ꝯpa ginādū erat nec durū nimis nec rurſuſ flu idū abūdantiꝰ fuit. ſed tale ꝓrſus qͣle diſpo nere ⁊ mīſtrare talē ⁊ tantū decebat artificē deū. Dic aliquē defectū mōſtruoſum inci diſſe qͥd ſequit̉. Iā nō nature q̄ nō oꝑabat̉ ſed deo miraculoſe cauſanti ſuiſſꝫ imputa ta tal̓ imꝑfectio qd̓ dicere nefas ē. Ex hoc ampliꝰ liquet ꝙ ioh̓is ꝯplexio nō melāco lica ſꝫ ſanguinea fuit. et ꝙ ī ſua ꝯceptōne et annūciatōe ꝯſtellatōibꝰ celi nequaqͣꝫ ſubde bat̉. Fefellerūt inſuꝑ aut fallere potuerūt regule aſtronomorū de iudicijs circa euꝫ. nec ad ip̄m extendi potuerūt. aꝑta eſt ratio ꝯceptōis miraculū. Ex his qͥd rurſum cō cludit̉. Nimirū vide ꝙ ioh̓es dū puer he remū cōcupiuit ⁊ introiuit/ hͦ nō ex leſione cerebri nō ex melācolica paſſiōe egit ſꝫ po tius a ſpūſancto ductuſ eſt in deẜtū. Sil̓r victus ſui ſingularitas ⁊ cetera hmōi(que etiā ante eius cōceptōem ꝓnūciata ſūt) vir tuoſa ſagacitate obẜuabant̉ a ioh̓e que ab alijs āmirari poterāt ſed nō cū diſcretiōis v̓tute penitus imitari nō oīm auiū par eſt volatus ad aquilā. nec beſtie oēs curſu ti gridē equāt. Sic ī v̓tutibꝰ diſpar eſt cuiqꝫ ꝑtitio. Nōne ſcūs Bn̄dictꝰ deẜtū locū pu er īcoluit. ip̄iꝰ tn̄ documētū ē/ vt nō ꝑmit tāt̉ paſſim ⁊ ꝓ libito mōachi ſolitudinem aggredi. Nā qͥſpiā adhuc tyrūculꝰ nec ex ꝑtus leuiores īſultꝰ pugne ſpirital̓ quō tu te ꝯmittit ſe bello gͣuiori gigātꝭ? Nā qͥ cōeꝫ vitā agūt ī ſocietate/ magꝭ exꝑiūt̉ bella mū di ⁊ carnis tāqͣꝫ rudiores potētioreſqꝫ pu gnaꝝ ꝯgreſſus. Qui āt ſolitarij degūt ꝯͣ gi gātē īmaniſſimū diabolū dimicat̉i ⁊ frau dibꝰ ſubtilioribꝰ atqꝫ fortioribꝰ aggrediēdi fatigādi/ ⁊ niſi diſcretōnis gr̄a ſuccurrerit turpit̉ deijciēdi exponūt̉. Agͦſcitꝭ igr̄ qͣꝫ ne ceſſaria ē diſcretōis v̓tꝰ/ quā parit nutrit ⁊ ſaluat humilitas vere obediētie copulata. ¶ Expediamꝰ reliq̄ ſub breuitate maiori. Erctū igit ſignū in numiſmate ſpūali diximꝰ eē pa tientiā que dat durabilitatē/ duꝫ ꝑ ignē tribulatōis examinat̉. et dū ꝑ ꝯtūe lias et ꝓbra pulſat̉. Doctrina viri(inqͥt ſa piens) ex patiētia cognoſcit̉. Si qͥs itaqꝫ ex māifeſtatōe illoꝝ q̄ ſibi dicit fuiſſe reue lata reportet nō niſi deiectōem/ irriſionē et opprob̓a faciliꝰ inducit credere ſibi qͣꝫ vbi ſuſpitio de vane laudis captatōne rōnabi lis exorit̉. Fallax tn̄ eſt hͦ ſignū nō dubito niſi cautiſſima circūſpectōe cū alijs adiun ctis examinet̉. nā ⁊ obſtinatio ſepe patiēti am ſimulat. ⁊ nōnulli ex ꝯtumeliaꝝ fatua ꝑ peſſiōe gl̓iantur. Quēadmodū ip̄e etiā ſor des veſtiū ⁊ cilicium aliqn̄ ſuꝑbie vmem mordaciſſimū generāt ⁊ nutriūt Arbitrāt̉ iſti ſe iuſtꝭ ⁊ ſcīs eē ſil̓es qͥbꝰ tot aduerſa ꝯti gerūt vl̓ qͥ egerūt ſil̓ia. Impleri rurſus ī ſe putāt illā xp̄i ꝓmiſſiōꝫ. Btī qͥ ꝑſecutiōem patiūt̉ qm̄ ip̄oꝝ ē regnū celoꝝ. n̄ ſatꝭ aduer tētes qm̄ addit xp̄s ꝓpt̓ iuſticiā/ ſꝫ tāte ce citatꝭ ē ip̄a mētꝭ arrogātia/ tā ſil̓is eē v̓tu tibꝰ vult videri temeritas. Ceteꝝ nūqͥd n̄ obſecro reꝑiūt̉ qͥ d̓ ſuis etiā defectibꝰ/ d̓ ne gligētijs ⁊ neceſſitatibꝰ īprobiſſime gl̓iāt̉ abſurdū dictu. ſꝫ ita gl̓iant̉/ certe deputāteſ ſibi talia a deo ꝑmitti/ ne cū paulo magni tudo reuelationū aūt v̓tutū eoſdē extollat. Et vide quante conſcientie arrogātis cala mitas/ quia nec hūiliat̉ nec a ſuis defecti bus ſpoliat̉. Nam qꝛ vtili diſpenſatōe ſibi Verarum a falſis XIX datos putat ſtimulos negligentiarū cul ꝑabiliū/ vt eis careat nequaqꝫ enitit̉. qͥnpo tius in ſue ꝑfectiōis traducit argumentū. I0I altu ſignuꝫ eſt veritas/ q̄ dat ꝯfiguratiōeꝫ ⁊ inſcriptiōeꝫ legitīaꝫ. Eſt nāqꝫ ſa cra ſcriptura locus vel officina vbi cunus regius monete ſpūalis recōdit̉ qꝛ ſi in aliqͦ vel minimo puncto denarius diſcrepet in ſua figuratiōe ⁊ ſuꝑſcriptiōe ab hͦ cuno re gis abſqꝫ vlla dubitatōe falſatus eſt. Attn̄ tāta eſt nōnūqͣꝫ ſil̓itudo denarij falſi ad ve rum/ vt vix niſi a doctiſſimis poſſit falſitaſ dep̄hendi/ qꝛ int̓ tot ꝟitatis lineas ad frau dē poſitas nō ſtatī vnus falſitatis punctꝰ ſemet aꝑit. Uiſi ſunt heretici qͥ magnos ca tholice doctrine compingebat libros vt ſo lam hereſim int̓ tot veritates latenter inſe rerēt/ ⁊ cautiori efficacioriqꝫ fraude publi carēt. Hec res indicat ex qͣꝫta neceſſitate ta lis q̄libet moneta reuelationū inſolitaꝝ dꝫ a theologis pͥuſqͣꝫ admittat̉ examinari qͦꝝ p̄cipue intereſt inter verā ⁊ falſam religio nem. moreſqꝫ ꝯcernēs diſcernere. Palā eſt inſuꝑ qͣꝫ ꝑnicioſa ſit ſcripture ſacre reiectio ⁊ ad antixp̄i ſuſceptiōem p̄paratio certiſſi ma. ¶ Hoc ſignū quartuꝫ manifeſte trahit̉ in lege. Deutro.xiij. ⁊. xviij. ¶ Et ꝓ elucida tione maiori placet hic repetere qͣttuor cō ditiones vere reuelationis quo ad vitatis inſcriptōneꝫ al̓s ꝑ me poſitas ⁊ ꝓnuncia tas in quadā collatione de angelis. ¶ Pri ma ꝯditio Nullus angeloꝝ ſanctoꝝ ſiue ꝓphetaꝝ quicqͣꝫ eſſe futuꝝ p̄nunciat quin veraciter futuꝝ ſit in ſenſu quem ip̄e vl̓ ſpi rituſſanctus intēdebāt. Sic nō eſt reſpon ſum demonuꝫ/ quia ⁊ fallunt ⁊ fallunt̉. Et hec ꝯditio habet̉ Deutro. xviij. Si tacita cogitatiōe rn̄deris Quomō poſſum int̓ ligere verbū qd̓ locutus eſt dominus?? quit̉ reſponſio. Hoc habebis ſignuꝫ ꝙ in nomine dn̄i ꝓpheta ille p̄dixit ⁊ nō euene rit. hoc dn̄s nō locutus eſt. ſed ꝑ tumorem animi ſui ꝓpheta ꝯfinxit. Cōtra hoc videt̉ eſſe inſtantia fortis de Iona qui p̄dixit de ſtructōneꝫ Niniuitaꝝ. ⁊ de Eſaia reſpectu mortis Ezechie. ⁊ de Nathan. ¶ Pro quo ponit̉ ſecunda ꝯditio ¶ Si idipꝫ qd̓ ange lus aūt ꝓpheta p̄dixit non ex mō quo vo caliter pretendebat̉ eueniat plus ſuꝑ hoc a ſpūſancto reuelationem accipiet de ꝓphe tia aut reuelatōe ſic vel ſic intelligenda/ cōditionaliter aūt myſtice/ vel litteralit̓. Sic factū eſt in Iona ⁊ eſaia. al̓s debuiſſent la pidari ẜm legē Deutero. xviij. ſcriptā. hoc eſt qd̓ pͥus appellaui deū reclamare vel cō tradicere vel de ſuo intellectu ſalubriter in formare. ¶ Tercia conditio Nihil bonis moribꝰ aūt ſincere fidei ꝯtrariū angeli ſan cti ⁊ ꝓphete veri p̄dicunt aut p̄cipiūt. Nō ſic demones vl̓ antichriſtꝰ quoꝝ ſigna di cunt̉ ſigna mendacij. quia ad mendacium credēdū inducūt. Hec ꝯditio habet̉ Deu tero. xiij. Si qͥs inſtet de p̄cepto dato abra he ſuꝑ īmolatōe filij Rn̄ſio ē ꝙ deo iubēte ſeu diſpenſante nō fuiſſet illicita mortꝭ hu ius inflictio. Sed ita diceret ꝑtinax. ido latra īmolans filios ſuos ⁊ filias ſuas de monijs. ¶ Pro quo ponit̉ quarta conditio Reuelatio angelica ſiue ꝓphetica ſuꝑ ali quo qd̓ bonis moribꝰ obuiaret niſi diuīa interueniret iuſſio ſiue diſpēſatio. talit̓ cir cūſtantionata eſt aut eſſe dꝫ/ ꝙ de ea reuela tionē accipiēti vel eis ꝓ quibꝰ fit reuelatio dubitare nō liceat. Oportet em̄ vt tā clare cognoſcat̉ reuelatio eſſe a deo/ qͣꝫ clare ſcit̉ aliqͥd eſſe ſcripture ſacre vel ratōni ꝯforme Et in hoc caſu maxīe neceſſariū eſt donuꝫ qd̓ apl̓s vocat donū ſpirituum. ¶ Queres ꝓ quid agit hoc donū qd̓ diſcretōeꝫ ſpirituū appellamus? Agit equidē vt ſapore qͦdaꝫ intimo ⁊ illuminatōe qͣdaꝫ exꝑimētali ſen tiat homo differētias inter veras reuelatio nes ⁊ deceptorias illuſiones. Hoc tradit btūs Gre. in dyalogo. Hoc idē de ſeip̄o b atus Bern̄. in ſuis miraculis fatebat̉. S tiebat enī(et vt ſic dixerim) guſtabat inter no quodā afflatu et odore quādo ad faciē dum miracula ſibi virtꝰ aderat. vtpote ad ſanitates operandū. Quēadmodū de dn̄o nr̄o ieſu chriſto dicit euāgeliſta ꝙ ſenſit v̓ tutē de ſe exiſſe dū ſanata eſt ml̓ier ex conta ctu fimbrie veſtimēti. Alioqͥn idem et alij ſimiles nulla ratōe viſi fuiſſent aliqn̄ excu ſabiles a temeritate aut a tēptatiōis diui ne pctō dū ad oꝑandū miracula ſemet in gerebant. Aug. quoqꝫ refert in ſuis ꝯfeſſi. mr̄eꝫ ſuā iſto mō int̓ veras ⁊ falſas noctur ne qͥetis imagines ⁊ viſiones diſcreuiſſe. Cur igit̉ aliqͥs ſi regula vniuerſalis autdo ctrina certa et infallibilis nequeat tradi ſu ꝑ hac mat̓ia d̓ diſcretōe ſpirituū/ aut de re uelatōnū veritate. cum iſta res plꝰ in expe rientia et conditionū particulariū q̄ īfinite ſunt ꝯcurſu/ qͣꝫ ī arte ꝟſetur. ¶ Uideamus De diſtinctione verarum ſimilē in re pari īmo lōge faciliori difficul tatē. Ridebūt ad exemplū forſan aliqͥ ſꝫ at tendāt ne ſemet irrideant. Petamꝰ ab aliqͦ dari nobis ſub arte ⁊ doct̓na vniuerſali/ ꝑ quā ſciri poterit euidēter de ſeip̄o vl̓ alio ſꝑ qn̄ ſomnijs illudit̉ aut veris vigilijs exer cet̉. Attēde ī pͥmis ꝙ viſiōes ſomnioꝝ ple rūqꝫ diſcurſiue ſunt/ rōnales ⁊ ſuꝑ ſe refle xe. Nā q̄rit hō ſi ſomniat. vtrinqꝫ inſuꝑ ar guit/ ⁊ tandē deliberate ꝯcludit ꝙ vigilat. Adde ꝙ tāta ē ſomnij ad vigiliā ꝓpinqͥta tis ſil̓itudo/ vt heſitet hō etiā vigilās ac vi ſa ſecum retractās ſi tunc vere dormiebat. Rurſus apud qͦſdam dormiētiū ꝓut ſcri bit ph̓s et exꝑientia loquit̉/ vigilantiū oꝑa incurſu voce ⁊ alijs pl̓imis reꝑire ē. Deni qꝫ tot ⁊ tales aliqn̄ occurrūt ſil̓itudīes ſō nij ad vigiliā ꝙ ſolū videt̉ exꝑientia ad diſ cernēdū ſufficiēs. Int̓roga aliquē de vigi lātibꝰ quō ſcit an vigilat? Rn̄debit ilico for te inſulſam hāc q̄ſtionē tuā. ſꝫ vrgere n̄ de ſinas rn̄debit ſubſtomachās bn̄ ſcio. Per ſiſte vltra ⁊ dic/ quō bn̄ ſcis? dicit ꝙ maxīa eſt int̓ ſomniū ſuum ⁊ vigiliā diſſil̓itudo. Si ſil̓itudīes varias adduxeris/ qͣs p̄tigi mus/ eſtimo ꝙ nullus ſue rn̄ſiōi aliꝰ erit exi tus qͣꝫ vt dicat/ certe ſcio qꝛ ſic exꝑior. Sꝫ ꝑge vltra inſiſtere/ ⁊ affer ꝙ ſil̓em crebro ſe habere iudicat exꝑientiā dū ſōniat. credēs ſcꝫ loqui/ legere et audire/ īmo ⁊ nō ſomni are. Ad hec qͥd iſte rn̄debit niſi dicere/ veꝝ eſt. et tūc decipior. Ꝙ ſi ampliꝰ ꝓteruire ⁊ ꝯtraniti volueris dicēs/ ita nūc O bōe vir etiā tu fallerꝭ qͣꝫqͣꝫ ignores. Uideat ip̄e qͥd vltra obmutire aut ſufficiēter allegare vale at ad liberādū pedes ſuos ab hͦ labyrītho. p̄ter ſolā exꝑimentalē noticiā ip̄iꝰ vigilie q̄ valde diſpar ē a ſomnijs. fortior ſcꝫ atꝫ lu cidior. ꝑ quam nō ſe tam opinat̉ qͣꝫ ſcit ⁊ ī telligit vigilare. ¶ Trāſferat̉ hec ſil̓itudo q̄ Y videt̉ pueril̓ ad rē ſublimiſſimā q̄ tractat̉/ ꝯprimet̉ ꝑ eam/ ſi nō erro inſolēs arrogāſ qꝫ hūana curioſitas/ que fidei ſacramēta ſi nō penetrat īdignat̉. qn̄ nec qͦtidiana pue rilia ⁊ ludicra ſufficit attingere. Hec etiam nos ꝯſideratio cautiores efficiet nō in reue latōibꝰ tm̄mō ſecernēdis/ ſed in oībꝰ gene raliter nr̄is actibꝰ dijudicādis. O qͦtiens ſibi videt̉ hō ſapiēs. ſibi iuſtꝰ. ſibi hūilis. ⁊ ſibi dicit. qꝛ diues es in v̓tute/ et neſcit ꝙ miſerē ⁊ miſerabilis et pauꝑ/ cecꝰ ⁊ nudus Preualet in vanitate ſua/ et in ml̓titudine ſpūaliū diuitiaꝝ ſuarū gloriat̉. dicit in exceſſu ſuo nō mouebor in et̓nū. Sed ꝓ cer to alto ſomno p̄ſſus fallit̉. qꝛ oīa hec aſpic̄ nō in lumīoſe ꝟitatis vigilia ſed ſub ſimu lachro ſomniculoſe vanitatis experit̉ hāc fraudem. Tunc pͥmū hō dū deo ꝓpicio ex citat̉ a ſomno pctī/ et nihil inuenit diuitia rum ſomniataꝝ ī manibꝰ ſuis. Fit hoc dū regredit̉ ad luminoſū ⁊ p̄fulgidū diē hūili tatis ⁊ ſibi vigilat qͥ vanitati dormiebat. vi det tunc errorē ſuū/ et illum ſecū diuqꝫ re tractans ꝙ ip̄e patiebat̉ qui ne deſipiat ob ſtupeſcit. Nam ⁊ vere ſuꝑbū et arrogantē ⁊ tumidū aut aliter vicioſum ſe fuiſſedep̄ hendit/ qͣꝫqͣꝫ aliter pͥus exiſtimabat. Qua re ſic? Quia mentiebat̉ iniqͥtas ſibi. Et qͥd mirū ſi mentit̉ iniquitas ſibi plꝰ qͣꝫ ſi ſom nians de ſomnijs/ et maniacꝰ de furia. et ſtolidus de ſapiētia corruptiſſime iudica rint. Sic eſt plane ꝙ vicioſi de ꝓprijs vi cijs. vt d̓ tenacitate parcꝰ. de arrogātia ſu ꝑbus ꝑuerſe cōiecturāt. et tanqͣꝫ acriſia per cuſſi palpant in meridie. Quāobrem eluce ſcit qͣꝫtū īmo qͣꝫ neceſſariū ſit eis alieni con ſilij ducatū habere ⁊ ſequi/ quia de ſomniā te alius vigilās ꝑfectius iudicat. Ideo ve ſoli quia cū ceciderit nō habet ſubleuātem Et ve ceco ſi ceca eū ducat impietas et illu ſio/ quia ambo in foueā cadunt. O formi dandas ergo iugiter fraudes qͥs nō expa ueſcat? O fallaces vbilibet mille deceptio nū tendiculas/ quis has euadet? Quis ar to tramite ſic obſcuro ſic obſeſſo ſecurꝰ am bulabit? Profecto ſolus ille beatus/ ⁊ deci es btūs hūilis et pauꝑculus qui ſapienti obediēs ſemꝑ eſt pauidus/ qui ī dei timo re inſtāter ſe tenet/ ne cito ſubuertat̉ domꝰ ſua. Putas ne fuerat hoc exꝑtus qui dicit Cuſtodiēs paruulos dn̄s/ hūiliatus ſum ⁊ liberauit me. Deniqꝫ hoc teſtat̉ oraculū illud digne diuinū et ſempiterne memorā dum/ de humilitate Anthonio monſtratū Conformiter ad qd̓ iurat deuotus Bern̄. taliū exꝑtiſſimus ſuꝑ cantica. In veritate inquit didici nihil eque efficax eſſe ad gra tiam dei ꝓmerendā/ retinendā/ recuꝑandā qͣꝫ ſi omni temꝑe inueniaris corā deo non altū ſaꝑe ſed timere. Beatus hō qui ſꝑ eſt pauidus. Hanc hūilitatis lucē quiſquis intrauerit/ ꝑ medios temptationū laqueoſ quātūlibet abſcōditos/ tutus incedet fru ſtra rugiet aduerſarius vt leo. fruſtra circū iet querēs quē deuoret. fruſtra inſidiabit̉ ī ſpelūca ſua vt rapiat pauꝑem ⁊ pauꝑculū Verarum a falſis XIX ⁊ ꝯtritū/ qm̄ tibi dn̄e derelictus eſt ille pau per ⁊ orphano adiutor es. ¶ Hoc eſt pͥmū ⁊ p̄cipuū ſignū inter ſigna nr̄e monēte ſpū Zalis diſcretiuū. ¶ Monitiōes oēs itaqꝫ in trinſece/ oēs inſtinctus vehemētes/ oīs re uelatio/ omne miraculū oīs amor extaticꝰ oīs ꝯtēplatio/ oīs raptus/ oīs deniqꝫ nr̄a interior exterior ve oꝑatio. ſi humilitas p̄ce dit ⁊ comitet̉ ⁊ ſequat̉. ſi nihil eā ꝑimēs mi ſceat̉(crede mihi) ſignū hn̄t ꝙ a deo ſūt/ aut bono eius angelo nec falleris. Si ꝟo p̄di ctoꝝ aliqͥd ſumat originē a ſuꝑbia ſi eā ſecū duxerit/ ſuſpecta habe oīa. Humilitatis et go ſignū ſi ꝑfecte noſceret̉/ fruſtra multipli carent̉ alia. qm̄ ſuꝑbia ⁊ humilitas numiſ ma ſpūaliū oꝑationum ſufficiēter ꝯdiſtin guūt. Hāc nihilominꝰ ſublimiſſimā par uitatē ⁊ pauꝑtatē ditiſſimā ſꝫ in deo. hanc ſapiētiſſimā vt ſic loqͣr inſipientiam/ q̄ ſibi de ſe diffidit/ q̄ nemini ſe p̄ponit/ q̄ idcirco ſuaſibilis eſt ⁊ nemini detrahēs aut indig nans/ diſponit oīa ſuauiter. Hāc inquā qͥſ quis ꝓpria v̓tute ſtudio vel induſtria adi piſci ⁊ ẜuare crediderit/ errat ꝓcl̓dubio eti am ſuꝑbiſſimꝰ ē. p̄parat ſe hō ad eā nō ne gabo ſed ab eo ſolo gͣtis infundit̉ ⁊ cuſtodi tur/ a qͦ om̄e donū optimū ē. et hͦ ſcire ⁊ ſē tire iā magnū dei donū ē ⁊ hūilitatꝭ initiū ¶ Ecce magr̄i venerabiles ⁊ fr̄es dilectiſſi mi ecce qͦ relapſus ſum de qͣrto ſigno ad pͥ mū. ita eſt. ſꝫ nunqͣꝫ ꝓfecto ſatis crebro/ nū qͣꝫ v̓bis ſufficiētibꝰ pōt apud nr̄aꝫ elatōem ꝑditiſſimā inculcari laus huiꝰ ꝟtutis. nū qͣꝫ nimis ſub pedibꝰ rep̄henſiōis valet ad uerſa ſuꝑbia deijci ꝯculcari ⁊ ꝯteri. O mō ſtrū horrendū ingēs. O portētuoſiſſimuꝫ ſuꝑbie negocium. Nā heu calcata reſurgit fortior/ īſtar fabuloſi Anthei euulſa repul lulat vberior/ ſua demū reſciſione velut hy dre poetice caput redit fecundior. Sic ex ſuo nedū ꝯͣrio vt ex humilitate ex ſordibꝰ/ ex pallore. ſꝫ ex ſua morte rediuiua generat̉. ¶ Atuero tandē reuertamur ſi placet ad qͣr tum ſignū in qͦ eramus. qd̓ diximus eē ve ritatē/ qͥ dat ꝯfiguratiōeꝫ legitimā monete noſtre ſpūali. vbi q̄ſo aīaduertere nequaqͣꝫ omittamus/ ꝙ aliqͣ ſic ſe habere pn̄t. vt qͣꝫ uis nō ſint palaꝫ ⁊ directe obuiātia ſiue ꝯͣ ria diuine oīpotētie/ q̄ ꝑ ſcripturā ſacrā ex tollit̉ qͥn abſolute poſſint fieri. ſunt nihilo minus refellēda tanqͣꝫ inania ⁊ fatua ⁊ di uīe ſapīe incōgrua. nec teſtimonio ꝟitatis legitime formata ſed aliūde ꝓtracta. quēad modū ſi qͥs diceret ſibi eſſe reuelatū ꝙ totꝰ mūdus mouebit̉ cras motu recto. ꝙ vnꝰ angelus annihilabit̉ poſtmodū recreabit̉ nō adducēdo aliā vtilitatē ꝙ qͥlibꝫ p̄lato rū dꝫ ſolus ⁊ nudꝰ incedere ⁊ baiulare cru cē materialē ſuꝑ humeros ſuos; al̓s tota ꝑibit eccl̓ia. Talia inqͣꝫ velut delira ⁊ diuīa reuelatōe indigna ſtatim abijciēda ſūt Ne qꝫ enī relucet tm̄mō in diuīs oꝑbꝰ potētia ſed bonitas et ſapīa quā effudit ſuꝑ om̄ia oꝑa eius. Oīa(inqͥt psͣ.) in ſapiētia feciſti. Ad hͦ refert̉ quod antea dictū ē de narrati onibꝰ ſuꝑuacuis fantaſticaꝝ apparitōnuꝫ ⁊ de inutili ꝑ eas tꝑis ꝯſūptōe. Pro hͦ va let qd̓ habemus ex determinatōe doctorū ⁊ glo. Mat. iiij. ſuꝑ illo Si filiꝰ dei es mit te te deorſuꝫ. Miraculū ſi pia vtilitate aut neceſſitate careat eo facto ſuſpectū ē aut re ijciendū. ſicut fuiſſet chriſtū volare per ae ra. et vt ꝯmuniter ſunt oīa magoꝝ ſacrile ga p̄ſtigia. Fuit nr̄is tꝑibꝰ mīier in talibꝰ famata reuelatōibꝰ quā hͦ ſignū niſi fallor deliraſſe cōuincit. ¶ Quintum ſignuꝫ Xpediamus nos ad poſtremū de qͥnto ⁊ vltīo ſigno. Illud ē ſi L meminiſtis/ charitas ſeu diui nus amor/ qͥ dat colorē aureum numiſmati. Hoc ſignū nō vſqꝫqͣqꝫ ſtatim ſufficiēs eſt/ ꝓpt̓ ſophiſticū ⁊ fucatū colo rē aureū vane ſeu carnalis dilectōis. Siqͥ dē exꝑtū eſt mulierculas qͣſdā fuiſſe q̄ cir ca deū vl̓ alios viros ſcōs magꝭ afficiebā tur dilectōe vicioſa igͦrant̓ qͣꝫ vera ſctā ⁊ ſin cera caritate mouerēt̉. Et d̓ idolatrꝭ ꝯſtat qꝛ deū ſe diligere lꝫ errātes exiſtimāt. Pro pterea pͥmū h̓ incidēter īfero n̄ eē tutā mu lieꝝ qͣntūcūqꝫ ſctāꝝ cū virꝭ etiā religioſiſſi mis cohabitatōneꝫ ⁊ familiaritatē. Quare ſic? Quia p̄t fieri vt amor a ſpū īcipiat ſed vehemēter formidādū ē ne ꝑ blādicias ſē ſim carne ꝯſumat̉. Nō deerit inqͥt Hieror viſcꝰ diaboli. Nā ⁊ ferreas mentes libido domat ⁊ carpit vires. vritqꝫ vidēdo femīa inqͥt Uirgiliꝰ. Quocirca ſcpͥſit q̄dā d̓uota ml̓ier nihil ita ſe hr̄e ſuſpectū ſic̄ dilectōem ⁊ plꝰ qͣꝫ diabolū/ etiā dū circa diuīa ⁊ ꝑſo nas ꝓbate ſctītatꝭ ꝟſat̉. Hoc nō ml̓iebriter traditū ē/ quoniā paſſio ſeu motio qͣnto ve hementior/ tanto precipitatio facilior inue nitur et regi difficilior. Amplius hanc ob cām int̓ ceteras vident̉ erraſſe begardi et De diſtinctione verarum begarde ob indiſcretā dilectiōem noīe de uotōis palliatā. Argumentuꝫ huiꝰ rei ē in qͦdā libello incredibili pene ſubtilitate ab vna femīa ꝯpoſito q̄ maria de valentianaſ dicebat̉. hec agit de p̄rogatiua ⁊ eminētia dilectōis diuine ad quā ſi qͥs deuenerit fit ẜm eam ab om̄i lege p̄ceptorū ſolutꝰ. addu cens ꝓ ſe illd̓ ab apl̓o ſumptū. Caritatē ha be ⁊ fac qd̓ vis. Recolitis opinor/ vt apud Uirgiliū in bucolicꝭ q̄ſitiue ponit̉ An qui amāt ſibi ſomnia fingūt? Et certe res ſic ſe habet. qm̄ amor int̓ oēs aīe paſſiōes ma gis penetratiuus ⁊ alienatiuꝰ. et ſi verꝰ eſt caſtus et ſctūs iuuat incogitabilit̓ ad cogͦ ſcendū celeſtia. Si ꝟo aut vanus ſit/ erro neus aut libidinoſuſ varias ſibi format il luſiōes ita vt credat videre ſeu cogitare q̄ ꝓrſus ignorat. Experimentū huiꝰ rei in a more hereos ꝯſpicimꝰ. Etenī ſi p̄dicta ma ria/ nō de viatoribꝰ vtiqꝫ ligatis ad p̄cepto rū diuinorū impletōem ſed de ſtatu btōrū dilectōem quam ſcribebat applicaſſꝫ vix altius qͥcqͣꝫ de diuīa fruitione qͦ ad aliqͣ di ci potuerat. ſꝫ fallebat eā ſua tumiditaſ ani mi tāte paſſiōi dilectōis īmixta. Putabat igitur ſe frui deo dū vigebat hec paſſio for tis circa deū ī eius aīo qͥntūcūqꝫ a diuinis p̄ceptis lōge eſſet. Accepi a narrāte qͦdam carthuſien̄. ſe ab vno magno viro audiuiſ ſe ſꝫ in hͦ ſtultus erat ꝙ pctm̄ mortale n̄ ſꝑ corrūpebat caritatē. nec impediebat dile ctōem dei ſuꝑ oīa/ īmo ad gͣtias agendū/ et diuinā ducedinē āmirādū laudandū/ con cupiſcendū nōnunqͣꝫ īflāmabat. Exēplū dabat de fornicatōis dilectōe. Errabat vti qꝫ delirꝰ ille qͥ ſic fantaſiabat̉/ dū motū oēꝫ amoris paſſionalē vl̓ ex conſuetudīe vl̓ ali unde genitū ita diuinā vocabat caritatem que nō gaudet ſuꝑ iniqͥtate/ ⁊ q̄ deo ꝑ ino bedientiā p̄cepti cuiuſuis nequaqͣꝫ inimi cat̉. ¶ Noui hominē qͥ ex deuotōe ⁊ ſapien tia plane laudabili cuiuſdā v̓ginis religio ſe amiciciā eius in dn̄o familiarē amplexa tus/ deerat pͥmo focus oīs carnalitatꝭ. tan dem paulatim ex conuictu crebro accreuit amor ſed nō penitus in dn̄o/ vſqꝫ adeo vt ab ea viſitāda aut recogitāda ſi aberat vix diuelli valeret. Nihil tn̄ ꝓtūc carnale. nihil ſubdolū. nihil fraudis diabolice ſuſpicaba tur donec aliqn̄ diſcedendū fuit lōgiꝰ ab ea. ſenſit ille vir tūc pͥmū qꝛ nō pura ⁊ om̄i no ſincera ⁊ caſta fuerat hec dilectio. ⁊ ꝙ magno malo niſi deus ꝓpiciꝰ auertiſſꝫ ap proximabat. Oīs qͥppe vehemētia eſt ad virtutē ꝑiculoſiſſima comes. vt ad dilectio nem. ad zelu. ad correctiōem ⁊ ſil̓es. Ueriſ ſime ꝓpterea q̄dam enuciauit qͥ dixit. Ma le cūcta mīſtrat īꝑetus ¶ Hec demū fraus apud illos freq̄ns eſt/ qͥ in cultu aūt dilecti on ꝓximorū decorē corꝑis. florē etatꝭ aut diuitias/ aut alias fortune dotes attēdunt ac inde vehemētius ad eoꝝ dilectōnem ac cendunt̉. Qui ꝓfecto cauere habēt ne ſor dide aut et carnal̓r exurant̉. Alioqͥn ſi tm̄ modo virtutē diligūt. ſedem eiꝰ vnicā ſpi ritum vicꝫ qͣlecunqꝫ corpuſculū inhabitet eq̄ ament colāt ⁊ freq̄ntent Nō aduerſor tn̄ vſqꝫqͣqꝫ poete dicēti. Gratior et pulcro ve niens e corꝑe virtus adiuuat. Sꝫ affirmo ꝙ ſi gͣtior nō ob hͦ tutior aūt ſincerior īueni tur. Deniqꝫ vt ſentias qͣꝫ nihil tutū ſit ī ip ſa etiā dei dilectōe/ dum ꝑegrinamura do mino recogitatōe ꝓfunda circūſpice ꝙ a pud exercitatos in amore et ceterꝭ v̓tutibꝰ ſuboriri pōt horribil̓ deceptio. Et qͣlis de M ceptio? Talis qͥppe vt iſti deuoti/ iuſta ſed occulta d̓i ꝑmiſſiōe/ aut ꝓ erudiēdo/ aut ꝓ ꝑdendo eludant̉ a demonio meridiano ſu ꝑbie trāſfigurāte ſe in angelū lucis ſub ſpe cie grādis boni. declinat tūc ab eis deus ⁊ veſte nuptiali caritatis ſpoliat. Oīa tn̄ pͥo ris deuotōis ⁊ dilectōis īdicia ſentire ⁊ ha bere p̄ſumūt/ errātes vtiqꝫ in via et exꝑien tia morū quēadmodū ſi qͥs aberret aꝑtis oculis in via pedū. arbitrant̉ itaqꝫ ꝙ agā tur ſpū dei dū ex ſolo informi habitu ⁊ vſu virtutis pͥoris nonduꝫ abolito/ mouent̉. ⁊ quis nō obſtupeſcat hͦ audiēs? Quis non vehemēter exhorreſcat? Quis nō obtempe ret apl̓o dicēti? Qui ſe exiſtimat ſtare vide at ne cadat. Credo ꝯtēplatus hec fuerat ſa piēs qͥ dicebat. Eſt via q̄ videt̉ homini iu ſta/ ⁊ nouiſſima eius ducūt ad mortē. Et il le qͥ ait. Neſcit hō an amore vel odio dignꝰ ſit. Suꝑ hāc abyſſum multā iudicioꝝ dei verterat aciē ꝯtēplatiōis ſue qͥ paueſcēs ex clamat. O altitudo diuitiaꝝ ſapīe ⁊ ſciētie dei/ qͣꝫ incōprehēſibilia ſūt iudicia eiuſ. Et alter inquiēs. Terribilis in ꝯſilijs ſuꝑ fili os hoīuꝫ. Et ad humiliatōeꝫ noſtre miẜie hec ꝯſideratio ſi nō ſufficiat qͥd gͦ aliud erit ſatis ignoro? ¶ Porro nō eſt p̄tereunduꝫ ꝙ eadē ꝑſona ſicut nūc pōt eſſe bona ⁊ orna ta charitate nūc declinare in vicium. ⁊ rur ſus a malicia in iuſticiā ꝯuerti. Sic poſſi bile eſt eandē ꝑſonā nūc veris reuelatiōibꝰ I viſionum a falſis viſitari. nūc fatigari vel tēptari falſis illu ſionibꝰ. Nā ⁊ ꝓph̓e nr̄i vt dauid helyzeus ⁊ nathā nō ſꝑ ad nutū p̄ſto hēbāt ẜm Gre go. ⁊ hiſtoriā ꝓpheticū ſpm̄. Un̄ nathā ex frequēti vſu ꝓphetice viſiōis credidit pro pria eſtimatōeꝫ eſſe reuelatōeꝫ. dū ip̄i Da uid q̄rēti de edificatōe tēpli rn̄dit. fac̄ q̄cū qꝫ hēs in corde tuo/ dn̄s tecū ē. Ualet hͦ ex emplū ad ea q̄ de vſu dilectōis diuine p̄ta cta ſūt. Quāobrē qͥ in talibꝰ ſe exiſtimāt ꝓ prio ſenſu/ arte vl̓ induſtria diſcernere vide at ne erret. qm̄ ſi p̄ſūptōis ſpūs obrepſerit A ſubintrabit facile vanitas illuſiōis. ¶ Ca ue tn̄ hͦ audiēs ⁊ paueſcēs ne deteriorē infi delitatis aut deſperatōis foueā incurras/ tāqͣꝫ videlꝫ nulla ſit aut fuerit in ſctīs reue latōibꝰ/ ⁊ bone ſpei certitudo. Sic̄ de reue latōe dic̄ apl̓s. Scio hoīeꝫ ⁊c̄. Et de ſpe in quit. Certus ſuꝫ qꝛ neqꝫ mors ⁊c̄. Habet̉ ſane certitudo ſꝫ a diuīo lumīe nō hūana ſolū inueſtigatōe aut eſtimatōne. Scis p̄ terea qꝛ nō ſequit̉. Cadit deceptio ⁊ illuſio in iudicādo de ſomno ⁊ vigilia. igit̉ nll̓a ē de vigilatiōe certitudo. nullaqꝫ adhibēda vigilatibꝰ fides indubia. vigilabāt ſctī in diuīo lumīe. nos pctīs obruti ⁊ obuoluti plerūqꝫ portēta vicioꝝ aūt illuſionū ſom niamuſ nimiꝝ ſi fallimur illi neqͣqͣꝫ. ¶ No ui hoīeꝫ qͥ poſt multū temptatōis inuolu trū ſuꝑ vno ex fidei articulis in tantā ſubi to lucē veritatis ⁊ certitudīs introductus eſt vt nulle ꝓrſus reſiderēt dubietatis reli quie. nulla vacillatio. ſꝫ ſerenitas multa iu bēte eo qͥ fluctibꝰ imꝑat. Addebat ꝙ nō ex rōne aliqͣ noua ſicut tūc ſe interrogabat/ ⁊ optīe meminit. ſꝫ ex ſola humiliatōe ⁊ cap tiuatōe intellectus in obſequiū fidei/ ⁊ oī potētie dei iſtd̓ meruerat vt nō plus dubi taret de illa fide qͣꝫ de ſui exiſtentia. q̄rebat rōnē tāte ſoliditatis ⁊ pacis in credendo. Nihil aliud reꝑiebat niſi ꝙ ſic exꝑiebat̉ ⁊ in aliū trāſfudiſſe neſciſſet. Nō credēt for ſan mūdani ſapiētes tales fieri illumīatio nes. qm̄ veriſſime ꝓnūciatū eſt ad deum ꝑ ꝓph̓aꝫ. Illuminas tu mirabilit̓ a mōtibꝰ eternis/ turbati ſunt oēs inſipiētes corde. Qui nō ſapiūt videlꝫ q̄ cordis ſūt ⁊ ſpūs. qͥ nec ſecū hītāt in corde ſuo. ſꝫ foris in pla teis vanitatuꝫ. ¶ Sic ꝯſtat iuſtos in ſpem ſue ſalutis certa erigi. certā dico nō in ſe ſꝫ in eo qͥ afflatu ſecreto dic̄ aīe. ſalus tua ego ſum. qͥ in medijs incertiſqꝫ tēptationū hu etiā dilectā in trāqͥllitatis cubiculū ex tot̉ irruētibꝰ hūane viciſſitudīs turbinibꝰ in troducit. Hec ſūt plane mirabilia dei in ꝓ fundo hūani cordis/ q̄ vidēt illi qͥ deſcen dūt mare ꝯtritōis amare ⁊ fontis in mani bus v̓tutis/ ⁊ ꝑ ꝯtēplatōeꝫ ⁊ meditatōem ſedulā nō curioſam ſꝫ piā ⁊ fidelē faciunt oꝑatōeꝫ in aqͥs multis/ tā diuīoꝝ iudicio rū qͣꝫ hūanoꝝ affectuū. Uis videre hāc vi ſionē magna/ vis ad iſta ꝯſcēdere/ nō opꝰ eſt viribꝰ hūanis. tuū poſſe nō ē poſſe. tuū ſcire vt ſocrates dicebat eſt qd̓ neſcias. tua iuſticia nihil de iuſticia tua ꝯfidere. Quō ſic? Accede ad cor altū ⁊ tibi exaltabit̉ deꝰ: videb̓ ꝙ nō tu ſolus ſꝫ oēs gētes(iuxta di ctū ꝓph̓e) qͣſi nihilū ⁊ inane ſunt in cōſpe ctu eius/ ecce tuū nihil poſſe. Exclamabi mus nihilominus cū ꝓph̓a. Mirabil̓ fa cta ē ſcīa tua ex me ꝯfortata eſt ⁊ nō potero ad eā. Ecce tuū ſcire nihil fateberis. Deni qꝫ cū alio ꝓph̓a. Oēs iuſticie nr̄e qͣſi pan nus mēſtruate ſic ſunt an̄ te. Ab hac ībecil litatis tue valle. Ab hac inſipiētie caligīe. Ab hͦ puluere humilitatis ⁊ ſtercore vilis reputatōis vocabit te deꝰ in montē/ loq̄ns tibi de caligīe atqꝫ ſuſcitās de puluere ege nū ⁊ de ſtercore pauperē erigēs. ¶ Sed di ceſ. ſcio iam me nihil poſſe nihil ſcire nihil deinceps hr̄e iuſticie nihil tn̄ tale qͣle polli ceris exꝑior. Uerū tn̄ p̄cor attēde quō ſcire dixeris. videto ne audias illud improꝑiū. Ex ore tuo te iudico ſerue nequā. Nā ſi ve ra ⁊ abſqꝫ vlla dubitatōe ita eē iudices for te ꝑ intellectū ⁊ ꝑ rōnē vt fere oēs. cur affe ctio. cur oꝑatio ꝯͣdicūt. cur vl̓ nō ꝯformit̉ afficeris ⁊ agis. aut cur ſic afficerꝭ/ ⁊ ſic agꝭ qͣſi poſſis tuis viribꝰ tua īduſtria/ tuaqꝫ iu ſticia dignū aliqͥd oꝑari. laudo iudicium tuū qͣle dixiſti. ſꝫ exꝑimentalē guſtatōeꝫ co exigo. Alit̓ qͥppe iudicant ſe neſcire idiote qͥ difficultates ſcīe alicuiꝰ nunqͣꝫ attendūt alit̓ ſapiēs ⁊ exꝑtus qͥ ſciēdi īpoſſibilitatē ex ip̄a rei ꝯditōe aut rōnū ꝑplexitate ꝯſide rat ſentit ⁊ maſticat. Nullo pacto īſuꝑ cul po neqꝫ ꝓhibeo te conari. te oꝑari. te totis viribꝰ exerceri. ſꝫ arrogātiaꝫ in iſtis penitꝰ execror ⁊ exulo. Alioqͥn noli mirari ſi tua ſpes nutat ⁊ fluctuat/ dū vel in modico tu is viribꝰ qͣs fateris īualidas innitit̉. Si p̄ terea cū venerit tibi pes ſuꝑbie claudicas ⁊ corruis. vbi ceciderūt oēs qͥ oꝑant̉ iniqͥ tatē. In deo qͥ ſolus ē īmutabil̓ ſpes dum taxat figenda ē cū illo qͥ dic̄. mihi adherere Trilogium aſtrologie B deo bonū ē ⁊c̄. ¶ Intellige p̄terea vt ad cep ta regrediar vn̄ diuerti lōgius ꝓſequendo ſuꝑbiā. intellige inquā qͥd Salomō reꝑit dū ſolo hūane īduſtrie ſtudio ad cognitio nē diuīoꝝ niſus ē ꝑtingere qͣlis eſt pn̄s in qͥſitio de veris atqꝫ falſis reuelatōibꝰ. Cū cta inqͥt tēptaui in ſapīa/ dixi ſapiēs effici ar ⁊ ip̄a lōgius receſſit a me ml̓tomagis qͣꝫ erat ⁊ alta ꝓfunditas. qͥs inueniet eam? Et nunqͥd nō aſpicitis doctiſſimi viri. nūqͥd nō aīaduertitis ſil̓e aliqͥd in ꝓpoſita q̄ſtio ne q̄ plane tāto āplius mihi viſa ē exaltari qͣꝫto plus q̄ſita ē penetrari. Et ibi vere defi ciūt ſcrutātes ſcrutinio. Attn̄ bn̄ actū eſt/ nō ꝑdidimꝰ operā vos audiēdo ego loquē do. ſi de nob̓ nō de dei mūere diffidimus/ ſi ꝑinde iugit̓ hēamus ad dn̄m ſurſum cor da petētes ne fallamus ⁊ fallamur. Nam hoī bono in ꝯſpectu ſuo dedit deꝰ ſapīaꝫ ⁊ ſcīaꝫ inqͥt Salomō. Si monete ſpūaliuꝫ reuelationū nos examīatores eſſe ꝯtingit ſtudeamꝰ eſſe qͣles deſcpͥſimus. Adherea mus deo ⁊ ſcpͥture eius ꝑ quā ⁊ in qͣ ſel̓ loq tur nob̓ deꝰ ⁊ idip̄m nō repetit. ¶ Debemꝰ in eo qͥdē iudicio. tū in oībꝰ. tum p̄cipue in iſta examinatōe nō p̄cipitare ſnīaꝫ ſꝫ vſqꝫ ad pleniſſimā examinatōeꝫ ſuſpēſum tene re iudiciū. maxīe niſi falſitas aut fatuitas/ cognata falſitatis aꝑta ſit. vbi ꝟo nihil pri mo aſpectu falſum vel delyꝝ ꝯſpicit̉. nō ſo lū explorare ꝯuenit q̄ tacta ſunt ſꝫ exitū ex pectare. Nā p̄mittit aliqn̄ demō veritates plurimas ⁊ poſt tꝑis tractū qn̄ ꝑſuaſit ho minibꝰ tūc id qd̓ fallit ſubmīſtrat. ⁊ hͦ vel ad deceptōeꝫ ſingularis ꝑſone vl̓ ad īpug natōeꝫ miraculoſaꝝ oꝑationū nr̄e religio nis qͥbꝰ fides īnixa ſubſiſtit vel ad vitupe riū totiꝰ deuotōis/ aut ad ſcādalū vbi diui ni. Etem̄ dū cadit vnꝰ quē ātea magni eſſe noīs taliū reuelationū fama vulgauit. Ir ridēt ip̄i deīceps ſeculares ſecularit̓ viuen tes vnūquēlibet qͥ religioſa ſimplicitate vi tā agere decreuerit. Appellat̉ ꝯfeſtim illu ſor ⁊ illuſus/ clamat̉ fātaſticus. exibilat̉ pa pelardus/ begoſus ⁊ begardus. ⁊ ſic occa ſione accepta irridet̉ iuſti ſimplicitas. Sꝫ ⁊ ſimplices ꝑ talia palam decepti/ aut vix aut nūqͣꝫ pn̄t ad viā veritatis reduci. Que cauſa ē/ qm̄ neqꝫ audiūt clericos qͦs hypo criſi inuidia ⁊ malignitate laborare credūt neqꝫ emēdant̉ ꝑ laicos qͦs igͦrātes vt ſeip ſos eſſe cognoſcūt ¶ Predictoꝝ oīum hec ſumma ē vt examinet̉ numiſma diuīe reue latōis/ ſi hēat pōdus humilitatis abſqꝫ cu rioſitate ⁊ tumoris vanitate. Si flexibili tatē diſcretōis abſqꝫ ſuꝑſtitioſa eſtimatiōe ⁊ abiectōe ꝯſilij. Si durabilitatē patiētie in aduerſis abſqꝫ remurmuratione ⁊ ficta emulatōe. Si veritatis ꝯfiguratōeꝫ abſqꝫ mēdoſa aūt īepta aſſertiōe. ſi colorē viuidū ⁊ ſynceꝝ diuīe charitatis. abſqꝫ carnalita tis ſcoria ⁊ fece. Et qm̄ hec oīa circa elyza beth ⁊ zachariā extiter̄t in reuelatōe eis fa cta de ioh̓e ⁊ eiꝰ noīe. Cōmēdari nō irrōna bilit̓ dictꝰ ē ip̄e ioh̓es/ tāqͣꝫ hn̄s nomē reue latū qd̓ os dn̄i noīauit. qd̓ notari dignuꝫ ī pͥma nr̄i textꝰ ꝑticl̓a fuit ioh̓es ⁊c̄. Cuiꝰ me ritis ab oī nos errore cuſtodiat ip̄a ꝟitas xp̄s ih̓s qͥ ē bn̄dictꝰ in ſecl̓a ſcl̓oꝝ. Amen. Trilogiū aſtrologie theologizate ab eodē ſcpͥtū Lugduni āno dn̄i. M. cccc.xix. ad Delphinū vnicum re gis Francię fili Proemium. Apīaꝫ q̄ a dn̄o deo ē. q̄ ⁊ de ſe C p̄dicat. Per me reges regnāt̉/ quā vſitato noīe theologiā di cimꝰ/ nullꝰ recte eſtīabit ꝯͣriā eſſe cuicunqꝫ vere ſcīe. oē em̄ veꝝ omni vero ꝯſonat. Quīetiā theologia ſcīas oēs alias ſibi ſubditas hꝫ/ velut acil las. in qͥbꝰ ſi qͥd pulchꝝ ē illud approbat ⁊ decorat. ſi qͥd noxiū ⁊ turpe illud abijcit et mūdat. porro ſi qͥd ſuꝑfluū eſt reſecat. ſup plēs qͥcqͥd fuerit diminutū. Propterea nō eſt hͦ negādū ab aſtrologia/ quā eſſe ſcīam nobilē ⁊ admirabilē pͥmo priarche adā ⁊ ſequacibꝰ rerelatā/ theologia nō abnegat. Uerū tn̄ hāc ācillā ſuā aſtrologiā nōnulli tot vanis obẜuatiōibꝰ/ tot īpijs erroribꝰ/ tot ſuꝑſtitōibꝰ ſacrilegis deturpātes macu lauer̄t neſciētes in ea ſobrie ſaꝑe/ ac mode ſte vti. ꝙ apud bonos ⁊ gͣues reddita ē ne dū infamis ſꝫ religiōi xp̄ ianoꝝ/ ſuiſqꝫ cul toribꝰ peſtilēs ⁊ nociua. Succurrēdū igit̉ exiſtīaui huic errori/ p̄cipue ꝓpt̓ te pͥncepſ illuſtriſſime delphine qͥ ſuꝑes vnicꝰ heres xp̄ianiſſimi regni frācoꝝ/ ⁊ iure regēs ip̄m qͣtinus ſeduci nō poſſit optīa indoles tua ab extranea ml̓iere q̄ mollit ſermōes ſuos oſtētatōe p̄ſcīe futuroꝝ ⁊ oꝑatōis mirādo rū. Aſtrologiā loqͦr qͦrūdā ꝓphāoꝝ ſe phi loſophari dicētiū. Hāc ego nūc a dn̄a ſua theologia/ veluti modeſte cōpoſitā. mūda tā. ⁊ ornatā/ ſub triginta ꝓpoſitōibꝰ qͣſi cū totidē monilibꝰ p̄cioſis deducēdā fore ſa theologizate Xxx lubriter iudicaui/ corā celſitudīs tue ꝯſilia riorūqꝫ tuoꝝ prudētiſſimoꝝ/ claro intuitu de qͦ ſapiēs. rex qͥ ſedet in ſolio iudicij/ ītui tu ſuo diſſipat oē malū Opto deniqꝫ nitor ⁊ ſupplico. qͣtinus ꝑ ꝓſpeꝝ religioſum ve rum ⁊ deuotū regime regni. dn̄s nr̄ Ieſus xp̄s rex regū ⁊ dn̄s dn̄antiū/ te ꝓpͥo ſāgui ne ſuo redemptū/ ꝑducat ad eternū. Propoſitio prima Elū a deo gl̓ioſo libere ꝯtingent̓ ⁊ cū tꝑe ꝯſtitutū eſſe. Qm̄ dixit ⁊ fa cta ſūt. ¶ Cōmentū. ¶ Errauerūt hic multi aſtrologi/ nō illumīati ꝑ fideꝫ/ qͥ poſuerūt ꝑpetuitatē mūdi/ eo ꝙ deꝰ agit ī mutabilit̓. ⁊ īde poſuerūt aīas rōnales cū nō poſſint actu eſſe infinite nūero/ aut migͣ re de corꝑibꝰ in corꝑa. vt Plato. Pythago ras. Uirgilius ⁊ alij plures. Aut ꝙ gene rant̉ ⁊ corrūpunt̉ cū corꝑibꝰ. vt alexāder ⁊ epicurus. Aut ꝙ vnicus ē intellectus in oī bus hoībus. vt Auerrois imponitariſto teli. vn̄ timendū eſt ne nimiſ aſtrologizare aut philoſophari volētes. ſicut Origenes in fine vite ſue incidant in p̄dictos errores vel aliquē eoꝝ vel ſequentiū. ¶ Propoſitio ſcd̓a. ¶ Telū eē velut inſtr̄m dei gl̓ioſi ⁊ ꝑ ip̄m machinā mūdi corruꝑ tibil̓ regularit̓ gub̓nari. ¶ Cōmētū. ¶ Er rauerūt h̓ aliqͥ dicētes celū nihil agere ſed tm̄mō ſignū eſſe. allegāteſ illud. Et erūt in ſignā ⁊ tꝑa. Dr̄ aūt mūdi corruptibil̓ ꝓpt̓ aīas rōnales q̄ regunt̉ a deo īmediate ſine celo qͦ ad naturā qͦ ad gr̄aꝫ/ qͦ ad gl̓aꝫ/ ⁊ ge neralit̓ qͦ ad oīa dona ⁊ illumīatōes ſuꝑna turalit̓ īfuſas. Addit̉ āt regularit̓ ꝓpt̓ mi racula facta tā in celo qͣꝫ in t̓ra/ ſic̄ ī ſtatōe ⁊ retrogͣdatōne ſol̓ tꝑibꝰ ioſue ⁊ ezechie. ⁊ in eclypſi tꝑe paſſiōis. in diluuio generali. in ſacro altaris. ⁊ ī alijs ſine nūero miracul̓. ¶ Propoſitio tercia. ¶ Celū nihil in crea tione aīaꝝ rōnaliū īfluere/ ⁊ ip̄as alit̓ poſt qͣꝫ an̄ lapſū regi. ¶ Cōmentū. ¶ Errauer̄t hic Auicēna ⁊ ſui ſeqͣces qͦ ad pͥmā ꝑtē. Et quo ad ſcd̓aꝫ oēs tā aſtrologi qͣꝫ alij qͥ non poſuerūt corruptōeꝫ pctī originalis putā tes nullū ſtatū eſſe nature lapſe. ſꝫ illiꝰ tm̄ mō q̄ pͥmo inſtituta ē/ vt ⁊ nūc ſumus ẜm eos/ morti ſcꝫ paſſionibuſqꝫ de neceſſitate ſubiecti. Cōſtat aūt ꝙ ſi adā nō peccaſſet/ tūc nec fuiſſet īfernus. qͣlis nūc ē ꝓ hoībꝰ/ nec xp̄s fuiſſet īcarnatus ſaltē ad morien dum. nec ſpūſſctūs fuiſſet datus in varijs linguis. ⁊ ita breuit̓ de oībꝰ nr̄e reꝑatōnis myſterijs. Attn̄ ē ꝓbabilis opinio ⁊ ſubti lis/ ꝙ deus p̄ſcius futuri caſus hoīum de ſcripſit in celo qͣſdaꝫ ꝯgruētias ꝯcurrētes in decurſu totiꝰ mūdi/ vſqꝫ ad finale iudici um. Et hͦ intenderūt illi qͥ voluerunt ꝯcor dare aſtrologiā cū theologia/ ſic̄ reuerēdiſ ſimus pr̄ dn̄s cardinalis Cameracen̄. ⁊ il li qͦs inducit loquētes de ſectis ⁊ de dilu uio ſenſiſſe vident̉. Facit ad hͦ ꝙ vix reꝑit̉ aliqd̓ miraculū fuiſſe factū qͥn in circūſtā tijs ꝯcurrerit aliqͣ natural̓ actio. ¶ Pret̓ea fides qͣꝫuis ſit ſuꝑnaturalis nō refutat rō nes ⁊ ꝯgruētias naturales. nec charitas ſu pernatural̓/ motiua naturalia ad amandū qm̄ talia faciūt ad ꝯſolatōeꝫ fidelium atqꝫ mūdanoꝝ. Hoc tn̄ obſeruare ꝯuenit/ ne fi delis dei amicus vtat̉ talibꝰ rōnibꝰ ⁊ obſer uatōibꝰ tāqͣꝫ pͥncipalibꝰ ⁊ cogentibꝰ moti uis ad credēdū deo/ ſibiqꝫ ꝑ charitatē inhe rendū. alioqͥn meritū fidei ꝑderet̉/ ⁊ irriſio maior apud īfideles ⁊ hūanos ſeq̄ret̉ ſcien tibꝰ illis ꝙ talia nō ꝯuincūt. Et ſub hͦ ſen ſu dr̄ in epilogo ꝙ myſteriū nr̄e recōciliati onis nihil hꝫ in celo. hͦ eſt cui pͥncipalit̓ in tēdere debeamus/ vt ille qͥ Naſonē impu diciſſimū introducit obhinc credidiſſe. de niqꝫ obſeruet̉ ne qͥd nimis. ¶ Sꝫ qm̄ Uir gilius ait. Solē qͥs dicere falſum audeat. Offert̉ h̓ ꝓ ſcholaſticoꝝ exercitio ſyllogiſ mus tal̓. Oſtēſo itaqꝫ celo ꝓ ſtatu ſue crea tionis an̄ lapſum pͥmi hoīs/ arguit̉ ſic. Ce lū p̄ſignabat incarnatōeꝫ filij dei/ cū mul tis alijs effectibꝰ factis ꝓpt̓ reꝑatōeꝫ hoīs peccātis. ⁊ pͥmus hō nō peccabit/ nec fiet eius reꝑatio cū ſuis effectibꝰ. ergo celū p̄ dixit falſum. ꝯſequētia ē neceſſaria. ⁊ an̄ce dēs ꝓ illo tūc erat poſſibile/ ⁊ ſibi cōpoſſi bile. qm̄ maior ē neceſſaria. cū ſit de p̄teri to vera. ⁊ ſcd̓a tūc erat poſſibil̓. gͦ ꝯſequēs ē poſſibile.ſ. ꝙ celū dixit falſum. ⁊ ita cū celū fuerit īmediate creatū a deo/ deꝰ dixiſſet fal ſum ꝑ celū qd̓ blaſphemū videt̉. ¶ Propoſitio. iiij. ¶ Celū v̓tutes a deo di E uerſas ꝓ varietate ſuaꝝ ꝑtiū ſtellaꝝ plane taꝝ ⁊ motuū recepiſſe. ſꝫ eas ab oībꝰ comp̄ hēdi nō poſſe. ¶ Cōmētū. ¶ Errāt ⁊ exꝑiē tiā negāt ſentiētes oppoſitū/ cū celū ſit ſic̄ horologiū pulcherrimū cōpoſitū ab arti fice ſūmo. cū ſit etiā liber ſentētioſiſſimus exēplatus ab exēplari libro vite infinito ⁊ et̓no/ qͥ noīat̉ mūdus archetypus. in qͦ id qd̓ factū ē vita erat. Porro de ſtellis dicit Trilogium aſtrologie ꝓpheta. Qui nūerat multitudinē ſtellaꝝ ⁊ oībꝰ eis noīa vocās. Hec aūt vocatio qͥd aliud ē qͣꝫ diſtīcta v̓tus ⁊ oꝑatio ſtelle cui libet attributa. Nomē qͥppe ſumit̉ a ꝓpͥe tate rei. ⁊ qm̄ innūerabilis ē hmōi ꝓpͥetaſ exclamat Magnꝰ dn̄s nr̄ ⁊ magna v̓tus eius ⁊ ſapīe eius nō eſt nūerus. ¶ Propoſitio. v. ¶ Celū obedire ad nutuꝫ deo gl̓ioſo atqꝫ ip̄m oꝑbꝰ hūane recreatio nis ſeu reꝑatōis inferius/ ⁊ ſubditum eſſe. ¶ Cōmentū. ¶ Errauerūt h̓ multi aſtrolo gi ⁊ ph̓i/ qͥ poſuerūt deū agere de neceſſita te nature. ⁊ qͥ negauerūt myſteriū nr̄e redē ptionis a ſeculis abſcōditū ꝓpt̓ qd̓ neduꝫ cclū corporeū/ ſꝫ etiā angeli ⁊ intelligentie ſunt(ſic̄ dicit apl̓s) in miſteriū miſſi. Tra dit inſuꝑ Moyſes Deut̓. iiij. ꝙ ſolem ⁊ lu nā ⁊ oīa aſtra celi creauit deus in miniſte riū cūctis gētibꝰ. Un̄ ⁊ deſcribēs creatio nē mūdi poſuit pͥus fuiſſe v̓gulta terre/ qͣꝫ ſol vel ſtelle formarent̉/ vt on̄deret deū poſ ſe agere ſine ſole ⁊ ſtellis. Cū igit̉ homo ſit quodāmō finis oīum ſic̄ Ariſto. videt̉ po ſuiſſe. ij. Phiſicoꝝ. oꝑtet ẜm variatōeꝫ ho minis cetera variari/ ſic̄ pͥus tāgebat̉ de ſta tu nature integre ⁊ lapſe. Et ſicut apparet in miraculis factis ſuꝑnaturaliter vt ho mines ſuꝑnaturalē ſuū finem adipiſceren tur ꝑ fidē ſpem ⁊ charitatē. ¶ Propoſitio. vi. ¶ Celū generale influēs eſſe ⁊ remotū ⁊ actōes ſuas in patiēte diſ poſito recipi/ deū ꝟo nedū vniuerſalit̓ ⁊ re mōte. ſꝫ ſingulariſſime ⁊ ꝓpinqͥſſime oꝑa ri. ¶ Cōmentū. ¶ Errauerūt h̓ aſtrologi qͥ dam vt Alkindus de radijs. ⁊ ſil̓es ponen tes res inferiores nihil agere ſꝫ tm̄ mō de ferre radioſas influētias celi/ ⁊ inde fieri ef fectus ſil̓es nūero/ pͥus iſtū qͣꝫ illū ꝓpt̓ de terminatōeꝫ celi. vt in ꝓductōe graduū ca liditatis/ quā determinatōeꝫ alij ſolū refe rūt ad diuinū bn̄placitū libere ꝯtingenter agēs ꝯformit̉ ad ſcd̓aꝫ ꝑtem ꝓpoſitiōis ꝙ deus ē agēs īmediatiſſimū ⁊ ꝓpinqͥſſimū nō obſtāte cōefficiētia cauſaꝝ ſcd̓aꝝ. Et h̓ errauerūt aliqͥ doctores etiā catholici. po nētes deū eſſe cauſam nō īmediatā in oī e fectu. qm̄ inquiūt alie cauſe ſuꝑfluerēt. Et ſet p̄terea deus cauſa īmediata actuū volū tatis tā bonoꝝ qͣꝫ maloꝝ. ⁊ ita eſſet auctor pctī. Sꝫ ꝓ nobis ē articulus Pariſien̄. di cēs ꝙ deus ſit cauſa remotiſſima ſic ꝙ non ꝓpinqͥſſima. Error. Nihilominꝰ offert̉ h̓ ꝓ ſcholaſticoꝝ exercitio ſyllogiſmus talis ad ꝓbādū. Ꝙ ſi deus īmediate agat actū. volūtatis deus facit et vult pctm̄/ ſignan do ſortē qͥ facit ſub̓am alicuius actus ꝯͣ ꝓ hibitōeꝫ dei ⁊ vocet̉. A. Tūc arguitur ſic. Sortes facit. A. actū. ⁊ Sortes hꝫ p̄cep tū dei de nō faciēdo. A. actū. gͦ ſortes pec cat. ꝯſequētia ē neceſſaria. ⁊ deus vult ⁊ fa cit quālibet ꝑtē an̄cedētis. gͦ ⁊ totū antece dens/ cū ꝑtes ſint ſibi cōpaſſibiles. gͦ deus vult ⁊ facit totū ꝯſequēs.ſ. Sortē peccare qd̓ videt̉ blaſphemium. ¶ Propoſitio. vij. ¶ Cclū effectus neduꝫ F varios ſꝫ ꝯͣrios vel oppoſitos in inferiori bus facere ꝓ diuerſitate materie rōnibꝰ ſe minalibꝰ plene. ¶ Cōmentū. ¶ Errauerūt hic aſtrologi illi qͥ volētes iudicare de na tiuitatibꝰ vel morte vel alijs īferioꝝ ꝯditio nibꝰ/ reſpiciēdū eſſe dicūt ad ſolū celū ⁊ cō ſtellatōnes eius. vn̄ ⁊ exꝑiētia ꝯuincit eos ſic̄ deducit Aug. v. de ciui. dei. de duobꝰ ge minis diuerſaꝝ fortunaꝝ. Sic̄ ⁊ exꝑiētia docet de terra ⁊ luto ⁊ ſil̓ibꝰ. Et de varieta te ſine nūero diuerſaꝝ herbaꝝ ⁊ plātaꝝ in eadē ꝑuula ꝑte agri. Ꝙ ſi dixerint varieta tes tales fieri ꝓpt̓ diuerſitates anguloꝝ in fluētialiū celi/ qͥ terminant̉ velut in indiui ſibili/ ⁊ inde diuerſificāt in ꝑtibꝰ loci ſuos effectus. Ex hͦ ſaltē habet̉ quēadmodū de geminis ꝯcludit Augꝰ. ꝯͣ rn̄ſionē de rota figuli mota ⁊ ꝑcuſſa/ ꝙ iudiciū cuiuſcūqꝫ aſtrologi ferri nō pōt ſuꝑ tāta incertitudi ne ⁊ ignorātia diuerſitatis hmōi imꝑcepti bilis influētiaꝝ angulariū velut indiuiſibi liū. Deniqꝫ videmus regulas aſtrologie d̓ vētis ⁊ plātis ⁊ alijs naturalibꝰ effectibus aliter ⁊ aliter verificari ſeu falſificari ꝓ di uerſitate ſituum ⁊ figurarum ⁊ diſpoſitio num huius terre vel illius. ¶ Propoſitio. viij. ¶ Celū cum ſideribꝰ ⁊ planetis in oībꝰ ſuis cōbinatōibꝰ motuū directionū/ retrogradationū/ oppoſitionū cū reliqͥs circūſtatijs multoplus ab hoībꝰ ignorari qͣꝫ ſciri. ¶ Cōmentū. ¶ Errauer̄t hic qͥdā iactātes ſe de oībꝰ ſcire rn̄dere. vt Gorgias. Cōtra qͦs fuit achademicoꝝ di ſciplīa. ⁊ ſi nō verior tn̄ plus ſobria dicen tiū ſe nihil ſcire. Nec miꝝ de toto celo cum nec minimū foliū arboris tantum ſciat̉ ab hoībꝰ qͣꝫtū ignorat̉. cū ꝯtinet nūeros ⁊ fi guras ⁊ eaꝝ cōbinatiōes īfinitas. Pret̓ea ſunt aliqͥ motꝰ octaue ſpere ⁊ planetaꝝ pͥus ignorati ab aſtrologis. ⁊ ſatis nouit̓ inuē ti. Deniqꝫ p̄ſuppoſita creatōe mūdi cuius theologizate XX duratio nōdū eſt ſeptē milia annoꝝ ẜm ve ritatē fidei nō potuit ꝑ obẜuatōes aſtrolo gicas inueniri ſaltē qͦ ad effectus/ calcula tio magni āni quā Plato poſuit. xxxvi. mi liū ānoꝝ. Et ita de calculatōibꝰ aliaꝝ ꝯſtel lationū q̄ nō potuerūt totiēs repeti vt face rēt exꝑientiā certā ⁊ naturalē aſtrologis d̓ talibꝰ vel talibꝰ effectibꝰ ꝯſequentibꝰ hmōi ꝯſtellatōes/ qͦꝝ aliq̄ nūqͣꝫ fuerūt. aliq̄ raro. aliq̄ ſem el aut bis. ꝓpt̓ea finxerūt aſtrolo gizātes pagani ⁊ īfideles arabū ⁊ indoꝝ/ finitā vl̓ velut īfinitā ānoꝝ ml̓titudinē vt albumazar ⁊ marcianus ſcribūt. Potuer̄t igit̉ ꝑ ſolā diuinā inſpiratōeꝫ factā ade vel abrahe vl̓ ſil̓ibꝰ dari vere regule. vl̓ de tota v̓tute celi qͣꝫtū voluit deꝰ reuelare ⁊ nos ſci re ſine curioſitate. Ualde āt pauca ſunt ta lia ꝓ ſtatu pn̄tis miſerie/ q̄ ordīata ē ad vi ſum beatitudinis eterne/ vbi videbit̉ deus omnia in omnibus. G ¶ Propoſitio. ix. ¶ Celū hr̄e ꝯmenſurabi les vel incōmēſurabiles motus ſignoꝝ in ſuꝑ ⁊ certos planetas huic vel illi gēti dn̄a ri ꝓrſus īcertū eſſe. ¶ Cōmentū. ¶ Erraue rūt vt exꝑiētia docuit certitudinem afferre volētes. vbi ſolā poſſe hr̄i rhetoricā ꝓbabi litatē/ deducit mgr̄ Nicolaꝰ oreſine/ ⁊ poſt eū dn̄s Petrus cardinal̓ Cameracen̄. ſu mēs exinde radicē vnā difficultatis aſtro logicoꝝ iudicioꝝ. Et īde forſan ē ꝙ nōdū videt̉ reꝑta p̄ciſa qͣꝫtitas āni ſolaris/ aut ex qͣ radice ꝓcedit. Ccteꝝ varietas aſſignan tiū huic vl̓ illi plage t̓re talia l̓ talia ſignoꝝ dn̄ia/ ſatis incertitudinē eſſe monſtrat ¶ Propoſitio. x. ¶ Celū cū ſyderibꝰ ⁊ pla netis ſuū lumē influxiuū ꝓ varietate fracti onis ⁊ refractōis radioꝝ luminariū ex di uerſitate medioꝝ diuerſificare. ⁊ nō veros ſitꝰ aſpiciētibꝰ ad t̓rā mōſtrare. ¶ Cōmen tū. ¶ Errauer̄t h̓ pauci vl̓ nulli qͥ ſciūt cū aſtrologia ꝑſpectiuā vn̄ ſumit̉ radix altera difficultatꝭ aſtrologice iudicatōis. Inue nit̉ ⁊ alia difficultas ex collatione zodiaci vtꝝ videlꝫ ſit in pͥmo celo qd̓cūqꝫ ſit illud an in firmamēto ẜm figuratiōeꝫ ſtellaꝝ fi xaꝝ in eo. Cōꝑtū eſt em̄ firmamētū moue ri ꝯͣ motū pͥmi mobilis. Et ita ꝯſequenter zodiacus mutaret̉. Sunt ⁊ alie difficulta tes motōis planetaꝝ in ſuis augibꝰ/ epici clis ecētricis ẜm aſcēſum. deſcēſum. ſtatio nem. retrogͣdatōeꝫ. titubatōeꝫ. circūgirati onē in cētro ꝓprio/ q̄ oīa punctalit̓ obẜua re poterit nemo in quibꝰ ⁊ ſil̓ibꝰ diuina ſe ſapīa ludere dicit ⁊ oſtendit. ¶ Propoſitio. xi. ¶ Celū cū ſyderibꝰ ⁊ pla netis illos qͣꝫtū in ſe ē culpare/ ⁊ in abuſuꝫ trahere/ qͥ de ſingl̓aribꝰ effectibꝰ p̄dicere p̄ ſumūt cōꝑtū eſſe ⁊ eos crebro falli ⁊ fallere poſſe. ¶ Cōmētū. ¶ Errāt tales ex igͦrātia vel ex fraudulētia vl̓ ex arrogātia. Et qꝛ n̄ attēdūt ꝟitatē vnius ꝓpoſitōis p̄cedētis/ ꝙ celū ē ſolū influēs generale. Cuius rō ꝑ ticl̓arizat̉ vl̓ ſingl̓arizat̉ aūt a deo ſolo/ aut a diſpoſitōe materie. ¶ Si āt obijcit̉ ꝙ īue niunt̉ p̄dicere ml̓ta vera. Rn̄det̉ ꝙ multo plura falſa. ⁊ ideo vera dicūt vel a caſu/ vel a multitudīe eoꝝ q̄ dicūt vl̓ a malis q̄ p̄ſa giūt/ q̄ ſunt vt in pluribꝰ apud hoīes/ vl̓ a fantaſiatōe ⁊ obẜuatōe eoꝝ q̄ audiūt/ vl̓ a cognitōne ſecretoꝝ/ maxīe dn̄oꝝ ⁊ eoꝝ qͦs frequentāt/ qͦ inueſtigāt diuerſis medijs ꝑ fautores ſuoſ. ⁊ hͦ ē frequēs ⁊ exꝑtū. aut fit deniqꝫ ab īmixtiōe oꝑatōis demonū ꝓpt̓ ſeducēdos tā p̄dicētes qͣꝫ fidē adhibētes in talibꝰ/ ꝑ dānabilē curioſitatē ſciēdi futu ra/ ⁊ ea q̄ pr̄ ſolus hꝫ in ſua ptāte. Hīc vul gatus autor ait. Qd̓ deus intēdit noli ꝑqͥ rere ſorte. Qd̓ ſtatuit de te ſine te deliberat ip̄e. Hic rurſus. Mitte archana dei. Con formit̉ ad ſapiētē. Que tibi p̄cepit deus il la cogita ſꝑ ⁊ in pluribꝰ oꝑbꝰ eius ne fue ris curioſus. Hec ſi obẜuauerꝭ miſcebit ſe tibi tuiſqꝫ actōibꝰ āgelꝰ bonꝰ. Signū āt ī mixtiōis dyabolice actōis ē ꝙ iuxta dictū cuiuſdā magni viri ſepe in iudicijs aſtro nomicis vbi minꝰ ē de rōe naturali/ ⁊ nihil de miracl̓o ibi crebrior euētus inuenit̉ qd̓ eſſe ſignū pactōis cū demonibꝰ Augꝰ. tra dit. ij. de doctrina xp̄iana. Et ſacre theolo gie facultas Pariſien̄. idip̄m al̓s declara uit ꝯͣ idolatricā pͣuitatē. Notet̉ h̓ Augꝰ. li. de ciui. dei. ſatis circa pͥncipiuꝫ. His inqͥt oībꝰ ꝯſideratis nō īmerito credit̉ cū aſtro logi mirabilit̓ ml̓ta vera rn̄dēt/ occulto in ſtinctu fieri ſpirituū nō bonoꝝ qͦꝝ cura eſt has falſas ⁊ noxias opiniōes de aſtralibꝰ ſatis īſerere hūanis mētibꝰ atqꝫ firmare/ n̄ horoſcopi notati ⁊ īſpecti aliqͣ arte q̄ nll̓a ē ¶ Propoſitio. xij. ¶ Celū ſuꝑ ſomnia ⁊ ſu H per auiū volatus ⁊ garritus multā vī hr̄e/ ſꝫ nō ob hͦ ſomnia/ vl̓ auguria/ vl̓ traditio nes magicoꝝ ſe ſuꝑ celeſtē v̓tutē fundātiū in geomātia/ chyromātia/ pyromantia/ cū ſil̓ibꝰ obẜuādas eſſe. ¶ Cōmentū. ¶ Erra uerūt h̓ qͦ ad ꝑtem ſcd̓aꝫ oēs fere gētiles ⁊ idolatre. romani. arabeſ. indi. ⁊ ceteri. errāt Trilogium aſtrologie ⁊ ſuꝑſtitioſi xp̄iani. ſortilegi ⁊ magici. Et eo dānabilius qͦ ꝑ fidē vera ſunt illumīati ⁊ ꝑ eā ꝓhibiti/ ne talibꝰ intēdāt vel vtant̉. Cū etiā videāt ſeueritatē iudicioꝝ ꝯͣ tales ꝑ eccl̓iaſticos ad incarceratiōeꝫ ꝑpetuā. ꝑ ſeculares ad ignē. ꝑ deū ad gehennā. ¶ Propoſitio. xiij. ¶ Angelos vel intellige tias nō aīare/ ſꝫ regere celū cum ſyderibꝰ ⁊ planetis ad dei gl̓ioſi volūtatē. ¶ Cōmen tū. ¶ Oppoſitū dr̄ ſenſiſſe Plato/ ⁊ qͥdam alioꝝ dicentiū totū mundū eſſe aīal mag nū. Sꝫ tenenda eſt fide certa nr̄a ꝓpoſitio cui ꝯcors eſt ph̓ia Ariſtotelis. ¶ Propoſitio. xiiij. ¶ Angelos ſeu intelli gētias ꝑ imꝑiū ⁊ voluntatē influere in ſpe ram corruptibiliū frequēter cū celo ⁊ ali qn̄ ſine celi admīculo. ¶ Cōmentū. Op poſitū ſenſiſſe videt̉ maior ꝑs ph̓oꝝ dice tiū ꝯͣ fidei veritatē ꝙ āgeli nō agūt niſi me diāte motū celi cū ſuis orbibꝰ. vn̄ ⁊ ꝑ orbe lune dari poſuerunt formas in inferioribꝰ ꝟ̓tute actōis ſue intelligētie ⁊ ſuꝑioꝝ. Sꝫ ꝙ ꝑ imperiū ⁊ volūtatē agāt intelligentie ꝯcedere videt̉ Auicēna/ ponens libertatē ꝯͣdictōis in angelis ⁊ magis qͣꝫ in hoībꝰ/ ſicut ē veritas fidei. Quamuis Albertus philoſophizans ꝯformit̉ ad Peripatheti cos vel quoſdā aſtrologos voluerit hͦ im pugnare deducēdo ad hͦ ꝙ tūc nō pn̄t ha beri determinate regule de actionibꝰ vl̓ in fluentijs intelligentiaꝝ/ exqͦ libere ꝯͣdicto rie agerent. Hoc aūt eſſe inconueniens re putaſſent aſtrologi ⁊ ph̓i/ quos ſequit̉. Et ſil̓r idolatre omnes qui ꝑ carminatiōes ⁊ magicā artē poſuerūt demones in idolis ꝯcludi vel alligari poſſe. quemadmodum tradit hermes trimegiſtus de egyptijs qͥ nō hn̄tes quō crearent aīas inuenerūt ar tem quō ſpūs includerent/ ⁊ inde miracu la facerēt ac rn̄ſa darēt. Ueritas āt fidei cō cedit ꝯſequētiā ⁊ ꝯſequēs illatū ꝑ albertū Addēs demōes nō cogi ꝑ artes magicas ſꝫ ita fingere cogi vt colant̉ ſic̄ dij ⁊ hoīes fallacia multiplici decipiāt. ¶ Propoſitio. xv. ¶ Angelos ſeu intelligē tias ad creatōeꝫ aīe rōnalis nequaqͣꝫ attin gere/ ſꝫ nec eidē illabi poſſe. ¶ Cōmentū Oppoſitū ſenſerūt aliqͥ philoſophantiū ⁊ hereticoꝝ ponentiū aīas rōnales extradu ce fieri vel corrumpi. Ceteꝝ qͥcqͥd dixerint aliqͥ de energuminis/ lunaticis/ ⁊ ſil̓ibꝰ. ꝙ demon opprimit aīas eoꝝ qͣſi ſubintrans eas. Quicqͥd p̄terea dicat veritas catholica ꝙ demones ſunt incēſores vicioꝝ ⁊ bo ni ſunt illumīatores aīaꝝ/ nihil iſtoꝝ fit ꝑ illapſuꝫ qͥ ſoli deo ꝓprius eſt/ poſſidēs ani mam ad ſuum plenum imꝑium. ¶ Propoſitio. xvi. ¶ Angelos vl̓ intelligē tias ad īmutatōeꝫ humane libertatis/ na turalit̓ ⁊ īmediate ꝑ ſtatu vie nequaqͣꝫ attī gere. ¶ Cōmentū. ¶ Oppoſitū videt̉ po ſuiſſe Auicēna ⁊ catholicoꝝ aliqͥ dicentes aīaꝫ rōnalē ſuꝑirradiari/ ⁊ ſuꝑillumīari im mediate etiā ꝓ ſtatu vie/ ꝑ lumīa ſuperiora dei ⁊ angeloꝝ nō ꝯcurrente ſenſuali vl̓ fan taſtica viſiōe. Et ide conati ſunt ꝓphetias tā in ſomno qͣꝫ in vigilia ⁊ p̄uiſiones mul tas occl̓tas ꝑ energumīos. Et ita ſe ſalua bat machomētus epilēticꝰ/ ꝙ cadebat nō potēs ferre illuminatōeꝫ āgelicā. Sꝫ Ari ſtoteles cui fides ꝯſentit ē ꝓ nr̄a ꝓpoſitōe dicēſ. neceſſe eſt quācūqꝫ intelligētē fantaſ mata ſpeculari/ dās ſignū huius ꝙ deficiē te nob̓ a natura vno ſenſuuꝫ/ deficit ⁊ nob̓ ſcīa de illo ſenſu. Stat nihilominꝰ ꝙ aīa rōnalis in ſui creatōe ſuſcepit formatōem ſeu illuſtrationeꝫ deſuꝑ a deo in qͣ ⁊ ꝑ quā cognoſcit veritatem pͥncipioꝝ pͥmoꝝ ſine p̄uia acceptione ꝑ ſenſus ſeu fantaſmata qͣꝫuis in actum non exeat fantaſmatibꝰ nō p̄uiſis. Ad qd̓ referri poſſet Boecij de ani ma verbum ex Platōne. ſummāqꝫ tenens ſingula perdit. ¶ Propoſitio. xvij. ¶ Angelos oēs eſſe ad miſtratorios ſpūs ⁊ a deo gl̓ioſo bonos ī mīſteriū ꝓ hoībꝰ qͥ hereditatem adepturi ſūt ſalutis datos eſſe. ¶ Cōmētū ¶ Oppo ſitū qͥ dic̄ ē hereticꝰ ſi ſe gerat ꝓ xp̄iano ꝯͣdi cens exp̄ſſis vbis apl̓i. Et hec ē magna cō ſolatio illoꝝ qͥ tenēt veracit̓ ⁊ ſine fictōe fi dē ieſu xp̄i ⁊ qͥ captiuāt oēꝫ intellectū in ob ſequiū fidei/ qꝛ ſi fiduciā capimꝰ de hoībꝰ ꝑitis in medicīa vl̓ aſtrologia/ aut arte alia ꝙ adiuuare nō poſſint/ qͣꝫto magis hͦ face re poſſumus de angelicis ſpiritibꝰ. ¶ Propoſitio. xviij. ¶ Angelos bonos et ꝫ malos int̓ cauſas liberas ⁊ alias qͣs deus ſic īſtituit/ vt eas ꝓpͥos motus agere ſinat nūerādos eſſe. ¶ Cōmētū. ¶ Oppoſitum nullus fidelis aūt aliqͥs rite philoſophās dicet. Et īde fit ꝙ abſqꝫ tēptatōe dei poſſu mus ad angelicū ſubſidiū recurrere/ ſic̄ ad ꝑitū medicū/ ⁊ eū qͥ pōt iuuare nos ī neceſ ſitatibꝰ nr̄is de curſu cōi ⁊ naturali. Exci pit̉ āgeloꝝ maloꝝ ꝯſultatio ⁊ īuocatio qm̄ nō ē licitū ꝑticipare cū eis tāqͣꝫ excōicatis theologizate RR a deo ⁊ eccl̓ia tota/ ⁊ qꝛ fallaces ſunt fallere ſꝑ cupiētes. nō iuuare niſi ficte. Un̄ iuxta ꝓuerbiū vulgi. ludūt ad falſam ſocietateꝫ. ¶ Propoſitio. xix. ¶ Angelos celū ⁊ terrā iuxta qd̓ exigit electoꝝ dei dep̄catio/ ſalꝰ et ordo/ deo iubēte vl̓ ꝑmittēte/ poſſe mutare vt ſolē facere ſtare. ⁊ ignē non ardere. ¶ Cō mentū. ¶ Oppoſitū putāt oēs aſtrologi ī fideles ⁊ pagani/ negantes vera miracula poſſe fieri nec illuminati cū ꝓph̓a dicente Oīa q̄cūqꝫ voluit fecit deus in celo ⁊ in ter ra in mari ⁊ in oībꝰ abyſſis. Neſcientes p̄ terea vel negātes miracula veteris legis ⁊ noue qͣlia legere ꝓmptū eſt in biblia ⁊ autē ticis xp̄ianoꝝ libris. ¶ Propoſitio. xx. ¶ Angelos per deuotas ad deū p̄ces potiꝰ qͣꝫ ꝑ curioſas inſpectio nes vl̓ obẜuatōes ꝯſtellationū poſſe ꝯcili ari/ ⁊ ꝑ ip̄os opē hoībꝰ dari. Un̄ ⁊ ꝑ fidem ſctī vicerūt regna nō ꝑ celū. ¶ Cōmētū. Oppoſitū dicētes ꝯuīcunt̉ ex p̄miſſis iū cta ꝓmiſſiōe dei dicētis. Quecūqꝫ orātes petitis credite ⁊ fiet vob̓. cū ſil̓ibꝰ multis. iūcto ꝙ nō ſꝑ expedit nob̓ hr̄e ꝓſꝑa q̄ peti mus/ ſed magis aduerſa q̄ fugimus. Nec oꝑtet in recurſu ad eos ⁊ deū tp̄s or̄onis ꝑ ꝯſtellatōes obſeruare. vt Guilh̓. Pariſien̄ ſis notāter ait ⁊ deducit. ¶ Propoſitio. xxi. ¶ Angelos p̄ſertim ma los in artibꝰ magicis ⁊ omībꝰ ſuꝑſtitioſis oꝑatōibꝰ q̄ nec rōnē naturaleꝫ nec miracu lū veꝝ hn̄t. ſꝫ ex pacto noto vl̓ occulto nō dubiū oꝑari/ ⁊ effectū ſortiri. ¶ Cōmentū. ¶ Oppoſitū poſuer̄t qͥ negauerūt demo nes eſſe ꝯͣ exp̄ſſam ſacre ſcpͥture lr̄am in ve teri ⁊ nouo teſtamēto. Fuerūt etiā exꝑiētie multe in oppoſitū ⁊ etiā doctrine ſctōꝝ no minatī Auguſtini qͥ notāter dixit. Oēs ta les obẜuatōes tātomagis ſuſpectas ⁊ fu giēdas eſſe. qͣꝫto ſepiꝰ vident̉ ſuū ſortiri ef fectū. ¶ Et ſi alleget̉ ꝙ freq̄nt̓ ml̓ta iubent̉ illic obẜuari ī artibꝰ magicis vl̓ ſortilegijs q̄ ſunt ſctā ⁊ honeſta. vt ieiunare. caſtū eſſe dicere pr̄ nr̄. ⁊ euāgeliū. Rn̄debat vnꝰ vere ⁊ catholice. ſuꝑſtitōeꝫ tāto peiorē eſſe. qͣꝫto plura miſcent̉ bona. qm̄ vn̄ deberet hono rari d̓s honorat̉ dyabolus ¶ Nemo tn̄ ex hͦ intelligat obẜuatōes xp̄ianoꝝ reprobatas eſſe. q̄ vel ab eccl̓ia ꝯſtitute. vel ab eadē rō nabilit̓ tolerate ſunt. qͣꝫuis nō appareat rō huius magis qͣꝫ illius. niſi vel ex volūtate ſeu autoritate inſtituētis. vel a deuota qͣdā imaginatōne faciētis q̄ nō recedit a deo. ſꝫ in exterioribꝰ ſignis aliqͥbꝰ ſe exercet vt in tali nūero or̄onū. in peregrinatōibꝰ. in no uenis ⁊ oblatōibꝰ nūc cadelaꝝ. nūc panis nūc galloꝝ. nūc in geſtatōe reliqͥaꝝ ⁊ bibi tione ablutōis eaꝝ. In qͥbꝰ pia fide factis nō minꝰ pōt ſe īmiſcere bonꝰ āgelus qͣꝫ ma lus in īpia ⁊ ꝓhibita fide factis. fortaſſis ⁊ emperica medicoꝝ tolerari pn̄t. Hāc gene ralem hn̄tia rōnē fortificatōeꝫ.ſ. imagina tiue v̓tutis. Mēdax aſſertio tn̄ deſit. ¶ Propoſitio. xxij. ¶ Angelos mediate et inclinatiue ſeu diſpoſitiue poſſe ſuꝑ intelle ctum ⁊ volūtatem ꝑ immutatōeꝫ ſenſuum tā īteritoꝝ qͣꝫ exterioꝝ ꝓ dei iuſſu vl̓ ꝑmiſ ſione multipliciter oꝑari. ¶ Cōmentū. ¶ Oppoſitū pauci vel nulli ſenſerūt ex aſtro logis ph̓is ⁊ catholicis. qui conſenſerunt angelos vel intelligentias eſſe. Nam ⁊ ſuꝑ hac radice fundāt aſtrologi regulas inter rogationū ⁊ rn̄ſionū. ⁊ alias ml̓tas. ſꝫ fal lunt̉ in pluribꝰ exp̄ tactis cauſis/ qꝛ ponūt angelos influere pure naturalit̓. nec ſatis attendunt liberi arbitrij poteſtatē. dei vo luntatem ⁊ materie diuerſitatem. ¶ Propoſitio. xxiij. ¶ Angelos vel intelli gentias in ſuis actiōibꝰ ⁊ influxibꝰ liberis ponere ſub certis regulis coartari. tradi et cogͦſci temerariū ⁊ īpiū. necnō a vera ph̓ia ⁊ theologia alienū eſſe. ¶ Cōmentū ¶ Op poſitū dicētes ꝯuincunt̉ ex p̄dictis. maxi me ꝓpter arbitrij libertatē in angelis regē tibꝰ ⁊ in hominibꝰ gubernatis. ¶ Propoſitio. xxiiij. ¶ Angelos ⁊ deū cu ius miniſtri ſunt illos offendere qͥ regulas ⁊ traditōes p̄iudicātes influxui libero dei ⁊ angeloꝝ. īmo ⁊ hoīuꝫ libertati/ tradūt et palliāt ſub noīe aſtrologie vel alterius na turalis ſcīe. ⁊ talibꝰ autoritatem vel appro batōis occaſionē dari nō debere. ¶ Cōmē tum. ¶ Oppoſitū dicentes ꝯuincunt̉ ex p̄ miſſis iūcta lege dei tā vetere qͣꝫ noua. Iū cto p̄terea ꝓ ſcd̓a ꝑte illo qd̓ dic̄ apl̓s. Ab omni ſpecie mali abſtinete vos. hͦ eſt ab oī ſcandalo dāte occaſionem ruine. ¶ Propoſitio. xxv. ¶ Humanā rōnē poſ M ſe ⁊ debere aſtris cognitꝭ vel incognitis do minari. nec ab eis in viciū trahi. ¶ Cō mentū. ¶ Cōcedūt iſtā ſapientes aſtrono moꝝ/ vt Ptolomeus. maxime de ſapiente qui p̄cognoſcit celi ꝯſtellatōnes inclinati uas. qm̄ pōt adhibere remediū ꝯͣ noxias/ ſicut facimus regulariter ꝯͣ hyemē ꝓuiden do de calefactōe ⁊ domibꝰ/ ⁊ ꝯͣ calores eſta eē 4 Trilogium aſtrologie tis ꝓuidendo de refrigeratiōibus. ⁊ ita de peſtilentijs. diluuijs. bellis. ⁊ ſil̓ibus. Tra dunt itaqꝫ vere ⁊ bene iudicia aſtronomīe tenere medium inter neceſſarium ⁊ impoſ ſibile. quia.ſ. ſunt de cōtingentibꝰ/ ⁊ poſſi bilibꝰ aliter ſe habere. Sed etiaꝫ ꝙ huma na rō dn̄et̉ ſtellis incognitis nec trahat̉ in vicium ꝓbat̉ ex libertate arbitrij. ⁊ ex adiu torio dei libero qd̓ dat̉ timentibꝰ eū/ ⁊ ex li bero angeloꝝ miniſterio. qd̓ adiutoriū dei ⁊ angeloꝝ impetrāt ſuꝑ oēꝫ diſpoſitionem ſtellaꝝ fides ſpes ⁊ charitas/ quibꝰ dereli ctis euenit frequēter vt volētes infortunia vitare/ in eaip̄a ſe trudāt ⁊ inuoluāt/ vt cō p̄hēdant̉ ſapiētes in aſtutia ſua. ¶ Propoſitio. xxvi. ¶ Humanam rōnē in dignam eſſe ꝑ vanitates ⁊ inſanias falſas aut ſaltē incertiſſimas in ſua actōe ſe capti uare/ ⁊ melancolijs quotidianis anxijs et periculoſis agitari. ¶ Cōmentū ¶ Conce dunt hͦ exꝑti ⁊ inter alios Tullius in fi. li. de diuinatōne. Et hͦ dicebat dn̄s Petrus cardinalis Cameracen̄. cū obſeruationes hmōi reprobaret. Addens ſe timere regis adoleſcētie/ ne talibus imbueret̉ ⁊ poſt ab eis nō poſſet auelli. ¶ Propoſitio. xxvij. ¶ Humanā rōnē de bere ꝑ ꝯſultatōes ꝓbatoꝝ ⁊ expert̓oꝝ viro rum ꝑ leges inſuꝑ morales ⁊ diuinas/ ſe in ſuis actionibꝰ maxime in gubernatōne rei publice/ ſpretis ſuperſtitōibꝰ fallacibus re gulare. ¶ Cōmentū. ¶ Concedūt iſtam qͥ attendūt ꝙ nō fruſtra dedit nobis deus rō nem liberā/ plus qͣꝫ brutis. Dedit inſuꝑ le ges diuinas naturales ⁊ politicas pruden tiā qͦꝫ ꝑ exꝑientias multas generataꝫ. Ꝙ ergo hūana rō libertas ⁊ prudentia centuꝫ vel mille hominū. īmo vnius regni derelī quant̉ ad inſequendum opinionem vl̓ de lyrationē vnius vel duoꝝ aut pauciſſimo rum fingentium ſe ſcire mirabilia ex aſtris vel aliunde(neſcio quō ꝓ fantaſia capitis ſui/ ſuꝑ euentibꝰ ⁊ agēdis in republica/ vt ꝙ nō eſt bellādum vſqꝫ ad tres menſes vel vnū annū cū hoſtibꝰ/ qͥ tn̄ deſtruunt oīa/ ⁊ ita de ſil̓ibꝰ abſqꝫ nūero. Ꝙ inqͣꝫ ꝓpt̓ pau cos tales. dcrelinquat̉ humana rō ⁊ prudē tia/ īdigniſſimū eſt/ fatuū/ ⁊ d̓clyꝝ. īmo me rito dei iudicio puniendum/ ⁊ in ſtultū fi nem p̄cipitandum. ¶ Propoſitio. xviij. ¶ Būanā rōnē ꝓpter hoīes viles ⁊ ignotos ⁊ d̓ corruptela iudi cij ml̓tipl̓r ſuſpectos. peſſimeqꝫ vt in plurimū fortūatos/ ⁊ ſine fide/ qͣles ī tenebris ſuſurrāt indigniſſimū captiuari vl̓ dimit ti. ¶ Cōmētū. ¶ Cōcedūt iſtā qͥ p̄cedenteꝫ attēdūt/ ⁊ ex termīs ſuis ſe verā eſſe demō ſtrat. p̄ſuppoſitis his q̄ ponit/ q̄ tn̄ ſunt ꝑ exꝑientias qͦtidianas manifeſta. ¶ Propoſitio. xxix. ¶ Humanā rōnē ꝓpt̓ N ſui ꝯcauſatōeꝫ libera nō poſſe vel debere ꝑ qͣleſcūqꝫ exꝑiētias cuiuſcunqꝫ tꝑis ſub ne ceſſarijs euentuū regulis vel arte ꝯcludi. ¶ Cōmentū. ¶ Cōcedūt iſtā qͥ reꝝ ꝯnexio nes attendūt/ ⁊ hi qͥ didicerūt ex logica. ꝙ oīs ꝓpoſitio cōpulatiua cōpoſita ex pluri bus neceſſarijs kathegoricꝭ vel hypotheti cis reddit̉ ꝯtingēs/ ſi ꝯtineat vnica ꝓpoſi tionē ꝯtingentē. Ac ꝓinde ſumit̉ efficax ar gumentū ꝯͣ regulas aſtrologie ſumptas ex qͣꝫtiſcūqꝫ exꝑimētis/ ſi libeꝝ arbitriū ꝯcur rebat vt cā ꝯiuncta ad effectū reqͥſita. Po tuit em̄ ſꝑ dici de effectu tali ꝙ indifferens erat ad ſic fieri vl̓ nō fieri. nec indeligari al terius arbitriū potuiſſe. ¶ Propoſitio. xxx. ¶ Humanā rōnem ad deū glorioſiſſimū qͥ nutu libero cūcta tem perat ⁊ ad finē ſuꝑnaturaleꝫ hoīuꝫ genus p̄cipue ordinat debere ſedulo cōuerti/ ꝑ fi dem ſpem ⁊ charitatē. Per adiutoriū inſu per angeloꝝ ⁊ ſctōꝝ qͦs liberaliter et libere vult deus agere/ ⁊ ad eos recurſum hr̄e. qͣ tinus ordine hierarchico infima reducan tur ad ſuꝑiora ꝑ media. ¶ Cōmentum. Concedūt iſtā oēs veri/ ⁊ nō ſolū nomine xp̄iani/ reputātes talē ꝓuidentiā dei ⁊ ita li berā qͣlē inſinuauit xp̄s dicēs/ ꝙ nec foliuꝫ arboris/ nec paſſer vnus cadat in terrā/ ſi ne pr̄e deo. dū rurſus ait Petite ⁊ accipietꝭ Et ſi habueritis fidē ſic̄ gͣnum ſynapis ⁊c̄. Immo ⁊ tota veteris teſtamēti ſeries/ lega lis ⁊ hyſtorica atqꝫ ꝓph̓alis/ p̄cipue ī pſal mis ⁊ or̄onibꝰ ſctōꝝ ſctārūqꝫ vix aliud no bis īculcare vel ꝓfiteri vident̉. Un̄ Iacta in dn̄o curā tuā/ ⁊ ip̄e te enutriet. Nō dicit iacta curaꝫ tuā in celo. Qm̄ in me ſperauit liberabo eū. nō dicit in celo. Btūs vir cu ius eſt nomē dn̄i ſpes eius. nō dicit in celo īmo vetuit cū addit. Et nō reſpexit ī vani tates ⁊ īſanias falſas loquēs de curioſis qͥ defecerūt ſcrutātes ſcrutinio. Et ſuperad dit de miraculis taꝫ noue qͣꝫ veteris legis. Multa feciſti tu dn̄e deus meus mirabi lia oꝑa tua. ¶ Deniqꝫ ſi Paulus opponat̉ dicens inuiſibilia dei ꝑ ea q̄ facta ſunt cog noſci. Rn̄dendū eſt ꝙ hec ſcala creaturaꝝ theologizate XX nō eſt amplius neceſſaria fidelibꝰ tenētibꝰ dei ſoliū nūc in lumīoſa ſpe. tandē in aꝑta viſiōe. ¶ Si ponamus illud qd̓ rariſſime pōt inueniri tꝑibꝰ iſtis. Ponamus ꝙ plu res ſciētifici in aſtrologica diſciplina ꝯue niāt/ qͥ ſunt gͣues viri in moribꝰ ⁊ honeſta te vite ⁊ tales qͥ ml̓ta ſint exꝑti in iudicijs aſtronomīe traditis ẜm vera ph̓iaꝫ ⁊ ī na turali rōne fundatis. nunqͥd erāt tales ꝯtē nendi nec audiēdi ab vno pͥncipe corā ſuo ꝯſilio? Rn̄det̉ plane ꝙ audiēdi erūt/ ſꝫ non ita penitus inſequēdi qͥn ex aduerſo velut in eqͥlibra ponant̉ rōnes hūane prudentie ſumpte ꝑ exꝑiētias/ ⁊ circūſtantias hūani regimīs īferioris/ quēadmodū etiā ſi ꝯue nirēt ex vna ꝑte aſtrologi ⁊ ex altera ꝑte me dici ſuꝑ curatōe alicuiꝰ egroti. Dicant igit̉ exēpli gr̄a prudētes aſtronomiꝯcordit̓ dū fiat q̄ſtio de bello ineundo ꝯͣ hoſtes regni. Ecce ꝯſtellatio talis noxia eſt ꝓhibēs nō tn̄ ex neceſſitate iniri bellū ꝑ francos ꝯͣ an glicos. dicāt ex altera ꝑte prudētes capita nei ⁊ milites exꝑti ꝙ neceſſe eſt vel expedit frācos inire bellū ꝯͣ anglicos/ penſatis cir cūſtantijs hinc ⁊ inde ꝓueniētibꝰ/ ex inferi oꝝ diſpoſitiōe vel radice. Tūc oībꝰ his in eqͥlibra poſitis/ debebit aſſumi cōcluſio q̄ pars p̄ponderabit ⁊ exequēda erit. Nō em̄ oportet vt oē ꝓrſus iudiciū ex radice ſuꝑi ori celi ſumptū ꝯtēnat̉. Sꝫ nec expedit vt plus pōderet̉ qͣꝫ oportet vbi/ ⁊ qn̄ ⁊ ꝑ qͦs ſeu ꝓpter qͦs nō oportet. Epllogus premiſſo rum. Pilogātes tāgamꝰ. xij. radices ab aſtronomoꝝ iudicioꝝ curio ſitate arcētes. ¶ Prīa ē dei gl̓ioſi libera pͥmeuitas ī agēdo. ¶ Se cuda ageloꝝ tā bonoꝝ qͣꝫ maloꝝ ſub d̓o li bertas ī exeq̄ndo. ¶ Tercia radix ē celeſtiū luminariuꝫ ſola generalitas in influendo. ¶ Quarta ē celeſtiū ꝯbīationū ⁊ ſituū incō p̄hēſibil̓ varietas in ꝯcurrēdo. ¶ Quīta ra dix medioꝝ diuerſitas in radiādo. ¶ Sex ta ſeminaliū rōnū ꝑticularis diuerſitas in cōpͥncipiādo. ¶ Septīa lib̓tas hoīuꝫ q̄ cō iūcta qͣtlibet cauẜ neceſſarijſ ꝯtīgētiā reo dit ī effectu ſuo. ¶ Octauo legal̓ ⁊ ꝓphetal̓ ſeueritas/ talia iudicia ꝓhibēs ⁊ irridēs. ſa croꝝ īſuꝑ veteꝝ ⁊ nouoꝝ doctoꝝ diligens taliū reprobatio/ maxīe ꝓpt̓ fomitis corru ptōeꝫ ſciētiū qͣꝫ ad hereſes idolatrias ⁊ ſuꝑ ſtitōes ē hūana inclīatio ꝓna. ¶ Nona. ra ritas ſtudētiū ⁊ ꝑitoꝝ in vera aſtrologie di ſciplina cuꝫ tn̄ in iudicijs dādis ml̓tiplex ſuꝑ modū ꝯſideratio reqͥrat̉ vel obẜuatio. ¶ Decīa. Myſterij a ſeculis abſcōditi reꝑa ratōis videlꝫ nr̄e recogitatio/ q̄ nihil hꝫ in celis qͥcqͥd reuerizans autor libri de vetula dixerit ⁊ falſe aſcpͥſerit Ouidio. ¶ Undeci ma. Hoīs ad finē ſuꝑnaturalē ordīatio. et ideo medioꝝ ſuꝑnaturaliū ꝓuiſio/ vt ſuꝑ natural̓ ſpes habeat̉ in deo alit̓ qͣꝫ bobus aut brutis ꝯueniat/ aut hominibꝰ ſine deo. ¶ Duodecima. Miraculoꝝ q̄ legē cōeꝫ ne ſciūt crebra ⁊ pene qͦtidiana ꝑ illos ⁊ ꝓpt̓ illos/ qui ad finem ſupernaturalem electi ſunt oſtenſi Liciunt ſex do ctrine notātes moralit̓ qͥd expe dit obẜuare iudicijs/ aſtrologie noīe colorat̉is. ¶ Prīa doctrīa. ¶ Expedi ens ē xp̄iano cuilibet/ īmo neceſſariū ad ſa lutē ꝙ n̄ adhibeat fidē ſuꝑſtitōnibꝰ ⁊ ſorti legijs merito ſuſpectis d̓ oꝑatōe demonū vl̓ īuocatōe aut de pacto cū eis ſecreto vel exp̄ſſo/ ſunt leges ⁊ decreta ⁊ biblia ꝓ hac doctrīa locis innūeris. ¶ Scd̓a doctrina ¶ Expediēs ē cuilibet catholico diligēter cogͦſcere pͥus ſi effectus qͥ ꝓmittit̉ vl̓ expe ctat̉ fieri ꝑ aliqͣs obſeruatōes hēat aliquā cāꝫ naturalē vel miraculoſam. Quia ſi nō/ tūc vehemēs ē ſuſpitio ꝙ talis effectus ꝓ uenit ex oꝑatōe demonū fallacium ⁊ ex pa cto cū eis latēte vel aꝑto. ⁊ hͦ ꝑmittente di uino iudicio indeceptōeꝫ ꝯſulētiū vl̓ ꝯfi dētiū in talibꝰ ꝓpt̓ curioſitatē noxiā aliqͥd hn̄di vel ſciēdi. ¶ Tercia doctrīa. ¶ Expe diens ē nō adhibere fidē hoībꝰ ꝓmittētibꝰ ꝙ faciāt effectus magnos ⁊ mirabiles/ ni ſi pͥus ꝯſtiterit ꝙ ſint xp̄iani/ ⁊ bonoꝝ mo rum. ⁊ ꝙ velint ⁊ offerāt dicta ſua vel arteꝫ deducere ad examē ⁊ iudiciū ꝑitoꝝ in ph̓ia naturali ⁊ in medicina iuribꝰ ⁊ theologia. alioqͥn haberi debēt merito ſuſpecti de fal lacia/ vel ignorātia/ vl̓ heretica pͣuitate. nā ſicut lucem veritas amat. ſic odit falſitas. ¶ Quarta doctrina. ¶ Expediēs ē ꝓ pͥnci pibꝰ maxime/ ⁊ ꝓ ſua republica/ ꝙ nec ip̄e nec ſui familiares intimi ⁊ ſecreti/ dēt fideꝫ quibuſcūqꝫ iudicijs etiā ſub noīe aſtrolo gie vel alterius ſcīe palliatis. niſi pͥus hītū fuerit ꝯſiliū. vel examinatio ꝑ viros mul tos/ ⁊ graues viros in regimīe reipublice/ ee 5 De libris aſtrologicis vbi prudētia maxīe locū hꝫ q̄ īnitit̉ ꝯſilijs ex dictamīe rōis ⁊ exꝑiētia ml̓ta collectꝭ n̄ exſuꝑſtitioſis obẜuatiōibꝰ q̄ deduxerūt ſꝑ in malū finē pͥncipes ꝯfidētes ī eis ſic̄ nr̄o etiā tꝑe ſatis ⁊ nimis exꝑtū ē. ¶ Quīta do ctrina. ¶ Expedit illos qͥ ſe dicunt futura cogͦſcere/ vl̓ mirabilia ſecreta facere ꝑ aſtro logiā/ pͥus examīari diligent̓ de cognitiōe ip̄oꝝ/ ⁊ de libris qͣles ſunt/ ⁊ qͣlit̓ hīti/ ⁊ vn̄ cōpoſiti. qꝛ nō credēdū ē cuilibet dicenti ſe aſtrologū. ſꝫ ꝓbādi ſunt ⁊ in pb̓lico audiē di. ſic̄ fit de medicis ⁊ artificibꝰ alijs. Alio qͥn ſi tales nō audeāt in pb̓licum offerre di cta ſua. debēt haberi merito ſuſpecti de ſu perſtitōe/ vel fallacia/ vel heretica pͣuitate/ aūt ꝙ nō q̄rūt niſi pecunias/ vel honores/ ſic̄ introductores vel fautores eorundē fa ciūt/ ꝓut milleſies exꝑtū eſt in curijs pͥnci pū. ⁊ adhuc ꝓchdolor dr̄ inueniri. ¶ Sex ta doctrīa. ¶ Expediēs eſt amatoribꝰ pͥn cipū ⁊ totius reipb̓lice/ materiā iſtā aſtro logicoꝝ declarare vl̓ declarari facere freq̄n ter/ tā ſcpͥtis qͣꝫ ſermonibꝰ pb̓licis ⁊ dome ſticis. Alioqͥn negligētia ſcientiū ⁊ ſcire de bentiū nocet hoſtilit̓ ꝑſonis pͥncipū ⁊ eaꝝ ſaluti/ tā tꝑali qͣꝫ et̓ne. Nocet regnis ⁊ pol licijs publicis. Nocet deniqꝫ ip̄is negligē tibꝰ vel impeditoribꝰ ad diſcrimen dāna tionis ꝑpetue a qua nos eripiat dn̄s Ie ſus xp̄s. Amen. Ritat queſtio ꝯcernēs oīa q̄ dicta ſūt in trilo gio aſtrologie theologizate. ſi libri cōpoſiti ꝑ aſtrologos p̄ẜ tim infideles ⁊ idolatras/ ſint a catholicis tolerādi vel penitus extirpādi? ¶ Pro cuiꝰ diſſolutōe ⁊ p̄cedentiū elucidatiōe/ notent̉ ꝓpoſitiōes que ſequunt̉. MI5 C. Vpoſitio prima Ibri aſtrologici in qͥbꝰ plura vera ⁊ vtilia ꝯtinent̉/ qͣꝫ īutilia ſuꝑſtiti oſa ⁊ falſa/ pn̄t tolerari ſeu tolerabi lit̓ relegi/ ſeruādo illud apl̓i. Omīa ꝓbate qd̓ bonū ē tenete. Tales āt vt pl̓imū ſunt libri. qͥ de motibꝰ ⁊ mēſuris ⁊ ꝯiūctiōibus corpoꝝ celeſtiū ſunt editi/ ⁊ ex geometriciſ demonſtrationibꝰ cū exꝑientia fundati/ ſi cut eſt gl̓ioſus Almageſti. ¶ Propoſitio. ij. Libri aſtrologici in qͥ bus plura inutilia ⁊ ſuꝑſtitioſa ⁊ falſa īmo bent a xp̄ianis omnibꝰ euitari dānari ⁊ pe nitus aboleri. Tales aūt erāt libri de qͥbꝰ ſcriptū eſt Actuū. xix. vbi dr̄. Multi aūt ex eis qͥ fuerūt curioſa ſectati. ꝯtulerūt libros ⁊ cōbuſſerūt oēs corā oībꝰ/ ⁊ computatis p̄cijs illoꝝ inueuerūt pecuniam denarioꝝ quinqͣginta miliū/ ita fortiter creſcebat ver bum dei ⁊ ꝯfirmabat̉. ¶ Propoſitio. iij. ¶ Libros aſtrologie ml̓ tū expedit diſcernere/ qͣtinꝰ apꝑeat q̄ ſūt et qͥ nō ſūt tolerādi. Cōpoſuit ſuꝑ hac re ma gnꝰ albertꝰ opuſculū qd̓ appellat̉ ſpeculuꝫ alb̓ti. narrās quō tꝑibꝰ ſuis voluerūt aliqͥ deſtruere libros albumazar. ⁊ qͦſdā libros alios. Uidet̉ āt ſaluo tāti doctoris hono re ꝙ ſic̄ in exponēdis libris ph̓icis p̄ẜtim peripatheticoꝝ nimiā curā appoſuit ma iorē qͣꝫ xp̄ianū doctorē expediebat nihil ad ijciēdo de pietate fidei. Ita ⁊ in approbati on qͦrūdā libroꝝ aſtrologie. p̄ẜtim d̓ ima gībꝰ. de natiuitatibꝰ. d̓ ſculpturꝭ lapidū. de characteribꝰ. de int̓rogatōibꝰ nimis ad ꝑ tē ſuꝑſtitionū rōe carētiū det̓mīauit. Sā ctus āt Tho. in ſuis oꝑbꝰ minꝰ attribuit hmōi ſuꝑſtitōibꝰ imaginū. characteꝝ. īter rogationū. īmo ex ītētōe cū efficacia rōnū ¶ Propoſitio. iiij ¶ Cibrosᵛ(reprobauit R aſtrologicos qͥ tolerant̉ ⁊ legūt̉ apd̓ xp̄ia nos/ ſic̄ ptolomei. albumazar. ⁊ hali. nō iō oꝑtet ī autoritatē talē adducere vt creden dū vl̓ tenēdū ſit qͥcqͥd ex eis vl̓ deducit̉ vl̓ allegat̉. Fallūt̉ ī hͦ pl̓es aſtronomoꝝ ⁊ ſim pliciū xp̄ianoꝝ vl̓ alioꝝ nō ībutoꝝ lr̄is ſa cris/ qͥ ꝓtinꝰ vt legūt vl̓ audiūt aliq d̓ libriſ taliū credūt ⁊ aſſentiūt cū tn̄ reꝑiāt̉ illic er rores ꝯͣrij fidei. Nec miꝝ cuꝫ etiā in libris Ariſto. auicēne auerrōis. ⁊ alioꝝ qͥ qͦtidie legunt̉ ſil̓e īueniat̉. Sꝫ cautiſſima religio ſitate ꝓuiſuꝫ ē in p̄clara artiū facultate Pa riſien̄. vniuerſitatꝭ/ tā ꝑ articl̓os Pariſien̄. qͣꝫ ꝑ ſtatutū iureiurādo firmatū ꝑ quēlibꝫ qͥ licētiat̉ ī artibꝰ. vbi ſnīalit̓ ſic habet̉. Iu rabitis ꝙ dū ꝯtīgit vos det̓mīare q̄ſtionē aliquā de ph̓ia/ illā ſꝑ ꝓ ꝑte fidei det̓mina bitꝭ. ⁊ rōnes ph̓i in oppoſitū factas diſſol uetis. Quāto magis hͦ eſſet obẜuādū in li bris aſtronomicis qͥ de iudicijs compoſiti ſunt ꝑ īfideles/ ⁊ idolatras vbi ml̓ta poſi ta ſūt ex ſuꝑſtitōibꝰ idoloꝝ ⁊ cultibꝰ demo nū ⁊ fallacibꝰ rn̄ſis eoꝝ. ex oͥbꝰ ꝓceſſit mo dus compoſitōis idoloꝝ/ qͦs deos appel labāt loq̄ntes ⁊ ꝓphetātes ⁊ mirabilia oꝑā tes/ ꝓut loqͥt̉ hermes trimegiſtus. ⁊ refert non tolerandis X5x Augꝰ. Un̄ ⁊ ml̓ta tradunt̉ in dictis libris q̄ nullā penitꝰ īducūt rōnē/ niſi ꝑ modum narratōis ꝙ in tali ꝯſtellatōe ſic eueniet/ et in altera alit̓. Et tn̄ aſtrologi ſuꝑſtitioſi plꝰ inuenire ſe dicūt ꝟitatis ⁊ certi euentus ex talibꝰ regul̓/ qͣꝫ ex illis q̄ naturali rōne fun dant̉ ſic̄ de vētis ⁊ pluuijs ⁊ alijs imp̄ſſio nibꝰ metherologicis. ¶ Cū aūt pauci ſunt aſtrologi. īmo nulli/ ītromittentes ſe de iu dicijs aſtronomicis qͥ nō inſequant̉ tāqͣꝫ ꝓ fundamentalibꝰ regulis p̄dictos libros aſtronomicos ⁊ ſil̓es. Concludit̉ h̓ ꝓ do ctrina xp̄iana ꝙ ſalubrius tutius ⁊ deo ac ceptius eſt ꝯtēnere talia iudicia cū ſuis au toribꝰ/ qͣꝫ dimiſſis alijs vtilioribꝰ ſtudijs/ ſuā talibꝰ cogͦſcendis ⁊ pͣcticādis curā da re. Rurſus addit̉ ⁊ altera doctrina ꝙ ſalu brius tutius ⁊ deo acceptiꝰ eſt nō reqͥrere īmo nec ꝑmittere fieri iudicia pb̓lica ſuper euētibꝰ hūanoꝝ actuū quēadmodū dicūt̉ aliqͥ in italia ⁊ ſtudijs vl̓ibꝰ attēptare. Rō qꝛ miſcēt ml̓ta falſa ⁊ ſuꝑſtitioſa/ ⁊ ꝯͣ exꝑiē tias in ſeq̄ntibꝰ māifeſtas. ⁊ t̓rēt īde reges ⁊ regna/ pͥncipes ⁊ pͥncipatꝰ/ ⁊ hoīes de oī ſtatu/ ⁊ ꝑ vanos tīores vel ſtultas ꝓmiſſio nes maloꝝ vel bonoꝝ euētuū/ eos alit̓ age re qͣꝫ vera ⁊ recta rō moral̓ dictaret/ īducūt S ¶ Porro magnū faceret obſequiū xp̄iani tati collegiuꝫ aliquod theologoꝝ. ſi libris aſtronomicis diligēter īſpectis/ notarent ſingillatī paſſus ſuſpectos/ aut palā erro neos ⁊ hereticales ꝯtētos in eiſdē/ quēad modū factū reꝑit̉ nedū d̓ libris ariſto. aui cē. ⁊ auerrōis. ſꝫ etiā de qͥbuſdam libris ca tholicoꝝ ſic̄ notati ſūt paſſus vl̓ articl̓i in qͥbꝰ mgr̄ cōit̓ nō tenet̉. ¶ Poſtremo ſi libri magicoꝝ ⁊ ſuꝑſtitioſoꝝ alioꝝ ſub velamīe aſtronomīe vel ph̓ie ſe palliantiū qͥ iā inue niūt̉ fuiſſe dānati cū autoribꝰ cuſtodirent̉ alicubi ſine ꝑiculo māifeſtatōis vl̓ abuſus videret̉ expediēſ. qͣtinꝰ reſurgētibꝰ vl̓ occur rētibꝰ materijs ſil̓ibꝰ/ ꝯfeſtī haberet̉ dāna tiōis facte modus. Sic̄ euenit Pariſius de libris Ioh̓is de barro magici ſuꝑſtitio ſi cōbuſti/ qͣles reꝑiunt̉ adhuc in Hyſpa nia ſub titulo ſemmaforas. Sic̄ inſuꝑ no tatus ē rotulus qͥdā magus quē īgerebat clādeſtīe qͥdā in veſꝑtilionē ſe noīans. Et in ꝓhemio articuloꝝ Pariſien̄. aliqͥ tales notati dānatiqꝫ ſūt. ¶ Suꝑaddamꝰ illos nedū fatuoſ eſſe ſꝫ ꝑuerſos xp̄ianos qͥ ſolēt qͣſi iocando dicere. Qual̓ mihi cura eſt qͥs me ſanet. qͥs victoriā. qͥs honorē. qͥs diuitias det. qͥs deniqꝫ adiuuet. ſit deus. ſit dia bolus dumō ꝓueniat mihi illud qd̓ opto. ¶ Dū gͦ dr̄ alicui ex pͥncipibꝰ. Ecce dn̄e ta les hoīes ꝑ ſuā artē ſciūt ml̓ta facere magͣ ⁊ mirabilia/ ⁊ futura p̄dicere. ⁊ victoriā de hoſtibꝰ ꝓmittere/ ſi credat̉ eis ⁊ ſi fiāt ea q̄ iuſſerint. Rn̄deat pͥnceps plena fide ⁊ inqͥ rat. Sūt ne tales hoīes ſctī dei qͥ ex reuela tione ⁊ gr̄a ſibi diuinitus cōceſſa hͦ ꝓmit tūt. Et ſi tales ſunt credi pot̓it eis dū ꝓba būt ⁊ dū nihil videbūt niſi ſctm̄ ⁊ diuīa le ge cautū/ maxīe ſi fuerit dictis eoꝝ vita cō cors ⁊ ꝓbata/ nedū vulgari rumore ſꝫ iudi cio ſapientū qͥ freneticas illuſiōes a veris ſciūt reuelatōibꝰ ſeꝑare. Si v̓o tales hoīeſ mira ꝓmittūt ſe facere ꝑ ph̓icas diſciplīas vt ꝑ medicinā vl̓ ꝑſpectiuā vl̓ geometriā. Rndeat pͥnceps ꝙ ſtudētes de vniuerſita tibꝰ pb̓licis magis in tali re ſūt credēdi/ ſi rō ꝯſonet naturalis. Demū ſi tales ꝓmiſſo res mirabiliū neqꝫ miracul̓ neqꝫ rōe natu rali ſe fundāt. illos hēo ſuſpectos. ſuꝑſtiti oſos. repellendos. Auertat dn̄s a me xp̄ia no ſeruo ſuo vt velī abnegare fidē ſuā/ vel in eiꝰ legē quōlibet peccare. ꝓ qͦcūqꝫ cōmo do tꝑali ꝯſeq̄ndo/ ſiue ſit ſanitas corꝑis ſi ue victoria in bell̓. ſiue opulētia ī diuitijs. Nō em̄ nego talia qn̄qꝫ deo ꝑmittēte ꝓue nire mīſterio demonū ⁊ hoīuꝫ eis deditoꝝ icut magi pharaonis ml̓ta fecerūt ſil̓r ad Moyſen. Sꝫ nō ē bonū mihi relinq̄ reba ptiſma meū. fidē meā. legē meam. etiā vſqꝫ ad mortē ꝓpiciꝰ ſit mihi d̓s. Amē. Finit equit̉ tractatus eiuſdē ꝯͣ ſuꝑſtitioſam dieꝝ obẜuatōeꝫ p̄ſer tim Innocētū ſil̓r Lugduni cōpilatus. Ulpat apl̓s eos qui dies ob T ſeruabāt ⁊ annos. qͣles mul ti ſunt qͥ dies egyptios putāt infauſtos. īmo ⁊ diē innocē tum ꝑ totū anni circulū peſti ferum eſſe credūt. Cōtra qͦs fit talis argu mentatio. Si dies innocentum dr̄ infortu natus vel infauſtus ad aliquod inchoan dum. ⁊ alij dies ꝯſequenter ꝑ totū annum ſil̓r ſituati. oportet dare cāꝫ radicalē huius infortunij/ qꝛ nullus effectus ē ſine cā faci ente. Sumet̉ gͦ cā altero modoꝝ ſeq̄ntiuꝫ ſufficiēti diuiſiōe. Prīo vel ex diſpoſitōe ſy deꝝ ẜm aſtrologiā. Scd̓o vl̓ ex diſpoſitio ne corpoꝝ inferioꝝ ẜm medicinā. Tercio vl̓ a formali ꝯditōe ſeu a tota ſpē ẜm natu Contra ſuperſtitioſam ralē ph̓iaꝫ. Quarto vl̓ ex diſpoſitōne moꝝ ẜm moralē diſciplinā. Quīto vl̓ ex diuina ordinatōe ẜm theologiā. Sexto vl̓ ex de monū actōe ẜm artē magicā. Septīo ve ex ſctōꝝ innocētū merito ſeu oꝑatōe ẜm re ligionē xp̄ianā. Octauo vel ex obſeruātiū fantaſia vel im aginatōe q̄ allegat exꝑiētiā ¶ Sꝫ nulla cauſaꝝ iſtaꝝ ſufficiēs ē aut rōa bilis. vt hec ponat̉ obſeruatio nec oēs ſil̓. Talis ergo obſeruatio vana ē ⁊ reproban da. ¶ Et pͥmo de qͥnqꝫ pͥoribꝰ cauſis argui tur ꝑ indirectū ⁊ ꝑ locū ab autoritate ꝙ da ri nō poſſint. Un̄ ſi det̉ cauſa ꝑ aſtrologiā Interrogādi ſunt aſtrologi. ⁊ inuenit̉ hoc eſſc ꝯͣriū ſuis regl̓is atqꝫ pͥncipijs. quoniā aſtrologi variāt ſua iudicia ẜm varietateꝫ horoſcopi.i. poſitiōis ſydeꝝ. ita ꝙ nō poſ ſit ꝯfici almanach vniforme perpetuum. Quia dies lune(exempli gr̄a) q̄ mō ē indiſ poſita vel infauſta ẜm regulas eoꝝ. ſi etiaꝫ erūt vere erit in hebdomada ſequēti diſpo ſitōis alterius. Attēto maxīe ꝙ in eis q̄ cō cernūt arbitrij lib̓tatē aſtra nō īponūt no ceſſitatē iuxta dictū ptolomei/ ꝙ ſapiēs do minabit̉ aſtris. ¶ Et hec rō fieri ſolet effica cit̉ ꝯͣ ſignatōeꝫ q̄ reꝑit̉ in kalēdarijs de die bus egyptiacis ſeu ꝑiculoſis. Cōſeq̄nt̓ ꝑ locū ab autoritate ſic argueret̉ de medicis ſic de ph̓is naturalibꝰ. ſic de ph̓is morali bus. ſic de theologis. nā cuilibet exꝑto in ſua arte vl̓ ſcīa magis credēdū ē qͣꝫ idiotis ⁊ īſcijs. Nec oꝑtet ſatagere ad reꝑatōꝫ ſub tilē ꝑ pͥncipia p̄dictaꝝ ſcīaꝝ ꝯͣ tales inexꝑ tos/ qꝛ nec ītelligerēt nec aſſentirēt. Si āt credere nolūt edoctis gͣtis errāt ⁊ vltro ſe I ſeducunt. ¶ Suꝑeſt igit̉ diſcurrere pͦ alias tres cās. ⁊ pͥmo de actōe demonū. Si alle get̉ ꝙ cauſant īfortuniū hͦ māifeſte ꝟgit in ydolatriā. Si q̄rant̉ placari ꝑ nihil agen dū tāqͣꝫ plus in hͦ timeant̉ qͣꝫ deus ip̄e ⁊ ſā cti ſui. ¶ Rurſus qꝛ nō in his tm̄ diebꝰ ſed aſſidue. ſic̄ dicūt petrꝰ ⁊ paulus. aduerſari us nr̄ dyabolus/ circūit q̄rēs quē deuoret cui reſiſtēdū ē fortit̉ in fide nō in vana ſuꝑ ſtitōe. ¶ Pret̓ea deducūt ſacri doctores p̄ cipue Augꝰ. tales agere illicite ⁊ ꝯͣ baptiſ malē ſctītatē. ita ꝙ euenit iā baptizatis per tales obſeruatōes illud de euāgelio. dū im mūdus ſpūs exierit ab hoīe.ſ. in baptiſmo ſequit̉ ꝙ reuertēs adducit ſeptē ſpūs neqͥ ores ſe/ ⁊ fiūt nouiſſima hoīs illius qͥ eos recipit peiora pͥoribꝰ. Melius ē em̄ ꝟitatē nō agͦſcere qͣꝫ poſt agnitiōeꝫ ꝑuerſe viuere eāqꝫ factꝭ aut v̓bis abnegare. ¶ Rurſus at tendat̉ h̓ nullā diē eſſe q̄ nō plēa ſit infortu nijs nūc iſtoꝝ nūc alioꝝ. ꝓ qͥbꝰ tn̄ nō ē di es qͥlibet euitādus aut timēdus. ſꝫ hoīum infelicitas vel miſerāda ē/ vel culpāda qͦꝝ oꝑationes male faciunt(iuxta vbū Augꝰ. malos dies. Deniqꝫ nihil eſt fallacius ſtul ti vulgi traditionibus qui vt ſepius faciūt de nō cauſa cauſam. Exempli gratia. p̄ci pitabit̉ aliqͥs ab equo effreni ⁊ indomito in via lubrica. vel in flumine ſubmergetur ꝯfeſtim vulgares vt audierint/ aſſignabūt hmōi īfortunij cauſas diuerſi diuerſimo de/ q̄ tn̄ nullatenus cauſe ſunt huiꝰ caſus. Dicet vnus ꝙ in exitu domus obuiū ha buerat vnū cattū vel leporē. vel ꝙ in egreſ ſu hoſpitij offenderat pedē. vel ꝙ mane ca miſiā auerſam īduerat. aut calcius dext̉ ꝓ ſiniſtro acceptus fuerat qd̓ ſignū ceſar au guſtus ſibi reputabat īfauſtiſſimū. Dicet aliꝰ. Ego ſic ſomniauerā. Crocitabat cor uus ſuꝑ tectū/ aut bubo cū ſtridore ſuꝑuo litauerat. vl̓ gallꝰ p̄ter horā vocē dederat. Dicet aliꝰ. Ecce mala dies erat ⁊ īfortuna ta vl̓ egra. Dicet aliꝰ. Luna qͣrta erat vl̓ ſe ptima. aut ſol in ortu nubibꝰ obuolutꝰ pal luerat. aut ſtella decidēs ꝑ aerē micauerat. Uel ſicut apud comicum legit̉. Introijt ī edes alter alienus cattus anguis ꝑ implu uiū decidit. De tegulis gallina cecinit. In terdixit ariolus aruſpex(ſupple vel aſtrolo gus) vetuit ante brumam noui negocij ali quid inciꝑe. Alij ꝟo traducent ad mores dicētes homini tali nō poterat bn̄ ꝯtinge re qͥ ſic ⁊ ſic egerat. vel rapiendo bona vici noꝝ vel fraudādo vel blaſphemando aut qm̄ ex iniuſtis aut reprobis parētibꝰ traxe rat originē. Lōgū eſſet oīa ꝓſeqͥ. qͥbꝰ fallū tur ⁊ fallūt hoīes inducentes ꝓ ſe experien tiā qͣſi certā ⁊ fundāt ꝯfictōes inanes ⁊ fal ſas. ¶ Si aūt alleget̉ altera cauſa ꝙ ꝓpter X rōnem occiſionis innocētum ꝓuenit iſtd̓ infortunium in tali die nedum in ꝓprio et ſolo feſto ſed conſequenter ꝑ totum annū. Iſtud caret ratiōe. alioquin theologi ⁊ vi ri religic. ī atqꝫ deuoti deberēt iſtam obſer uantiam magis cognoſcere ⁊ cuſtodire cu ius oppoſitū inuenit̉/ qꝛ diſſuadent illā re probāt ⁊ irridēt. Dicūt p̄terea ꝙ hͦ agere n̄ cedit in honorē dei/ vel ſctōꝝ innocentum vel ad ſalutem corꝑalem aūt ſpūalem ſed vergit ad ꝯtumeliā dei ⁊ ſanctoꝝ innocen tum ⁊ ꝑniciē corpoꝝ ⁊ aīaꝝ. Rurſus talis dierum obſeruationem B8L honor magis deberet̉ ſi eēt rōnabilis dn̄o nr̄o ieſu xp̄o/ ⁊ gl̓ioſiſſime mr̄i ſue in ſuis ⁊ ꝓ ſuis feſtiuitatibꝰ qͣꝫ in feſtis innocentuꝫ. ¶ Relinquit̉ gͦ ꝓ cauſa octaua ⁊ vltīa ꝙ tal̓ obẜuatio ꝯfingit̉/ vl̓ tenet̉ vel exercet̉ ex ſo la hoīuꝫ fantaſiatōe ⁊ melācolica imagina tiōe. ¶ Et hec fantaſiatio ſuꝑſticioſa ⁊ cor rupta ꝓuenit in hac materia ſic̄ ⁊ in mille. īmo in millemilibꝰ alijs ſil̓ibꝰ/ ex varijs ſe ductōibꝰ ſeu corruptela multiplici v̓tutis fantaſtice in hoībꝰ/ tā ex leſiōe intrīſeca ce rebri/ ſic̄ teſtant̉ medici ꝙ īfinite ſunt ſpēs melācolie/ ſic̄ ī ſomniātibꝰ ita frequēter in vigilātibꝰ ⁊ ſemidormiētibꝰ ⁊ manifeſte in multis egritudībꝰ. Prouenit rurſus hec le ſio ab intrīſeco(iuſto dei iudicio ꝑmittēte) ꝑ dyabolicas illuſiōes/ ſic̄ ꝑ autoritates et ꝙ hiſtorias poſſet introduci. ¶ Sunt p̄terea cauſe ꝑticulares aliq̄ tā ꝑ ſeqͣꝫ ꝑ accidēs q̄ tales fantaſias ⁊ ſuꝑſtitōnes ⁊ ꝓut vulgo dr̄ ſorcerias/ cauſant aūt nutriūt/ q̄ oēs ad duas radices p̄miſſas pn̄t trahi. Proueni unt em̄ hmōi falſe credulitates ⁊ ꝯficte ob ſeruatiōes qn̄qꝫ ¶ Prīo ex demonū ſugge ſtiōe ⁊ illuſiōe ad aīaꝝ damnatōeꝫ/ ⁊ fidei xp̄iane ſubuerſionē. ⁊ ſctōꝝ infamationeꝫ. ¶ Uel ſcd̓o ex gētiliū ⁊ paganoꝝ ⁊ alioꝝ in fideliū derelicta in pͥncipio ꝯuerſionis ad fidē xp̄i ſuꝑſtitōe. ¶ Ul̓ tercio ex poetaꝝ cō fictōe. ¶ Uel qͣrto ex magicoꝝ maligna tra ditōe. ¶ Uel qͥnto ex fomitis original̓ cor ruptione/ ſicut in vi ꝯcupiſcibili. ita ⁊ in rō nali. ¶ Uel ſexto ex fantaſie vel imaginati ue v̓tutis debilitatiōe. Cuius ſignū eſt ꝙ vetule pueri puelle ⁊ idiote ꝓniores ſūt ad Uetule ſortilege gallice vielles ſorciers. iu xta ꝙ vnus p̄dicās aliqn̄ corā rege ⁊ nobi libꝰ dixit. Solebat inqͥt appropriate dici vielles ſorciers. videāt dn̄i nobiles nec tra hāt ad ſe vt dicant̉ gallice nobiles ſorciers nobiles ſortilegi. Et qͥ vidit teſtimoniū ꝑ hibuit. Attēdēdū illud pſalmiſte ad dn̄m In manibꝰ tuis ſortes mee. Quidat per hͦ ītelligi nō ī ſuꝑſtitōibꝰ ⁊ ſortilegijs hmōi fictis ⁊ plerūqꝫ noxijs eſſe ꝯfidenduꝫ. Re trahūt em̄ ſpem a deo. ſuſpitionibuſ occu pant. in moribus inqͥetant/ obſunt aliqn̄ reipublice ⁊ viā ad hereſes aperiūt. ¶ Uel ſeptimo ꝓuenit hec corruptio iudicij rati onis ex pͥmeua a puero ꝑ ſtultas matres ⁊ nutrices enarratōe. Delectant̉ em̄ dicere fa bulas āmirabiles/ ⁊ pueril̓ etas ībuta tali bus vix repellit. qꝛ qd̓ noua teſta capit īue terata ſapit. ¶ Ul̓ octauo ex hūano tīore ⁊ diffidētia diuini auxilij/ ⁊ curioſa ſciēdi fu tura libidīe ſic̄ patuit in ſaul ⁊ in alijs ſine nūero. ¶ Ul̓ nono ex ſuꝑba p̄ſumptōe ho minū qͥ volūt reputari ſcire mirabilia ⁊ de ſpiciūt eruditos in ſciētijs/ ⁊ īducūt ꝓ au toritate qͥcqͥd imaginant̉. ⁊ maxīe ſi fuerīt in terris lōginqͥs ⁊ audierīt ſtulticias alia rū ſectaꝝ aūt hoīuꝫ ſibi ſil̓iū. ¶ Uel decīo ex certa ⁊ excogitata ꝯfictōe ad fallēdū ali os ⁊ irridendū quēadmodū fit apud ali quos pueros ſcholaſticos vl̓ alios trufa tores. ¶ Ul̓ vndecīo ex lectōe qͦrūdam ro mācioꝝ.i. libroꝝ cōpoſitoꝝ in gallico/ qͣſi poeticoꝝ de geſtis militaribꝰ in qͥbꝰ maxīa ꝑs fabuloſa ē/ magis ad ingerendū qͣꝫdaꝫ nouitatē ⁊ āmiratōeꝫ qͣꝫ veritatis cogniti onē. ¶ Uel duodecīo ex inobediētia ad di uinā legē/ ⁊ ex modica eius reuerētia vl̓ co gnitiōe. Cuius ſignū ē ꝙ tales ſuꝑſtitioſi citius crederēt v̓bis vel ſcpͥtis vl̓ narratio nibꝰ fabuloſis qͣꝫtūlibet inapparentibꝰ qͣꝫ diuīe autoritati ⁊ ſuis doctoribꝰ. īmo ⁊ fa ciliꝰ īducunt̉ difficilia valde oꝑari vt ī ie iunijs ⁊ certis or̄onibꝰ ⁊ certis votis/ ꝓut dicūt̉ vota ſctē Katherīe/ qͣꝫ poſſent īduci ſeruare legis xp̄iane facilia/ ſic̄ ſūt ieiunia ꝑ eccl̓iaꝫ inſtituta. qͣlia oīa citius frāgerēt qͣꝫ dimitterēt ſuas ſuꝑſtitiōes lōge difficilio res/ q̄ nec vtiles ſunt. ſꝫ in dānatōeꝫ aīaꝝ ⁊ ſepe corpoꝝ vergūt. q̄ p̄terea faciūt ⁊ accer ſiūt infortuniū. ſic̄ dr̄ ꝙ imaginatio fac̄ ca ſum. ¶ Prorſus vnū ꝓ talibꝰ eſt ſalubre re mediū/ credere ꝑitioribꝰ ⁊ eis qͥ in lege dei recte viuūt ⁊ docēt alioqͥn talibꝰ(ꝓut ſupͣ tāgebat̉) fiūt incaſſuꝫ rōcinatōes. ⁊ porta būt iudiciū ſuū. Sꝫ vtinā ſoli qm̄ volun tarie ſe ſeducūt/ ⁊ alios ſecū trahūt/ prout vnus pͥncipum temꝑe nr̄o duꝫ induceret̉ vt q̄reret ꝯſiliū a ſapientibꝰ/ qͦs ſciebat eſſe tales ⁊ ſibi beniuolos. vtꝝ licite eſſent ſuꝑ ſtitōes qͣs exercebat ⁊ credebat. Reſpōdit Cur inqͥrere a talibꝰ. Ego em̄ ſcio ꝙ diſcō ſulerēt mihi/ ego tn̄ ſic agere ⁊ ſic credere pe nitus diſpoſui nec omittā. Et in hac infe licitate poſitus ⁊ p̄uētus morte repentina deſtitit. vellet/ nollet. Nūc agnoſcens qm̄ odit dn̄s obẜuantes vanitates ſuꝑuacue. Et ecōtra. Btūs vir cuiꝰ ē nomē dn̄i ſpes eiꝰ/ ⁊ nō reſpi. in vani. ⁊ īſanias falſas. Finit. Cōtra ſuperſti. cuiuſ. medi. imaginē Item ab eodē can cellario. viij. Decembris. M.cccc. xxviij. Lugduni aduerſus doctrinam cuiuſdaꝫ medici delati in Montepeſſulano/ ſculpē tis in numiſmate figuram leonis cum cer tis characteribus/ ꝓ curatione renū ⁊c̄. ali ud opuſculum dius eſt ima go hec ⁊ ſuꝑſcriptio. Confor mit̉ ad caſū ꝓpoſitū de leōis imagīe ꝓ curatōe renū dicūt̉ xij. ꝓpoſitōes cū additis q̄ ſequunt̉. ¶ Prima propoſitio ¶ Imaginū q̄ aſtrologice noīant̉ fabrica tio ⁊ vſus. ſuſpectꝰ ē pl̓imū de ſuꝑſtitiōe ⁊ idolatria ſeu magica obẜuatōe. patebit ex ſequentibus. ¶ Scd̓a ꝓpoſitio. ¶ Imaginum hmōi fa bricatio ⁊ vſus rōnabiliter ꝓhibitus ē per ſacros doctores ⁊ eccleſiam. ¶ Tercia ꝓpoſitio. ¶ Imaginū hmōi fa bricatores pn̄t ⁊ debēt ꝑ ſuos ſuꝑiores ꝓ hiberi inqͥri ⁊ culpari. ⁊ ſi parere noluerīt ꝯdēnari. nō obſtātibꝰ palliatꝭ allegatiōibꝰ ſuis ſub titulo aſtrologie. maxīe qn̄ nō ſūt huiꝰ ſcīe ml̓tū ꝑiti ẜm termīos a verꝭ aſtro logis nō idolatris ꝯſtitutoſ. ¶ Ponunt̉ ad iſtaꝝ ꝓpoſitionū declaratōneꝫ q̄dā regule fundamētales. Et ē qͣrta ꝓpoſitio in ordi ne ¶ Oīs obẜuatio cuiꝰ effectꝰ expectat̉ ali ter qͣꝫ ꝑ rōnē naturalē aūt ꝑ diuinū miracu lum dꝫ rōnabilit̓ reprobari. ⁊ de pacto de monū exp̄ſſo vl̓ occulto vehemēter haberi ſuſpecta. Sic determinauit tēꝑe nr̄o ſacra theologie facultas Pariſien̄. vniuerſitatꝭ. ¶ Propoſitio qͥnta. ¶ Oīs obẜuatio qͣꝫtū cūqꝫ ſctā ⁊ ſalubris videat̉/ in decē aūt vigī ti aut centū ꝑticul̓ ſi hēat vnicā ꝑticulā de idolatria vl̓ de hereſi. vl̓ de apoſtaſia ſuſpe ctā aūt īfectā dꝫ tota ſuſpecta ⁊ īfecta repu tari. niſi fiat māifeſta ſeꝑatio p̄cioſia vili. ¶ Propoſitio ſexta ¶ Oīs obẜuatio ꝑticu larꝭ ſuꝑ effectibꝰ mirabilibꝰ ⁊ extraneis ſub titulo veraꝝ artiū palliata. dꝫ examīari ex circūſtātijs libroꝝ ⁊ autoꝝ qͥ obẜuationē hmōi ꝑticularē tradiderūt. ¶ Ponunt̉ ꝯſe quēter ꝓpoſitōes ſeu regule ad declaratiōꝫ p̄miſſoꝝ. ⁊ ad ꝑticularem applicatōeꝫ ſuꝑ imagine leōis d̓ qͣ fit inqͥſitio. Et eſt pͥma. ſeptīa in ordine. ¶ Characteres ſeu figure vl̓ lr̄e nō hn̄t vl̓ ſortiunt̉ ex cā pure natura li ⁊ corꝑali efficaciā ſic̄ nec entia mathema tica cuiuſmōi ſunt figure ⁊ characteres ſūt de potētijs actiuis. ⁊ in eis ẜm ph̓m nō ē bonum neqꝫ finis. ¶ Propoſitio octaua. ¶ Characteres ſeu figure vl̓ lr̄e nō hn̄t de rōe ſua ꝙ ordinent̉ ad aliqͦs effectꝰ niſi mediāte rōnali vl̓ ītelle ctuali ſub̓a. Significare em̄ ē rē ī ītellectu ¶ Propoſitio nona. ¶ Chara(ꝯſtituere cteres hmōi ſi habeāt vl̓ hr̄e credant̉ effica ciā/ oꝑtet ꝙ hͦ ſit a cā ſpūali nō a pure na turali ⁊ corꝑali/ qͣlis cā ē celū cū ſuis īfluē tijs ī corꝑa. ¶ Accipiat̉ ex p̄cedētibꝰ regul ꝯſiliū qͥd agēdū ſit in materia pn̄ti d̓ ima gine leonis cū circūſtātijs. Et ſit hec ꝓpo ſitio pͥma decīa in ordīe. ¶ Cōſtat in pͥmis B ex īſpectōe ꝙ ibi ſūt characteres. lr̄e/ figure ⁊ dictōes q̄ nullū effectū hn̄t naturalē pu re corꝑalē ad curatōeꝫ morbi renū ⁊ ſil̓ium ẜm ꝓpoſitiōeꝫ ſeptimā p̄cedētē. Iuxta qd̓ notet̉ in ſpāli.ſ. Tho. qͥ tribuit aſtrologie qͣꝫtū rōnabilit̓ dari pōt/ ad exēplar alb erti magni mgr̄i ſui ꝯſone tn̄ ad fidē catholicā Notet̉ inqͣꝫ ī. ij. ⁊. iij. ꝯͣ gētiles ī ml̓tis capi tul̓. a. cxiij. ⁊ ſpālit̓ in. cxvij. ⁊. cxviij. ¶ Propoſitio vndecima. ¶ Cōſtat ꝙ tal̓ obẜuatio nō ē poſita ab eccl̓ia ⁊ ſacris do ctoribꝰ tāqͣꝫ eueniat effectꝰ ſperatꝰ ꝑ mira culū diuinū. īmo nec ꝑ ſctōs āgelos dei qͥ ſunt admīſtratorij ſpūs ꝓpt̓ electos dei ad vitā eternā magis qͣꝫ ad curā corꝑalē. ⁊ me dicꝰ ⁊ aſtrologus verus nō hn̄t ſe multum intromittere de actōibꝰ ſctōꝝ angeloꝝ cir ca hoīes. patet ex īmediate p̄cedēti cū īſpe ctionibꝰ iuriū. ⁊ rō ſatis ē manifeſta. ¶ Propoſitio duodecīa. ¶ Cōſtat ꝙ ſi tal̓ obſeruatio nitatur ⁊ expectet effectū a ma lis angelis ſeu demonibus. illa eſt manife ſte penitus reprobanda/ etiam ſi videatur finis bonus vtilis vel honeſtꝰ. qͣꝫtomagꝭ ſi eēt malꝰ vl̓ ſuſpectꝰ/ ſic̄ ē int̓ alios. finis q̄ſtus ꝑ ſimulatōeꝫ aſtrologie aut mirabi liū effectuū. ſuꝑ qͥbus admirant̉ homīes pauce religiōis aut fidei. Uerūtn̄ circūſtā tie p̄dicte magis apparebūt iuxta p̄cticam pͥmaꝝ ꝓpoſitionū ſi reꝑiat̉ ꝯiūctio iſtius obſeruatōis de imagīe leonis cū alijs obẜ uatōibꝰ ꝯtētis in autoribꝰ vel libris tradē tibꝰ hmōi figurationem. Et hͦ ideo dicit̉/ qm̄ temꝑibus noſtris inuentus eſt liber magnus/ ꝯtinēs tales obſeruationes. qua rum alique videbant̉ pie ⁊ vtiles. alie ꝟo Cōtra ſuperſtitiōeꝫ cuiuſdā medici Xxx manifeſtiſſime erāt ꝯdēnāde ⁊ ſuꝑſtitioſe ⁊ idolatrice ⁊ de hereſi ſuſpecte vehement̓. ⁊ vt tales fuerūt etiaꝫ igni tradite pio zelo Tales multe ſunt obſeruatōes apud Hyſ panos in libro ſenaforas. Tales apud iu deos innūere. tales apd̓ xp̄ianos ſuꝑſtitio ſos ſic̄ de neſcio qͦ ſydrac. Tales deniqꝫ p̄ cticari q̄runt̉ neduꝫ ꝑ vetulas ſorcerias/ ſꝫ ꝑ ml̓tos arma ſeq̄ntes ꝯtinuet̉. ¶ Poſtrēo totiens occurrit iſta materia/ ꝙ ſi ꝓ qͦlibet caſu ſcribendū eſſet. ſcribēdi nullus eſſet fi nis. Poterit int̓ alia videri tractatulus de aſtrologia theologizata/ ſpālit̓ circa fineꝫ. C ¶ Cōcludit̉ tādē ex oībꝰ pͣctica ſuꝑ hͦ caſu ꝑticulari/ poſtqͣꝫ facta fuerint q̄ dicta ſunt ſummarie ⁊ de plano ſine inuolutōe ꝓceſ ſuum/ maxime ſi delatus reddiderit ſe obe dire paratum/ ſine ꝓterua defenſione ꝓhi beat̉ ei de futuro ꝙ nō amplius vtat̉. ſꝫ an tidotis medicine cuius dr̄ ꝓfeſſor. De p̄te ritis autem ſufficiat ſine quauis infamia delati/ ꝙ honor iudicij fidei cuꝫ p̄lato ⁊ of ficiarijs ſuis maneat ſtabilitus. Et ita in catholica ⁊ fraterna charitate ꝯſulendū eſt ꝙ delatus taliter obediat ſine ſtrepitu ⁊ fi gura iudicij ⁊ ꝑ iudicē ita fiat. Si āt inue niat̉ ꝓterua defenſio. nō ꝓteruie rigor ſꝫ iu ſticie vigor fiat. ¶ Particularis modus re parādi poterit eſſe tal̓. poſtqͣꝫ melius ⁊ pli nius informatus ſum de fabricatōe ⁊ vſu taliū imaginū ꝙ nō ſunt ẜm catholicā tra ditionem ꝓmitto bōa fide ꝙ deinceps ne quaqͣꝫ vtar illis. Aut ſi mitius iudex velit agere dicat̉ hͦ ꝑ aliū in tercia ꝑſona poſtqͣꝫ talis delatus ⁊c̄. fuit meliꝰ informatus ⁊c̄ ꝓmittit ⁊c̄. Iudex finalit̓ poterit declarare ſnīas excōicatiōis ꝯͣ oēs tales ⁊c̄. Proīde nō valet allegatio qͦrundā exhiſtoria ſcho laſtica. ꝙ Moyſes fecit imagines vnaꝫ ꝓ obliuione. alterā ꝓ mēoria. Et Salomon exorciſmos/ qꝛ viris ſctīs ꝯcurrebat mira culū. vel ſi Salomō iam erat puerſus ad idolatriā ꝑ vxores/ potuit datꝰ in reprobū ſenſum excogitare magicos ritus/ ſicut de Nectanabo legit̉ ⁊ Zoroaſte/ qͥ naſcēs riſit ⁊ poſtea magicas artes exercuit. Deniqꝫ Auicenna ⁊ ſil̓es de actiuitate aīe rōnalis in materiā exteriorē/ ⁊ faſcinatōne nō ſunt audiēdi in mō ponendi. ¶ Finit Lugduni. viij. decēbris. M. cccc xxviij. p Ioh̓ eꝫ cācellariū Pariſien̄. ¶ Sequit̉ tractatus ꝯͣ mgr̄m Iacobū angeli medicū ſtudij in ſignis ville Mōtiſpeſſulani de obẜuatiōe dieꝝ qͣꝫtū ad oꝑa. ¶ Prima ꝯcluſio. ine opuſ dei ſanctū ē ⁊ laudabile. Probat̉ rō ne ⁊ auctoritate. Rōne ſic/ qꝛ a bono ⁊ optimo nō exit aūt ꝓcedit niſi bo num. deus altiſſimus oīum creator ē ſum mū ⁊ optimū bonū. ergo oīa eius oꝑa bo na ſunt. Autoritate ꝓbat̉ ꝯcluſio ꝑ illd̓ ſa cre ſcripture Gen̄. i. ca. Uidit deus cūcta fecerat ⁊ erāt valde bona ⁊c̄. Scd̓a ꝯcluſio. ¶ Oēs dies āni ſūt oꝑa dei altiſſimi. deducit̉ ꝯcluſio ex textu ſacre ſcpͥture Gen̄. i. vbi ꝑ totū capl̓m deſcribū tur oꝑa ſex dieꝝ. Et qͣlit̓ pͥma dei oꝑa fue rūt dies ⁊ āni. Primū āt bonū a bono īce pit oꝑari. hͦ idē teſtat̉ regiꝰ ꝓp h̓a dauid ita pſallēs dn̄o. Tuꝰ eſt dies ⁊ tua ē nox. tu fa bricatꝰ es aurorā ⁊ ſolē. Quocirca canit ec cleſia. Et̓ne reꝝ ꝯditor noctēdiēqꝫ qͥ regis ⁊ tꝑoꝝ das tꝑa/ vt alleues faſtidiū. ¶ Tercia ꝯcluſio. ¶ Oēs dies anni boni ſunt. Iſta ꝯcluſio clare apparet ⁊ ſequit̉ ex duabꝰ pͥoribꝰ/ qꝛ dies ⁊ anni ſunt oꝑa ſin gularia ſumme ⁊ infinite boītatis. optimi aūt eſt optīa adducere. Dicere gͦ aliquē diē eſſe natura ſua malū ē iniuriari deo/ qͥ arti fex eſt dieꝝ ⁊ annoꝝ. Opus nāqꝫ malū ma liciā arguit opificis ⁊ artificis. ¶ Quarta ꝯcluſio. ¶ Oī anno/ oī die/ ⁊ ho ra diei/ bonū ⁊ laudabile ē oꝑa q̄libet ſctā licita ⁊ honeſta īchoare/ facere/ oꝑari ⁊ ꝑfi cere. Ptꝫ ꝯcluſio/ qꝛ ſic̄ dies ⁊ āni/ ⁊ etiam hore diei a deo creatore ꝓdeūt ⁊ ducuntur Sic ⁊ oē opus ſctm̄ licitū ⁊ hōeſtū qd̓ oī die ⁊ hora īchoat̉ ⁊ ꝑficit̉ a dn̄o dirigit̉ in choat̉ ⁊ ꝑficit̉. dicēte xp̄o. Sine me nihil poteſtꝭ facere. Et rurſus euāgeliſta ioh̓es ait. Oīa ꝑ ip̄m facta ſūt ⁊ ſine ip̄o factū eſt nihil. Intellige ꝯcluſionē niſi p̄cepto dei vel eccl̓e illud opꝰ inhibeat̉/ ſic̄ in diebꝰ fe ſtiuis aliqͣ oꝑa laborioſa ꝓhibent̉ al̓s bo na niſi ꝓhiberent̉ oꝑari feſto die. ¶ Quinta ꝯcluſio. ¶ Suꝑſtitioſa ⁊ vana E religio ac merito redarguēda eſt/ nō incho are oꝑari vel perficere certis anni diebus opus bonū vel ſanctū ab eccl̓ia nō ꝓhibi tū. Iſtud eſt exp̄ſſe de mente apl̓i ad Gal̓. iiij. ca. vbi arguit ⁊ rep̄hendit illos de ga lacia ita dicēs. Obſeruatis dies ⁊ mēſes ⁊ tꝑa ⁊ annos. Sequit̉. Timeo aūt vos ne De erroribus forte ſine cā laborauerim in vob̓. ¶ Itē ſi ti met aliqͥs vel recuſat bonū aliqd̓ opꝰ agere vel inchoare certo die. vel hͦ ē ꝓpt̓ reueren tiā ⁊ ſctītatē diei. qꝛ vult diē illū ſctīficare. ⁊ ſi ſic multomagis deberet abſtinere ab ī choatōe alicꝰ oꝑisdiebꝰ ſolēnibꝰ vt ſūt feſta ſctīſſimaᵉ Natiuitatis xp̄i reſurrectōis dn̄i ce Aſcēſiōis ⁊ aduētus ſpūſſctī. qd̓ nō fa ciūt obſeruatores dieꝝ ⁊ ānoꝝ. Uel tal̓ ob ſeruātia fit ꝓpt̓ deuotiōeꝫ ad ſctōs/ qͦꝝ di es agit̉ vel qͦꝝ celebritas tali die colebat̉. ⁊ talis deuotio nullū hꝫ fundamētū nullaꝫ hꝫ rōnē niſi ſolā volūtatē obſeruātis tales dies. Ꝙ ſi dicāt ſe tales dies obẜuare ꝓpt̓ euētus ⁊ ꝑicula q̄ ꝯſueuerūt euenire his q inchoāt aliqd̓ opus vel iter aliqd̓ hͦ vanū eſt ⁊ ſuꝑſticioſum ac ſine aliqͣ rōne. Quoli bet em̄ die anno ⁊ hora diei ⁊ bona ⁊ mala ꝯtingunt. Sic ergo ꝑiculū diceret̉ qͦlibet die aliqͥd inchoare. Uel dicat̉ rō a talibꝰ qͥ hec obſeruāt/ quā nec ph̓i nec medici/ im mo nec aſtrologi docēt tales obſeruātias de feſto Innocentum vel alijs feſtis. Uo luntaria igitur eſt ⁊ abſqꝫ apparentia rati onis alicuius talis obſeruantia. ¶ Sexta ꝯcluſio. ¶ Sicut vera ⁊ xp̄iana fides mirabilia oꝑat̉ in bn̄ credētibꝰ. ſic ⁊ falſa ⁊ mala credulitas deo ꝑmittēte euen tus malos interdū oꝑat̉ vel potius deme ret̉. Primā ꝑtē ad longuꝫ deducit ꝑ exem pla qͣꝫ plurima Apl̓s ad Hebreos. xi. Sꝫ ⁊ de virtute fidei ip̄a euangelia multa lo quunt̉. ¶ Reliqua ꝑs ꝯcluſionis experit̉ quotidie in male credulis quos ita deus punit ꝓpter malam fidem. īmo dū cogno ſcit dn̄s nimiū adherere aliqͥbꝰ vanis ob ſeruātijs ꝑmittit aliqͦs euētus ꝯtingere ⁊ ita eos plus ꝯſequēter firmari in tali opi nione vt maior fiat cecitas eoꝝ. ⁊ in laque um cadāt quē ſibi fecerūt. Pret̓ea dū ima ginatio talit̓ obẜuātiū dies ⁊ ānos/ actuat̉ vltra nimis circa tales dieſ. qͥcqͥd mali eue nit tali die īputāt malicie diei. nec aſpiciūt ad ea q̄ bn̄ aūt ꝓſpere ſucceſſerūt tali die a deo. ⁊ occupat̉ vis imagīatiua circa aliqͦs euētus minus bonos ꝙ nō pōt ꝯuerti ad alia bona q̄ illo die ꝯtingūt. Quare ꝑiculū eſt firmare fidē vel credulitatē q̄ tollit om ne iudiciū ⁊ oēꝫ rōnem ad oppoſitū. Un de merito permittit deus tales decipi/ ⁊ in laq̄os ſue credulitatis vane incidere. Reij ciat ergo fides catholica ac iudiciū exꝑto rum ſeu viroꝝ litteratoꝝ tales vanitates ⁊ ſuꝑſticioſas obſeruantias. ¶ Septima ꝯcluſio. ¶ Uictoria belli nō diei ſꝫ ſoli deo attribuēda ē. patet/ qꝛ attri buere tantū opꝰ vt ē victoriā diei/ ē tollere honorē deo debitū cuius ē vincere. Ꝙ āt victoria ſit ſolius dei habet̉ in ml̓tis locis ſcpͥture ſacre. In libris Regū. Paralipo. ⁊ Machabeo. Hoc teſtat̉ ⁊ rex ſapientiſſi mus ſalomō Prouer. xxi. ſic dicēs. Equꝰ parat̉ ad diē belli dn̄s autē ſalutē tribuet. Propterea dauid rex deuotiſſimus qͦtienſ cūqꝫ pugnaturus erat auxiliū dei ⁊ ꝯſiliū queſiſſe ⁊ inuocaſſe legit̉. Inde ē ꝓuerbiū vulgare. Les hōmes fontla guerre et dieū la victorie. Incipit tractatus magr̄i Ioh̓is de Gerſon de erroribꝰ circa arte magicā/ ⁊ articulis reprobatis. Ollaudāti mi hi nuꝑ vt mos hꝫ venerabiles li cētiatos in medicina oblata eſt occalio. vt ꝯͣ ſuꝑſtitioſas obſeruatōes nr̄a ꝓchnefas tēpeſtate ⁊ minus ⁊ nimis p̄ua leſcētes aliqͣ diſſerereꝫ. Ea nūc ſeorſum ad vtilitatē aliqͦꝝ ſeꝑare curauimꝰ/ ne ꝑmixta alijs minꝰ placerēt/ ⁊ minꝰ cōmode ꝓdirēt in publicū. Sūpto itaqꝫ hͦ ꝓuerbio ꝓ the mate. Medice cura teip̄m. Circa hanc int̓ reliqͣs medicū decere retuli/ vt eēt ornatus ad deū ꝑ filialē ſubiectōeꝫ/ ne qͥcqͣꝫ impiuꝫ vel ſuꝑſtitioſum/ aut diuinis legibꝰ aduer ſum/ ſanitatis adipiſcēde cauſa/ ſuis egris ſuaderet. rememoret̉ qͦꝫ iugiter illius decre talis. Cum corꝑalis infirmitas ⁊c̄. Inci dit vt ꝯquererer de ſuperſtitionibꝰ peſtife ris magicoꝝ/ ⁊ ſtulticijs vetularum ſortile garum/ qͥ ſe ꝑ qͦſdam ritus maledictos me deri patientibꝰ pollicent̉. at ego data occa ſiōe facilius in hͦ diuerticulū lapſus ſuꝫ qͦ vtilius ⁊ qͦ in pr̄ociniū huius corruptele qͥ dam adducere nitunt̉ in crimē medicinā. Nōne inqͥunt apud ſolēnes qͦſdam medi coꝝ tales ſuꝑſticioſe obſeruatōes inducū tur/ qͣs etiam ſcriptis ſuis inſerere curaue rūt. Et ꝯſiſtunt in ligaturis in characteri bus in figuris. Qn̄qꝫ in v̓bis ꝑegrinis ⁊ incognitis. Quāuis āt ab ip̄is/ nulla ꝓ ta libꝰ rō adducat̉ naturalis hn̄t nihilominꝰ efficaciam in curādo. Alioqͥn vane immo ſtulte locuti fuiſſent de eis medicoꝝ ſapien tes ⁊ ſcpͥtis inſeruiſſent. Un̄ refert Iſido. circa artem magicam XXI iiij. ethimol̓. ꝙ appollo quē deū fecit anti qͥtas ꝑ methodica q̄dā.i. ꝑ carmīa ⁊ incā tatōes. Eſculapiꝰ īſuꝑ ⁊ filiꝰ eiꝰ ꝑ emperi ca.i. ꝑ exꝑimēta ſanauerūt hoīes qͥngētis annis an̄ hypocratē qͥ rōcinatiuā medici nā qͣ vtimur adīuenit. Deinde vox publi ca v̓tutibꝰ hmōi carminatōnū ⁊ ligatura rū ⁊ empericoꝝ atteſtat̉/ quā ex toto falſaꝫ dicere videt̉ inciuile. Nec deeſſent argumē ta ad hͦ ex dictis poetaꝝ/ virgilij/ ouidij/ lu cani/ ⁊ alioꝝ. ex varijs qͦꝫ gētiliū celebribꝰ hiſtorijs. Cur nō licebit inqͥunt iſtis vti/ p̄ ẜtim cū deꝰ omp̄s virtutes ſuas indiderit (vt vulgꝰ loquit̉) herbis gēmis ⁊ verbis? Hāc dubitatōnem ego tūc tribꝰ dictis ſeu leratōibꝰ breuiter abſolui. Dy. Nclmum dictum. Robabile ī ph̓ia naturali et ẜm v̓i tatē fidei/ certū ē eſſe demōes. Pri mā ꝑtē tenuerūt elegātiſſimi ph̓o rū/ hermes termegeſtes/ plato ⁊ oēs doct̉ ne ſue ſectatores. apuleiꝰ porphiriꝰ/ ⁊ cete ri. Hoc libri ab eis editi. hͦ libri de ciuitate dei ab Auguſ. palā docēt. Hīc ē illa famo ſa int̓ eos diſtinctio de cacademonibꝰ ⁊ ka lodemonibꝰ mal̓.ſ. et bonis ſpiritibꝰ. Hec eſt poſitio de exiſtētia demonū apd̓ philo ſophātes faciliori ratōe qͣꝫ oppoſita defēdi tur ſaluādo effectus qͦſdā mirabiles/ qͣles referūt hiſtorie fidedigne in qͣlibet gēte ob tigiſſe. qͣs oēs negare ꝑtinacit̉ ꝓteruire eſt. ⁊ ciuilitatē hūana ſocietatēqꝫ politicā diſſi pare. quā mutua fides ⁊ credulitas vnius ad alteꝝ ꝯſonat ꝯiūgit agglutinatqꝫ. Por ro negare demōes eē. negare eos pl̓imorū effectuū oꝑatoreſ exiſtere damnat̉ apd̓ xp̄i anos vt erroneū ⁊ impiū ⁊ ſacris lr̄is ad uerſū. Qua in re ridēdi ſunt/ īmo dure cor rigendi qͥ theologos deridēt mox vt ẜmo nē de demonibꝰ faciūt. mox vt eis effectus qͦſdā attribuūt/ qͣſi fabuloſa ſit eoꝝ reſpon ſio. Prouenit error iſte apud qͦſdaꝫ lr̄atos tū ex defectu fidei/ tū ex debilitate ⁊ infecti on ratōis. Gerūt ꝓpͥe aīam ſic occupataꝫ circa corpus/ circa res ſenſibiles ac earuꝫ ſollicitas curas. vel ita in cauſaꝝ ꝑticl̓ariū ⁊ viſibiliū ꝑſcrutatōe ꝯſiſtūt/ ꝙ de vniuer ſalibꝰ ⁊ pͥmis entibꝰ ac ſpiritibꝰ nihil crede re vel ſaꝑe nihil tenuiter et eleuate cogita re pn̄t. Hoc Plato dixit maximū eſſe īpe dimentū veritatis. referre.ſ. oīa ad ſenſus. ⁊ nō auerti ab eis. Hoc idē Tulliꝰ. hͦ Auguſtinus in de vera religiōe. hͦ Albertus ⁊ Guil. ꝑiſien̄. īmo et exꝑientia docuer̄t. Ta les erat apud iudeos ſaducei qͥ referēte io ſepho ⁊ hiero. negabāt ſpūs eſſe. tales ini mici ph̓i qͥdā(vt tullius loquit̉/ tales epicu rei et alij vitā pecudū eligentes qͥ nihil eſſe ꝯcipiūt aliud a corꝑalibꝰ et extēſis. In qͦ rum ꝑſona loquit̉ eccl̓iaſtes ⁊ ſapiēs Sa piētie. ij. Ita qͣſi ſint incātati ⁊ dementes nullā ſibi ineſſe ratōem/ nullū ſpm̄. nullos effectus ſpūales atqꝫ īuiſibiles iudicare vi dent̉. nō minꝰ errātes a nabuchodonoſor qͥ credebat ſe bouē eſſe. ⁊ ab alijs maniacꝭ: quoꝝ aliqͥ ſe gallos. aliqͥ murilegos opina ti ſunt. De grege taliū erat inſipiēs ille qui dixit in corde ſuo nō eſt deus. qꝛ ſi ē deus vtiqꝫ eſt ſpūs. ⁊ ſi nullꝰ eſt ſpūs nullꝰ ē deꝰ Neqꝫ enī ego negauero qͦſdam plerūqꝫ ni mis leuit̓ ea demōibꝰ aſcribere q̄ fieri a cau ſis materialibꝰ/ naturalibꝰ rōnabiliꝰ dice rent̉. nā multas ⁊ miras in rebꝰ ſenſibilibꝰ efficacias/ multas v̓tutes exiſtere qͥs nega uerit/ ex qͣꝝ cōbinatōne alteratōne ⁊ ꝯfigu ratōe fiūt effectus mirabiles. ſicut ex appli catōe varia ſpeculoꝝ. ſicut ex celeri motu ⁊ iactatōe quarūdam reꝝ. ſicut ex immutatō ne diuerſa imaginatiue potētie in homībꝰ. ſicut ex alijs qͥdam docuerūt ⁊ oꝑati ſunt. qͦꝝ oꝑationū noticia dici pōt magica natu ralis. de qͣ inueſtigare qͣꝫuis ſepe curioſum eſſꝫ et maioris boni impeditiuū. īmo et ad errores ꝓnū non tn̄ eſt fidei nr̄e ꝯͣriū. dum modo ph̓ia ſuis ꝯtēta limitibꝰ nihil īpiū nihil mēdoſum nefariū ve miſcuerit ¶ Secundū dictū. Bẜuatio ad faciendū aliquē effe H ctū qͥ rōnabilit̓ expectari n̄ p̄t a d̓o miraculoſe oꝑante. nec a cauẜ na turalibꝰ debꝫ apud chriſtianos hr̄i ſuꝑſti tioſa et ſuſpecta de ſecreto pacto īplicito vl̓ explicito cū demonibꝰ. Iſta ē doctrina ſā ctorū doctorū/ nominatim Aug. in locis pluribꝰ/ qͥbꝰ has obẜuatiōes valide ꝯdem nauit. v. de ciui. dei. iiij. ꝯfeẜ. ij. de doct̉. xp̄i ana. Et recitant̉ multa in decretis. xxvi. q. v. et. q. vij. pluribꝰ ca. Hanc ꝯſideratōꝫ no tauit vtiqꝫ facultas theologie in multꝭ ar ticulis qͦs ad elucidatōem huiꝰ mat̓ie cen ſuit ꝯdēnādos. ¶ Articulꝰ tercius ē tal̓ ꝙ īire pactū cū demonibꝰ tacitū vel exp̄ſſum nō ſit idolatria vel idolatrie ſpecies ⁊ apo ſtaſie. error. Et intendimꝰ eē pactū īplicitū De erroribus in omni obẜuatione ſuꝑſtitioſa. cuius effe ctus nō debꝫ a deo vl̓ a natura rōnabiliter expectari. ¶ Porro ad ſciendū qͥd vocamꝰ pactū implicitū vl̓ explicituꝫ cū demōibꝰ. ⁊ cur iſtud vl̓ nō fiat narrabimꝰ verā fidei nr̄e traditionē. et hͦ qͥdē breuiſſime/ qm̄ la tior ꝑſcrutatio aliā facultatē exigit aliū lo cū et actū. ¶ Tradit vera fides ꝙ demoneſ nequā ſunt ſpūs hūane nature hoſtes acer rimi/ ſeuiſſimi/ aſtutiſſimi. quoꝝ violētiaꝫ improbiſſimāqꝫ tyrannidē/ ſi nō ꝯpeſceret ⁊ frenaret diuīa bonitas/ de hoībꝰ actū eēt ꝙ ip̄i funditus deꝑirent. Iob. xli. Non eſt ptās ſuꝑ terrā que cōparet̉ ei. attn̄ ſuꝰ cona tus om̄ino vanꝰ ē niſi ꝓ qͣnto ꝑmiſerit deꝰ ¶ Sed cur ꝑmittat/ obſtupeſcūt inſipien tes corde. Pōt tn̄ hoc ꝑmitti ob alterā qͣt tuor cauſarū vel obſtinatoꝝ dānationē. vl̓ ad peccantiū purgatiōem ⁊ punitōem. vel ad fideliū ꝓbatōem ⁊ exercitatōem/ vel ad gl̓ie dei manifeſtatōem. ¶ De obſtinatoruꝫ dānatōe ſcriptū eſt in pͣs. Immiſit in eoe indignatōes ſuas. indignatōem et irā per angelos malos. ⁊ hͦ ꝑpendit̉ in dānatis. ¶ De peccantiū purgatōe ⁊ punitōe patuit ī magdalēa q̄ ſubiecta erat ſeptē demonijs qꝛ carnalibꝰ vacabat vicijs ẜm glo. Prete rea dabant̉ excōicati ab initio eccl̓ie ip̄i ſa thane corꝑaliter vexandi vt ſpūs ſaluꝰ fie ret. Unus ex ſctīs pr̄ibꝰ magna p̄ce obti nuit a dn̄o/ vt torq̄ret̉ a demone qͣtinus ca reret elatōe. ¶ Ceterū de fideliū ꝓbatōne et exercitatōne patuit in Iob ⁊ Anthonio ⁊ paulo ẜm quoſdā. cui datꝰ eſt angelꝰ ſatha ne. Sicut enī neceſſe ē ẜm eundē apl̓m he reſes fieri/ vt qͥ ꝓbati ſint manifeſti fiāt. ita fiūt ad hoc illuſiōes ſil̓es miraculis. quē admodū ꝑſpicue poſitū eſt Deutero. xiij Temptat inqͥt vos dn̄s ſi ex toto corde di ligatis eū. Hec cā nr̄is tēꝑibus magnum locū habꝫ. ¶ Deniqꝫ manifeſtatio gl̓ie dei p̄t eſſe cauſa tal̓ vexatōis ſicut in ceco nato de quo eſt hodiernū euāgeliū. patuit Ioh̓. ix. et in legione demonū q̄ porcos intrauit et ſubmerſit. nō ad porcorū punitiōem ſed ad potētie xp̄i manifeſtatōem. ¶ Amplius ꝟo neqͣꝫ ſpūs dū ſeuire ꝑmittit̉ ſcuit nō ſo lum aꝑtis viribꝰ ſed freq̄nter aſtutis doliſ ⁊ fraudibꝰ. nō tam ad ꝑdēdū corꝑa/ qͣꝫ ad ſeducendū aīas. eas in idolatrie ⁊ apoſta ſic ⁊ inferni foueā dādo p̄cipites. Quāob rem excogitauit vt ſuꝑbus vt fallax ⁊ dolo ſus. quo pacto vſurparet ſibi ab hoībꝰ ho norē diuinū/ et a vera religiōe abducere/ re perit quoſdā ex hoībꝰ falli magꝭ idoneos. quales ſunt oēs qͥ deo reiecto nil aliud cu rant. ad nihil aliud ſtudent qͣꝫ ꝑ fas aut ne fas ſua deſideria peſſima ꝯpleri. Quoruꝫ alij ad diuitias inopes. alij ad honores va nos. alij ad infames ꝯcubitꝰ. alij ad curio ſitatē libidinoſam faciēdi futuros reꝝ effe ctus aut alia nature ſecreta dānabilit̓ aſpi rant. Tales cū aſpexerit demon ītēdit nūc occulte nūc aꝑte ad obẜuādū q̄dā inſtitu ta ſua oͥbꝰ mediātibꝰ fidē habeāt optata cō ſequi. Suadet itaqꝫ has obẜuatiōes fieri nō ꝙ a ſeip̄is habeāt efficaciā aliquā. aut ꝙ ꝑ eas ip̄i neceſſitent̉. iuxta determinatōꝫ facultatis theologie nuꝑ factā. ſꝫ ob alterā quattuor cauſaꝝ. Primo vt dei lex p̄uarice tur. Scd̓o vt ip̄e demon diuino cultū ⁊ ri tu veneret̉. Tercō vt ſpes d̓ deo minor aut nulla habeat̉. Quarto vt fraus ſua minuſ videat̉. ¶ De lege dei ꝓhibente talia hꝫ ex preſſe textus Leui. xix. et. xx. ⁊ Deūt̓. xviij. ⁊ in ſanctorū opuſcul̓. In legibꝰ quoqꝫ na turalibꝰ ml̓ta ꝑ omnē modū. qͣs leges trāſ gredit̉ qͥ talibꝰ oꝑam p̄ſtiterit. Un̄ Exod̓. xxij. Maleficos nō patierꝭ viuere. Colitur p̄terea demon ꝑ oratōes ſacrificia ⁊ thuri ficatōes iuſſas fieri ī artibꝰ magicis. Ma net ſiqͥdem ip̄e nequā ſpūs in pͥori fanta ſia ſuꝑbiſſima qua q̄ſiuit eſſe ſil̓iſ altiſſimo īmo ⁊ extolli vult ſuꝑ om̄e quod d̓r deꝰ ẜm apl̓m. Et ita verū eſt ꝙ hi ritus tāto plus habēt de ſacrilega ido latria ⁊ minꝰ excuſā tur qͣnto ſanctiora ſunt que in eis ad hono rē demonioꝝ impendūt̉. ¶ Rurſus ſcit ip̄e ſerpens antiquꝰ ꝙ btūs vir cuiꝰ ē nomen dn̄i ſpes eius. ⁊ nō reſpexit in vanitates ⁊ inſanias falſas. ⁊ econtra maledicti ſunt ⁊ odio habent̉ obẜuantes vanitates ſuꝑua cue. Quid igit̉ mirādū ſi talibꝰ q̄rit īplica re hoīes adinuentiōibꝰ? Poſtrēo qꝛ demō ſꝑ dare qd̓ ꝓmittit neqꝫ vult neqꝫ ꝑmittit̉ adīuenit quō cultores ſui deputarent illoſ defectus nō demoni. nō ſue arti. ſꝫ ꝓpͥe vel negligentie vl̓ imꝑitie/ atqꝫ dicerēt/ ſe non oīa atqꝫ taliter obẜuaſſe qualia ⁊ qualit̓ iu bebant̉. Cōſtat quoqꝫ falli citiꝰ hoīes ſub quadā boni ſpecie. et in hͦ mira ⁊ ꝓrſuſ mi ſerabil̓ eſt hūane cecitatꝭ inſania. qm̄ ī hac re decē aut crebra mendacia ꝑ vnā caſuali ter ſi obtigerit veritatē excuſat. vbi mille ī alia materia ꝟitates ꝓ vnico mendacio cō ꝑto deſpiceret. ¶ Deniqꝫ tāta ad credendū XXI circa artem magicam ꝓhibita noxia ⁊ vanā libidinē in tā modi ca fide credendoꝝ/ quis nō mirabit̉? Hic ē origo hic finis artiū magicaꝝ/ dānabiliū qꝫ ſuꝑſtitionū ac nefandorū rituū. ¶ Tercium dictū. Hiloſophica aut medicinal̓ conſi K 4 deratio/ nullatenꝰ admittere debet traditōes illas ſuꝑſtitioſas q̄ dicū tur methodica vel emperica. quaꝝ.ſ. nulla p̄t ratio natural̓ aſſignari. itaqꝫ ſcribentes ea magis inſecuti ſunt errorē vulgi aut ma gorū ritus impios qͣꝫ medicine ratōes. Et mirandū quō dudū a libris medicine non iuſſa ſunt abradi. exqͦ enī de rōne naturali nihil habent illa vl̓ innitunt̉ oꝑatōi diuīe ⁊ ſuꝑnaturali. ⁊ hͦ nihil ad medicū vt medi cus eſt ſed eſt theologice ſpeculatōi remit tendū. aut innitunt̉ oꝑatōi d̓monis ⁊ hoc ſimilit̓ nihil ad medicū ſed ad idolat̉e cul tum. ſi vero dicant̉ fieri ꝓ īmutatōe v̓tutꝭ imaginatiue ī egroto/ qͣtinus fortificet̉ in eo ſpes ſanatōis. aut vt cogitatio ſua alior ſum diuertat̉ eſſet hic fateor aliqͣ ratio na turalis. qm̄ vim imagitiuā plurimū tū cō ferre/ tū obeſſe regimini ſanitatis quis ne ſciat? Hinc eſt illud vulgatū. Imaginatō facit caſum. verū caueat obſecro medicus ne volēdo ſanare corpus alienū ſeip̄m deſi piens inficiat. Quo pacto inficiet̉? Nimi rū ꝑ mēdacia/ dū ſuis patiētibꝰ aſſerit taleſ obẜuatōes efficaces eſſe ꝓ ſanitatis obten tu. quas oīno imꝑtinentes aut fabuloſas aut fortaſſis illicitas eē cognoſcit qͣnto re ctiori fide ſpem in deo figendaꝫ eſſe doce ret qui vite habet ⁊ mortis imperiū. Nam inculpat̉ ip̄e rex aſa. ij. Paral̓. xvi. ꝙ in īfit mitate nō q̄ſiuit dn̄m ſed magis ī medico rū arte cōfiſus eſt. Quis nō videat maio ris crimīs eſſe ſi qͥs in talibꝰ ſuꝑſtitioẜ ſpē apponat? Ꝙꝫ ſi hec emperica ⁊ methodica ſuꝑſtitioſa reꝑiant̉ eſſe v̓tutis alicuiꝰ tāto ꝑnicioſiora ſunt ẜm Aug. qͣnto ſunt ad ſe ducendū validiora. Ille ſiqͥdem effectꝰ cū neqꝫ a miraculo vero neqꝫ a cauſa natura li fieri cogͦſcat̉. vt a ſeductoribꝰ demonijs ꝓueniat ꝯſeq̄ns eſt. A ſeductoribꝰ aūt falla cibꝰ. a pr̄e mendacij ab hoſte crudeliſſimo qͥd boni quid veri/ qͥd ꝯmodi ſpereſ/ tu vi deris. Profecto demones ⁊ ſi ſanarēt cor pora illa ſanarēt deo irato. Quō deo irato? quia certe necarēt animas. ⁊ deteriꝰ tādeꝫ varijs incōmodis ſuos cultores ⁊ inuoca tores afficerēt. Deniqꝫ odienda eſſet ꝓrſus corporalis valitudo/ que aīe p̄cio et morte venderet̉. ¶ Hec pauca ſi qͥs religioſa fide L diligent̓ aduertit. nō eū turbabūt obiectio nes ille(opinor) quibꝰ imperiti a ſpū mali gno turgidi obſtrepere ſolēt ꝯͣ fidei pietatē que has oēs ſuꝑſtitiones īpias dānat exe crat̉qꝫ. ¶ Dicūt aliqͥ nō vanā eſſe aut falſaꝫ taliū noticiā/ qm̄ ſua ꝟitas ꝓbat̉ ꝑ effectū. quaſi videlicꝫ negare cōtendamꝰ nihil a d̓ monijs ⁊ ſuis cultoribꝰ poſſe fieri dn̄o per mittente. Abſit. Nos itaqꝫ ⁊ magos pha raonis/ ⁊ phitoniſſam ſaulis/ ⁊ ſymonem magū/ et phitoniſſam ī actibꝰ apl̓orū/ ⁊ ex orciſtas iudeorū et ydola gentiū. et futura antixp̄i portēta nō ſolū nō negamus ſꝫ ea negātes reprobamus. Sicut em̄ vera fi des mereret̉ dotari miraculis dū opus eſt ad edificatōeꝫ. Ita falſa fides portētis ⁊ fi gmētis in ſui dāanatōeꝫ. vel alioꝝ ꝓbatiōeꝫ demeret̉ illudi. ¶ Dicūt alij multa in obſer uationibꝰ hmōi ſctītatē ineſſe. tū in orōni bus ad deū deuotiſſimis. tū in ieiunijs in caſtitate ⁊ vigilijs. in thurificatōibꝰ. in eu chariſtie etiā ſumptōe. in ceteris deniqꝫ re ligioſis obſequijs. Si plane h̓ mentit̉ ini quitas ſibi/ qͣſi videlꝫ reꝝ optimaꝝ ſctīſſi marūqꝫ nō eſſe poſſit abuſus/ qͣꝝ neqͥor il le eſt ⁊ flagitioſior qͣꝫ aliaꝝ/ qͣſi p̄terea demō talia q̄reret ad ſctīficationē. qͥ ſpurciſſimꝰ ē ⁊ nō potius ad ſui adoratōneꝫ ad malicie ſue regimē/ ⁊ ad ſacrificiū ſacrilegū. alioqͥn nunqͣꝫ deus/ nunqͣꝫ ſctī viri qͥ deo inſpirā te locuti ſūt. hec fieri tanta ſeueritate vetuiſ ſent. Nunqͣꝫ inſuꝑ theologia talibꝰ eſſꝫ ad uerſata. cui tn̄ in hac re et ſuis ꝓfeſſoribus credi debꝫ. nō indoctis ml̓iercul̓. nō īpijs idolatris. nō hoībꝰ datis in reprobū ſenſū Quilibet enī ī ſua arte ſapiēs eſt ⁊ ei credi debꝫ. iuxta maximā topicā. ¶ Dicūt ſe rur ſum ꝑ hec oīa intendere obſequiū dei ⁊ nō diaboli Certe ita idolatre ita īde necatores apl̓oꝝ arbitrabāt̉ ſe obſequiū p̄ſtare d̓o. nͨ pinde ſaluant̉. Quāta q̄ſo eſt illa cecitas di cere ſe ẜuire deo ſuis maxime ꝯͣriādo pre ceptis. Ceterū qͥſqͥs relegerit has obẜuati ones nefandas videbit eas eque ad maloſ ſic̄ ad bonos effectus introductas. Prop ter qd̓ potiſſime teſte Augꝰ. de ciui. dei. cir ca mediū/ magici in oī ſecta plectunt̉. Il lic videre ē impietatē. illic v̓tutis īpugna tionē/ ī docēdo furta ⁊ ſtupra fieri. in volē do ſcire tꝑa ⁊ momenta q̄ pat̓ poſuit in ſua ff 2 De erroribus ptāte. Deniqꝫ p̄figit̉ ibi terminus operādi ip̄i diuīe oīpotētie. p̄ſtituit̉ modus qͦ qͣi cō pellat̉ oꝑari ip̄i diuīe ſapīe/ ſtatuit̉ etiaꝫ fi nis ip̄i diuīe bonitati ⁊ clemētie. Nā qͥd ali ud ſonāt iſte traditōes. ſcribat̉ hͦ in perga meno v̓gineo. portet̉ in figura triangulari cū characteribꝰ incognitis ⁊ thurificet̉. ſuſ pendat̉ ad collū. fiāt iſta certis horis tūc in fra triduū aut qͣtriduū. ꝓueniet abſqꝫ vlla dubitatōe effectus ille quē q̄rimus. īmo h ſub ꝑiculo capitis aſſerit̉. ſiqͥdē reuelauerit deus eis ip̄i viderīt. nos ſcimus qm̄ reue latōes diuīe nō tales ſunt nec ꝓhibet deus M credere illud qd̓ dignat̉ reuelare. ¶ Arguūt iteꝝ ⁊ nos in ſil̓eꝫ cauſam trahere ſatagūt. Nōne inqͥt talia ſil̓r fiūt aut tolerant̉ ab eo cleſia in peregrinatōibꝰ certis in cultu ima ginū. in cereis aut ceris aut aqͥs bn̄dictis. ⁊ in exorciſmis. Nōne dicit̉ qͦtidie ſi nouē diebꝰ ꝑdurat in hac eccl̓a. ſi ex aqͣ illa ꝑfun dat̉. aut ſi tali ſe voueat imagini. aut ſi ali quid taliū faciat. ip̄e mox ſanabit̉ vel opta to potiet̉. Fateor abnegare nō poſſumus. multa int̓ xp̄ianos ſimplices ſub ſpecie re ligiōis ītroducta eſſe qͦꝝ ſanctior eēt omiſ ſio Tolerant̉ tn̄ qꝛ nequeūt funditus erui. ⁊ qꝛ fides ſimpliciū qͣꝫqͣꝫ minus in aliqͥbꝰ bn̄ ſapiat. regulat̉ tn̄ ⁊ qͦdammō rectificat̉ ſaluaturqꝫ ī fide maioꝝ. quā fideꝫ generali ſaltē intentōe in oībꝰ ſuis obſeruatiōibꝰ p̄ ſupponūt ſi pie ⁊ humilit̓ hͦ eſt xp̄iane ſapi unt. ⁊ ſi ad on̄ſam veritatis normā obedi re ꝑati ſunt. Hec aūt eſt intētio. vt talia ſuſ cipiant̉ aut fiāt nō tanqͣꝫ neceſſario effica cia. aut tanqͣꝫ ſpes pͥncipalis in talibꝰ poſi ta ſit deo poſtpoſito. ſꝫ ꝙ pietas fidei ꝑ iſta nutrit̉ ⁊ auget̉ ⁊ exaudiri meret̉. Secꝰ vbi fides ledit̉ ⁊ diuīa lex violat̉. Uane igit̉ et ꝓterue ſumit̉ in hac re vel exemplū vel ar gumentū. ex his q̄ vulgus indoctū n̄ q̄ ce tus theologoꝝ ⁊ ſapiētū docet obẜuatqꝫ. Quid mirū ſi theologia et fides corrupto res quoſdā patiat̉ vt hereticos ⁊ ſuꝑſtitio ſos vt temerarios aſſertores. qn̄ ⁊ medici na ⁊ ph̓ia et aſtrologia vera/ et oīs deniqꝫ ars ⁊ ſciētia pati aliqͥd tale cognoſcat̉ ſed A fundamentū ſtabile ſtat. ¶ Tandē oppoſi tionē ſuam ꝯuertūt alij in q̄relam dicētes. Ecce talis infirmꝰ eſt in grandē et luctuo ſam totius gentꝭ vnius ꝑditōeꝫ. ip̄e deſpe rat̉ a medicis. Cur nō inqͥunt ꝑ ſuꝑſtitio ſa curabit̉ p̄ẜtim ſi ꝑ ſuꝑſtitioſa p̄ſumit̉ in egritudine teneri ⁊ ꝑ ſimilia ꝓmittit̉ libera ri? Nonne vana vanis/ ſicut clauū clauo li cet repellere? Nonne ſanitas et auxiliū vn decunqꝫ q̄ri poſſunt/ ſicut ab herbis ita a v̓bis ⁊ a virtute ſpirituū. ſicut a virtute la pidū vel corpoꝝ? Cur poſtremo ꝓhibebit aliqͥs cogere demonē ad obſequendū ſibi ī bonis qn̄ ſanctorū pl̓imos vt anthidiuꝫ archiep̄m biſontinū ⁊ exorciſtas alios ita feciſſe ꝯmendant hiſtorie? Rn̄debimꝰ ad hͦ dicentes pͥmo ad vltimū ꝙ demōes pn̄t ⁊ licite poſſunt ꝑ deū et ſctōs eius ad hoc ī ſpiratos et electos cogi ad p̄ſtandū huma na q̄dam obſeqͥa. Ita enī recta fides tenet feciſſe chriſtū et moyſen et raphaelē ange lū/ ⁊ dauid r̄ſpectu ſaulis ⁊ ſctōs qͣſi īnūe ros demoniacoꝝ. īmo ⁊ Salomonē ⁊ quoſdā exorciſtas iudeoꝝ. ſic egiſſe vide tur ſēſiſſe Ioſephꝰ/ qͣꝫqͣꝫ de ſalomōe qͥ pꝰ modū idolatra fuit magꝭ dubia ſit ſnīa an videlꝫ de peccato in peccatū. de errore ido latrie in errorē magicaꝝ artiū delapſus ex titerit. an deo reuelāte dū bonus erat talia cognouerit. Atuero ſi coactio demōis alit̓ expectet̉ qͣꝫ ꝑ miraculū d̓o ſpecialit̓ coope rante. iſtud falſe credit̉ et ꝑiculoſe queritur Falſe qͥdem ꝓpter libertatē demonibꝰ inſi tam. que nec ab iſtis corꝑalibꝰ qͥbus perfe ctior eſt. nec a carminibꝰ cogit̉. Iſtud aūt ꝑiculoſe querit̉. quia hoſtꝭ eſt doloſiſſimꝰ. ⁊ nunc fingit ſe cōpelli ꝑ tales ritus īpios quibꝰ honorari querit ⁊ aīas ꝑdere. Nūc ꝑplexis rn̄ſis inuoluit ſentētias vt Tulliꝰ loquit̉ ⁊ hiſtorie teſtant̉ nunc ſemitas tor tuoſas ſue fraudis mille modis tegit. No bis ꝓpter hoc interdicta eſt ſocietas ſua ne queramus ab eo veritatē qͥ mendax eſt. ſic̄ chriſtus et apl̓s eius paulꝰ ip̄m etiā vera loquentē obmuteſcere p̄ceperūt. Non ſpe remus inſuꝑ ꝓſꝑitatem ab eo qͥ hoſtis eſt. nec pactū ineamus cū eo qͥ infidus eſt. nec ꝯſortiū cū excōmunicato. nec fideꝫ ꝓdito ri ꝑfido adhibeamꝰ. Fefellit reuera om̄s ⁊ fallet/ quos ſibi aut inſtitutis ſuis deditos inuenerit. Hiſtorias hec docētes qꝛ innūe re ſunt nō numeramꝰ/ de Iuliano apoſta ta. de zoroaſte pͥmo inuētore magice artis. de nectanabo ⁊ ceterꝭ abſqꝫ numero. ¶ Af firmamus ꝯſeq̄nter cū apl̓o ꝙ nō ſūt faciꝰ enda mala vt bona eueniāt. Nō igit̉ ſunt maleficia maleficijs repellēda. Aliter ſape eſt ꝯtra fidem deſiꝑe. Suꝑeſt igit̉ in omi nr̄a neceſſitate ſentire cū Ioſaphat rege et deo dicere. Cū ignoramꝰ qͥd agere dēamꝰ circa artem magicam XXI hoc ſolū habemus reſidui vt ocl̓os nr̄os dirigamus ad te. Tēptet̉ via natural̓ rōis ⁊ prudentie et artis q̄ntū ſciuerimꝰ. Hoc vocat̉ facere qd̓ in ſe ē ne videat̉ tēptari de us. qua via naturali deficiēte ſolū reſtat in dei miẜicordia refugiū. Hec aūt miſericor dia nō ſuꝑſtitioſis obẜuatiōibꝰ ſꝫ pijs ob ſecratōibꝰ. nō demonū inuocatōibꝰ ſꝫ vite emēdatōe. nō ꝑ hoīes reprobos ſꝫ ꝓbatos ꝯparat̉. Si demū volumꝰ mutare ſenten tiā ſuā nr̄am in meliꝰ mutemꝰ vitā ¶ Cete rum ſi ꝑmittēte iuſto dei iudicio licꝫ occul to. fiant in aliquo vexatōnes ⁊ īmiſſiōes ꝑ angelos malos mediātibꝰ pactꝭ quorūdā ſacrilegoꝝ cū demōibꝰ/ vt ꝑ inuultuatōes/ ꝑ faſcinatiōes aut carminatōes. qͣꝫqͣꝫ de ſe ꝓrſus ad hec inefficaces. Dicit vnus do ctor talia ſi reꝑiant̉ poſſe deſtrui. qͥbꝰ amo tis ⁊ diſſipatꝭ neqꝫ ſpūs diſſipare poterit a vexatōe ad hͦ vt pactū ſuū ẜuare ⁊ artē ſu am ꝯfirmare videatur. aut qꝛ bōa fides de ſtruentiū oꝑa hec diaboli ſic meret̉ exaudi ri. Ita egit philippus quondā rex frāco rū de imagine quadā cerea quā dicebāt ba ptizatā ⁊ execratā talit̓ noīe ſuo ꝙ ea d̓ſtru cta ip̄e rex moreret̉. Et videbimꝰ inqͥt pi rex fide plenus/ ſi potētior erit demon ad ꝑdendū me qͣꝫ deꝰ ad ſaluādū. ⁊ hec dicēs cerā ꝓiecit in ignē. Ita ꝯciꝑe eos arbitror qͥ dicūt vana vanis eē refellēda. ⁊ ꝙ n̄ male ficijs ꝯtra maleficia liceat abuti. ſꝫ hūanā rurſus impatiētiā adire videor. ¶ Obſecra uimus inqͥt deū nec exaudit. ieiunauimū ꝑegrinatōes ml̓tas fecimꝰ ⁊ ꝓceſſiōes. nec attendit. ſic murmur reſonat/ ſic q̄rimonia quaſi gens q̄ fecerit iuſticiā. et qͣſi ppl̓us qͦ nō auerſus fuerit a deo ſuo. ſic erecta cerui ce deū ſuis petitōibꝰ oībꝰ volūt eſſe obno xiū. cū tn̄ veriſſime ſint ppl̓s qͥ labijs ſuis deū honorat(vtinā ⁊ hͦ inueniret̉. nec veriꝰ diceret̉ h̓ blaſphemat) cor autē eoꝝ lōgelē a deo. Cōticeſcat hec obſtinatio diabolica frendēs ⁊ tabeſcēſ ꝯͣ diuinā ꝓuidentiā qͥn potius patiēter expectemꝰ nō p̄figētes te minū diuine miſcd̓ie iuxta ꝯſiliū ſctē. Iu dith. Nos in deū totiēs deliqͥmus ⁊ ī oēꝫ iuſticiā/ īmo ī omnē creaturā ſuā/ cur non tolerabimus flagella pij pr̄is Nos filij ne quā dū ꝑ filios cliētes etiā reprobos pla cuerit nos punire durū ſane ē ꝯͣ ſtimulum ⁊ talē ſtimulū dei calcitrare ꝑ impatiētiam qꝛ duplici cuſpide mortis ī aīa et corꝑe re calcitrātes feriunt̉. ¶ Hec interim de tota collatōe ꝓ medicis an̄dicta libuit excerꝑe. ¶ Placuit inſuꝑ determinatōem ſacre facl̓ tatis theologie/ cuius mētio facta eſt huic opuſculo ꝯnectere qꝛ ad dictorū firmitatē etiā nō mediocrit̓ vtilē iudicaui. ¶ Datum ꝑ copiam ſub ſigno ⁊ ſubſcriptōne mei no tarij publici ſubſcripti. Niuerſis ortho. ꝯ doxe fidei zelatoribꝰ cācellariꝰ eccl̓e ꝑiẜ. ⁊ facultas theologie ī alma vni uerſitate pariſien̄. mr̄e nr̄a/ cū integro diui ni cultus honore ſpem habere in dn̄o/ ac ī vanitates ⁊ inſanias falſas n̄ reſpicere. Ex antiqͥs latebris emergēs nouiter erroris fe da colluuio/ recogitare ꝯmonuit ꝙ plerun qꝫ ꝟitas catholica apud ſtudioſos in ſacrꝭ lr̄is aꝑtiſſima ē/ que ceteros latet. nimiruꝫ cū hoc ꝓpriū habet oīs ars manifeſtā eſſe exercitatis in ea. ſic ꝙ exīde ꝯſurget illa ma xima. Cuilibꝫ in ſua arte ꝑito credendū eſt Hīc ē Oratianū illud qd̓ Hiero. ad pauli nū ſcribēs aſſumit. Quod medicoꝝ eſt ꝓ mittūt medici tractant fabrilia fabri. Acce dit ad hec in ſacris lr̄is aliud ſpeciale qd̓ nec exꝑientia nec ſenſu ꝯſtāt vt alie artes. nec p̄nt oculis circūuolutis nube viciorū facile dep̄hēdi. excecauit eī eos malicia eo rū. Ait ſiqͥdē apl̓s ꝙ ꝓpt̓ auariciā ml̓ti er rauerūt a fide. ꝓpterea n̄ irratōnabilit̓ ido lorū ẜuitus ab eodē noīat̉. Alij ꝓpter ingͣ titudinē qui cū cogͦuiſſent deū nō ſic̄ deuꝫ gl̓ificauerūt/ in omnē idolatrie impietateꝫ ſicut idem ꝯmemorat corruerūt. Porro ſa lomonē ad idola/ et didonē ad magicas ar tes ꝑtraxit effrena voluptas. Alios ad hͦ ip̄m intorſit ſuꝑba curioſitas inueſtigādo rūqꝫ occultorū dira cupido. Alios poſtre mo miſera timiditas. tota ex craſtino pen dens in obſeruatōes ſuꝑſtitioſiſſimas im piaſqꝫ depulit. quēadmodū apd̓ Lucanū de filio Pōpei magni ⁊ apud hiſtoricos d̓ pluribꝰ notatū eſt. ita fit vt recedens pctōr a deo/ declinet in vanitates ⁊ inſanias fal ſas. ⁊ ad eū qui pater ē mēdacij. tandē im prudēter palā apoſtaſiādo ſe ꝯuertat. Sic ſaul a dn̄o derelictus phytōniſſaꝫ cui pͥus aduerſabat̉ ꝯſuluit. ſic Ochozyas deo iſrl̓ ſpreto miſit ad ꝯſulendū deū acharon. ſic deniqꝫ oēs eos qͥ fide vel oꝑe abſqꝫ deo ve ro ſunt/ vt a deo falſo ludificent̉ neceſſe eſt. ¶ Hāc igit̉ nephariā peſtiferā mōſtriferā qꝫ inſaniaꝝ falſaꝝ cū ſuis hereſibꝰ abomi ff 3 Propoſitiones natōem plꝰ ſolito noſtra etate cernētes in ualuiſſe/ ne forſā chriſtianiſſimū regnum qd̓ olim caruit mōſtro/ ⁊ deo ꝓtegente ca rebit inficere valeat tā horrēde impietatis ⁊ ꝑnicioſiſſime cōtagionis monſtrū. cupi entes totis conatibꝰ obuiare. Memores ī ſuꝑ noſtre ꝓfeſſiōis pioqꝫ legis zelo ſuccē ſi paucos ad hāc rem articl̓os dānatōnis cauterio. ne deinceps fallāt incogniti/ nota re decreuimus. Rememorātes int̓ cetera ī numera dictū illd̓ ſapiētiſſimi doctorꝭ Au guſtini de ſuꝑſtitioẜ obẜuatōibꝰ/ ꝙ qͥ tali bus credūt/ aut ad eorū domū eūtes/ aut ſuis domibꝰ introducūt/ aut interrogāt ſci ant ſe fidem chriſtianā ⁊ baptiſmū p̄uari caſſe. et paganū ⁊ apoſtatā.i. retro abeūtē. ⁊ dei inimicū et irā dei gͣuiter in eternū in curriſſe. niſi qͥs eccl̓iaſtica penitētia emen datus deo recōciliet̉. hec ille. ¶ Neqꝫ tn̄ in tentio nr̄a eſt in aliquo derogare qͥbuſcūqꝫ licitis ⁊ veris traditōibꝰ/ ſcientijs ⁊ artibꝰ. ſed inſanos errores ⁊ ſacrilegos īſipientiū ⁊ ritus ferales ꝓ quanto fidē orthodoxaꝫ ⁊ religionē chriſtianā ledūt ꝯtamināt infi ciūt radicitus qͣꝫtū fas nobis eſt extirpa re ſatagimꝰ ⁊ honorē ſuū ſincere relinque re veritatis. Eſt aūt primus arti culus. Ꝙ ꝑ artes magicas ⁊ maleficia et ī uocatiōes nefarias q̄rere familiaritates et amicicias ⁊ auxilia demonū nō ſit idolat̉a Error. qm̄ demon aduerſarius ⁊ ꝑtinax ⁊ implacabilis dei et hoīs iudicat̉. Nec ē ho noris vel dominij cuiuſcūqꝫ vere ſeu ꝑtici patiue vel aptitudinal̓r ſuſceptiuꝰ. vt alie creature rōnales nō damnate. nec ī ſigno ad placitū inſtituto/ vt ſint imagines ⁊ tē pla ī ip̄is honorat̉ ¶ Articulꝰ. ij ¶ Ꝙ da re vl̓ offerre vel ꝓmittere demonibꝰ qͣlēcun qꝫ rem. vt adimpleāt deſideriū hoīs. aut ī honorē eorū aliqͥd oſculari vl̓ portare/ non ſit idolatria. Error. ¶ Articulus. iij. ¶ Ꝙ inire pactū cū demonibꝰ tacitū vel exp̄ſſuꝫ nō ſit idolatria vel ſpecies idolatrie ⁊ apo ſtaſie. Error. Et intendimꝰ pactū eſſe īpli citū in om̄i obſeruatōe ſuꝑſtitioſa. cuiꝰ effe ctus nō debet a deo vl̓ natura rationabilit̓ expectari ¶ Articulꝰ. iiij. ¶ Ꝙ. ꝑ arteſ ma gicas demones in lapidibꝰ. anul̓ ſpeculis aut imaginibꝰ noīe eorū ꝯſecratis vel poti us execratis includere cogere vel artare. vl̓ eas velle viuificare n̄ ſit idolatria. Error ¶ Articulus. v. ¶ Ꝙ licitū ſit magicꝭ ar tibus vl̓ alijs qͥbuſcunqꝫ ſuꝑſtitōibꝰ a deo aūt ab eccl̓ia ꝓhibitis aliqͣ facere ꝓ qͦcūqꝫ bono fine. Error. qꝛ ẜm apl̓m. Nō ſunt fa ciēda mala vt bona eueniāt ¶ Articulꝰ. vi ¶ Ꝙ licitū ſit etiā ꝑmittēdū maleficia ma leficijs repellere. Error. ¶ Articulus. vij. ¶ Ꝙ aliqͥs cum aliqͦ poſſit diſpenſare in qͦ cunqꝫ caſu. vt licite talibꝰ vtat̉ Error. ¶ Articulus viij. ¶ Ꝙ artes magice et ſi miles ſuꝑſtitōes et eaꝝ obẜuatōes ſint ab eccl̓ia irrōnabilit̓ ꝓhibite. Error. ¶ Arti. ix. ¶ Ꝙ deus ꝑ artes magicaſ et maleficia inducat̉ demones ꝯpellere ſuis inuocato ribꝰ obedire. Error. ¶ Arti. x. ¶ Ꝙ thuri ficatōes et ſuffumigatōes q̄ fiunt ī taliū ar tiū et maleficioꝝ exercitio ſunt ad honoreꝫ dei et ei placeant Error et blaſphemia. qm̄ deꝰ al̓s non ꝓhiberet vl̓ puniret. ¶ Articū lusº xi. ¶ Ꝙ talibus et taliter vti nō eſt ſa crificiū ſeu īmolare demonibꝰ/ et ex ꝯſeq̄n ti damnabiliter idolatrare. Error. ¶ Arti culus xij. ¶ Ꝙ verba ſancta et orōes q̄dā deuote et ieiunia et balneatiōes ⁊ ꝯtinētia corꝑalis in pueris ⁊ alijs ⁊ miſſaꝝ celebra tio et alia oꝑa de genere bonorū que fiunt ꝓ exercendo hmōi artes excuſent eos a ma lo et nō potius accuſent. Error. Nā per ta lia ſacre res. īmo ip̄e deus ī euchariſtia de monibꝰ tēptat̉ īmolari. ⁊ hͦ ꝓcurat demon. quia vult ī hͦ honorari ſil̓r altiſſimo. vl̓ ad fraudes ſuas occultādas. vel vt ſimplices illaqueat faciliꝰ et damnabiliꝰ ꝑdat. ¶ Ar ticulus xiij. ¶ Ꝙ ſancti ꝓphete et alij ꝑ ta les artes habuerūt ſuas ꝓphetias ⁊ mira cula fecerint aut demones expulerint. Er ror ⁊ blaſphemia ¶ Articulus xiiij. ¶ Ꝙ R poſſibile eſt ꝑ tales artes cogere liberū ho minis arbitriū ad voluntate ſiue d̓ſideriū alterius Error. et conari facere eſt impiuꝫ ⁊ nephariū. ¶ Articulus xv. ¶ Ꝙ iō ar tes p̄fate bone ſunt et a deo ꝙ licet eas obẜ uare. quia ꝑ eas quādoqꝫ vel ſepe euenit ſi cut vtētes eis querūt vel p̄dicūt vel qꝛ bo nū qn̄qꝫ ꝓuenit ex eis. Error. ¶ Articulꝰ xvi. ¶ Ꝙ ꝑ tales artes demōes veraciter cogunt̉ et compellunt̉ et non potius ita ſe cogi fingunt ad ſeducēdos hoīes. Error. ¶ Articulus xvij. ¶ Ꝙ ꝑ tales artes et ri tus impios. ꝑ ſortilegia. ꝑ carminatōnes ꝑ inuocatōes demonū. ꝑ qͥſdam inuultua tōnes. et alia maleficia. nullus vnqͣꝫ effectꝰ miniſterio demonū ſubſeqͣtur. Error. Nā de vera religione XXI talia qn̄qꝫ ꝑmittit deus cōtingere vt patu it in magꝭ pharaōis ⁊ alibi pluries/ vl̓ ad ꝓbationem fideliū/ ſicut habet̉ Deut̓. xiij. vel in quorūdā hominū dignā flagellatio nē. vel qꝛ abutētes ſeu ꝯſulentes ꝓpt̓malā fidē aūt alia pctā nefaria dati ſūt in repro bum ſenſum. ⁊ demerēt̉ ſic illudi ¶ Articu lus xviij. ¶ Ꝙ boni angeli includant̉ in lapidibꝰ et conſecrēt imagīes vel veſtimē ta. aut alia faciāt q̄ in iſtis artibꝰ continēt̉. Error et blaſphemia. ¶ Articulus. xix. ¶ Ꝙ ſanguis vpupe vel hedi vel alterius aīalis vel ꝑgamenū virgineū aut coriū le onis et ſimilia. habeant efficaciā ad cogen dos vel repellēdos demones mīſterio hu iuſmodi artium. Error ¶ Articulus. xx. ¶ Ꝙ imagines de ere vel de plūbo vel au ro vel de cera alba vel rubea vl̓ de alia ma teria baptizate ⁊ exorcizate/ ꝯſecrate ſed po tius execrate ẜm p̄dictas artes et ſub die bus certis habeāt v̓tutes mirabiles q̄ in libris taliū artiū recitant̉. Error in fide. in ph̓ia naturali/ et aſtrologia vera ¶ Articu lus. xxi. ¶ Ꝙ vti talibꝰ et fidem dare nō ſit idolatria ⁊ infidelitas. Error. ¶ Articu lus xxij. ¶ Ꝙ aliqͥ demones boni ſūt. ali qͥ benigni. alij om̄ia ſciētes. alij nec ſaluati nec dānati. Error. ¶ Articulꝰ xxiij. ¶ O fumigatiōes que fiunt in hmōi oꝑatōnibꝰ ꝯuertunt̉ in ſpūs. aut ꝙ ſint debite eis. Er ror. ¶ Articulus xxiiij. ¶ Ꝙ vnus demō ſit rex orientis/ et p̄ẜtim ſuo merito. aliꝰ oc cidētꝭ. aliꝰ ſeptētriōis. aliꝰ meridiei. Error ¶ Articulꝰ xxv. ¶ Ꝙ intelligētia motrix celi influit in aīam rōnalē ſicut corpus celi in corpus hūanū. Error ¶ Articulꝰ xxvi ¶ Ꝙ cogitatōnes nr̄e intellectuales et vo litiones interiores īmediate cauſent̉ a celo ⁊ ꝙ ꝑ aliquā traditōem magicā/ tales pn̄t ſciri. et ꝑ illam de eis certitudinalit̓ iudica re ſit licitū. Error ¶ Articulꝰ xxvij. ¶ Ꝙ ꝑ quaſcunqꝫ artes magicas poſſumꝰ d̓ue nire ad viſionē diuīe eſſentie vel ſanctoruꝫ ſpirituum. Error. ¶ Acta ſunt hec ⁊ poſt maturā crebramqꝫ inter nos ⁊ deputatos noſtros examīationē cōcluſa in noſtra cō gregatōne generali Pariſius apud ſanctū maturinū de mane ſuꝑ hoc ſpecialiter re quiſitos. Anno dn̄i. M.cccc. xviij. die. xix menſis ſeptēbris. In cuius rei teſtimoniū ſigillū dicte facultatꝭ p̄ſentibꝰ lr̄is duximꝰ apponendum. ¶ Finit Incipiūt propoſiti ones venerabilis cancellarij pariſien̄. Io hānis d̓ gerſō ſuꝑ aſſertōibꝰ fr̄is Matthei grabon ordinis p̄dicatorū in cōcilio Con ſtantien̄. in cauſa fidei de vera religiōe ⁊ ꝑ fectiōe. Quibꝰ ꝓpoſitōibꝰ tredecim docto res maiores qͦs ꝓtunc mūdus habuit in theologia de diuerſis vniuerſitatibꝰ ꝯͣ p̄di ctas aſſertōes adheſerūt. Euerendiſſimo in chriſto patri S ac dn̄o p̄ſtantiſſimo dn̄o Anto nio cardinali veronenſi Iohan nes cancellariꝰ pariſien̄. hūiliter obedire. Reuerēdiſſime pr̄ſuꝑ ſcedula per reuerēdiſſimā pr̄nitatem vr̄am ex ꝯmiſſi on domini nr̄i mihi trāſmiſſa rn̄deo ꝯfor miter ad rn̄ſionē reuerēdiſſimi pr̄is ac dn̄i mei ac p̄ceptorꝭ p̄cipui dn̄i cardinal̓ came racen̄. quam rn̄ſionē in ſcriptis ego vidi. ⁊ huic adhereo/ ꝑatus ſi opꝰ fuerit ad decla ratōem nō veriorē ſed forte latiorē. Scri ptū Cōſtātie ꝓpͥa manu die tercia aprilis Anni milleſimi qͣdrīgēteſimi d̓cimioctaui D elucidatōem veritatis ⁊ ad obediētie meritū ſex ꝓpoſitōes ſeq̄ntes cū totidē corol larijs offerunt̉ vobis reuerēdiſſimo patri dn̄o cardinali veronen̄. iudici in hac ꝑte ꝑ me Iohānem cancellariū Pariſien̄. Prima propoſitio Sola religio chriſtiana eſt ꝓpͥe vere ⁊ an thonomatice dicēda religio/ quā chriſtus obẜuauit ꝑfectiſſimo et ſūmo modo. Pa tet pͥma pars. qꝛ extra religionē xp̄ianā nō eſt ſalus. Scd̓am ꝑtē nullus p̄t negare xp̄i anus. quia ſicut eā chriſtꝰ docuit ī euange lio ſic ⁊ fecit. qꝛ cepit facere et docere. ¶ Propoſitio ſecūda ¶ Religio chriſtiana nō obligat ad obſeruantiā conſiliorū neqꝫ cum voto neqꝫ ſine voto. patet quia iā non eſſent conſilia ſed p̄cepta. ¶ Propoſitio tercia. ¶ Religio xp̄iana p̄t abſqꝫ voto obligāte ad ꝯſilia ꝑfecte/ īmo ꝑ fectiſſime obẜuari. Patet de xp̄o qͥ nō legit̉ vouiſſe ꝯſilia. qui fuit tn̄ ſue legis ꝑfectiſſi mus obſeruator. Patet inſuꝑ de apoſtolis ⁊ diſcipulis ⁊ chriſtianis in pͥmitiua eccle ſia quorū multi erāt vxorati/ multi poſſeſſi ones habuerūt. quidā in cōmuni. quidā ī ꝓprio. multi ſubijciebant̉ ſolis p̄latis ſuis ff 4 Propoſitiones in cauſa fidei ep̄is ⁊ curatis. Conſtat itaqꝫ ꝙ nō erāt de religionibꝰ Baſilij vel Auguſtini. qꝛ nōdū fuerant inſtitute. vel ꝑ eccl̓iam approbate. nec talibꝰ regulis ſubdebant̉. T ¶ Propoſitio. iiij. ¶ Religio xp̄iana nō re quirit ad ꝑfectiorē ſui obſeruatōeꝫ/ tā in p̄ ceptis/ qͣꝫ in ꝯſilijs. ꝙ ſuꝑaddatur alia reli gio. qͣles dicunt̉ obſeruationes inſtitute ꝑ ſanctos Baſilium ⁊ Auguſtinum ⁊c̄. ⁊ qͣ les Anſelmus vocat religiones facticias/ patet ex precedentibus. ¶ Propoſitio. v. ¶ Religiones hmōi facti cie ſatis impropͥe ⁊ abuſiue ⁊ forſan arro gāter dicte ſūt ſtatus ꝑfectiōis. patet quia ſtat hoīes imꝑfectiſſimos tales religiones ꝓfiteri. ſic̄ notat Augꝰ. ꝙ nō p eiores repe rit qͣꝫ eos qͥ in hmōi religionibꝰ defecerūt. Sꝫ aliūde declarat̉ hec abuſio vel vſurpa tio noīs. qꝛ ẜm illos qͥ nouiter poſt ſāctos doctores vſi ſunt tali vocabl̓o ſtatꝰ ꝑfecti onis. ille ſtatus nō dicit apud religioſos ꝑ fectionē habitā vel acqͥſitā. ſicut eſt de ſta tu p̄latoꝝ/ ſꝫ tm̄mō dicit ꝑfectōneꝫ acqͥren dam. Conſtat aūt ꝙ ꝑfectio acqͥrēda non eſt iam acqͥſita. Et ideo melius nominaret̉ vie q̄dam vel inſtr̄a ſeu diſpoſitōes ad ꝑfe ctionē acqͥrendā. qͣꝫ diceret̉ ſtatus ꝑfectio nis. īmo ⁊ ſicut hmōi ſtatus ſic dictus di rigit ⁊ iuuat qͦſdā ad ꝑfectiorē obẜuatōem vere religiōis xp̄iane. ſic ⁊ ml̓tos īpedit at qꝫ p̄cipitat qͦs tutiꝰ fuerat ī ſecl̓o remāſiſſe. qꝛ diſplicet deo ſtulta ⁊ īfidel̓ ꝓmiſſio. q̄.ſ. vel indiſcrete ſumit̉. vel nō obſeruat̉. ¶ Propoſitio. vi. ¶ Religio xp̄iana ꝑfecti us pōt ⁊ dꝫ obẜuari a papa cardinalibꝰ et p̄latis/ etiaꝫ ſi nullo voto ſint aſtricti vltra legē dei. qͣꝫ ſimplices religionū factitiaꝝ ꝓ feſſores. patet/ quia ſunt in ſtatu perfectio nis exercende. ci Primū corollariuꝫ. Equit̉ pͥmo ꝙ acceptio religio nis ſicut frat̓ mattheꝰ iacobita deſcribit in ſcd̓a acceptōne vbi vult declarare qͥd eſt ꝓpͥe ⁊ anto nomatice religio. ē nedū ſtulta ⁊ inſana. ſed ⁊ hereticalis blaſphema qn̄ dicit ſic. Alio mō inqͥt accipit̉ hͦ nomē religio ẜm ꝙ a re ligādo dicit̉ ꝓut hō obligat ſe ad ea q̄ perti nent eſſentialit̓ ad ſtatū ꝑfectōis. ⁊ illo mō dicit̉ anthonomatice tm̄ de illis qͥ ſunt in aliqͣ de approbatis regulis ꝓpͥe dictis ꝓ feſſi/ cuiuſmōi ſūt Auguſtini Baſilij/ Bn̄ dicti/ Frāciſci ⁊c̄. Patet corollariū ex p̄ce dentibꝰ deducendo ad hoc incōueniēs ꝙ xp̄s et papa et p̄lati nō obẜuauerūt vel ob ſeruāt eēntialiter ſtatū ꝑfectōis. qꝛ.ſ. nō ꝓ feſſi ſunt regulaſ p̄dictas. īmo nec deberēt dici de vera religione niſi īproprie ⁊ analo gice ꝯͣ pͥmā ꝓpoſitōeꝫ q̄ ſolide fundata eſt Nec ē credibile ꝙ Aug. et ſctūs Tho. hoc ſomniauerūt. Un̄ ⁊ ſi poſſint ī religiōe xp̄i ana aſſignari duo modi viuēdi/ ſecl̓ariuꝫ videlicꝫ ⁊ illorū qͥ ꝓfitent̉ religiōes factici as qͦs cōis vſus r̄ligioſos appellat. Nō tn̄ ita diſtinguūt̉ iſti modi qͥn ml̓ta q̄ ꝯueni unt talibꝰ r̄ligio ẜ ꝯueniūt ⁊ ꝯuēire poſſint vere ⁊ meritorie ml̓tꝭ ſecl̓aribꝰ īmo ⁊ ꝑfecti us/ ſic̄ patꝫ de p̄latꝭ qͥ ſunt ī ſtatu ꝑfectōis exercēde tā maiores qͣꝫ minores ſic̄ ſunt cu rati. ꝓut multi tenent ꝯͣ ſctm̄ Tho. ¶ Secundū corollariū ¶ Sequit̉ ſcd̓o ꝙ extra religiōes facticiaſ pōt aliqͥs cū voto ſimplici vl̓ ſine voto xp̄ianā religiōem ī ſu is p̄ceptis ⁊ ꝯſilijs ꝑfecte obẜuare. Et di cere ꝙ tale votū ſimplex ſi fieret eſſꝫ nulluꝫ ⁊ ꝓ nō voto deberet ꝯputari. ē aꝑtiſſimꝰ er ror ⁊ inſanus. ſic tn̄ iſte frater ponit circa fi nem. ⁊ in fine ſui ſcripti vltimi. ¶ Corollariū terciū ¶ Sequit̉ tercio ꝙ to ta doctrina fratris iſtiꝰ innitit̉ ſtulte ⁊ inſa ne fantaſie/ īmo et blaſphemie. Propt̓ea n̄ eſt mirādū ſi hͦ incōuenienti dato ml̓ta po ſuerit ⁊ deducere conatus ē. vt ꝙ implicet ꝯͣdictōem aliquē de ſecl̓o ẜuare ꝯſiliū pau ꝑtatis vl̓ caſtitatis ⁊ obediētie/ īmo ꝙ hoc eſſet mortale peccatū extra religiōes facti cias. quas ſolus vocat veras religiōes. et ꝙ papa nō poſſꝫ diſpēſare ꝙ aliqͥs in ſecu lo ſic obẜuaret cōſiliū pauꝑtatis ⁊c̄. Et ꝙ dicens oppoſitū eſt hereticus. nec valet rō ſua ꝙ ſi ſecl̓arꝭ voueret pauꝑtatē ageret cō tra illud p̄ceptū Non occides. qm̄ multis modis poſſꝫ ſecl̓arꝭ ſic̄ et r̄ligioſus viuere decēter ⁊ ſufficiēt̓ ī cōi ſine ꝓpͥo. īmo et ni hil hn̄do niſi labores manuū ſuaꝝ Pōt eti am aliqͥs de ſecl̓o ſicut ꝯfitet̉ ⁊ verū eſt vo uere ſolēniter caſtitatē. ptꝫ in ſacerdotibus Cur nō ſil̓r vouere poſſꝫ obediētiam p̄lato ſuo ſecl̓ari ⁊ cū ſecularibꝰ viuere in ꝯmūi ¶ Corollariū qͣrtū. ¶ Sequit̉ qͣrto ꝙ fau tores ⁊ defenſores iſtiꝰ fratris ſunt arcēdi ſeu repellēdi. et niſi deſiſtere voluerint gͣuit̉ puniēdi. ita tn̄ ꝙ n̄ laxet̉ nimia licentia ad defenſionē begardorū et beguttarū ſi reꝑi antur effrenes et diſcholi ⁊ ſcādaloſi ī ſuis De vera religione XXI obẜuatōibus p̄ſertim in contēptū p̄latoꝝ ſuorū ſeculariū ⁊ curatorū/ iuxta mentem decretaliū/ contra tales editarū ¶ Corollariū qͥntū ¶ Seqͥtur qͥnto ꝙ do minus nr̄ papa qͥ ſecularis eſt ⁊ ſil̓r ſui car dinales ⁊ plati tā maiores qͣꝫ minores d̓ ſe culo debent celerit̓ et vehemēter oꝑam da re ꝙ talis doctrina peſtifera ac blaſphema atqꝫ iniurioſa eis extirpet̉ iudicialit̓ ⁊ pub lice/ ne ſerꝑat in maiorē ꝑniciem. ¶ Corollariū ſextū ¶ Sequit̉ ſexto ꝙ ſi au tor talis doctrine cū ſuis fautoribꝰ īuenia tur ꝑtinax ⁊ arrogās/ et a lōgo tꝑe tam ꝯͣ p̄ latum ſuū qͣꝫ mgros ⁊ doctores. tā in ver bis qͣꝫ in ſcriptis debet ſic atteſtari ꝙ n̄ ha beat facultatē reddendi ⁊ deteriora ꝑpetrā di. ſicut iam dicit̉ hoc pluries feciſſe r̄cedē do.ſ. a p̄lato ſuo ⁊ iudice/ et ꝯſeq̄nter ſel̓ ab hoc cōcilio. Alia ſunt de validis medicāti bus/ et de actōne cōtra iura canonicaⁱ que dimitto. Sequitur tenor re ſponſiōis dn̄i cardinal̓ cameracen̄. de qua ſupra. Euerēdiſſime pr̄ et dn̄e Su ꝑ ſcedula papyrea ſigillo ve ſtro ſigillata mihi ad inſtiga toris inſtātiā in qͣdā cauſa fi dei reſpondeo deliberatōneꝫ meā iſtā eſſe ꝓ p̄ſenti. Ꝙ corā reuerēdiſſi ma paternitate veſtra ꝯuocent̉ theologi qͥ ſunt in hͦ ſacro cōcilio/ quibꝰ ꝓponat̉ ma teria/ vt ꝯmūicatis inuicē ꝯmūi deliberat one ſine ꝯtētōe dicat tandē vnuſqͥſqꝫ ī pub lico id qd̓ ſibi videbit̉ ꝯformit̓ ad ſacram ſcripturā. Et illic ego in fauorē fidei volo libenter intereſſe. Non enī dꝫ talis materia in tenebris vl̓ ꝑticl̓arit̓ terminari. ſed cōit̓ ⁊ in luce vt qͥlibet qui intererit poſſit vl̓ do cere vel doceri dum ſe mutuo qͥlibꝫ intelli get. Et talē modū ẜuari in hoc concilio in cauſis fidei mihi ꝯmiſſis. ⁊ nihilominꝰ qꝛ neſcio ſi occurrerit occaſio ꝙ non poſſem ī tereſſe in conuocatōe p̄miſſa dico qd̓ mihi occurrit vt ſequit̉. ¶ Propoſitōes ſiue con cluſiones ſuꝑ qͥbꝰ fit inqͥſitio habēt fūda mentū prime concluſiōis principale qd̓ ē erroneū. repugnās nedū rōni theologice ⁊ morali ſꝫ etiā obẜuatōi pͥmitiue eccl̓ie que ſcribit̉ Actuū. iiij. vbi ſic in forma dicitur Multitudīs aūt credentiū erat cor vnū ⁊ aīa vna. nec qͥſqͣꝫ eoꝝ q̄ poſſidebat aliqͥd ſu um eſſe dicebat. ſed nec qͥſqͣꝫ egens erat īter illos ⁊c̄. Conſtat itaqꝫ ꝙ in illa ꝯgregatōe pͥmitiua fuerūt ml̓ti vxorati. ⁊ alij diuerſa rū ꝯditionū ſecl̓ares. qͥ.ſ. nō erāt aſtricti ꝑ votū ad tria ꝯſilia euāgelica caſtitatꝭ obe dientie ⁊ pauꝑtatis. quēadmodū ſunt pro feſſi religionū ꝑ btm̄ Baſiliū Bn̄dictū et Aug. ac ſil̓es introductaꝝ. qͣs iſte ponens hmōi ꝯcluſiōes appellat veras religiones tanqͣꝫ extra illas nō ſit vera religio. qd̓ fal ſū ē. īmo hereticū ſi ſic ꝑ p̄ciſionē intelliga tur. Qm̄ xp̄iana vera eſt religio etiā apud ſecl̓ares. vt Iacobꝰ ī canonica ſua notāter exp̄ſſit. Sūt p̄terea ī dictis ꝓpoſitōibꝰ ml̓ te clauſule appoſite vltra p̄dictū pͥncipalē fundamentalē errorē. Ꝙ ſecl̓ares nō pn̄t viuere ſine ꝓpͥo/ q̄ ꝯtinet magnā temerita tem ſcādalū atqꝫ ꝓteruiā. et qͥ poſſent ſin gillatim reprobari. vt ꝙ dicere oppoſitum illiꝰ qd̓ aliq̄ ꝯcluſiōes ſue ꝯtinent ſit hereti cū. ꝙ ſit implicās ꝯͣdictōem. ꝙ ſit peccatū mortale ꝙ om̄is faciēs ꝯtra iura canonica eccat mortal̓r. et ita de ſil̓ibꝰ. Eſt igit̉ deli beratio mea ꝙ ꝓpt̓ iſta ⁊ ſil̓ia q̄ tractatus vel libellus a qͦ ſunt extracte concluſiones ſeu poſitōes antedicte ꝯtinet dānādus eſt vt erroneꝰ ⁊ temerarius ⁊ ſcādaloſus. ⁊ vt dogma falſum ſacre ſcpͥture ꝯͣriū. ⁊ ꝑ con ſeq̄ns ꝙ tractatus eſt heretical̓ ⁊ igni tra dendus. Ceterū d̓ ꝯpoſitore tractatus de liberēt dn̄i iuriſte iſtis attentis qͥd agēdū. In teſtimoniū p̄miſſoꝝ ꝓpͥa manu ſubſcri pſi veſter totꝰ Petrꝰ cardinal̓ cameracen̄. ¶ Finit ſ Sequunt̉ ꝯctūſiōeſ fr̄is Matthei grabon ordīs p̄dicatoꝝ/ in ſacro concilio Conſtan̄. oblate ad exami nandū ꝯͣ quas cancellariꝰ pariſien̄. ꝓpoſi tiones ſcripſit ſupra Eatiſſime pater exponit̉ ſctī/ Z tati vr̄e ex ꝑte vr̄i d̓uoti ora torꝭ fr̄is matthei grabon cō uētꝰ wyſmarien̄. ꝓuīcie ſaxo nie ordīs p̄dicatoꝝ ac merẜ burgen̄. dyoc̄. Qd̓ cū lector ip̄e exn̄s ī con uētū groningen̄. dioc̄. traiecēt. dicte ꝓuīcie ⁊ ordīs videret qͣꝫ plures ꝑſonas ſex vtri uſqꝫ noue religiōis habitu aſſumētes ⁊ cō uēticl̓a faciētes. nullū habitū approbatuꝫ ꝓfitētes. ſtatuēteſqꝫ ſibijp̄is ſuꝑiores ꝓ libi tu volūtatis. et ſub ſimulata deuotōne po pulū attrahentes. et multa ꝯtra ꝟitatē ſacre Concluſiones fratris ſcripture ac ſacros canoues attēptātes. et de elemoſynis chriſtifideliū domos ſūptu oſas ad modū monaſteriorū regulariū edi ficātes. ⁊ ſeinuicē in eis īcludētes cū obſer uatōe qͦrūdā rituū mīme ꝑ eccl̓iam appro batorū. Cepit ſuꝑ hͦ apud ſemetip̄m arden ter cogitare. ⁊ an hͦ ſtantibꝰ regul̓ fidei ⁊ ſa cris canōibꝰ eccl̓ia diſſimulare deberꝫ. Re uoluēſqꝫ diligentiꝰ ſacre ſcpͥture ſctōrūqꝫ doctorū libros et ſacros canōes qͣſdā con cluſiōes reprobātes illorū modū viuēdi ex traxit ⁊ ſcripture cōmendauit. Quaꝝ vna principalis eſt ex qua alie deducūt̉ exceptꝭ paucis. ¶ Nullus pōt licite ⁊ meritorie/ ī mo nec ꝟaciter obediētie pauꝑtatis et ca ſtitatis vniuerſalia ꝯſilia ꝯiūctim extra ve ras religiones manēdo adimplere. Ex qͣ ſe qͥtur īmediate formali ꝯſequentia/ articu lus ſeu cōcluſio nona in ordine/ ꝙ nullꝰ p̄t p̄dictū pauꝑtatis conſiliū meritorie/ īmo nec veraciter obẜuare niſi fuerit ī ſtatu ſpū alis ꝑfectōis ſiue vere r̄ligiōis. Et dico no tanter de iſtis tribꝰ conſilijs ſimplicit̓ ſeu vniuerſaliter ſumptis. Scd̓m qͥd v̓o et in aliqͦ caſu pn̄t laudabilit̓ et meritorie extra religiones obẜuari. Qn̄ enī aliqͥs ſeculariſ dat elemoſynā in caſu aliqͦ qn̄ eam de neceſ ſitate p̄cepti nō tenet̉ implet illud cōſilium pauꝑtatis in illo caſu tm̄. Et qn̄ cōtinet ſe ab vxoris amplexibꝰ tꝑe illo quādo illd̓ fa cere nō tenet̉ implet conſiliū ꝯtinentie ī il lo caſu/ ⁊ ẜm qͥd tm̄. Quādo etiā obedit ali cui ſuo p̄lato curato vel epiſcopo ī caſu qn̄ hoc de neceſſitate p̄cepti nō tenet̉ obſeruat illud obediētie ꝯſiliū in illo caſu. et iſta pn̄t extra religiōes viuentes voto vel ſine voto deo offerre. Unde dicit ſctūs Tho. ſecūda ſcd̓e ꝙ in ſecl̓o viuentes aliqͥd deo dant et aliqͥd ſibi reẜuant. et ẜm hoc p̄latis eccleſie ſubdunt̉. Regulares autē oꝑtꝫ totū d̓o qd̓ habent tanqͣꝫ holocauſtū offerre. et hoc fit ⁊ fieri pōt tm̄ ꝑ tria conſilia vniuerſalia p̄ dicta. Et iō dicit ibidē ꝙ ad ſecl̓ares ꝑtiet tm̄ particl̓aria vota offerre. ad r̄gl̓ares aūt vniuerſalia vota. Und̓ particl̓aria vota di cunt̉ ſacrificia more veterū. de cuius ratōe fuit de offertorio deo oblato partem dare. ⁊ partē retinere. Uniuerſalia vero vota ho locauſtū dicunt̉. de cuius ratōe fuit totum deo offerre et nihil retinere quod ꝑtinet ad ſolos religioſos ſe et ſua ī modū cuiuſdam holocauſti deo dedicātes. ¶ Ex quibꝰ ſeqͥt̉ vndecima ꝙ abdicare quēqͣꝫ oīa ꝓpt̓ xp̄m extra p̄dictas religiōes manēdo ſeu niſi ve ram aliquam religionem ingrediatur/ eſt ſibi ⁊ ſuis quoꝝ cura ſibi incūbit vitā ſub trahere. quod eſt homicidiū tot hominuꝫ ꝯmittere quot eius cure ſubdunt̉. Hec eſt de mente ſctī Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xxxiij. ar. ⁊c̄ Ex quibꝰ ſequit̉ ꝙ nullus p̄t abdicationē omniū ꝓpter chriſtū facere extra verā reli gionē manendo ſine pctō mortali. qꝛ ſub traheret ſibi vitā. ¶ Ex qͥbus ſeqͥtur ꝙ oēs peccāt qͥ bona ſua ſimpl̓r in elemoſynā lar giunt̉ extra religionē verā manēdo. que eſt tercia ꝯcluſio ī ordine. ¶ Et etiā ꝙ peccent qͥ ſua ꝓpͥa reſignant nō intrātes religioneꝫ aliquā approbatā q̄ ē decimaoctaua in or dine coincidēs cū tercia īmediate p̄cedēti. ¶ Ex qͥbꝰ ſeqͥtur decima ꝙ reputātes ſe bn̄ facere aſſumēdo p̄dictū ꝯſiliū pauꝑtatꝭ re manendo in ſtatu ſeculari mortal̓r peccāt. Rō qꝛ talis nō eſt aſſumptio ip̄ius niſi fan taſtica ꝑuerſa et nō vera. vt docet dn̄s Io hānes. xxij. in qͣdā extrauagāte Gl̓ioſaꝫ ec cleſiā ⁊c̄. ⁊ rō idē ꝯuīcit. ¶ Ex qͥbꝰ ſeqͥtur ꝙ ſecl̓ares credentes ſe mereri tali abdicatōe (in ſecl̓o.ſ. manēdo) vitā et̓nā. credūt ſe poſ ſe mereri vitā eternam mortalit̓ peccādo. ¶ Ex qͥbꝰ ſequit̉ ꝙ aliqͥs ſit volūtarie pau per ꝓpt̓ chriſtū in ſecl̓o manēs oīno nihil habēdo/ nec etiā ip̄aꝫ volūtatē hn̄di ꝓpͥa ī cludit oī tꝑe ꝯͣdictōeꝫ ⁊c̄. qꝛ īcludit ꝙ ſecl̓a ris ſit religioſus ⁊ ecōtra. qd̓ ē oī tꝑe ꝯtra dictio. ¶ Ex qͥbꝰ ſeqͥt̉ ꝙ nō effundi omnes opes ſil̓ ab his qͥ volūt in ſtatu ſecl̓ari r̄ma nere. reducit̉ qͣſi īmediate ad illud p̄ceptuꝫ decalogi nō occides. vno caſu tm̄ dempto ẜm expoſitōem ſctī Tho. q. xxxiij. allegātꝭ ad confirmatōem dicti ſui Ambroſiū dicē tem in pͥmo de officijs. Deꝰ nō vult ſil̓ oēſ opes effundi. niſi forte vt heliſeꝰ qui macta uit boues ſuos ⁊ pauit pauꝑeſex eo qd̓ ha buit vt nulla cura teneret̉ domeſtica. ſed vt ſe daret ī ꝓpheticā diſciplinā. qd̓ v̓bū.ſ. ni ſi forte vt heliſeꝰ expōit ſā tho. niſi qͥs velit ſtatū ſuū.ſ. ſecl̓are mutare ꝑ religiōis īgreſ ſum. aut pͥncipē de extrema neceſſitate libe rare ⁊c̄. Et Ioh̓es in ſūma ꝯfeſſ. ſub alijs verbis niſi qͥs velit ex toto ſeculū relinq̄re. Et mgr̄ ſūme ſūmaꝝ titulo de elemoſyna dicit idem et loquit̉ ibi Ambroſiꝰ de effuſi on ſeu abdicatōe actu habitoꝝ ex qͥbꝰ poſ ſit hō ꝯueniēt̓ vitā trāſigere ẜm ꝯditōꝫ ſta tus ⁊ ꝑſone. ¶ Ex qͥbus ſequit̉ ꝙ dicēs ꝑti naciter oīa eē meritorie abijciēda ꝓpt̓ xp̄ꝫ Matthei grabon XXI in ſeculo manēti hereticus ē dicēdus. exce pto vno ſolo caſu de liberādo pͥncipē d̓ ne ceſſitate extrēa ꝑ quē ⁊c̄. ¶ Ex qͥbꝰ ſequit̉ ꝙ ꝓpͥetas tꝑaliū reꝝ ē ſtatui ſeculari eſſentia lit̓ ānexa. Et ꝑ ꝯſequēs dn̄s papa ſalua au toritate ſua nō pōt diſpenſare cū ſecularibꝰ vt omībꝰ in ſingulari careāt ſeu nihil in ſin gulari habeāt. ¶ Ex quibꝰ ſequit̉ ſextus ar ticulus reddēs p̄cedētis qͥnti articuli rōnē Si em̄ dn̄s papa poſſet hͦ alicui ꝯcedere ſe culari videlꝫ/ poſſet ei ꝯcedere ꝓpͥe vite ſub tractōeꝫ ⁊c̄. Poſſet etiā qd̓ ꝓ omni tꝑe ꝯͣdi ctionē implicat qd̓ deus ẜm ſanctos face re nō pōt. ¶ Sequit̉ etiā ꝙ religioſus ſine pctō mortali nō pōt abdicare voluntatem habēdi cōia/ etiā qn̄ actu talia nō hꝫ. Quia em̄ illud qd̓ nullus facere pōt ſine peccato mortali. nullus pōt illud velle facere. ⁊ reli gioſus nō pōt abdicare cōmunia. qꝛ ſine il lis viuere nō poſſet cū ꝑ ſuā ꝓfeſſionem re nūciauerit omnibꝰ ⁊ ſingulis ꝓprijs ſingu laribꝰ. Sequit̉ ergo ꝙ religioſus ⁊c̄. Quia etiam teſtante ſancto Thoma ſcd̓a ſcd̓e. q. xxxiij. articulo ⁊c̄. nullus debet incōuenien ter viuere tribꝰ caſibꝰ exceptis. Sequit̉ ꝙ male faciāt ⁊ peccant illud abijcientes. de quo ẜm ſtatum ſuum ⁊ cōditionem ꝑſone poſſint cōueniēter viuere dictis tribꝰ caſi bus exceptis ⁊c̄. ¶ Nullus etiā corpore va lidus extra verā vtilitatem ⁊ verā neceſſita tem exiſtens pōt ſine pctō xp̄ifidelium ele moſynas tollere. ¶ Ex quibꝰ ſequit̉ ꝙ p̄di cta tria ſaluatoris ꝯſilia ſint ita ꝯcathenata vt vbi paupertas veraciter ſeu meritorie ī uenit̉. oportet ꝙ neceſſario obedientia ⁊ ca ſtitas veraciter ſeu meritorie inueniantur. Probat̉ iſta. qꝛ papa ſic arguit in decretali Cū de quibuſdā. Qui nō renūciāt ꝓprijs nō ſunt religioſi. ergo ꝓprijs renunciātes ſunt religioſi. Et omnis religioſus ē neceſ ſario ſimul cum paupertate ad alia duo cō ſilia veraciter obligatus ⁊c̄. Ordo ⁊ numerus articuloꝝ ⁊ ꝯcluſionū p̄dictoꝝ. i ¶ Pro prietas tꝑalium rerū ſtatui ſeculari eſſenti Nullus ſine pecca aliter eſt annexa. ij to poteſt illd̓ abijcere qͥ retēto pōt ꝯuenien ter viuere ẜm ſtatū ſuū. iij ¶Om̄s pec cant qͥ bona ſua ſimpliciter ī elemoſynā lar giunt̉ ꝓpter chriſtū. iiij. ¶ Abdicatōeꝫ omniū ꝓpter chriſtū nullus facere pōt ex tra veras religiōes manēdo ſine pctō mor tali. et dico veras religiōes ꝑ ſedem apl̓icā approbatas. v ¶ Papa nō poteſt diſpē ſare cū ſecularibꝰ vt omnibꝰ ī ſingl̓ari care ant. vi. ¶ Si papa poſſet alicui ꝯcede re hͦ tūc poſſet ei ꝯcedere ꝓprie vite ſubtra ctionē qd̓ eſt ꝯͣ p̨̄ceptū decalogi Non occi des. vij. ¶ Religioſus nō pōt ſine pctō mortali abdicare voluntatē hn̄di cōia. qn̄ actu talia non habet. viij ¶ Ꝙ aliqͥs ſit volūtarie pauꝑ ꝓpter xp̄m in ſeculo manēſ oīno nihil hn̄do in ſingulari. nec etiā ip̄aꝫ voluntatē hn̄di ꝓpria includit omni tꝑe ꝯͣ dictōeꝫ. ix. ¶ Nullus pōt pauꝑtatis cō ſiliū meritorie obſeruare niſi fuerit in ſtatu ſpūalis ꝑfectionis ſiue vere religionis. di co aūt verā religionē ſcd̓o mō dictā religi onem. x. ¶ Reputātes ſe bn̄facere aſſu mendo pauꝑtatē que eſt ſaluatoris ꝯſiliū remanēdo in ſtatu ſeculari peccāt mortali ter xi. ¶ Abdicare oīa etiā p̄ter chriſtuꝫ niſi verā et approbatā religionē ingrediat̉ eſt ſibi et ſuis quoꝝ cura ſibi incūbit vitaꝫ ſubtrahere qd̓ eſt homicidiū ꝯmittere tot hominū qͦt etiā eius cure ſubdunt̉. xij Credentes ſe mereri vitā eternā tali abdi catione credūt ſe poſſe mereri vitā eternaꝫ mortaliter peccādo. xiij ¶ Effundi oēs opes ſimul ab his qui volūt in ſecl̓o mane re/ reducit̉ quaſi īmediate ad illud p̄ceptū Non occides. xiiij ¶ Dicens om̄ia me ritorie eſſe abijciēda ꝓpter chriſtū remanē ti in ſeculo eſt hereticus iudicādus. xv. Nullus pōt meritorie et ẜm deū obediētie pauꝑtatis et caſtitatis cōſilia extra veraſ ⁊ approbatas religiones manēdo adimple re. xvi ¶ Tria ſaluatoris ꝯſilia ſūt ſic cō cathenata vt vbi pauꝑtas meritoria inqͣn tum eſt ſaluatoris ꝯſiliuꝫ inuenit̉. oꝑtet vt neceſſario alia duo. ſcꝫ caſtitas et obedien tia inueniant̉ que a pauꝑtate ſeꝑari n̄ poſ ſunt. xvij ¶ Matrone ſeu ml̓ieres ꝯmu nem vitā ducētes inſimul cōmorantes/ be gutte vulgariter nūcupate quoſcūqꝫ erro res nō tenētes aut p̄dicantes ſeu al̓s d̓ er roribꝰ vel heretica prauitate nō ſuſpecte et̉ ne damnatōis ſunt filie. ⁊ eaꝝ ſtatus eſt ꝓ hibitus et dānatus. xviij. ¶ Pͣeccant qͦ ꝓpria ſua reſignāt nō intrātes religionem approbatā Ratio eſt ẜm eū. quia religioſo rum eſt carere ꝓprio. ſicut ſecl̓aribꝰ eſt ne ceſſariū retinere ꝓpriū xix ¶ Nō licꝫ p̄ſbi teris ⁊ clericis cōem vitā ducere niſi ī reli giōe approbata ſub pēa pctī mortal̓. xx Contra ſectam ¶ Peccāt om̄es qͥ fouēt ꝯſilio ⁊ auxilio cō munē vitā ducētes extra religionē appro batā. xxi. ¶ Excōicati ſunt oēs ꝯmunē vitā ducētes extra religionē approbatā xxij. ¶ Ꝙ ſil̓r excōicati ſunt illi qͥ vitā cō munem extra religiōem approbatā ducen tibꝰ p̄bent elemoſynas. Et qͥ tales fouent ꝯſilio ⁊ auxilio vel defenſiōe ſil̓r ſtant ⁊ ſūt in ſtatu ꝑpetue dānatōis. ⁊ niſi d̓ hmōi eo rum exceſſibꝰ magna ꝯtritōne penituerint ad vitam eternā nō pūt ꝑuenire neqꝫ ſal ui ꝑmanere. xxiij. ¶ Omnes vitā cōem ducentes extra religionē approbatā ſūt illi a qͥbꝰ ſaluator nr̄ p̄cipit eſſe abſtinenduꝫ ⁊ tāqͣꝫ a falſis ꝓphetis attendendū. xxiiij Quilibet faciens ꝯͣ iura canonica pec cat mortaliter xxv ¶ Nullus corꝑe vali dus abſqꝫ ꝯmuni vtilitate ⁊ neceſſitate p̄t extra veras religiones ſine peccato elemo ſynas chriſtifideliū tollere ⁊c̄. Reuocatio et abiu ratio p̄dictorū articulorū ⁊ ꝯcluſionū Go frater mattheus grabon ordi nis fratrū p̄dicatorū ꝓfeſſus ꝯuē tus wyſmarien̄. Merẜburgen̄. di oceſis ꝓuincie ſaxonie. cognoſcēs verā ca tholica et apl̓icā ſedē anathematizo ⁊ abiu ro omnē hereſim. omnēqꝫ falſam ⁊ errone am doctrinā in quodā meo opuſculo tra ctatulo ſeu libello īcipiēte. Suppono me pͥmo ꝙ nō intendo infraſcripta neqꝫ quōli bet alia ꝑtinacit̓ defendere ⁊c̄. ⁊ ſic finiētē. ⁊ aliā ſpecificat Ioh̓. an. cuius inuētrices ſeu aſſumptrices ꝯſciētiā pctm̄ reputabāt (vt inuenit̉ in glo. vtriuſqꝫ ſuꝑ dictuꝫ ca. Et ꝑ hec patet rn̄ſio ad decimū) maxīe ad decem ⁊ ſeptē ꝯcluſiōes ꝑuerſas ſiue aſſer tiones. quaꝝ alie ſunt heretice. alie erronee. ⁊ alie ſcādaloſe/ ac piaꝝ auriū offenſiue. ꝑ me editas ⁊ manutētas ī dicto ꝑuerſo opu ſculo ſiue tractatulo aut libello ꝯtentas/ de qͣ hactenus infamatus cōuictus ⁊ ſenten tialiter ꝯdemnatꝰ ſū. Cōſentio ſctē roma ne eccl̓ie ⁊ apl̓ice ſedi. Ac corde ⁊ ore puris ꝓfiteor eandē fidem et doctrinā me tenere ⁊ credere quā ſctā mr̄ eccl̓ia tradidit ⁊ fir mauit. Iurās ꝑ ſctām trinitatē ⁊ ꝑ hec ſa croſancta xp̄i euāgelia eos qͥ ꝯtra hanc fi dem orthodoxā veniūt cū dogmatibꝰ ſuiſ eterno anathemate dignos eſſe. Promitto etiā ꝙ ſi egoip̄e aliqn̄ cōtra hec aliqͥd ſenti re docere aut p̄dicare p̄ſūpſero. canonū ſeueritati me ſubmitto. Preſēti abiuratiōi ꝑ me lecte ⁊ ꝑlecte manu ꝓpria me ſubſcpͥſi. hācqꝫ mea ꝯfeſſiōem ⁊ abiuratōeꝫ corā ve ſtra reuerēdiſſima pr̄nitate dn̄e cardinalis aqͥlegen̄. iudex ⁊ ꝯmiſſarie/ reuerēdiſqꝫ pr̄i bꝰ dn̄is p̄latꝭ doctoribꝰ et mgr̄is h̓ pn̄tibꝰ ad hͦ ſpāl̓r vocatꝭ ⁊ reqͥſitꝭ feci ⁊ approbaui ad futurā rei mēoriā ī teſtīoniū p̄miſſorū. ¶ Tractatus eiuſdeꝫ cancellarij pariſien̄. ꝯͣ ſectā flagellantiuꝫ ſe ⁊c̄. ſub aliqͥbꝰ conſideratōibꝰ Ex chriſti d̓r lex amoris/ qͣꝫ A qͣꝫ dn̄s ſicut dicit Aug. volu it pauciſſimis ſacr̄is eſſe ꝯtē ta. Et īde culpat eos qͥ ẜuili huſ eā p̄mūt oneribꝰ/ ꝯformi ter ad illd̓ pͥmi paſtoris petri Actuuꝫ. xv. Quid tēptatis deū īponere iugū ſuꝑ cerui cē diſcipulorū qd̓ neqꝫ nos neqꝫ pr̄es nr̄i portare potuimꝰ. ſꝫ ꝑ gr̄aꝫ dn̄i nr̄i ieſu xp̄i credimꝰ ſaluari. quēadmodū ⁊ illi. Opiū v̓bū. certe verbū oī acceptōe digniſſimuꝫ. ¶ Lex xp̄i nō minus dꝫ in cultū ſuo vita re ſuꝑſtitōes gētiliū ⁊ idolatraꝝ. p̄ẜtī cru deles ⁊ horrēdas qͣꝫ antiqͣ lex. in qͣ tn̄ ꝓhi bitio fit ꝑ exp̄ſſū Deūt̓. xiiij. vbi d̓r. Filij e ſtote dn̄i dei vr̄i. n̄ vos īcidetꝭ. glo. n̄ d̓betꝭ ī aliqͦ idolatrꝭ aſſimilari. Et ī hebreo habe tur. Nō vos lacerabitꝭ. hͦ aūt faciebāt ido latre. ſic̄ hr̄. iiij. Reg. xviij. vbi d̓r. ꝙ īcide bāt ſe iuxta ritū ſuū cultrꝭ ⁊ lācieol̓ donᶜ ꝑ funderēt̉ ſanguīe. Cōꝑtū ſiqͥdē ē ⁊ traditū homicidas illos ⁊ apoſtatas demōes eſſe cupidoſ effuſiōis ſāguīs p̄ẜtī hūani ¶ Lex aliqͣ qͣꝫto ē iniqͥor ⁊ d̓monijs obſeq̄ntior tā to ſꝑ īuenit̉ crudelior ⁊ amarior Ptꝫ ī ill̓ qͥ filios ſuos ⁊ filias īmolabant demonijs. Hīc dn̄s ait ꝑ ꝓph̓aꝫ. Seruietꝭ dijs aliēiſ qͥ n̄ dabūt vob̓ reqͥeꝫ. xp̄s āt ex gr̄a ſua/ ſic̄ notat̉ ī dicto petri pͥꝰ allegato voluit nos miẜicordit̓ ſaluare ꝑ ſanguinē ſuū ſel̓ effu ſū/ ꝑ quē factus ē nobis a deo ſapīa/ iuſti cia ſctīficatio ⁊ redēptio. ¶ Lex xp̄i maxi B mā ſortit̉ virtutē ex miẜicordia ⁊ gr̄a ſua. cuiꝰ gr̄e vaſa ſt̓ ſacr̄a noue legꝭ ex v̓tute ope ris oꝑati. ⁊ iō qͥcqͥd auertit a ſacr̄is ſuſcipi endis p̄ẜtī a ſacr̄o ꝯfeſſiōis dꝫ reijci fidelit̓ Cōſtat aūt ꝑ exꝑientiā ꝙ talit̓ ſe flagellan tes nō curāt de ſacr̄o ꝯfeſſiōis vel pnīe ſa cramental̓ dicēteſ ꝙ hec flagellatio potior eſt ad delendū pctā qͣꝫ q̄cunqꝫ ꝯfeſſio. īmo eā eqͥꝑant nōnulli vl̓ p̄ponūt martyrio. qͦ ſe flagallantium XXII niā facimꝰ inquiūt vltro fundendo ſangui neꝫ ꝓpriū quod ab alijs martyres pati co gebant̉. Formidandū tamē iſtic ē ne apd̓ ꝑſonas clericales ⁊ in locis ſacris cauſet hͦ pollutio ſanguinis vel excōmūicatōeꝫ vel irregularitatē vel cōtaminatōem et ꝓpha nationē in eiſdem locis ſacris. ¶ Lex chri. ſti ꝓhibet ſollicite penitētias publicas dā das eſſe clericis ſacerdotibꝰ et p̄latis ꝓpter reuerentiā ſtatus clericalis. qͣnto minꝰ de bent tales ꝑſone ſuſciꝑe penitentias hmōi publicas/ ſicut ſunt(vt fert̉) multi de nūe ro ſe flagellantiū. qͥ licꝫ videant̉ celare ſe. tn̄ ſatis cognoſcunt̉. Sil̓r diceret̉ de ꝑſonis ī ſignibꝰ in vtroqꝫ ſexu. de ẜuanda inſuꝑ ve recūdia iuuenculaꝝ et iuuenū illic ſe denū dantiū. ⁊ de nō infrīgenda grauitate viro rū/ vel autoritate minuēda parentū. ¶ Lex xp̄i ſi videat̉ flagella indulgere iuxta illud Ecce ego in flagella ꝑatus ſum. nihilomi nus circū ſtantie debēt apponi qͥbꝰ ratōna bile fiat obſequiū noſtrum. Una ꝙ hmōi flagellatio fiat iudicio ſuꝑioris imponētiſ talē penitētiā. et ꝙ ab altero fiat/ ⁊ modera te ⁊ ſine ſcādalo ⁊ oſtētatōe ac ſine ſanguīe. iuxta traditiōem. G. pariẜ. quēadmodū fit hmōi flagellatio in religiōibꝰ approbatis. ⁊ ab aliqͥbꝰ deuotis ꝑſonis ſꝫ alit̓ lōge vi demus in illis q̄ reprobamus flagellis ob ſeruari. ¶ Lex chriſti declarata ꝑ eccl̓iam/ cuius autoritas maior ē in ſua ꝯſuetudine dicente.ſ. tho. qͣꝫ ſit autoritas vniꝰ doctorꝭ ſic̄ hiero. vel aug. ſꝑ ſectam flagellantiū ſe reprobauit poſtqͣꝫ inſurgere videbat̉ in di uerſis mūdi partibꝰ. ⁊ hͦ de memoria pluri um hominū viuentiū. tam in lothoringia qͣꝫ in almania ⁊ in francia pl̓ibꝰ in locis iu xta narratōes hoīm et chronicas frācie ac ſcripturas fidedignas. ¶ Lex chriſti freq̄n ter ꝓhibuit multas obẜuatōes begardoꝝ et begardaꝝ/ que in prima ſui introductōe p̄tendebāt ſpeciē magne religiōis. ac ml̓ti fructus ſpūalis in aīabus/ et exēpla ſalutiſ atqꝫ auſteritatis. Prohibuit inqͣꝫ ꝓpter ſe q̄las malas et multas q̄ ſub hoc p̄textu fie ri ſunt inuente. Non eī eſt malū quod ſub ſiſtere poſſꝫ ſi nō aliquā ſpēꝫ haberet īſe bo ni. ꝓpterea fallit hec argumētatio. Proue niunt ex hac ſecta flagellatorū multa bona nō igit̉ tollenda vel reprobāda. ¶ Lex chri ſti nedū ordinat hominē ad deū ſed etiam ad ꝓximū/ et ad pͥncipem ſeu p̄latū ſuum. ꝓpterea nō debet qualiſcūqꝫ ritus introdu ci per populos qui poſſit cauſare ſeditio nem vel partialitatem vel ſuperſtitōnem. ſed debent oīa regulate fieri ⁊ ordinate/ de mandato et ordinatōe ſuꝑioris. vt nullate nus ordo hierarchicus cōfundat̉. quod fi eret ſi qͥlibet ad arbitriū ſuū poſſet inſtitue re vl̓ fouere nouum ritū ſine duce. ſine lege ſtabili/ ſine ordine. vbi ſunt iuuenes ⁊ v̓gi nes/ ſenes cū iunioribꝰ ſil̓ in vnuꝫ diues et pauꝑ. et illorū turba magna. de qͥbꝰ ait Ec cleſiaſtes. Stultorū infinitus ē numerus ¶ Lex chriſti ſufficiēter data eſt in p̄ceptis D d̓calogi quoꝝ obẜuatio facta cū bona ſim plicitate/ et vt ita dicat̉ groſſa fide/ ſatꝭ eſt ad ſalutē p̄ſertim laicorū ⁊ populariū abſ qꝫ noua grauiſſimorū onerū impoſitōe/ iu cta illud chriſti. Si vis ad vitā ingredi ẜ ua mandata. ¶ Nec valet ſi dicat̉ ꝙ popu lares ſuſcipiūt volūtarie tales flagellatōeſ ſine p̄cepto alio/ dū inuenit̉ ꝙ ip̄i diuīa p̄ce pta liberius ī multis inde ꝯtemnūt. Eſt eī ꝯtumax hūana natura/ que poſtqͣꝫ deſtitu ta eſt ab originalis iuſticie ſtatu. cupidius fert̉ in illa q̄ ſunt adinuentōis ſue/ qͣꝫ q̄ ſūt diuine iuſſiōis. et hic eſt vnus ſuꝑbie gͣdꝰ quē apud religioſos loquit̉ Bern̄. inueni ri dū plus gaudent in abſtinentia vl̓ orōne ꝑticulari ſpontanee ſumpta qͣꝫ in tota regu lari diſciplina. ¶ Lex chriſti ſufficienter ab apoſtolis ⁊ ſacris doctoribꝰ explicata nō ī uenit̉ tales nouitates flagellātiū ſe ꝯſtituiſ ſe p̄dicando vel aliter ſed potius reprobaſ ſe tanqͣꝫ ſuſpectiſſimas ⁊ ꝑiculoſiſſimas ⁊ que vergere poſſunt in ſcandalū xp̄ianoꝝ apud iudeos ſaracenos et paganos/ tanqͣꝫ lex chriſti ſit auſtera crudelis ⁊ in ſanguī bus nō in miſeratōibus enutrita ¶ Lex xp̄i docet ex p̄miſſis et ſimilibꝰ multis p̄latos eccleſie paſtores et doctores/ īmo et princi pes ꝙ ſectā hmōi cruentā ⁊ ſanguinolentā (gallice ſanglate) ſtudeant ⁊ laborēt deſtru ere ſeu ꝯpeſcere tā bonis p̄dicatiōibꝰ ⁊ bo nis ſuaſionibꝰ/ qͣꝫ cēſurꝭ nedū eccl̓iaſticꝭ ſꝫ etiā tꝑalibꝰ more p̄deceſſoꝝ/ attēto ꝙ ſub hͦ velamine ac p̄textu pnīe fiūt innūera mala ſicut exꝑti teſtant̉. Inſurgūt hereſes/ vili pendunt̉ ꝓprij ſacerdotes/ ꝯtēnunt̉ ꝯfeſſi ones ⁊ pnīe ſacr̄ales. extorq̄nt̉ doloẜ mo dis pecunie ocia que pigros occidunt nu triūt̉. Silemꝰ de furtꝭ de ſtupris et adulte rijs. de ꝑicul̓ q̄ ſunt in falẜ fratribꝰ ⁊ frau dulentis ſollicitatōnibꝰ ad oē facinus atqꝫ flagiciū ita vt bonis ⁊ mal̓ hīcinde ſtatera Epiſtola ad magiſtrum iuſta vel equa lance penſatis/ mala multo plura qͣꝫ bona parturire cognoſcat̉ hec ſe cta ſe flagellantiū pͥdem et pluries iā dam nata. Prop t̓ea duꝫ repullulat vel excreſcit toto ſtudio funditꝰ euellēda ꝓterendaqꝫ cē E ſetur. ¶ Uerū qm̄ oꝑtet in hͦ malo iam ra dicato ⁊ qd̓ latiſſime ſerpit ꝓcedere pedetē tim ⁊ caute dū querūt̉ eradicari zizania fla gellatorū hmōi/ ſil̓ euellat̉ ⁊ triticū pͥus ſe minatū boni ſalubriſqꝫ ꝟbi dei. Notet̉ igi tur cautela quadruplex infraſcpͥta. ¶ Fiat in pͥmis exhortatio vehemēs ⁊ crebra d̓ ⁊ ſuꝑ autoritate ſacri ꝯcilij. dū illud ē. Sil̓r de autoritate pape ⁊ eccl̓ie romane/ qͣtinꝰ qͥlibet habeat ꝓmptitudinē animi/ parere vl̓ obedire mandatis vel inſtitutōnibꝰ ſeu ꝯſilijs p̄dictorū. quēadmodū facit egregi us ⁊ feruidꝰ p̄dicator mgr̄ Uincentiꝰ. ſic patet ex lr̄is ꝓpria manu ſubſcriptis nouiſ ſime miſſis Cōſtantiā. In qͦtidianis inqͥt recōmendatōibꝰ ſacri ⁊ vniuerſal̓ ꝯcilij cō ſtantien̄. qͣs facio poſt ẜmonē docui et do ceo oēs fide les ſubmittere oīa facta ⁊ ver ba ac etiā ſcripta determinatōi ac etiā cor rectōi eiuſdē ſacri cōcilij Subdēdo. Et ſic facio in oībꝰ factis ⁊ dictis ac etiā ſcriptis meis. Hec ibidē q̄ manifeſtāt diſcretā hūi litatē ⁊ hūilem diſcretōeꝫ tāti viri/ q̄ diſcre tio poſita eſt a ſctīs patribꝰ ductrix auriga qꝫ virtutū. dū inſtar d̓uoti bernardi plꝰ ali eno qͣꝫ ꝓprio credit iudicio. ¶ Porro nō eſt formidādū retractatiōis(q̄ forſitan oppo net̉) opprobriū. Sit in exēplo b. aug. cuiꝰ retractatio nec inhonorauit eū nec autori tatis dictorū ſuorū robur euertit. Nihil eī (vt qͥdam ait) efficacius ad docendū qͣꝫ ver bum verax ſimplex et hūile. nihil habēs fi ctōnis vl̓ ſuꝑbe p̄ſumptōis admixtū. qͦniā deus eſt qui cū ſimplicibꝰ gͣdit̉. dans eis gͣ tiam ⁊ virtutē vberibꝰ ſuis/ ſine qͣ laborat ī vanuꝫ lingua loquentis. ¶ Fiat on̄ſio quē admodū fuerūt qn̄qꝫ inchoata pia deuot on que ꝓceſſu tꝑis inueniūt̉ deteriores ex itus acciꝑe. vel ꝓpter ſcandalū puſilloruꝫ. vel ꝓpter ſcientie defectū. ſicut loquit̉ de qͦ buſdam apl̓us. Teſtimoniū inqͥt ꝑhibeo eis. quia zelū dei habent ſed non ẜm ſcienti am. Fiat itaqꝫ ſic docendo. ſic p̄dicando ꝙ non ita reprobabunt̉ ꝑſone ſingule que p̄ſentibꝰ tēporibꝰ flagellauerūt ſe/ ꝙ videāt̉ nunc damnāde vel penitꝰ execrāde. dum modo deinde obediant monitōni ſalutari inculcādo/ quēadmodū melior eſt obedientia qͣꝫ victime. Et ꝙ iuſſione diuina in omni ſacrificio tuo ſal offeres. ¶ Fiat ex F hortatio diligens et vehemēs ſuper laudi bus patientie/ que perfectū opus habet. p̄ ferendo eam talibus vltro acceptis flagel lationibꝰ. iuxta quod loquit̉ Auguſtin. cō formiter ad Senecā. ꝙ aduerſitates ſeculi huius non tam infligende ſunt qͣꝫ duꝫ eue nerint patienter tolerāde/ faciēdo per pati entiā de neceſſitate virtutē. Non ſum tam demens(inquit Seneca) vt egrotare veliꝫ ſed ſi egrotandū eſt patienter tolerabo. De bebūt proinde numerari diligēter atqꝫ ſin gillatim tribulatōnes varie. nunc tēpora les. nūc ſpirituales/ que aſſidue nobis dāt et ingerunt velimus nolimꝰ patientie ma teriam. cuiuſmodi ſunt infirmitates/ pau ꝑtates/ vexationes/ angarie. mortes parē tum atqꝫ filiorū. bella/ rapine. incendia. de tractiones. contumelie. labores manuum in agricolis et mechanicis. temptationes rurſum variorū peccatorū quādo intꝰ pu gne et foris timores. Et quis cūctas hu iuſmodi tribulatōes dinumeret? que tot ⁊ tales ſunt ꝙ nō oporteat nouas ſuꝑindu cere. quoniā ſatis eſſꝫ tolerātia fortis tribu lationū hmōi quotidianaꝝ ꝓ purgatōne magͣ peccatorū/ preſertim adiuncta contri tione et humili confeſſiōe in re vel propoſi to/ tempore et loco. Iuxta quod rogabat qͥ dam. Fiat pars purgatōnis mee purgato rium meum/ labor quo hic ꝑ ſingulos di es exerceor. Et profecto ſic eſt. plꝰ aliquā do valet pia flagellorū dei ſub eius manu tolerātia ſine murmure. ſine rep̄henſiōe di uinorū iudiciorū. ſine rancore vel odio cō tra ſuperiores ſuos/ vel alios affligentes ſe iuſte vel iniuſte. qͣꝫ ſi manens iracundus ⁊ impatiens nedū flagellaret ſeip̄m ad ſan guineꝫ. ſed laceraret ⁊ decerperet membra tim ad mortē ¶ Immo ſicut nō licet homi nem ſeipſum propria auctoritate mutilare vel caſtrare niſi ꝓ ſanitate totius corporis cōſequenda. ſic nec licet vt videt̉ ꝙ a ſeipſo quis ſanguinē violenter eijciat/ niſi cauſa medicine corporalis. Alioquin ſil̓i ratōne poſſet ſe hō cauterizare per ferrū ignitum; quod adhuc nemo poſuit vel conceſſit. ni ſi forſitan idolatre vel falſi chriſtiani/ qua les reꝑiunt̉ in india/ qui ſe putāt baptizari debere ꝑ ignē. ¶ Fiat in ſpeciali velut in qͣ S dam radice prouiſio ſollers et exacta circa ſocietatē illā multū numeroſaꝫ a qua videt̉ vincentium ſuper eodem XXII Inchoata vel ſaltē multum continuata et obfirmata flagellatio talis. Un̄ cū dicant ſe ſub obediētia eſſe pͥmitus imꝑandū eſt ꝙ deſiſtāt ⁊ deſiſtere ſuadeāt alios ſub mo deratōe q̄ dicta ē videlꝫ niſi vel qͦuſqꝫ ſacꝝ ꝯciliū vel eccl̓ia romana mādauerit vel to lerauerit hec fieri. allegādo regulā moralē ꝙ vbi dubitatio ſurgit de aliqͦ actu an poſ ſit licite fieri vel omitti. tutius ē omittere qͣꝫ facere. Preſertī vbi factio generare cernit̉ ſcādalum alioꝝ. vn̄ eſt illud apl̓i. Si eſca ſcādalizet frēm meū nō māducabo carnes in eternū. Uideret̉ ꝓinde nūerus talis co artādus ⁊ ſollicite purgandus ne ſub eoꝝ multitudīe etiā bonoꝝ/ mali ⁊ reprobi deli teſcāt. Deniqꝫ ppl̓s qn̄ erigit̉ ad nouitates ille ſunt illis ingerēde. in qͥbꝰ ē tuta ſalubriſ qꝫ deuotio ſicut de miſericordia ſctōꝝ ⁊ re curſu ad eos/ vel ad angelū ꝓpriū cuſtodē ad ſanctū cuius nomē ꝑſona gerit. ad illaꝫ matrē dei ⁊ virginalē ſpōſum ſuū Ioſeph numerādo p̄rogatiuas eoꝝ ¶ Proinde ſi p̄ dicandū fuerit de finali iudicio vel ātixp̄o fiat hͦ in generali ꝯcludēdo ꝙ in morte qͥli bet hꝫ ſuū iudiciū ꝓximū ⁊ incertuꝫ. Ꝙ ſi quis inducere voluerit miracula noua ſuꝑ antixp̄i aduētu ꝓximo. Notet ꝙ mūdus ſe neſcens patit̉ fantaſias falſoꝝ miraculoꝝ. ſicut hō ſenex fantaſiat̉ in ſomno. ꝓpterea ſunt nūc hn̄da miracula valde ſuſpecta ni ſi facta pͥus examinatiōe diligēti. ¶ Obſer uandū p̄terea ſummoꝑe videt̉ apud tales de ſocietate ꝙ nullo mō viuāt danoſe ſi la borare poſſint vt ſint ad monitōeꝫ ⁊ exem plar laborantiū. vt p̄terca nihil agāt ꝯtētio ſe ⁊ velut ex vituꝑio ⁊ ꝯtēptū p̄latoꝝ maio rum ⁊ minoꝝ vel aliquoꝝ generaliter cleri coꝝ/ neqꝫ in p̄dicatōibꝰ faciēdis. neqꝫ ī cō feſſiōibꝰ audiēdis. Propt̓ea debēt in om̄i loco quo pͥmo veniūt pͥmitꝰ habere collo cutōem ⁊ bn̄placitū cum eccl̓iaſticis vl̓ eo rū capitibꝰ/ ne ſciſma forſan fiat laicoꝝ ad clericos vel ecōtra ¶ Tandē ſi forte ſenſerit doctor inſignis magr̄ Uincentius nō poſ ſe conueniēter ſuꝑ premiſſis ſalubriter ⁊ ef ficaciter ꝓuidere. videt̉ conſultius vt ad tē pus ſegregaret p̄ſentiā ſuā/ effugiēs tantaꝫ ſocietatē qd̓ ſi poſſet viſitando ſacrū con ciliū. vel altera occaſiōe ſibi ſumpta. ¶ Hec interim notata ſunt velut ī quodā trāſcut ſu/ magis ad remēorādū qͣꝫ docendū. xviij Iulij Anno dn̄i. M.cccc. xvij. Conſtan̄. Sequitur epiſtola miſſa mgr̄o Uincentio ordīs p̄dicatoruꝫ dei ſemīuerbio feruētiſſimo/ corā ſe flagel lantes/ ꝑ magiſtꝝ Ioh̓em de gerſon. Ominatiſſimo doctori ⁊ p̄dica H tori zelāti ſalutē aīaꝝ mgr̄o vin cētio de ordīe fratꝝ p̄dicatorū pr̄i meo ī xp̄i charitate dilectiſſi mo Ioh̓. de gerſon. Tāta de v̓tutibꝰ tuis doctor egregie fama referēte crebriꝰ accepi tāta ſpāl̓r ī collocutōe familiari cū reuerē do pr̄e dn̄o generali tui ordinis p̄dicatorū agnoui vt mihi videarꝭ recte figuratꝰ ẜm nomē tuū. ꝑ illd̓ apocal̓. qͦ ſpectator totiuſ eccl̓iaſtici decurſus Ioh̓es ait. Uidi ⁊ ec ce equus ⁊ qͥ ſedebat ſuꝑ illū habebat arcū ⁊ data eſt ei corona ⁊ exijt vincēs vt vince ret. Exiſti qͥdem vt vinceres o vincēti glo rioſe. ſed quales tu vinceres. qͣ rōne quibꝰ armis. quo apparatu bellico. quali arcutu tandem ip̄e coronatus triumphares? Re ſpondet ille cuius es imitator Paulus di cens. Arma militie nr̄a nō eſſe carnalia/ cū eliquis ſimilibꝰ qualia melius ip̄e noſti. Suꝑpetūt hoc loco plurima cordi meo I que libētius ⁊ forſitā vtilius verbo ore ad os qͣꝫ calamo muto reſerareꝫ tue ſapīe/ niſi ꝙ aliorſuꝫ me trahūt occupatiōes alie. Et quia te grauibꝰ aſſidue laboribꝰ intentū ꝓ trahere lōga ſcpͥtorū ſerie n̄ viſū ē ſatꝭ equū vl̓ modeſtū. hͦ vnū qd̓ ī votꝭ nedū meis ſꝫ qͣꝫ pl̓imoꝝ ꝟſat̉ aperiā. ¶ Reddūt tue cari tati tuoqꝫ zelo pacꝭ eccl̓iaſtice teſtīoniū hͦ ī ſigne hͦ celeb̓rimū p̄coniū. tū ml̓ti/ tū noīa ti/ p̄fatus mgr̄ ac dn̄s general̓ ꝙ īclito ar rogonū regno nūqͣꝫ fuiſſēt ꝯcordata pacꝭ capitula. nūqͣꝫ ſubtractio q̄ tā virilit̓ ⁊ legi time facta eſt ab illo nimis ꝓchdolor erga mr̄eꝫ eccl̓iā obdurato Pe. d̓ luna/ fuiſſꝫ at tēptata/ ſi nō auc̄tꝭ tue pōdꝰ ⁊ ꝯſilij robur addidiſſes. cuiꝰ fauorꝭ tā egregij noſip̄i ſa cro generali ꝯcilio pn̄teſ d̓ſideratiſſime pa cꝭ ānis iā fere. xl. miẜabilit̓ exulātꝭ/ fructuꝫ ⁊ reditū ꝓximū expectamꝰ. ¶ Eto te felicē. ꝑ o te ter qͣterqꝫ btm̄ ſi pn̄tial̓r adeſſes. ſi non auditu ſolo ſꝫ ꝓprijs ocul̓ corā cernere vo luerꝭ ꝓpinquā velut ī ianuis ſūmi pōtificꝭ electōꝫ. ſi vicꝫ efficaci celeritate ſepoſitꝭ in terim turbis iocūdā tue p̄ſentie faciē huic eidē ſacro concilio conſpiciendā attuleris fructū niſi fallor ampliorē/ et te tuiſqꝫ mo ribus digniorē afferres/ qͣꝫ ſi hͦ neglecto ꝑ Prima pars ꝯtra proprietarios māſeris in inceptis. Memineris btī pau li ad Gal̓. ſcribentis. Deinde ait pꝰ annos xiiij. aſcēdi hieroſolymā cū barnaba ⁊ tyto ⁊ ꝯtuli cū illis euangeliū qd̓ p̄dico in genti bus. Seorſum autē his qͥ videbant̉ aliqͥd eſſe/ ne forte inuanū currerē aut cucurriſſē hoc ſatis ꝓ tua re tibi dictū puto. Eſt ſiqͥ dem apud nos altera velut hieroſolyma. ſt̓ apoſtoloꝝ ſucceſſores reuerēdiſſimi ⁊ʳ deo amabiles p̄lati. Sunt legis doctores cuꝫ quibꝰ tuamip̄am p̄dicatōeꝫ ꝯferre tā ſalu briter qͣꝫ hūiliter poteris/ vt interim ſileaꝫ de alio ꝓfectu multiplici ſperato ſi venerꝭ. Crede mihi doctor emerite ml̓ti multa lo quunt̉ ſuꝑ p̄dicatōibꝰ tuis. ⁊ maxime ſuꝑ illa ſecta ſe v̓berantiū/ qualē cōſtat preteritꝭ tꝑibus fuiſſe pluries et in locis varijs re probatā. quā nec approbas/ vt teſtant̉ no ti tui. ſed nec efficacit̓ reprobas. Iactant̉ ī de varij rumores ꝑ populos ⁊ apud nos qͦrū multa et ſi neqꝫ vera neqꝫ credēda cen ſeant̉ ab illis qͥ te(ſicut perſius loquit̉) int̓ ⁊ in cute norūt. nihilominꝰ exemplo pauli qͥ ꝑ reuelationē certiſſimꝰ erat p̄dicatiōem ſuā eſſe ẜm deū/ voluit ꝓpter ꝯdeſcenſiōeꝫ ad infirmos. ꝓpter autor izatōem īſuꝑ ple niorē ꝑ apl̓os deſcēdere in hieruſalē ⁊ col lationē habere cū apl̓is. ¶ Sic agere pla ceat noīatiſſime mgr̄ ac dn̄e ac interim bn̄ vale/ beniuolꝰ ſuſceptor huiꝰ litterule quaꝫ in ꝓcinctu ſcripſi. die qua ſolēnitatē ipſius quem p̄noīaui barnabebtīſſimi pauli con ſortꝭ p̄ueniēdo recēſebā. ix. Iunij ī vigilia ſacroſancti ſacramēti. ¶ Porro qꝛ neſcio ſi forte nō exaudiat hanc exhortatōnem zeli mei tua prudēs diſcretio. nolēs huc acce dere de pn̄ti. Iudicaui tecū agere ſicut mi hi in ꝟitate ꝯſcius ſum ꝙ in ſimili vellē er las aliqͦꝝ que in manus noſtras nedū ver bis ſed ſcriptis deuenerūt. ⁊ id agimus n̄ ad damnatōem tuā. nō ad inculpatōnem. nō ad irritatōem/ nouit deꝰ/ ſed cautelā ſu per his om̄ibꝰ ampliorē. Scio millies ex pertus qͣꝫ varia ſepe/ qͣꝫ falſa de p̄dicantibꝰ referunt̉/ partim ex arrogāti quorūdā ma licia/ cōtemptu vel inuidia. Scio deniqꝫ qui ait. Da ſapienti occaſionē et feſtinabit accipere. Interim bene vale in domino/ qͥ tuā in bono viā dirigat cuſtodiat ⁊ confir met Amen. ¶ Finit Reuerēde magiſterª et pr̄ chariſſime familiaria colloqͥa q̄ tecuꝫ in Ianua ⁊ badua/ ⁊ qn̄qꝫ alibi me habu iſſe recolo. ẜmōeſqꝫ tui ſalutares qͦs audi ui/ de te om̄e bonū/ p̄cipue q̄ hūilitatē que v̓tutū oīm fundamētū p̄ſumere agūt. Iō cū dilecto fratre ⁊ ſocio meo cācellario pa riſiēſi. ad p̄miſſa te charitatiue exhortari ꝑ ſuaſus ſū. ¶ Tuus ꝑ oīa. p. cardinal̓ came racen̄. ¶ Poſt ſcpͥturā ⁊ datā lr̄aꝝ iſtarum/ fuerūt die veneris vltimo p̄terita/ vniti ſa cro ꝯcilio dn̄i caſtellani/ qͥ ſil̓r ad alios fe cerunt ⁊ publicarūt ſubtractōem a pe. d̓ lu na. Digneris ad pacē regni/ īmo et regno rū laborare. ⁊ bn̄ vale. Scriptū. xxi. Iunij Cōſtantie ¶ Uale in dn̄o/ qͥ tuā ī bono viā dirigat cuſtodiat ⁊ ꝯfirmet Amen. ¶ Tuꝰ ad te deuotus Ioh̓es cācellariꝰ ꝑiſien̄. ¶ Finit epl̓a mgr̄i Ioh̓is de Gerſon ad ſā ctū Uincentiū ordinis p̄dicatorū miſſa. ī qͣ hortat̉ vt ꝯciliū ꝯſtan̄. ſua ꝑſonali pn̄tia accedere dignet̉ ſectāqꝫ ſe flagellantiuꝫ vt ad tꝑus deſerat modeſtiſſime ꝑſuadet Incipit tractatus ꝯͣ ꝓprietarios regule Augu. qͥ aſcribit̉ can cellario pariſien̄. qͣꝫuis ſuꝰ nō eſſe veriſimi lius ſit. qꝛ neqꝫ in ſtilo neqꝫ ī doctrina ſcri ptis ſuis ꝓrſus concordat. Elus domꝰ tue Aug. pr̄ami M coꝝ ſalꝰ obſequiū debitū. ſin ceraqꝫ dilectio aduerſus ꝓpͥe tarios regule tue ꝓfeſſores ⁊ ꝓpͥetatis defēſores amicicia iūctos ſuadet frat̓nus amor tricuſpide fer rū iacere/ n̄ vt ledat ſꝫ ſuadeat tutiorē vitaꝫ ꝟitatis. ¶ Impugnabit̉ gͦ ꝓpͥetas pͥmo lo co ꝑ ip̄aꝫ regulā Augꝰ. ſolito voto ꝓmiſſā. Scd̓o ꝑ auc̄teꝫ ſcpͥture ſacre ⁊ cāonū. Ter cio diſſoluēdo ꝓ viribꝰ illoꝝ rōnes qͣtinus vepribꝰ ꝓpͥetatis excuſſis radicitꝰ vos ami ci qͦꝝ occaſiōe hͨ tracto iuxta vocatōꝫ vr̄aꝫ ⁊ regulā. ſicut in vnū eſtis ꝯgregati/ vnani mes habitetis in domo dei. ⁊ ſit vobis cor vnū ⁊ aīa vna. ⁊ oīa cōia. nec ſint ſciſmata inter vos/ q̄ ꝓpter meum ⁊ tuum oriuntur Charitas em̄(dicit regula veſtra) nō querit que ſua ſunt. ſed cōia ꝓprijs an̄ponit. non ꝓpria cōibus. Et qͣꝫto amplius rem cōem qͣꝫ ꝓpriā curaueritis. tāto vos amplius ꝓ ficere noſcatis. Ut in omnibus quibꝰ vtit̉ Regule Auguſtini XXII trāſitoria neceſſitas/ ſuꝑemineat et ꝑmane at charitas. Quoniā innocētes(dicit pater Auguſtinꝰ) nō eſtꝭ ſi tacendo fratrē perire ſinitis. fraternū enī vulnus crudelit̓ diſſi mulat̉ nec ſine anīe pericl̓o miſericorditer indicat̉. ¶ Propriū ſiqͥdem habere ꝓhibet Augꝰ alūnis ſuis in regule exordio. qͦ ma gis charitatē et pacē on̄deret finē eē religi nis inter fratres/ cū dicit. In vnū eſtꝭ con gregati vt vnanimes habitetis ī domo. e N ſit vobis cor vnū et anīa vna ī dn̄o. ¶ Se quit̉. Et non dicatis aliqͥd ꝓpriū. grauiꝰ autē peccatū eſt facere qͣꝫ dicere. cū exteriuſ opus maliciā ſuꝑaddat interiori. vt furari occidere et mechari grauiꝰ qͣꝫ dicere aut ꝓ ponere in mēte. ergo ſi ꝓhibet exp̄ſſe v̓buꝫ ꝓprietatis. a fortiori et factū. Nam dictuꝫ neqͥciā nō habet aut bonitatē niſi ſit ſignū rei cuius eſt dictuꝫ. gͦ ſi ꝓhibet dicere ꝓpriū/ magis ꝓhibet habere illd̓. ¶ S do mox ſeqͥtur in textu regule quā vouiſtꝭ. Et ſint vobis om̄ia ꝯmūia. Om̄e aūt ẜm logicos eſt vniuerſale ſignū qd̓ diſtribuit ꝓ vniuerſis rebus generaliter q̄ ſub poſſeſ ſione cadūt. cuiuſcūqꝫ nature ſint. ſiue ſint iocalia. ſiue pecunia vel aliud. Ergo falſi ficat̉ vniuerſal̓ iſta regula in voti veſtri pe riculū ꝑ qd̓cūqꝫ particl̓are ꝓpriū. qꝛ pro priū et cōmune opponunt̉. ¶ Tercio cōſe quenter in textu regule ſubiūgit̉. Et diſtri buat̉ vnicuiqꝫ veſtrum a p̄poſito veſtro vi ctus et tegumētū nō eqͣliter oībꝰ/ qꝛ nō eqͣ liter valetis om̄es ſed ſicut cuiqꝫ opus fue rit. Non dicit. xx. libras aūt ſcuta ſed tegu mentū paratū/ quod lōge paucioris eſt oc cupamenti qͣꝫ p̄ciū eius. Nec ꝯformius vi te apoſtolorū a qua regularis vita originē cepit. Nam ſequit̉ in regule textu. Sic enī legit̉ in actibꝰ apl̓orū ꝙ erāt illis om̄ia cō munia. et diſtribuebat̉ vnicuiqꝫ ꝓut cuiqꝫ opus erat. Nō autē diſtribuebat̉ apoſtoliſ ⁊ eorū ſequacibꝰ pecunia ſed victꝰ et veſti tus. gͦ ꝓpoſitū cōfirmat̉. Nā pecuniale ve ſtiariū equalitatē quā intēdit Aug. corrū pit. Patet ſi ꝯtingat ſenem fratrē ⁊ debileꝫ cui opus eſt ampliꝰ veſtimēti qͣꝫ ſano ꝓ digū fore ſui veſtiarij/ et liberaliter ſupͣ mo dum in comeſatōibꝰ exponere qd̓ in tegu mento ꝯuertēdū eſt. talis ſenex infirmꝰ ma le veſtietur/ et iuuenis fortꝭ nō ꝓdigus me lius ip̄o induet̉ cōtra intentōem Auguſti Qni. ¶ Quarto arguit̉ ꝑ topicā regulā. Si qd̓ minus videt̉ ineſſe īeſt/ et illud qd̓ ma gis. ꝓpriuꝫ ergo habere tolerabiliꝰ eſſet in nouicijs ordinis qͣꝫ ſenioribꝰ propt̓ imꝑfe ctionē eorū. ſꝫ illis ꝓhibet regula qͥcqͣꝫ re tinere de ſecl̓o dicens. Qui aliqͥd habēt in ſeculo qn̄ ingreſſi ſunt monaſteriū libent illud velint eſſe cōmune. qui nō habēt non q̄rent in monaſterio. ergo ſi qd̓ de ſecl̓o af fert̉ in monaſterio eſſe comūe oꝑtet. a forti ori illud qd̓ de monaſterio eſt/ ſimilit̓ ⁊ de redditibus cōmūibꝰ. Demū ſi in cōmune reponere habēt et ꝓpriū vitare nouiter in greſſi. a fortiori etiā ſeniores illis/ quoꝝ de bet eſſe ſtatus et vita ꝑfectior. Et in ſignū huius eis reuerētia exhibet̉ a minoribꝰ or dinis. Retinere ergo nō licꝫ ꝓpriū his qui habuerūt in ſecl̓o. neqꝫ nō habentibꝰ in ſe culo in monaſterio q̄rere ꝑmittit Aug. er go omnibꝰ iubet ꝓpriū nō habere. qꝛ oēs qui ingreſſi ſunt aut habuerūt aut nō. Si primū relinquendū eſt. ſi ſecundū nō eſt q̄ rendū. ergo nullo mō retinendū. qͣtinꝰ hac arte et modeſtia diuites humilient̉/ ⁊ pau peres non inflent̉. ¶ Quinto edocet Aug. P quantū ſibi cordi fuerit cōe charitatis īter fratres/ et abomīabile ꝓpriū diſſenſiōis ⁊ brige fomes/ quia de hͦ primo loco tracta re incipit in regula vſqꝫ ad locū de oratōe Nō neſcius quō ꝓprietas ſciſmata facit. vnanimitati aduerſat̉ et paci/ qͥbus opus eſt orātibus. teſte Hug. in expoſitiōe regu le. Non ꝓdeſt inqͥt vna domus ſi ſeparat diuerſa voluntas. quoniā lōge maior vni tas animi qͣꝫ loci. habitus ⁊ cōuictus cor dis qͣꝫ corꝑis. Charitas autē eſt que habi tare facit vnanimes in domo. ⁊ pacē verā tribuit. Oratōem quoqꝫ exaudibileꝫ facit. nec que ſua ſunt querit ſed q̄ ieſu xp̄i Hinc etiā fratres monet ibidē ne ſapientes ſint in oculis ſuis/ opiniōis ꝓprie defenſores aut ꝯcordie turbatores. Si gͦ cōcordie ad uerſat̉ ꝓpria voluntas. ergo etiā ꝓpria ci ſta aut burſa nō cōuenit cōmunicharitati. quia illa ꝯmunia ꝓprijs anteponit. ¶ Sꝫ xto vbi de oratiōe ieiunio ⁊ lectura prādij mentionē fecit Augꝰ in regula/ ꝯſequenter de cibo infirmorū ſpecialiori loquēs qͣꝫ ſa norū inqͥt. Et ſi eis qui ex moribꝰ delicati oribꝰ venerint ad monaſteriū aliqͥd veſti mētorū aūt alimētoꝝ datur qd̓ nō fortio ribꝰ ⁊c̄. Fruſtra nēpe dari diceret niſi hos nihil habere vnde hec ꝯparant̉ intenderet. ¶ Septimo idē facit ſed implicite. cū pro hibet non figi oculos in viſa muliere. Nec Prima pars contra proprietarios dicatꝭ inquit vos aīos habere pudicos ſi oculos habetis impudicos. ergo cuꝫ pari voto ꝓmittit̉ pauꝑtas ſicut caſtitas. abij ciēda eſt a manu oīs ꝓpͥetaria poſſeſſio. ſi cut ab oculo oīs femīe dilectio carnalis qꝛ oculꝰ et manus ī iſtis ſe habēt cōformiter. ⁊ vtrūqꝫ eſt reuerti ad vomitū. Hic in vi ſibilibꝰ carnis. illic in opibus ſeculi coraꝫ iuſto iudice. Et ſequit̉ in regula. Hoc in qͥt quod dixi de oculo nō figendo/ etiā ī ce teris ꝓhibēdis obẜuet̉ cū dilectōne homi nū et odio viciorū. Cōuictus autē ſi recu ſauerit ferre vīdictā priuet̉ a ꝯſortio fratꝝ Confirmat̉ qꝛ plus eſt rē illicitā tangere qͣꝫ videre tm̄. ⁊ adhuc ampliꝰ poſſidere/ et ad nutū habere volūtatis qͣꝫ tāgere aut vel le. ergo ſi in voto caſtitatꝭ ꝓhibet̉ oculꝰ fi gi in feminā/ qͣre n̄ ī voto pauꝑtatis ꝓhibe tur etiā ꝓpria poſſeſſio? Non enī minꝰ ſcā dalizat apoſtaſia ſeu tergiuerſatio ſecundi qͣꝫ primi in cōſpectu hominū. ¶ Octauo n̄ aliter ſapit venerabil̓ Hug. in expoſitōne. Et non dicatis aliqͥd ꝓpriū. Non dicimꝰ inquit qͥcqͣꝫ meū aut tuuꝫ ſed noſtꝝ. vt di catur cappa nr̄a. veſtis nr̄a. grafiū noſtrū. ſicut domus eccl̓ia et clauſtrū. omnia ī cō muni habēda ſūt. Carnales ſunt fr̄es qui cōmunia diuidūt. ſpūales qui diuiſum in ꝯmuni reponunt. ergo ſi volumꝰ heredi tate poſſidere dn̄m/ nihil habeamꝰ ait pre ter ip̄m. Quoniā ſi aurū argentū vl̓ quid aliud cū chriſto querit̉(dicit Hieronymꝰ) cū iſtis ⁊ ſimilibꝰ ꝓprijs pars fieri dedigͣ tur deus. Apl̓i imitemur ſentētiā ad Thi motheū. vi. Habētes alim̄ta ⁊ qͥbus tega. mur ⁊c̄. Quippe tribus leui nō habuit ꝑ tem in terra. ¶ Nono in expoſitōne regule. Et diſtribuat̉ vnicuiqꝫ ꝓut opꝰ fuerit. do minus ordinauit eccl̓iam vt pleriqꝫ ſpūa libꝰ ceteri autē tꝑalibꝰ vacarēt. Prepoſito rū officia ſunt ſubditis corꝑalia mīſtrare. Subditorū vero ſpūalibꝰ inſiſtere/ oratō nibꝰ vicꝫ ꝯtēplationi et lectōni. ergo ꝯfun ditur religio cū quiſqꝫ ꝓuiſor efficit̉ neceſſi tatis. ⁊ cōmunis magiſter veſtiarij tollit̉. ¶ Decimo qꝛ veſtiariū equaliter diſtribu tū contrariat̉ regule dicēti. ꝙ nō equaliter ē omnibꝰ tribuēdū. qꝛ nō eqͣliter valēt oēs Pluribꝰ enī indiget eger qͣꝫ ſanus/ et ſenex qͣꝫ iuuenis. Ita eī ſeruāda eſt nature neceſ ſitas vt nō intereat corpus ſed ſeruiat ⁊ nō ſuꝑbiat. ¶ Undecimo ꝑ eundē venerabilē Hugonē in expoſitōe huius paſſus. Et qͥ aliqͥd habebāt in ſeculo libēter illud velint eſſe cōmune. Duo inqͥt ſunt que relinqͥ oꝑ tet ꝓpter deum. facultas.ſ. poſſidēdi ⁊ vo luntas habēdi iuxta dn̄i ſententiam Luce xiij. Niſi qͥs renūciauerit om̄ibꝰ que poſſi det nō poteſt meꝰ eſſe diſcipulꝰ. Non eniꝫ ſufficit exteriorē relinq̄re ſubſtantiā niſi in teriorē reſcindamꝰ cōcupiſcentiā. al̓s eſſet renūciatio vocalis tm̄ ⁊ hypocriſis. diſſi mulatio facta corā hoībꝰ nō corā deo/ qui nouit abſcōdita cordis. ¶ Duodecimo hu go exponēdo hūc paſſum/ vnanimit̓ viui te/ ſic inquit. Pauꝑtas et hūilitas generāt caritatē inter fratres. Caritas ꝟo nutrit et fouet vnanimitatē concordē ⁊ pacē. ergo ꝑ locū ab oppoſitꝭ poſſeſſio et ſuꝑbia diſcor diam et iurgiū. vt cū vnus eſt altero ditior cōſeq̄nter ſuꝑbior ⁊ infeſtior. Deſpectores em̄ ſunt et iniuriatores diuites. vt dic̄ Ari ſto. iiij. eth̓. ⁊ ſe dignificātes ſuꝑ alios. quo deperit cōfeſtim fraternitatis vnitas. et ꝑ cōſeq̄ns charitas deuotio et religio. ¶ Tre decimo inter occaſiōes alias ꝓprietatē in ducētes potiſſimū arbitror fuiſſe hūanuꝫ timorē deficiēdi in neceſſarijs tēpore egri tudinis ⁊ ſenectutis. qm̄ tūc opus ē mul to pluribꝰ qͣꝫ cū valemꝰ. Nunqͥd autē tāta forſitan ꝑuiſio foret in regula circa īfirmoſ ⁊ debiles niſi hanc ſollicitudinē a cordibꝰ fratrū intēderet Auguſtinꝰ euellere. vnde ſanos ne moleſte ferat lautius egros paſci oſtendit feliciores eſſe dicēs. Melius mi nus egere qͣꝫ plus habere. ¶ Decimoqͣrto S ꝓpriū religioſorū regulariū impugnat̉ per illud Aug. in regula. Quicunqꝫ in tantuꝫ malū ꝓgreſſus fuerit vt occulte ab aliquo lr̄as aut munus accipiat ſi hͦ vltro offert parcat̉ illi et oret̉ pro eo. Si autē dep̄hēdi tur aut conuincit̉ gͣuius emendet̉. vbi Hu go aliqͥd occultare inquit eſt ordinē infrin gere/ et ſanctū ꝓpoſitū pauꝑtatis. Qui ab ſcondit inqͣꝫ mortaliter peccat velut alter giezi factus ſacrilegus. Nobis ait ꝯuenit bene viuere ⁊ bonū exemplū dare/ ⁊ malā tollere ſuſpitōem. Nō eſt malū qꝛ munꝰ cū vt ſic ex amore ꝓcedit. neqꝫ qꝛ cultellꝰ aut hmōi. ergo quia ꝓpriū. conſeq̄ntia ꝓbat̉. quia ei qͥ nō feciſſet votū pauꝑtatis/ vtpu ta ſeculari nō eſſet peccatū acciꝑe et ſeruare ſicut regulari. Niſi gͦ ꝑiculoſum eſſet ꝓpri um ſaluti nō vocaret illd̓ Augꝰ grāde ma lum grauiterqꝫ puniendū. etiaꝫ ſi ex dono vl̓ munere ꝓcedat de ꝓprijs bonis ſeculi. Regule Auguſtini XXII qͣnto magis gͦ ſi ex impia volūtate ſeruet̉ d̓ bonis cōmunibꝰ. ¶ Decimoqͥnto īpugnat̉ ꝓprietas ꝑ regulā btī Aug. vbi dicit. Ue ſtes vr̄as ſub vno cuſtode habeatꝭ vl̓ plu ribus ne a tinea ledant̉ Cuſtodiri iubet ve ſtes dicit Hugo ibidē ꝓpter duo. Primo ne ꝑ incuriā a tinea ledant̉. Scd̓o ne frat qͥſpl̓ā illā quā habꝫ veſtē ꝓpriā credat ſi ī ꝓprio loco ſeruaret̉. puta in camera vel in ciſta eius. Ad exterminandā enī omnē ꝓpͥ etatē cōſequenter dicit Augꝰ in regl̓a. Nō ad vos ꝑtineat qd̓ vobis indumentū ꝓ tē porū ꝯgruentia ꝓferat̉. vtrū illud qd̓ d̓po ſuerat an alid̓ recipiat dū tamē vnicuiqꝫ ꝓ ut opus eſt nō neget̉. Neqꝫ conquerat̉ de terius ſe accepiſſe qͣꝫ poſuerat. ſed magis ꝓ bate inqͥt qͣꝫtū vobis deſit in ſancto interi ori habitu cordis qui ꝓ habitu corꝑis li T tigatis. ¶ Decimoſexto ꝯfirmat̉ extermīa tio proprietatis expoſitiōe Hugonis ī re gule paſſu. Diſcamus inqͥt fratres ſuper flua reſecare. vt dum qd̓ opus eſt nō negat̉ vltra qͣꝫ opus ſit a nemine reqͥrat̉. Super flua qͥdem eſt ſecūda tunica. ꝑfectioni reli giōis euāgelice ꝯtraria. Matth̓. x. et Lu. ix. Neqꝫ duas tunicas habeatis Et intelli ge ꝑ tunicā vnam quātū ſufficit de veſtitu ꝓ tegumento neceſſario vniꝰ. Suꝑfluum eſt etiā hmōi anhelare ad quod nō poſſūt ꝑuenire cū ſalute. Nam in voto pauꝑtatꝭ ſibi velle abſtulit ⁊ poſſe. Ad ſemel ꝟ̓o ab iuratū velle anhelare nō minus ridicl̓oſuꝫ eſt/ qͣꝫ ſi quis de monacho ſtuderet nō eſſe monachus/ aut de ſterili ꝓlificus. ¶ Deci moſeptimo hͦ idem viciū ꝓprietatis ꝯdē nat̉ Augꝰ ī regula dicēs. Et ſicut paſcimī ex vno cellario/ ſic induamī ex vno veſtia rio. Unū ⁊ ml̓ta opponunt̉. iiij. metaph̓. Cū ergo iubeat vnū et ꝯmunē veſtiarium ſequit̉ ꝑ locū ab oppoſitis ꝙ ꝓhibet ꝓpri um ⁊ ſingulare multū. Uidete gͦ ſi votum ſeruatis regule cū totiens infringitis ⁊ exp̄ſſe nō ſemel ſed qͦtidie. Iudicate ſi ex no veſtiario īduimini/ eo modo quo paſci mini ex vno cellario. et ſi que ſeruatis ī ve ſtris cameris vel ciſtis ſub ꝯmuni ſint cu ſtodia/ ſicut vinū in penū aut bladū ī hor reo. Ꝙ ſi dixeritis ꝓfecto diē negatis ⁊ ex perientiā oppoſitā. et ꝯtradictoria ſil̓ vera conceditis. Cōtra quos nil ampliꝰ diſpu tandū dicit Ariẜ. niſi tales aūt ī ignē pro ijcere/ aut excecare. Quia idē eſt ꝓijcere ⁊ n̄ ꝓijcere illis. excecare et nō excecare. Nega re ergo nō poteſtis qͥn ꝓmiſſam pauꝑtatꝭ fidem violetis. ⁊ ad vomitū reuertimi poſ ſeſſiōis derelicte. ¶ Decimooctauo Augu. necdū cōtentus eſt ꝯmune eſſe veſtiarium aut dona ſeu munera parentū et amicorū. ſed etiā vult eſſe ꝯmunia oꝑa ſingulorum qd̓ eſt maius/ dicēs Nullus aliqͥd ſibi oꝑe tur ſed omnia oꝑa vr̄a in vnū fiant/ maio ri alacritate ⁊ ſtudio qͣꝫ ſi vobijſip̄is facere tis. Charitas enī poſtponit ꝓpria ꝯmuni bus. īmo ꝓpria neſcit. Et qͣnto ampliꝰ reꝫ cōmunē qͣꝫ ꝓpriam curaueritis/ tato am plius vos noueritis in religione ꝓficere. qͦ niā ꝯmunia curare charitatis eſt merito rie. ſua autē ꝓpria nature reciproce. ¶ Deci U monono ꝓbat̉ hoc idē ꝑ illd̓ qd̓ ſequit̉ in re gula. Congruū eſt enī vt qͥ filijs ſuis ī mo naſterio cōſtitutis aliquā ꝯtulerint veſteꝫ ſiue quodlibet aliud inter neceſſaria depu tandū illud nō accipiat̉ occulte. ſed ſit ī po teſtate p̄poſiti. vt in rem cōmunē redactū/ cui neceſſariū fuerit p̄beat̉. Maior autē rō ꝯmunitatis videt̉ eē de bonis eecl̓ie ꝯmu nibꝰ/ qͣꝫ de ip̄orū parentū donarijs q̄ ex ꝓ prio ꝓceſſerunt eorū. Ergo ſi ꝓpriū ꝓhibꝫ in ſecūdis ſeqͥtur etiā ꝙ in pͥmis. ¶ Uiceſi mo oſtendit̉ hocip̄m per Hugonē exponē tem hūc paſſum. In cōmuni oīm vita in quit cuiuſmodi ē religiōis ꝯuerſatio nihil licet recipi/ nihil occulte retineri. Al̓s iam nō eſſet cor vnū et aīa vna ſi nō eſſent om nia cōmunia. vbi autē om̄ia cōmunia nll̓a ſunt ꝓpria. Dic mihiqueſo nōne regulam Aug. vouiſti/ nōne vitā regularē ẜm eā te nere ꝓmiſiſti. nonne oīa p̄dicta dicit eē cō munia? Ergo neceſſario aut illā ꝓmiſſaꝫ nō tenes votifragus. aut nihil penes te ꝓ priū habes. al̓s regularis nō es ſed magiſ irregularis. Cū enī nihil retinet̉ dic̄ Hu go ꝓpriū. auaricia reſtrīgit̉. inuidia religa tur. et omne fomentū diſcordie ſuꝑfluum reſecat̉. charitas vnanimis ꝯnutrit̉. ⁊ pau ꝑtas deuota cuſtodit̉. Et dū nō licet terre na retinere cogit̉ amplius celeſtia cogitare tractare diligere. tāto minus enī ſuꝑna di ligit quis qͣnto magis in infimis delectat̉ ¶ Uiceſimopͥmo ꝓprietas repellit̉ Hugo nis auctoritate. Sūt inquit qͥ gͣuiter tur bantur inter fratres cū nō licet donaria re tinere parentū amātes ſeruare munuſcula ſuorū et in ꝓprio delectant̉. Adeo enī ſepe inardeſcūt vilibꝰ et paruis iſtis oblectamē tis vt eoꝝ occaſionibꝰ ſoleant turbare ꝯcor gg 2 Prima pars contra proprietarios diam fratruꝫ/ qd̓ ꝑſuaſione diabolica fieri dubiū nō eſt qui in eo tēptat in qͦ magis ſe p̄ualere cognoſcit. Propterea diligēter oīa terrena calcanda ſunt que charitatē frater nam turbare poſſunt. vt ſit laqueꝰ ꝯtritus ⁊ nos liberati ſimꝰ. ¶ Uiceſimoſecūdo ſu ꝑaddit Hugo ſupͣdictis ꝙ frater qͥ munꝰ acceptū celauerit/ furti iudicio cōdemnet̉. Parū dixi/ īmo certe ſacrilegio qd̓ peius eſt. quaſi iude ſil̓is factus ꝓditori. Prodit enī cōuentū totū/ cū rē eius cōmunē eccle ſie de ſinu charitatis ſubtrahit ī ꝓpriū vſi Uerius dixerim. prodit ſcip̄m cū retroſpi cit ad abiectū ſeculū. et regulam violat et votū. Ergo ſi furtū ꝯmittis ẜm Hugonē ẜuando ſeculare donariū/ nunqͥd erit ſacri legus qͥ de cōmuni ſacro ꝓpriū ſuuꝫ facit? In cōmūi dederūt fundatores. et niſi ī cō muni retinere potes cū ſalute. ¶ Uiceſimo tercio lauacrū corporis infirmi ⁊ lotioneꝫ veſtiū curioſam ꝓhibet Auguſt. in regl̓a fieri ẜm ꝓpriū arbitriū fratrū ſed magꝭ p̄ poſiti/ vt etiā ſi nolit frater faciat iubēte p̄ poſito qd̓ illi expedit ꝓ ſalute corꝑis. Et fi velit negante illo nō faciat vt non obediat ſue cupiditati. Cum gͦ btūs pater Auguſ. cum regula/ vota/ ꝓmiſſa maximus ⁊ pri mus ſit p̄poſitus poſt deū/ regularibꝰ filijſ ſuis canonicꝭ p̄cipiens in tot locꝭ et paſſi bus oīa habere cōmunia et in ꝓprio nihil. ſequit̉ ꝙ illi parēdū eſt ⁊ nō ꝓprie laſciuie. quoniā Hugone teſte nō ornat nitor cor poris aut veſtiū ſed morū. et ſpūalis ma gis q̄renda eſt mūdicia qͣꝫ corꝑalis. Si gͦ ꝓpria libido prohibet̉ in lotōne veſtis aut corꝑis ratōe obedientie ꝓmiſſe que propͥ am abiecit voluntatē/ quare etiā nō prohi beret̉ ꝓprietas pecunie et iocaliū repugͣni voto pauꝑtatis charitatiqꝫ fraterne. ml̓to minus rōnabile videt̉ in forēſibus ⁊ alie nis ꝓpriū licere. cuiuſmodi ſūt fortune. bo na in ciſta aut in camera ẜuata qͣꝫ in ꝓpria corꝑis ſanitate longe magis neceſſaria. ſed in iſta ſecūda propͥa volūtas ꝓhibet̉ ⁊ au fert̉ vt dictū ē. ergo ſimilit̓ ⁊ in pͥma. ¶ Ui ceſimoquarto arguit̉ ꝑ illud in regula Au guſtini de egrotantiū cura laborātiū ⁊ de biliū vel ſenū/ que alicui eſt fratrū iniūgen da vt petat de cellario quod cuiqꝫ opꝰ eſſe ꝑſpexerit. Quādoqͥdeꝫ ergo neceſſitate pe tende ſunt de cōmuni cellario. ergo ſi nō ſit opus ꝓprio pro neceſſitate infirmitatꝭ. ml̓ to minus tꝑe ſanitatis. ¶ Uiceſimoquīto arguit̉ ꝑ eundē Auguſt. ibidē. Siue inqͥt qͥ cellario/ ſiue qͥ veſtibus. ſiue qui codici bus ſcribēdis p̄ponunt̉ ſine murmure ſer uiāt fratribus ſuis. Propriū ergo veſtiari um tolerare aut ꝑpeti eſt regulā interimere ꝓmiſſaꝫ q̄ cōeꝫ ſtatuit mgr̄m veſtiarij per exp̄ſſum. Cōmunis aūt tollit̉ cū qͥſqꝫ ꝓ ſe curā gerit. et ꝑ cōſeq̄ns regula corrūpit̉ et frāgitur videntibꝰ ſciētibꝰ et volentibꝰ vo bis ſingulis in graue diſcrimē ſalutis ani marū veſtrarū. Regula ponit vnū ꝯmunē vos autēpropͥos omnes. Dicite gͦ ſi regu lam ꝓmiſſam ſeruatꝭ. ¶ Uiceſimoſexto cō firmat̉ hocip̄m ꝑ illud quod mox ſeqͥt̉ ī re gula. Ueſtimēta(inqͥt Augꝰ) et calciamēta quādo fuerint indigentibꝰ neceſſaria dare nō differāt ſub qͦrū ſunt cuſtodia que po ſcunt̉. Ubi Hugo. Miniſtrare debꝫ frat̓ deputatus ꝯmūi veſtiario ſine murmure. Caueant ergo fratres ne nimis petāt īpor tune aut ſuꝑflue. nam qͥcqͥd ſuꝑfluum eſt mortiferū eſt illis. Nam vnde pauꝑes eri mus ſi penuriam nō habemus? Attēdāt ꝙ oblatōnes fideliū ſunt que veſtiūt ⁊ co medūt/ vt formident ppl̓i peccata portare Uſqꝫ ergo ad ꝓuiſionē calciamentoꝝ Au guſtinus nō deſcēderet ſi quicqͣꝫ fratribus ꝓpriū cōceſſiſſet. ¶ Uiceſimoſeptimo ꝯfir A matur ꝑ illud Auguſ. in regula. Lites aūt nullas habeatꝭ inter vos ⁊c̄. Maximū au tem fomentū litiū eſt ꝓpriū/ que ſecant̉ in ter volūtates teſte Seneca. Felicē inqͥt di xerim humanam vitā ſi hec duo pronoīa poſſeſſiua meū et tuuꝫ tollerent̉ de medio. Et in epl̓a. xiiij. Si vis viuere in pace aut pauper ſis aut pauꝑi ſil̓is. Rixa autem eſt inter cōpetitores. Et eth̓. v. Brige et diſſē ſiones ſunt inſtitute. Et Boetiꝰ in tercio. vnde forēſes q̄rimonie niſi ꝙ vi vel fraude a volentibꝰ pecunie repetūtur cupite. Tol le propriū de clauſtro ⁊ lāpades extinxiſti īuidie. luxurie. rixe. auaricie. ceterorūqꝫ de fectuū ¶ Uiceſimooctauo arguit̉ ꝑ illd̓ de regula prope finē. Ut aūt cūcta iſta ſeruēt̓ dicit Augꝰ. et ſi qͥd minus ſeruatuꝫ fuerit non negligenter p̄tereat̉/ ſed emendanduꝫ corrigēdūqꝫ curet̉ ab eo qͥ p̄eſt vobis. Ip ſe enī qͣnto loco ſuꝑiore tanto in ꝑiculo ma iori verſat̉ niſi corrigat vſus manifeſtos ⁊ defectus patentes qͥbus regula corrūpit̉ ⁊ laceratur in periculū ſalutis animaꝝ. quo niā illius eſt reddere rationē ꝓ ouibꝰ. Uo uit abbas vitā ẜm regulā Auguſtini. ⁊ ſil̓: Regule Auguſtini XXIII fratres. Illa totiens clamat om̄ia eſſe com munia vnū cor et animā. nihil habere pro priū ꝯmune veſtiariū. ⁊ tn̄ cōtrariū agitur quotidie. Et quod deteriꝰ eſt vſqꝫ adeo in fecit hoc virus cūctos vt neminē conſciē tia remordeat. nēo ex abuſibꝰ vetuſtate do leat/ aut peniteat. quod indiciū eſt obſtina natōis et irremiſſiōis ꝑiculū. qͦniam qͥ cō ſcientiā remordentē nō habꝫ/ mīme peni tet. ſi nō penitet feciſſe nō dolet. ſi nō dolet nō conterit̉. quod nō conterit̉ nō confitet̉/ nec abſoluit̉ vſqꝫ in finē vite. Diſcrimen hͦ cōmune eſt. ſed tamē primo capitis. ⁊ cōſe q̄nter mēbrorū. capitis quia regulā ꝓmiſ ſam nec ſeruat nec ſeruare cogit iuxta voca tionis officiū. cuius eſt ẜm Augu. corriꝑe inquietos. cōſolari puſillanimes. infirmoſ ſuſciꝑe. et patientē ad om̄es fore. Mēbro rum autē quia nō tenuerūt ꝓmiſſam regu lam/ pudet dicere ſed veritas vrget ne ī fer mentū phariſeorū deſcendat̉. verēdū ē ho die de quo Matth̓. xxiij. ſcribit̉. Ue vobiſ ⁊cͣ. qui decimatis mentā. anetū. ciminum. ⁊ reliqͥſtis que grauiora ſunt legis iudiciū miſericordiā et fidem. Si breuis ꝓducit̉ et longa corripiat̉. ſi in notula cantus. ſi ī lectura vocabulo titubat̉. ſi rūpitur leuiter ſilentiū. ſi cerimonie reuerentialeſ nō ẜuan tur. ſi veſtes indecenter comꝑte. ſi ceteriſqꝫ minimis defectus modicꝰ cōmittat̉ corri gitur diligēter. Que aūt maiora ſunt et in corꝑe regule ꝓmiſſe exp̄ſſa tā freq̄nter vo taqꝫ tria cōcernentia. cuiuſmodi ſunt ſuꝑ bia rancor. ꝯmeſatiōes. luxurie. propͥetas. auaricia. p̄cioſe veſtes. vaſa argentea in ca mera/ cetereqꝫ curioſitates ꝓchdolor negli gūtur. Tales increpās chriſtꝰ p̄latos vbi ſupra. cecos cecorūqꝫ duces appellat/ de glutientes camelū et culicē excolātes ¶ Ui ceſimonono ꝯcludit̉ ꝑ regule calcē in qͦ dic̄ Auguſt. Ut autē in hoc libello tanqͣꝫ ī ſpe culo poſſitis ſuſpicere/ ne ꝑ obliuionē ali quid negligatis ſemel inſeptimana vobis legatur. Et vbi vos inueneritis q̄ ſcripta ſunt faciētes. agite gratias deo bonoꝝ om niū largitori. Ubi autē ſibi qͥcunqꝫ veſtrū videt aliqͥd deeſſe doleat de p̄terito/ caue at de futuro. orās vt ei debitū dimittat̉ et in temptationē non inducat̉ amen. Ideo autē legit̉ dicit venerabil̓ Hug. et legi p̄ci pitur ab Aug. ſeptimanatim vt memorit teneat̉ ⁊ obſeruet̉ diligenter. Exqͦ igit̉ regu la beati patris Aug. vobis ſpeculū eſt o re gulares/ tam frequēter vobis corā facie p̄ poſita/ quō trabem in oculo veſtro nō vi detis qui feſtucā videtis in alieno. Trabeſ enī vt dicit Chriſo. ſuꝑ Matth̓. eſt pecca tum cleri. feſtuca aūt ſeculariū. Ut cuncta ſeruent̉ dicit Aug. que in regula ſunt regl̓a legatur/ et minus obẜuatū nō p̄tereatur ſꝫ corrigat̉. Quo animo ergo tāto tēpore diſ ſimulatis p̄terire cōmune veſtiariū vt īdu amini ex vno veſtiario/ ſicut veſcimini ex vno cellario. Negare nō poteſtis qͥn hͦ vo to ꝓmiſeritis ſolēni qd̓ in regula legitꝭ qͦti die tot in paſſibus et locis. Ante votū(di cit Augu.) liberū erat reddere. ſꝫ neceſſariū ſaluti poſt votū. Uoto nāqꝫ cōſilia vobis facta ſunt p̄cepta et libera neceſſaria. Ali quādo ergo dolendū eſt de p̄terito ꝯmiſſo et futuꝝ cauendū. vt ſitis factores verbi ⁊ nō auditores tm̄ Iaco. i. Quoniā ſi qͥs au ditor eſt et nō factor comꝑabit̉ viro cōſide ranti vultū natiuitatis ſue in ſpecl̓o. Con ſiderauit eī ſe ⁊ abijt ⁊ ſtatim oblitus ē ſui ipſius. Sic eſt audire quotidie in regl̓a le gi(ſi tamen legat̉) ꝙ vocati eſtis ⁊ congre gati vt vnanimes habitetis ī domo/ ꝙ cor vnū et anima vna ⁊ om̄ia ſint generaliter ⁊ vniuerſaliter cōmunia. et nō dicat̉ aliqͥd propriū. Ꝙ etiā donariū aut paternū mu nus vel littera nō ſeruet̉ ſed prohibeat̉ in cōmuni. ꝙ veſtes ſub vno cōmuni cuſto de habeant̉. ꝙ induamī ex vno veſtiario ſi cut veſcimini ex vno cellario. ꝙ nullus ſi bi aliquid operet̉ ſed omnia opera in vnū fiant. quia qͣnto plus cōmune qͣꝫ propriū curatur/ tanto amplius in religiōe profici tur. Ꝙ charitas que ſua ſunt non querit ſed poſtponit ꝓpria cōmunibꝰ. Audire in qua hec ſed nō facere audire paꝝ eſt aut ſci re regulam/ niſi facere ſequat̉. Seruare de niqꝫ obedientiam ⁊ caſtitateꝫ nō ſufficit ſi paupertateꝫ ⁊ abiectionē pauꝑtatis negle xeris. qm̄ apoſtolo Iacobo teſtante. Qui in vno offendit/ factus eſt omnium reus. Quinimo/ qͣꝫto crebrius ⁊ ſepius auditis ⁊ non impletis/ tanto culpabiliores eſtis. Quoniam. ij. Petri. iij. dicit̉. Melius erat viam iuſticie nō cognoſcere/ qͣꝫ poſt agnitā retrorſum conuerti. Legitis ergo in ruinā veſtram/ niſi vos preparetis ad emēdatio nem/ neqꝫ regulares vocari meremini. aut habitum eoꝝ gerere. ſeu de eoꝝ bonis ne ceſſaria vite ſumere iuxta intentionem fun datoꝝ/ niſi regulam obſeruetis ꝓ viribus gg 3 Scd̓a pars contra proprietarios amodo in futuꝝ. de p̄teritis penitentiā agē tes. Donet autem dn̄s vt verbis vtar Au guſti. vt obſeruetis hec omnia. ꝓpriū abij cientes vt vouiſtis. quicūqꝫ regulares eſtꝭ tanqͣꝫ cōcordie ⁊ pacis aduerſariū. ¶ Uos quoqꝫ qui p̄eſtis ꝓ dei miſericordia cogi tate animo. deuia reducere et obliqͣ in dire ctū. neqꝫ diſſimuletis vlterius Nō eſt em̄ grandis differētia vtꝝ letuꝫ inferas vel ad mittas ait Symachus papa ⁊ Innocen tius. Error cui nō reſiſtit̉ approbat̉ ⁊ veri tas ſi non defendit̉ opprimit̉. Ezechielis xxxiiij. Sanguineꝫ eius de manu tua reqͥ ram. ¶ Hec de pͥma parte ſufficiāt in qua ꝓprietas regule beati Auguſtini viſa eſt re pugnare. In ſcd̓a ꝑte videndū eſt qualiter ꝓprietas impugnat̉ ꝑ ſacrā ſcripturā ⁊ ca nones tā autoritatibꝰ qͣꝫ exemplis. Incipit ſecunda pars huius tractatus. Eligioſoꝝ ſtatus dicit ſanctus Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. clxxxiij. eſt ꝑfe ctoꝝ ſicut ⁊ ep̄oꝝ. Probat̉ auto ritate ſaluatoris Math̓. xix. Sꝫ vis ꝑfectus eſſe vende omnia ⁊c̄. Et Luc̄. x. Maria optimā partē elegit. Ad vitam eternā ingredi volentibꝰ neceſſaria ſunt p̄ cepta. ad ꝑfectionē conſilia. Hoc idem di cit Dionyſius in. v. ⁊. vi. capitulis celeſtis hierarchie. monachos vl̓ theopētas.i. deo famulātes ꝑfectos vocans. Conformiter etiā Paulus ad Col̓. iij. Suꝑ omnia cha ritatem habete/ que eſt vinculū ꝑfectionis. Unūquodqꝫ em̄ ꝑfectum eſt cū ſuo ꝯiun git̉ fini/ qͣꝫtū poſſibile eſt. hoc aūt eſt ꝑ cha ritatem..i. Ioh̓. iiij. Qui manet in charitate in deo manet ⁊ deus in eo. Et Dionyſius de diuinis nominibꝰ. Extaſim eſt faciens diuinus amor trāſponens totaliter aman tem in amatum. ſane tn̄ intelligenduꝫ. To tum em̄ ⁊ ꝑfectum totalitate diligibilis nō diligit̉ niſi a ſeip̄o deꝰ totalitate diligentis anime niſi a beatis. hoc ē toto affectu. ſemꝑ in deum tēdere ſed bene totalitate viatoris qui in affectu nihil habet nō ſolum repug nans charitati/ quod ē peccatū. quoniam hoc etiam incipiētibus ⁊ ꝓficientibꝰ cōue nit. ſed etiaꝫ impeditiuum eius vt ſunt ſoſ licitudo. cura temꝑaliū. poſſeſſiones diui tie. ꝓpria voluntas coniugiuꝫ ⁊ hmōi que abijciunt̉ religionis voto. Nam teſte Au guſtino. venenum charitatis ē cupiditas. Hinc in collationibꝰ patrū inquit abbas Moyſes. Ieiunia. vigilie. meditatio ſcrip turarum/ nuditas ⁊ pͥuatio facultatū. nō ꝑ fectio ſed ꝑfectiōis inſtrumēta ſunt. nec in ip̄is ꝯſiſtit diſcipline finis ſꝫ ꝑ illa deuenit̉ ad finem. qꝛ nō omnis religioſus ꝑfectus eſt/ ſed tn̄ ꝑfectū habet ſtatum. ¶ Precepta P remouent q̄ charitati ſunt cōtraria. cōſilia aūt impedimēta actus eius. Dicit Augu ſtinus īenchiridiō. Quecunqꝫ mādat deꝰ quorū vnū eſt nō mechaberis. et quecūqꝫ nō iubet ſed ammonet potiꝰ cōſilio. quoꝝ vnū eſt. bonū homini mulierē nō tangere. tūc recte fiunt cū ad charitatē ordinantur quia mox vnit̉ quis deo. i. ad Thimo. vij. Finis precepti charitas Precepta(vt ait Hierony. ad Demetriadē virginē) et ꝓhi bitiones de neceſſitate ſunt ſalutis. vt cole re deū et ſabbatū. nō occidere. nō mechari ⁊c̄. quia mala ꝓhibent̉ et p̄cipiūtur bona ꝑ illa. Sed conſilia de cōceſſis ſunt et lici tis. vt eſt libertas volūtatis. vſus carnis in cōiugio. poſſeſſiones ⁊ diuitie.i. Cho rin. vij. De virginibꝰ dn̄i preceptū nō ha beo/ conſiliū autē do. Ab horū abſtinentia voto ſe aſtringit religiōis ꝑfectio. quo ꝑfe ctius vacet̉ deo ad augmentū meritoꝝ vi ctoriā temptationū. et maiorē vnionē cum deo: Hinc Iſido. de ſūmo bono. Recede re inquit bonū eſt corpore ſed lōge melius voluntate. Et Anẜ. in libro de ſil̓itudinibꝰ ponit de homīe vlceribꝰ et arcnulis pleno. qui ſe ligari facit vt ſecet̉ ⁊ ſanet̉. Et Greg. ſuꝑ Ezechielē. Sicut holocauſtū eſt ꝑfe ctius legis ſacrificiū. quia totū incēdit̉. ſic qui nihil reſeruant ſed ſenſum linguā atqꝫ ſubſtantiā omnipotēti īmolant ſolēni vo to vt deo totaliter ſe mācipent ꝑfectiorē ha bent ſtatū cuiuſmodi eſt religio. Finis ſi qͥdem religionis ꝑfectio charitatis. cuius ſunt impedimēta tria q̄ abijciūt̉ voto. lib̓ tas ſui. poſſeſſiones et diuitie. ⁊ carnis vo luptates licite ſecularibꝰ et ꝓhibite religio ſis. quatinus ꝑ abſtinentiā horū ꝓmiſſaꝫ operā dent charitati ꝑfecte. Cōfirmat̉ id ip̄m a ſancto Tho. vbi ſupͣ. Status inqͥt religionis eſt quoddā exercitiū ⁊ diſcipli na qua ad ꝑfectū itur charitatis. Ad hͦ au tem neceſſariū eſt ab amore mundialium affectū diuertere. vt patet ꝑ Auguſ. li. x. cō feſſionū. Minus te amat(inqͥt) dn̄e deus qͥcunqꝫ p̄ter te aliqͥd amat. Et Matth̓. vi. Nō poteſtꝭ deo ẜuire et māmone. Et Io Regule Auguſtini XXIII hannes in canonica. Fratres nolite dilige re mundū ⁊c̄. Quoniā qui diligit mūduꝫ non eſt charitas dei in eo. Et Greg. ī ome. Tanto inquit quiſqꝫ minus ſuꝑius dili git/ qͣnto magis inferius delectat̉. Amor gͦ ſiue concupiſcētia carnis et oculorū et ſuꝑ bia vite p̄pediunt ꝑfectionē charitatiſdei et ꝓximi trahuntqꝫ hoīem inferius. Sed ꝑ oppoſitum pauꝑtatis votū caſtitatꝭ qͦꝫ et obedientie tendit ſurſuꝫ in deū. veluti ni E hil inferius habens quod delectet. ¶ Pau ꝑtatem cōmendauit chriſtus caput eccle ſie naſcendo. Luce. v. quoniā a pauꝑe ma tre virgine naſcit̉ in ſtabulo. pannis inuol uitur et inclinat̉ in p̄ſepio. In omni deni qꝫ vita ſua relucet pauꝑtas. Nihil poſſide re in ꝓprio cōmendat vetus teſtamentum Nume. xviij. dixit dn̄s ad aaron. In terra eorū nihil poſſidebitis. nec habebitꝭ ꝑtem inter eos. Ego pars et hereditas tua ī me dio filiorū iſrael. Nimis auarꝰ eſt(dic̄ Au guſtinꝰ) cui non ſufficit deꝰ. Et Hierony. Dn̄s cum iſtis infimis pars fieri dedigͣt̉. Et Ambro. Hi apti ſunt ad regnū celorū qui nullis cupiditatibꝰ occupat̉ ſed ad fu tura feſtināt ꝓmiſſa vite celeſtis. Et Gre. Illic cupit animus aſſiſtere vbi ſe ſperat ſi ne fine gaudere. Et ad magna premia ꝑ niri non poteſt niſi ꝑ magnos laboreſ. E ꝓpter te dn̄s ſue renunciat matri cū dicit. que eſt mater mea et qͥ ſunt fratres mei? cur tu dn̄o tuo cupis anteferri? Unde iuueni q̄renti quo pacto vitā haberet eternā. Re ſpondit veritas. Si vis inqͥt ad vitam in gredi ſerua mandata. Rurſus dicēte iuue ne. Hec omnia feci a iuuētute adiecit.? vis ꝑfectus eſſe vade et vende omnia que habes ⁊ da pauꝑibus. et ſeq̄re me. Hoc ſū moꝑe clauſtralibꝰ notandū. Non enim ait dn̄s. manduca. quieſce. dormi. fruere deli cijs et honoribꝰ mūdi. theſauros habeto vaſa argentea. iocalia ⁊c̄. ſꝫ dicit. vēde oīa. non partem ſicut Ananias et Saphira. ſed om̄ia tua ſupple que habes iuſto titu lo. Nec ait. da ꝓximis ſed pauꝑibus. Nec attendendū dicit Aug. quibꝰ monaſterijs aut īdigentibꝰ hoc feceris quoniā omniū chriſtianorū res vna publica eſt. Audiāt pauꝑes et letent̉ que ſit pars hereditatꝭ eo rum. Beati(inquit chriſtus) pauꝑes qͦniā ip̄orū eſt regnū celorū. Econtra Paulꝰ.i. ad Thimo. vi. Radix inquit oīm maloꝝ ē cupiditas. Hac cupiditate plus habēdi qͣꝫ opus eſt ẜm gloſam magiſtri et diabolꝰ cecidit de celo in infernū. et parentes no ſtri primi de ꝑadiſo in exiliū. In greco au tem habet̉. radix omniū malorū philargi ria.i. amor pecunie. Scribit̉ etiam Eccl̓i x. Auaro nihil eſt ſceleſtiꝰ. Et apl̓s vbi ſu pra. Quam qͥdaꝫ inqͥt appetētes errauerūt omnino a fide chriſtū deſerentes. quia in duobꝰ locis non pōt affectꝰ noſter partiri deſideriū ſuum. Breuiter diuerſis in locꝭ ſacra ſcriptura laudat et approbat volūta riam pauꝑtatē In religiōe ergo que eſt do mus dei abijciēda eſt omnis negociatio et ꝓprietatis poſſeſſio. Non ſit(inqͥt Hiero nymus) in domo oratōis negociatio. non poſſeſſionū amor. nō cupiditas ne ingredi atur ieſus iratus ſpeluncaꝫ latronū et mē ſas ſubuertet vendentium in hora nouiſſi ma mortis. Multi(inquit Orige.) ſunt in domo dei q̄ eſt eccl̓ia nō ſpūaliter vt ꝓmi ſerunt viuētes ſed carnaliter magis. vēdē tes et emētes qͥ rarius oratōi debite vacāt ſecularibꝰ intenti et dediti negocijs Actenus ꝓprietas colliſa lapidi F bus ſacre ſcripture. ſuꝑeſt eam per canones ſacros impugnare. extol lendo voluntariā pauꝑtateꝫ. ¶ Clemēs qͣr tus. xij. q. i. dulciſſimis ⁊c̄. ſic dicit. Cōmu nis vita oībꝰ neceſſaria eſt fratreſ. maxime his qͥ deo irrep̄hēſibiliter cupiūt militare. ⁊ vitam apl̓orum imitari. Cōmunis eniꝫ vſus omniū que in mūdo ſunt oībus eſſe debuit. ſed ꝑ iniquitatē alius dixit hoc eſſe ſuū. alius iſtud. et ſic inter mortales orta ē diſſenſio. Deniqꝫ grecoꝝ qͥdam ſapientiſſi mus omnia cōmunia eſſe amicorum dixit Et ſicut aer ait aūt lux ſolis diuidi nō pōt aut mediari. ita nec cetera quecūqꝫ ꝯmūia que data ſunt omnibꝰ ex natura. Propt̓ qd̓ dn̄s ait ꝑ ꝓphetam. Ecce qͣꝫ bonum et qͣꝫ iocūdum habitare fratres in vnū. Et apo ſtoli cōmunem in vnū duxerūt vitaꝫ. Qm̄ vt in eorū actibus dicit̉. multitudīs credē tium erat cor vnum et anīa vna. nec qͥſqͣꝫ aliqͥd dicebat ſuum. nec erat egens int̓ eos Omnes qui domos vel agros poſſidebāt venditis illis offerebant p̄ciuꝫ ante pedes apl̓orū. ſicut qͥdam veſtꝝ cognouerūt ⁊ vi derunt nobiſcū. Ananias autē vir auſterꝰ et Saphira vxor eius qꝛ mentiti ſunt no bis p̄ſentibꝰ corruerūt. Sequit̉. Quapro pter vobis cauēda mādamꝰ ⁊ vobis obe dire p̄cipimus doctrinis apoſtolorū ⁊ ex gg 4 Scd̓a pars cōtra proprietarios emplis. vt ab apoſtolicis regulis nō diſce datis ſed cōmunē vitā ducentes adimple re ſatagatis. ¶ Ibidem ſtatim allegat̉ poſt Hieronymū ad Nepocianū. Clericus in terp̄tet̉ vocabulum ſuū/ ⁊ eſſe nitat̉ qd̓ dici tur. cleros grece ſorſ eſt latīe. quia dn̄s ꝑs eius/ ⁊ de ſorte dn̄i ſunt. Talis ergo eſſe de bet vt poſſideat̉ a dn̄o ⁊ poſſideat ip̄e do minū. Ꝙ ſi quippiaꝫ p̄ter dn̄m poſſideat pars eius nō erit dn̄s. Uerbi gr̄a. ſi auꝝ/ ſi ſuppellectile/ cū iſtis n̄ dignat̉ dn̄s fieri ꝑs eius. Hinc leuita nō accepit ꝑtē in terra ſic̄ cetere tribꝰ. ¶ Ambro. ꝯſequēter de fuga ſe culi hoc in loco inducit̉. Cui ait portio eſt deus nihil curare dꝫ niſi deū. ne alteriꝰ ne ceſſitate ⁊ ſolicitudine impediat̉. ¶ Augu ſtinus in eodem loco. Nolo ⁊c̄. Due res in vobis pollere debēt. ꝯſcīa.ſ. ⁊ fama. Cōſci entia ē neceſſaria tibi. fama ꝓxīo tuo. Seqͥ tur paulo poſt. Nulli lꝫ in ſocietate nr̄a ali quid habere ꝓpriū. Et ſi qͥ habuerint faci unt qd̓ nō lꝫ. Sequit̉. Qui hn̄t ꝓpriuꝫ vel habere volūt aut de ꝓprio viuere ꝯͣ p̄ceptū nō mecū manebunt in ſocialē vitā. Malo G habere claudos qͣꝫ plāgere mortuos. ¶ Ex ꝯcilio Lateranen̄. extra. c. ij. de ſta. mona. Monachi nō p̄cio recipiant̉ in mōaſterio nec ꝑmittant̉ habere peculiū. Peculiū ha bere vt dicit magr̄ Gerardus magnus in tractatu de ꝓprietate monachoꝝ. nō eſt ha bere pͥncipale dn̄iū in re ip̄a ſꝫ vt ſeruꝰ ſul dn̄o/ ſub pr̄e filius ſub abbate monachus ex licētia ip̄oꝝ ſub qͥbꝰ ſunt. Et tn̄ hͦ nunqͣꝫ monachis ꝯcedit̉ ẜm glo. Inno. qͥ ē lucer na iuris niſi ꝓ adiūcta adminiſtratiōe. vt ſi fuerit veſtiarius/ elemoſynarius/ vl̓ theſau rarius. vl̓ hmōi cōe hn̄s officiū. deſeruiēs vtilitati cōi eccl̓ie. vt fidel̓ ſit ⁊ prudēs dis penſator nō querens que ſua ſunt ſꝫ q̄ om niū. Qui aūt peculiū habuerit niſi ab ab bate fuerit ei ꝓ iniūcta adminiſtratiōe per miſſum a cōione pͥuet̉ altariſ. Et qͥ in extre mis cum peculio fuerit inuentus ⁊ digne nō penituerit nec oblatio pro eo fiat nec in ter fratres habeat ſepulturā. Quod de vni uerſis religioſis p̄cipimus obſeruari. Ab bas aūt qui diligēter iſta nō cauerit/ officij ſui iacturā nouerit ſe incurſuꝝ. ¶ Cōſequē ter Clemēs. iij. paulo poſt ſuꝑ quodā cano nico regulari qͥ in articulo mortis agēs lꝫ a pͥore ſuo monitus/ ꝓprium qd̓ contra re gulam latēter habuerat noluit reſignare/ ⁊ ſic diē clauſit ⁊ fuit īter fratres traditus ſepulture. Et infra. Inquiſitōi tue reſponde mus ꝙ ille canonicus nō tm̄ fuerat xp̄iana ſepultura pͥuandus. verum etiā ſi ſine ma ximo ſcandalo fieri potuit de ip̄a ꝓijci di gnus eſt eccleſia. ¶ Item ibidem Inno. iij 2 abbati ⁊ ꝯuentui Sublaten̄. Cuꝫ ad mo naſterium ⁊c̄. firmiter inhibemus ne quis de cetero monachoꝝ lineis camiſijs vtat̉. Prohibemus diſtricte ſub atteſtatōe diui ni iudicij ne qͥs monachoꝝ ꝓpriū aliquid poſſideat. ſed ſi quis aliqͥd ꝓpriū habet to tum incontinēti reſignet Et infra. Si pro prietas ⁊c̄. apud quenqͣꝫ inuenta fuerit in morte ip̄a cū eo in ſignum ꝑditionis extra monaſteriū ī ſterqͥlinio ſubterret̉. ẜm ꝙ be atus Grego. indyal̓. ſe narrat feciſſe. Un de ſi quicqꝫ alicui fuerit deſtinatū nō pre ſumat illud acciꝑe. ſed abbati aut pͥori aut cellerario aſſignet̉. Sequit̉ ī fine. Nec eſti met abbas ꝙ ſuꝑ ꝓprietate poſſet cū aliqͦ monacho diſpenſare. quia abdicatio ꝓpri etatis ſicut et cuſtodia caſtitatis adeo ſunt annexa regule mōachali vt circa eā nec ſū mꝰ pontifex poſſit licentiā indulgere. ¶ Q autē votū ſolēne religiōis indiſpēſabile ſit patet Leuit̓. vlti. vbi dicit̉. Qd̓ ſemel ſctīfi catū eſt dn̄o nō poteſt in alios vſuſ ꝯmuta ri. Nec facere pōt p̄latus qͥn deo ꝯſecratꝰ ꝑ votū religiōis obliget̉ ad hoc qd̓ vouit. ¶ Idem ſentit Bern̄. in li. d̓ p̄cept̓. ⁊ diſpē ſatōe. quicqͥd ait in ſpūalibꝰ in regula ē tra ditū in manu nō relinqͥtur abbatꝭ. Et pau lo poſt. Neqꝫ enī abbas ſuꝑ regulā eſt cui ſemel etiā ip̄e ſpontanea ꝓfeſſiōe ſe ſubiecit ⁊ deuouit. ¶ Uotum etiā pauꝑtatis indiſ penſabile oſtēdit ſctūs Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxix. Grauius enī ait eſt qͣꝫ ꝑiuriū votuꝫ fractū. ex eo ꝙ deo ſoli votū fit et ꝓmittit̉. Iuramentū autē deo et homībꝰ. Secun do quia votū obligat ex fidelitate reddēdi deo ꝓmiſſum. Iuramentū vero ex reueren tia veritatis que eſt ip̄e. Grauior eſt autē ī fidelitas qͣꝫ irreuerētia. ergo ⁊c̄. Et ꝯfirma tur ꝑ eundem in eodē libro in materia de voto vbi dicit̉. ꝙ ſi votū fiat ſolēne etiā d̓ impoſſibilibꝰ. verbi gratia. ꝑegrīatio egro tis. elemoſyna pauꝑibꝰ/ et hmoi. nihilomi nus debet ſemꝑ haberi ꝓmptitudo volun tatis/ quotiens occurrit memorie. et facere quod in ſe eſt. ¶ In his etiā que ꝑ ſe mala ſunt et bene fieri nequeūt diſpenſatio non cadit ẜm Bern̄. in epl̓a ad adā monachū. ⁊ in lib̓. de p̄cepto et diſpenſatōe. cuiuſmo Regule Auguſtini XXIII di eſt habere propriū monacho qui ad nō habendū ſe aſtrinxit per votuꝫ religionis. Propriū inquit poſſidere homini ſeculari licitū eſt. monacho autē purū malū. Nam vbi ꝓprietas ibi ſingularitas. vt dic̄ Ber̄. ad carthuẜ. vbi ſingularitas ibi angulus. vbi angulus ibi ſordes. vbi ſordes ibi ru R bigo et diuiſio. ¶ Benedictus. xij. Illis in quit quibꝰ incūbit onus de veſtiarijs cal ciamentis et alijs corꝑis neceſſarijs ꝓui dendi ſtatuimus vt hoc decēter faciāt̉ tꝑe congruo iuxta ſuppetentiā facultatū ⁊ cō ditōem regionis. Et ſeqͥtur modus. Et il lud quod erit dandū ſingulis canonicꝭ ꝓ veſtiario taxetur in annuali. Non eſt intel ligenda hmōi taxa in pecunijs dādis cui libet ſingillatim ſed magis ẜm lr̄am regu le magiſtro veſtiarij qͥ debꝫ iſta ꝓuidere in ꝯmuni ꝓ om̄ibꝰ illis inqͣꝫ quibꝰ incumbit onus de veſtiarijs et calciamētis ⁊c̄. Nam diſtributa cuilibet portione pecunie vt iſti falſo opinant̉ ſeqͥtur ꝙ nulli incūbitonus iſta ꝓuidendi in cōmuni ꝓ ſingulis. Eſt hͦ de anathemate hiericho aliqͥd cū achor reẜ re. Achor.i. ꝑuertens ꝓmiſſum votū. tria de anathemate ꝓhibito cōtra deū furatur regulā aureā/ palliū coccineū et trecētoſ ar genteos.i. propriā voluntatē. carnis volū ptatem et diuitias ſeculi. Tot enī modis religionis frangit̉ ſacramentū ſed non ē ta cenda punitio huic ſceleri īflicta. Mox eī derelicti ſunt filij iſrael a dn̄o et ꝓſtrati ab hoſtibꝰ vrbis hay.i. a vicijs cūctis deducti in p̄cipitiū morū. Cum autē fleret Ioſue ſtragem iſtā. ait dn̄s illi. Peccauit populꝰ iſrael et p̄uaricatus eſt pactū meū. tulerūt qꝫ de anathemate et furati ſunt et mētiti/ ⁊ abſcōderūt inter vaſa ſua. nec poterit ſtare ante hoſtes ſuos qꝛ pollutus eſt. Et n̄ ero vltra vobiſcū donec conteratis virū qͥ hu ius ſceleris reus ē. In quo innuit̉ ꝙ domi nus ī totā eccl̓iam iraſcitur propter vnuꝫ ꝓprietariū vt dicit autor ſūme viciorū. ꝓ pterea ꝑſequendus ē talis ne ꝓpter vnum ceteri patiant̉ omnes. Quoniā vt ait apl̓s ad Roma. i. Qui talia agunt ſcelera ſupple pͥus enūerata digni ſunt morte. nō ſoluꝫ q̄ faciunt ſed qui cōſentiūt facientibꝰ. lxxxiij. di. dicit Symachus papa in decretꝭ. Nō eſt grandis differētia an letū inferas vl̓ ad mittas. Et Inno. ibid̓ Error cui n̄ reſiſtit̉ approbat̉. Piꝰ etiā papa. Quid ꝓdeſt ſuo errore nō pollui qui ꝯſenſum p̄ſtat erranti Et Ambro. in li. de patiētia inqͥt. Qui a ſo cio ſi poteſt iniuriā nō repellit tantus ī vi cio eſt quantus ille qͥ facit. O formidāda ſentētia religioſis q̄ ſequit̉ Ioſue. vij. Ana thema.i. ꝓprietas in medio iſrael ē. id ē cō templatiuorū. Non poteris ſtare corā ho ſtibꝰ tuis donec ꝯterat̉ qͥ contaminatꝰ ē hͦ ſcelere ⁊c̄. Sequit̉ in fine capituli. Et lapi dauit achor omnis multitudo filiorū iſrl̓ ⁊ cuncta q̄ contulerat de anathemate igne ꝯſūpta ſunt. Potius ꝓprietariꝰ in ſeculo conterat̉ lapidibꝰ correctōis ⁊ cremet̉ faci bus charitatis et zeli dei qͣꝫ poſt mortē ſuꝑ plicijs diſſimulādo deputet̉ et̓nis. ¶ Scri L bitur ad ꝓpoſitū. ij. Macha. xij. ꝙ cuꝫ cor pora que ceciderāt in bello contra gorgiā ydumeū poſt diē ſeptimū iudas ꝑaret ſe pelire inuenit ſub tunicis occiſoꝝ de dena rijs idolorū qui apud Ianiā ceperāt ꝯtra legē. et eos cōperit corruiſſe ob hāc cauſā. Si ergo iudeis viris popularibꝰ tam gra uis vltio cōtigit ꝓ acceptis ſemel et retētis ꝯtra legem eoꝝ denarijs. qͥd ꝑfectꝭs viris fiet trāſgreſſione votoꝝ ſolēniū. nec ſemel ſed ꝑ totam vitā eorū. ¶ Apoſtaſia q̄dam ē (dicit autor ſūme viciorū) pro pͥetas mōa chorū maior qͣꝫ relinquere hybitū aut exi re metas eccl̓ie p̄ter p̄lati licentiā. qꝛ pauꝑ tas voluntaria magis eſt de ſubſtātia reli gionis qͣꝫ habitꝰ. Religio enī ordinat̉ ad ꝑfectōem charitatis q̄ eſt amor dei vſqꝫ ad ꝯtemptū ſui. Habere gͦ propriū vt dicit ſā ctus Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. clxxxvi. ar. vij. repu gnat ꝑfectioni religiōis. Uolūtaria pauꝑ tas pacis ē fundamētū. vt dic̄ Aug. in lib̓. xix. d̓ ciui. dei. Inter frēs inqͥt ꝯcorſ ⁊ ami ca ꝯſonātia charitatis frat̓ne cū nihil ha bet vnꝰ qd̓ nō oēs. Ecōtrario int̓ ꝓpetari os rixe qͦtidiane. inuidie. ſuſurratio. detra ctio. nulla pax. nulla charitas. nulla ſalus. opiniōes ⁊ brige. adeo vt qͥcqͥd placꝫ vni diſplicꝫ alteri. Hinc ſciſſure ⁊ diſcordie. in eqͣlitates ī habitu ⁊ victu. hic abiecte. h̓ cū rioſe induit̉. hic vt dn̄s ille vt ſeruꝰ. hic vt pauꝑ ille vt diues īcedit. hic eſurit ille ebri us eſt. hic aurū cōtra votū poſſidet. ille de bitis multis obligat̉. et oīa dilapidat ⁊ ex pendit. Et ſic fraudat̉ intentio fundatorū. ꝯtēnit̉ eccl̓ie inſtitutio. vilipendit̉ euāgeli ca inſtructio. negligit̉ ꝓpͥa ſalus. ⁊ lumen ꝑfecte religionis quondā in eccl̓ia radiās ꝓ maiori ꝑte moderniſ tꝑibꝰ ꝓchdolor ob ſcarat̉ ne dicam extinguitur. Et hec de ſe ggl 5 Tercia pars cōtra proprietarios cundo membro dicta ſunt. Incipit tercia pars huius tractatus Xcuſſis vtcunqꝫ telis duobꝰ ex pharetra incultius qͣꝫ expoſce ret ordo et dignitas materie. ſu Iꝑeſt accedere ad terciū quo pro viribꝰ refellende ſunt ꝓprietarioꝝ obiectō nes. ¶ Primo ſiqͥdem loco quoddā pallia mento fallere vident̉/ dicentes veſtiariū n̄ eſſe ꝓpriū ſed magis ꝓcuratio. qd̓ abuſio eſt noīs. Nam ꝓcurare ē curare ꝓ alijs. ꝓ petarius autem ꝓ ſe ſolo curat. Itē procu rator veſtiarij ꝑ regulā dicit̉ eſſe cōmunis ꝓ oībꝰ. iſti aūt ꝓ ſe tm̄. In qͦ ꝯͣriant̉ regule necnō et voto pauꝑtatis. In Deūt̓. xxiij. ca. ſcribitur. Cum votū voueris dn̄o deo nō tardabis reddere. qꝛ requiret illd̓ domi nus deus tuus. Si moratus fuerꝭ redde re imputabit̉ tibi in peccatū. Et paulo pꝰ. Quod ſemel egreſſuꝫ eſt de labijs tuis ob ſeruabis ⁊ faciēs ſicut ꝓmiſiſti dn̄o ⁊c̄. Et Malachie. i. Ad vosᶻ o ſacerdotes qͥ d̓ſpi citis ⁊c̄. Et infra. Et offertis ſuꝑ altare me um panem pollutū. Et paulo poſt. Non ē mihi volūtas in vobis dicit dn̄s exercitu um. ⁊ munus nō ſuſcipiā de manu veſtra. Sequit̉ in fine Maledictus doloſus qui habet in grege ſuo maſculū et votū faciēs īmolabit debile animal. Maſculuꝫ vouit dn̄o regularis cū pauꝑtatē deſponſauit. ſꝫ debile reddit qͥ adhuc ſeruat ꝓpriū. ¶ Irri dere ne eſt Auguſtinū pr̄em dicentē in ex ordio regule. Hec ſunt q̄ vt obſeruetis p̄ci pimus ⁊c̄. Et ſequit̉. Et non dicatꝭ aliqͥd ꝓpriū. ¶ Secūdo obijciūt ꝯſuetudinē tā to tēpͥore/ et a ꝑſonis tā diſcretis ⁊ eruditꝭ ⁊ in tot mōaſterijs obẜuatā. Quibꝰ reſpō det regula iuris dicēs. ꝙ poſſeſſor malefi dei nullo tꝑe p̄ſcribit. Et Augꝰ. in enchiri. lxxxvi. Nr̄is ait tēporibꝰ multa mala ita in aꝑtam conſuetudinē deuenerūt vt aut par ua aut nulla eſſe credant̉/ que magna atqꝫ horrenda ſunt. vſqꝫ adeo vt non ſolū nō oc cultanda. verūetiā p̄dicanda ⁊ diffaman da videant̉. Item idem ſuꝑ illud ad Gal̓. Timeo ne forte ſine cauſa laborauerim in vobis. exclamare inquit ꝯpulſus ſuꝫ. Ue peccatis hominū. quia ſola iniuſta exhor reſcimus. Uſitata vero ꝓ qͥbus abluēdis filij dei ſanguis effuſus ē. qͣꝫuis tā magna ſint vt oīno claudi contra ſe regnū dei faci ant/ ſepe videndo om̄ino tolerare ⁊ ſepe to lerando etiā facere cogimur. ¶ Itē in ẜmo O ne quarte dn̄ice aduentus Nolite inqͥt pec cata cōtemnere in quibꝰ forte iā conſuetu dinem feciſtis. Omne enī peccatū conſue tudine vileſcit. et fit homini quaſi nullum Ilico vt obduruit iā dolorē ꝑdidit et pu tre eſt nec ampliꝰ dolet. quod autē nō dolꝫ non ꝓ ſano habendū eſt ſed magis ꝓ mor tuo cōputandū. Cum vlcus pungit̉ ⁊ do let/ aut ſanū eſt aut adhuc ſpem habꝫ ſani tatis. Cum aūt pungit̉ ⁊ nō dolet ꝓ mor tuo habendū eſt. et de corꝑe p̄ſcindendum Dicant igit̉ ꝓpͥetatis defenſores qͥ vouer̄t pauꝑtatem an cōſuetudo iſta eos excuſet. ¶ Sed dicent forte ꝙ papa vel eccl̓ia cum eis ſuꝑ hoc diſpenſauit. Audiant papam Innocentiū exp̄ſſe dicentē. Abdicatio in quit ꝓprietatis ſicut et cuſtodia caſtitatis adeo eſt annexa regule mōachali vt nec ſū mus pōtifex poſſit circa eā diſpēſare. ergo a fortiori nec generale capitulū ordīs/ nec abbas poteſt indulgere licentiā. cum papa lis poteſtas excedat omnē poteſtatē inferi orū poſt chriſtū. vt habet̉. xciij. di. cypͥanꝰ ⁊. xij. non decet. ¶ Ꝙ autē votū hoc nō ſer. uet̉ ml̓tis ī locꝭ a pl̓ibꝰ ānis etiā magniſ vi ris nō excuſat ſꝫ magis aggͣuat. Inoleuit aūt hͦ ex negligētia p̄latoꝝ ī ſalutꝭ eoꝝ ꝑicu lū. Nihil magꝭ diſſonū rōi qͣꝫ habitū ordīſ gerere ext̓iꝰ ī ocul̓ hoīm ⁊ ſtatū ꝑfectōnis ſimulare. īteriꝰ aūt vota ſaluti neceſſaria ī frīgere Rōnabil̓ ē cōis ꝯſuetudo q̄ a iure ꝓ bat̉ dic̄ Io. ī ſū. ꝯfeẜ. li. ij. ti. vi. Et quā ro mana eccl̓ia ẜuat aut p̄cipit ẜuādā. Irrō nabil̓ autē vl̓ iniqͣ nō p̄ſcribit. Inno. dic̄. ꝙ ratōnabil̓ illa dicit̉ q̄ nō obuiat canoni cꝭ īſtitutꝭ. aut quā ius ſuſtinet. Irrōnabil̓ aūt q̄ ꝯͣ canonū īſtituta ⁊ a iure īprobat̉. cū iuſmodi ē ꝓpͥetas int̓ r̄ligioſoſ. Ait eī Gre. cuidā ep̄o. Si ꝯſuetudinē opponis tibi ē aduertēdū ꝙ dn̄s ī euā. Io. xiiij Ego ſū vi tas/ nō ait. Ego ſū ꝯſuetudo. Qm̄ cypͥani martyris ſnīa ē ꝙ q̄libet ꝯſuetudo qͣꝫtauis vetuſtate vulgata ſꝑ ē ꝟitati poſtponēda. ⁊ vſus oīs ꝟitati ꝯͣriꝰ abolendus ē. Cōſue tudo qͦꝫ ſine ꝟitate vetuſtas ē deteſtabilis erroꝝ. Fruſtra gͦ cū hic abuſus ꝓprietatis euāgelioꝝ. canonū. ⁊ ſctōꝝ patꝝ auctorita tibꝰ reprobat̉ ꝯſuetudo dr̄. ſꝫ magis vſita ta culpa dꝫ vocari/ q̄ obligat mentē ponde re ſuo. vt ait Greg. ī. iiij. mora. vt neqͣqͣꝫ etiā ſurgere poſſit cū velit. ⁊ qͦt vicibꝰ frequēta Regule Auguſtini XXIII tionis praue aſtringit̉ quaſi tot vincul̓ in mente ſua colligat̉. ¶ Scribit quoqꝫ Hie ronymꝰ ad Celantia. Aſperā inquit ⁊ inſu auem fecit nobis virtutū viā longa cōſue tudo peccādi. Iſidorꝰ etiam in lib̓. ſolilo. orū. i. Prauus inquit vite vſus aboleri diſ ficulter poteſt/ et aſſidua cōſuetudine vici um in naturā cōuertit. Animꝰ ſceleribꝰ ir retitus vix diuelli pōt dicit Beda in li. de templo ſalomōis. Non eſt paruus labor a ꝯſuetudine ſeſe peſtifera reuocare. Inanis gͦ eſt hec excuſatio in peccatis. et friuola q̄ p̄tendit̉ ꝓpter cōſuetudinē malā. quaſi di ceret̉. ꝙ abolita ſunt p̄cepta legis qꝛ iam a maioribꝰ et maiori ꝑte hominū nō ẜuant̉. ⁊ quia nō ſeruare ea a longe eſt conſuetum Q ¶ Tercio obijciūt ꝓpͥetatis defenſores ꝙ ī capitulis eorū de hmōi ꝓprietatis vſu diſ penſatū eſt vſqꝫ adeo ꝙ ampliꝰ nō fit timi dum(pace ſalua dicentiū) vt dictū eſt ſupͣ. ⁊ allegatū ꝑ d̓cretalē Inno. iij. extra de ſta mo. cum ad monaſteriū. ꝙ votū pauꝑtatꝭ adeo annexum eſt regule monachali vt nō eſtimet abbas ꝙ ſuꝑ habēda ꝓpͥetate poſ ſit cum aliqͦ diſpenſare. īmo nec ſummꝰ pō tifex. Idem dicit ſctūs Tho. in ſcd̓a ſecū de. q. lxxxviij. de voto ſolēni ꝙ eſt indiſpē ſabile. Conformiter ad decretalē/ quoniaꝫ minus eſt cōmutare votū qͣꝫ abſoluere vel diſpenſare. Sed anīal deo votū cōmutari nō pōt. Leuiti. xxvij. Sanctū erit(inqͥt lit tera) et cōmutari nō poterit ꝓpter melius aut peius. Cauſam aſſignat doctor ſctūs. Quoniā mox vbi vouebat̉ deo ſanctū re putabatur/ quaſi diuīo cultui mancipatū Sicut nec mō calix aut alia res ꝯſecrata deo poſſet cōmutari in melius aut peius Si ergo nō pōt ſummꝰ pontifex ſctīficati onē rei inanimate tollere. vt lapidis altar calicis. aut veſtimentorū. ergo multominꝰ ab hoīe deo ſctīficato ꝑ votū ſolēne religio nis. Ideo facere nō poteſt papa ꝙ qͥ religi onis ꝓfeſſione ſanctificatus ē deo nō tene atur tribus eſſentialibꝰ votis qͣꝫdiu ſtat in religione. ¶ Rurſus quia votū eſt ꝓmiſſio deo facta dicit ſctūs Tho. et n̄ reddere d̓o votuꝫ ſpecies quedā infidelitatis eſt/ que ſub diſpenſatiōe nō cadit. ¶ Et ſicut nō p̄t abbas p̄ciꝑe malū ſuo monacho/ vt dicit idem ſanctus Thomas ſcd̓a ſcd̓e in mate ria de voto ita bonū deo debitū nō poteſt ꝓhibere. Et in manifeſtis malis diſpenſa tio nō excuſat a culpa. Hinc ſctūs Bern̄. inlib̓. de p̄cept̉. et diſpenſatiōe dicit. In ꝑ ſe malis nō cadit diſpenſatio et que bn̄ fie ri nō poſſūt. cuiuſmodi eſt habere propriū ei qui oīa abiecit in voto pauꝑtatis. Hoc inquit Bern̄. ad Adam monachū ſeculari ꝓpriū poſſidere licitū eſt/ monacho ꝟo pu rum malū. ¶ Deniqꝫ ſi diſpenſatū eſt iure aut facto nō deberet hoc votū exigi a pro fitentibꝰ nec ꝑmitti in regula. Dicit quoqꝫ Bern̄. in lib̓. de p̄cepto et diſpenſatōe ꝙ qͥc quid in regula tradit̉ in manu nō relinqui tur abbatis. Neqꝫ abbas ſupra regulaꝫ eſt cui ſemel ip̄e ſeſe ſpontanea ꝓfeſſiōe ſubie cit. ¶ Quarto obijciūt et dicunt ꝙ traditō R illa clauiū excuſat/ que fieri ſolet quolibet anno in manu ſuꝑioris. Iſtud repugnat obiectioni p̄cedenti. Nam ſi diſpenſatū eſt de hoc ꝓprietatis voto vt obiectio p̄cedēſ p̄tendit. fruſtra eſt clauis tradēda abbati ī ſignū conſenſus. Eſt etiā contra decretalē ſepius allegatā. que votū indiſpēſabile po nit pauꝑtatis ſicut et caſtitatis. ergo ſicut abbas nō poſſet diſpenſare de fornicatiōe ita neqꝫ de poſſeſſione in ꝓprio/ niſi dūta xat in cōmuni ratione alicuiꝰ ammīſtratio nis vel officij/ et non ꝓ veſtiario vel neceſ ſitate ſingulari. teſte decretali ex cōcil̓. late ranen̄. extra de ſta. mo. que ait. Monachi precio non recipiantur nec peculiū habere ꝑmittantur Peculiū longe minus eſt qͣꝫ ꝓ riū. quia ẜm iura. qui res habent in pecu lio nō habent plenū aut principale domi niū ſibi. ſed ſuo ſuꝑiori. vt ſeruus ſub do mino/ filius ſub parentibꝰ/ ⁊ monachꝰ ſub abbate. ſed ex eorū ſub quibus ſunt licētia pro tēpore cōmutandi vēdendi ⁊c̄. Et hec potentia non eſt libera ſed limitata et ſubie cta/ et tamē ꝯciliū lateran̄. hͦ ꝓhibet mona chis. a fortiori ergo propriū. Obiectio er go predicta abuſus eſt et irridere deuꝫ. qui tamē non irridet̉ vt ait apl̓us ad Gal̓. vi. Solum ergo licitū eſt illis et ꝑmiſſuꝫ cla ues abbati vel ſuꝑiori referre qui habēt ad miniſtrationē. vt magiſter veſtiarij/ theſau rarius/ cellerarius aut elemoſynarius. in ſi gnum ſubiectiōis et ammīſtratōis ¶ Mē doſa quoqꝫ eſt et deluſoria veritatis p̄ten ſe clauem abbati referre. quia clauē referūt ſed retinent oꝑe et affectu que ſunt ſub cla ue recluſa. Duo ſunt(inquit Hugo d̓ ſan cto victore) q̄ relinquere oꝑtet ꝓpter deum Facultas retinendi quicqͣꝫ ꝓpriū ⁊ volun tas habēdi. Et tamē tradēdo clauē neutꝝ Tercia pars cōtra proprietarios relinqͥtur horū. Dic queſo defenſor ꝓprie tatis/ quod ſeruas in ciſta tuū eſt an non? Tuū dicere vetat regula in prīcipio. Ne mo inquiens dicat aliqͥd propriū. gͦ tuum nō eſt ſꝫ omniū. nec tibi ſeruare debes aut in vſum acciꝑe quod tuū nō eſt. Quid er go cuſtodis nō tuū. Repone repone in cō muni quod tuū nō eſt ſꝫ omniū in ꝯmūi. neqꝫ clauē deferas qui clauē habere nō de S bes ¶ Quinto obijciūt defenſores ꝓprieta tis dicētes nō eſſe ꝓpriū pro hoc ꝙ ad nu tum manet abbatis qͦtiens volet reuocare Contra hos iam in ꝑte reſpōſum eſt ſupͣ. Primo qꝛ neqꝫ religioſus retinere pōt pe culiū aut ẜuare niſi ꝓ ammīſtratōe officij nec abbas p̄t diſpēſare Secūdo quia nec abbas eſt ſupra regulā q̄ hoc ꝓhibet ſꝫ re gule obligatus et ſubditꝰ vt dicit Bern̄. in li. de p̄cept̓. ⁊ diſpē. Fallit ergo et qͥ retinet peculiū et p̄latus qͥ cōſenſit. niſi ꝓ admini ſtratōe. fera ſeuior eſt leone propͥetas. ma xime ſi hypocriſi cōmiſceat̉. Simulata eī eqͥtas duplex eſt iniqͥtas dicit Aug. ſuper pſal. lxvi. Duplici gͣditur via dicit Greg. quia corpus exteriꝰ/ ſed ꝑ amorē gl̓ie mū do viuit. Et cōtra prohibitionē moyſi in duit̉ veſte cōtexta ex lino ⁊ lana. Deutero. xxiij. Per lanā ſimplicitas. ꝑ linū ſubtili tas ſubdola intelligit̉. Linū celat interius lanam exterius oſtētat. Nulla res(inquit Chryſoſto. ſuꝑ Matth̓.) ſic exterminat ſic̄ ſimulatio. Nam malū ſub ſpecie boni cela tū nō cauet̉ dū non cognoſcit̉. Hmōi ē ꝓ prietarius qui ꝓpriū excuſat ⁊ palliat per abbatis licentiā. Non habeo inqͥt nō poſ ſideo. ſed abbas meus/ et tamē ꝯtra abba tis voluntatē ſi forſan ꝓ ꝯmuni neceſſitate fratrū ſciret abbatē recepturū que poſſidet abſcoderet. aut ſi bono modo nō poſſet in T utiliter exponeret. ¶ Sexto obijciūt dicen tes ꝓprium nō eſſe aliqͥd cuſtodire pro ne ceſſitatibꝰ ſecretis/ et potiſſime infirmitatꝭ Quos btūs Augꝰ cōfundit in eo ꝙ talibꝰ ꝓuidere nō neglexit in regula cū dic̄ Egro tantiū cura ſiue poſt egritudinē reficiendo rū/ ſiue imbecillitate laborātiū aliqͣ aut fe bribus vni alicui debꝫ iniungi vt de cella rio petat qd̓ cuiqꝫ opus eſſe ꝑſpexerit. E ue autē qͥ cellario ſiue qͥ veſtibꝰ aut codici bus p̄ponunt̉ ſine murmure ſeruiāt bus ſuis. Incidis gͦ in alterū laqueo vel patrē Augu. corrigis/ qͣſi nō ſufficiēter ꝓuiderit neceſſitatibꝰ ſinguloꝝ/ aut de fide litate diffidis fratrū dubitās ne circa egro tantes faciāt debitū ſuū. vel ꝙ veriſimiliꝰ de te ſolū cogitas/ cui parū aūt nihil cure ē de ceteris dūmodo tuip̄e ꝓuiſus es. ¶ Au deo dicere ꝙ obiectio p̄dicta officit ea par te vnde ſanare putat. Quoniā ſi pauꝑtatiſ obẜuaret̉ votū inter fratres lōge feruidior arderet caritas fraterna/ et cura atqꝫ ſollici tudo maior eſſꝫ infirmoꝝ/ pietas intimior ⁊ viſitatio cordialior. quoniā tūc vno infir mante omnes infirmarēt̉. iuxta illud. ij. ac Chor in. ij. Si patit̉ vnū membrū ꝯpatiū tur ⁊c̄. Si propͥa nulla eſſent/ nemo alium expectaret ad iuuandū et ſuccurrēdū fratri infirmāti. Nemo diceret. hic qͥ infirmatur ſatis habꝫ vnde medicos habeat ⁊ cuſto des. Tūc quiſqꝫ ſuccurrēdo fratri exēpluꝫ daret quō vellet ſibi in ſimili caſu ſuccurri ¶ Septimo obijciūt antedicti defenſores ꝓprietatis dicentes neceſſariū propriū ꝓ feſtiuādis et ſuſcipiēdis amicis. Rn̄detur eis ꝙ ad hoc eſt in ordine Augu. hoſpitali tas inſtituta. et ꝓuidus frater eloq̄ns ⁊ di ſcretus eſt eligendꝰ qͥ ſciat ami cos et bn̄fa ctores eccl̓ie benigne ſuſciꝑe ẜm facultatū poſſibilitatē. iuxta doctrinā pauli ad He bre. xiij. Charitas fraternitatꝭ inquit ma neat in vobis. ⁊ hoſpitalitatꝭ nolite obliui ſci. quia ꝑ hanc quidā placuerunt ⁊c̄. Nec multū vtilis religioſis cōuerſatio frequēs amicorū carnaliū qui reliq̄runt mundum Propter qd̓ ait Augꝰ filijs ſuis in regula circa finē. Non carnalis ſed ſpiritual̓ ſit in ter vos dilectio. Quapropter vero religio ſo cui mūdus crucifixus ē non multū affe ctanda eſt carnalium ꝓpinquoꝝ viſitatio. Nam qui de terra eſt de terra loquit̉. Tra ctantqꝫ fabrilia fabri. Que omnia veris re ligioſis ſunt fugiēda/ īmo verius abomi nanda. Qui nō relinquit(inquit chriſtꝰ) pa trem ⁊ matrē ⁊c̄. nō poteſt meus eſſe diſci pulus. ¶ Octauo obijciūt ꝙ paucioribus expēſis eccl̓e ꝓuidet̉ de veſtiario dādo cui libet portiōem pecunie qͣꝫ in cōmuni. hͦ nō eſt veꝝ. eſto tn̄ ꝙ ita ſit/ tn̄ ꝓpter hͦ tꝑale cō modum paruū nō eſt frangendū votū. qꝛ nō ſunt faciēda mala vt veniāt bona. Ro. iij. Prepoſterꝰ ordo vota poſtponere par uo lucro. ſolē ꝟmibꝰ nocte lucentibꝰ. auruꝫ ⁊ gēmas carbonibꝰ. An̄ponere diuitias ⁊ tꝑalia bona bonis aīe abſurdū eſt et ordi nem ꝑuertere. ergo ⁊c̄. ¶ Nono obijciunt dicentes minorem occupatiōeꝫ fratrū eſſe Regule Auguſtini XXIII dare vnicuiqꝫ ſummā pecunie pro veſtia rio. Cum reuerentia dicentiū nō eſt ita ī mo paucior eſt occupatio vnius aut duo rū qͣꝫ omniū in officio veſtiarij. Hoc etiaꝫ conſonat dicto philoſophi. Fruſtra fieri ꝑ plura quod p̄t per pauciora. In vnitate ſi qͥdem eqͣlitas eſt charitas. pax cōcordia. et qd̓ ſuꝑ omne bonū ē deus. In pluralitate aūt ſingularitas. diuiſio. inuidia. rixa. ſuꝑ bia. ⁊ oīs mali fomentū. Et ꝯceſſo adhuc qͣꝫqͣꝫ ita nō eſt ꝙ occupatio maior adeſſꝫ in cōmuni veſtiario ꝓuiſo ꝑ vnuꝫ aut duos qͣꝫ ꝑ omnes ſingillatim in ꝓprio. nihilomi nus tn̄ minus malū eſt occupatio qͣꝫ voti trāſgreſſio et regule/ cuiuſmodi eſt ꝓprie tas. Itē nō minus abiurata eſt ꝓprietas ī veſtiario qͣꝫ in cellerario/ ꝑ regulā. ergo ſi ꝓ cellerario vnus ſolus impedit̉ qͣre etiā vn an duo ꝓ veſtiario nō ſufficiūt/ vt obẜuet̉ regula que hͦ totiēs iubet fieri. nā negari n̄ poteſt quin occupatio vniꝰ aut duoꝝ mi nor ſit qͣꝫ omniū fratrū. Et ſic r̄torq̄tur ob iectio in ꝯfuſionē obijciētiū. ¶ Decimo et vltimo ſubdunt̉ obiectōes ꝯtra voluntari am pauꝑtatē qͣs ponit ſctūs Tho. in. iij. ꝯͣ X gentiles. ¶ Hanc ſiqͥdem inuadit pͥmo vi gilantius hereticꝰ ⁊ qͥdam ſeqͣces ſui non ī telligētes de qͥbꝰ loquūtur neqꝫ q̄ affirmāt Naturale eſt inqͥunt cuilibet anīali vt ſibi neceſſaria vite ꝓuideat. vnde nō q̄libꝫ ꝑs anni apta eſt frugibꝰ ⁊ ꝓuiſiōi ip̄oꝝ. Facꝫ unt hͦ eſtate formice ⁊ apes vt ꝯgregēt vn de hyeme viuant. Sed hō multis indig que nō ſemꝑ inueniri poſſunt. ergo opꝰ eſt illi ꝓuiſione. ¶ Scd̓o qꝛ ꝑ ſub̓am diuitia rū eſſe hoīs ꝯfirmat̉. gͦ pauꝑtas eſt ꝯͣ legeꝫ nature. Naturalit̓ enī diligit vnūquodqꝫ ꝑmanere et id quod neceſſariū eſt ad illud. ¶ Tercio eſt homo naturalit̓ animal ſocia le ciuile. vt in lib̓. politicoꝝ Ariſtote. dicit. Societas aīe eſt ī mutuo iuuamine ⁊ ſub ſidio amicicie q̄ pauꝑtas implere nō pōt. ergo ⁊c̄. Nam ꝑ diuitias et facultates libe ramus amicos a malis. ergo bone ſunt. ¶ Quarto pauꝑtas ē mala ꝑ ſe. ergo ⁊c̄. an̄ cedens ꝓbatur qꝛ eſt occaſio furti. adulati onis. ꝑiurij. et malorū multoꝝ. ¶ Quinto nam liberalitas eſt virtus que danda tri buit et retinet retinenda. Uiciū illi oppoſi tum in maius ē ꝓdigalitas/ que omnia lar gitur. viciū aūt in minus eſt illiberalitas/ que retinet q̄ dāda ſunt/ ⁊ dat q̄ retinenda. Eſt ergo pauꝑtas volūtaria viciū in maius/ qꝛ omnia ſua largit̉/ ⁊ nihil retinet ꝓ ſe ¶ Pro ſolutōe dictoꝝ dicit idē ſctūs Tho Y mas ꝙ meliora ⁊ maxīa bona homīs ſunt ſcīe ⁊ v̓tutes. minima ſunt bōa fortune ex trinſeca. media ſunt bona corꝑis. Intātū ergo ſunt diuitie bone inqͣꝫtū ꝓficiunt ad v̓tutis vſum. qꝛ q̄ ad finem ſunt/ modū ac cipiūt ẜm exigentiā finis. Si ꝟo ꝑ vſum diuitiaꝝ impedit̉ v̓tutis vſus nō ampliꝰ bona dicēda ſunt ſꝫ mala. Propter qd̓ di cit̉ ꝙ bonū eſt habere diuitias ei qui vtitur ad v̓tutes. ⁊ malū qui ꝑ eas retrahit̉ a vir tute/ nimia ſollicitudine vel amore aut ela tione. Hinc dicit̉ ꝙ cōtemplatiua vita ꝑfe ctior eſt qͣꝫ actiua quia paucioribꝰ indiget diuitijs/ actiua vero pluribꝰ. ¶ Occupat̉ autē humana ſollicitudo circatria Primo circa ſe. Secūdo circa ꝑſonas ſibi cōiun ctas ⁊ familiā domūqꝫ. Tercio circa res ꝓ curandas qͥbus homo indiget ad vite ſu ſtentationē. Pauꝑtatis ergo voto abijcit̉ ſollicitudo rei exterioris ꝯſilio diuine legꝭ Matth̓. xix. Si vis ꝑfectus eſſe ⁊c̄. Uo to autē continētie abijcit̉ ſollicitudo rei fa miliaris ꝯſilio ſcripture ſancte i. ad Cho. vij. Qui ſine vxore eſt cogitat que dn̄i ſūt. Uoto aūt obediētie abijcit̉ ſollicitudo ſui curā eius cōmittēdo ſuꝑiori. Hebre. vlti. Obedite p̄poſitꝭ veſtrꝭ et ſubiacete eis. ipſi enī ꝑuigilant qͣſi rationē reddituri ꝓ aīabꝰ veſtrꝭ. Eſt ergo inqͥt ſanctus Tho. ibideꝫ pauꝑtas laudabilis/ quia liberat a vicijs quibꝰ hoīes ꝑ diuitias implicant̉. vt mē te deo liberiꝰ vacent. et quāto magis hō ꝑ pauꝑtatem liberat̉ ab impedimētis vacan di ſpiritualibꝰ. tāto eſt laudabilior. Nō di cit tanto melior qͣnto maior. ſed quanto li berior eſt ab impedimētis ſeculi p̄pedien tibus vacare deo. ¶ Ad primā obiectōem ⁊ vigilantij heretici et ſuoꝝ ſequaciū dicen dum eſt ꝙ naturale ſit ꝯgregare neceſſaria ad vitam. nō tamē oportet om̄eſ circa hoc opus intēdere. quia ſicut apes nō omnes eidē operi vacāt. ſed quedā mella confici unt quedā conſtruūt edes. reges autē non vacant iſtis. Ita hominibꝰ multa ſunt ne ceſſaria que ab vno fieri nō poſſunt ſed a multis et diuerſis ẜm diſtributōeꝫ diuine ſapientie. Uita noſtra indiget viris ſpiri tualibꝰ a tēporalibꝰ curis alienis/ qui pro actiuis intendant diuinis ſacrificijs ⁊ cō templatōibꝰ ad ſupplendū defectū ſecula riū ꝯtēplatiuorū ſuſtentationi inſiſtentiū. Sic oculus videt ꝓ ceteris mēbris/ ma nus defendit oculū et laborat ꝓ ſuſtentati on aliorū mēbrorū. et ſic de alijs. qm̄ mul ta vnū corpus dicit apl̓us. i. ad Chorin. xij. ¶ Ad ſecundū dicendū ꝙ monachi re linquendo tēporalia nō ſubtrahūt ſibi ne ceſſaria vite. ſed remanent eis in ꝯmūi vi ta. ¶ Ad terciū dicendum ꝙ nec relinq̄ntes omnia faciūt cōtra charitatē hūane ſocie tatis/ vt ſatis experiētia docet. ¶ Ad qͣrtuꝫ dicendū ꝙ diuitie nō ſunt ꝑ ſe bonū. ſꝫ vt ordinant̉ ad bonū ratōis. Unde nihil pro hibet pauꝑtatē meliorē fore ſi ad id bonuꝫ rationis ordinat ꝑfectius qͣꝫ diuitie. qꝛ ex teriora bona nō ſunt niſi vt ad interiora or dinant̉. Et ſicut viciū ex pauꝑtate orit̉ ma le ordinata ad rationē. ſic ex diuitijs ſimili ter. ¶ Ad quintū dicendū ꝙ pauꝑtas nō ꝯͣ riat̉ virtuti. nec eſt ꝓdigalitas abijcere oīa ꝓpter xp̄m/ cū hoc facit religioſus debito ſententie ratiōis ⁊ charitatis. Nā plus eſt ſe morti exponere ꝑ virtutē fortitudinis qͣꝫ vouere pauꝑtatē ꝓpter liberiꝰ vacandum deo. Et cū arguit̉ de pauꝑtate ꝙ ſuadet ⁊ cogit furari ⁊c̄. verū eſt de coacta/ nō auteꝫ de volūtaria. ¶ Sileat ergo vigilātius he reticus cū ſuis cōplicibꝰ ⁊ fautoribꝰ. Si leant qͦqꝫ amō ꝓprietarij/ eorūqꝫ defenſo res ⁊ fautores/ ꝯuertanturqꝫ ab errore vie ſue ⁊ ſoluāt vota q̄ diſtinxerūt labia ſua. vt tandē audire mereant̉. Uos qͥ reliqͥſtꝭ oīa ⁊c̄. cētuplū accipietꝭ ⁊ vitā eternā poſſide bitis. Quā nobis cōcedat qͥ ꝓmiſit Amē. ¶ Prima pars operū magiſtri Io hānis de Gerſon ſacrarū litterarū doctoris reſolutiſſimi chriſtianiſ ſimiqꝫ/ ꝯplectens tractatus fidem ac ptātem eccl̓iaſticaꝫ cōcernētes/ finit feliciter Anno dn̄ice natiuita tis. M.cccc. xciiij. Idibꝰ decēbrꝭ