Druckschrift 
1 (1494) Prima pars operum Johannis Gerson
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Que veritates ſunt credende

ſimpliciter dici de fide. qꝛ ſeqͥtur debiliorēꝑtē. vt ſi in ea eſſet vna ꝯtingens tota eſſetꝯtingēs. qͣꝫuis eſſent ml̓te neceſſarie Dicit̉nihilominꝰ tal̓ ꝓpoſitio ad cuiꝰ verificationē reqͥrit̉ vna ꝓpoſitio ꝑtinens ad fi ſapit fidē/ ſi ſit vera. vel ſapit hereſim ſi ſit falſa. Et ſic pōt deſcribi ꝓpoſitōſapiēs hereſim ē ꝓpoſitio ex cuius ꝯceſſione coaſſumpto aliqͦ qd̓ poteſt rōnabiliter negari/ ſeqͥtur hereẜ in fide. vt ſi qͥsdiceret btūſ Gregoriꝰ fuiſſꝫ papa. qꝛſuppoſito poſſint rōnabiliter negarihiſtorie dicētes ip̄m fuiſſe rite electū et ſuſceptū in papā. licꝫ ſint de fide. ſequituriſta hereſis rite electus in papā ē necfuit papa. vnde ē ꝓpoſitio ita catholica ſi ſibi iungat̉ aliqͥd imꝑtinens ad fideꝫqͥn totū ꝯplexum remaneat ad fideꝫ imꝑtinens. Exemplū vt iſta ꝓpoſitio. bibliaē falſa/ eſt hereticalis. et ſi adderet̉ bibliaquā habet ioh̓es eſt falſa. eſſet heretical̓ ſe. licꝫ dici poſſet ſaꝑe hereſim. ſupponendo ioh̓es haberet bibliā niſi correctā Poſtremo in caſibꝰ huiꝰ qͥnti gͣdus ſexti ſeq̄ntis. veꝝ eſt cauſe fidei r̄ferēde ſūtad papam vel ſacrū conciliū. ſi ſuꝑ eas fieri debeat d̓termīatio vl̓ articulꝰ artās oēſ.ſecus in alijs cauſis tres pͥmos gͣdus etqͣrtum reſpiciūt. niſi forte appellatōem.G Sextus gradus. Demū in ſexto gͣduqͣrtus eſt modo dicto. collocant̉ ꝟitates ille tm̄ modo faciūt ad nutriendā vl̓ fouēdam deuotōis religioſam pietatē. ſi magis inducunt̉ ad īflāmandū affectū qͣꝫ adinſtruendū intellectum/ vbi pietas deuotamagis aſpicit̉ qͣꝫ ꝟitas certa. vbi vnumreprobat̉ ſi adeſſet aſſertōis temeritas pͥutqͣꝫ elucidaret̉ alio eccl̓iam vel ratōeꝫcertā ip̄a ꝟitas. aut ſi ſuꝑſtitōem. eſt religionē ſuꝑfluā et vanā induceret. Un̄ ſicutdicit Ariſto. Nihil refert q̄dam falſa ꝓbabiliora eſſe qͥbuſdam veris. ita nihil refertq̄daꝫ falſa pie credi. ea rōe falſa ſūtvel ſi ſciunt̉ eſſe falſa credi poſſunt. ꝓcul hͨͦa pietate fideliū. Sed cadit exiſtimatio vl̓pia credulitas ſuꝑ v̓itate vel falſitate. ſꝫtm̄ modo ſuꝑ apparētia vl̓ ꝓbabilitate. Ethoc vtiqꝫ eſt ꝑicl̓oſum vel falſum. quiaꝯſtat de apparētia et ꝓbabilitate dum falſitas vel ꝟitas ignota eſt. Propt̓ea ſapientiſſime dixit Hiero. de tālibꝰ eligibiliuſ eſtpīe dubitare qͣꝫ temere diffinire Sicut ſtatqd̓ libet ꝯtradictoriorū eſſe ꝓbabile vnū

ſtat altero in veritate ſed in ꝓbabilitate. Sic diuerſis reſpectibꝰ vtrūqꝫ ꝯtradictoriorū credi poteſt fidei pietate. dumtn̄ ſit animꝰ ab aſſertōe ꝑtinaci alienus. Reſpicit aūt iſte gͣdus legendas miracula ſctōrū. vitaſpatrū. viſiōes deuotaꝝſonaꝝ. recitatōnes et opiniōes ſacroꝝ doctorū que oīa ſuſcipit eccl̓ia legi ꝑmittit. determinet talia de neceſſitate ſalutiseſſe credenda. ſed qꝛ ꝓficiunt ad ꝯmouendos affectus pios fideliū in edificatiōeꝫip̄oꝝ/ in talibꝰ nihil de certitudīe ſcitureſſe falſū. qͣꝫuis etiā neſciat̉ illd̓ certitudiualiter eſſe veꝝ qd̓ oꝑtet. nec vt tale credēduꝫꝓponit̉. ita magis attendit̉ id qd̓ piarecogitatōe fieri potuit qͣꝫ illd̓ qd̓ factū eſt.Et apud oratores creb̓rimū reꝑitur quiex aliorū ꝑſonis dicūt ea ꝑſone dixerūt. ſed dicere potuerunt. ſicut ī legendabtē Agnetis btī Sebaſtiani et ſimiliuꝫcontinet̉.Sequūtur alie propoſitōes corollarie particulariꝰ materiāelucidant. Coroliariū primū.Falſum blaſphemū et hereticū eſt aſſerere ſenſus lr̄alis ſacre ſcripture ſit aliqn̄ falſus. ptꝫ ex dictis in pͥmo gͣdu. Et qm̄ ẜmAug. ſolūmodo p̄t ex ſenſu lr̄ali ſacreſcripture efficax argumentū ſumi. Non autēeſſet efficax argumētū ſi ſenſus lr̄alis nedūin dubiū ſed in falſum verteret̉. At ꝟ̓o propter concordantiā aliquorū ſi videant̉ aliter dixiſſe. dicimus aliud eſt lr̄a. aliud ēſenſus lr̄alis. vl̓ de ſenſu lr̄ali ſcpͥture ſacre improprijſſime locuti ſunt. Eſt enī ſenſus lr̄alis vere ꝓpͥe dictus ille quē ſpūſſāctus pͥncipalit̓ intēdebat. ex circūſtantijs lr̄e ſcpͥture ſacre trahi pōt et debꝫ. ſicutexpoſitores ſacri fecerunt atqꝫ docuerunt.Alioquin ꝑiret om̄is ſoliditas ꝓbatōnisa ſcriptura ſacra ſicut arguit Aug. ad Hiero. et habet̉ di. ix. Si ī aliqͦ ſenſu ſuo litterali eſſet falſa. quia ꝑſpicuū eſt falſuꝫ nihilꝓbat. et reſpōdens poterit ſemꝑ dicere adantecedens ſumptū de ſenſu lr̄ali ſcpͥture. ſenſus lr̄alis bene eſt falſus/ et ita nihilbat. qꝛ regula tradit̉ ab aduerſarijs qneſt falſus et quādo verus. Corollariū ij Falſum blaſphemū ethereticū eſt aſſerere de notis exꝑientia