Druckschrift 
1 (1494) Prima pars operum Johannis Gerson
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De Origine iuris

ſiue iconomica ſiue politica. Dr̄ aūt ſignūpure natural̓r habitū illud qd̓ inditū ē cuilibet homini. nō impedito in vſu debito ratōis. Impedit̉ aūt ꝑ corpꝰ. ꝑ errores. ꝑ vicia ml̓ta. Notificat̉ ex hac duplici deſcriptiōe differētia ⁊ ꝯueniētia diuine legis adnaturalē pͥncipalit̓ ex modo acqͥſitōis. et exꝑte finis. Lex enī diuīa de rōe ſua habꝫ primo vt acqͥrat̉ ꝑ reuelatōem. Deinde ꝙ ordinet de ꝓxīo ⁊ ꝑ ſe ad felicitatē et̓nā. Lex vero natural̓ ⁊ ſi poſſit ſic acqͥri ⁊ ordīari ſicutpatet in datōe p̄ceptoꝝ decalogi. in vtraqꝫlege veteri ⁊ noua. hoc tn̄ nō habet de rōneſua vt natural̓ ē ſꝫ trāſit in diuinā. Lex canonica deſcribit̉ ꝙ eſt ſignū habitu ꝑ hūanā traditōeꝫ notificatiuū recte rōis diuine.volētis creaturā rōnalē hūanā teneri ſeu ligari ad aliqͥd agendū vel nō agendū pͥncipalit̓ ꝓ ꝯſecutōe felicitatis et̓ne. Per hancvltimā clauſulā ꝯuenit lex canonica cū diuina. ⁊ differt a naturali. Et ꝑ pͥmā ab vtraqꝫ ſub ſua rōe q̄ eſt vt habeat̉ eiꝰ cognitio ⁊robur ꝑ hūana traditōem magꝭ qͣꝫ ꝑ puraꝫreuelatōem vl̓ naturalē euidentiā. Lex ciuilis deſcribit̉ ꝙ ē ſignū habitū ꝑ hūanamtraditōem poſitiuā volentē ꝙ hō teneat̉ ſeuliget̉ aliqͥd agere vel nō agere ꝓ ꝯſecutōe finis ſui natural̓. qͥ eſt hūana felicitas vl̓ monaſtica vl̓ iconomica vl̓ politica. Patꝫ deR ſcriptio ex pͥoribꝰ. Unde diligēter attēdēdū ē ꝙ ſicut in ſpeculabilibꝰ ſunt pͥmo principia naturalit̓ nota. Sūt ſcd̓o ꝯcluſioneseuidēter ab illis pͥncipijs d̓mōſtrate. Sūtꝯſeq̄nter tercio ꝯcluſiōes tm̄mō ꝓbabiliterdeducte ex p̄dictis ꝟitatibꝰ circa qͣs ē ſoluꝫopinio. Tandē qͣrto ſunt alie ꝓpoſitōes ſicelōgate a pͥmis veritatibꝰ ꝙ nō apparet ꝙex illis ſeq̄nt̉ vl̓ repugnēt. vt ſi aſtra ſint paria vel īparia. Proportionabilit̓ ſuo mō dicendū ē de ꝟitatibꝰ moralibꝰ ſub hac diſtinctōe qͣdruplici. Et iuxta duplicē pͥmū gradū accipit̉ ius pure diuinuꝫ ſi ꝟitates ſintcertitudinalit̓ reuelate. vl̓ ex reuelatis manifeſte deducte. Sꝫ ſi cognoſcāt̉ ꝑ euidentiā naturalē accipit̉ ius ꝓpͥe naturale. Circa terciū gͣdū et qͣꝛtū ꝓportionabil̓r ſumit̉ius canonicū ⁊ ciuile. addita legiſlatorꝭ autoritate. q̄ facit vt ꝓpoſitio moral̓ aliūde ſolū ꝓbabil̓ vl̓ imꝑtinens legibꝰ ꝓpͥe diuiniſvl̓ naturalibꝰ robur habeat / ⁊ vim obligationis ad alteꝝ finē vl̓ ſuꝑnaturalē. ⁊ ſic ē lexcanonica. vel naturalē ⁊ ſic lex ciuil̓ vel politica noīat̉. Rememorādū eſt tn̄ id qd̓ iaꝫ

dictū repetit̉/ pauciſſimas inuenire leges qͣnō ſe mutuo ꝑticipēt. ſꝫ rō diſtinguit eas etſecernit. Trāſeamꝰ ꝯſeq̄nter poſt ẜmonēde iuſticia. de iure. de lege. loqͥ de iuriſdiction. de dn̄io et de politia. Iuriſditio deſcribit̉ vel interp̄tat̉ ꝙ eſt iuris ditio .i. ptāsſeu facultas exercēdi ius. Uel dicit̉ iuriſdictio qͣſi iuris dictio .i. ꝓnūciatio ſeu ꝓmulgatio iuris. Que iuriſdictio qͣdruplex eſtiuxta qͣdruplicē legē. diuīa .ſ. natural̓. canonica. ciuilis. Itaqꝫ iuriſdictio diuīa eſt poteſtas exeq̄ndi ius qd̓ ꝯpetit alicui ẜm legēpprie diuinā. ⁊ hͦ in alteꝝ vel tanqͣꝫ in alteꝝNō enī ꝓpͥe dicit̉ hr̄e quis iuriſdictionemin ſemetip̄m niſi forte ꝯſideret̉ tanqͣꝫ alt̓ ſit.vt vellēt aliqͥ d̓ pnīa dicere. Proportionabilis eſt deſcriptio triplex triplicis alteriusiuriſdictōis ẜm triplicē legē. Diuidit̉ aūtqn̄qꝫ iuriſdictio in coerciuā. q̄ .ſ. fert̉ in inuitū. Et in directiuā ſeu regulatiuā ⁊ ordīatiuā. qͣlis fuiſſet etiā ī ſtatu innocētie. ⁊ qͣliseſt ſapiētis ad inſipiētiores ⁊ ꝑfectioris adimꝑfectiorē. vt in angel̓ etiā poſuit Dyoniſius. Subiūgamꝰ de dominio qd̓ ita de Sſcribi p̄t. Dominiū ē ptās ꝓpinqͣ aſſumendi res alias. vl̓ vt alias in ſui facultateꝫ velvſū licitū ẜm iura vl̓ leges rōnabilit̓ inſtitutas. Inuenit̉ aūt hͦ modo dominiū ſextuplex. Beatificū. originale. gͣtificū. euangelicū canonicū. politicū. Beatificū eſt dominiū ẜm leges gl̓ie. Originale dn̄iuꝫ eſtẜm leges original̓ iuſticie. Gratificū ē dn̄ium ẜm leges gͣtie gratificātis. Euāgelicuꝫeſt dn̄ium ẜm legē ꝓpͥe euāgelicā. Et ita dereliqͥs duobꝰ ſuo mō. Primū fundat̉ in titulo gl̓ie. ſcd̓m in titulo original̓ iuſticie. etita de reliqͥs ſuo mō. Poſſumꝰ aūt ꝯtractiꝰ loqui de triplici dn̄io. quoꝝ vnū fundatur ī titulo charitatis gͣtificātis. Alteꝝ ī titulo alicuiꝰ gr̄e ſuꝑnatural̓ ſolū gͣtis date.nō gratificātis. Terciū in titulo doni alicuiꝰ pure natural̓ ſicut eſt electio vl̓ naturalis ſucceſſio ad aliquē pͥncipatū Deſcribitur autē dn̄iū qd̓ appellat̉ a multis euāgelicū ꝑ appropͥatōem qd̓ eſt dn̄ium īmediate a deo inſtitutū. ꝯpatiēs ſecū ex eqͦ qͦtlibetdn̄os et inabdicabile ẜuata charitate ſe extēdēs ad oīa. De hͦ dicit apl̓s ꝙ nr̄a ſūt oīa.qꝛ diligentibꝰ deū oīa cooꝑant̉ ī bonū. qm̄in titulū charitatꝭ adijciūt̉ omīa abūde adfruēdum vl̓ vtendū q̄ in celis ſunt ⁊ ī terrain mari ⁊ in oībꝰ abyſſis. Deſcriberet̉ conformit̉ dn̄ium original̓ iuſticie ꝙ ē donuꝫ