Druckschrift 
1 (1494) Prima pars operum Johannis Gerson
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Et legum

tēpus cōſtituere voces diffinitiuas in pluribus vl̓ paucioribꝰ et in alijs qͣꝫ dicti ſintſatis ſil̓r ad illa q̄ facta ſūt et fieri pn̄t variomodo circa inſtitutionē p̄latoꝝ eccl̓iaſticorū maiorū et mīoꝝ q̄ qn̄qꝫ fiebāt a toto populo et clero. qn̄qꝫ a toto clero ſolū. qn̄qꝫ aſolis canonicis eccl̓ie cathedral̓. ⁊ nouiſſime crebriꝰ ꝑ ſolū papā ſic̄ pl̓imoꝝ ē iudiciūConſideratio. xiii.Oteſtas eccl̓ia ſtica ſic̄ ⁊ alia q̄libet originat̉ a pͥma iuſticia ẜmquā iura oīa/ leges iuriſdictōesatqꝫ dominia pulcra ordīs varietate fundant̉. Deſcribit̉ itaqꝫ iuſticia ꝙ ēꝑpetua ⁊ ꝯſtās volūtas/ ius ſuū vnicuiqꝫtribuēs. Hec aūt deſcpͥtio ꝯpetit pͥncipaliter iuſticie diuīe in ordīe ad ſuas creaturaſ.Deꝰ nēpe ſolꝰ eſt qͥ volūtate ꝑpetua et ꝯſtāti dat vnicuiqꝫ rei qd̓ ſuū eſt. ſuū inqͣꝫ nō exdebito rigoris ſꝫ ex liberaliſſima et digniſſima donatōe creatoris. Sic in qͣlibet re tantūdem ē de iure qͣntum de entitate. Habꝫ eīres q̄libet ius ſeu titulū id habēdi qd̓ habꝫex dictamine rectiſſimo pͥme iuſticie. Iuſꝟo ſic deſcribit̉. Ius ē ptās ſeu facultas ꝓpinqͣ conueniēs alicui ẜm dictamē pͥme iuſticie. Porro dictamē hͦ lex dicit̉. quia lexeſt regula ꝯformitatē habēs ad dictamē recte rōis. Dictamen ꝟo recte rōis pͥme/ et iuſticia ꝯueniūt in deo ſynonime. Proīde dictū eſt in deſcriptōe iuris ꝙ ē facultas ꝓpīqua ⁊c̄. ꝓpter illa q̄ in potētia obedientialiꝯuenire pn̄t cuilibet creature. qd̓ poſſe dicere poſſumꝰ vel obediētiale vl̓ logicale. ẜmle nō dicit̉ ꝓpͥe res habere ius vel legē. ſic̄nō dicimus ꝙ dānati ius habeāt ad btītudinē eternā. Nec ꝙ ſtella ius ſuū ſeu faculatē habeat in tāta luce quāta refulget in ſole. licet in potētia obediētiali creature vl̓ abſoluta dei poſſint hec oīa fieri. Conſeq̄nt̓ib hac ampliſſima iurꝭ ⁊ legis acceptōe ſic̄vtitur ſcriptura dū ait. He ſunt leges celi ⁊erre ⁊c̄. ⁊ alibi pluries. ⁊ apud Boetium.Legēqꝫ pati ſidera cogis/ fit deſcēſus reſtrictior ad ea q̄ creaturā rōnalē reſpiciunt vtratōnalis eſt. Fit ſubinde diſtinctio de iuſticia. quia q̄dam ē eſſential̓ et pͥmaria qͣlisp̄deſcripta eſt. Altera eſt ꝑticipata ſeu deriuata ⁊ attributiue dicta/ que ſic deſcribiturIuſticia ē habitꝰ vl̓ tanqͣꝫ habitꝰ ꝯformisdiuīe iuſticie. eiuſqꝫ imitatiuus ꝑ ꝑticipationē quo habitu īclinat̉ habēs eā facere ius

vel reddere. Ita ꝙ ius ē velut actꝰ vl̓ vſusvel effectus vel titulꝰ tal̓ iuſticie. Rurſusde iuſticia ſic accepta ꝑticipatiue dicimꝰ ꝙquedā eſt iuſticia original̓. quedā regni celeſtis. vt ibi. Primū qꝛite regnū dei et iuſticiā eiꝰ. Et hec duplex ē. q̄dā gl̓ie/ q̄dā gr̄e. Altera iteꝝ ē iuſticia legal̓. alia ciuil̓. Iuſticie ꝟo ciuil̓ alia diſtributiua alia ꝯmutatiua Et ita de reliqͥs acceptōibꝰ iuſticie ſpecialibꝰ. Iuſticia legalis ē oīſ virtꝰ ſic̄ charitas eſt tota lex xp̄i. Porro iuſticie diſtributiue contrariant̉ ꝓmotōes indigne et intruſiōes in officijs reipublice et bn̄ficijſ eccleſie. Cōmutatiue aūt ꝯͣriant̉ ꝯtractꝰ illiciti. vſura/ et fraus in tꝑalibꝰ. ſymonia ⁊ giezia in ſpūalibus. de quibꝰ nō eſt hic dicēdūꝑ ſingula. Dicamꝰ p̄terea tot eſſe legū va/ Ꝙrietates qͦt modis iura variāt̉ ẜm dictamēꝑticipate iuſticie. Propterea ſunt q̄dam leges ꝓprie diuine. quedā ꝓpͥe naturales. q̄dam poſitiue vl̓ hūane. Quarū aliq̄ ſūt canonice vel eccl̓iaſtice. alie ſūt ciuiles ſeu politice. Et qͣꝫuis pauce reperiant̉ leges quinmixte ſunt ex partitipatōe diuerſaꝝ. nihilominꝰ denominat̉ lex a p̄domināti ſeu a pͥncipaliori qd̓ in ea reperit̉. Quibꝰ p̄ſuppoſitis dicamꝰ vlteriꝰ deſcriptōes hmōi leguꝫ Et qm̄ lex dicit̉ a ligando .i. obligādo. vl̓a legendo .i. dictādo qͥd agendū ſit. Cōformiter ad hāc obligatōeꝫ ſeu dictamen recteratōis deſcribemꝰ pͥncipaliter leges obligatorias. qꝛ de ꝯſultorijſ ⁊ ꝑmiſſiuis/ et ſi queſint alie facil̓ hēbit̉ ex his cognitio. Lcxdiuīa obligatoria eſt ſignū veꝝ reuelatū creature rationali notificatiuū recte ratōis diuine volentis teneri ſeu ligari illā creaturāad aliqͥd agendū vel non agendū ꝓ conſecutōne felicitatis eterne. Dicit̉ hic ⁊ infra.Signū notificatiuum. quoniā ꝓprie nullalex obligat liberū arbitriū ſi notificata n̄ fuerit. Hoc autē ſignū triplex eſt. quoddammentale/ quoddā vocale/ quoddā ſcriptū.ſicut eſt lex ſcripta ꝓlata indita/ lr̄alis vocalis/ mentalis. De mentali ſcribit̉ in pſalmoSignatū eſt ſuꝑ nos lumē vultus tui domine. Et ad Roma. ij. pulcre ꝑ totum. Etiterū in pͣs. Legem tuam in medio cordismei. Lex naturalis obligatoria deſcribit̉ꝙ eſt ſignū naturaliter habitū. notificatiuūrecte ratōis diuine. volentis creaturā rationalē hūanā teneri ſeu ligari ad aliqͥd agendū vel nō agendū ꝓ conſecutōe finis ſui naturalis qͥ eſt felicitas hūana ſiue monaſtica