Caſtitate eccleſiaſticoꝝ X
XXVIII
Obis de caſtitate locuturis.oportꝫ ne fallat equocatio cognoſcere taꝫ deſcriptiue qͣꝫ diIuiſiue conditioneꝫ caſtitatisVEſt aūt caſtitas/ virtus moderatiua paſſionū ꝑtis ꝯcupiſcibilis/ circa venereas voluptates. ſicut ſobrietas circadelectatōes guſtus in cibis ⁊ potibusmoderat̉. Hoc Areſto. tuus. Hoc tota diſcipuloꝝ tuoꝝ ſchola ꝓclamat. ¶ Natura.Nec reclamo. I quo vadis. ¶ Sophia.¶ Caſtitatem ſic deſcriptam triplicamusſcu tripliciter diuidimus. In caſtitatē moralem herocā ⁊ diuinalem. Et qͥdē de morali/ qꝛ notior eſt. pͥor erit ſermo. deinde deheroica. Poſtręmo de diuinali tractabimꝰ¶ Natura. ¶ Placet vt vis. ¶ Sophia.Caſtitas moralis quēadmodū cetere morales v̓tutes/ ꝯſiſtit in medio. Eſt em̄ v̓tuſhabitus electiuus in medio ꝯſiſtens qͦ adnos. vt ſapiens iudicabit. Coniecturatuꝟo medium caſtitatis. vt nec excedat caſt̓nec deficiat circa venereos actꝰ ẜm ſex circūſtantias in generali. que ſunt ꝑſona. locus. cauſa. tempus. modus. materia. vt fiat ſcꝫ ꝑ quem oportet. cur oportet. vbi oꝑtet. qn̄ oportet. quomō oportet. ⁊ circa qd̓oportet. alioqͥn laude carebit. Quis. quid.vbi. qn̄. cur. quomō cernere debes. ¶ Natura. ¶ Et quo pacto plus in homine qͣꝫ inceteris animantibꝰ; Cur non hominibusmee legis inſtinctus pͥmū inſitus/ ſufficit.vt multiplicetur ⁊ creſcat ⁊ repleat terram.¶ Sophia. ¶ Cur nō ita queris rationeꝫQuare deus oīa ſubiecit ſub pedibꝰ hominis oues ⁊ boues vniuerſas inſuꝑ ⁊ pecora cāpi/ volucres celi ⁊ piſces maris. ⁊ nōcuiuis animantiū ceteroꝝ ſi parē eſtimaslegem vtrorūqꝫ. Sed plane datuꝫ eſt ⁊ inſitum hominibus libeꝝ arbitrium/ quo reliqua carent oīa. Eſt aūt libeꝝ arbitriū/ facultas rōnis ⁊ volūtatis. qͣſi libeꝝ de rōneiudicium. Hinc dominiū accepit ſuꝑ irrationabilia q̄libet. qͣſi ẜuilia ſub libero. Hīcſemetip̄m ꝑ illud libeꝝ arbitrium regere debet ſub quo eſt appetitus ſuus ſenſualis vtdominet̉ illius. Hīc illa ꝯſurgit aurea mediocritas debita ſuis actibꝰ. Hinc deuiando ꝑ plus ⁊ minꝰ debito/ iure culpat̉. Tuꝟo natura ꝑ te ſolā ſub deo pr̄e ſūmo regꝭ ⁊dirigis oīa/ q̄ rōeꝫ hmōi nō hn̄t ſibi cōiunctā. A te deniqꝫ plus agunt̉ qͣꝫ agāt. nec inſuis motōibꝰ crunen hn̄t. ſicut nec ꝓpriaꝫ
qua regant̉ ꝯiunctā obtinēt rōnem. Propterea neqꝫ caſtitas neqꝫ ſobrietas neqꝫ generaliter v̓tus aliqͣ moralis. reꝑiuntur inbrutis. niſi forte ꝑ metaphoricā locutionēvt turtur caſta. caſtus elephas. canis prudens. leo fortis. māſueta colūba nominantur. Et ex oppoſito ꝑ ſil̓itudinē vicioꝝ. ſuperbus equus. aſtuta vulpes. vorax lupꝰ.ſus luxurioſa. ¶ Natura. ¶ Animaduertoque dicis. nec a meis ſunt aliena pͥncipijsIā inſuꝑ velut a longinqͦ qͥd moliris odoro. ¶ Sophia. ¶ Itaqꝫ molior on̄dere ꝙcaſtitas ꝑpetua nō tibi ſꝑ ē aduerſa. ¶ Natura. ¶ Immo certe iuxta deductōeꝫ tuaꝫ⁊ deſcriptōeꝫ/ nulla mihi caſtitas ſicut necvirtus aliqͣ moralis exiſtimāda eſt contraria. ¶ Sophia. ¶ Recte ſentis ⁊ ꝯcludis. IUn̄ ſummurmuras ergo ſi ſint eunuchi qͥſe cāſtrauerūt ꝓpter regnum dei. ¶ Natura¶ Nunquid non iure conqueror de talibꝰqui ſe totos ⁊ ꝓ ſemꝑ ab officio generationis abdicant? Nōne peccāt in extremorūaltero qͥ tanqͣꝫ agreſtes vel inſenſibiles/ oīdant oꝑatiōi veneree repudiū? Nōne ſubiectū ꝓpriū ſpeciēqꝫ deſtruūt? ¶ Sophia.¶ Quid ſi palam ex ꝯceſſis tuis monſtrauero tale aliqͥd fieri poſſe multis caſibꝰ cūtuis legibꝰ ⁊ v̓tute? Quid ſi videas equosad libidinē ꝓniſſimos/ ex equaꝝ vſu debilitari. qͥbus abſtinētia totalis/ dat ſicut etmultis alijs/ robur ⁊ incrementuꝫ vſqꝫ inſenectā ⁊ ſeniū. Adeo vis eſtimatiua circavenerea fantaſiam qͣꝫ abſtinentia magis ledit. Sed q̄rēda ſunt rurſus aliqͣ/ quatinꝰefficiat̉ ꝓceſſus lucidior. Concedis abſqꝫſcrupulo ꝙ opus generatōis nō eſt paſſimab hoībꝰ exercenduꝫ. niſi qn̄ oportet ⁊ vbioportet. ⁊ de reliqͥs ita circūſtatijs. ¶ Natura. ¶ Concedo. ¶ Sophia. ¶ Des igit̉oportet regulas ad iſtaꝝ cognitiōeꝫ circūſtantiaꝝ/ qͣles tui diſcipuli Areſto. potiſſime) tradiderūt. Etſi nullus eoꝝ ad ſup̄māpurā ⁊ liquidā ꝯſpexerit veritatem. qꝛ tuolumine nō meo (qd̓ ſuꝑnaturale eſt) ſuū exercebāt mētis ītuitū. Propterea diuerſasin ſectas ⁊ ſciſmata ꝑtiti ſunt. qͣꝝ multas/tuus coarguit Areſto. Ut ꝙ mulieꝝ debebat eſſe cōitas in vſu. more brutoꝝ qͦrūdāaīaliuꝫ. Neqꝫ em̄ ſunt oīa talis intemꝑateconditōis. ſed ſociali quodam indiuidualiqꝫ vinculo mas ⁊ femella ꝯiūgunt̉. ſic̄ inauibꝰ pl̓imis cernere eſt. Dicebāt alij debere paſſiꝫ hoīes cū femīs in publico miſce-
M