Tractatus
nandis/ ꝙ regule generales tradite ſub artevix inueniunt̉ practicabiles abſqꝫ exceptōe.multo magis in moralibꝰ hoc euenit quātoplures ſunt mutatōes animoꝝ qͣꝫ corporuꝫPropterea neceſſitatus eſt ph̓us dū mediūvirtutis inqͥreret dicere/ ꝓut ſapiens iudicabit. ¶ Patet exinde quorundā nimia humilitas vel vanitas/ qͥ reqͥſiti dicere qͥd ſentiāt dealiquo caſu morali/ confugiūt ſtatim ad allegationes ſuꝑ allegatōnes. ⁊ ad gloſas ſuꝑgloſas/ dimiſſis etiā qn̄qꝫ textibꝰ/ aut principijs vniuerſalibus ad que debet reſolutio fieri dicētes. Iſte ſic ſentit. alter ſic ſentit. alter)approbat eū. alter ſentit cuꝫ iſto. quibus recte dici poteſt. Dic nō quod alij ſcripſerunt.ſed qͥd tuipſe dicis vel ſentis. Dicit em̄ Ariſto. vi. ethicoꝝ. ꝙ iudicia prudentiū ⁊ exꝑtorum habēda ſunt ꝓ pͥncipijs/ vbi etiam nullā aſſignarēt rationē. qm̄ ex multis exꝑiētijſ⁊ ſtudijs euenit illud. Chara (id ē p̄cioſa) datur longo prudentia tꝑis vſu. Sic̄ in medicina/ ſic in omni arte Un̄ orta ē illa maximaa ſapiente ⁊ ph̓is poſita. Cuilibet experto īſua arte credendū eſt. ¶ Ubi aūt diſſentiuntdoctores ſuper aliquo caſu/ cuiꝰ vtraqꝫ ꝑs ſiue agat̉ ſiue nō agat̉/ pōt in culpā v̓ti. ꝓut exͣemplificatuꝫ ē in. c. inqͥſitionis. extra de ſen.excō. Oportet tūc attendere ꝑticularius adcircūſtantias tā ex ꝑte doctorū loquentiuꝫ.vt qꝛ iſti ſunt plures et famoſiores/ ſanctiores quoqꝫ. ⁊ in dictis alijs ſolidiores/ qͣꝫ exparte illius rei que nō agēda vel agēda ꝓponit̉. Demū ex fine ⁊ intentione agentiū. Utex om̄ibus eliciatur de duobus probabilibus ꝓpoſitis quid illoꝝ ꝓbabilius habendū ſit. Pretactu eſt inſuꝑ de reſolutōe facienda ad termīos iuris diuini/ vbi humana iura diſſonare ad inuicē/ vel contra charitateꝫviderent̉ militare. Ita em̄ fieri neceſſe fuit ꝓſedatōe ſciſmatis ꝑ cōcilij generalis cōuocationē ſine papa recepto ꝑ oēs qui cōuenerāt⁊ ꝑ iudiciū cōcilij ſuꝑ vtroſqꝫ ꝯtēdentiuꝫ depapatū. Nō obſtāte lr̄ali ſono decretoruꝫ ꝙnec cōciliuꝫ euocari pōt ſine papa. nec papapōt a toto ꝯcilio iudicari. ¶ Sed hec hactenus ꝓteſtatōe ſubiūcta/ ꝙ nihil hic vel alibitemerarie loqͥ ꝓpoſitū fuit/ nihil cū ꝯſciētiavel detractionis/ vel inordinati fauoris/ velamaricati cordis. nihil deniqꝫ in fauorē illicitoꝝ contractuū vel contrahentiū. p̄ſertimvſurarie prauitatis. quā nouimus tā diuīoqͣꝫ humano iure damnatam.¶ Finit tractatus de contractibus.
¶ Incipit tractatuseiuſdem de ſimonia.Uper materia ſimōiace labis Lin collatōe bn̄ficioꝝ ꝑ papā reſoluēdo materiā ad radicē ſcripture ſacre. qua dimiſſa ꝑcurrere ramos opinionū ꝑticulariū fine caret. ponit̉ hec vnica concluſioImoniaca labes ꝯͣ ius diuinū vl̓ d̓ſimoniaca ſpecie ſuſpectū ē in ꝯferēte bn̄ficiū eccl̓aſticū (etiā ſi ſit papaexigere vel extorquere a bn̄ficiādo ꝓmptaꝫpecuniā/ ſub titulo primoꝝ fructuū. ac impedire poſſeſſionē ⁊ officiationē ſuaꝫ quouſqꝫſoluerit illā pecuniā. Deducemꝰ ꝯcluſioneꝫhanc primo ex ſeptē ſuppoſitiōibꝰ fundatisin iure diuino. ¶ Dehinc reſpōdebimꝰ ſeptēobiectionibꝰ. ¶ Subinde ſeptē ꝯſideratōesvel doctrinas adijciemus.Prima ſuppoſitio.Upponit̉ pͥmo ꝓ ꝓbatōe/ ꝙ in bn̄fixio p̄ſertiꝫ habēte curā aīaꝝ ſūt hecduo .ſ. officiū ⁊ bn̄ficiū. Beneficiuꝫaūt (ſicut dici ſolet ⁊ veꝝ ē) dat̉ ꝓpter officiū.Un̄ ad ius ⁊ obligationē officiādi/ competit ius bn̄ficiū recipiendi. ſicut infra docebitur ex omni iure. Propterea nō dꝫ obligariquis ad officiandū ꝑ traditionē ordinis ſacri vel al̓s niſi bn̄ficiū .i. ius recipiendi ſuſtētationē vite ſimul annectatur.¶ Secunda ſuppoſitio.Upponit̉ p̄terea/ ꝙ officiū eccl̓iaſtitū qn̄qꝫ ſumit̉ ꝓ iure officiādi/ qn̄qꝫpro obligatōne ad officiandū. qn̄qvo ꝓ ipſo actu officiādi. ¶ Eſt autem hm̄oiactus ſic deſcriptibilis/ ꝙ ē exercitiuꝫ aliqd̓impēſum ad vtilitatē alteriꝰ vel alioꝝ/ ꝓ conſecutōe felicitatis eterne et damnatōis euitatione. Un̄ ꝑ hāc vltimā clauſulā differt officiū eccl̓iaſticū ab officio tꝑali vel ciuili. videlicet rōne finis ꝓximi ſeu pͥncipaliter intenti. qm̄ finis proximꝰ officij ciuilis ē felicitaſſeu trāquillitas politica vite pn̄tis. officiuꝫaūt eccl̓iaſticū habet finē altiorē videlicet ſalutem eternam animarum.¶ Tercia ſuppoſitio.Upponitur inſuper ꝙ hec tria pureſunt ſpūalia .ſ. ius ad officiandū qd̓dat̉ a ſuꝑiore vocāte vel eligente. qͥanemo aſſumit ſibi honorē ẜm apoſtolū ſedqui vocat̉ a deo ſicut Aaron. Sil̓r obliga-