Tractatus
ſed ī fauorē ꝯſeruatōis vl̓ augmētatōis proprie ſub̓e/ et ſuſtētatiōis domeſticoꝝ oneruꝫEcce quō malignātibꝰ ⁊ volētibꝰ iniuſte agere/ nō ſufficiunt leges poſitiue ꝯtra vſurarios late qͥn potꝰ ſūt incidētalit̓ aliqn̄ in damnū reipublice. ī laqueū ꝯſcīe. ī offenſiones ⁊ſcādalū. Si aūt ſnīe iuris. excōicationū velinterdictoꝝ/ ligēt abutētes talibꝰ ꝯtractibꝰ/dū fiūt ī fauorē vſuraꝝ. licet nō ī ſe ſint vſurarij/ videant dn̄i iuriſte an pene ſint vſqꝫ adhoc ampliāde/ dū nō conſtat de intētione¶ Attēdat̉Telcla attello. ſuꝑ ſecūdofundamēto contra cenſualiſtaꝫ. vbi aſſumitgloſam magnā Innocen. de vſuris. c. in ciuitate/ ꝙ pͥma ꝑs eſt euidēter quo ad oēs ſuiclauſulas pro cēſualiſta. ⁊ ꝓ dictis pͥus ī diuerſis conſideratōnibꝰ. Sil̓r ⁊ ſcd̓a ⁊ terciaꝑtes vſqꝫ ibi. Sed certe bn̄ cōſulendū ē. Attento ꝙ vbi dicit in ſcd̓a ꝑte. Alijs videtur ⁊forte melius/ nō negat priores bn̄ dixiſſe. ſꝫponit ſub dubio ſi ſequētes melius dixerintqui loquūtur ampliꝰ ꝓ parte cenſualiſte Etmodus loquēdi cōis notat eū ſentire ꝙ melius licet alij bn̄. ¶ Deinde cū dicit. Sed certe bene ꝯſulendū eſt. Patet ex modo loquendi / ꝙ ꝯformat ſe v̓bis decretalis. In ciuitate. ꝙ nō loqͥtur niſi ꝓpter dubiū intētōis cōtrahētiū. Et ex illo qd̓ affirmat ſtatim in qͣrta ꝑte dicēs. Illud aūt penitꝰ videt̉ illicituꝫ/ꝙ idē qͥ dicit̉ emptor ī ſe cōſtituat redditū ⁊c̄.vbi notet lector de correctōe quā tractatꝰ facit dicēs ꝑ viciū ſcpͥtoris factū eē vt dicaturemptor ꝓ vēditor. qꝛ nō poſſet (inquit) bn̄ exemplificari ꝙ emptor cōſtituat redditū in ſeSed hic cognoſcit̉ inaduertentia magna.qm̄ emptor ⁊ vēditor ſe habēt correlatiue. etpōt ille qui emit conſtituere ſe venditoreꝫ ꝑredditū vel actionē qua ſe obligat ad plꝰ dādum / vel in pecunia vel in ſpe / qͣꝫ acceꝑit. Ethoc obſecro tu lector vigilanter attēde. et cognoſces ꝙ affectio nimia īpugnādi cēſualiſtas/ fecit alit̓ ſonare v̓ba Innoc̄. qͣꝫ ſua fuerit intētio. ſicut de ſonitu cāpanaꝝ vulgarit̓exꝑimur. ¶ Proinde ſuꝑ reliqͥs ꝯcluſis ꝯͣ cēſualiſtas ad vitā. ⁊ d̓ regula iſta. Qui dubioſtāte agit aliqͥd mortal̓r peccat. dictū ē pͥusꝓpoſitōe terciadecima ſcd̓e partis.Quarta attentio.¶ Attendat̉ ꝓ reſpōſiōe ad terciū fundameꝫtū ꝙ cēſualiſta bonā habēs intētionē ſic̄ hr̄ep̄ſumit̉ ī caſu noſtro nō agit ī fraudem legis
nec ꝯtra legē. Nec illud qd̓ īquirit̉ q̄ drn̄tiaſit ſi nō poſſit recipi vnꝰ denariꝰ ex vſura/ etex ꝯͣctu cēſuali recipient̉ plꝰ qͣꝫ cētū/ ꝯcluditEt patet rn̄ſio ꝑ exemplū datū in materia d̓ſimonia. qꝛ ſacerdos celebrās miſſas/ p̄t reciꝑe centū franeos ꝓ ſuſtētatōne vite ſue. Etnō poſſet reciꝑe vnū denariū pro cōmutatione miſſe ad denarium.¶ Attēdat̉ cirAttētio quila. ca qrrū ſūdomētū qd̓ ſupponit̉ illic eē fraus vſurarū. tuꝫrōe mīoris p̄cij. tū ex ꝯditōe ꝯͣhētiū. Et id̓onihil ꝯtra caſū nr̄m vel ſil̓em. qm̄ p̄ciū eqͣturvēditioni. nec fit ad vſurariū queſtum.Sexta altello. per caſu ciui¶ Attēdat̉ ſu5li qͥnti fūdamēti illud qd̓ tactū ē ī recitando.ꝙ .ſ. illū caſuꝫ nō vidi ī textu legis cuiꝰ ſuppono bonū intellectū. Uidi aūt dn̄m de palude qͥ fuit magnꝰ iuriſta ⁊ theologuſ qͥ ſuꝑterciū ſnīaꝝ. diſt. xxxvij. vbi cōiter doctorestheologi tractāt materiā d̓ vſura/ ⁊ ibi requiratur. Hic inquā doctor ponit caſū legis/ ꝙſi Petrꝰ vēdat cōitati aliquā domū vel hereditatē centū frācis/ pōt ſtatiꝫ emere. x. libraſad vitā ſuꝑ eadē hereditate. Ueꝝ ē ꝙ exhibitus ē mihi mō textꝰ legis p̄dicte qͥ ſic hꝫ. Scui qͣꝫtitas certa leget̉. ⁊ qͦ ad p̄ſtet̉ ī ſinguloſannos/ certū aliqͥd veluti vſuras iuſſerit teſtator p̄ſtari/ legatū valet. Sed ī vſurꝭ hactenus valere debet/ quatinus probabilē modū vſuraꝝ nō excedat. ¶ Ex hoc textu patetpͥmo qd̓ facit ꝓ nobis. qꝛ dicit ꝙ legatū valet. Patet etiā ꝙ nomen vſurarū hic nō accipitur ꝓut hꝫ maliciā ſibi ꝯuolutā/ ſicut ē nomē furti ⁊ rapine. alioqͥn ſibi ꝯtradiceret. ſedaccipit̉ vſura ꝓ ſuꝑabundātia ī ꝯtractibꝰ/ ꝓut etiā gloſat ſanctus Thomas illud Deut̓.xxviij. Fenerabis gentibꝰ multis. Et ī euāgelio Lu. xviij. increpat̉ piger ſeruꝰ qͥ nō dedit pecuniā ad vſurā/ qͣꝫuis ſit hic metaphorica locutio/ ſicut ibi. Feneratur dn̄o qͥ miſeretur pauperis.Attentio ſeptima¶ Attēdatur ꝓ ſexto fundamēto nō ſemꝑ verū eſſe ꝙ ſi dilatio traditōis mercis facit p̄cium diminui/ ꝯtractꝰ ſit vſurariꝰ. qͥa caſus ēoppoſitꝰ ī terminis. c. in ciuitate pͥus allegato. ⁊ tactū eſt in qͥnta propoſitōe ſcd̓e partisuo pacto ſit hoc factibile.Attentio octaua.