De Contractibus
XXXVI
dendo ad qͣrtū fundamētū nō negamꝰ (inquit) qͥn ex alijs modis et ꝯtractibꝰ/ annue p̄ſtatōes cēſuū poſſint imponi licite. vt ī fundatōe eccl̓ie. vt in ꝯceſſione quā qͥs facit d̓ reſua. vt dū aliqͣ eccl̓ia eximit̉ a iuriſditōe ep̄i.⁊ alijs modis ſparſis in iure ſicut allegat. ſꝫſufficit nobis ꝯceſſio fundamēti. ¶ Rurſusꝯceſſo antecedēte qͥnti fundamēti ꝙ ꝑ titulūgratuitū .ſ. legati vel donatōnis/ pōt annuapenſio de nouo conſtitui. negat̉ ꝯſequentia.vel ſil̓itudo ad caſū noſtrū. qm̄ in titulo gratuito nulla eſt ſuſpitio de vſura. nec ad mutuū vel ad effectuꝫ mutui reducibilis. ſecushic. ¶ Reſponſio p̄terea ad ſextū fundamentum ſtat in hoc/ ꝙ ī mutuo quantūcunqꝫ ꝓbabile dubiū vel ꝑiculū nō pōt ꝯcludere excuſationē vſure. de qua in. c. nauiganti. Secus eſt in cōtractu venditōis ⁊ emptiōis. dequo loqͥtur illud capl̓m. Cū igit̉ ī caſu cenfualiſte de quo querit̉/ ſit mutuū vl̓ ad mutuū reducibile nō eſt ſil̓itudo. attento ꝙ preciū vt in pluribꝰ ē valde paruū reſpectu magnitudinis penſionis. ⁊ ad tempꝰ ē probabiliter ſatis duratuꝝ. Poſſet addi (ſed nō tangit̉ hic) ꝙ cōtractus talis dat occaſionē machinādi in mortē alteriꝰ. vel eā optandi .ſ. illius qͥ recipit penſionē ad vitā. ¶ Ulterius inreſpōſione ad ſeptimū dicit eſſe duos caſuspoſitos ab Hoſtien̄. Unus eſt ꝙ licet emere poſſeſſiones ad vitā ipſius emptoris. ſedhoc intelligit̉ vbi nō cōſtituitur fructus denouo. ⁊ merx iā creata emitur. nec dat̉ facultas redimēdi. ⁊ ita nō ē ſimilis caſus ad noſtrum. Alter caſus eſt/ cū quis tradit vel vēdit oues alicui monaſterio ſub pacto ꝙ proqualibet oue recipiat duos ſolidos. cuꝫ fructus cuiuſlibet ouis valeat quattuor vel qͥnqꝫ ſolidos Sed poſt mortē tradētis/ omēsoues ad monaſteriū ꝑtinebūt. et hoc eſt licitū ꝓpter incertitudinē mortis vel multiplicationis ouiū. Sed ſecus ē ī caſu cenſualiſte. quia ē mutuū vl̓ ad mutuū reducit̉ ¶ Poſtremo reſpondet ad vltimuꝫ ꝑ illud dictumde p̄bendis. multa ꝑ patientiā tolerant̉. queſi deducta fuiſſent in iudiciū/ exigente iuſticia nō deberent tolerari.Cce ſummatim collecta eſt ſnīa tractatus/ qͣꝫtū viſum ē ſufficere ad intētionē noſtrā q̄ verſat̉ nō ad impugnationē tractatꝰ pͥncipalit̓ aut mordaciterſed ad elucidationē veritatis/ tā in caſu propoſito qͣꝫ in alijs nōnullis in materia cōtractuū/ que ad ꝯſcientiaꝝ ſerenationē ⁊ iuriuꝫ
faciunt intellectum.DAttentio prima.¶ Attendat̉ ī pͥmis ꝙ octo rōnes facte ꝓcenſualiſta/ militāt ꝓ caſu nr̄o. Nec rn̄ſiōes date cōtrariant̉ ſed ꝯfirmāt ꝓpoſitū/ dū concedūt cēſuales redditꝰ rōnabilit̓ emi poſſe velinſtitui/ ſi nō appareat de corrupta intētōnevel ex modicitate p̄cij. vel ex mala fama contrahentiū. vt qꝛ ꝯſueuerūt vſuras exercereAttentio ſecunda.¶ Attendat̉ ꝙ pͥma rō ſua ꝯtra cēſualiſtā fūdans ſe in hoc ꝙ vbi eſt eadē rō/ debet eē eadē iuris deciſio/ ſoluta eſt ꝑ quartādecimā ꝓpoſitionē ſcd̓e ꝑtis. Et poſſet rn̄dēdo ad formā concedi maior in terminis ſi ſit eadē ſil̓itudo penitꝰ. ſed minor negabit̉. qm̄ in vſuraaꝑta ꝓhibitio legis diuine ⁊ humane ē manifeſta. nō ſic in caſu cēſualiſte. etiaꝫ vbi peccaret. qꝛ hoc eſſet occultū. aliud manifeſtuꝫ.¶ Addito ꝙ p̄cepta nō obligant vt fiāt ad intentionē p̄cipientis niſi ſub conditōne. hoceſt ſi debeat finis aſſequi. alioquin honorāsparentes ꝓpter naturalē pietatē nō referēdoad deū peccaret. Similit̓ ⁊ ieiunās ſi nō efficeretur deuotior. ⁊ ita breuiter de quolibꝫpreceptoꝝ. ¶ Facit ꝓ hac reſpōſione textusexp̄ſſus extra de vſuris. c. in ciuitate. vbi ſicdicit Alexāder tercius ſcribēs Ianuen̄. ep̄oIn ciuitate tua dicis ſepe cōtingere/ ꝙ quidam piper ſeu cinamomuꝫ ſeu alias mercescomꝑant. q̄ tūc vltra decē libras nō valēt. etpromittūt ſe illis a quibꝰ illas merces accipiunt. xi. libras ſtatuto termino ſoluturos.Licet aūt ꝯtractus hmoi ex tali forma nonpoſſit cenſeri noīe vſuraꝝ. nihilominꝰ tn̄ vēditores peccatū incurrūt/ niſi dubiū ſit merces illas plus minus veſolutiōis tꝑe valituras. Et ideo ciues tui ſaluti ſue bn̄ conſulerent/ ſi a tali cōtractu ceſſarēt/ cū cogitationes hoīm omīpotēti deo nequeāt occultari¶ Poſſet aūt hoc in loco fieri ꝑquiſitio/ curcontractus hic cōmemoratꝰ/ exquo non eſtvſurarius ſit illicitꝰ. Si dicat̉ ꝙ ꝓpter preciuꝫ maius ⁊ exceſſiuū hoc habet locū in foro ꝯſciētie. ſicut etiā videt̉ notare decretalis.ſed nō ī exteriori iudicio vbi res tantū valetẜm legiſtas qͣntū vēdi pōt. qd̓ intelligit̉ niſiſit defraudatio plus medio iuſti p̄cij. qꝛ tūccōtractus reſcindit̉ vt inciuilis licet nō vſurarius. Si ꝟ̓o dicat̉ illicitꝰ eſſe. qꝛ fit in fraudem vſuraꝝ. Reſpōdebit vēditor. nequaqͣꝫ/
S 4