De contractibus
VPPI
regula ꝯcedi in forma. qꝛ iā nō erit eadē ratio ꝓ deciſiōe iuris. ſi vnū ſit lege ꝯſtitutū.alteꝝ nō. facit enī diſparitatē autoritas.Propoſitio. Mv.¶ Argumentū fundatū in illa regula. dumaliqͥd vna via ꝓhibet̉ ⁊ altera/ n̄ ꝯcludit niſidū ꝓbet̉ ip̄m factū ⁊ nō ſola via. ¶ Exemplū ponat̉ tam in mat̓ia ſymonie qͣꝫ vſure¶ Martinus ſacerdos vult lucrari decemfrancos. ⁊ petrꝰ etiā. Martinꝰ recipit illaſummā ꝓ ſuſtētatōe vite ſue. Petrꝰ recipittanqͣꝫ p̄ciū ſue miſſe. ſic ſymon voluit emere ptātem dandi ſpm̄ſanctū vt inde lucraret̉. Martinꝰ iuſte habꝫ decem frācos Petrus iniuſte. Ubi manifeſtum eſt qͣꝫtū operetur intentio ⁊ directio cordis. vt aliquiseuitare poſſit facilit̓ ſymoniā cum pari ſeumaiori lucro tꝑali/ qͣꝫ ꝑ damnatā ſymoniā.¶ Exemplū in ꝯͣctibꝰ. Petrꝰ habꝫ centū libras piperis vl̓ alteriꝰ mercis. vendit conſueto p̄cio ꝓ centū frācis. hec ē pura vēditio nō vſuraria. Ioh̓es emptor volēs habere ꝓmptā pecuniā petita dilatōe ſolutōnis a petro vēdit alteri mercatori ſtatī ſuūpiper emptū ꝓ minori p̄cio ſtatim habendo. vt ꝓ. lxxx. francis ſicut ſibi licitū ē. Cōſtat ꝙ ꝑ iſtos duos ꝯͣctus Ioh̓es venit adſil̓em effectū ſic̄ feciſſet ꝑ īmediatū ꝯͣctumvſurariū. qꝛ hꝫ. lxxx. francos ꝓmptos ꝓ cētum ad credentiā. Concedēdū ē tn̄ ꝙ ī iſtꝭꝯͣctibus quorū qͥlibꝫ eſt emptio ⁊ venditōvtrobiqꝫ de ſe licita/ pōt interuenire fraus īfauorē vſuraꝝ/ peior qͣꝫ ſit vſura de ſuo genere. nō vſura tn̄ ꝓpͥe dicta. ¶ Unde ꝯcludit̉ ſicut pͥus qͣꝫtū ſit in ꝯͣctibꝰ intētio ponderāda/ p̄ſertim in ꝯͣctibus nō ꝓhibitis exp̄ſſe ꝑ legem poſitiuā in ſe vl̓ ī ſuis circumſtantijs. qꝛ tūc intētio bona nō ſufficit adrectificatōem tal̓ actus cū ſuis circūſtātijſꝓhibitis. vbi tn̄ poſſet rectificatio fieri inaliqͦ ſil̓i ꝯͣctu nō ꝓhibito iure poſitiuo ī eadē vl̓ alia patria vl̓ circūſtantijs variatis.Propoſitio. xVl.¶ Argumētū ſumptū ex tolerātia pape vl̓eccl̓ie/ vl̓ ex ꝯſuetudīe et p̄ſcriptōe ⁊ abolitione locū habꝫ in ꝯſtitutōibꝰ poſitiuis vtpoſitiue ſunt. ⁊ nō ī pure naturalibꝰ ⁊ diuinis. ¶ Ad habendū v̓o plenā huiꝰ ꝓpoſitōnis intelligentiā/ neceſſaria eſt cognitio qͥdſit de iure pure poſitiuo. qͥd de iure diuino⁊ naturali. Cuiꝰ rei ignorātia vl̓ inaduertē
tia ꝯturbatōem inuolutā ⁊ ꝑnicioſaꝫ ī doctrina iuriū ſepe facit. Sꝫ qͣꝫtuꝫ ſufficit adp̄ſens (qꝛ alibi traditū ē) ꝯſtat ꝙ ꝑ eaſdemcauſas res ip̄a diſſoluit̉ ꝑ qͣs oppoſito mōſe habētes exorta ē. Conſtat p̄terea ꝙ legeſpoſitiue tūc ſolū inſtituūt̉ cū ꝓmulgātur.⁊ vim obligatōis habēt dū moribꝰ vtentiūapprobant̉. ¶ Dicamꝰ igit̉ ꝙ vbi papa vel Vleccl̓ia vel legiſlator ſciūt ꝙ ꝯſtitutōnes ſuevl̓ nō publicant̉ ſed dant̉ obliuiōi. vl̓ nonapprobant̉ moribꝰ vtentiū. ſed paſſim fit īoppoſitū/ ꝯſtitutōnes ille deſinūt hr̄e vimobligatōis tanqͣꝫ abolite ꝑ nō vſum vl̓ cōſuetudinē oppoſitā que ē nō legū oīm ſedpoſitiuaꝝ optima interpres. Alioqͥn tolerantia pape vl̓ legiſlatoris eſſꝫ ſibimet r̄pugnans ⁊ popul̓ noxia ſi vellet ꝙ leges ſuehaberēt vim obligatōis. ⁊ tn̄ illas neqꝫ publicaret neqꝫ exeqͥ mādaret. Fundāt̉ ī hacradice abolitōes ꝯſtitutōnū qͣſi ſine nūeropoſitarū in decretꝭ. q̄ etiā tradite ſunt ī cōcilijs generalibꝰ. vt d̓ ieiunādo qͥnquageſima. vel diē ſabbati. vl̓ ꝙ ſacerdos celebrāſhabeat duos aſſiſtētes/ īmo plꝰ ꝙ nullusp̄ſumat eligere ꝯfeſſorē niſi cū certa autoritate. cū tn̄ paſſim qͥlibet ſacerdos ſecularisaudiat in ꝯfeſſione alteꝝ ſacerdoteꝫ. qꝛ ſic ē(vt dicūt) cōſuetudo. que ſi dicat̉ corruptela. vix apud ſacerdotes erit ſalutis ſtatꝰ. qͥdp̄terea de tot ꝯſtitutiōibꝰ ⁊ regul̓ poſitiuistraditis pͥdem ⁊ nō obẜuatis. nūc ī religionibꝰ. nūc in eccl̓ijs cathedralibꝰ ⁊ collegiatis. nūc in vniuerſatibꝰ ⁊ ꝯmūitatibꝰ. nuncin ip̄is etiā iuribꝰ penalibꝰ diceret̉. Niſi velint aſſertores oppoſiti abſqꝫ vlla miſeratione hoīes de omni ſtatu p̄cipitare ꝑ laq̄ostrāſgreſſionū in dānatōis interitu cū ſuisp̄latiſ atqꝫ rectoribꝰ. ſi cū tāta auſteritate faciāt artā viā dn̄i. et p̄grauēt intolerabili iugo ceruices ſubditorū. veꝝ de hͦ alibi latiꝰ¶ Propoſitio. Mll.¶ Lex ciuilis tolerās vſuras aliqͣs nō id̓o yſꝑ dicēda ē ꝯͣria legi diuīe vl̓ eccl̓ie. ¶ Poſſet hic fieri declaratio qͥd ſpectet ad legemciuilē. ⁊ qͥd ad canonica. ⁊ qͥd ad theologicam. ſuꝑ qͣ realibi traditū inuenit̉. Quantū v̓o ſpectat ad p̄ſens ſatis ē dicere ꝙ legiſlator ciuil̓ attendit ꝯſiſtētiā reipublice adꝯſecutōnem pacifici cōuictus inter ciues.vt ꝙ nō fiant furta. rapine. homicidia. ⁊ cetera humanū ꝯuīctu turbatia. Sꝫ qꝛ freqͥnter effrenata neqͥtia nō p̄t ex toto ꝯpeſci.Sꝫ