Druckschrift 
2 (1494) Secunda pars operum Johannis de Gerson
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Secunda pars

Propoſitio. xiii. Argumentū ſumptuꝫ ex ꝯſilio vl̓ dubiovniꝰ doctoris. ī illo dubio ꝯͣhere ſit peccatū mortale/ ē efficax ſꝫ temerariū et negandū. ¶O ꝑtꝫ enī incertitudinē tm̄ ſcrupuloſam leuē formidoloſam. ſedvalde ꝓbabilē. priuſqͣꝫ agere ea ſtāte pctm̄mortale iudicet̉. Sic enī dictū ſapiētꝭ ītelligit̉. Qui amat ꝑiculū ꝑibit ī illo. Itaqꝫ qd̓libꝫ dubiū facti ſufficit ad cauſandūpctm̄ mortale ſi qͥd agat̉ illo dubio ſtante. nec quodlibet dubiū iuris. Aſſumptumptꝫ ī caſu cuiuſdā decretal̓. Si ml̓ier vxorata incipiat nouā informatōeꝫ dubitare an attineat viro in gͣdu ꝓhibito. quo dubio ſtāte q̄rat vir debitū. qͥd aget vxor? Sineget. eſt ī caſu trāſgreſſiōis iniuſte ſi attineat viro ſuo. ſi ꝯcedat eſt in pctō mortaliluxurie. Ponat̉ aliꝰ caſus eſt creberrimꝰ dubiū ſit apud doctores aliquoſ ex vnaꝑte debeat agi. dicētibꝰ alijs ī pari numero oppoſitū fieri dꝫ. ſicut ī facto ſciſmatis ꝯtēdentiū de papatu ſepe fuit. Rurſus ī mat̓ia fidei doctores diſſentiūt. licitū eſt ante det̓mīatōneꝫ eccl̓ie ſepe tenerevnā partē vl̓ alterā. Rurſus īduci p̄t materia inſolubiliū. vt ſi titiꝰ iuret ſe accepturūbertā in vxorē. ſi pͥmū verbū qd̓ dixerit fuerit verū. nullo accipiet ſi fuerit falſū.Tūc dicat hāc ſolā ꝓpoſitōem. tu accipies me ī vxorē. Querit̉ qͥd aget titiꝰ? ſi accipiat. ꝑiurꝰ ē. qꝛ Berta dixit veꝝ. Sedhec ſil̓ia dimittimꝰ exercitio logicoꝝ. dicentes ꝓbabil̓ certitudo ſufficit ī moralibꝰ vt exponat ſe q̇s ꝑiculo vt dicūt doctores de celebrāte miſſam/ ſil̓ibꝰ. vbi reqͥrit̉ ſtatꝰ gr̄e. ſufficit ad ꝓbabil̓ ꝯiectura. Quia certitudo alia ſine reuelatōe habet̉. ꝓut ī moralibꝰ dicit Ariſto. ſumēdameſſe certitudinē groſſe figuralit̓. certitudo remouet in vna ꝑte omnē ꝓbabilita/ vl̓ opinionē alteriꝰ ꝑtis. licꝫ magis declīet ad iſtā vl̓ ad aliā. qd̓ ſufficit. īmo ſcrupuloſis formidoloſis ꝯſciētijs ſepe ꝯſilium eſt in oppoſitū agere/ p̄ẜtim ex īperioꝯſilio doctoꝝ. Propt̓ea ꝯſiliū ē ī materia morali/ ita leuit̓ aſſerat̉ aliqͥd mortale pctm̄/ aliqͥs doctor dat ꝯſiliū ſuperaliqͦ actu fiat. maxīe pl̓es alij poſſe fieri bn̄ dicūt. aut cadit ſub dubio.ut in caſu nr̄o notatū eſt. Ubi ptꝫ qͣlem laborintū ꝯſciētiaꝝ timorataꝝ incurrimꝰ

q̄libet opinio vel cōſiliū doctoꝝ ſufficit adincertitudinē faciēdā/ freq̄nt̓ opinioneſnedum varie ſed aduerſe ſint int̓ doctores.nūc ꝓpt̓ paſſiōes animoꝝ/ nūc ꝓpt̓ varioſaſpectuſ circūſtātiaꝝ. illaꝝ ſolū. modoaliaꝝ. modo oīm. vn̄ ortū eſt illd̓ cōmicuꝫ.Quot capita tot ſentētie. Deniqꝫ ꝯſiliū ē on̄dant̉ tales ſcpͥture varie ꝯſciētijsſimpliciū. qm̄ īde nihil ꝓficiūt niſi ad maiore inqͥetudinē ꝯſciētie. Sufficiat eis ꝯſiliū ſuorū ſuꝑioꝝ. nec in talibꝰ legendis autdiſcutiēdis occupēt ſe Poſtremo iuxtadicta ſumēdꝰ ē intellectꝰ Auguſtini ait.Tene certū/ dimitte incertū. Suꝑiores vero ſtudeant ꝓuidere pacifice ſecuritati ſubditoꝝ. nedū cōſiliū iuriſperitoꝝ ſcriptisaut v̓bis. ſꝫ efficaciꝰ autoritatē ſūmitificis. vt vl̓ tollat vl̓ moderet̉ vl̓ interp̄tet̉dubias tot ꝑplexitates/ ex poſitiuis ꝯſtitutōibꝰ ortas. aut faltē det facultatē abſoluēdi trāſgreſſores/ ſuꝑioribꝰ monaſteriorū eteccl̓iarū. vt qn̄ dederit dn̄s ſpm̄ ꝯpūctōisinueniāt ꝓmptū remediū. in deſꝑatōnis p̄cipitiū ruant/ difficultate papā vl̓ſuam curiā adeūdi.111Propoſitio. xiiii. Argumētū ſumptū ex illa regula vbi ē Ueadē dꝫ eadē iuris deciſio/ ꝯcluditin ꝯſtitutōibꝰ poſitiuis. niſi facta ſit vtrobiqꝫ ſil̓is ꝯſtitutio. Pro cuiꝰ intellectu ērememorādū/ in agibilibꝰ aliqͣ ſunt qͦruꝫratio depēdet īmediate clare ex pͥmis pͥncipijs moralibꝰ. Alia ſunt ſic elōgata/apparet agibilitatꝭ plꝰ ī vno qͣꝫ ī alt̓o. niſi ſuꝑueniat autoritas ꝯſtituētꝭ det̓minātis iſtā ꝑtē plꝰ qͣꝫ altera. vbi tūc locū habetilld̓ ſatyrici. Sic volo ſic iubeo. ſit ratōevolūtas. Quēadmodū rn̄dent gramaticiint̓rogati. Cur iſtd̓ vocabulū ſic aūt ſic ſignificat. qꝛ ſic placuit īpoſitori. Et ꝓfectotalē in oꝑbꝰ dei ſepe oꝑtꝫ nos dare rn̄ſiōꝫ. Nunc ad ꝓpoſitū ſtat duo ꝯͣctus videant̉ ſil̓es ad ſil̓es effectus bonos vl̓ malos inducētes. tn̄. vnꝰ erit lege ꝓhibitus alter ꝯceſſus vl̓ ꝑmiſſus. Exēplū ī ꝯͣctibus. ꝯſtat in vēditiōibꝰ ꝑpetuoꝝ reddituū pn̄t ꝓuenire plura dāna depauꝑationes abuſum vendentiū vel ementiū/ qͣꝫſepe veniāt mutuū / exactōe leui ſupraſortē. tn̄ pͥmus cōceſſus eſt legibꝰ alterhibitus. Et ita de plurimis ſine nūero iuribꝰ poſitiuis. Quāuis poſſet aſſumpta