Druckschrift 
2 (1494) Secunda pars operum Johannis de Gerson
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Secunda pars

agit more prudentꝭ medici/ tolerat minoramala/ vt peiora vitent̉. Datū eſt exēpluꝫde meretricibꝰ in antiqͣ lege libello repudij. de vſuris dādis aliēo. ſic̄ ē textꝰ Deūtero. xxiij. allegatꝰ. xxviij. Fenerab̓tibꝰ multis. et ip̄e a nll̓o fenꝰ accipies. Apparuit aūt minꝰ malū vſure leues fierēt ſuccurſu indigentiū. qͣꝫ vt inducerent̉indigētiā furari raꝑe/ aut paſſim diſtrahere ſua bona mobilia vl̓ īmobilia viliſſimop̄cio/ dāno lōge maiori qͣꝫ eſſet moderata receptio ſub vſuris. Nec inde iudei viuerent ī ocio opp̄ſſionē incredibilē xp̄iano qͥbꝰ fenerant̉ Cōſtat aūt hec tolerātiaꝯſona eſt dictamini natural̓ rōis. īmo diuine legiſ/ p̄ſuppoſito pctō. Cōſtat p̄terea papa ſicut ē īmediatꝰ dn̄s bonoruꝫtꝑaliū/ p̄ſertiꝫ laicoꝝ. ſic debꝫ paſſim irritare leges vtiles diſpenſatōne taliū bonoꝝ ꝯſtitutas. vtiles inqͣꝫ ciuilit̓. licꝫ fiant pctō. qd̓ īpedit quo ad finē btītudinisꝯſeq̄nde. Sufficit papa vl̓ eccl̓ia ſignificent vl̓ p̄dicent tales vl̓ tales ꝯͣctus illicitos eſſe/ de iure euāgelico in foro ꝯſcientie. Si aūt vltra voluerit papa ꝓcedereirritatōem etiā ciuilē oīm hmōi ꝯͣctuuꝫpenā excōicatōis aliter. ſicut videt̉ feciſſe in qͣdā ꝯſtitutiōe ꝯcilio generali/ eſtnoſtꝝ os ponere in celū. Supponimꝰ bonis ratōibꝰ circūſtantijs motū eſſe nolle moderatōibꝰ vtilibꝰ obuiare.ll Mropoſitio. xviii. Lex antiqua ꝓhibēs iudeis vſuras ꝓximis ſuis. ſed de alienis ꝯcedēs/ īuenit̉ apd̓doctores habere ml̓tiplicē intellectū. Dicentes enī ſic vſurā eſſe illicitā nll̓o modo p̄t bn̄ fieri. ſicut nec mendaciū/ ponuntꝯſeq̄nter iudeos peccaſſe dādo alienis advſurā. deꝰ ſufficienter edocuit eos ſuꝑ viros eleuatos ꝓpheticos ꝯmendātes eos pecuniā ſua dant ad vſurā. ſic̄in pſal̓. in Ezech̓. xxviij. plꝰ loq̄ndode ꝓximo qͣꝫ de alijs. qꝛ etiā oīs cenſendꝰ eſt nr̄ ꝓximꝰ. Exponūt vlteriꝰmittit̉ iudeis Deūt̓. xxviij. bn̄dictōnefenerabūt̉ extraneis/ fenus hic accipit̉ proſuꝑabundātia vſura. Uel dicūt recipiēdo vltra ſortē recipiebāt niſi reꝫaliūde erat ſua. ꝓpt̓ tyrānidē occupātiumterrā ſuā. ſic̄ mutuati ſunt vaſa ab egiptijsPro dicūt facere v̓bum ambroſij. licꝫeos oppͥmere vſuris/ qͥs licet interficere.

Sed ſuꝑ qꝛ iam aliqͣ notata ſunt ꝑtema/ et nimia ſubtilitas eſt ſꝑ expediēsin moralibꝰ diſcutiēdis/ propt̓ abuti volētes. Hec tetigiſſe ſuffecerit. dicere regula. oīs ꝯͣctꝰ ex ſuo genere vl̓ ex circūſtantijs dꝫ eſſe gͣtuitus. ſi int̓ueniat pactūde recipiēdo vltra ſortē efficit̉ vſurariꝰ. ſic̄eſt in mutuo cōmodatōe Et ꝓprie ſolustalis vſura nomīat̉. Propoſitio. xlx.y Lex hūana ſtatuēs nullos redditꝰ poſſeZvēdi niſi facultate redimēdi facitꝯͣctus aliūde licitꝰ ſit vſurariꝰ. aut ſolū pigneraticiꝰ. aut in redemptōe debeat fieri fructuū ꝑceptoꝝ deducto. Ponamusitaqꝫ redditū vl̓ fundū ꝑpetuū quē pͥus licebat emere mille frācis. Accedat lex dāſin ꝯͣctu ſil̓i facultatē redimēdi. obſtante/ dat̉ ſil̓e p̄ciū. īmo forte maius qual̓ q̄ſopoſſet in hoc caſu eſſe ratio ꝯͣctꝰ vſurarij.aut ī redemptōe ꝑcepti fructꝰ debeāt deduci plꝰ qͣꝫ ſi in pͥori caſu fieret vēditio reddituū ꝑpetuorū pꝰ ꝑceptionē fructuū decem aut vigīti annorū. ē eſtimādum legiſlator aliqͥs ſit pͥnceps. ſit ꝯmūitas.ſit p̄latus/ vellet tali oēs ꝯͣctus reddere vſurarios. claudere viā hoībꝰ p̄ſertimeccl̓iaſticis. poſſent vti rebꝰ ſuis. nechabere ſufficientē dei ſeruitio celebrādoſuſtentatōem. Alioqͥn lex eſſet nedū ſtultaſed īpia neqͣꝫ ſacrilega. ex ꝯſeq̄nti pa eccl̓iam ſeueritate tollēda. Sed eſt ita p̄ſumēdū de legiſlatoribꝰ et intentiōe ſua. qͥn vellent etiā qn̄qꝫ minus p̄ciuꝫdari vel ſtatui/ ꝓpt̓ illā facultatē redimēdi Quocirca pn̄t ex p̄cedentibꝰ qͣꝫ exdictis notari vl̓ elici morales q̄dā regule. Prima regula. Om̄is ꝯͣctus licitedunt̉ vl̓ emunt̉ redditus ꝑpetui/ pōt ſimiliter eſſe licitꝰ ſi eodē ꝯtractu ſimilit̓ ſe habente/ det̉ facultas mutua redimendi. preſertim in foro cōſcientie. Secunda regula. Om̄is cōtractꝰ exſuo genere debet eſſe gͣtuitus/ pōt ex circūſtātijs qn̄qꝫ effici licite nec debitꝰ nec gratuitus. mutādo ſpēm in genere morꝭ. vt deꝯmodatōe p̄t fieri locatio. Suꝑ his autēvnctio lex et ratio iudicabunt. Tercia regula. Om̄is ꝯtractus ex ſuogenere vel circūſtantijs recipit ſitditio vl̓ emptio ad ꝑpetuū. videt̉ ſecurefieri int̓ueniēte pacto facultate r̄dimēdi.