Druckschrift 
2 (1494) Secunda pars operum Johannis de Gerson
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De contractibus

PPxV

velut vltra ſortē/ altero qͣttuor modoꝝ. videlicet ſi fiat. aut ſaluatiōe ſui int̓eſſe. aut negligētie punitōe. aut gra beniuolētie.aūt ſoīa ꝓprie vexatiōis redemptōe.Propoſitio nona Cēſualis ꝯͣctus/ de ſe de ſuo genere licitus ē in multꝭ caſibꝰ. Patet in fundatiōibꝰeccl̓iaꝝ. Patet in ꝯceſſiōe quā qͥs fac̄ de reſua. Patet aliqͣ eccl̓ia eximit̉ a iuriſdiction ep̄i. Patet ex vſu qͦtidiāo. Patet deniqꝫ ꝯfeſſionē aduerſarioꝝ. leges ſuas etiura ad ml̓tiplicit̓ introducūt. Sꝫ omittit̉ allegatio. qꝛ neſciētibꝰ leges canonesvana eēt. ſciētibꝰ aūt ſuꝑflua vl̓ arrogās videret̉. maxīe ſit pn̄s intētio aliena dicta caꝑe ꝯtētioſa argumentatiōe. nec poſitiuis iuribꝰ pͥncipaliter inniti/ ſꝫ diuinis.Propoſitio decima Cēſualis ꝯͣctꝰ ſi fiat ad vitā ex eo reddit̉ de ſe ex ſuo genere vicioſus. Preſupponit̉ aūt intētio ſit recta ſic̄ eſſe pōtformit̉ ad legē diuinā. p̄ciū cōueniēs. iuxta patrie mores leges. Attēto ibi ēbabilis īcertitudo lucri vel dāni quā iuriſte multū notāt. Cōcurrūt etiā ꝯditōesditiōis emptiōis. qm̄ pecunia ē p̄ciū qd̓vendēs recipit. Ius aūt recipiēdi ānuatiꝫcertū redditu in pecunia vel alia re pecūiamēſurabili/ ē ibi merx. Secꝰ forte eēt ſiſualis redditꝰ ānualis futuroꝝ ānoꝝ ſiml̓ ſtatī ſolueret̉/ vbi fraus pōt. Cōcurrithec eadē iuſtificatōe reddituū ꝑpetuoꝝ. qꝛ ſimul eueniūt. Res aūt minꝰ valet expectat̉ in lōgū qͣꝫ pn̄s obtinet̉.Dicūt igit̉ ꝯcedētes hāc ꝑtē/ miꝝ videri ſipn̄t licite emi redditus in ꝑpetuū/ neqͣqͣꝫad tp̄s vel ad vitā. ibi poſſit verusditionis emptionis contractus iuxtaſiderationes pͥme partis. Propoſitio. xi. Cēſualis ꝯͣctus/ ꝓpt̓ ſpem lucri maioreꝫvel ꝓbabiliorē in vno ꝯͣhētiū qͣꝫ in alteroideo reddit̉ vicioſus. Fert̉ legꝭ autoritas/ allegata etiā canoniſtas res tātuꝫvalet qͣꝫtū vēdi p̄t. licet ī ꝯͣctu ſe d̓cipe.ſꝫ theologi qͥbꝰ ad certa regula loqͥ fas eſt/nomē deceptiōis licito libēter aſſumerēt. ꝯueniūt tn̄ in oīs exceſſus lucrivl̓ dāni reddit lucrātē lucrari ſperātē reūpctī p̄ſertim mortalis. alioqͥn ſalua eſſet

oīs caro. Attēto eqͣlitas iuſticie cōmutatiue de re ad ſic̄ de pecunia ad pecuniaꝫ īcābio vl̓ de p̄cio ad p̄ciū eſt pūctualisvl̓ indiuiſibil̓. ſꝫ multā hꝫ latitudinē. infraquā pōt magꝭ vl̓ minꝰ dari de p̄cio/ ſine iuſticie leſiōe. īmo ſepe ſine reſtitutōis obligatōe. Quāuis reſtitutōe variꝰ apd̓ doctores ſit ſermo dicētibꝰ aliqͥbꝰ/ niſi ſit defraudatio vltra mediū iuſti p̄cij. d̓fraudās tenet̉ ad reſtitutōeꝫ. Et in ſatis ꝯcordāt oēs dicētes veꝝ in foro exteriori ꝓpt̓irritationē legiſlatoris. ſꝫ de foro ꝯſcīe/ nulli dubiū qͥn defraudās tenet̉ ꝯfiteri. Utrūaūt obliget̉ reſtituere ē ita claꝝ nec ꝯcordatū apud om̄es p̄ſertim theo logo s.em̄ videt̉ neceſſariū vbi ꝯcurrūt mutuevolūtates vēdētꝭ emētꝭ vt res ſuas ꝯmutēt ī alterutrū/ furtū ꝯmittat̉ vl̓ rapīa. iuxta illd̓. Sciēti ꝯſētiēti fit īiuria neqꝫdolꝰ. Precipue ſciēs volēs ē ſui iurꝭ īſua re. qd̓ dicit̉ ꝓpt̓ pup illoſ ſil̓es. Etꝯſenſus ē lege irretitꝰ. ſic̄ in deceptōe vltra mediū iuſti p̄cij. Si p̄t̓ea ꝯſēſus ſit abſolutuſ. ſolū ꝯditional̓ aūt ẜm qͥd. ſicutAriſto. loqͥtur de ꝓijciēte merces ī mare. etde ꝯſenſu metu mortꝭ extorto. aut errorēfraudulētū inducto. qm̄ igͦrantia cauſat inuoluntariū. vl̓ in toto vl̓ in parte.Propoſitio. xii. Cenſual̓ ꝯͣctꝰ videt̉ ex eo reddi ſuogenere vicioſus. qꝛ reddit̉ de nouo. vl̓ propter ꝯſtituit̉ ī rebꝰ vl̓ ꝑſonis alijs aſona ꝯͣhēte. puta qꝛ dicit emptor. Tu ꝯſtitues tales redditꝰ ī tali poſſeſſione/ vel ſeruo. Stāte enī ſil̓i intētiōe nihil videt̉ referre an cenſus ſit ꝯſtitutꝰ vl̓ de nouo liciteꝯſtituit̉. Ut ſi nouit̓ redditꝰ aliqͥs ꝑpetuꝰemit̉ refert ſi ſtatī ꝯſtituat̉ cēſus annuꝰdecē floren̄. plꝰ qͣꝫ ſi ſtatutꝰ/ poſt decemannos alteri ꝯͣhēti vēderet̉. Exēplū aliud.ſi cōmūitas aliqͣ autoritate ſui pͥncipiſ mota rōnabilibꝰ cauſis ꝯſtituit certā īpoſitōꝫſuꝑ rebꝰ vendēdis īfra t̓minos ſuos. qͥd refert ſi ſtatim eodē ꝯtextu ꝯſtituāt centū florenos annual̓ redditꝰ ſuꝑ hmōi īpoſitōibꝰvel ſi faciāt hoc lapſo decēnio. Et qͦniamin hac materia ſil̓ibꝰ ẜm dictū Auguſtini Tene certū/ dimitte incertū; cōſciētiaſmultorū/ p̄ſertim ſimpliciū timoratoruꝫſcrupulis varijs inqͥetat moleſtat/ in perplexitatē qͣndam trahit/ addit̉ ſequēs propoſitio.