De contractibus
PPxV
velut vltra ſortē/ altero qͣttuor modoꝝ. videlicet ſi fiat. aut ꝓ ſaluatiōe ſui int̓eſſe. autꝑ negligētie punitōe. aut gra beniuolētie.aūt ꝓ ſoīa ꝓprie vexatiōis redemptōe.Propoſitio nona¶ Cēſualis ꝯͣctus/ de ſe ⁊ de ſuo genere licitus ē in multꝭ caſibꝰ. Patet in fundatiōibꝰeccl̓iaꝝ. Patet in ꝯceſſiōe quā qͥs fac̄ de reſua. Patet cū aliqͣ eccl̓ia eximit̉ a iuriſdiction ep̄i. Patet ex vſu qͦtidiāo. Patet deniqꝫ ꝑ ꝯfeſſionē aduerſarioꝝ. qͥ leges ſuas etiura ad hͦ ml̓tiplicit̓ introducūt. Sꝫ omittit̉ allegatio. qꝛ neſciētibꝰ leges ⁊ canonesvana eēt. ſciētibꝰ aūt ſuꝑflua vl̓ arrogās videret̉. maxīe cū nō ſit pn̄s intētio aliena dicta caꝑe ꝯtētioſa argumentatiōe. nec poſitiuis iuribꝰ pͥncipaliter inniti/ ſꝫ diuinis.Propoſitio decima¶ Cēſualis ꝯͣctꝰ ſi fiat ad vitā nō ex eo reddit̉ de ſe ⁊ ex ſuo genere vicioſus. Preſupponit̉ aūt ꝙ ⁊ intētio ſit recta ſic̄ eſſe pōt cōformit̉ ad legē diuinā. ⁊ p̄ciū cōueniēs. iuxta patrie mores ⁊ leges. Attēto ꝙ ibi ē ꝓbabilis īcertitudo lucri vel dāni quā iuriſte multū notāt. Cōcurrūt etiā ꝯditōes vēditiōis ⁊ emptiōis. qm̄ pecunia ē p̄ciū qd̓vendēs recipit. Ius aūt recipiēdi ānuatiꝫcertū redditu in pecunia vel alia re pecūiamēſurabili/ ē ibi merx. Secꝰ forte eēt ſi cēſualis redditꝰ ānualis futuroꝝ ānoꝝ ſiml̓⁊ ſtatī ſolueret̉/ vbi fraus eē pōt. Cōcurrithec eadē rō ꝓ iuſtificatōe reddituū ꝑpetuoꝝ. qꝛ nō ſimul eueniūt. Res aūt minꝰ valet dū expectat̉ in lōgū qͣꝫ dū pn̄s obtinet̉.Dicūt igit̉ ꝯcedētes hāc ꝑtē/ miꝝ videri ſipn̄t licite emi redditus in ꝑpetuū/ ⁊ neqͣqͣꝫad tp̄s vel ad vitā. cū ibi poſſit eē verus vēditionis ⁊ emptionis contractus iuxta cōſiderationes pͥme partis.¶ Propoſitio. xi.¶ Cēſualis ꝯͣctus/ ꝓpt̓ ſpem lucri maioreꝫvel ꝓbabiliorē in vno ꝯͣhētiū qͣꝫ in altero n̄ideo reddit̉ vicioſus. Fert̉ hͦ eē legꝭ autoritas/ allegata etiā ꝑ canoniſtas ꝙ res tātuꝫvalet qͣꝫtū vēdi p̄t. ⁊ ꝙ licet ī ꝯͣctu ſe d̓cipe.ſꝫ theologi qͥbꝰ ad certa regula loqͥ fas eſt/nomē deceptiōis ꝑ licito nō libēter aſſumerēt. ꝯueniūt tn̄ in hͦ ꝙ nō oīs exceſſus lucrivl̓ dāni reddit lucrātē ⁊ lucrari ſperātē reūpctī p̄ſertim mortalis. alioqͥn nō ſalua eſſet
oīs caro. Attēto ꝙ eqͣlitas iuſticie cōmutatiue de re ad rē ſic̄ de pecunia ad pecuniaꝫ īcābio vl̓ de p̄cio ad p̄ciū nō eſt pūctualisvl̓ indiuiſibil̓. ſꝫ multā hꝫ latitudinē. infraquā pōt magꝭ vl̓ minꝰ dari de p̄cio/ ſine iuſticie leſiōe. īmo ⁊ ſepe ſine reſtitutōis obligatōe. Quāuis d̓ reſtitutōe variꝰ apd̓ doctores ſit ſermo dicētibꝰ aliqͥbꝰ/ ꝙ niſi ſit defraudatio vltra mediū iuſti p̄cij. d̓fraudāsnō tenet̉ ad reſtitutōeꝫ. Et in hͦ ſatis ꝯcordāt oēs dicētes veꝝ eē in foro exteriori ꝓpt̓irritationē legiſlatoris. ſꝫ de foro ꝯſcīe/ nulli dubiū qͥn defraudās tenet̉ ꝯfiteri. Utrūaūt obliget̉ reſtituere nō ē ita claꝝ nec ꝯcordatū apud om̄es p̄ſertim theo logo s. Nōem̄ videt̉ neceſſariū ꝙ vbi ꝯcurrūt mutuevolūtates vēdētꝭ ⁊ emētꝭ vt res ſuas ꝯmutēt ī alterutrū/ ꝙ furtū ꝯmittat̉ vl̓ rapīa. iuxta illd̓. Sciēti ⁊ ꝯſētiēti n̄ fit īiuria neqꝫdolꝰ. Precipue dū ſciēs ⁊ volēs ē ſui iurꝭ īſua re. qd̓ dicit̉ ꝓpt̓ pup illoſ ⁊ ſil̓es. Et dūꝯſenſus nō ē lege irretitꝰ. ſic̄ in deceptōe vltra mediū iuſti p̄cij. Si p̄t̓ea ꝯſēſus ſit abſolutuſ. nō ſolū ꝯditional̓ aūt ẜm qͥd. ſicutAriſto. loqͥtur de ꝓijciēte merces ī mare. etde ꝯſenſu metu mortꝭ extorto. aut ꝑ errorēfraudulētū inducto. qm̄ igͦrantia cauſat inuoluntariū. vl̓ in toto vl̓ in parte.Propoſitio. xii.¶ Cenſual̓ ꝯͣctꝰ nō videt̉ ex eo reddi d̓ ſuogenere vicioſus. qꝛ reddit̉ de nouo. vl̓ propter hͦ ꝙ ꝯſtituit̉ ī rebꝰ vl̓ ꝑſonis alijs a ꝑſona ꝯͣhēte. puta qꝛ dicit emptor. Tu ꝯſtitues tales redditꝰ ī tali poſſeſſione/ vel ſeruo. Stāte enī ſil̓i intētiōe nihil videt̉ referre an cenſus ſit iā ꝯſtitutꝰ vl̓ de nouo liciteꝯſtituit̉. Ut ſi nouit̓ redditꝰ aliqͥs ꝑpetuꝰemit̉ nō refert ſi ſtatī ꝯſtituat̉ cēſus annuꝰdecē floren̄. plꝰ qͣꝫ ſi mō ſtatutꝰ/ poſt decemannos alteri ꝯͣhēti vēderet̉. Exēplū aliud.ſi cōmūitas aliqͣ autoritate ſui pͥncipiſ mota rōnabilibꝰ cauſis ꝯſtituit certā īpoſitōꝫſuꝑ rebꝰ vendēdis īfra t̓minos ſuos. qͥd refert ſi ſtatim eodē ꝯtextu ꝯſtituāt centū florenos annual̓ redditꝰ ſuꝑ hmōi īpoſitōibꝰvel ſi faciāt hoc lapſo decēnio. ¶ Et qͦniamin hac materia ⁊ ſil̓ibꝰ ẜm dictū Auguſtini Tene certū/ ⁊ dimitte incertū; cōſciētiaſmultorū/ p̄ſertim ſimpliciū ⁊ timoratoruꝫſcrupulis varijs inqͥetat moleſtat/ ⁊ in perplexitatē qͣndam trahit/ addit̉ ſequēs propoſitio.