De contractibus
XPV
teſua ꝓut voluerit ī emēdo. vēdendo. locādo. dado mutuādo ⁊c̄. ⁊ capit̉ vti ꝯͣ abuti.Patꝫ iſtud ex termīs. qꝛ det̉ caſus in qͦ qͥsnō p̄t vti re ſua iam reſpectu caſus illiꝰ nōē ſua Uel ſic. fas ē vnicuiqꝫ tāto iure vti reſua qͣꝫto iure reſē ſua Ul̓ ſic. fas ē vnicuiqꝫvti re ſua ſic̄ voluerit. niſi pateat ꝓhibitiolegitīa in qͦ caſu iā res nō dr̄ eſſe ſua. Hincdictū eſt ab alijs ꝙ nihil tā naturale qͣꝫ vt qͥlibet vtat̉ re ſua. Et fundat̉ in lege naturande dilectōe ꝓximi. Et in his duobꝰ mādatis q̄cūqꝫ vultis vt faciant vobis hoīes. ⁊vos facite illis. ⁊ qd̓ oderis ab alio tibi fieri. alteri ne feceris. nullus em̄ velle dꝫ ꝙ impediat̉ ab vſu rei ſue. niſi lex dei ſit ad oppoſitū in hͦ vel in alio caſu īmediate vl̓ mediate. Dicit̉ immediate ꝓpter legē euāgelicamDicit̉ mediate ꝓpter leges poſitiuas rōnabiliter latas/ ꝑ gerentes vicem dei.Sequitur ſecundapars pͥncipalis q̄ ponit caſum actū in qͦdāmonaſterio exponēs circūſtātias ⁊ ſingl̓q̄ in emptōe reddituū ꝑacta dinoſcunt̉.Oſt materiame ꝯͣctibꝰ reſolutā ꝑ diffinitōespy⁊ diuiſiōes ⁊ modos ſignificādi metaphiſicales ⁊ theologicos vſqͣꝫ ad gēnꝰ generaliſſimū qd̓ eſt iuſticia. ⁊ hͦ ſub vigīti ꝯſideratōibꝰ. deſcēdēduꝫvidet̉ ad ꝑticularē caſuꝫ. Deīde circūſtantie notabunt̉ qͦ faciliꝰ ⁊ veriꝰ poſſit factū vl̓vn̄ ius orit̉ ſciri. ¶ Traditus ē āt tal̓ caſus.Cōitas alicuiꝰ terre/ licētiā hꝫ a dn̄o ſuo d̓certa īpoſitōe faciēda ſuꝑ his q̄ vēdunt̉ infra ſuos fines. vt ꝓ qͣlibꝫ libra duos d̓narioſ. ⁊ ꝙ ſuꝑ hmōi obuētōibꝰ poſſit certū annuū cēſum vēdere. addita tn̄ facultate redimēdi p̄ciū qͦqꝫ ſtatutū ē qͥndecī ꝓ vno Qd̓dā monaſteriū emit ab hac cōitate ius recipiēdi cētū florenos. annuatī ꝓ duobꝰ milibꝰ florenoꝝ. in nūerata pecunia datꝭ ⁊ adiecta facultate redimēdi. Queſtio ē ſi diciꝯͣctus ſit vſurariꝰ vl̓ al̓s illicitꝰ? ¶ Nūc igit̉circūſtātias explicemus. ¶ Prīa circūſtantia ē ex ꝑte emētiū. qͦꝝ vita rōnabiliter p̄ſumere fac̄ ꝙ nō in fraudē vſuraꝝ vl̓ illiciti q̄ſtus/ vellēt inire ꝯͣctū aliquē ſciēter vſurarium. etiā ꝓ morte tꝑali. ¶ Scd̓a. qꝛ ꝑati fuerūt ⁊ ſunt ſtare iudicio ꝑitoꝝ. ſic̄ ⁊ ab initio. ⁊ ꝯſequēter ꝯſuluerūt pl̓imos. tā viuavoce qͣꝫ ꝑ ſcedulas ⁊ ſcripturas. qͦꝝ fuit cō
ſiliū/ ꝙ licitus erat eis ꝯͣctus ſuus. īmo fortaſſis eſſe potuit ꝙ ille vel ſimilis erat eisdebitus. ne deſolaretur monaſteriū. cui ſuccurrere debitū habent. nec aliter inueniūt.¶ Tertia circūſtantia eſt ꝙ vltra p̄cium ſolitum ꝑ dn̄m patrie conſtitutum legitime/tradiderunt quartā partē. ⁊ quantū dediſſent ꝓ redditibuſ ꝑpetuis. Et ſupponit̉ ꝙaugmentū p̄cij fuerit de ꝯſenſu dn̄i vel vere vel interp̄tatiue. ¶ Quarta ꝙ venditio tāefficax fuit ex parte eoꝝ tā in volūtate qͣꝫ inoꝑe tranſlationis/ ꝙ nullā ſibi retinuerintfacultatem retrahendi preciū datū. ¶ Quīta circumſtantia eſt paupertas ementiumimmo deſolatio ſi non inuenirent venalesredditus. quos mallēt eſſe perpetuos. ſednon inueniūt obſtante circūſtantia patrie.in qua prohibitū eſt lege ſuperioris domini/ ne fiat venditio reddituū ꝑpetua. ſꝫ ſemper cuꝫ facultate redimendi. ¶ Sexta ꝙ ſivellent ꝓcedere vſurario titulo plano velpalliato/ reperirēt ꝓ pecunia data in p̄ciuꝫvenditōis/ longe ampliorē cenſum annualem. vt ſi poſuiſſent ī cambio vſurario milile francos habuiſſent centū francos annuatim vel ampliꝰ. vbi nō habent ꝓ duobuſmilibꝰ francis niſi centū francos. Et hincpatet neqꝫ fraudē vſurariā cōmittere. neqꝫſcandalū vt ab alijs cōmittat̉ dare. qd̓ bene notandū eſt. ¶ Deīde poſſent induci exparte vendentiū/ certe circūſtantie ſeu cauſe pro iuſtificatiōe legis condite que dictaeſt. ne ſcilicꝫ diſtrahant̉ hereditates de heredibꝰ ad nō heredes. aut ne cōmunitatesꝑpetuīs redditibꝰ onerate tandē depereāt.¶ Addita eſt p̄terea limitatio p̄cij/ ſicut potuit ratōnabiliter inſtitui. Data eſt inſuperlicentia cōmunitati vendenti de qͣ loquit̉caſus/ ꝙ imponeret duos denarios pro libra ad euitandū fortaſſis grauius inconueniēs de diminutōne monetarū. ſicut exꝑimur eſſe grauiorē. qͣꝫ impoſitōes ſeu vectigalia que ſunt nerui reipublice ẜm cicerōnem. ¶ Amplius nō eſt leuiter p̄ſumendum ꝙ vel dominꝰ patrie illius vel cōmunitates/ ſint īmemores ſalutis ſue. qͥn bona intentione ⁊ bono fine fecerūt ea que fecerūt vel obſeruāt. exquo de ſe nō ſunt illicita. ſed poſſunt bene ⁊ ſalubrit̓ fieri. qͣꝫuiſetiā poſſent abuſus cōmitti. ſed ſuꝑ illis n̄eſt habendū iudiciū temerariuꝫ per alios.ſpecialiter per eccleſiaſticos. Illud apoſtoli potius obſeruandum eſt. nihil inqui-
Q