Secunda pars
Uſta lege pōt ī aliqͣ patria ꝓhiberiine fiat in ꝯtractu venditōis ⁊ emptōis pactū inter ꝑtes de facultate redimēdi. ¶ Poſſꝫ alicui pͥma facie videri repugnātia iſtiꝰ dicti ad p̄cedēs. qꝛ ſi lexiuſta p̄t dari de facultate redimēdi. quō nōerit fas partibꝰ pactū facere? Sed reſponſio facilis ē ſi ꝯſideret̉ ītētio legiſlatoris adꝓhibitionē taliū pactoꝝ ꝑſonaliū. ne videlicꝫ data libertate abutant̉ ī fraudē vſurariam. Intereſt eī legiſlatoris. ne qͥlibꝫ paſſim abutat̉ re ſua. Unde ⁊ apud paganosetiā ph̓os/ ſtoycos noīatim etiā apd̓ maſſilien̄. qͥ ſentiebāt (licꝫ erronee) hoīem ſeip̄ꝫ licite poſſe occidere ꝓpt̓ infortuitū vel euadēdum vl̓ cauendū. Lex erat/ ne hͦ quiſqͣꝫfaceret ſine iudicio publice autoritatꝭ Sicin ꝓpoſito ⁊ ſil̓ibꝰ ml̓tis dici pōt ꝙ aliqualicent lege publica que nō licent autoritatepropria¶ Conſideratio. xix.Uſta lege p̄t inſtitui p̄ciū reꝝ venai liū tam mobiliū qͣꝫ īmobiliū. tamcenſualiū qͣꝫ nō cēſualiū. feudaliuꝫ⁊ nō feudaliū. vltra qd̓ p̄ciū nō liceat vēditori exigere. īmo nec emptori dare. maxīe pͥuata volūtate. ¶ Cum itaqꝫ p̄ciū ſit ī ꝯͣctibus tanqͣꝫ mediū adeqͣtiuū ⁊ difficile ſit tale mediū ſꝑ inuenire ꝓpt̓ affectiōes varias⁊ corruptas hominū. ꝓrſus expediēs ē vtilld̓ mediū capiat̉ ꝓut ſapiēs iudicabit. ſicut loqͥtur Ariſto. de medio virtutis. Nullus autē debꝫ cēſeri ſapientior qͣꝫ legiſlatorPropt̓ea ſpectat ad eum p̄cipue qͣꝫtū poſſibile eſt iuſtū p̄ciū ſtatuere/ quale non licettrāſgredi priuata voluntate. que debꝫ coerceri vl̓ ligari/ prout reipublice depoſcit vtilitas. ¶ Et vtinā p̄cia ſic oībꝰ rebꝰ eēt impoſita quemadmodū videmꝰ ī pane et vino/ ꝙ euitarent̉ altercatōes nedū inutiles/ſſed ꝑiure ⁊ impie. qͣs exꝑimur fieri qͦtidie īter ementes ⁊ vendētes. qd̓ nō fieret ſi vnico v̓bo ⁊ abſoluto ſtatim diceret̉ p̄cium. vtvlna tal̓ panni tantū valet. modiū bladi tātū valet. hec canda vini eſt huiꝰ p̄cij. hic caſeus tanti. ⁊ ita de ſil̓ibꝰ. tūc daret p̄ciū quivellet. qͥ nollet abiret altercatione dimiſſa.Difficile eſt fatemur. ſed tā ſalubriter factibile apud hoīes bone volūtatis. qͥbus exlhͦ eſſet pax/ et gl̓ia deo¶ Conſideratio. xx.
Uſta lege p̄t inſtitui aut ꝑmitti tā.i ¶ ¶qͣꝫ licitū ⁊ expediens in certꝭ caſibꝰꝓ qͣlitate ꝑſonarū/ ꝙ fiat vēditio etemptio legitima. cū expreſſiōe pacti de redimēdo et ꝓ certo p̄cio etiaꝫ minori qͣꝫ resemeret̉ vl̓ venderet̉ ſine tali pacto. ¶ Ponamus exēpli gͣtia ⁊ rei quā agimꝰ duas auttres generales circūſtantias q̄ non fingūt̉/ſed reꝑiunt̉ in multꝭ ꝑtibꝰ. Conſtitutū ē alegiſlatore ⁊ cōſuetudine ẜuatū in vna patria ꝙ nemo vēdat cēſum annualē ꝑpetuūqͥn poſſit redimi totiēs qͦtiens. Statutū ēp̄terea certū p̄cium. vt ꝓ denario qͥndecimHoc totū licet vt ptꝫ ex p̄dictiſ. Sunt inilla patria ſicut eſſe debēt eccl̓iaſtici plureſnolētes mēdicare. ſed d̓ redditibꝰ in ꝯmūivel ꝓprio viuere. ⁊ hͦ vtiqꝫ licitū ē iuxta determinatōem xp̄i et apl̓i/ et obẜuatōnem totiꝰ eccl̓ie. Dignꝰ eſt enī oꝑariꝰ mercede ſuaDeniqꝫ detrahēteſ eccl̓iaſtice dotatōi ꝓpt̓hoc dānati ſunt. vt heretici/ etiā nouiſſime.in cōcilio cōſtan̄. Et hec eſt cauſa q̄ martyrem Thomā fecit. ¶ Addamꝰ ꝯſeq̄nter ſic̄res habet ꝙ nō inueniūt eccl̓iaſtici p̄noīati poſſibilitatē ꝑ ſe vl̓ ꝑ alios aſſignatōnesqͦrūcunqꝫ reddituū. niſi facta pactōe de facultate redimēdi. nihilominꝰ plꝰ cuperentinuenire ſi poſſent etiā cū maiori p̄cio. cuꝫinſuꝑ etiā ſimplici intentōe vacua ab omiqueſtu. nedū vſurario. ſed quōlibet illicitovl̓ illegitimo. ¶ Querit̉ qͥd agēdū ſit apudeccl̓iaſticoſ hmōi? Si nolint emere/ ꝓpterſcrupulū vl̓ ne videant̉ dare ſcandalū ī fauorē vſurariorū. ip̄i patient̉ famē nec ſubſiſtent. ſꝫ neceſſario diſꝑgent̉. et ita nec miſſarū. nec aliorū obſeqͥorū diuinoꝝ cultꝰ r̄manebit. Iſtd̓ aūt incōueniēs nullꝰ legiſlatoreccl̓iaſticꝰ vl̓ ſecl̓aris pie diceret tolerāduꝫſaltē de eccl̓iaſticis ab antiquo cōſtitutis ⁊approbatis. quoꝝ fundatio ſeu dotatio/ etſi fuiſſet a pͥncipio ſufficiēs. delapſa ē in diminutionē intolerabilē. nec ſua ſed tēporūmalicia. Si ꝟo ꝯcedat̉ ꝙ vtiqꝫ poſſꝫ ꝯtractus emptōis mō qͥ dictus ē/ eē licitꝰ īmolegitimꝰ .i. lege ꝯſtitutus. tūc habemꝰ ꝓpoſitū. Reſoluentes igit̉ materiā ad paucoſ ⁊claros terminos/ ⁊ dimiſſis ex īduſtria allegatōibꝰ vt veritas nude et aꝑte ſe manifeſtet ī pace cordis ⁊ in lumīe ratōis qd̓ ē lumē vultꝰ dei ſigͣtū ſuꝑ noſ. Cōcludamꝰ exp̄miſſis. ꝙ faſē vnicuiqꝫ vti re ſua ꝓut ſuaeſt. patꝫ ex t̓mīs. qꝛ ē p̄dicatō diffinitōis d̓diffinito vl̓ eꝯͣ Aut ſic faſē ⁊ lꝫ vnicuiqꝫ vti